Kavramsal Çerçeve ve İzmir Çevresel Durum Değerlendirmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kavramsal Çerçeve ve İzmir Çevresel Durum Değerlendirmesi"

Transkript

1 Kavramsal Çerçeve ve İzmir Çevresel Durum Değerlendirmesi Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İzmir Bölgesi nde Ekoverimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi Çalıştayı 23 Mart 2012 Mövenpick Otel/İzmir

2 Kavramsal Çerçeve

3 Ham petrol başta olmak üzere pekçok doğal kaynak hızla azalmaktadır Konvansiyonel su kaynakları yakın gelecekte su ihtiyacını karşılayamaz duruma gelecektir. Çeşitli tür ve boyutlardaki çevre sorunları hızla artmaktadır.

4 TEMİZ ÜRETİM NEDİR? İklim değişikliği de dahil olmak üzere pekçok çevre sorununun yanı sıra hızla tükenmekte olan doğal kaynakların sürdürülebilir olarak yönetilebilmesi için: doğal kaynak kullanımı ile ekonomik büyüme ve çevresel etki ile kaynak kullanımı arasındaki ilişkinin değiştirilmesi gereklidir.

5 Ekonomik Etkinlik Kaynak Kullanımı Çevresel Etki Kaynak Kullanımı Çevresel Etki Aynı üretim ya da hizmet eldesi sürecinin daha az kaynak ve enerji kullanılarak ve daha az emisyon üreterek gerçekleştirilebilmesinin sağlanması olarak tanımlanabilecek olan Eko-verimlilik (Temiz Üretim) bu amaca hizmet eden bir kavramdır.

6 KİRLİLİK HAM MADDE, SU, ENERJİNİN ETKİN OLARAK KULLANILAMAMASI KAYNAKLI, ÜRETİM SÜRECİNi ÜRÜNE/HİZMETE DÖNÜŞEMEDEN TERK ETMESİ EKOVERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) HAM MADDE, SU, ENERJİNİN ETKİN OLARAK KULLANILARAK, OLASI EN YÜKSEK ORANDA ÜRÜNE/HİZMETE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLMESİ EKOVERİMLİLİK (TÜ) KİRLİLİK AZALTIMI + ENDÜSTRİYEL VERİM ARTIŞI ATIK MİKTARI VERİMLİLİK

7 TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARI SANAYİ TESİSLERİ BAZINDA TEMİZ ÜRETİM OPSİYONLARI TEKNOLOJİ İŞLETME ÜRETİM PROSESLERİ HAM MADDE DİĞER GİRDİLER ÜRÜN ATIK VE EMİSYONLAR

8 Temiz Üretim Kavramının Gelişimi Çeşitli ülke örnekleri incelendiğinde temiz üretim kavramının bir ülkedeki gelişimi genellikle konu üzerinde bir bilinç oluşturulması ile başlamış, üretim ve hizmet sektörlerindeki örnek uygulamaları da içeren kapasite oluşturma çalışmaları ile devam etmiştir. Oluşturulan ortaklıklar ve bilgi paylaşım ağları ile temiz üretim uygulamalarının yayılmasına çalışılmış, bunları finansal mekanizmaların oluşturulması ve gerekli politika reformlarının yapılması izlemiştir. Ancak aşağıdaki şekide verilen bu tipik tabandan tavana gelişim süreci yerel, kültürel, vb. nedenlerle kimi zaman tavandan tabana ya da farklı biçimlerde de gerçekleşebilmiştir. Tavandan tabana etkileşim Politika Reformları Finansal Mekanizmaların Yaratılması Bilgi Paylaşım Ağları Ortaklıklar Kurma Kapasite Oluşturma Bilinç Yaratma Tabandan tavana etkileşim

9 Temiz Üretim ve Eko-Verimlilik TEMİZ ÜRETİM (KİRLİLİK ÖNLEME): Bütünsel önleyici bir çevre stratejisinin ürün ve süreçlere sürekli olarak uygulanması ile insanlar ve çevre üzerindeki risklerin azaltılması (United Nations Environmental Programme). EKO-VERİMLİLİK: Daha az etkiyle daha çok değer yaratma ya da paralel ekonomik ve çevresel verimliliğin sağlanması. (Word Business Council for Sustainable Development) Atıkların oluşmadan önlenmesi ya da yok edilmesi. Böylelikle hammadde, enerji ve su kullanımında verimliliğin arttırılarak, doğal kaynakların korunması.

10 Eko-verimlilik yaklaşımında, bu kavramı geliştiren iş çevrelerinin önceliklerine hitap etmek üzere verimlilik, karlılık, rekabet, vb. vurgularını öne çıkartılmıştır. Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Farklı kaynaklarda bu iki kavram arasındaki ilişki farklı biçimlerde yer almaktadır. Temiz Üretim Eko-verimlilik Örneğin Glavic ve Lukman (2007) Ekoverimliliği sürdürülebilirlik politikalarına ulaşmada bir prensip, Temiz Üretimi ise bir yaklaşım olarak tanımlamaktadır. Kaynak: Glavic P. ve Lukman R., Review of sustainability terms and their definitions, Journal of Cleaner Production, 15,

11 Ya da OECD sürdürülebilir üretimin aşamaları olarak Temiz Üretimi ürün ve üretim biçimlerinin modifikasyonu, Eko-verimliliği ise sistematik bir çevre yönetim biçimi olarak tanımlamaktadır. Sürdürülebilir Üretim Kavram ve Uygulamalarının Gelişimi (OECD, 2009) Kaynak: OECD, Sustainable Manufacturing and Eco-Innovation Synthesis Report Framework, Practices and Measurement,

12 Ancak kavramsal vurgular bir tarafa bırakılıp, kullanılan yöntemler (örneğin materyal dengesi, çevre yönetim sistemleri, yaşam döngüsü analizi, eko-tasarım, yeşil satınalma, vd.) ve ulaşılmaya çalışılan hedefler (hammadde ve enerji kullanımının azaltımı, çevresel emisyonların oluşmadan önlenmesi/azaltılması, verimlilik, vd.) göz önüne alındığında, bu iki kavramın birbirine büyük ölçüde örtüştüğü görülecektir.

