PETROL FİYATLARI. Taha ÖZHAN SETA EKONOMİ ARAŞTIRMALARI. Aralık 2005

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PETROL FİYATLARI. Taha ÖZHAN SETA EKONOMİ ARAŞTIRMALARI. Aralık 2005"

Transkript

1 PETROL FİYATLARI Taha ÖZHAN SETA EKONOMİ ARAŞTIRMALARI Aralık 2005 SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı Reşit Galip Cad. Hereke Sok. No:10 GOP/Çankaya Ankara Tel: Faks

2 İÇİNDEKİLER 1. Genel Bakış Değerlendirmesi 9 3. Petrol Fiyatları Baskısı Altında Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Petrol Krizleri ve Fiyat Dalgalanmaları Petrol Gelirleri Enerji Yatırımları Fiyatların Küresel Ekonomik Büyümeye Etkisi Son Dönem Petrol Fiyatları Hareketlenmesi Arz-Talep Dengesi ve Petrol Fiyatları Petrol Arz Eden Ülkelere Bakış Türkiye de Sıcak Enflasyon Gelişmeleri ve Petrol Fiyatları 90 Sonuç.93

3 Grafik 1 Grafik 2 Grafik 3 Grafik 4 Grafik 5 Grafik 6 Grafik 7 Grafik 8 Grafik 9 Grafik 10 Grafik 11 Grafik 12 Grafik 13 Grafik 14 Grafik 15 Grafik 16 Grafik 17 Grafik 18 Grafik 19 Grafik 20 Grafik 21 Grafik 22 Grafik 23 Grafik 24 Grafik 25 Grafik 26 Grafik 27 Grafik 28 Grafik 29 Grafik 30 Grafik 31 Grafik 32 Grafik 33 Grafik 34 Ham Petrol Fiyatları ve Dünya Olayları.. 2 Büyüyen Dünya Enerji Talebinde Kalkınan Asya nın Payı..3 Dünya Yedek Petrol Üretimi Kapasitesi..4 Ham Petrol Fiyatları...5 İran Ham Petrol Üretimi..6 Küresel Petrol Talebindeki Artış..9 Petrol Fiyatlarında Yeni Artış Sinyalleri..10 Dünya Enerji Talebinde Yaşanan Büyüme Dünya GSH sı 36,3 Trilyon Dolar Dünya GSH sı 76,5 Trilyon Dolar.15 Dünya Ana Enerji Talepleri..18 Bölgelere Göre Artışlar...19 Ham Petrol Fiyatları..31 ABD-Dünya Olayları - Petrol Fiyatları Ham Petrol Üretimi (MVG) OPEC Ülkeleri. 35 Ham Petrol Üretimi (MVG) OPEC-Dışı Ülkeler..36 Ham Petrol Fiyatları.38 Yıllık Petrol Rezervi Artışı vs. Yıllık Petrol Tüketimi in En Büyük petrol İhracatçıları..43 Kümülatif Enerji Yatırımları...48 Ortalama Petrol Spot fiyatı ve Yedek Kapasite Petrolün Nominal ve Reel Fiyatları.. 61 Petrol Yoğunluğu OECD-Dışı Talep Büyümesi.63 Petrol Talebinde toparlanma: OECD vs. OECD-Dışı.64 OECD-Dışı Talep Büyümesi.65 Çin Petrol Arzı Dengesi..66 En Büyük Petrol Tüketicileri...69 Küresel Talep Büyümesi 2004/2005/ Kişi Başına Tüketim..72 Çin in Dünya Üretiminde Büyüyen Payı ve Enerji Talepleri Sonunda Kesinleşmiş rezervler. 76 OPEC ve OPEC Dışı Üretim,

4 Grafik 35 Grafik 36 Grafik 37 Grafik 38 OPEC Ham ve Rafine Petrol Akışı, OPEC-Dışı Üreticiler, 2004 ten 2005 e Tahmini Üretim..86 Ham Petrol İthalatı...91 ÜFE ve İmalat Sanayi Fiyatları (Aylık Yüzde Değişim).. 91 Tablo 1 Büyüme Oranları, %...15 Tablo 2 Tablo 3 Tablo 4 Tablo 5 Tablo 6 Tablo 7 Tablo 8 Tablo 9 Tablo 10 Tablo 11 Tablo 12 Tablo 13 Tablo 14 Tablo 15 Tablo 16 Tablo 17 Tablo 18 Üretim 26 Petrol- Bölgeler Arası Hareketler.27 Petrol- Ticari Hareketler...27 Petrol- Rafineri İşlem Hacmi..28 Tüketim. 29 Petrol- Teyit Olunan Rezervler..30 Petrol Şirketlerinin 3. Çeyrekteki Gelirleri Dünya Enerji Yatırımları (2000/Milyar $) Bölgelere Göre Dünya Enerji Yatırımları...50 Çin ve Hindistan Kamu Şirketlerinin Dış Enerji Yatırımları...51 Nominal Petrol Fiyatları Artışının Etkisi te 80 $ Fiyatın Etkileri 59 Küresel Petrol Piyasası: Talep, Kapasite ve Fiyatlar Dünya Petrol Talebi (tahminleri) Ham Petrol İthalatı

5 Petrol Fiyatları 1 1. Genel Bakış Şubat ayında petrol endüstrisinin önemli isimlerinin katıldığı toplantıda, Chevron Texaco nun başkanı Dave O Reilly, daha sonraları gazete ilanlarına da yansıyan, ucuz petrol ve çok ucuz doğal gaz dönemi bitmektedir itirafını yapıyordu. O Reilly ve diğerlerinin endişesini haklı çıkarırcasına, bu toplantıdan bir ay sonra, Venezuela Başkanı Chavez Dünya ucuz petrolü unutmalı diyecektir de 10 Dolar seviyesinde ya da taban fiyatında seyreden petrol fiyatlarının 2005 ile birlikte 50 Doların çoktan üstüne çıkmış olması farklı yorumları da beraberinde getirmektedir. Fiyatların spekülasyon sonucu olduğunu söyleyenlerden bundan sonra asgari-taban fiyatın 30 Dolar, hatta 40 Dolar olması gerektiğini söyleyenlere kadar farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu yaklaşımların her birisi beraberinde kendi risk analizini de getirmektedir. Eğer fiyatların bugünkü seviyesi bir spekülasyon sonucunda oluşmuşsa, fiyat balonu her an patlayabilir demektir. Aksi görüş, yani fiyatların bugünkü halinin yapısal bir hareket olduğu doğruysa da önümüzdeki yakın dönemde küresel ekonomiye baskısı çok ciddi olacak demektir. Bu baskının içine yatırım maliyetleri ve son ürün fiyatlarının artmasını da eklersek daha vahim bir tablodan bahsediyoruz demektir. Hepsinin ötesinde petrol fiyatlarına dair bir analiz yapılırken hangi fiyatı ve değişkeni baz alacağımız hayati bir meseledir. OPEC in analizlerinde kullandığı petrol referansı ile Amerika nın kullandığı referans birbirinden farklıdır. Amerika daki analizlerde Kuzey Denizi ya da Norveç Brent ve Batı Teksası Petrolü (WTI) kullanılırken, OPEC analizlerinde Petrol İhracatçısı Ülkeler Örgütünün ham petrol sepeti referans olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada her iki referanstan da faydalanılacaktır. Bir petrolün markör (fiyatlandırma standardı) içerisinde kabul edilebilmesi için çok miktarda alım ve satımın gerçekleşmesi gerekmektedir. Batı Teksas Petrolü (WTI), New York Vadeli İşlemler Borsası nda (NYMEX) işlem gören bu petrolün toplam günlük üretimi 1 milyon varilin altında olduğu halde vadeli kontratlar aracılığı ile yapılan işlem milyonlarca varile denk geliyor. Bu kontratlarla üreticiler belli bir zaman sonunda belli miktar petrol teslimatını taahhüt etmiş oluyor. Ancak yatırımcılar daha çok petrol fiyatına yönelik pozisyonlarla ilgilendiğinden gerçekte bu teslimatın çok azı gerçekleşiyor. Norveç Brent petrolünün fiyatı Batı Teksas tan farklı olarak daha çok gerçek alışverişe bağlı olarak belirleniyor.

6 Petrol Fiyatları 2 Grafik 1 Petrol fiyatlarındaki artış, petrolün yakın gelecekteki miktarı, hatta varlığıyokluğu ve küresel jeopolitiğin dönüşen tabiatı beraberce dünyamızın enerji sorunsalının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Petrolün akıbetine ve fiyatlarına dair farklı pozisyonlar olduğunu biraz önce belirttik. Lakin bu farklı yaklaşımlar birbirlerinden bağımsız değillerdir. Petrol fiyatlarının yaşadığı volatilite ve son dönem vücuda gelen istikrarlı artışın arkasında hem finansal spekülasyonlar hem de yapısal sebepler beraberce bulunmaktadır. Öyle ki, vadeli piyasalarda gelecekteki petrol fiyatlarına dair yapılan alım ve satımlardaki spekülasyonun arz ve talepte beklenen iniş çıkışlarla birleştiği her dönemde fiyatlarda bir hareketlenme olması kaçınılmazdır. OPEC in üretim kotalarını başarılı stratejilerle manipüle etmesi petrol fiyatlarındaki arz dinamiğinde yaşanan volatilitenin en önemli sebebidir. Asya krizinin çıktığı sene yaşanan talep küçülmesi ile birlikte petrol fiyatları 10 Dolar seviyesine kadar geriledi. OPEC bu düşüşe oldukça hızlı sayılabilecek bir üretim kotası planı ile cevap verdi. Böylece hem fiyatların daha fazla kontrolden çıkmasını engelleyerek ve hem de bir kaç yıl içinde zararı da karşılayacak düzeyde toparlanmasını garanti altına almış oldular. Petrol arzının bu haline bir de son dönem Amerikan lokal piyasasında yaşanan arz sıkıntısı da eklenince fiyatların hareketlenmesi kaçınılmaz oldu. Petrol fiyatlarındaki arzın tabiatını etkileyen diğer ilginç bir etkenin bu dönemde ön plana çıkmasını da hatırlatmak gerekiyor. Petrol analistleri ve ekonomistler arasında korku etkeni olarak bilinen spekülasyon aracı da son 5 yıl içerisinde kendisine oldukça uygun zemin bulmuş oldu. 11 Eylül ile birlikte

