ALTERNATiF OLABiLiR Mi?

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALTERNATiF OLABiLiR Mi?"

Transkript

1 EKONOMİK YAKLAŞlM 31 OZEL EMEKLILIK PROGRAMLARIKAMU EMEKLiLiK PROGRAMLARINA ALTERNATiF OLABiLiR Mi? Şe rife Türcan Özşuca * Yetmişli yılların ikinci yarısında ekonomik büyümenin yava~bması. i~siz lik ve enflasyonist baskının artması; sosyal güvenlik kapsamı ve saı:tladıı:tı sos ya! kar~ılıklar düzeyinin sorgulanmasına neden olnıu~tur. Anılan dönemde, Jıenıen hemen her ülkenin sosyal güvenlik sistemi finansman kriziyle karşı kar~ıya kalmıştır. Sosyal güvenlik sistemlerinde krize yol açan nedenler ülke koşullarına baı):lı olarak farklılaşsa da, tüm ülkeler için genelleyebilecegimiz bir dizi orlık nedenden söz edebilmek mümkündür. Bunlar sosyal güvenlik kapsammııı geııişktilınesi. nüfusun özellikle l)~ıtı Avrupa ülkelerinde giderek yaşbnması. erken emeklilik uygulaması. prim tahsibtıııın zamanında yapıla maması. prim tabanlanndaki yclersizlilder. yeni sosyal yardım türlerinin orla y~l çıkması. tıp alanındaki teknolojik gelişmelerin saglık alanındaki harcama ların maliyetini yükseltmesi, işsizlikteki artış. ekonomik konjonktürün olum suz seyrctmesi. sigorta tckniı:ti ilc bagdaşmayan siyasi tasarnıflardır. Seksenler pek çok ülkenin sosyal güvenlik kunıııılarının mali yapılarını düzeltmek ~ımacıyb sistemlerinde yeni düzcnlcmclcrc giltiı):i yıllardır. Prim oranbrının artırılması. prime esas kazanç tavanmın kaldırılması. yeni finans man yöntemlerinin bulunması. sosyal harcaınalmn kıstiması gibi yollarla kriz aşılmaya çalışılmı~tır. Antak bu di)ncnıdc. bu politikalara eşlik cdeıı çol< önemli bir gelişme, ulusal sosyal güvenlik politikalarınlll gcleccı):i konusunda radikal diyebileceğimiz arayışlara da girilmesidir. Sekseniere lbıngasını vuran yeni liberal yaklaşımlll sosyal politika alanm da iinemli yansımaları olmuştur. Serbest piyasa tipi toplumsal örgütlenmeleri 1\eynczycıı sosyal devlet anlayı~mııı toplumsal örgütlcnıııclerinden ileri bir ''Yrd. Doç. Dr.. C;ızi Cıııi. iklis~ıl f)iilüıııl"ı "Ekonom il\ Yaklaşım, Ci lt 8, Sayı 24 25, İlkbahar Yaz 1 ~)97"

2 32 s crife Türcan (jz, ;uca adım olarak gören bu yaklaşım (Taylor, 1992:6). sosyal güvenlik sistemlerinde piyasa ekonomisinin gereklerine uygun adaptasyon arayı~;l;ırına gitmiştir. Serbest piyasa ekonomisinin ekonomik etkinliğin sajllayıcısı ve bireysel ()zgürlük ve sorumluluk anlayışının güvencesi olarak görülmesinin do~al uzantısı. bireye kendi sosyal güvencesini sa~laınada gücü ölçüsünde daha fazla sorumluluk fırsatı yaratma; başka bir deyişle sosyal güvcnli~in özelleştirilmesi olarak belirmiştir. 13u ba~lamda pek çok gelişmiş ülke sosyal güvenlik programlarında en azından bazı alanlarda özelleştirme s~ğlayan reform planlan geliştirmiştir. iktisatçılar arasında yüksek ınaliyetic çalışıp. çok sayıda kişiye yetersiz ödeme yapabilen kamu emeklilik programlarının ctkinli~i tartışmalı hale gelmiş: orta vadede kamu emeklilik programlarının yerini kısmen özel emeklilik programlarının alması önerilmeye başlanmıştır (Aaron, 1 ~)82: Aurb~ıch \'L' 1\otlikoff. 1990: World Bank, 1994 ). Türkiye'de ele 1970'lerde bunalımın ipuçlarını veren sosyal güvenlik sistemi, 1990'larda giderilmesi her geçen gün daha da zorlaşan önemli darbo~azlarla karşı k~ırşıyadır. Son yıllarda sosyal güvenlik sistemini yeniden yapılandırmaya yönelik arayışlarda, piyasacı yönlendirmelerin etkisi gözlenmekte: çöken kamu emeklilik programlarının yerini özel emeklilik programlarının alıp alamıyacağı tartışılınaktadır. Gelişmiş Batı Avrupa ülkeleri ve Şili'nin özel emcldilik programları ilc ilgili deneyimlerinden pek çok sonuç çıkarılabilmektedir. 1\anımca ulaşılan bu sonuçlar. Türkiye'de özel emeklilik programlarının uygul,;.ınnıa şansının olup olınadı~ı konusundaki sorulara kısmen cevap oluşlurabikcek. en azından ipuçları verebilecektir. Bu çalışmada. öncelikle özel emeklilik programlarınm sağlayacağı varsayılan avantajlar irdelenccek. dalıa sonra gcli~miş Batı Avrupa ülkeleri ile Şili'nin uygulamaları incelenerek, Türkiye için sonuçlar çıkarılınaya çalışılacak tır. I. ÖZEL EMEKLiLİK PROGI~AMLARINDAN BEKLENEN AVANTAJLAI~ I\amu emeklilik programlarının yerine özel emeklilik programlan tercih edildiğinde. bu tür bir seçimin ekonomik ve toplumsal rasyonellerinin de ortaya konulması gerekmektedir. Özel emeklilik programı uygulamasının tüm menfaal gruplan (hükümet. işletme. işçi ve sendikalar) yönünden bazı avantajlar yarataca~ı iddia edilmektcdir (l-lolzmann.1991:77-7~1). a) Hükümeller Yönünden Beklenen Avantajlar Tüm sanayileşmiş ve çoğu gelişmekte olan ülkede kamu emeklilik programlan en önemli sivil harcama kalemini oluşturmaktadır. Özel programların

3 EKONOMİK YAI{LAŞIM 33 devreye sokulınasıyla kamu harcamalarının azalaca~ı: diller taraftan hükümclleri politik baskıdan koruyagıı},ı belirtilmektedir. Ayrıca. da~ıtım temelinde çalışan kamu programlanndan farldı olarak fon birikimi temelinde işletilen hzel programların. tasarrufları artıraca~ı. sermaye birikimine ve sermayenin etkin da~ılımına!<atkı yapaca~ı öne sürülmcktedir.!\amu emeklilik programlarının katkı-gelir bağlantısını kaybetmiş olması. emekilik kar~ırını etkilemekte. dolayısıyla emek piyasasının yapısını bozmaktaclır. Özel programlar katkı-gelir ba~lantısını lnırarak emek piyasası üzerinde olumlu etkiele bulunacaktır. Sanayileşmiş ülkelerin önümüzdeki yıllarda daha da artması beklenen yaşlılık probleminin çözümünde de özel programiann etkin bir araç olarak kullanıltıbilece~i öne sürülmcktcdir. b) İşletmeler Yönünden Beldenen Avantajlar Piyasa ekonomilerindc. özel programlar önemli bir insan kayna~ı aracı olarak kullanılabilmektedir. Firmalar işletme temelinde ürgütlcnen isteğe ba~lı özel programlarla. çalışanlarına daha yüksek emeklilik gdiri sunabilmektcdir. Diğer taraftan emeklilik programlarına. çalışanın isteıli ilc ayrılması durumunda. emeklilik gelirinde bir kayba uılrayacaılı ~artını koyarak. firma nitelikli elemanlarını koruyabilmektedir. Bu programlardan beklenen bir diğ:cr avantaj. daha ucuz ve verimli genç işgücünden yararlanmaya olanak verecek şekilde erken emeklili~i teşvik eden bir araç olarak kullanılabilmeleridir. Bazı ülkelerde sendikalı işçi çalıştıran işletmeler. özel programları. işyerlerinde veriınlili~i artıran bir unsur olarak değcrlendirmektcdir. Sendilçalı işçilerin menfaatinin korunması. firmanın uzun dönem yaşayabilirli~inin bir koşulu olarak görülmektedir. c) Çalışan Yönünden Beklenen Avantajlar Özel programlar. özellikle artan or<mlı gelir vergisinin uygulandığı durumlarda, bireyin çalıştığı dönem boyunca ödeyeceği emeklilik katkısı üzerinden yüksel\ marjinal vergi oranı ödememesini sağlayarak; gelir düzeltici etkide bulunmaktadır. Emeklilik gelirinin vergiden muaf oldu~u durumda gelir düzeltici etki daha da artmaktadır. Özel programlar emeklilik geliri yönünden bireye daha esnek ve yüksek getirili olanaklar sunabilmcktedir. l3u programların sağlaclı~ı emeklijilç portföylcri. risk ve getiri açısından bireysel tasarruflara göre daha başarılı olmaktadır. d) Sendikalar Yönünden Beklenen Etkiler Sendikalar. işletme yada meslek düzeyinde örgütlenen özel programları. i~vercnin kararbrını etkilemc aracı olarak hıllanabilmcktcdir. Ayrıca biriken