13 Temiz Üretim den Sürdürülebilir Üretim e Diğer pek çok ülke ile birlikte Türkiye de de kullanılagelmekte olan Temiz Üretim kavramı son 5 yıl içinde Sürdürülebilir Üretim kavramına evrilmiştir. Temiz üretim kavramı halen pek çok ilgili kuruluş tarafından kullanılmaya devam edilmekle birlikte, Sürdürülebilir Üretim kavramı hızla yaygınlaşmaktadır. Sürdürülebilir Üretim kavramı ülkemizde çeşitli kurumlar tarafından kullanılmaktadır. Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Temiz Üretim Eko-verimlilik Sürdürülebilir Üretim Üretimin hem kısa hem de uzun vadede kirlilik yaratmayan süreç ve sistemler ile, enerji ve doğal kaynakları koruyarak; ekonomik olarak uygulanabilir ve üretim sürecinde çalışanlar, tüketiciler ve tüm toplum için güvenli ve sağlıklı bir ortamda ve tüm paydaşlar için yapıcı ve toplumsal fayda sağlayacak biçimde yapılması olarak tanımlanmaktadır.

14 EKO-VERİMLİLİĞİN (TEMİZ ÜRETİM) SAĞLADIĞI FAYDALAR Ekonomik Faydalar Çevresel Performansın İyileştirilmesi Çevresel İyileştirmelerin Sürekli Kılınması Rekabet Avantajı Verimliliğin Artırılması İşyeri Güvenliği ve İşçi Sağlığının İyileştirilmesi Firma İmajının İyileştirilmesi

15 TEMİZ ÜRETİM İN ARAÇLARI: İşletme Verimliliğinin Arttırılmasına Yönelik Çevre Yönetimi Atık Denetleme Enerji Denetleme Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimi Çevresel Yasa Yönetmeliklerle Uyum Değerlendirmesi, Entegre Ürün Politikası Yaşam Döngüsü Analizi Teknoloji Değerlendirme Kimyasal Değerlendirme Endüstriyel Simbiyoz Çevre için Tasarım Çevre için ya da Yeşil Satın Alma Çevre Yönetim Sistemleri Çevresel Performans Değerlendirmesi

16 DÜNYADA DURUM Yaklaşık son 20 yılır pek çok ülke boru-sonu (kirlilik kontrolü) yaklaşımına oranla Temiz Üretim uygulamalarına ağırlık vermeye başlamıştır. Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi tarafından 2004 yılında yapılan bir çalışmada OECD ülkelerinde boru sonu ve Temiz Üretim yaklaşımlarının mevcut durumu karşılaştırılmıştır Aşağıdaki şekilden de görüldüğü gibi gelişmiş ülkelerde Temiz Üretim yaklaşımlarının boru-sonu yaklaşımlarına göre ön planda olduğu görülmektedir.

17 DÜNYADA DURUM KÜRESEL TEMİZ ÜRETİM AĞYAPISI UNIDO / UNEP Ulusal Temiz Üretim Merkezleri (NCPC) Diğer Temiz Üretim Merkezleri ve Ağyapı Üyeleri

18 DÜNYADA DURUM Avrupa topluluğu ülkelerinin sanayi kirliliği üzerine oluşturduğu ilk yasal düzenlemeler 80 li yıllarda ortaya çıkmıştır yılında yayımlanan 3. Çevre Eylem Programı ise kirlilik kontrolü yaklaşımından kirlilik önleme yaklaşımına geçişin ilk izlerini taşımaktadır AB 16 Temmuz 2008 tarihinde Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim ve Sürdürülebilir Sanayi Politikası (SCP/SIP) Eylem Planı nı yayınlamıştır. Bu Eylem Planı ile dünya çapında sürdürülebilirliğin sağlanabilmesine yardımcı olacak sürdürülebilir tüketim ve üretim politikalarının geliştirilmesi; düşük karbon ve sürdürülebilir teknoloji, ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi; tüketici davranışlarının kaynak verimliliği, ürün performansı ve ekoinovasyon gibi kavramların gelişmesi sağlayacak biçimde değiştirilebilmesinin özendirilmesi sağlanılmaya çalışılmaktadır.

19 ÜLKEMİZDEKİ DURUM Temiz Üretim kavramı Türkiye gündemine ilk kez 1999 da TÜBİTAK ve TTGV tarafından, Temiz Üretim-Temiz Ürün Çevre Dostu Teknolojiler Çalışma Grubu Sanayi Sektörü Raporu ile getirilmiştir. Daha sonrasında Temiz Üretim kavramına pekçok ulusal politika ve strateji dökümanında çeşitli göndermeler yapılmış/yapılmaktadır. Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu'nun öncelikli alanları TÜBİTAK Vizyon 2023 Projesi, Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Tematik Paneli Vizyon ve Öngörü Raporu 8. Beş Yıllık ve 9. Yedi Yıllık Kalkınma Planları AB Entegre Çevre Uyum Stratejisi (UÇES) Çevre ve Ormancılık Araştırma Programı DPT KOBİ Stratejisi ve Eylem Planı 2008 yılı Hükümet Programı Türkiye Sanayi Stratejisi Belgesi (AB Üyeliğine Doğru) Tedbir 1.5: Temiz Üretim stratejilerinin uygulanabilmesi için gerekli altyapı ve kapasitenin oluşturulmasına yönelik çalışmalar başlatılacaktır. Sayfa 140

20 ÜLKEMİZDEKİ DURUM Sadece çevre yönetimi alanında değil, sürdürülebilirlik çalışmalarının pekçok boyutu için de anahtar bir kavram olan Temiz Üretim yaklaşımının son 10 yılda hem stratejik önemi hem de ülkemiz sanayinin bu konudaki danışmanlık hizmetleri ve Ar- Ge çalışmalarına duyduğu gereksinim hızla artmıştır. Ancak, ülkemizin bilim, teknoloji, kalkınma, vb. alanlarda en üst düzey kurum/kuruluşlarının politika ve strateji dökümanlarında önemi sıkça vurgulanan, Temiz Üretim kavramı ülkemizde -enerji verimliliği boyutu dışında- yeterince bilinmemekte ve uygulanamamaktadır. Bunun en önemli nedeni ülkemizde konu üzerinde ihtiyaçlara karşılık gelebilecek yeterlilikte bir kapasitenin mevcut olmamasıdır.

21 İzmir Çevresel Durum Değerlendirmesi

22 Bu bölümün amacı; İzmir de yaşanan önemli çevre sorunlarına yol açan sanayi faaliyetlerinde uygulanacak olası eko-verimlilik (temiz üretim) etkinliklerinin, bu sorunların iyileştirilebilmesine yönelik rolünü genel olarak ortaya koyabilmektir. Bu kapsamda; İzmir bölgesinde yer alan sanayi faaliyetlerinin sektörel dağılımları ve yoğunlukları ile bölgede yaşanan sanayi kaynaklı çevre sorunları değerlendirilmiş, İzmir bölgesi için gerçekleştirilen bölgesel çalışmalarda öne çıkan önemli sanayi faaliyetleri belirlenmiş, Çeşitli ülkelerde gerçekleştirilen 280 Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) uygulamasına ilişkin bir derleme yapılmış ve bu çalışmaların sektörel dağılımı oluşturulmuştur.