7 Petrol Fiyatları 3 başlayan süreç, önce Afganistan işgali ve ardından Irak ın işgaliyle korku etkenini zirveye çıkarırken; Venezuela, Nijerya ve İran gerilimleri de ayrıca uzun süre zirvede kalmasını besleyen diğer ana sebeplerdendi. Korku etkenini oluşturan spekülatif petrol piyasası hareketleri ise yakın gelecekte petrol fiyatlarının varil başına 100 Dolara çıkacağı kanaati ya da havasının spekülasyonlardan önce oluşmaya başlaması, ardından da net-uzun dönem spekülasyonlarla 30 ve 40 Dolar seviyelerindeki fiyatlar üstünden spekülatörlerin gelecekteki petrol kağıtlarını bir sigorta ve kazanç aracı olarak yoğun bir şekilde almalarıyla fiyatları etkilediler. Arzda yaşanan bu gelişmeleri talebin de hızlı şekilde artması takip etti. Geçen sene küresel petrol talebi, alışıldık %1-2 lik artışın dışına çıkarak, %3.4 seviyesinde gerçekleşti. Bu talep artışının üçte biri, petrol tüketimi aynı sene içerisinde %16 artan Çin den geldi. Grafik 2 Küresel petrol krizlerinin tarihine bir göz atmak bile yaşanan son krizin talepmerkezli olmasını görmek için yeterlidir. Bu anlamda bir ilk diyebileceğimiz kriz, talebi karşılamak için yeterince yedek kapasitesi olmayan petrol üreticisi ülkeleri de zor durumda bıraktı. Petrolün merkez bankası vazifesini ifa eden Suudi Arabistan bile bu dönemde atıl tuttuğu kapasitesiyle yetersiz kaldı. Küresel yedek kapasite günlük 1 milyon varil düşerek son 20 yılın en alt seviyesine geriledi. Yedek kapasite marjının bu kadar sıkıştığı dönemlerde talepte yaşanan, normal zamanlarda olağan sayılabilecek hareketlenmeler bile, fiyatlara daha etkili bir şekilde yansıdı. IMF nin analizlerine göre küresel ekonominin petrol fiyatları karşısında bu denli kırılgan olmamasının tek yolu günlük yedek kapasitenin 3-5 milyon varile yükseltilmesiyle sağlanabilir.

8 Petrol Fiyatları 4 Grafik 3 Yedek kapasitenin diğer bir ayağı ise petrol yatırımlarıdır. Rafineriler, petrol çıkarma teknolojisi, mühendislik ve araç-gereç yatırımlarının son 10 yılda istenilen düzeyde artmamış olması da kriz dönemlerini aşmayı zorlaştıran yatırım sorunlarıdır. Bu yatırımların kısa vadede, hatta uzun vadede de aşılacağını düşünmek yanlış olur. Yatırım eksikliğinin ana nedeni finansmandan ziyade OPEC in yedek kapasiteyi anlaşılabilir stratejik sebeplerden dolayı yükseltmek istememesindendir. Petrol kartelini oluşturan firmaların hiç birisi yatırım maliyeti oldukça yüksek yeni adımlar atmayı planlamamaktadırlar. Yatırımların hepsi tahmini petrol fiyatları analizleri üstüne bina edilmektedir. Bu analizler ise, doğal olarak, enerji firmalarının varil başı 20 Dolar veya altı bir kazancı projeksiyonları içinde görebildikleri zamanlarda gerçekleşmektedir. Yedek kapasite miktarını büyük oranda sağlayan Suudi Arabistan dır. Venezuela, Libya, Endonezya ve Nijerya nın toplamından daha fazla, 260 milyar varil, ispatlanmış rezervi bulunan Suudi Arabistan, yedek petrol kapasitesini artıracak tek ülkedir. Öyle ki, petrol fiyatlarının uzun dönem yüksek seyretmesi kısa-vadede oldukça yüklü finans gücü oluştursa da, uzun vadede yatırımcıları OPEC-dışı petrol üreticisi bölgelere ve petrol-dışı enerji kaynaklarına yatırım yapmaya yöneltebilir. Kriz dönemlerindeki petrol fiyatları volatilitesinin neticelerini iyi bilenler, ani fiyat artışından sadece petrol tüketicisi ülkelerin değil, petrol üreticisi ülkelerin de etkilendiğini anımsarlar. Tüketici ülkeler orta-vadede fiyat mekanizmalarını ve üretim maliyetlerini petrol fiyatlarıyla adapte etmekte çok büyük sıkıntılar yaşamadılar. Suudi Arabistan ın sık sık hatırlattığı bu tecrübenin arkasında elbette jeopolitik pozisyonun da önemli bir yeri var. Venezuela ve İran ın ısrarlı

9 Petrol Fiyatları 5 fiyatları yukarıda tutma politikalarına yedek petrol üretim kapasitesiyle cevap vermeye çalışan Arabistan, gelecek sene İran ın ABD nin petrol borsası hakimiyetini ve tekelini kırmaya yönelik yeni bir petrol borsası girişimi karşısında henüz nasıl bir adım atacağı belli değil. Uluslar arası petrol fiyatları iki borsa tarafından tayin ediliyor: New York ve Londra borsaları. İran ın 2006 Mart ayında açmayı planladığı petrol borsasının OPEC ve OPEC-dışı ülkelerden ne kadar destek bulacağı henüz belli değil. Bu desteğin mahiyeti ve gücü elbette Orta Doğu da yaşanacak olan gelişmelere bağlı. Bunun anlamı ise ABD nin, özellikle, Rusya, Endonezya, Nijerya ve İran ile olan ilişkilerinin doğrudan rol oynayacağı gerçeği. İran atacağı bu adım ile Londra Uluslar Arası Petrol Borsası ve New York Vadeli İşlemler Borsası nın (NYMEX) petrol fiyatları üstünde kurdukları tekeli kırma ihtimalidir. Öyle ki, İran fiyatlandırmayı Dolar yerine Avro üstünden yapmayı planlamakta. Grafik 4 İran, 2003 senesinde de hayata geçirdiği bir yasa ile petrol ihracatı için Avro üstünden ödeme yapılmasını zorunlu tutmuştu. İran ın bu çıkışını destekleyen diğer bir önemli petrol üreticisi ülke de Rusya dır. Rusya Dolar yerine Avro ile petrol satmak için birçok girişimde bulundu. Aynı şekilde, körfez ülkelerinin ekseriyeti de, Amerika dan ziyade Avrupa ülkelerine petrol sattıkları için İran ın yeni petrol borsası girişimi ile uyumsuzluğa düşme ihtimallerini azaltıyor.

10 Petrol Fiyatları 6 Grafik 5 Bu noktada, elbette, körfez ülkelerinin Amerika ile olan ilişkilerinin mahiyeti Avroya geçmelerini engelleyebilir. Avrupa ülkelerinin, petrol satın almak için önce paralarını Dolara çevirip ardından satın almayı gerçekleştirmeleri, son tüketimi yapanlara ek bir maliyet olarak yansıyor. Bu değişimden kaynaklanan kazanç, küresel finans şirketlerine ve ABD Dolarına yarıyor. Körfez ülkelerinin ithalatının %45 i Avrupa ülkelerine yapılıyor. Avro da orta vadede yaşanacak bir dalgalanma ihtimali olmadığı sürece, körfez ülkelerinin ödemelerin Avroyla yapılmasını tercih etmeleri kendi avantajlarına olduğu göstermektedir. Aynı şekilde Çin ve Hindistan da petrol karşılığı Avro üstünden mübadeleye girmeyi tercih edebilirler. Petrolün Avroyla ihracatının gerçekleşmesi için OPEC, Norveç Brent markörünün avro ile işlem yapması, İngiltere nin Avro kullanmaya geçmesi, Avro-Dolar paritesinin Avro lehine olması ve AB genişleme planlarının gerçekleşmesini talep etmektedir. İran ın 4 ay sonra hayata geçirmeyi planladığı petrol borsası ve Avro ile fiyatlandırılması girişimi OPEC in daha önce AB den talep ettiği adımları farklı bir düzeye taşıyabilir. İran ın kuracağı yeni petrol borsası ile nasıl bir neticeye ulaşacağı şu an için sadece projeksiyon düzeyinde kalmak zorunda. Bu gelişmeler, başarılı olsun veya olmasın, önümüzdeki kısa-dönemde petrol piyasasını etkileyen korkular ve spekülasyonlara destek verecek ve fiyatlara belli oranda yansıyacaktır. Günlük 5.5 milyar Dolar paranın harcandığı petrol piyasasında, önde gelen tüketicilerin Dolar yerine Avro ile alım yapmaları küresel petrol piyasasını derinden etkileyebilir. Yakın gelecekte bu ihtimal zayıf olsa da, spekülasyonun başlaması bile yedek petrol kapasite oranlarının bu denli düşük olduğu bir dönemde fiyatlara beklenmedik şekilde yansıyabilir.