4 34.'\erit( Ti'ircun ( )::suca fonların idaresine ve yatırım kararlarına katıbbilmeleri nedeniyle elkinlildlcri artmaktadır. Özel emeklilik programları lcyhindeki bu iddialar. pek çok ülkede i'ızel sigorta lehine güçlü lobilerin oluşmasına neden olmuştur. Ancak ülkelerin deneyimleri. özel sigortadan beldenen bazı avantajların l~ırtışnıalı olduıluııu or taya koymaktadır. Tartışma yaratan konular: a) Bireyin bilgi eksikliıli: Soıı derece kar.ıııaşık yapılın oları mali piyasaların işleyişine dair bireylerin sınırlı bilgiye sahip olması. menfaatlerini koruyabilmelerinde sorun yaratmaktadır. b) Enflasyonun olumsuz etkisi:özcl sigorta. enflasyonun üzerinde reel getiri sağlanıada çoılu kez yetersiz kalmakt<ıdır. Örneılin ABD'de hemen hemen hiçbir özel emeklilik programmm emeklilik sonrası otomalik enflasyon koruyucu bir teklifi bulunmamaktadır (13odie, E190:J6). Ülkelerarası kesit analizi yapan bir çalışmanlll sonucu. emeklilik gelirini endekslemenin işverenlerin fon planlaınalarında önemli zorluklara yol açlı~mı göstermektedir(gor don: 1988: J 69). Yapısal eleılişimi n söz konusu olmadıılı Batı Avrupa ülkelerinde, özel emeklilik programlarının enflasyonisi şoklardan etkileniyor olması. yapısal sorunları olan ülkelerde ortaya çıkabilecek gelişmeler konusunda bir ölçüele fikir vermektedir. Özel emeklilik programlarının yatırım portföylerinde yabancı varlık tutmalanna izin verilerek yurtiçi enflasyondan korunabilecelderi düşünülebilir. Ancak petrol krizinde oldu~u gibi. genel enflasyonist ~oklarda fon yönetimli programlar enflasyona karşı koyamamaktadır.!\amunun müdahele etmediıli bu li..'ır durumlarda. enflasyon riskiyle karşı k~ır~ıya kalan emekli, riski bütünüyle kendi taşımaktadır. c) l\amu bütçesi üzerindeki etkisi: Pek çok ülkede dallıtım yöntemiyle işletilen kamu enıeldilik programlarında, belirli bir yılın geliri o yılın giderini karşılamakta; gelecekteki giderlerin karşılanması amaçlandı~ınclan fon birikimi gerekmemektcdir. Özel emeklilik programlarının finansmanı ise fon birikimi modelini gerekli kılmakta; bireyin çalıştıılı döncmdeki tas~ırrufları bir fonda biriktirilerek işlctilmektc: işletilen birikimlerle bire~ iıı yaşlılıktaki geliri karşılanmaktaclır. 1\amu emeklilik programlannın yerini iizcl emeklilik programlarının alması fon birikimi modeline geçişi gcrektinncktedir.lhı da yeni fonların oluşturabilmesi için sisteme ek katkı yapılması anlamına gelmektedir. Politik olarak çalışan kuşaıl~ı çift katkı yüklenmesinin mümkün olmaması. fonun ilk yıllarında kamu bütçesinden bu programlara iinemli miktarlarda transfer yapılmasına neden olmaktadır. 1\ısa diincmdc kamu lurcamaları nı artırıcı etkisi kesin olan özel cmeldilik programlarının. uzun diinemdc de uımı-

5 EKONOMİK YAI{LAŞil\1 35 lan bütçesel kazancı sa~bınada yetersiz kalması olasıdır. Devletin özel emeklilik programianna geçikiikten sonra iizcl emeklilik kurumlarının fonlarının iyi işletilcmemesi y~ı da balnıabrı duruımıııd;ı. sigorl~ılı~'~ı asgari emekli a~'lığı, enflasyona kar~ı endekslenmiş hükümet bonoları cık~ırıııa gibi garantileı sağlaması: uzun dönemde kamu harcamalarında bckleııcıı azalışların sa~lanamıyaca{?:ına işaret etmektedir. d) Tasarruf ve büyüme üzerindeki ctkisi:foıı birikim yiintemiııin çalışan nüfusun sigortı primlerini ç~ılışıl~m dönem boyuııe<.ı biriktirip. yatırımlarcb dcğerleııdirecek olması: ekonominin toplanı tasarruflarını artıran sermaye birikimine katkı sa~layan tek yöntem olarak kabul edilmesine neden olmuştur (Schonıc ve Squire, l983:r: W~ıllich, 19R3:7-R: Ferrara \'C Lolt.l9RS: 16: Hclter ve Hemmiııg,l987:4ql). Ekonomi üzerinde bu tür olumlu etkilerin ortay~ı çıkması. fonların verimli işlctilnıesine. enflasyon. dev~ılüasyon vb. olgulann fonları erozyona u~ratnıamasıııa b~ı~lıdır. Ancak yapılan pek cok ~1mpirik çalışm~ı. fon birikimi yönteminin tasarruf ve büyüme üzerinde yapaca~ı varsayılan olumlu etkilerin önemli ölçüde lartışııulı oldu~unu giisternıektedir {geniş bir özet için bkz. ÖzşuGı. 1990:()6-78). 2. ÖZEL EMEI\LİLil< PH.OCI\AMI UYCULAMALAI<I 2.1. GELiŞMiŞ BATI AVHUPA ÜLl\ELEI<i:TAf\1A!\1LAYICI PI\OCI\A~lLAH Batı Avrupa ülkelerinin önemli bir bö!cımünde tam~ıınbyıcı emeklilik programları, temel program olarak tanımlanan zorunlu kamu emeklilik programlarının yanısıra ikinci bir bas~ımak olarak si:-ıtcmde bulunınakl~ıdır.!\amu programlarının finansal sonıııbrı ve bu ülkelerin karşı k~ırşıya kaldı~ı yaşlılık krizi sanayileşmiş ülkelerin tamamlayıcı programlara ilgisini seksenli yıllarda büyük ölçüde artırmıştır. Bu ülkelerde kamu programları çerçevesinde verilen emekli aylıklarının yetersizli~i. tamamlayıcı progranılar devreye sokularak aşılmaya çalışılmıştır. Ülkeden Cılkcye kunıınsal ve teknik yapılarımb Lırklılıklar bulunan tamamlayıcı programlar ulus~t! dl'ızeydc, işletme dı:.-ızcyiııde. istihdam veya ınesleğe göre örgütlenebilmckkdir. Japonya, Fiıılandi)'~ı \'C Alınanya'da (sadece memurlara) kamu programl~ırıııın yasal bir parçası olar~ık zorunlu: Fransa. İtalya, İsviçre ve isveç'lc toplu sözleşmelcrlc meslek gruplarına zorunlu olan tamamlayıcı emeklilik programları; Avustraly~ı. Hollanda. Yeni Zelamb. Danimarka,!\anada. Avusturya. Belçika, 'hınanistan, İrlanda. Lüksemburg, Portekiz. ispanya. AI3D. Norveç ve ingiltere'de islegc b~ı~lı ve mesleki özel sandıklar niteli~indedir (Holzmann. 1991:81; Pcstiau. 1992:tablo.:1.1.s.J4<1R). \.