23 Bu bölümde İzmir e ilişkin kullanılan veriler var olan en güncel kaynaklardan derlenmiştir. Çevre ve Orman Bakanalığı. (2008) Yılı İzmir İl Çevre Durum Raporu. İzmir Kalkınma Ajansı. (2008). İzmir Bölgesi Mevcut Durum Raporu. İzmir. Çevre ve Orman Bakanlığı. (2009) Yılı İzmir İl Çevre Durum Raporu. Dokuz Eylül Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü. (2001). İzmir İli Temiz Hava Planı Proje Raporu. İzmir. Barka, E. (2009). Demir Çelik ve Gemi Söküm Tesislerinin Çevresel Etkileri. TMMOB İzmir Kent Sempozyumu, Ocak 2009, İzmir. İzmir Kalkınma Ajansı. (2010). İzmir Bölge Planı İzmir. İzmir Büyükşehir Belediyesi.(2009). İzmir Kent Sağlığı Profili. İzmir. İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğü (2010). Brifing Raporu. 31 Aralık 2010, İzmir. İzmir Kalkınma Ajansı. (2009). İzmir için Stratejik ve Yükselen Sektörler. İzmir. İzmir Büyükşehir Belediyesi. (2010) Stratejik Planı. İzmir. EBSO Stratejik Planı ( )

24 İzmir de Sanayi Faaliyetleri ve Sektörel/ Bölgesel Dağılıma Genel Bakış İzmir, İstanbul ve Kocaeli ile birlikte, Türkiye de sanayinin en fazla geliştiği üç ilden biridir. Sanayi faaliyetleri İzmir ekonomisinin %30,5 ini oluşturmaktadır. Ülke imalat sanayiinde yaratılan katma değerin %14 ünü, istihdamın %10 unu, ticaretin %8'ini İzmir in yaratması, ülke ihracatının %19'unun İzmir den yapılması İzmir deki sanayi faaliyetlerinin sadece İzmir değil, Türkiye için de ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. İzmir de sanayi önce, liman çevresinde ve merkezde gelişmiş, daha sonra Bornova, Gaziemir, Çiğli ve Buca da yoğunlaşmıştır. Günümüzde İzmir de sanayi Pınarbaşı-Işıkkent-Kemalpaşa, Çiğli-Aliağa ve Karabağlar- Torbalı-Menderes aksları boyunca yer almaktadır. Bu bölgelerde çeşitli OSBler, Küçük Sanayi Siteleri (KSS) ve serbest bölgeler bulunmaktadır. Aliağa da, petrokimya, demir çelik ve gemi sökümü; Torbalı ve Kemalpaşa da otomotiv, kimya, imalat ve tarımsal sanayi öne çıkmaktadır. İmalat sanayinin en yoğun olduğu ilçeler sırasıyla Aliağa, Bornova, Torbalı, Gaziemir ve Çiğli ilçeleridir.

25 İzmir de faaliyet gösteren sektörler İzmir ilinde işletmelerin sektörel dağılımı Gıda Sanayi İçki ve Bira Sanayi Tütün Sanayi Dokuma Sanayi Giyim Sanayi Demir-Çelik Sanayi Ağaç ve Mamulleri Sanayi Mobilya ve Mefruşat Sanayi Kağıt Sanayi Basım Sanayi Deri-Kösele Sanayi Kimya Sanayi Toprak Mamulleri Sanayi Madeni Eşya Sanayi Makina Sanayi Elektrik Makina Sanayi Taşıt Sanayi Çimento Sanayi Petrol Ürünleri-Petrokimya Ayakkabı Sanayi Gübre Sanayi Seramik Sanayi Tarım Makineleri Sanayi NACE Kodları Faaliyet Konuları İşletme Sayısı Yüzde 29 Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı 335 %13,57 36 Mobilya İmalatı Başka Yerde Sınıflandırılmamış Diğer İmalatlar 223 %9,04 15 Gıda Ürünleri ve İçecek İmalatı 220 %8,91 17 Tekstil Ürünleri İmalatı 197 %7,98 28 Makina ve Teçhizat Hariç Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı 194 %7,85 25 Plastik ve Kauçuk Ürünleri İmalatı 183 %7,41 19 Derinin Tabakalanması ve İşlenmesi Bavul El Çantası Saraçlık Koşum 135 %5,47 Takımı ve Ayakkabı İmalatı 27 Ana Metal Sanayi 133 %5,39 24 Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı 128 %5,19 18 Giyim Eşyası İmalatı 111 %4,50 34 Motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yan Römork İmalatı 91 %3,69 31 Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makin eve Cihazların 82 %3,32 İmalatı 72 Bilgisayar ile İlgili Faaliyetler 64 %2,59 26 Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı 64 %2,59 21 Kağıt Hamuru Kağıt ve Kağıt Ürünleri İmalatı 47 %1,90 33 Tıbbi Aletler, Hassas ve Optik Aletler ile Saat İmalatı 38 %1,54 20 Ağaç ve Ağaç Mantarı Ürünleri İmalatı(Mobilya Hariç) Saz,Saman ve 31 %1,26 Benzeri Malzemelerden Örülerek Yapılan Eşyaların İmalatı 22 Basım ve Yayım; Plak, Kaset ve Benzeri Kayıtlı Medyanın 24 %0,97 Çoğaltılması 35 Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı 22 %0,89 32 Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı ve Cihazları İmalatı 15 %0,61 30 Büro Makinaları ve Bilgisayar İmalatı 8 %0,32 37 Geri Dönüşüm 6 %0,24 23 Kök Kömürü,rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt imalatı 6 %0,24 16 Tütün İmalatı 2 %0,08 Sektör Belirtmeyen İşletmeler 109 %4,42 TOPLAM 2468 %100,00

26 Yer seçimi yapılan 27 OSB projesinden 8 tanesi (Aliağa, Atatürk, Bergama, Buca-Ege Giyim, İTOB, Kemalpaşa, Kınık, Tire) hizmete sunulmuş durumdadır. İzmir de 2008 itibarıyla işyerine sahip 13 adet KSS STB nin kredi imkanları ile hizmete sunulmuştur. Bu KSS ler; Merkez-Ağaç İşleri, Merkez-Ayakkabıcılar, Merkez- Dökümcüler Merkez-Halkapınar, Merkez-Metal İşleri, Merkez- 2.Oto, Merkez-3.Oto, Aliağa, Bornova, Kınık, Menemen, Ödemiş, Tire KSS dir İzmir de KOBİ lerin yaklaşık %27 si KSS lerde, %17 si OSB lerde ve %2 si de Serbest Bölgelerde bulunmakta, yarısından fazlası ise KSS, OSB ve Serbest Bölgeler dışında faaliyet göstermektedir.