11 Petrol Fiyatları 7 Amerikan Enerji Enformasyonu İdaresi nin 2005 Haziran ayı dünya petrol üretimi ve fiyatlarına ilişkin tahminlerine göre, OPEC in 2005 yılı net petrol ihraç gelirinin 430 milyar Dolar olması beklenmektedir. Bu rakam 2004 yılındaki 338 milyar Dolarlık gelirin yüzde 27 fazlasına, 2005 yılı Ocak ayındaki gelir tahminlerinin ise yüzde 25 fazlasına tekabül etmektedir için OPEC in net petrol ihraç gelirinin, 2005 yılının yüzde 4 üstünde gerçekleşerek, 447 milyar Dolar olması beklenmektedir. OPEC üyesi olmayan ülkeler de piyasalardaki fiyat artışından faydalanmışlardır. Örneğin Rusya, 2001 de 38 milyar Dolar olan net petrol ihracı gelirini 2004 te yaklaşık 90 milyar Dolara çıkarmıştır. Ocak 2005 tahminlerinin üstündeki artışın temel nedeni varil başına 8 Dolara yükselen ham petrol fiyatları ile Suudi üretimindeki artışa bağlı gerçekleşen OPEC in net petrol ihracındaki nispi artıştır. Son birkaç yılda petrol fiyatlarındaki artışın nedenleri arasında dünya piyasalarındaki hızlı petrol talebi artışı ile tarihi ölçülerde düşük seyreden fazladan üretim miktarları yer almaktadır. Bunun yanında 2003 ve 2004 te gözlenen piyasaya ilişkin şu faktörlerin bugün de devam ettiği görülebilir:1- Irak taki karışıklıklar ve petrol altyapısına yönelik saldırılar, 2- Asya piyasalarının petrol talebindeki düzenli artış, 3- Orta Doğu, Venezuela ve diğer bölgelerdeki siyasi ortama ilişkin kaygılar. Bu faktörlere Rus hükümeti ile petrol devi Yukos arasındaki gerilim de eklenebilir. Bu hızlı yükselişe rağmen gelirlerdeki artış, 70 lerin sonundaki tavan değerlerinden fazlasıyla düşüktür. OPEC in tamamı için kişi başına petrol ihraç geliri 2005 için 770 Dolardır, bu da 1980 deki 1804 Doların sadece yüzde 43 üne denk gelmektedir.(yine de bu rakamların 1990 lardaki yıllık ortalama gelirlerin iki katı olduğu unutulmamalıdır.) Bu durum, OPEC in petrol fiyatı ve üretimi tercihlerine önemli oranda etki etmektedir te petrol ihracından 9.6 milyar Dolar kazanan Irak, bunu neredeyse ikiye katlayarak 2004 te yaklaşık 18.2 milyar Dolar gelir elde etmiştir. Bu rakamın 2005 ve 2006 da ise cüzi bir artışla 19 milyar Dolar civarında olması beklenmektedir, zira bu dönemler için net petrol ihracının cüzi bir düşüşe uğraması beklenmektedir. Öte yandan Irak ın petrol gelirlerine ilişkin tahminler; bu ülkedeki genel karışıklıklar, petrol altyapısına yönelik saldırılar ve firmaların altyapıda gerekli onarımları yapmaması nedeniyle yüksek orandaki belirsizliklerle karşı karşıyadır.

12 Petrol Fiyatları 8 Suudi Arabistan ın petrol ihraç geliri 2004 te 2003 e oranla yüzde 35 artmıştır ve 2006 daki yüzde 3 lük tahmini artıştan önce 2005 te de yüzde 30 artması beklenmektedir. Suudi Arabistan hem dünya piyasalarındaki yüksek petrol fiyatlarından, hem de ihtiyaç duyduğunda petrol üretimi ve ihracını artırabilme kapasitesinden yararlanarak Venezuela, Irak ve Nijerya dan kaynaklanan eksik üretimi ikame etmiş, sonuçta yüksek gelirler elde etmiştir. Bununla birlikte; bu ülkenin fazladan üretim kapasitesi şu anda günlük milyon varile düşmüş, dolayısıyla ihtiyaç duyulması halinde fazladan üretim yapması oldukça zorlaşmıştır. Bugün Suudi Arabistan tüm OPEC içinde 2004 yılındaki yüzde 34 lük payla toplam petrol ihraç payı en fazla olan ülkedir. Bu payın 2005 te cüzi bir artışla yüzde 35 olması beklenirken, Irak ın payı 2004 teki yüzde 5 lik paydan, 2005 te yüzde 4 e düşecektir.

13 Petrol Fiyatları Değerlendirmesi 1970 lerin başlarında ham petrol fiyatlarının 1.26$/varil den 1974 te 9.40$ a ve 1979 da da 24$ a çıkmasıyla bütün batı ekonomileri, doğal olarak siyasal örgütlenmeleri de ciddi bir kriz yaşamışlardı. OPEC in Aralık 1973 teki ham petrol fiyatlarını 5.12$ dan 11.65$ a çekme kararını Kissinger bu yüzyılın tarihinin yaşadığı en önemli olaylardan birisi şeklinde tarif etmişti. Kissinger gerçekten de haklıydı. Öyle ki 1973 kararının tam 48 saat ardından Amerika, Kanada, Batı Avrupa ve Japonya nın petrol faturalarına toplam 40 milyar Dolarlık ek bir yük gelmişti. Gelen maddi yükün ötesinde yaşanan siyasi sonuçlar çok daha ağır olmuş, yaşanacak başka bir krizin maliyetini kaldırmayı göze almayan Amerikalı ve Avrupalı güçler Orta Doğu nun ucuz petrolü üstünde tartışmasız hegemonyayı ABD ye bıraktılar. Bugün yaşanan petrol fiyatlarındaki artışın küresel anlamda bir şok etkisi yaratmamasının asıl sebebi, iktisadi olarak kalkınmış olan ülkelerin 1970 te gayri safi yurt içi hasılalarının (GSYİH) her bir Dolarının petrol masrafı karşılığının bugün takriben yarısını kullanmalarındadır. Başka bir deyişle GSYİH de 1 Dolar üretmek için gerekli olan enerji miktarı son otuz yıl içerisinde yüzde elli azalmıştır. Bu iyimser yorumu destekleyecek diğer bir argüman ise petrol fiyatlarının bugün ulaştığı rekor seviyesine ani bir çıkıştan ziyade tedrici olarak gelmesidir. Ayrıca, enflasyon hesaplanması yapıldıktan sonra bugünkü petrol fiyatları 1980 lerdeki zirvesinin sadece yarısı kadardır. Aynı şekilde, birçok farklı iktisadi model petrol fiyatlarındaki artışın üretim üstündeki etkisinin daha az ve izafi olduğunu ortaya koymaktadır. Grafik 6

14 Petrol Fiyatları 10 OPEC ve IMF nin tespitlerine göre, varil başına 10$ lık bir artış, küresel üretimi bir yıl sonra yüzde 0.5 oranında aşağı çekmektedir. Eğer fiyatlar şu anki seviyelerinde kalır ve son dört yıllık ortalamalara yaklaşmaz ise; takriben yüzde 1 lik bir global üretim kaybı olabilir. Küresel GSYH nın son yirmi yılın en hızlı rakamına ulaşıp yüzde 5 olduğunu hesaba katarsak, yüzde 1 lik bir kaybın kayda değer olmakla birlikte tehlike sinyalleri çaldıracak kadar öneme haiz olmadığını ya da doğrudan bir küresel resesyona sebep olmayacağını da söyleyebiliriz. Küresel petrol tüketimi bu sene yaklaşık olarak yüzde 2.5 artarken, ABD nın talebi aynı dönemin ikinci çeyreğinde yüzde 3.5 artış gösterdi. Bu önümüzdeki yıllarda da petrol fiyatlarının muhtemelen yüksek seviyelerde kalacağının bir işareti. Öyle ki, enerji kaynakları keşifleriyle ilgili olarak yapılan sermaye yatırımları 1980 lerden bu yana ciddi bir şekilde gerilemiş durumda. Önümüzdeki on yılda büyüyen enerji talebini karşılamak için 1990 larda harcanan rakamın nerdeyse üç katına ulaşan 2.4 trilyon Dolarlık bir sermaye yatırımı gerekmektedir. Şu anki yüksek petrol fiyatları bu enerji yatırımları için zaruri bir hale geldi. Grafik 7 Diğer bir etken ise arz ve talebin birleşerek petrol fiyatları üstünde oluşturduğu baskıdır. Bu durum geçen aylar boyunca spekülatörler tarafından rölatif olarak likit olmayan piyasaya yapılan ani müdahalelerle meydana geldi. Bu spekülatörler son iki çeyrek boyunca bir trend göstermeyen borsa ve statik bono piyasasından çekilip dünya piyasalarında normal şartlarda volatilitesi ve