6 36,~)erde Tı"ircaıı Öz,.;uca Tamamlayıcı programların önemi kapsanan nüfus. sa~ladı~ı gelir payı ya da gelirin ödenme ~ekli (toptan. düz oranlı. kazançla ili~kili) yönünden ülkeden ülkeye deı}:işmektedir. Örneğin İsveç ve Finlandiy~ı'da çalışan nüfusun yüzde 1 OO'ü, Fransa'da yüzde RO'i. Almanya'da yü;~,de ()S'i. İngiltere ve ABD'de. vüzde 55'i, Hollanda ve İrlanda'da. vüzde 50'si. 1\anada'da. vüzde 45'i kapsanırken. Belçika ve İtalya'da bu oran yüzde 5.1'e, İspanya'da yüzde :U)'a kadar düşmektcdir (Pcsticau, 1992:34-38). Tamamlayıcı programların sa~ladı ~ı gelir bazı ülkelerde ihmal edilebilir, bazılarında ise yü;~,de 20'yi aşan oranları bulabilmektedir. Tamamlayıcı emeklilik programları genellikle fon birikim yöntemiyle i~lctilmekte; programların finansmanına i~çi ve işveren birlikte katılmaktadır. Fon programlarının bir kısmı tanımlanmış katkı esasına (dcfined contribution plan) bir kısmı da tanımlanmış karşılık esasına (defincd bencfil plan) dayanmaktadır. Tanımlanmış karşılık esasına dayanan programlar genellilde firma yada endüstri düzeyinde örgütlcnmekte, işveren önceden belirlenmiş bir geliri bireyin emeklilik döneminde ödemeyi taahhüt etmektedir. Tanımlanan ge!ir genellikle sigortalının çalışına süresi ve son ücret durumuna göre belirlenmektedir. Ödenecek emeklilik geliri emekliliğe kadar ücrele. emeldilikten sonra ücrete veya fiyata endekslenmektedir. Çalışan belirlenmiş gelir esasına dayanan programa sabit oranda bir kalkıda bulunmakta. beklenmedik.sosyoekonomik değişmelerin gelir riski bütünüyle işveren tarafından taşınnıaktadır. Tanımlanmış katkı esasına dayalı programda ise. işçi ve işveren işçi emekli olana kadar programa katkı yapmakta; fondaki birikime ba~lı olarak bireyin emeklilik geliri belirlenmektedir. Fondaki birikim toplam katkılara ve fonun yatırım yaptı~ı mali araçların getiri oranına bafhıdır. Emekiiliktc ödenecek ge!ir genellikle toptan ödeme şeklinde olmaktadır. Sonuç olarak. tamnılanmış katkı esasına dayalı programlarda getiri oranlarının belirsizli~i ve enflasyon riski bütünüyle çalışan tarafından taşınmaktadır (1-lolzmann. 1991:82; Barr, 1994:209). işletım.. "' düzeyinde <irgüllencn tamamlayıcı programlar çok sayıd~ı sandıktan oluşmaktadır. Örne~in Almanya' da 1200 sandık bulunmakta (EC,1994:19), ABD'de sandık sayısınııı 'i buldu~u tahmin edilmektedir. Ülke içinde sandıklar arasında farklılıklar olması, programın organizasyonunu güçleştirmektc; bireyin işten ayrılması durumunda birey yönünden haksız bir durumun ortaya çıkması. çalışan leylıinc yasal düzenlemelerle cngcllenmektedir (Holzmann, 1991 :85). Performansları ekonomik gelişmelerin etkilerine a~ ık olan bu programların hemen hemen hepsi başarılı olmuştur. Batı Avrupa ülkelerinin dcııcyiıııle-

7 \ 1 ı EKONOMİli YAKLAŞlM 37 ri. bireyin bilgi eksikliğini ve enflasyon riskini veri kabul etmek kaydıyla. bu programlarla ilgili diirt ortak özellikten s<iz etme imkanını vermektedir. 1. Birkaç ülke dı~ında iste~c ba~lı olup, birey isterse bütünüyle kamu emeklilik programında k;ılnıayı scçcbilnıektcdir. 2. l\aınu progr;ıımnın bir kısmının yerine geç~rck. gelir tamamlayıcı bir işlev görmektedir. :t Bu program b n n yönetimi tüm\_"ıyle tüketiciyi (sigort;ılıyı) konıyacal\ ~ekilde düzenlenmektedir. 4. Tüm özel sandıklar önemli vergi avantajbrıyla sübvansiye edilmektedir. Batı Avrup~\ ülkelerinin sosyül güvenlik deneyimleri, temel kümu programlarının yanında ikinci bir basamak olarak tamamlayıcı emeklilik programlarını, üçüncü bir basamak olarak da özel sigortanın devreye sokuldu~unu göstermektedir. Her basamak farklı bir işlevi yerine getirmektedir. İlk basamağı oluşturan kamu programı asgari bir gelir güvencesi ve geliri üsl gelir gruplarından alt gelir gruplarına yenielen dağıtırken; ikinci basamağ:ı oluşturan tamamlayıcı emeklilik programları bireyin emeklilik geliri üzerinde düzcltici etkide bulunmakta. çalışılan dönemdeki net gelirin hemen hemen tamamma ulaşılması imkanını vemıcktcdiı-. Bu basamak bireyin gelirini y<ışamı boyunca yeniden da~ıtmaktadır. Üçüncü basamağı oluşturan özel sigort~l. bireysel tercihierin ifade edilebilmesine izin vermektedir. Üç rejimii programlar sosyal güvenliğin sosyal dayanışma ill\csinin korunmasını sa~lamakladır. Batı Avrupa ülkeleri işgücünün farldı kesimlerine ve kuşaklararası cbyanışmaya imkan veren kamu programlarını koruyup. sistemi ek progranılarla zenginleştirmeye çalışmaktadır. Tüm modern deviellerde serbest piyas~l ekonomisinin yarattı~ı sosyal eşitsizlikleri düzeltmeye yönelen sosyal güvenlik. Batı Avrupa ülkelerinde bireyi toplumla ve ekonomiyle bl'ıtl"ınlcştirme işlevini sürdürmektedir. Sosyal devlet ve sosyal adaletin ilke ve kurumlarının sosyal güvenlikte yaşam kazanması. sosyal uyum ve sosy;,ıl barışı sağlamacia sosyal güvenliğin yadsınamaz rolü tüm gelişmiş Batı Avrupa ülkelerinde kabul görmekte: kamu sosyal güvenlik programbrı tüm modern devletlerde hala vazgeçilemezliklerini korumaktadır. Nitekim Batı Avrupa ülkelerinde sosyal harcamalan kısınaya yürıelik tüm gayretiere karşın sosyal güvenlik harcamaları azaltılaınaınıştır. Sosyal güvenlik harcamalarının gayri safi yurtiçi hasıla içindeki payı Avrupa Birli~i ülkeleri ortalaması olarak 19R0 1 de yüzde 24.4, 19S3 1 de yüzde ~JR6 1 da yüzde ' da yüzde de yüzde 26.0, de yüzde 2R5 olnıu~tur (Esp i-

8 38 na, J 996:] RS; ~uroslal. 19~)]). E~ilinı. sai!lık. sosyal güvenlik. koııul ve bireysel sosyal hizmetleri içeren kamu hargtnıabnnııı gayri safi yurtic.;i lıasılı ic.;indeki payının OECD ortalanıası 1977 yılından bu yana sürekli yüzde 2S'in üzerinde seyrctmi~tir (Hills, 199!1::19). Almanya'da l~l7s yılınch yüzde 32.() obn bu oranın 1989'da yüzde J0.4'e gerilerken. l99:3'de yüzde :~!ı'e çıkmı~tır (Hauser.l995:47). 1 Sl93 yılında ya~lılık harcam~ılarının ga~ti s~tfi yurtic.;i h~ısılaya oranı OECD ortalaması obrak ~ üzcle 8. Avrupa 13irli~i ortabm~ısı olarak yi.'ızde losdir. İrlanda yüzde 4./ı. Japonya yüzde ().:3, 1\an~ıd~ı yüzde ().S. ingiltcre yüzde 7. Finlandiya yüzde 7.2. ABI> yüzde 7./ı ilc OECD ortalam<.ısıııııı altında kalmıştır (OECD, 1995:tablo.n. s.2s). 1\ıl~ı Avrupası ülkeleri ~ırasmda sosy~tl korumada r<.tdikal reformlar ve ktrgtm~tlarcb büyük miklarlard~t kesintiyi resmi politika haline getiren İngitere'de bile, kamu harcaınalarında öneınli bir azalma sa~lanamamı~tır. Nitekim kamu sosyal güvenlik sisteminin yerini özel sandıklar ve özel tasarrufbnn alnıası konusunda ~\ıpıbn kamuoyu araştırmaları. ingiliz valaııda~larıııııı <>nemli bir kısmının vergilerde arlı~ anlamına 'gelsede. Hefah Devletinin korunması y()nüııde acık lercilı belirtliklerini göstermektedir ( 1-1 ilis.] 99S:4 l ). Batı Avrupa ülkelerinin bugüne k~ıdarki deneyimleri. sosy~ıl güvenlik sistemlerinin yapısında önemli bir dei!i~im yapmadıklarını. sadece aktivitelerin ölçeğinde sınırlı bir azalmayı gerçekleştirdiklerini göstermektedir. 13atı Avrupa ülkelerinin önemli bir bülünıü. sosyal güvenlik sisteminde radikal bir reformu amaçlamamakta: ] 00 yıldan bu yana gcli~en sosyal güvenlik modelinin ana özelliklerini korumaya çalı~maktadır (Es pina,] 9~)(): 1 R 1 ). Ço~u ülkenin amacı sosyal güvenlik sistemleri üzerinde kaybedilen finansal kontrolün yeniden kazanılrnası ve sistcırıin uzun di)ncmli istikrarınlll g~tr~tntilcnmesiyle sınırlı gözükmektedir ŞiLi: SOSYAL GÜVENLiCiN ÖZELLI ~ŞTil~iL~ll~Si Şili'de 1924 yılında uygulanmaya ba~bnan sosy~ıl güvenlik. ba~bngıl;ta fon birikimi modeliyle finanse cdilmi~til'. Ancak cmeldilik ic~in biriken fonların yüksek getirili araçlara yöneltilcınemesi, sosyal güvenlik kurumlarınlll mali aracılık rolüne uygun tasarlanmı~ olmaması. personel yekrsizli~i. sermaye pi yasasının gclişnıemesi, enfl~tsyonun rezervlcrin de~eriııi erozyona u~ratması gibi nedenlerle; sosyal güvenlik sistemi tıkaıınıı~lır. Da~ıtıııı sistemine geçcıı Şili' de 1 00 a:-,tı ba~ıınsız progr~ıııı ııı bul un ın~ısı. siskme \ ok p~ırqlı hi ı yapı kazandırmı~tıı. Programlar arasıııd~ı koordin~ısyon buluıııııaıııası. imliyazlı gruplara ve e~itsizliklcre izin vermesi. önemli mali açıkbrla kar~ı kar~ıya bulunması giderek kamuoyunda eski sosyal güvenlik progr~tınına tepki do~ma-