27 İzmir de Sanayi Faaliyetleri Kaynaklı Çevre Sorunları Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği İzmir de önemli düzeyde bir hava kirliliği sorunu söz konusudur. Önemli hava kirleticileri arasında SO 2 ve partikül madde (tozluluk) gelmektedir. Belkahve Naldöken, Doğanlar, Pınarbaşı, Işıkkent, Altındağ ve Çamdibi yörelerinde gözlenen partikül madde kirliliğinin nedenleri; Batıçim ve Çimentaş Çimento Fabrikaları, Metaş Çelik Üretim Tesisi, Kırmataş tesisleri, taş ocakları, kireç ocakları ve asfalt şantiye tesisleridir. Aliağa Nemrut Ağır Sanayi Bölgesi nde Tüpraş Rafinerisi, Petkim Petrokimya Kompleksi, demir-çelik tesisleri (Çukurova, İzmir, Habaş, Çebitaş ve Ege Metal) önemli hava emisyonları yayan tesislerdir. Ayrıca haddehaneler, gübre, kağıt, kimya fabrikaları ile gemi söküm tesisleri de emisyon kaynakları arasında yer almaktadır. Farklı kaynaklarda da kentin yakın çevresinde kalan çimento fabrikaları, taş ocağı, mıcır tesisleri, asfalt tesisleri ve demir çelik fabrikasının kent içi hava kalitesini olumsuz etkileyen sanayi tesisleri olduğu ifade edilmektedir. Özellikle Aliağa'da etkinlik gösteren demir çelik tesisleri, gemi söküm tesisleri, rafineri, petrokimya, gaz dolum tesisleri, haddehaneler vb. İzmir'de en önemli hava kirletici kaynaklar konumunda olduğunun altı çizilmektedir.

28 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği OSB'lerde atık yönetimi konusunda ciddi eksikler olduğu görülmektedir. Örneğin işletmelerin ancak %30'unun kanalizasyon bağlantısı olduğu, sadece %2'sinde ön arıtma tesisi bulunduğu ve %35'inin genel atıksu arıtma tesisine bağlı olduğu görülmektedir. Serbest bölgelerde ise işletmelerin tümünün kanalizasyon bağlantısı bulunmasına rağmen ancak %4'ünün ön arıtma tesisi bulunduğu ve % 12'sinin genel atıksu arıtma tesisine bağlı olduğu görülmektedir. Bölgedeki en önemli çevre sorunlarından biri de körfez kirliliğidir. Körfez kirliliğini oluşturan unsurlar evsel ve endüstriyel suların deşarjı yanında yağmur suları, tarımsal arazi sulama suları, drenaj suları ve körfeze boşalan akarsuların getirdiği kirleticilerden oluşmaktadır. Körfezde su kalitesini etkileyen temel kirleticiler, organik maddeler, hidrokarbonlar, metal ve patojen organizmalar olup bunlar sanayi atıklarından (%50), yağmurlardan (%15), nehirlerden (%10), tarımsal kaynaklardan (%10) ve diğer kaynaklardan (%15) kaynaklanmaktadır. İzmir Körfezi, kentteki hızlı nüfus artışına ve özellikle doğu ve kuzey kesimlerindeki yoğun sanayileşmeye bağlı olarak evsel ve endüstriyel atık suların alıcı ortamını oluşturmaktadır.

29 Özellikle Kemalpaşa Sanayi Bölgesi nin ve Manisa ilinden gelen atık suları körfeze taşıyan Gediz Nehri önemli kirletici kollardan biridir Gediz Havzası ndaki sanayi tesisleri

30 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Katı ve Tehlikeli Atıklar İzmir'de üretilen tehlikeli atık miktarı Ege Bölgesi'nin %88'i oranındadır. Atık miktarının fazla ve uygun tehlikeli atık bertaraf tesislerinin az olması problem yaratmakta, kaçak dökümlere neden olmaktadır. İlde atıklar açısından en sorunlu ilçe 5 adet demir-çelik tesisi, 2 adet petro-kimya tesisi ve 1 adet gemi söküm bölgesi ile Aliağa ilçesidir. Bertaraf konusunda en çok sorun yaşanan atık türleri; deri endüstrisinden kaynaklanan arıtma çamurları ile demir-çelik sektöründen kaynaklanan ve tehlikesiz atık niteliğinde olan cüruf atıklarıdır. İzmir de 19 adet tehlikeli atık geri kazanım tesisi bulunmaktadır. Ayrıca İzmir de atık yağ, atık metal talaşı ve atık röntgen banyo suyu geri kazanımı faaliyeti için Geçici Faaliyet Belgesine sahip 4 adet tesis bulunmaktadır. Üç adet tesis enerji geri kazanımı amacıyla atıkları ek yakıt olarak kullanmak üzere lisanslandırılmıştır. Lisansları doğrultusunda alabilecekleri atık kodlarına uygun atıkları (tehlikeli/ tehlikesiz) ilave yakıt olarak kullanmaktadır. Metropol alan içindeki sanayi atıkları Büyükşehir Belediye Başkanlığı nın Harmandalı Çöp Sahası Özel Bölümünde depo edilmektedir. Ancak İzmir de tehlikeli atıklar için düzenli depolama tesisi bulunmamaktadır. Bu nedenle; geri kazanımı olmayan ve yakma tesisleri tarafından kabul edilmeyen tehlikeli atıklar ile yakma tesislerinin atıkları sorun olmaktadır

31 İlgili Bölgesel Çalışmalar İzmir Bölge Planı, İZKA ( ) İzmir Bölge Planı kapsamında yapılan çalışmalarda belirlenen anahtar sektörler içinde yer alan imalat sektörleri Gıda ve İçecek Sanayi, Giyim Eşyası Sanayi, Endüstri Makineleri, İmalat Sanayi, Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı ile Tıbbi, Hassas ve Optik Aletler İmalatı olarak belirlenmiştir. İzmir'de özellikle tekstil, deri, gıda işleme, kimya sektörleri başta olmak üzere endüstriyel ve tarımsal faaliyetlere yönelik temiz üretim ve eko-verimlilik uygulamalarının ele alınması önemli olacağının altı çizilmektedir EBSO Stratejik Planı ( ) Gerçekleştirilen SWOT analizi (Fırsat ve Tehditler ile Güçlü ve Zayıf Yönler) çalışması sonucunda belirlenen fırsatlar arasında yer alan: İzmir de turizm, kimya, lojistik, otomotiv, demir çelik, gıda gibi çok çeşitli sektörlerde faaliyet gösteriliyor olması ve bu çeşitliliği destekleyen bölgelerin varlığı İzmir de çok sayıda Organize Sanayi Bölgesi bulunması ve bu bölgelerin henüz tam doluluk oranına ulaşmış olmaması maddeleri sektörel çeşitlilik ve gerekli altyapı oluşturulabildiği koşullarda OSB lerde yeni kurulacak firmaların eko-verimlilik (temiz üretim) yaklaşımlarını benimseyebilecek olmaları bazında önemli saptamalar olarak değerlendirilmektedir.

32 İzmir için Stratejik ve Yükselen Sektörler, İZKA (2009) Bu çalışmada İzmir ekonomisinin yükselen ve güçlü sektörlerinin tespiti amacıyla, İzmir de küçük de olsa bir istihdama sahip tüm sektörlerin yoğunlaşmaları başta olmak üzere katma değerleri, ithalat ve ihracat verileri, kullandıkları teknoloji seviyeleri gibi rekabet güçleri açısından önem arz eden çeşitli yönlerden analizi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre İzmir deki İmalat Sanayi Sektörlerinde Yükselen Sektörler yandaki Tabloda değerlendirilmiştir. İmalat sanayi sektörlerinde yükselen sektörlerin değerlendirmesi Sektör Adı Mesleki ve İlmi Aletler ile Başka Yerde Tasnif Edilmemiş Ölçme ve Kontrol Aletleri İmali Puan (13 üzerinden) Başka Yerde Tasnif Edilmemiş Plastik Mamulleri Sanayi 7 Elektrik Sanayii Makineleri ve Cihazları İmali 6 Metal ve Ağaç İşleyen Makineler İmal, Montaj ve Tamiri 5 Özel Endüstri Makineleri ve İmali ve Tamiri Montajı 5 Damıtık Alkollü İçkiler Sanayi 5 Boya, Vernik ve Lake Sanayi 4 Selüloz, Kağıt ve Karton Sanayi 4 Deri ve Kürk Giyim Eşyası Sanayi 4 Süt Ürünleri Sanayi 3 Bitkisel ve Hayvansal Yağlar İmali 2 Çimento (Tabii çimento, Partland Çimentosu vs.), Kireç ve Alçı İmali, Sönmüş ve Sulandırılmış Kireç Sebze ve Meyve İşleme Sanayi 2 Tekel Yaprak Tütün Bakımevi 2 Deri İşleme Sanayi ve Deri Bitirme İşlemleri

33 İzmir Büyükşehir Belediyesi Stratejik Planı Bu Plan çerçevesinde Çevre Yönetimi için gerçekleştirilen SWOT analizi (Fırsat ve Tehditler ile Güçlü ve Zayıf Yönler) çalışması sonucunda belirlenen zayıf yönler arasında yer alan Geri kazanılabilir atıkların diğer atıklardan ayrı olarak kaynağında ayrıştırılmasının yetersizliği ve tehditler arasında yer alan Su kaynaklarının sınırlı olması Suyun ve su kaynaklarının kullanımında gerekli duyarlılığın gösterilmemesi Sanayicilerin tehlikeli atıklarını değerlendireceği tesislerin yetersiz olması ile aynı çalışmada belirlenen hedefler arasında yer alan Kentsel kirliliği önleyici ve çevreyi koruyucu çalışmalar yapılması Temiz bir körfeze sahip olunması İşletmelerin çevre ve insan sağlığına uygun olarak çalışmalarının sağlanması Atık yönetim sisteminin geliştirilmesi maddeleri İzmir bölgesinde eko-verimlilik (temiz üretim) yaklaşımına olan gereksinimini ifade etmekte ve bu yaklaşımın yaygınlaştırılması hedefi ile uyum halinde olmaktadır.

34 Dünyadaki Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Sektörel Dağılımı Bugüne kadar yapılan Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) çalışmalarının hangi sektörlerde gerçekleştirildiği ve bunların sektörel dağılımlarının bilinmesi bundan sonra gerçekleştirilecek çalışmalara ilişkin önemli bir girdi sağlayacaktır. Bu nedenle uluslararası literatüre geçmiş ve/veya ilgili uluslararası kurumların (UNEP, UNIDO, RAC/CP, vd.) yayınlarında yer alan ve/veya bu projeyi hayata geçiren kurumlar tarafından gerçekleştirilmiş çalışmalar taranmış aşağıdaki tabloda bir dökümü verilmiştir. İçerdiği toplam çalışma sayısı (280) sınırlı da olsa, bu tablonun Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) çalışmalarının hangi sektörlerde gerçekleştirildiği ve bunların sektörel dağılımları konusunda fikir verici nitelikte olduğu düşünülmektedir. NACE Kodu Sektör (Faaliyet Alanı) Çalışma Sayısı 15 Gıda ürünleri ve içecek imalatı Tekstil ürünleri imalatı Derinin tabaklanması işlenmesi 4 20 Ağaç-mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç) 5 21 Kağıt ve kağıt ürünleri imalatı 2 22 Basım ve yayım Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt imalatı 24 Kimyasal madde ve ürünlerin imalatı Plastik-kauçuk ürünleri imalatı 3 26 Metalik olmayan diğer mineral ürünlerin imalatı 8 27 Ana metal sanayi 4 28 Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayi Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat imalatı 31 Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makina ve cihazların imalatı 34 Motorlu kara taşıtı, römork ve yarı-römork imalatı 35 Diğer ulaşım araçları imalatı 2 36 Mobilya imalatı; başka yerde sınıflandırılmamış diğer imalatlar

35 EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) ÇALIŞMALARI İLE SAĞLANABİLECEK KAZANIMLARA ÖRNEKLER Sektör Sağlanan Kazanımlara Örnekler Web Sayfası 2 Metal Krom yerine organik pasivasyon maddesinin kullanılması Cüruf üretiminde 80 ton/yıl azaltım 1 Tekstil Her bir karıştırıcı için yıllık solvent kullanımında bir ton azalma. 3 Makina İmalatı Katı atık üretiminde %58, atıksu üretiminde % 60 azalma 4 Mobilya Boya, su ve solvent kullanımında %90 ın üzerinde azalma 5 Gıda Su kullanımında %40 azaltım 6 Elektronik Kurşun kullanımının sonlandırılması 7 İlaç Halojenli solvent kullanımının sonlandırılması 8 Elektrikli Aletler Siyanür kullanımının sonlandırılması, tehlikeli çamur oluşumunun % 50 azaltılması, hammadde maliyetinin %45 düşürülmesi 9 Gıda Ürün kaybı % 3,4 oranında azaltıldı, kimyasal kullanımı %23 azaldı, atık oluşumu %5,5 azaltıldı. UNEP_dairy/Dairy%20Chapter%204%20(Case%20Study).pdf 10 Kimya m3/yıl su ve kwh/yıl elektrik tasarufu 11 Metal Kaplama Kimyasal tasarrufu: Tiner: kg/yıl (%85) Kadmiyum Oksit (CdO): kg/yıl (%100) Sodyum Siyanür (NaCN): kg/yıl (%100)

36

37 EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROJELERİ İLE SAĞLANAN TASARRUFLAR

38 SONUÇ YERİNE Yukarıdaki bölümlerde İzmir de Faaliyet göstermekte olan, öne çıkan ve önemli çevre sorunlarına yol açtığı belirtilen sektörler, Çeşitli ülkelerde gerçekleştirilen 280 Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamasının Sektörel Dağılımı, Bunlardan 118 tanesinde sağlanan kazanımlar değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucu: İzmir de önemli çevre sorunlarına yol açtığı raporlanan, sektörel dağılımda önemli bir yere sahip ve ilgili bölgesel çalışmalarda öne çıkmış sektörlerin pek çoğunun çeşitli ülkelerde gerçekleştirilen Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) çalışmalarına konu olduğu görülmekte ve Söz konusu sektörlerde gerçekleştirilecek Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) çalışmalarının hammadde, su ve enerji kayıplarının önlenmesine/azaltılmasına paralel olarak çeşitli endüstriyel emisyonların oluşumunu da önleyeceği/azaltacağı ve dolayısıyla İzmir deki sanayi faaliyetleri kaynaklı çevre sorunlarının iyileştirilmesine önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.

39 TEŞEKKÜRLER Prof.Dr. Göksel N. Demirer ODTÜ Çevre Mühendisligi Bölümü Tel: e.posta:

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir?

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir? Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) nedir? Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İzmir Bölgesi nde Ekoverimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Temiz (Sürdürülebilir) Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü ANKARA SANAYİ ODASI 1. ve 2. ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA Belirli Göstergelerle İmalat Sanayindeki Aylık Gelişmeler TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Temmuz 21 ANKARA Hazırlayanlar Sektör Adı Sayfa No Dr. Serdar Şahinkaya

Detaylı

Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge

Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge Endüstriyel Simbiyoz, Temiz Üretim ve Ar-Ge Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje Pazarı 11 Nisan 2013, Adana

Detaylı

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar

Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Sürdürülebilirlik ve Kaynak Verimliliğine Yönelik Güncel Gelişme ve Yaklaşımlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN

Detaylı

KOBİ lerde Kaynak Verimliliği

KOBİ lerde Kaynak Verimliliği KOBİ lerde Kaynak Verimliliği Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ÇEVRE KONUSUNDA KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI PROJESİ ANKARA OSTİM HİZMET MERKEZİ

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve

Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve 1 Eko-Verimlilik (Temiz Üretim): Kavramsal Çerçeve Prof.Dr. Göksel N. Demirer Çevre Mühendisliği Bölümü Orta Doğu Teknik Üniversitesi İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi BM Ortak Programı

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI Türkiye nin İklim Değişikliğine Uyum Kapasitesinin Geliştirilmesi UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI RIO+20 Sonrası İş Dünyası Diyaloğu Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 19 Eylül

Detaylı

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları Hülya ULUSOY SUNGUR İzmir Kalkınma Ajansı 16.12.2015 İzmir İçerik İzmir Kalkınma Ajansı İzmir Kalkınma Ajansı, EBSO ve TTGV işbirliğinde yürütülen İZMİR DE

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları. Karabağlar Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Aralık 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Karabağlar Özet Raporu Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 Karabağlar

Detaylı

İzmir Mevcut Durumu ve

İzmir Mevcut Durumu ve İzmir Mevcut Durumu ve Projenin Bölge İçin Önemi İzmir Bölgesi nde Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi Filiz Morova İneler İÇERİK 1. İzmir de Temiz Üretim Alanındaki

Detaylı

Sanayide Kaynak Verimliliği

Sanayide Kaynak Verimliliği Sanayide Kaynak Verimliliği Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ÇEVRE KONUSUNDA KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI PROJESİ ANTALYA TİCARET VE SANAYİ ODASI

Detaylı

DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ

DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE 2006-2010 DÖNEMİNDE YATIRIM TEŞVİKLERİNDEN YARARLANMA DURUMU DEĞERLENDİRMESİ Yayın Tarihi: Mayıs, 2011 MARKA Yayınları Serisi DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI DOĞU MARMARA BÖLGESİ

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NÜN TEMİZ ÜRETİM ALANINDAKİ FAALİYETLERİ Selin ENGİN 5 Şubat 2015, BURSA Sunum Planı Temiz Üretim Alanında Ülkemizde Mevcut Durum VGM nin Temiz Üretim Alanında

Detaylı

Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri

Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Temiz ve Sürdürülebilir Üretim: Kavramsal Çerçeve ve Uygulama Örnekleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü TEMİZ ÜRETİM VE SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM SEMİNERİ

Detaylı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı

Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme Vakfı UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI PROGRAM FAALĠYETLERĠ VE KAZANIMLARIN PAYLAġIMI ÇALIġTAYI Sanayide Eko-Verimlilik ve Program Kapsamında Yapılan ÇalıĢmalar Ferda UlutaĢ Türkiye Teknoloji GeliĢtirme

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Teşvik Belgesi Alma İşlem Basamakları

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Teşvik Belgesi Alma İşlem Basamakları Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Teşvik Belgesi Alma İşlem Basamakları 2013 TEŞVİK BELGESİ ALMA İŞLEM BASAMAKLARI Başvuru Mercii: Ekonomi Bakanlığı (Ancak, büyük ölçekli yatırımlar, bölgesel

Detaylı

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI DEGERLENDİRME USUL VE ESASLARI

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI DEGERLENDİRME USUL VE ESASLARI 1.0 Usul ve Esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca teknolojik ürün ya da prototipin tanıtım ve pazarlanması amacıyla desteklenecek başvurular, 20 Haziran 2013 tarihli ve 28683 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

Tekstilin aprelenmesi yatırımları için 10 Milyon TL, diğer yatırım konularında 2 Milyon TL

Tekstilin aprelenmesi yatırımları için 10 Milyon TL, diğer yatırım konularında 2 Milyon TL EK-2 A SEL DESTEKLERDEN FAYDALANABİLECEK SEKTÖRLER VE LER İTİBARİYLE ASGARİ YATIRIM TUTARLARI VEYA KAPASİTELERİ Sektör Kodu 1 0122.2 2 0500.0.04 3 15 US-97 Kodu Bölgesel Teşviklerden Yararlanacak Sektörler

Detaylı

kanı CEO, Borusan Holding

kanı CEO, Borusan Holding TÜRKİYE SANAYİSİNE NE SEKTÖREL BAKIŞ Agah Uğur TÜSİAD, Sanayi Çalışma Grubu Başkan kanı CEO, Borusan Holding 27 Mayıs s 2008 AMAÇ NEDİR? Büyümenin motoru: Rekabet gücü yüksek Katma değer içeriği yüksek

Detaylı

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve 31 Cihazların Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve İmalatı Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler B.y.s. Elektrikli Makine

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

Ağaç ve Ağaç Mantarı Ürünleri İmalatı (mobilya hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden, Örülerek 20Yapılan Eşyaların İmalatı

Ağaç ve Ağaç Mantarı Ürünleri İmalatı (mobilya hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden, Örülerek 20Yapılan Eşyaların İmalatı Ağaç ve Ağaç Mantarı Ürünleri İmalatı (mobilya hariç); Saz, Saman ve Benzeri Malzemelerden, Örülerek 20Yapılan Eşyaların İmalatı Mehmet Ali KAFALI Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) KONUSUNDAKİ MEVCUT SEKTÖREL ÖNCELİKLENDİRME ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) KONUSUNDAKİ MEVCUT SEKTÖREL ÖNCELİKLENDİRME ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) KONUSUNDAKİ MEVCUT SEKTÖREL ÖNCELİKLENDİRME ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ TEMMUZ, 2012 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... i ŞEKİLLER LİSTESİ... ii TABLOLAR LİSTESİ... iii 1. TÜRKİYE

Detaylı

Kimyasal Madde ve. Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Kimyasal Madde ve. Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 24 Ürünlerin Kimyasal Madde ve İmalatı Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Kimyasal Madde ve Ürünlerin İmalatı İçindeki Payı (%) İçindeki

Detaylı

Mobilya İmalatı; Başka Yerde Sınıflandırılmamış

Mobilya İmalatı; Başka Yerde Sınıflandırılmamış 36 Diğer Mobilya İmalatı; Başka Yerde Sınıflandırılmamış İmalatlar Orkun Levent BOYA Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Mobilya İmalatı; Başka Yerde

Detaylı

Kok Kömürü, Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri ve Nükleer Yakıt İmalatı. Erdal ERTUĞRUL Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Kok Kömürü, Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri ve Nükleer Yakıt İmalatı. Erdal ERTUĞRUL Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman 23 Kok Kömürü, Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri ve Nükleer Yakıt İmalatı Erdal ERTUĞRUL Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Kok Kömürü, Rafine Edilmiş Petrol

Detaylı

Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı. Yusuf MEDER Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı. Yusuf MEDER Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman 26 Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı Yusuf MEDER Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünlerin İmalatı İçindeki

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONFERANSI 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Büro Makineleri ve Bilgisayar Imalatı İçindeki Payı (%) İçindeki

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi

Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ Mevzuat ve Teşviklerin Değerlendirilmesi Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 23.03.2012 İzmir İZMİR DE TEMİZ ÜRETİM UYGULAMALARININ

Detaylı

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye

İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler --------------------------------------------------------------------

Detaylı

Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı

Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü Türkiye İmalat Sanayinde Temiz Üretim Uygulamaları İle Sera Gazı Azaltımı Kumru Rende TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü 6. Ulusal Hava Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu,

Detaylı

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM

C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM C M Y CM MY CY CMY K TEMİZ ÜRETİM İçindekiler Temiz Üretim: Küresel Çevre Sorunları İçin Önlem Almak ------------------------------------------------------- 1 Temiz Üretim: Çevreye Daha Duyarlı İşletmeler

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 12 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 * EA Kodu

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 03 04 05 06 07 08 09 12 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 28 29 30 31 32 33 34 35 36 * EA Kodu Tarım, balıkçılık

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon No: ISO 9001:2000 - Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 Tarım, balıkçılık 02 Madencilik ve taşocağı işletmesi 03 Gıda ürünleri, İçecekler ve

Detaylı

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET VERİLERİ 19 Şubat 2012 T.C. KUVEYT BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ KOCAELİ NİN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 KOCAELİ GENEL BİLGİLER Nüfus; Kocaeli: 1.780.055 Türkiye:78.741.053 Nüfus Yoğunluğu

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri

Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezleri Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Ulusal Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Merkezi Toplantısı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı

Detaylı

Basım ve Yayım; Plak, Kaset ve Benzeri Kayıtlı Medyanın

Basım ve Yayım; Plak, Kaset ve Benzeri Kayıtlı Medyanın 22 Çoğaltılması Basım ve Yayım; Plak, Kaset ve Benzeri Kayıtlı Medyanın Ahmet KANDEMİR Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Basım ve Yayım; Çoğaltılması

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 12 14 15 16 17 18 19 23 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 * EA Kodu Tarım, balıkçılık

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Nüfus Yapısı Hızlı Kentleşme Hızlı Nüfus Artışı Göç

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon No: ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi Adresi : Necatibey Cad. No:112 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM 214-223 BÖLGE PLANI SÜRECİ Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 3.5.213 Merinos AKKM Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları ve yeni kriz alanları

Detaylı

Gıda Ürünleri ve. Ömür GENÇ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Müdür Yardımcısı

Gıda Ürünleri ve. Ömür GENÇ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Müdür Yardımcısı 15 İçecek Gıda Ürünleri ve İmalatı Ömür GENÇ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Müdür Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Gıda ve İçecek Sanayi İçindeki Payı (%) İçindeki Sıralaması İşyeri

Detaylı

BÖLGESEL DESTEKLERDEN FAYDALANABİLECEK SEKTÖRLER VE BÖLGELER İLE ŞEHİRLER İTİBARİYLE ASGARİ YATIRIM TUTARLARI VEYA KAPASİTELERİ

BÖLGESEL DESTEKLERDEN FAYDALANABİLECEK SEKTÖRLER VE BÖLGELER İLE ŞEHİRLER İTİBARİYLE ASGARİ YATIRIM TUTARLARI VEYA KAPASİTELERİ BÖLGESEL DESTEKLERDEN FAYDALANABİLECEK SEKTÖRLER VE BÖLGELER İLE ŞEHİRLER İTİBARİYLE ASGARİ YATIRIM TUTARLARI VEYA KAPASİTELERİ 1. Bölge 2. Bölge 3. Bölge 4. Bölge 5. Bölge 6. Bölge (*) Sektör Kodu Bölgesel

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU Tarih: 16 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 25 Katılımcı listesindeki Sayı: 20 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 3 Temmuz 2014 YATIRIM TEŞVİK MEVZUATI 15 Haziran 2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (19 Haziran 2012 tarih

Detaylı

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI

İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI İZMİR DE KİMYA SEKTÖRÜ, SEKTÖRÜN POTANSİYELİ VE GELİŞTİRME OLANAKLARI Gözde SEVİLMİŞ Kimya sanayi; önümüzdeki yıllarda küresel üretim ve ticarette etkin olacak sektörlerden otomotiv, bilgi ve iletişim

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon No: ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 02 03 04 05 06 07 09 12 14 15 16 17 18 19 22 23 24 25 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 * EA

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı

2010-2013 İzmir Bölge Planı 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Tire Özet Raporu Aralık 2010 2 Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 2009 ADNKS verilerine göre Tire nin nüfusu 78.176 olarak belirlenmiştir. Aynı yıl

Detaylı

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI 27 Aralık 2013 tarihinde İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ve Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) arasında imzalanan

Detaylı

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI

İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI İZMİR EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI 27 Aralık 2013 tarihinde İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ve Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) arasında imzalanan

Detaylı

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı. Orkun Levent BOYA Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı. Orkun Levent BOYA Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman 29 Başka Yerde Sınıflandırılmamış Makine ve Teçhizat İmalatı Orkun Levent BOYA Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler B.y.s. Makine ve Teçhizat İmalatı İçindeki

Detaylı

BÖLGESEL GELİŞME ve SEKTÖR-BÖLGE YIĞINLAŞMASI. Lütfi ELVAN

BÖLGESEL GELİŞME ve SEKTÖR-BÖLGE YIĞINLAŞMASI. Lütfi ELVAN BÖLGESEL GELİŞME ve SEKTÖR-BÖLGE YIĞINLAŞMASI Lütfi ELVAN 17 HAZİRAN 2005 AB nin Bölgesel Amaçlı Bütçesi Milyar 1955-88 58 1989-93 64 1994-99 163 2000-06 260 2007-13* 336 * Tahmin BÖLGESEL GELİŞME ve SEKTÖR-BÖLGE

Detaylı

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012 İstanbul Sanayi Odası tarafından bu yıl 45 incisi hazırlanan TÜRKİYE NİN İLK 500 BÜYÜK KURULUŞU içerisinde bu yılda 2011 yılına göre değişiklik olmamış ve 487 özel, 13 de kamu sanayi kuruluşu yer almaktadır.

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK İskenderun Körfezi'nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği: Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 20 Şubat

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

TÜRKİYE İMALAT SANAYİNİN TEKNOLOJİK YAPISI: SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? (*)

TÜRKİYE İMALAT SANAYİNİN TEKNOLOJİK YAPISI: SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? (*) TÜRKİYE İMALAT SANAYİNİN TEKNOLOJİK YAPISI: SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? (*) B. Ali Eşiyok (**) I. Giriş Türkiye 1930 lardan günümüze sanayide önemli başarımlar göstermesine karşın, geleneksel birkaç sektör dışında

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri

Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri Endüstriyel Simbiyoz Kavramı ve Uygulama Örnekleri Prof. Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Ġskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Bilgilendirme

Detaylı

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU

TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU TÜRKİYE 81 İL SANAYİ DURUM RAPORU İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKİM 2014 / ANKARA 1 44 MALATYA 1.İLİN SANAYİ YAPISI Malatya da tarıma dayalı sanayi sektöründe; şeker fabrikası, kayısı

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 GİTES NİÇİN GEREKLİ? Sorunlar; Emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve artışlar, Dünya girdi kaynaklarının geleceğine yönelik belirsizlikler, Girdi tedarik

Detaylı

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ DOĞAL ÇEVRİMLER Enerji Girdisi Atık yok Isı kaybı Yerkabuğun dan sağlanan malzeme Yerkabuğun a bırakılan

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI Programın Amacı Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin veya prototiplerin tanıtımı ve pazarlanması için ülkemizde yerleşik

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 32 ve Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Radyo, TV, Haberleşme Teçhizatı ve

Detaylı

Batman İlinde Desteklenecek Proje Konuları

Batman İlinde Desteklenecek Proje Konuları ÖNEMLİ HATIRLATMA: Kalkınma Ajansların Yönetim Sistemi (KAYS) üzerinden yapılacak başvuruda Proje Genel Bilgileri bölümü Ana Faaliyet Alanı kısmında sektör belirlenirken, Başvuru Sahibi proje konusunun

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU

İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU 1 İŞGÜCÜ PİYASASI ARAŞTIRMASI BATMAN İLİ SONUÇ RAPORU İÇİNDEKİLER ARAŞTIRMANIN KAPSAM VE AMACI... 2 BATMAN İLİNİN TEMEL İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ...

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 28 Makine ve Teçhizatı Hariç; Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Makine ve Techizatı hariç; Fabrikasyon

Detaylı

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar

Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar 1 Sanayide Eko-verimlilik (Temiz Üretim) Uygulama Yöntemleri ve Kılavuzlar Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERĠMLĠLĠK (TEMĠZ ÜRETĠM) PROGRAMI

Detaylı

Tablo 35 İldeki OSB lerin Elektrik ve Doğalgaz Tüketimi, OSB lerde bulunan Firma Sayıları ve İstihdam

Tablo 35 İldeki OSB lerin Elektrik ve Doğalgaz Tüketimi, OSB lerde bulunan Firma Sayıları ve İstihdam SANAYİ İldeki 3 ilçede üretim aşamasına geçmiş 4 OSB bulunmaktadır. İlde üretim aşamasına geçmiş OSB bulunan ilçeler; Kütahya Merkez (2 adet), Gediz ve Tavşanlı dır. Ayrıca Simav ilçesinde ise aktif olmayan

Detaylı