15 Petrol Fiyatları 11 kâr marjı çok hareketli olmayan petrol piyasasına yöneldiler. Petrol fiyatlarının şu an ulaştığı 50 Dolar civarından tekrar nasıl bir istikamete doğru gideceğini kimsenin kestirmesi mümkün değil. Lakin, istikameti bilmemekle birlikte dünya piyasaları ve Amerika için bir kaç senaryo ortaya koymak da o kadar zor değil. Petrol fiyatları hali hazırda bir kriz havası yaratacak durumda değilse de, krizin uzağında da değil. Kriz periferisine doğru tedrici bir şekilde yaklaşan petrol fiyatları, üç ila altı ay kadar aynı seviyelerde kalırsa bir kriz döngüsü başlatabilir. O halde hayati sual şu: fiyatlar altı ay sonra da bugünkü seviyelerde kalırsa ne olacak?. Geçmişte, petrol krizlerinin hepsini ciddi resesyonlar takip etti. İlk petrol ambargosunu arası sert ekonomik iniş takip etti ambargosu resesyonunu üretti. I.Körfez savaşını müteakiben ise düşüşü yaşandı. Bu üç olayın da ortak paydası petrol krizi çıktığında ekonomilerin durgunluk içerisinde olmalarıydı ve 1990 da küresel ekonomi yıllık yüzde 2.2 büyümekteydi un ikinci yarısında ise büyüme oranı daha da kötü bir seviyede, yıllık yüzde 0.6 da seyrediyordu. Geçmiş tecrübeler gösteriyor ki, durgunluk hızı ile petrol krizinin birleşimi ekonomi için ölümcül bir hal alabilir. Fakat yine aynı tablodan iyimser bir sonuç olarak petrol fiyatlarının resesyon tehdidini ortadan kaldırmak üzere düşeceğini söylemek de mümkün. Lakin son artışlar geçmişte olduğu gibi arızi olmaktan ziyade daha uzun bir zaman dilimine yayılabilecek ve kalıcı özelliği olabilecek bir mahiyet taşımakta. Buna en büyük delil özellikle beş yıllık gelecekteki petrol işlem piyasası kağıtlarının varil başına 35 Doların üstüne çıkmasıdır. Son 15 yılda kağıtlar 20 Doların dar çevresi etrafında işlem görmüştü. Gelecekteki işlem piyasalarındaki bu hareket, yüksek petrol fiyatlarının bugünkü seviyelerinde uzun süre kalacağının işaretlerini vermektedir. Bu işlem piyasalarının zaten çok riskli olmasının üstüne Irak ın işgali, İran ın düzenli olarak emperyalist bir tehdide maruz kalması, Rusya daki Yukos operasyonundaki kararlılık ve Chavez in son iki senede Amerika ya rağmen ikinci zaferini kazanmasını eklersek, fiyatların seyri hakkındaki resmin ciddiyetini daha iyi kavrayabiliriz. Fiyatların yüksekliğine ve dünya ekonomisinin büyümesine etkide bulunacağı bariz olmasına rağmen piyasada aynı oranda büyük bir tedirginliğin olmamasının diğer bir önemli sebebi de, Amerika da faizlerin ve enflasyonun durumudur. Geçmişteki petrol fiyat artışları ve hatta krizlerde bildiğimiz enflasyon artışları ve faizler üzerinde yükselmesi için oluşan ağır baskılar hemen harekete geçerlerdi. Fakat bu sefer genel fiyatlar ciddi bir artış göstermiyor, Amerika da enerji ve yiyecek dışındaki fiyatlarda yaşanan artış geçen seneye göre sadece yüzde 1.8 seviyesinde kaldı. Bu durum uzun dönem faizlerin düşmesine sebep oldu. Böylesi bir ortamda ise farklı yatırım araçları cazibesini koruyabildi. Mesela daha önceki petrol fiyat artışlarına paralel olarak emlak piyasasının canlandığını görmek mümkün değildi. Ya da başka bir piyasanın. Bugün ise bu farklı piyasalar ciddi canlanma eğilimi göstermektedirler.

16 Petrol Fiyatları 12 Grafik 8 Bu sonuçları, petrolün dünya ekonomisinde önemli fakat 1970 lerdeki gibi tam anlamıyla belirleyici tek güç olmadığı şeklinde de okumak mümkün. Petrolün son yirmi yılda dünya ekonomisindeki hayati yeri bir değişime uğrayıp büyüme trendi yoğun olan ekonomiler için en önemli mesele haline geldi. Amerika nın 1980 deki harcamalarının yüzde altısını oluşturan petrol, bugün yüzde ikinin altına inmiş durumda. Fakat, beş Dolarlık bir artışın bile dünya ekonomisinin önümüzdeki bir-iki yıllık büyümesinde yüzde 0.5 lik bir etki gücüne sahip olduğunu düşünürsek, petrol fiyatları ile büyüme arasında bir korelasyon olduğunu daha iyi idrak ederiz. Büyüme noktasında farklılık ekonomilere göre elbette değişkenlik gösterecektir. Çin ve Hindistan ın petrol fiyatları karşısında korelasyondaki yerleri ile hali hazırda en fazla petrol tüketimi yapan Amerika nın yeri ciddi farklılıklar içermektedir. Çin ve Hindistan bu artışlardan en fazla zararı görecek olan ülkelerin başında gelmektedir. Amerika yı avantajlı çıkaran diğer bir durum Çin ve Hindistan dan farklı olarak aynı zamanda petrol üreticisi olması. Güvenlik rezervlerinin dışında, ABD ülke içi petrol fiyatlarına kısa dönem müdahaleler yapacak kadar yerli üretime sahip. Daha da önemlisi Çin ve Hindistan ın, petrol fiyatından ziyade asıl düşünmeleri gereken mesele en büyük müşterilerine arz ettikleri ürünlerin fiyatlarının ne olacağı konusu de Amerika Avrupa Birliğinin 15 ülkesinin toplamıyla yaptığı ticarette 9 milyar Dolar ticaret fazlası veriyordu. Aynı sene Çin ile 18.3 milyar Dolar ticaret açığı bulunmaktaydı Temmuz rakamlarına göre Avrupa Birliği ile 99.8 milyar, Çin ile milyar Dolar ticaret açığı vermektedir. Başka bir deyişle bugün malum olan petrol fiyatları artışında ilk olarak endişelenmesi gereken Amerika değil, Amerika ya mal arzını yapan ve ticaret açığı tablosunu ortaya çıkaran ekonomilerdir. Avrupa, Çin, Japonya, Kanada ve Hindistan başta olmak üzere, bu açık dengesini Amerikan devlet tahvilleri alarak, Doların değerini koruma yolu ile Amerika ya arz akışında ciddi pürüzlerin çıkmasını bizzat bu üretici ülkeler engelliyor.

17 Petrol Fiyatları 13 Doların değerini muhafaza endişesi ile 689 milyar Dolar Amerikan devlet tahvili elinde tutan Japonya dan sonra 164 milyar Dolarla ikinci gelen Çin zaten ciddi bir enerji krizi yaşamaktadır. Yaşadığı çok hızlı büyümeden ve iç tüketiminin ciddi bir şekilde artmasından kaynaklanan enerji krizine bir de petrol krizinin eklenmesi Çin üzerine yapılan birçok tahmini kısa vadede boşa çıkarabilir. Böylece, matematiksel modellerden ibaret olmayan büyümenin tabiatının, kurulmuş ve yönetilen ekonomi-politik düzen karşısında çok fazla bir şansı olmadığı da bir kez daha doğrulanmış oldu. Petrol ani ve siyasi ambargo dönemleri hariç, tedrici bir şekilde ambargo dönemleri fiyatlarını bile geçmiş olmamasına rağmen küresel kapitalizmin üretici olamayan safında yer alanlar için hayati bir mesele olmaktan çıkmış bulunmaktadır. Bu sorunun elbette 15 Eylül de toplanacak olan ve dünya petrolünün üçte birinden fazlasını arz eden OPEC bakanları tarafından halledilemeyeceği de aşikârdır. Özetle, petrol fiyatlarındaki artış küresel Kapitalist sistemin merkezini değil tam aksine periferisini vurmaktadır. Periferinin aldığı bu darbelerden merkezin ne kadar etkilendiği ya da ne kadar rahatsız olduğunu tartışmak bizce doğru suali sormak olacaktır. Ham petrol fiyatlarının 70 Doları görmesi ile birlikte dünya piyasalarında yeni bir kriz spekülasyonlarından başlayan felaket tablolarından tedirginliğe gerek olmadığını söyleyen birçok farklı tepkiler geldi. Öncelikle şu can alıcı suale cevap bulmak durumundayız: Petrol fiyatlarındaki yükseliş doğal bir hareket midir? 15 yıl önce ile bir mukayese yapıldığında bugün dünya piyasasına arz edilen petrol miktarı azalmamış aksine artmıştır. Gerek Rusya, gerek Venezuela ve gerekse de Orta Asya nın değişik bölgelerinden daha fazla pompalanan petrol bizlere arzın azalmadığını aksine arttığını göstermektedir. Yaşanan ciddi bir talep artması (Çin, Hindistan) olduğu da muhakkaktır. O halde yaşanan ekonomik bir sorun mudur, yoksa tamamen siyasî bir sonuç mudur?

18 Petrol Fiyatları Petrol Fiyatları Baskısı Altında Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Sanayileşmiş Ülkeler ABD Katrina sonrasında ortaya çıkan ilk verilere göre Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinin fırtınalardan beklenildiği gibi olumsuz etkilenmediği görülüyor. Eylül ayında tarım dışı istihdam 35 bin düşerken işsizlik oranı yüzde 5.1 e çıkmasına karşın geçen yılın aynı ayına göre iyimser veriler olarak görülebilir. Bütün bunların neticesinde ekonomik büyümenin ikinci çeyrekteki gibi benzer sonuçla 3.3 lük bir oranda gerçekleşeceği bekleniyor. Hane halkının taşıma ve ısınma harcamalarının kış dönemlerinde artış göstermesine rağmen bu dönemdeki büyüme beklentileri çok iyimser değiller. Bu bağlamda tüketim tarafına bakıldığında ise kış döneminin etkileri ortaya çıkıyor. Netice itibariyle 2005 yılının son çeyrek büyümesinin, kamu tüketimi ve harcamalarındaki ivmeye rağmen yüzde 2.5 seviyesine düşmesi bekleniyor. İkinci çeyrekle birlikte ABD iç talebinde güçlü işaretler bulunurken bu durum enflasyonun yukarı yönlü hareketi açısından önemli ipuçları barındırıyor. ABD merkez bankasının açık piyasa komitesinin Eylül ayındaki toplantısında atıl(yedek) kapasite ve yüksek enerji fiyatlarının 2006 yılında çekirdek enflasyonun beklenildiğinden daha fazla yukarı yönlü baskı yapacağına dikkat çekti. Fed in dikkat çektiği bu nokta esasında para politikasının daha da sertleşeceği yönünde açık mesajlar içeriyor. Bununla birlikte artık piyasalar faizlerinin 2005 yılının ilk yarısında yüzde 5 e ulaşacağı konusunda daha ciddi davranmaya başladılar. Grafik 9