9 EKONOJ.\1İK YAKLAŞIJ.\1 :l~) sına neden olmuştur ( Cillion ve Bonilla. 1992: l 78).1971 yılında gayri s~ıfi yurtiçi hasılanııı yüzde l7'sini bulan sosyal gl"ıvenlil.; harcamalan önemli bir mali yük oluşturmuş, devlet sisteme önemli miktarlarda sübvaıısiyoııda bulunmak durumunda kalmıştır. iktidarda olan olokralik askeri yiinctiın. kamu sosyal güvenlik sisteminin yetersizliklerini sosyal güvenlik sistemini özelleştirerek aşmaya çalışmıştır. Yeni sistem monctarist doktirinin gereklerine uygun bir biçimde H.cfalı Devleti uygulamasına snıı vermiş ve bütünüyle yeni-liberal temellere dayanmıştır. Anılan dönemde sosyal taraflarm yapılan dcı2hiıııi k~ıbul etmeme seçiminin ya da en azından tartışma olanaklarının bulunmaması bu sonucun ortaya çıkmasında büyi."ık ölçüde etkili olımıştur. Şili ulusal özel emeklilik sistemine biraz ayrıntılı baktıi.hmızda. yaşlılık sigortasınııı özel işletmelerin kurdu~u özel saııdıklara bırakıldı~ı görülmektedir. İşveren ve devletin prim ödemedi~i sistemde. birey yüzde 1 O oranııhlı yaşlılık sigortası primi iidemcklc. uygun gön.lü~ü emekli sandı~ını seçip. isterse değiştirebilmcktedir. Yeni sisteme geçişle birlil;;te. i~wreıı sadece bir l;;crcyle sınırlı kılmak kaydıyla işçi ücretlerini yüzde ] S oranında artırmıştır. İş kazası sigortası dışında hiçbir biçimde prim iidemc yükünılülü~ü bulunmayan işverenlerin bu ödemeleri, çalışanların prim yüklerini karşılayacak şekilde kullanılmıştır. İşveren ve devletin prim ödeıncdi~i yeni sistemde. işçi ücretinin yüzde lo'u oranında yaşlılık sigortısı primi artı bir miktarda komisyon iidemekteclir (ayrıca yüzele 3 oranmda ınalulük yüzde!ı oranıııda sa~lık primi ödemektcdir). Yaşlılık sigortası hakkını kazanabilmek icin kadınların 60. erkeklerin 6S yaşına gelmeleri gerekmekle; ancak yaş haddi olmaksızın. bireyin prim birikimi son on yıllık ücretin yüzde 50'sine ubştı~ında. bireysel fonu olanak tanıyorsa erken emekli olabilmekledir (Cillioıı ve Boııilla.] 9~l2:] 75). Devletin roll"ınl"ı sınırbm~ı amacı taşıyan yeni sistem, paradoksal bir biçimde devlete aktif ve etkin bir rol vermiştir. Devlet sistemin işleyişi ile ilgili ayrıntılı bir lnıkuki düzenleme yapmanın yanısıra. sübvansiyon ve garantilerle sistemi clesteldenıekte. sistemin işleyişinele denetleyici işlevini üstlenmektcdir. Fondaki birikimleri asgari ücrctin yüzde 85'ine ulaşmayan sigortalllara asgari emekli aylı~ı garantisi veren devlet; yeni sisteme geeenierin geçiş katkı maliyetini ve eski sistemde kalanbnıı haklarını korumak amacıyla çıkarılan cndekslenmiş emeklilik bonolarının maliyetini üstlenmiştir. Bireyin scçti~i fonun düşük performansı ya da şirketin iflas etmesi duruımıııda emekliye asgari emekli aylı~ı garantisi verilmiştir. Devlet sislcmc prim iidcycmcycn yaşlılara gereksinim testi uygulayarak sosyal yardım üdcmcsindc bulunmakta. an-

10 40 Seri/(~ Tiircaıı Ozsuca cak yardım verebileceklerinin ~ayısını toplam '\e ~ınırlamaktadır yılında 32 dolar olarak verilen sosyal yardım, ortalama ücretin yaklaşık yüzele 12'sini oluşturmuştur. Aynı yıl devletin a~gari gelir olarak ödedi~i emekli ücretleri de ortalama ücrctin yüzde 22'si düzeyinde olup, oldukça düşük miktardadır ( Cillion ve Bonilla. 1992:tablo.1.s.] 78) yılından itibaren işe girenierin yeni özel emeklilik sistemine katılınaları zorunludur. E~l\iden işe girenlere eski sistemde kalma ya da yeni sisteme geçme konusunda 1986 yılına kadar süre verilmiştir. Ekim ] 991 itibariyle yeni sistemin üyesi, eski sitemin üyesi bulunmaktadır( Cillion ve Bo n illa, 1992). Eski sistemde kalanların hem işçi hem işveren p<.ıyını ödemek durumunda bırakılmaları, eski sitemele kalmayı birey yönünden oldukça maliyetli kılmıştır. Yeni sistemin yarattığı ekonomik sonuçları emeklinin geliri. bütçe, ijari yapı, tasarruf ve büyüme üzerindeki elkiler olmak üzere dört başlık altında inceleycbiliriz. a) Emeklinin geliri üzerindeki etki~i: Şili'de uygulanan özel sandıkların fon düzeninde tanımlanmış katkı sistemi uygulanmaktadır. Emeklinin geliri katkı yıllarının getiri haddine ve katkının ~ıklı~ına, yani katkının yıllar boyunca ödenıne sayısına ba~lıdır. Şili'de yılları arasında emeklilik tasarruflarının ortalama reel getirisi yüzde 14.7 olarak hesaplanmıştır (Castillo,1993:415). Bu oranın yüksek oldu~u kabul edilmekle birlikte, sürdürülebilirliği konusunda kuşkular bulunmaktadır. Şili'nin seksenli yıllarda büyük sermaye kazançları yaratan kapsamlı bir özelleştirme programı uygulaması bu sonucun oluşmasında etkili olmuştur. Enflasyondaki düşüşe paralel olarak reel faiz hadlerinin düşmesi uygun yatırım ortamını sağlamıştır. Ancak özelleştirmenin büyük ölçüde tamamlanmış olması, ekonomik ortamın farklılaştığına işaret etmektedir. Katkı ödeme sıldı~ına. ba~ka bir deyişle riayet oranına (compliance ratc) bakıldığında, durumun daha sorunlu bir hal a\dı~ı görülmektedir. Prim ödeyenierin primleri karşılığında iyi bir getiri elde edecekleri konusunda oluşacak gü\'cnin. prim ödemeye riaydi kcndili~indcn artıraca~ı v~ırsayılmıştır. An,.-~\k bu b\.'kknti ~.h1~ük tkrdli w istikrarsız istihd~mı~t tabi işçiler arasında ri,\~\'t~\z\\~\n yük~\.'k \'\u~u \\('\kn\yk ~~r\~kk~~m~nü~: h~ıtt~\ ~ski sisteminde gcrisinlk kalmmı~tır yılınlll prim ödcycnlcrin yüzde 7t)'sı primlerini düzenli öderken. 1988'de yüzde 71'e, 1990 yılında yüzde 53'e düşmüştür. Daha da önemlisi, düşük gelirli çalışanlarda riayet oranının yüzde 45-55, yüksek ge-

11 EKONOMİI{ YAI{LAŞll\1 41 lir gruplarında yüzde arasında dc~işmesidir Emeklilikleri yakla0tıkça düşük gelir gruplarıncia riayet oranmın daha da düşece0:i lahmin edilmektedir (Gillioıı ve l3onilla.l992: ). Cillion ve l3onilla. fonların uzun dönemde orlalanı~ı rl~el gclirbinin yüzde 3 oldugu durunıda ikame oranının (replacement rate) yüzde 44 olacagını; ~;üzde 70 ikame oranı için ortabına reel getirinin yüzde!ı5 olması gcrektigiııi hcsaplaınıştır. Hesaplamalarda katkıların bütün\."ıyle ödcıhxcginin varsayılmış olması. sonucu daha da ilgi çekici kılmaktadır. Bu öngi)rülcr devletin saglayacağı asgari emeklilik gelirinin üzerinde emeldilik gelirini sadece çalışanlarınlll yansının elde edebileceğini ima etmektedir (Gillioıı ve nonilla,1992:18g). Fonların ortalama reel getirisinin yüzde ], riayet oranmm yüzde 60 ol<.lu0:u durumda ikame oranı yüzde 30'a düşmekte; cıneklilcriıı yüzde (j!j'i emeklilik geliri asgari gelirinin altına düşmektedir( Cillion ve I3onilla.l992: 187). Yeni sistemle sigorta prim ödemelerinin bireyselleştirilmesi işçilerin ücretinin düşük gi)sterilınesi gibi bir obsılıgı ortadan kaldırnıaktadır. Ancak daha yüksel\ aylık isteyenlerin çalıştıkları dönem boyunca daha yüksek prim iideme durumunda oldukları da açıktır. Diı,lcr tıraftan emekli aylıklarınm fiyatlara endekslenmiş olması, çalışarıların emeldi olduktan soma ekonomik bcıyümeden pay alamayacaklarına işaret etmektedir. Bir bütün olarak yeni sitemin emeklilik geliri üzerindeki elkilerini clcı,lerlendirecek olursak; i) Programın bireysel olması ne kuşak-içi ne de kuşaklararası gelir da~ılımına yol açmamaktadır. ii) Program tanımlanmış katkı esasın~ı dayalı olması. asgari aylı0:ın üstündeki tüm risk birey tarafından taşınmaktadır. iii) Formel işgücünün sadeec yüzde ()!)'inin karsanıyor olması, di0:er taraftan riayet oranının düşüklü0:ü nedenleriyle nüfusun <inl mli bir b<ilümü programın dışmda kalmaktadır (Barr. 1994:2 J J). b) l\.amu bütçesi üzerindeki etkisi: :;lili ulusal özel emeklilik sistemi. çalışanların l<atkılarını özel zorunlu tasarruf olarak bireysel emeklilik Jıcsaplarında toplaınaktadır. Geçmişte kamu zorunlu tasarrufu niteliğinde olan bu fonlardan artık kamunun yararlanamıyaca~ı açıktır. Diger taraftan Devletin bazı garanti ve sübvansiyonlad~t sistemde aktif rol aynaması bütçe üzerindeki yükü artırmıştır. 1-Jül<i.inıet. yeni sisteme geçi~ yapınayan ya~lıların emeklilik maliyetini: yeni sisteme geçenlerin geçiş katkı maliyetini: eski sistemde k'ılanla-

12 42.';eri/( Tiircan ():suca rm haklarını korumak anı~ıcıyb ~ıkartıbn eııdeksleıımis emeklilik boıwbrınııı maliyetini: ç~dışan bireyin seçti~i fonun düşük perfonn~msı ya cb emddinin bağlı oldu~u sigorta şirketinin iflas etmesi durumunda asgari emekli aylıgı garantisini üstlenmiştir. Bireyin eıncldilik yaşına gelip. bireysel emeklilik hesabında ve bono tutarlarındaki birikiminin ulusal asgari ücrcliıı yüzde R;)'i kadar emekli ~lylığı alınmasını sa~layamadığı durumda. devlet bcıtçeden asgari aylığı ödemeyi taahüt etmiştir. Yeni sistemin uygulanıııay~ı başladıgı ilk yıllarda yüksel.; olan ilk iki maliyetin zaman içinde düşeccı}:i; ancak uzun d<>nemdc son iki maliyetin kararlı bir artış göstereceği tahmin edilmektedir. Buracb h~üırbnması gereken önenıli bir husus, sosyal güvenlik reformunun uygulanmaya ge~ildiıli tarilıte. ~ili hükümet bütçesinin gayri safi yurtiçi hasılanın yaklaşık yüzde 5'i kadar fazla veriyor olmasıdır. Bu durum uygulanıanın ilk yıllannda yeni sistemin maliyetinin karşılanabilmesini saı}:lamış; dolayısıyla arlan kamu harcamaları sonm oluşturmamıştır (13arr. J 994:2] 3). Uzun vadede eski sistemden yararlananların sayısı azaldıkça bono çıkarına gereksinimi azalacağı için, kamu lıarcamalarının azalacagı söylenebilir. Ancak riayet oranınlll dü~ük olması. fonlarda asgari aylığın üzerinde aylık ödenmesini saı}:byacak birikimlerin oluşma olasılığını azaltmaktadır. c) Tasarruf ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: ~ili' de yeni sistem, özel emekli sandıklarında önemli miktarlara ulaşan fon birikimi ~a~lamıştır. Toplam fon birikiminin H~lziran 1992'de gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 35'ine ulaşmış olması; bu fonların toplam tasarruflar ve ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin araştırılınasını gerektirmektedir. Fonların toplam tasarruf hacmi üzerindeki etkisini araştıran teorik ve ampirik çalışmaların bulguları, net bir sonuca ulaşılması olanaılını vermemektedir. ~ili'de 1 ~mo yılında yüzde 21 olan tasarruf oranının 19R9'Lb yüzde 20 olması: yeni sistem ilc tasarruf oranı arasında bir ilişki kurmayı güçlcştirmektcdir (Santamaria, 1991 ). Fonların elmııomik büyüme üzerindeki etkisi, sadece tasarnıflınıı miktanna de~il; bunların kullanımındaki etkinliğe de ba~lıdır. Emeklilik reformunun Şili sermaye piyasasının etkiııli~ine önemli ölçüde katkı yaptı~ı genel kabul görmektedir. Uzun wıdeli finansman ve sermaye ar~ıyışı içindeki işletmeler, emeklilik fonlarını büyük öl~ üde kullanmı~: serma)'e piyasasının dcrinleşmesi ekonomik büyümeye olumlu etkide bulunmuştur. Emeklilik reformunun en önemli b'-lşarısmı sermaye piyasasına yaptıılı kalkıyl~ı sınırlamak yanlış olmayacaktır.

13 EKONOMİK YAKLAŞlM d) Emeklilik fonlannın yönetim ve idaresi: Emeklilik fonlarının idaresini özel fon Jnıruluşlarına (Aclministradoras de Fondos de Pensiones-AFP) bırakan Şili\le. emeklilik endüstrisinin oligopolistik bir yapısı bulunmaktadır. Emeklilik fonlarını yöneten 1] yatırım kuruluşunun üçü sigortaltiarın yüzde 65'ini kapsannkl.ı: dört yatırım kuruluşu yabancı şirketler t~\rafından kontrol edilmektedir( Cillion ve Bo n illa. 1992:181 ). Yatırım kuruluşlarının yatırım portfhyleri ilc ilgili belirli sınıdamalar bulunmaktadır. Fonların önemli bir bölümü hük.ümet ya da f.1crkez Bankası bonolarına. sınırlı bir bölümü hisse senediııe yatırılabilnıeklcdir. Ekim 1991 'de yatırım kuruluşları portföyünün yüzde 38.47'si hazine bonosu. yüzde 2S.31'i finansal kurumlar, yüzde 2S.4 1 'i hisse senedi. yüzde 10.74'ü kamu ve özel kesim bonoları. yüzde 0.07'si cari hesaplardaki mevduatdan oluşnıaktadır(gillion ve Bonilla, 1992:181 ). Fonların yurt dışına yatırım yapmasına izin verilmezken, bu sınırlama kısmen kaldırılmıştır yılında yatırım kuruluşlarının fonların yüzde J O'uııu yurt dışına ya tırmaları beklenmektedir( Cillion ve Boni Ila. 1992: 177). Fon piyasasının anılan özellikleri Devletin dcnetleyici olarak a~ır bir sorumlulu~unun bulundu~una işaret etmektedir. Yeni programın yüksek maliyetle çalıştı~ı yılında işletme giderlerinin katkılardan gelen toplam gelirin yüzde 25'inc ulaştı~ı ifade edilmektedir. Yatırım kuruluşlarında çalışan personelin yaklaşık yüzde 30'u satış elemanı olup, kuruluşlar yüksek tanıtım giderleriyle çalışmaktadır. Yeni programın idari nı~lliyeti. ikame oranının yüzde 50 oldu~u durunıda ödenecek emekli aylığının yaklaşık yüzde G'sına ulaşmaktadır. İdari maliyetin emekli aylı~ına oranının ABD' de yüzde 1. ingiltere' de yüzde 1.2S olması, Şili sisteminin yüksek maliyeti konusunda yeterince fikir vermektcdir (lkırr. 1 ~)94:214 ). 3. SONUÇ Sosyal güvenli~in özelleştirilmesi yönünde çok yo~un tartışmalar ve çalışmalar yapılmasına karşın. daha öncede bclirtildi~i gibi, Batı Avrupa ülkelerinin hemen hemen hepsinde. özelleştirme yönünde gerçek anlamda çok az reform yapıldığı; tartışmaların önemli oranda hayata gcçirilemedi~i saptanmaktadır. Sosyal güvenlik kapsamında geliştirilen sınırlı örnek olcırak. sayıda özelleştirmeye İngiltere'de ulusal tamamlayıcı emeklilik programından çık~ırak işletme emeklilik programiarına geçişin kolaylaştırılmasını: ingiltere. Belçika ve Fransa'da bireysel tasarruf programlarının desteklenmesini; Belçika'da 1988 yılında endüstriyel kaza sigortasının özel sektöre bırakılmasını (devletin kontrolü güçlü bir biçimde devam etmektedir); İtalya'da 1993 yılında yül<sck