19 Petrol Fiyatları 15 Gelecek yıl, ev fiyatlarında keskin bir ayarlama olursa yüksek faiz oranları kişisel tüketim ve ekonomik aktivite üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabilecek. Amerika Birleşik Devletlerinin belli bölgelerindeki bir eve sahip olma maliyeti 1989 yılındaki yüksek seviyesine ulaşmış durumda. Yeni ev satışlarıyla ilgili göstergeler ve emlak piyasasında düşük faizle borçlanmalar piyasaların daha yüksek faizlere karşı direnç gösteremeyeceğini destekliyor. Tablo1 Diğer taraftan diğer önemli bir risk unsur ise ABD Dolarının durgun seyri olarak görülüyor. ABD Doları 2005 yılında yüksek ekonomik büyüme artan faizler tarafından desteklenmesine karşın dış ticaret dengesi bu durumu ters yönde etkilemeye devam ediyor. Ağustos ayında 59 milyar Dolar açık veren dış ticaret dengesi Doları küresel düzeyine önemli etkiler yapıyor. Dolar için daha önemli bir noktaysa artan petrol fiyatlarının Asya ülkeleri Dolar rezervlerini küçültme niyetleri olarak dikkat çekiyor. Asya ülkelerinin ihracatlarını devam ettirebilmek amacıyla Doları desteklemeye devam etmelerine karşın yetkililer artan petrol fiyatları nedeniyle parasal varlıklarında çeşitleme yapmayı düşünmeye başladılar. Grafik 10

20 Petrol Fiyatları 16 Bu noktada OPEC in tahminlerine göre 2005 yılında dünya ekonomisi yüzde 4.2 büyürken 2006 yılında bu büyüme yüzde seviyesinde gerçekleşecek. Diğer taraftan dünya ekonomisinin itici gücü olan ABD ise OPEC in tahminlerine göre sırasıyla 2005 ve 2006 yılında 3.5 ve 3.1 oranında büyüyecek. Japonya Bu yılın ilk çeyreğinde yüksek ekonomik büyüme performansı gösteren Japonya nın, üçüncü çeyrekle birlikte bu performansında gerileme bulunuyor yılının ilk yarısında iç talepteki canlanmayla yüzde 4.5 oranında büyüyen Japonya üçüncü çeyrekte enerji fiyatlarında yaşanan artışla birlikte tüketici güveninde kısmi bir bozulma yaşadı. Çalışan gelirlerindeki artışa karşın kişisel tüketimdeki düşüklük nedeniyle Japonya nın GSYİH büyümesi yüzde 1 ila 2 arasında kalması bekleniyor. Diğer tarafında şirket göstergelerine bakıldığında ise beklentilerin altında gelişmelerin yaşanması dikkat çekiyor. Japonya Merkez Bankası nın ifadesine göre şirketlerin üretim ve üretim harici sektörler bazında karlarında beklenenin altında sonuç verdikleri ifade ediliyor. Şirket karlarının özellikle artan enerji maliyetlerinden derinden etkilenmesi fiyat marjlarının düşmesine neden oldu. Ancak bütün bunlara karşın şirketler yatırım yapmaya devam ediyor. Bu bağlamda 2005 mali yılında sermaye harcamaları yüzde 6.8 oranında artış gösterirken bu artış özellikle küçük şirket yatırımlarından geldi. Doğal olarak üçüncü çeyrek Japon ekonomik büyümesini durdursa da Japonya ekonomik büyüme açısından şimdilik uygun bir yolda hareket ediyor. Özellikle deniz aşırı talep beklenildiği gibi dördüncü çeyrek ekonomik büyümesine olumlu katkı sağlarken Ağustos ayı ihracatı yıllık bazda yüzde 9 luk bir büyüme gerçekleştirdi. Diğer taraftan petrol fiyatında yaşanan hızlı artış 2005 yılı sonuna doğru enflasyon oranlarında artışı gündeme getiriyor. Japon Merkez Bankası nın Ekim ayı değerlendirmesi fiyatlardaki durgun seyirle birlikte iç ve dış talep büyümesi yönündeki beklentilerde ortak bir yargının var olduğunu ifade ederken banka ortaya çıkan bu gelişmelere 2006 yılında para politikasında değişikliğe giderek yanıt verdi. Mevcut para politikası para arzını kontrol etmeye çalışırken 2006 yılıyla birlikte BOJ faiz oranı hedeflemeye geçmeyi planlıyor. Merkez Bankasının para politikasındaki değişiklik bir yana iç talepteki canlanmaya rağmen ABD ve Çin ekonomilerinde 2006 yılında yavaşlama eğilimleri Japonya ekonomisinin en önemli bir risk unsuru olarak karşısında duruyor. Bununla birlikte yüksek enerji fiyatları maliyetlerde artışa neden olurken düşmüş kar marjlarının ekonomiye katkısı sınırlı düzeyde gerçekleşiyor. Euro Alanı Yapılan birçok çalışma ve araştırmaya göre Euro alanı 2005 yılının üçüncü çeyreğinde geçmiş dönemlere göre yüksek bir büyüme sergileyecek. Yüksek enerji fiyatlarından iş dünyası olumsuz yönde etkilenirken Ağustos ayında 97.8 oranında çıkan Avrupa Birliği Birleşik göstergeleri Eylül ayında 98.6 oranında gerçekleşirken bu artış art arda dördüncü artış anlamına geliyor. Üretim sektöründe yaşanan hızlı yükselmeyle birlikte bütün sektörlerde ciddi bir gelişme görülüyor. Tüketici tarafına gelindiğinde ise Ağustos ayında perakende satışların yukarı yönlü hareket etmesine karşın tüketim kanadının sınırlı

21 Petrol Fiyatları 17 kaldığı görülüyor. Perakende ticaret satışları 2004 yılına göre iyileşme göstererek yüzde 2 arttı. Bu yılın son çeyrek dönemi ile ilgili olarak şirketler iyimser olmasına karşın hane halkı bütçeleri artan fiyatlar karşısında ciddi bir mücadele veriyorlar. Yaz ayları yüksek petrol fiyatlarıyla birleşmesi sonucunda enflasyon görünür bir şekilde artış gösterirken Euro da yaşanan gerileme de reel gelirler üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu. Bu noktada Avrupa Merkez Bankası nın enflasyon artması yönündeki kaygıları artarken birçok piyasa uzmanı Avrupa Merkez Bankası nın uzun zamandır yüzde 2 de tuttuğu faiz oranını artıracağını tahmin ediyor. Gelişmekte Olan Ülkeler Bu yılın ikinci çeyreğinde Rusya ekonomisinin ilk çeyrekteki yüzde 5,1 oranlık büyümesini yüzde 6,1 oranında artış takip etti. Özellikle ticarette yaşanan hızlı artışı taşıma ve iletişim sektörü takip etti. Toplam sanayi üretimi yılın ilk yarısında yüzde 4 artarken bu büyüme oranının arka planında geçen yılın haziran ayına göre yüksek çıkan sanayi üretim rakamları yer alıyor. Bununla birlikte yüksek petrol fiyatları petrol gelirlerinde yirmi milyar Dolar üzerinde artış yaparak istikrar fonunun değerinin artmasına neden oldu. İlk sekiz ayında istikrar fonu 29 milyar Dolara çıkarken yılsonunda 53 milyar Dolar olacağı tahmin ediliyor. Mal ticaretinde fazla ilk üççeyrekte 140 milyar Dolara ulaşırken toplam cari işlemler fazlası 98 milyar Doları buldu. Maliye tarafında ise iyimser gelişmeler devam ederek bütçe fazlası Ağustos ayında GSYİH nın yüzde 10,2 sine ulaştı. Son olarak sosyal güvenlik sisteminde yüksek harcamaların varlığına rağmen yüksek petrol fiyatları GSYİH nin yüzde 8 i kadar fazla üretiyor. Öte yandan dünyanın parlayan yıldızı olan Çin 2005 yılının ilk yarısında geçen seneye benzer bir büyüme gerçekleştirerek yüzde 9,5 büyüdü. Kamu bazı sektörleri ele geçirmesine rağmen yatırımlar ekonomik büyümenin en önemli nedeni oldu. Deflasyon kaygısı Çin de büyüse de yüksek enerji fiyatları bu durumun önündeki en büyük engeller arasında yer alıyor. Çin gibi Hindistan da son yıllarda hızlı bir gelişme gösteren ülkeler arasında yer alıyor. Güncel veriler Hindistan ın ikinci çeyrekte yüzde 8,1 oranında büyüyeceğini gösterirken Asya ülkeleri için en önemli risk iç talepteki durgunluk olarak görülüyor. Diğer taraftan Güney Amerika ekonomilerinden Brezilya nın bu yılı biraz durgun geçireceği tahmin ediliyor. Birçok beklenti 2005 yılı ekonomik büyümesinin 2004 yılında düşeceği yönünde birleşiyor. Dünya Geneli Petrol 2005 Öngörüler ve Beklentiler Bu yılın ortaları itibariyle 1990 yılından beri görülen en yüksek seviyelerine ulaşan ham petrol fiyatları; global bazlı pek çok referans noktalarında gelecek dönemlere ait tahminleri birer muamma olmaktan öteye geçemiyor. Dünya petrolünün üçte ikisine sahip olan petrol ihraç eden ülkelerden Orta Doğu ülkelerindeki siyasi istikrarsızlığa ek olarak Orta Doğu daki muhtemel terör potansiyeli ve Amerika Kıtasında gözlenen doğal afetlerin de olumsuz etkileriyle ABD'deki petrol stoklarının öngörülenden daha hızlı azalmasının yarattığı endişelerle petrol fiyatlarının yükselmesini sürdürdüğü görülüyor.

22 Petrol Fiyatları 18 Global ekonominin oynak bir zeminde ilerlemesi ise petrol talep miktarının seyrinin uzun vadede tahmin edilmesini oldukça güçleştiriyor. Bu yüzden OPEC 2005 yılı içerisinde toplam petrol talep projeksiyonunu 6 kez revize etmek zorunda kaldı. OPEC in Ekim ayında yayınlanan raporuna göre toplam petrol talebi büyümesinin 1,2 mv/g ile 1,4 mv/g arasında gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Talepte yıllık olarak büyüme rakamları ise mv/g olarak tahmin ediliyor. Petrol Talebi Toparlanacak Global diğer tüm referanslar gibi OPEC raporu da gelecek dönem toplam talebin azalacağının kanıtları olduğunu vurguluyor ve bu azalışın bu yılın sonu itibariyle artacağını söylüyor. Rapora göre ekonomiler petrol talebini azaltmak için anahtar petrol ürünlerinin fiyatlarını artırıyorlar. Örneğin Endonezya nın bu yılın Eylül ayında fiyatları yaklaşık olarak yüzde 126 oranlarında arttırdığı görülüyor. Özellikle gelir düzeyi düşük kesimler tarafından fırınlarda kullanılan Kerosen in fiyatı yüzde 185 artarken benzin fiyatının yüzde 87 olarak arttığı vurgulanıyor. Tıpkı Endonezya da olduğu gibi diğer ülkelerde de fiyatların artmasına bağlı olarak petrol talebinin toparlanacağı öngörülüyor. Ancak gelecek dönemlerde petrol tüketimi üzerine etkileri olabilecek diğer dışsal etkileri şimdiden kestirmek oldukça güç. Grafik 11 Global ekonominin geleceğiyle ilgili, cari açık, tasarruf paradoksları, entegrasyon ihlalleri vb. gibi muammaların ağırlığının hissedilmeyi sürdürmesine rağmen büyümenin sağlıklı bir seyir izleyerek yüzde 4,24 oranlarında olduğu görülüyor. Büyümede gözlenen bu rakam ise gelecek döneme ait bazı belirsizliklerin bertaraf edilmesine katkıda bulunuyor. Tabi

23 Petrol Fiyatları 19 büyümenin sağlıklı görünen tablosunda ABD yi dışarıda bırakmak gerekecek. Tam olarak Katrina ve Rita nın büyüme üzerinde mutlak etkilerinin oranları tartışılsa da büyüme rakamlarında Katrina ve Rita dan sonra ikinci yarıyılda yüzde 1 lik bir fark olacağı öngörülüyor. ABD nin büyümesi ilk çeyrekte yüzde 3,5 olarak açıklanmıştı. Grafik 12 OECD Ülkeleri OECD ülkelerinde geçen yıl 2005 yılı için tahmin edilen petrol tahmin oranlarında dünya genelinde son gelişmelerle birlikte yüzde 2 ile 3 arasında bir değişiklik olduğu gözleniyor. OECD ülkelerinin toplam petrol talebi dünya geneli petrol talebinin yüzde 60 ını temsil ederken, yıllık bazda 2005 için tahmin edilen 1,2 mv/g büyüme tahmininin ancak 0,30 una ulaşabildiği gözleniyor. Bölgesel olarak OECD ülkeleri değerlendirildiğinde; kasırgalara bağlı olarak Kuzey Amerika ülkelerinin petrol taleplerinde bir gevşeme olduğu görülüyor. Bu değişimin gözle görülür bir şekilde verilere yansıdığı gözlenirken, Eylül ayı tahminlerine göre gelecek dönemde bu bölgede yeniden yapılandırılmalarla ve daha sonrasında talep artışlarının olacağı konusunda görüş birliği hâkim. Doğu Avrupa ya gelince; Avrupa genelinde ekonomik hantallık devam ediyor ve hantallık doğal olarak petrol talebine de yansıyor. Doğu Avrupa için yapılan öngörülerde petrol talebinde gözle görülür bir revizyona gitmelerine gerek kalmadığı bile anlaşılabilecek durumda olduğu belirtiliyor. Ancak yine de gelecek dönemler için büyüme oranına bağlı olarak petrol talebinde artış olacağı hesaplanıyor. Asya Pasifik Bölgesi Global ekonominin en dinamik bölgesi olması itibariyle gelecek dönemde OECD Asya Pasifik Bölgesi petrol talebinin en fazla oranda artacağı yer olarak karşımıza

24 Petrol Fiyatları 20 çıkıyor kapsamında, yıllık bazda gerçekleştirilen öngörüde petrol talebinin yüzde 0,09 ile 1,06 mv/g oranlarından yüzde 8,62 oranlarına artacağı tahmin ediliyor. Genel olarak OECD ülkelerinin petrol iç talepleri ürünler yönünde ele alındığında yılın ilk yarısında talepte yüzde 0,47 lik bir artış olduğu görülüyor. Önceki projeksiyonda daha fazla beklenen talep artışının az olmasıyla yüzde 0,21 mv/g kazanç elde edildiğini gösteriyor. Bu kazancın daha fazla olmamasının nedeni ise LPG ve bir noktaya kadar benzin ve yakıt ürünlerinin tüketiminin azalmasına rağmen benzin/dizel, kerosen, ve naftalin tüketiminin seviyelerinin durumu olarak açıklanabilir. Gelişmekte Olan Ülkeler Dünya geneli petrol geneline kuş bakışı bir göz atıldığında, Asya-Pasifik Bölgesinde Gelişmekte olan ülkelerin petrol taleplerinin az da olsa azaldığı görülüyor. Ancak bölge için söylenebilecek en iyimser gözlem; yılın ilk yarısında yüksek petrol fiyatlarına rağmen petrol talebinin artmaya devam etmesiydi. Bölgenin büyüdüğünün, büyümeye devam edeceğinin sinyallerinin algılanması için bir takım göstergelere katkısı olduğu kaçınılmaz oluyor. Aslında bu durum oldukça garip ya da bir bilmeceden ibaret, yılın ilk yarısının rakamlarına göre, Gelişmekte olan ülkelerin toplam petrol talebinin artışının 0,71 mv/g den toplam 22,1 mv/g e yükseleceği tahmin ediliyor. Diğer bir ifadeyle toplam talebin yüzde 60 artacağı tahmin ediliyor. Dünya genelinde görülen petrol fiyatlarında gözlenen artışa rağmen ve bu artışla birlikte ekonomilerin kısmi olarak büyüme rakamlarına etkisine rağmen, Asya Pasifik Bölgesinin gelişmekte olan ülkelerinin büyümeye devam etmesiyle birlikte yüksek fiyatlara rağmen petrol talebinin artması geleceğe yönelik tahminleri oldukça güçleştiriyor. Bu noktada öne çıkan modellerde göze çarpan diğer bağlı değişkenlerden biri de hükümetlerin artan petrol fiyatları karşısında takınacakları tavırları kestirmek oldukça zor. Örneğin yıl ortalarında hükümetler artan petrol fiyatları karşısında sübvansiyonları kaldırmak zorunda kalmışlardı. Gelişmekte olan ülkeler arasında ekonomik dinamikliğiyle öne çıkan Çin ise, 2004 yılı rakamlarına göre petrol ürünleri talebinde azalma olan ülkeler arasında dikkatlerin üzerine çekilmesine neden oluyor. Ocak- Ağustos ayı rakamları, 2004 yılına göre yüzde 40 civarında bir azalma sergiliyor. Ham petrol tarafında ise ticaret dengesinde yüzde 7 lik bir azalma gözleniyor. Büyüme rakamlarının yüksek ve Çin in gelir elastikiyetinin yüksek olmasına rağmen petrol ticareti dengesinin ve petrol ürünlerine olan talebin performansında düşüş sergilemesinin temelinde ise Çin in iç talebinde gözlenen azalışla birlikte tüketime yönelik talebin düşüklüğü olduğu gözlemleniyor. Yapılan değerlendirmelere göre Çin in 0,35 mv/g civarında petrol talebinde canlandırma gerçekleştirmesi gerekiyor. Çin ile iyimser yaklaşım ise Ay Yılı döneminde olması talebi destekler nitelikte olacağı tahmin ediliyor.

25 Petrol Fiyatları 21 Gelecek Yıl İçin Tahminler Aylık petrol piyasaları raporuna göre gelecek yıl OECD ülkelerinin petrol talebinin yüzde 0,47 mv/g ya da yüzde 0,94 civarında artacağı tahmin ediliyor. Diğer bir ifadeyle OECD ülkelerinde petrol talebi 50,24 mv/g miktarında artacak. Her zaman olduğu gibi Kuzey Amerika toplam taleple birlikte yüzde 80 oranlarında ilerleme sağlayacak. Petrol talebinde büyüme sağlayacak diğer ülkeler ise, Doğu Avrupa ve OECD Pasifik Bölgesi, bu bölgelerin yüzde 0,4 oranlarında talepte artış kaydedecekleri tahmin ediliyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise petrol talebi artış seviyesi geçen yıl 1 mv/g olarak tahmin edilmişti, Bu yıl sonu itibariyle 0,7 mv/g olarak hesaplanan talep artışının gelecek yıl yüzde 0,57 mv/g ya da yüzde 2,6 oranında diğer bir ifadeyle 22,68 mv/g oranlarında gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Gelecek yıl Asya-Pasifi Bölgesinin, OECD ülkelerinin toplam büyümesinin yüzde 50 lik kısmını gerçekleştireceği tahmin ediliyor. Son olarak Çin ve Eski Sovyet Bölgesinde petrol talebinin 0,35 mv/g ve 0,07 mv/g oranlarında büyüme gerçekleştireceği düşünülüyor. Dünya Petrol Arzı OPEC Harici OPEC Harici ülkeler Amerika ekonomisinin seyrine bağlı olarak bir takım petrol arzı tahminlerinde revizyona gitmek zorunda kaldılar. OPEC Harici ülkeler geçen yıl rakamlarına göre 2005 yılında 50,30 mv/g artacağı tahmin ediliyordu. Geçen ayın açıklanan rakamlarına göre v/g beklenenin altında bir arz rakamına ulaşıldığı gözlemleniyor yılı bitimine doğru ise OPEC harici ülkelerin ve geleneksel üretimlere devam eden rafinerilerin yüzde 0,7 oranında arzlarını artırmaları bekleniyor. Yılın ilk çeyreğine göre deflate edilen değerlerde OPEC harici ülkelerin arz ölçeklerinde üçüncü ve dördüncü çeyrek için v/g ile v/g arasında negatif yönlü revizyon görülüyor. Negatif yönlü revizyon Meksika Körfezi ve İngiltere üretimlerinde gözlenen yavaşlaması daha fazla olması bekleniyordu ancak Avustralya ve bazı gelişmekte olan ülkelerin üretimlerini artırmalarıyla azalan arzın daha fazla aşağıya çekilmesi dengelenmiş olduğu gözleniyor. OECD 2005 in sonlarına doğru OECD ülkelerinin üretimi 0.71 mv/g oranlarında azaltması bekleniyor. Diğer bir ifadeyle OECD ülkelerinin petrol üretiminin 20,56 mv/g azalması bekleniyor. Böylece geçen yıl tahmin edilen rakamlara göre mv/g lük bir revizyona gidildiği görülüyor. OECD ülkelerinin genelinde arz yönünde bir daralma gözlense de Danimarka nın üretiminin performansından gelen olumlu haberler ve Norveç üretiminin toparlanmasına ek olarak Avustralya üretiminin beklenenden fazla olması bir takım iyimser beklentilerin oluşmasını sağladı. Ancak yine de Meksika Körfezini vuran kasırgaya ek olarak İngiltere nin petrol üretimindeki performans düşüklüğünün OECD ülkeleri ve OPEC harici ülkelerin toplamda tüm performanslarına yansıdığı görülüyor. Bu bölgelerde dikkat çeken en önemli gelişimlerden birinin de petrol üretimlerinin

26 Petrol Fiyatları 22 dengelenme çabaları olması iyimser yaklaşımına rağmen bölgede üretilen petrol fiyatlarının kalitesinde bir azalma olacağı tahmin ediliyor. ABD Katrina ve Rita dan sonra herkesin özellikle merak ettiği konu, gelecek dönem ABD nin petrol üretimi konusuydu. ABD için yapılan tahminler şu anda tamamen Meksika Körfez inin onarılmasına bağlı olarak şekilleniyor ki, durum şu anda bir muammadan ibaret. Rakamlar ise geçen yılın aynı dönemine göre üretimin mv/g azaldığını gösteriyor. Geçen ay yapılan revizyonla birlikte 2005 in dördüncü çeyreğinde v/g lük bir azalma olacağı tahmin edilmekteydi. Kasırganın, tahminlerde oldukça muhafazakar davranılmasına yol açtığı görülüyor. Diğer yandan Katrina ya bağlı olarak 2005 yılında, Eylül ayı için v/g, Ekim için v/g, Kasım için 200,000 v/g ve Aralık için v/g miktarlarında toplam kayıp olacağı tahmin edilmekteydi. Son verilerle birlikte güncellenen tahminler ise şöyle; Eylül ayında kayıp 1.1 mv/g olarak açıklandı. Ekim ayı için kaybın 1 mv/g olacağı tahmin edilmişti. Sırasıyla aylara göre tahminler ise; Kasım ayı için mv/g ve Aralık ayı için v/g olarak açıklandı. Katrina dan sonra gözlenen kayıplardan dolayı 2005 in dördüncü çeyreği rakamları için yeni bir revizyona gidilme ihtiyacı duyuldu ve 2005 yılı için üretim azalışının v/g ile v/g olacağı tahmin ediliyor. Böylece ABD nin toplam talebinin 2005 in üçüncü çeyreği için 7.14 mv/g olacağı ve dördüncü çeyrek için 6.6/ mv/g e ineceği tahmin ediliyor. Tüm yıl boyunca ise toplam üretimin 7,34 olacağı ve 2004 rakamlarına göre yaklaşık v/g azalacağı tahmin ediliyor. Rapor hazırlandığı dönemde yaklaşık 1 mv/g lük hacme sahip Meksika Körfezinin kapalı olması ki bu miktarın yüzde 80 lik kısmı New Orleons-Houma bölgesine ait; gelecek dönem için yapılan tahminleri işin içinden çıkılmaz bir hale sokuyor. Kıyı kesiminde onarım çalışmaları devam ediyor ve bu çalışmaların üç aydan önce tamamlanması imkânsız gibi görünüyor. Buna bağlı olarak kıyı kesiminde üretimin yüzde 35 civarında etkileneceği tahmin ediliyor. Öte yandan diğer yüzde 25 lik kısmın sahil ötesinden çıkarılan petrol platformlarının hasar görmesinden etkilendiği görülüyor ve sahil ötesi platformların 8 aydan önce tamamlanmayacağı belirtiliyor. Kuzey Amerika nın diğer bölgelerinde, Kanada ve Meksika için petrol arz oranlarında herhangi bir değişiklik olmadığı görülüyor yılında Meksika da petrol arzının 3.77 mv/g olacağı tahmin ediliyor. Geçen yıla göre bu rakamın v/g düştüğü görülüyor. Bu noktada dikkatleri çeken bir tahmin geliyor; hasarların rafinerilere verdiği hasar nedeniyle Amerika nın petrol talebinin azalmasına bağlı olarak, gelecek dönemde Meksika nın en büyük petrol üreten şirketi Pemex in petrol üretimini yüzde 10 azaltması bekleniyor. Bu nedenle talepte meydana gelen gevşeme nedeniyle, Meksika petrol üretiminin negatif yönlü potansiyeli olduğu algılanıyor. Kanada da ise pozisyonda pek fazla bir değişiklik olduğu görülmüyor. Kanada nın üretimi geçen yılın rakamlarına göre neredeyse aynı. Kanada nın toplam petrol arzının 2005 yılı için 3.05 olacağı tahmin ediliyor. Bu rakam geçen yıla göre sadece v/g olarak değişmiş. Kanada da bazı petrol şirketlerinin hasara

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm

Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm 13 Ekim 2014 Petrol Piyasası Temel/Teknik Görünüm Küresel çapta düşük büyüme beklentileri petrol talebinde düşüklüğü beraberinde getiriyorken üretimin ise hem OPEC ülkelerinde hem de Amerika da yüksek

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 01 Aralık 2014, Sayı: 48. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 48 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Aralık. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Aralık. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 15 Aralık Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Moody s gelişmekte olan ülkeleri uyardı Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody s yayımladığı son raporunda FED in bu hafta faiz artırması halinde

Detaylı

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU. Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme.

TÜRKon/HED/13-39 DEĞERLENDİRME NOTU.  Faks: +90 (212) TÜRKİYE EKONOMİSİ. Sanayi üretiminde kritik gerileme. TÜRKİYE EKONOMİSİ İşsizlik artışa geçti. TÜİK Temmuz ayı işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı %9,3 e yükseldi. Mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranı ise 0,4 puan artarak %10,1 olarak gerçekleşti.

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar,

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar, AĞUSTOS 2015 DÜNYA EKONOMİSİ 2015 yılının Ağustos ayında; küresel ekonomiye olan güvensizlik ortamının sürdüğü ve buna bağlı olarak riskten kaçınma eğiliminin artış gösterdiği görülmektedir. 2008 krizi

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 08 Haziran 2015, Sayı: 14. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 14 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Çağlar Kuzlukluoğlu 1

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

01 Haziran - 05 Haziran 2015

01 Haziran - 05 Haziran 2015 Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz? Pazartesi; 04:00 Çin İmalat ve İmalat Dışı PMI Endeksleri 04:30 Avustralya Konut İzinleri 04:35 Çin HSBC İmalat PMI Endeksi 10:00 Türkiye İmalat PMI Endeksi 11:00

Detaylı

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013

PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 PİYASAYA BAKIŞ 24 Temmuz 2013 RİSKİN İŞTAHI KAÇARSA Bernanke nin Mayıs ayı içerisinde yaptığı açıklama ile başlayan riskten kaçınma eğilimi 19 20 Haziran FED toplantısı ile doruğa ulaştı. FED in 85 milyar

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz Ocak ayının ilk yarısını geride bırakırken piyasalardaki olumlu havanın sorgulanmaya başladığını söyleyebiliriz. Amerika kanadında Aralık ayında sürpriz bir iyileşme gözlenen tarım dışı istihdam

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz Ocak ayının ilk iki haftası dünya ekonomik büyümesine ilişkin iyimser beklentiler petrol fiyatlarını 80.0 dolar/varil üzerine taşıdı. Ocak ayının son haftasına girerken farklı bir tablo ile

Detaylı

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü EYLÜL TÜRKİYE Geçtiğimiz haftada yurtiçinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla II. Çeyrek verileri ile Temmuz ayı sanayi üretimi ve cari işlemler açığı verileri takip edildi. Tüik verilerine göre gayrisafi yurtiçi

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 i Bu sayıda; Ekim ayı enflasyon verileri, Eylül ayı dış ticaret verileri; TİM Ekim ihracat verileri değerlendirilmiştir. i 1 2012 de Türkiye

Detaylı

Reel Sektör Risk Yönetimi

Reel Sektör Risk Yönetimi Temel Analiz 2009 Aralık ayında vadeli piyasalarda 1230.0 dolar/ons seviyesine kadar yükselen altın fiyatları sonrasında yaklaşık % 15 düşüş ile Şubat ayı başında 1045.0 dolar/ons seviyesine geriledi.

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 14 Temmuz 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Euro Bölgesi için kriz geri mi döndü? Önce Bulgaristan daha sonra Portekiz de patlak veren banka sorunları kırılgan Euro bölgesinde krizin yeniden mi ortaya

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mayıs 2016, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji. Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mayıs 2016, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji. Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Makro Ekonomi ve Strateji - Döviz girişi gerilemeye devam eder mi? Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

06 Temmuz 10 Temmuz 2015

06 Temmuz 10 Temmuz 2015 Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz? Pazartesi; 09:00 Almanya Fabrika Siparişleri 11:30 Euro Bölgesi - Perakende PMI Endeksi, Sentix Yatırımcı Güven Endeksi 16:45 ABD Hizmet PMI Endeksi 17:00 ABD ISM

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

Gündem 11.09.2015. Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Amerika 0,25% İsviçre -0,75% Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10%

Gündem 11.09.2015. Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Amerika 0,25% İsviçre -0,75% Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Açılış 1,1209 1,5369 120,519 3,0358 1107,65 Yüksek 1,1296 1,5475 121,330 3,0631 1115,09 Düşük 1,1172 1,5338 119,981 3,0149 1103,94 Kapanış 1,1280 1,5446 120,625

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

7. Orta Vadeli Öngörüler

7. Orta Vadeli Öngörüler 7. Orta Vadeli Öngörüler Bu bölümde tahminlere temel oluşturan varsayımlar özetlenmekte, bu çerçevede üretilen orta vadeli enflasyon ve çıktı açığı tahminleri ile para politikası görünümü önümüzdeki üç

Detaylı

SABAH BÜLTENİ. Destek FX Piyasa Gözlemi. 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ. AMB politika faizini açıkladı

SABAH BÜLTENİ. Destek FX Piyasa Gözlemi. 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ. AMB politika faizini açıkladı SABAH BÜLTENİ Destek FX Piyasa Gözlemi 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ AMB politika faizini açıkladı Avrupa Merkez Bankası (AMB) politika faizini değiştirmeme kararı aldı. AMB, faizi yüzde 0.05 ile

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

4 Eylül Eylül 2015. Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz?

4 Eylül Eylül 2015. Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz? Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz? PAZARTESİ 02:50 - JAPONYA - Sanayi Üretimi (Tem) 09:00 - ALMANYA Almanya Perakende Satışları (Tem) 12:00 - EURO Bölgesi -TÜFE 16:45 - ABD Chicago PMI (Ağu) SALI

Detaylı

Gündem 18.09.2015. Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Amerika 0,25% İsviçre -0,75% Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10%

Gündem 18.09.2015. Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Amerika 0,25% İsviçre -0,75% Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Açılış 1,1291 1,5496 120,578 2,9985 1119,45 Yüksek 1,1441 1,5628 120,990 3,0282 1134,15 Düşük 1,1285 1,5486 119,796 2,9757 1115,56 Kapanış 1,1434 1,559 119,990

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 26 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU İsviçre Merkez Bankası negatif faize devam edecek İsviçre Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Fritz Zurbruegg, "Faiz oranlarını para politikası bunu gerektirdiği

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN. 26 Haziran 2008. Piyasa Verileri

GÜNLÜK BÜLTEN. 26 Haziran 2008. Piyasa Verileri 1 Piyasa Verileri Para Piyasaları : GÜNLÜK BÜLTEN 26 Haziran 2008 $/YTL : 1,2120/1,2150 /YTL : 1,9031/1,9103 FX Piyasası : Pariteler : /$ : 1,5680/1,5684 $/YEN : 107,95/107,97 $/ZAR : 7,86/7,90 $/BRL :

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER I. KÜRESEL GELİŞMELER Zayıf ücret artışları, güçlü istihdam artışını gölgede bıraktı ABD de Şubat ayında toplam tarım dışı istihdam 195 bin kişilik beklentilerin belirgin üzerinde 242 bin kişi olarak açıklandı.

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

08 Haziran - 12 Haziran 2015

08 Haziran - 12 Haziran 2015 Önümüzdeki Hafta Neleri Takip Edeceğiz? Pazartesi; Tüm gün Avustralya Piyasalar Kapalı 02:50 Japonya Cari Denge, GSYİH, 05:10 Çin Ticaret Dengesi, İthalat ve İhracat hacmi 09:00 Almanya Ticaret Dengesi,

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 04 Nisan 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER Fitch, Türkiye nin kredi notu ve görünümünü korudu Fitch, Türkiye'nin kredi notunu BBB- olarak korurken, kredi notunun Durağan olan görünümü de değiştirmedi.

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 12 Ocak 2015, Sayı: 02. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 12 Ocak 2015, Sayı: 02. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 02 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ercan Ergüzel Ezgi Gülbaş Ali Can Duran 1 DenizBank

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR DEĞERLENDİRME RAPORU Ağustos 2010 TÜRKİYE YE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİ 2010 YILI İLK YARISINDA 3,2 MİLYAR DOLAR OLDU 2010 yılının ilk yarısında, Türkiye ye

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi.

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi. Dünya Ekonomisi Ne Durumda Ahmet YETİM Türkiye ekonomisi özellikle 2000 ve 2001 krizlerinden itibaren giderek artan ölçekte dünya ekonomisine daha duyarlı hale geldi. Bunda; AB tam üyelik maratonunda kaydedilen

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 14 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Cari açıkta düşüş Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nın (TCMB) açıkladığı Ağustos ayı ödemeler dengesi rakamlarına göre cari işlemler açığı, bir önceki

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 10 Ağustos 2015, Sayı: 22. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 10 Ağustos 2015, Sayı: 22. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 22 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU 19 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Sabah RAPORU Japonya Maliye Bakanı yeni parasal genişleme hakkında konuştu Japonya Maliye Bakanı Taro Aso yaptığı konuşmada Japonya Merkez Bankası nın (BoJ) şu an için

Detaylı

31.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0937 1,4828 120,581 2,9223 1063,29 36,63

31.12.2015. Euro Bölgesi 0,05% Japonya < 0.10% Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent. Yüksek 1,0937 1,4828 120,581 2,9223 1063,29 36,63 Parite EURUSD GBPUSD USDJPY USDTRY Altın Brent Ülke Faiz Ülke Faiz Açılış 1,0932 1,4813 120,515 2,9180 1061,58 36,48 Türkiye 7,50% İngiltere 0,50% Yüksek 1,0937 1,4828 120,581 2,9223 1063,29 36,63 Düşük

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı

Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Balayı bitti, yeni bir dönem başladı Mayıs ayında başlayan türbülansın nedenleri ve muhtemel sonuçları 1 Haziran 2006 Emin Öztürk 2002-2005 döneminin kısa özeti Büyüme performansı çok iyi (ortalama %7.8)

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği

Ocak 2015. Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu. Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği Ocak 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2014 Ocak Aralık Dönemi İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 01/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2014 YILI ARALIK AYI İHRACAT

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

AKBANK Ekonomi Sunumu. Ocak 2016

AKBANK Ekonomi Sunumu. Ocak 2016 AKBANK Ekonomi Sunumu Ocak 2016 2016 görünüm Gelişmekte olan ülkelerde yavaşlama Zayıf küresel ticaret hacmi Çin belirsizliği Uzun süreli düşük emtia fiyat seyri ve emtia ihraç eden ülkelerdeki düşük talebin

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2012 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2012 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2012 YILI 9 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu Yılın üçüncü çeyreğinde dünya ekonomisinde büyüme kaygılarının

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. İKİNCİ GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış

Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış Petrol fiyatları neden geriliyor? Dr. Bilal Bağış Petrol fiyatları neden geriliyor? Petrol fiyatları, 2014 yaz döneminden bu yana düşüş eğiliminde. Ham petrol, %70 in üzerinde düşüş ile son 12 yılın dip

Detaylı

Mart. Detaylı Enstrüman Analizi Brent Petrol

Mart. Detaylı Enstrüman Analizi Brent Petrol 30 Mart Detaylı Enstrüman Analizi Brent Petrol Zayıf Dolar Desteği ile Brent Petrol de Düşüş Hız Kesti FED Başkanı Yellen in ekonomi ve faiz artırımlarına ilişkin dün verdiği mesajlar ile piyasalarda pozitif

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2007 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1.- Ekonominin Genel durumu ABD de başlayan ve ardından tüm gelişmiş ülke piyasalarına

Detaylı

FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER

FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER 16.05.2013 FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER Genel Bakış EUR/USD ( Euro / Dolar ) Teknik Analiz GBP/USD ( Sterlin / Dolar ) Teknik Analiz USD/TRY ( Dolar / Lira ) Teknik Analiz XAU/USD ( Altın / Dolar )

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) Dış Ticaret Verileri Bülteni 216 ŞUBAT - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre; ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına göre ihracat 216 yılı Şubat ayında, 215 yılının aynı ayına

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER

FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER 05.12.2013 FOREKS GÜNLÜK BÜLTEN İÇİNDEKİLER Genel Bakış EUR/USD ( Euro / Dolar ) Teknik Analiz GBP/USD ( Sterlin / Dolar ) Teknik Analiz USD/TRY ( Dolar / Lira ) Teknik Analiz XAU/USD ( Altın / Dolar )

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 23 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Almanya sanayi üretimi endeksi beklenenin altında kaldı Almanya da bugün açıklanan PMI İmalat Sanayi Endeksi, küresel ekonomik daralmanın ülke ekonomisine

Detaylı