14 44,'ieri/( hircan Ozsuca geliriilere ulusal sa~lık sigortasından çıkma olana~ınııı tanınmasını ve sa~lık sigortasının özelleştirilmesi yönl'ındeki çalışmalan örnek olarak gösterebiliiriz (EC, 1994:39). Batı Avrupa ülkelerinde l:ok sınırlı alanda özelleştirilmc sa~lanırkcn: Şili, özel emeklilik sistemi uygulaması ilc sosyal güvenlik alanında ilk özelleştinne örne~ini gcrçckleştirmiştir. Gelişmektc olan ülkelerden Güney Afrika, Zinı- bave ve Hindistan'da özel programlar bir dereceye 1\zı(br devreye.sokulmakla birlikte (i yer. 1993: 197). hiçbir gelişmekte. olan ülkenin sosyal güvenlik sisteminde bu denli radikal bir reform yapılaınamıştır. Di~cr Latiıı Amerika ülkelerinden Peru'da 1991, Arjantin ve Meksika'cia 1992 yılıncia yapılan kurumsal düzenlemelerle. özel sigortanın rolü artınlmıştır. Ancak Şili'nin yaşadı~ı deney, di~er Latin ülkelerinde Şili modelinin eleştirilmesine neden olurken; geleneksel kamu programlarının konıı!ma.sı yönündeki e~ilimleri de artırım~tır. Nitekim Meksika'cia Şili modeli rededilerek eski modelin sürdürülmesi, zorunlu kamu programının yanısıra bireysel tas~ırruf sisteminin geliştirilmesi öngörülmüştür (Tamburi.l~lq2:8S). Şili özel emeklilik uygulamasının üjlçcyc yaptı~ı tek katkı sermaye piyasasını geliştirmek olmuştur. Ayrıca. gelir düzeyi yüksek, imtiyazlı grupların daha yüksek emekli aylı~ı alabilmeleri politik olarak kolaylaşmıştır. Programın uygulama sonuçları kısa ve orta dönemde. devlet bütçesi üzerindeki yükün daha da a~ırlaştı~ıııı: düşük ücretli ve istikrarsız istilıdam<ı tabi çalışanlar arasında riayet oranının düşük olduğunu; yatırım riski nedeniyle ikame oranlarında öngörülemezlikler bulunduğunu; yaşlılık aylıklarınlll gerçel< kazançlarla ilişkilendirilnıeycrek fiyatlarla ilişkilendirilmesi sonucu, yaşlıların ekonomik büyümeden pay abınayacağıııı; yüksek idari maliyetlcrle çalışıldı~ını: asgari gelir güvencesi dışında ne üst gelir gruplarından alt gelir gruplarına ne de kuşaklararasında geliri yeniden da~ıtmadığını, dolayısıyla sosyal dayanışmayı barındırmadı~ını: sosyal clayanı~ına hedefinin yerini ekonomik büyüme hedefinin aldı~ını açıkça göstermektedir. Ayrıca programı otoriter bir rejimin uygulamaya koymuş olması. programın politil< dayana~mı da dikkate değer kılmaktadır. Şili örneği, iizclliklc gelir dağılımının bozuk oldu~u ülkelerde sosyal güvcnli~i ()zel sigorta ilc sa~lamanm güç olmaktan iitc. olanaksız oldu~unuda açıkça ortaya koymaktadır. Son yıllarda gelir dağılıını en bozuk ülkelerden biri haline gelen Tür-. kiye'de, özel emeklilik programı uygulamasının başarılı olabileceğine dair hiçbir işaret bulunmamaktadır. ILO raporlarında yer alan "bireysel tasarruf hesaplarına'' dayalı Şili benzeri bir modelin Türkiye'de uygulanabilirliğine

15 EKONOMİ!{ YAKLAŞlM 45 dair yapılan projeksiyonlarda ıyımser sonuçlar çıkarılınası olanağmı vermemektedir (ILO,ı996). Bu seçcnc~in aylıkların da~ılımında daha büyük eşitsizliklere yol açacağı, aylık alacakları "Türkiyc'nin ola~arıüslü oynak olan sermaye piyasasmın büyük yalırım riskine maruz bırakaca~ı" raporda yer almaktadır (I LO. 1996:giriş 8). Sonuç olarak sosyal uyum ve sosyal barışa gereksinim duyan Türkiye'de, özel progranılar kamu programlarını ikame edebilecek bir araç olarak gözükmemektedir. l\aynai\ça AARON. H. (1982): Economic Effects of Social Security, Washington, D.C.:Brookings Institution. AURBACH, A. ve L. Kotlikoff. (1990): "Demografics. Fiscal Policy, and U.S. Saving in the 1980s and 13eyond." L. Summers. (ed.), Tax Policy and the F:conomy içinde, vol.4, Cambridge, Mass.:M.I.T Press. BARR. N. (19Sl2); "lncome Transfers: Social lnsurancc". N. l3i11t (ed.). Lahor fıfarkets and Social Policy in Central and F:astenı /~urope içinde, Washington D.C.: Oxford University Press. BODIE, Z. (1990): "Pensions as f{ctirement Ineome lnsurancc", Journal of Economic Literature, 28. s CASTILLO, R.B. ( ı993): "Analysis of a National Privatc Pension Scheme: The Cas e of Ch ile: Commen ls", International Labour Review, vo no.3, s ı2. DUMONT, J.P. ( 1987); "The Evolution of Social Security during the Recession", International Labour Review, vol. ı26,s.l-9. ESPINA, A. (1996); "Heform of Pension Schemes in the OECD Countries" International Labour Review, vol.135, no.2, s. ı8 ı -20G. EC. (1994): Social Protcction of Europc, Luxcmburg: Jndustrial Reletions and Social Affairs. EUROSTAT. (ı 993); Basic Statistics of Community. FERT~ARA, P.J. ve J.RLott Jr. (1985); "lbtes of l~eturn Promised by Social Security to Today's Young Workers", P.J.Ferarra (ed.), Social Security Prospects for Real Reform içinde, Washington D.C.:Cato Institute. GILLION, C. ve A. Bonilla. ( 1992), "Analysis of a National Private Pcnsion Schemc: The Case of Chile" International Labour Review. vol.l31, no.2, s.ı7ı-ı95.

16 46,\crff(_ hi rnnı {J;:suca GORDON. M. (l~lrr): Social Sccurity Policics in lmlustri~tl Countries: A Comparativc Analysis.Caınhridgc. Eng.: Cıınbı idge University Press. I-IAI;J'EH. W.A. ve!uicmıniııg. 19S7: "Tlıc lınpacl of lknıografic Change on Social Security Financiııg". INF,<...,'tat/ hljjers. vol.:~-1. s.!ı HI LLS. J.. ( 1995 ): "Funding the W el fa n.: S ta te". Oxlord Nevicw nf Ecoıwmic f>olicy, vol.l 1, noj. s.27-4j. 1-IOLZtviANN, H. ( 1991); "The Provision of Coıııplcıııcntar)' Pcnsioııs: Objectives, Form s. and Coııstraiııls", lntenwtinnal Social S'ecurit_z; Ncl'icw. vol.44.s. 75-9::3. Özel ILO/TF/Tür ILO ( 1996); Sosyal Güvenlik Nihai Ib por. llizınctc kiyc/iu)o, Cenevre. IYEH, S.N. (19~l:3): "Pcnsion Hdomı o( lkvelopiııg Couııtries". International La ho ur Review. vol. n2. ııo.2. s. J R OECD. ( 1 995); OECD Economic Outlook. no.s8. Paris ÖZŞUCA. Ş.T. ( 1990); Türkiye'de Sosyal Güvenlik Sisteminin Skoııomi Üzerindcl\i Etkileri (] 965- J 9~)()), T.C. Gazi Üniversitesi. Sosyal Bilimler Sııstitüsü. Yayımlanmanıış Doktora Tezi. PESTIEAU. P. ( 1992): "The Distribution of Privatc Benefi ts: How Fa ir is lt?", Priva/c Pensinns and Puh/ic l>olicy. OECD Soci~ıl Policy Studies ııo.9. Paris. SANTAMAI~lA, ~'1. ( 19~) 1); "Privalizing Social Securily: Tlıe Chilean Casc." Research Paper Federal Heserve Bank of New York. New York. SCHOME. P. ve L.Squirc. ( 198]); Altcrnativc Mechanisıııs for Fiııancing Social Security, Washington D.C.:World B<.ınk Staff Working Papcrs no G2S. TAYLOR I. (cd.) ( 1992); Tlıc Social Sffccts of Free :\Lırket Policies. London: Harvestcr Wheatsheaf. TAM13UI~J, G. ( 1992); "Peıısioıı lnsuraııce and tlıe I>articipatioıı of Private Enterprisc". Jntcnwtinnal.'-ı'ocial,')'ccurif.z; Reoiew, vol.40.s.67-~~. WALLICH. C. ( 1 ~)8J); Sa\ıing Mobilization Through Soci~ıl Security. The Experience of Ch ilc During Washington D.C.:World l:bnk Staff Working Papers no 5SJ. World Bank. (1994); Averting the Old Age Crisis: Policy Optioııs Graying World, New York:Oxford University Press. for a

17 EKONOl\1İI\ YAKLA~Il\1 47 AI3STHACT CAN PI~IVATE PENSION PI~OGI~A~1Mt:S BE AN Al:l'EI\NATIVE TO PUBLIC PENSION PHOCHAI\ l01es? Private pension is ~m arca of continuing controrcrsy arnong economists. Several advantagcs are claiıncd for privalcly fuııdcd pcns 1 ions. Thcsc claiıııs cngendcr pmvcrful lobbics in favor of priv~lte pcnsions iıı ~~ number of emın tries. Experience in Chilc is worth discussing scpar.:ıtcly hcc.:ıusc its peıısion reform was intmduccd in a political clim~ılc which \\'ould normally be unaccaptable. In tcrms of cquity. Clıilc's sclıeınc docs ııol kıvc ~~ s~ılisfoctary degree of solidarity bctwccn gcncrations or diffcrcnt social groups. and it b lls short of the critcria cstablishcd in intcrn~üional Iabınır standards. In most European countrics. a rebtively stablc cansensus has bccn reaclıcd on the forms of coexistcncc and modcls for linkagcs bctvv ccn public pension insurance anel privatc schcınes. In thcsc countrics. the objective is to rcgain financial control over the system and to gu~ırantcc its long lcrm stability.

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK AB de MESLEKİ EMEKLİLİK Aylık türleri Yaşlılık Ölüm/Dul ve Yetim Malullük/Özürlülük (her birinin sorunları birbirinden tamamen farklı) EMEKLİLİK PİRAMİDİ özel mesleki yasal asgari Mesleki emekliliğin göreceli

Detaylı

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış 2050'ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış Prof. Dr. Yusuf Alper (Uludağ Üniversitesi) Yard. Doç. Dr. Çağaçan Değer (Ege Üniversitesi) Prof. Dr. Serdar Sayan (TOBB

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME

FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME Niyazi ÖZPEHRİZ FİNANSAL SİSTEM DÜZENLEMELERİ VE EKONOMİK BÜYÜME 1. Giriş Finansal sistemin işleyişi, ekonomik büyüme üzerinde önemli etkilere sahip olabilmektedir. İyi işleyen bankacılık sistemi ve menkul

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM

ORTA VADELİ PROGRAM T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016-2018 ORTA VADELİ PROGRAM TEMEL MAKROEKONOMİK VE MALİ HEDEFLER 11 Ocak 2016 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016-2018 ORTA VADELİ PROGRAM TEMEL MAKROEKONOMİK VE MALİ HEDEFLER 11 Ocak

Detaylı

ABD'DE SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ

ABD'DE SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ ABD'DE SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ Günümüz sosyal politikasının en geniş kapsamlı vasıtasını oluşturan sosyal güvenlik (SG) kavramını, en azından yasal düzenleme seviyesinde, ilk kullanan ülke olan ABD, bugün

Detaylı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

8 Aralık 2016, İstanbul

8 Aralık 2016, İstanbul 8 Aralık 2016, İstanbul 1 Asgari ücret sadece asgari ücret değil Yıl Asgari Ücretli Sayısı (Bin) Zorunlu Sigortalı Sayısı (Bin) Asgari Ücretli Oran (%) 2004 2.697 6.181 44 2005 3.042 6.919 44 2006 3.763

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ

BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ BANKA DIŞI FİNANS KESİMİNİN GELİŞİMİ VE GELECEĞİ DR. GÜRMAN TEVFİK KURUMSAL YATIRIMCI YÖNETİCİLERİ DERNEĞİ SERMAYE PİYASASI KURUMU KONFERANSI 8 MAYIS 2003 1 FİNANSAL SİSTEMİN İŞLEVLERİ I Malların, hizmetlerin

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

UZUN VADELİ HAYAT SİGORTALARI ÜRÜNLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ

UZUN VADELİ HAYAT SİGORTALARI ÜRÜNLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ UZUN VADELİ HAYAT SİGORTALARI ÜRÜNLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ 10. Kalkınma Planının 3. Programı olan Yurtiçi Tasarrufların Arttırılması Ve İsrafın Önlenmesi Programı kapsamında 4. bileşen, Tamamlayıcı Sigortacılığın

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI 1.1. SOSYAL GÜVENLİK 9 1.1.1. Sosyal Güvenliğin Tarihsel Gelişimi 1 1.1.. Sosyal Güvenliğin Araçları ve Sosyal Riskler 17 1.1..1. Sosyal Yardımlar

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

BİREYSEL EMEKLİLİK TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

BİREYSEL EMEKLİLİK TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK üyemiz, Milletvekilimiz, Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları İl Başkanımız ve Belediye Başkanımız; AK Parti Genel Merkez Siyasi ve Hukuki

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

GSYH

GSYH İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (Cari Fiyatlarla) 4 TABLO 3: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (1998 Fiyatlarıyla)

Detaylı

Fon Bülteni Ekim Önce Sen

Fon Bülteni Ekim Önce Sen Fon Bülteni Ekim 216 Önce Sen Fon Bülteni Ekim 216 NN Hayat ve Emeklilik Fonları Sektör Karşılaştırmaları Yüksek Getiri! Son 1 Yıl - 3/9/21-3/9/216 2 2 1 1-11,6 13,74 9,7 12,3 14,74 12,44 8,72 9,7 9,3

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Kaynak: Labour Force Statistics , OECD

Kaynak: Labour Force Statistics , OECD Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Asgari Ücret Artırımın Etkileri Nelerdir?

Asgari Ücret Artırımın Etkileri Nelerdir? Asgari Ücret Artırımın Etkileri Nelerdir? Erhan Tarhan, SMMM Deloitte Vergi Müdür Yardımcısı Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 2016 yılında geçerli olacak asgari ücreti belirlemek üzere Aralık ayında toplanacak.

Detaylı

İŞSİZLİK SİGORTASI HİZMETLERİ. İşsizlik Sigortası Ödemeleri

İŞSİZLİK SİGORTASI HİZMETLERİ. İşsizlik Sigortası Ödemeleri İŞSİZLİK SİGORTASI HİZMETLERİ Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalan sigortalılardan; hizmet akdinin sona erdiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR birimlerine veya elektronik ortamda

Detaylı

OTOMATİK KATILIMLI BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ İLE İLGİLİ MERAK EDİLENLER

OTOMATİK KATILIMLI BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ İLE İLGİLİ MERAK EDİLENLER OTOMATİK KATILIMLI BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ İLE İLGİLİ MERAK EDİLENLER Türkiye İş Bankası A.Ş. Munzam Sandık Vakfı 27 Ekim 2016 Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), 28.03.2001 tarih ve 4632 sayılı Bireysel

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu nda Değişiklik Yapılması ve Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur.

Detaylı

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Ekim 2015 Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Harcama İzleme Güncelleme Notu Nurhan Yentürk STK Eğitim ve Araştırma Birimi tarafından Kamu Harcamalarını İzleme Dizisi kapsamında gençlik, çocuk,

Detaylı

Yıl Dilimleri (x=yıl) Oran 1 Oran 2 I.Dilim 2003<=x<=2013) %11,00 %9,00 II. Dilim (2013+) %8,00 %6,00

Yıl Dilimleri (x=yıl) Oran 1 Oran 2 I.Dilim 2003<=x<=2013) %11,00 %9,00 II. Dilim (2013+) %8,00 %6,00 Genelge No: 2003/4 Kabul Tarihi: 03.10.2003 Bireysel Emeklilik Sisteminde Kullanılacak Muhtemel Birikim ve Muhtemel Yıllık Gelir Tablolarında Uygulanacak Esaslara İlişkin Genelge (Genelge No: 2003/4) 1.

Detaylı

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler

Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi: Sonuçlar, Fırsatlar ve Beklentiler Ali Haydar ELVEREN Daire Başkanı Özel Emeklilik Dairesi Hazine Müsteşarlığı Bireysel Emeklilik Sisteminin Geliştirilmesi

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri*

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* SOCIAL SECURITY CONTRIBUTIONS AND TAX RESPONSIBILITIES OF THE WAGE EARNERS IN OECD COUNTRIES (2012) Doç. Dr. Selda

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR

Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. ENM 307 Mühendislik Ekonomisi. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: zulal@mmf.gazi.edu.tr Gazi Üniversitesi Endüstri

Detaylı

11. Çözüm Ortaklığı Platformu Vergide Uluslararası Trendler: Tobin & Robin Umurcan Gago 10 Aralık 2012

11. Çözüm Ortaklığı Platformu Vergide Uluslararası Trendler: Tobin & Robin Umurcan Gago 10 Aralık 2012 www.pwc.com.tr Vergide Uluslararası Trendler: Tobin & Robin Umurcan Gago Devletlerin Vergi Politikaları 2008 öncesi dönemdeki trendler De-regülasyon raporlama yükümlülüklerinin azaltılması Portföy yatırımlarında

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Emeklilik Politikası Reformu Finlandiya da Politika Oluşturma Örneği

Emeklilik Politikası Reformu Finlandiya da Politika Oluşturma Örneği Emeklilik Politikası Reformu Finlandiya da Politika Oluşturma Örneği AB Eşleştirme Projesi, Ankara 6. Ders Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Hedefler Sürdürülebilirliği

Detaylı

BİREYSEL EMEKLİLİKTE OTOMATİK KATILIM. İşyeri Bazlı Bireysel Emeklilik Planlarında Yeni Dönem

BİREYSEL EMEKLİLİKTE OTOMATİK KATILIM. İşyeri Bazlı Bireysel Emeklilik Planlarında Yeni Dönem BİREYSEL EMEKLİLİKTE OTOMATİK KATILIM İşyeri Bazlı Bireysel Emeklilik Planlarında Yeni Dönem 1 2 3 Yaşlanan nüfus devletler ve kişiler için riskler taşıyor Sosyal güvenlik sistemleri sürdürülebilir değil

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı

Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu Ödemeler Bilançosunun Parçaları: Cari İşlemler Hesabı Sermaye ve Finans Hareketleri Hesabı Cari İşlemler

Detaylı

Fon Tanıtım Kılavuzu ERGO Emeklilik ve Hayat A.Ş.

Fon Tanıtım Kılavuzu ERGO Emeklilik ve Hayat A.Ş. Fon Tanıtım Kılavuzu ERGO Emeklilik ve Hayat A.Ş. 1) ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU Enflasyonun aşındırıcı etkisinden korunarak birikimlere İMKB repo piyasası

Detaylı

FEDERAL ALMANYA NIN ÜÇ KATMANLI EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİNDE İŞYERİ YAŞLILIK SİGORTASININ ÖNEMİ VE TÜRKİYE İÇİN PERSPEKTİFLER

FEDERAL ALMANYA NIN ÜÇ KATMANLI EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİNDE İŞYERİ YAŞLILIK SİGORTASININ ÖNEMİ VE TÜRKİYE İÇİN PERSPEKTİFLER FEDERAL ALMANYA NIN ÜÇ KATMANLI EMEKLİLİK SİSTEMİ İÇİNDE İŞYERİ YAŞLILIK SİGORTASININ ÖNEMİ VE TÜRKİYE İÇİN PERSPEKTİFLER Doç. Dr. Alpay Hekimler Namık Kemal Üniversitesi Ankara 8/9 Mart 2011 Sosyal Güvenlik

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK

MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ BÖLÜM I İŞSİZLİK MUKAYESELİ HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA İŞSİZLİK SİGORTASI İÇİNDEKİLER ÖZET ABSTRACT İÇİNDEKİLER KISALTMALAR TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ GİRİŞ v vii ix xvii xviii xx xxi BÖLÜM I İŞSİZLİK A. İŞSİZLİĞİN TANIMI

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Özel sektör tasarrufları Hanehalkı Şirketler kesimi Kamu sektörü tasarrufları

Özel sektör tasarrufları Hanehalkı Şirketler kesimi Kamu sektörü tasarrufları Türkiye Ülke Ekonomik Raporu Özel sektör tasarrufları Hanehalkı Şirketler kesimi Kamu sektörü tasarrufları 1. Tasarruf ve büyüme ilişkisi 2. Tasarruf trendleri 3. Tasarrufun belirleyicileri 4. Mali piyasaların

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ ÖZGEÇMĠġ Adı Soyadı: Erol YENER Doğum Tarihi: 20/06/1970 Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ Derece Bölüm Üniversite Yıl Lisans İşletme Böl. Karadeniz Teknik Üniversitesi 1992 Y. Lisans İşletme

Detaylı

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU

ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ERGO EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 13.01.2011 TARİH VE 2/45 SAYI

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ DÜZENLEMELERDEN ÜCRET HESAPLARINA VE MUHASEBE İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI KONULARIN AÇIKLANMASI 15 5510 SAYILI SOSYAL

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

24 Haziran 2016 Ankara

24 Haziran 2016 Ankara 24 Haziran 216 Ankara Sunum Planı I. İktisadi Görünüm II. Yapısal Konular III. Genel Değerlendirme 2 İKTİSADİ GÖRÜNÜM 3 3.15 6.15 9.15 12.15 3.16 İktisadi Faaliyet Büyümeye Katkılar (Harcama Yönünden,

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

01.07.2010-31.12.2010 arası 0,059445 0,7931

01.07.2010-31.12.2010 arası 0,059445 0,7931 Sayı: YMM.03.2010-54 Konu: Vergi Mevzuatında 2010 yılında Uygulanacak Had ve Tutarlar ( Rakamlar) II İZMİR. 19.7.2010 Muhasebe Müdürlüğüne, 1.) Asgari Ücret Asgari Ücret Tespit Komisyonu nun 2009/1 sayılı

Detaylı

Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı

Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı Orta Gelir Tuzağı ve Bankacılık Sektörünün Bunu Aşmadaki Rolü Hakan ATEŞ DenizBank Finansal Hizmetler Grubu Başkanı Türkiye 1980 lerden beri orta gelir grubunda yer alıyor... Kişi Başına Milli Gelir Türkiye

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

1 - ALMANYA. 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi;

1 - ALMANYA. 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi; 1 - ALMANYA 4 tip ek emeklilik uygulaması vardır: 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi; Bu uygulamada bağımsız ek emekli kuruluşu oluşturulmaz veya ayrı bir fon kurulmaz,

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR

İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri Safi Tasarruflar (özel sektör) 3. İşsizlik Oranı 30. Gayri Safi Tasarruflar (genel devlet)

Detaylı

Yeni Bireysel Emeklilik Sistemi

Yeni Bireysel Emeklilik Sistemi Yeni Bireysel Emeklilik Sistemi 1 Ocak 2013 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren sistem ile birlikte bireysel emeklilik sektöründe yepyeni bir dönem başladı. Vergi avantajı yerine devlet katkısı esası getirildi

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

Aegon Emeklilik ve Hayat A.. Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu İstanbul

Aegon Emeklilik ve Hayat A.. Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu İstanbul Aegon Emeklilik ve Hayat A.. Dengeli Emeklilik Yatırım Fonu İstanbul Yatırım performansı konusunda sunulan bilgilere ilişkin özel uygunluk raporu 31 Aralık 2009 tarihinde sona eren döneme ait ECZACIBAŞI

Detaylı

İşletmeler bu kapsamda yaptıkları harcamaları Gerçek Gider Yöntemi ve Harcırah Yöntemi olmak üzere iki yöntemden birini seçerek giderleştirebilirler.

İşletmeler bu kapsamda yaptıkları harcamaları Gerçek Gider Yöntemi ve Harcırah Yöntemi olmak üzere iki yöntemden birini seçerek giderleştirebilirler. İŞLE İLGİLİ SEYAHAT GİDERLERİNİN VE HARCIRAHLARIN VERGİSEL BOYUTU AYSEL ARSLAN S. M. MALİ MÜŞAVİR I. GENEL BİLGİ İşletmelerde çeşitli nedenlerle seyahat ve konaklama harcamaları ortaya çıkabilmektedir.

Detaylı

Güven, Saygı, Kalite ve Şeffaflık

Güven, Saygı, Kalite ve Şeffaflık BÜLTENİ Haziran 1 Güven, Saygı, Kalite ve Şeffaflık AEGON, hayat sigortası, emeklilik ve fon yönetimi alanlarında, uluslararası tecrübe ve başarılara sahip, Amerika, Avrupa ve Asya da faaliyet gösteren

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü

Türkiye de Bankacılık Sektörü Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-214 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler

HALK HAYAT VE EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU. Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler A. TANITICI BİLGİLER Portföy Bilgileri Halka Arz Tarihi 13.06.2012 (*) 02 Ocak 2013 tarihi itibariyle Yatırım Ve Yönetime İlişkin Bilgiler Portföy Yöneticileri Murat Zaman, Kerem Yerebasmaz, Serkan Şevik,

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

9. Şemsiye Fonun Türü Yatırımcının : başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının

9. Şemsiye Fonun Türü Yatırımcının : başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının TÜRK EKONOMİ BANKASI A.Ş. KORUMA AMAÇLI ŞEMSİYE FONU NA BAĞLI B TİPİ %100 ANAPARA KORUMA AMAÇLI KIRKALTINCI ALT FONU BİRİNCİ İHRAÇ KATILMA PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME DEĞİŞİKLİĞİ ESKİ MADDE:

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı