WORLD ENERGY OUTLOOK Türkçe

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "WORLD ENERGY OUTLOOK 2012. Türkçe"

Transkript

1 WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 Türkçe

2 WORLD ENERY OUTLOOK 2012 TEMEL BULGULAR 2035 yýlýna doðru enerji piyasalarý nasýl geliþecek? Bütün yeni geliþmeler ve politikalar dikkate alýndýðýnda küresel enerji sistemi hala sürdürülebilir bir patikaya oturmamýþtýr. World Energy Outlook'un (WEO) ana senaryosu olan Yeni Politikalar Senaryosuna göre enerji piyasalarýnda birkaç temel eðilim devam etmektedir: Enerji talebi ve CO2 emisyonlarýnýn artýþý yükselerek devam etmekte; enerji piyasalarýnýn dinamikleri gittikçe artan bir þekilde yükselen ekonomiler tarafýndan belirlenmekte; fosil yakýtlar ana enerji kaynaðý olarak kullanýlmaya devam edilmekte ve dünyanýn yoksul kesiminin enerji kaynaklarýna eriþiminin saðlanmasý hala zor bir hedef olarak karþýmýzda bulunmaktadýr. Enerji talebi ve CO2 emisyonlarý Yeni Politikalar Senaryosu'nda daha da artmaktadýr. Küresel enerji talebi 2035 yýlýna kadar en az üçte bir oranýnda artýþ gösterecektir. Enerji kaynaklý CO2 emisyonlarý 2011 yýlýnda tahmini 31,2 Gt'dan, 2035 yýlýnda 37,0 Gt'a çýkarak dünya sýcaklýðýnýn uzun vadede ortalama 3,6 C artacaðýna iþaret etmektedir. Kýsa vadede küresel ekonomide daha düþük bir büyüme kaydedilmesinin ise uzun vadeli enerji ve iklim deðiþikliði eðilimlerine sýnýrlý bir etkisi olacaktýr. Enerji piyasalarýný sürüklemekte olan ülkeler yükselen piyasa ekonomileridir. OECD-dýþý ülkelerin dünya enerji talebindeki payý 2010 yýlýnda % 55 iken, 2035 yýlýnda % 65'e çýkacaktýr. Çin, 2035 yýlýna kadar % 60 talep artýþý ile enerji kullanýmýnda payýný en çok artýran ülke konumuna gelecektir. Çin'i, talebin neredeyse iki katýna çýkacaðý Hindistan ve Orta Doðu takip etmektedir yýlýnda OECD ülkelerinin enerji talebi 2010 yýlýyla karþýlaþtýrýldýðýnda sadece % 3 daha fazla olacaktýr. Ancak enerji bileþiminde çarpýcý deðiþiklikler olacaktýr: Yakýt ikamesi sonucunda petrol ve kömürün toplam payýnýn % 15 azalarak % 42'ye düþeceði öngörülmektedir. Yenilenebilir enerji üretimi hýzla artmasýna raðmen, fosil yakýtlar dünya genelinde ana enerji kaynaðý konumlarýný korumaktadýr. Petrol, doðalgaz ve kömüre olan talep mutlak deðer olarak 2035 yýlýna kadar artýþ gösterirken, enerji bileþimindeki paylarý bu dönemde % 81'den % 75'e düþmektedir. Konvansiyonel olmayan kaynaklar, doðalgaz üretimi için parlak bir geleceðe iþaret etmektedir: 2035 yýlýna kadar doðalgaz, birincil enerji arz bileþiminde kömürü neredeyse geride býrakacaktýr. Fukushima Daiichi kazasý dolayýsýyla çeþitli ülkelerde meydana gelen politika deðiþiklikleri elektrik üretiminde nükleer enerjinin payýnýn önceki tahminlerin daha altýnda gerçekleþerek % 12'de kalmasýna sebep olmaktadýr. Yenilenebilir enerji kaynaklarýnýn geliþimi; teþviklere, düþen maliyetlere, artan fosil yakýt fiyatlarýna ve - bazý durumlarda- karbonun fiyatlandýrýlmasýna baðlýdýr. Ancak elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarýnýn payý 2012 yýlýndaki % 20 seviyesinden 2035 yýlýnda % 31'e çýkacaktýr. 1

3 Fosil yakýtlara yönelik sübvansiyonlar enerji piyasalarýnýn iþleyiþini bozmaya devam etmektedir. Uluslararasý reform çabalarýna raðmen, geçtiðimiz sene bu tür sübvansiyonlarýn kullanýmý artmýþtýr. Küresel fosil yakýt tüketim sübvansiyonlarý 2011 yýlýnda 523 milyar dolara ulaþarak 2010 yýlýna göre % 30 artýþ göstermiþtir. Bu artýþ, uluslararasý enerji fiyatlarýnda yükselmeyi ve sübvanse edilen fosil yakýtlarýn tüketiminin artýþýný da iþaret etmektedir. Çeþitli ülkelerdeki reform atýlýmlarý sübvansiyonlarýn maliyetinin daha yüksek olmasýný engellemiþtir. Bununla karþýlaþtýrýldýðýnda, yenilenebilir enerjiye yönelik finansal destek 2011 yýlýnda 88 milyar dolar olarak gerçekleþmiþtir. Amerika Birleþik Devletleri'nde (ABD) enerji bileþimindeki dönüþüm küresel enerji haritasýna yeniden þekil vermektedir ve bunun enerji piyasalarý ve ticareti üzerinde önemli etkileri olacaktýr. ABD, halihazýrda toplam enerji ihtiyacýnýn % 20'sini ithal etmesine raðmen, 2035 yýlýnda artan petrol, kaya gazý ve biyoenerji üretiminin yaný sýra yakýt verimliliðinin iyileþtirilmesiyle enerjide kendine yetebilen bir ülke haline gelmektedir. ABD'nin azalan petrol ithalatýyla Kuzey Amerika 2030 yýlýnda net petrol ihracatçýsý haline gelecektir. Bu durum, halihazýrda devam eden petrol ticaretinin Asya piyasalarýna kaymasýný hýzlandýracak ve bu piyasalarý Orta Doðu'ya baðlayan stratejik güzergahlarýn güvenliðinin önemini artýracaktýr. Mevcut arz kapasitesini yenilemek ve artan enerji ihtiyacýný karþýlamak için enerji arzý altyapýsýna yönelik büyük çaplý yatýrýmlar gerekmektedir. Yeni Politikalar Senaryosu'na göre dünya enerji arz sistemi için yýllarý arasýnda ihtiyaç duyulan toplam yatýrým 37 trilyon dolar olup, dönem ortalamasý olarak küresel GSH'nin % 1,5'ine tekabül etmektedir. OECD-dýþý ülkeler bu toplamýn % 61'ine ihtiyaç duymaktadýr. Bu miktarýn 19 trilyon dolarýnýn petrol ve doðalgaz arzýnda, 17 trilyon dolarýnýn ise üretim, iletim ve daðýtým da dahil olmak üzere elektrik yatýrýmlarýnda kullanýlacaðý öngörülmektedir. Petrol ve doðalgazýn geleceði ne olacak? Yükselen piyasa ekonomilerinde petrol tüketimindeki artýþ - özellikle Çin, Hindistan ve Ortadoðu'daki ulaþým sektöründeki tüketimin artmasýna baðlý olarak - OECD ülkelerinde azalan talebin üzerinde kalmakta; bu da küresel petrol kullanýmýný düzenli olarak artýrmaktadýr. Yeni Politikalar Senaryosu'nda küresel petrol talebi 2035 yýlýna kadar yavaþça artarak 2011 yýlýnda 87,4 milyon varil/gün seviyesinden 99,7 milyon varil/gün'e çýkmaktadýr. Sadece Çin, dünyadaki toplam net artýþýn yarýsýndan sorumludur. OECD bölgesindeki düzenli düþüþe ise verimlilik artýþýndan kaynaklanan kazanýmlar, yakýtlar arasý ikame ve doymuþluk etkileri sebep olmaktadýr. Kamyonlar, petrol talebindeki artýþýn büyük bir bölümünden sorumludur. Küresel petrol tüketiminin yarýsýndan fazlasý ulaþtýrma sektöründe kaynaklanmaktadýr ve bu pay, yolcu taþýtý sayýsýnýn iki katýna çýkarak 1,7 milyara ulaþmasý ve karayolu taþýmacýlýðýna olan talebin hýzlý bir þekilde büyümesiyle artmaktadýr. Karayolu taþýmacýlýðý, küresel petrol talebindeki artýþýn yaklaþýk %40'ýný oluþturmaktadýr: Aðýrlýklý olarak dizel kullanan kamyonlarýn petrol kullanýmý yolcu araçlarýndaki artýþdan daha hýzlý yükselmektedir. Bu durum kýsmen yakýt ekonomisi standartlarýnýn kamyonlar tarafýndan daha az benimsenmesi ile açýklanabilmektedir. 2

4 ABD'nin 2020'ye kadar en büyük küresel petrol üreticisi olmasý ve üretiminin 2020'li yýllarýn ortasýndan önce Suudi Arabistan'ý geçmesi beklenmektedir. Ayný zamanda, ulaþtýrmada yeni yakýt verimliliði tedbirleri ABD petrol talebini dizginlemektedir. Sonuç olarak, ABD petrol ithalatý devamlý düþerek Kuzey Amerika'nýn 2030'lu yýllarda net petrol ihracatçýsý durumuna gelmesine yol açacaktýr. Bu durum, uluslararasý ticaretin yönünün Asya'ya yönelmesini hýzlandýracak ve Ortadoðu'yu Asya'ya baðlayan stratejik rotalarýn güvenliðini bir odak noktasý haline getirecektir. Halihazýrda toplam enerji ihtiyacýnýn % 20'sini ithal eden ABD, 2035 yýlýna kadar enerjide net olarak kendine yetebilir bir konuma gelecektir. Bu eðilim, enerji ithalatçýsý çoðu ülkenin tersi yönde bir seyirdir. OPEC-dýþý petrol üretimi içinde bulunduðumuz on yýlda artacak, ancak 2020 yýlýndan sonra petrol arzý giderek daha fazla OPEC'e baðýmlý olacaktýr. Konvansiyonel olmayan petrol, -özellikle ABD'deki konvansiyonel olmayan petrol- Kanada'daki kum petrolü, doðalgaz sývýlarý ve Brezilya'daki derin su üretimindeki artýþ OPEC-dýþý üretimi 2011 yýlýndaki 49 milyon varil/günden, 2015 yýlýnda 53 milyon varil/gün seviyesinin üstüne çýkarmaktadýr. Bu durum 2020'lerin ortalarýna kadar korunacak ancak 2035 yýlýnda 50 milyon varil/güne kadar düþecektir. OPEC ülkelerinde üretim de özellikle 2020'den sonra artarak OPEC'in dünya üretimindeki payý mevcut % 42'den, 2035 yýlýnda % 50'ye çýkacaktýr. Küresel petrol üretimindeki net artýþ neredeyse tamamen doðalgaz sývýlarý ve konvansiyonel olmayan petrol tarafýndan saðlanmaktadýr. Konvansiyonel olmayan petroldeki bu artýþ 2020'li yýllarýn büyük bölümünde 4 milyon varil/gün seviyesini aþacak konvansiyonel olmayan petrolün ve doðalgaz sývýlarýnýn katkýsý olacaktýr yýlýna kadar gereken 15 trilyon dolar deðerindeki küresel petrol ve doðalgaz arama ve üretimine yönelik yatýrýmlarýnýn yaklaþýk %30'u Kuzey Amerika'da gerçekleþtirilecektir. Doðalgaz, her üç senaryoda da küresel talebin arttýðý tek fosil yakýttýr. Yeni Politikalar Senaryosu'na göre dünya talebi bugünkü 3,4 tm 3 'ten 2035 yýlýnda neredeyse 5tm 3 'e çýkacaktýr. Bu, artýþ baþta Çin olmakla beraber hem geliþmekte olan ülkelerdeki hýzlý büyümenin, hem de Kuzey Amerika'daki geniþ arz kapasitesinden dolayý OECD ülkelerindeki talebin belirli bir oranda yükselmesinin sonucudur. Halihazýrdaki doðalgaz kaynaklarý bu talebi karþýlamak için fazlasýyla yeterli olup, bu kaynaklarýn büyüklüklerine iliþkin tahminler yükselmektedir. Konvansiyonel olmayan gaz, 2035 yýlýna kadar küresel gaz üretimindeki artýþýn neredeyse yarýsýný oluþturacak ve bu artýþýn büyük bir bölümü Çin, ABD ve Avustralya'dan kaynaklanacaktýr. Ancak, bahse konu gaz üretimi henüz oluþma aþamasýndadýr ve birçok ülkede kaynaklarýn büyüklük ve kalitesinin yaný sýra üretimin çevresel etkilerine iliþkin de türlü belirsizlik bulunmaktadýr. Kamuoyu güveni, güçlü düzenleyici bir çerçeve ve örnek teþkil eden sanayi performansý ile saðlanabilir. Konvansiyonel olmayan gaz, çeþitli ticaret iliþkilerinin oluþumunu hýzlandýrarak konvansiyonel gaz üreticilerinin ve geleneksel petrole baðlý doðalgaz fiyatlandýrma mekanizmalarýnýn üzerinde bir baský unsuru oluþturabilir. Bunu da, arz kaynaklarýný güçlendirerek ve çeþitlendirerek; Çin örneðinde olduðu gibi ithalat talebini azaltarak; ve ABD örneðinde olduðu üzere yeni ihracatçý ülkelerin oluþumuna yardýmcý olarak gerçekleþtirebilir. 3

5 Elektrik üretimi sektöründeki ana eðilimler nelerdir? Elektriðe olan talep artmaya devam edecektir: Ana senaryomuz olan Yeni Politikalar Senaryosu nda 2035 yýlýna dek küresel elektrik talebi % 70'in üzerinde artarak Tws'e ulaþacaktýr. Bu artýþýn büyük bir çoðunluðu -yarýsý Çin ve Hindistan olmak üzere- OECD dýþý ülkelerden kaynaklanmaktadýr. Kömür, özellikle OECD-dýþý ülkelerde küresel elektrik üretiminin bel kemiði olmaya devam etmektedir. Ancak toplam bileþim içinde payý azalarak beþte ikiden üçte bire düþmüþtür. OECD ülkelerinde kömüre dayalý üretim azalmaktadýr ve 2035 yýlýna kadar doðalgaz ve yenilenebilir enerji kaynaklarýndan üretim kömürün önüne geçecektir. Küresel olarak yenilenebilir kaynaklara dayalý elektrik üretimi 2035 yýlýnda 2010 yýlýna göre üç katýna çýkarak üretim bileþimindeki payý % 20'den % 31'e yükseltecektir. OECD ülkelerinde yenilenebilir enerjinin kaynaklarýnýn payýnýn artmasý ekseriyetle rüzgar (% 47), biyoenerji (% 16), fotovoltaik güneþ (% 15) ve hidro enerji (% 11) kaynaklýdýr. Hidro enerji OECD-dýþý ülkelerde yenilenebilir enerjideki artýþýn % 42'sini oluþtururken; rüzgar (% 25), biyoenerji (% 16) ve fotovoltaik güneþ (% 10) de bu artýþta önemli bir rol oynamaktadýr. Enerji Görünümünün incelediði dönemin sonunda kadar gereken 5890 GW'lýk ilave kapasite 2011 yýlýnda dünyadaki kurulu kapasitenin üzerindedir. Bunun üçte biri kullanýmdan kaldýrýlacak santrallerin yerine yenilerinin yapýlmasý, geri kalaný ise artan elektrik talebini karþýlamak için gerekecektir dönemi için 3000 GW ile yenilenebilir kaynaklar ilave kapasitenin yarýsýný temsil ederken, doðalgaza 1400 GW yatýrým yapýlacaðý düþünülmektedir. Toplam elektrik sektörü yýllarý arasýnda 16,9 trilyon dolarlýk yatýrýma ihtiyaç duymakta, bu da bu dönemde gereken toplam enerji arzý altyapý yatýrýmlarýnýn yarýsýna tekabül etmektedir. Bu yatýrýmlarýn beþte ikisi elektrik þebekeleri, geri kalaný ise üretim kapasitesi için gerekmektedir. Üretim kapasitesi yatýrýmlarýnýn, % 22'si rüzgar, % 16'sý hidro ve % 13'ü fotovoltaik güneþ enerjisi olmak üzere % 60'tan fazlasý yenilenebilir enerjiye yöneliktir. Yükselen yakýt fiyatlarý artan yenilenebilir enerji kullanýmý ve -kimi bölgelerde- CO2 fiyatlandýrmasý sebebiyle elektrik fiyatlarýnýn 2035 yýlýna kadar reel olarak ortalama % 15 artmasý öngörülmektedir. Ancak, önemli bölgesel farklýlýklar göze çarpmaktadýr: En yüksek fiyatlar AB ve Japonya'da görülecek ve ABD ve Çin'in çok üzerinde seyredecektir. Bazý bölgelerde 2035 yýlýna kadar konut elektrik fiyatlarýnda % 30'a varan bir artýþ görülebilecek, ancak gelirlerin daha hýzlý bir þekilde artmasý ile ödemeler içerisinde elektrik faturalarýnýn payý azalacaktýr. Yenilenebilir enerji sübvansiyonlarýnýn müþterilere yansýtýldýðý durumlarda, ek tarife bileþeni azýmsanamayacak kadar yüksek olabilecektir: Yenilenebilir enerji sübvansiyonlarý AB'de 2020 senesine kadar konut elektrik fiyatlarýnýn % 15 artmasýna sebep olacaktýr. Modern biyoenerjiye yönelik birincil enerji talebi - ulaþým için biyokütle hammaddelerinden elde edilen ürünler ve biyoyakýtlar ve elektrik ve ýsý üretimi için biyogaz yýlýna kadar hükümet politikalarý sonucu neredeyse iki katýna çýkacaktýr. Küresel biyoenerji kaynaklarý gýda üretimi ile rekabete girmeden öngörülen talebi karþýlamak için fazlasýyla yeterlidir, ancak bu, sürdürülebilir arazi kullanýmý yönetimini 4

6 gerektirecektir yýlýnda biyoenerji talebinin en yüksek olduðu bölge endüstriyel ve konut ýsý kullanýmýnýn talebin neredeyse yarýsýný oluþturduðu AB olacaktýr. AB'yi, talebin özellikle ulaþýmda kullanýmdan dolayý arttýðý ABD ve Brezilya takip etmektedir. Politika hedeflerin bazý bölgelerdeki üretim kapasitesini aþmasý (özellikle AB, Japonya ve Hindistan), elektrik üretimi için biyokütle ve ulaþým için biyoyakýt ticaretinin altý kat artmasýna sebep olacaktýr. Özelikle elektrik üretiminde yenilenebilir enerji hala geleneksel kaynaklardan daha pahalýdýr. Bu da yenilenebilir enerji sektöründe büyümenin saðlanabilmesi için enerji sübvansiyonlarýný zaruri kýlmaktadýr yýlýnda enerji sübvansiyonlarý 2010 yýlýna göre %24 artarak 88 milyar dolara ulaþmýþtýr. Bu artýþ, aðýrlýklý olarak AB'de (özellikle Almanya ve Ýtalya'da) fotovoltaik güneþ sistemlerinin sýra dýþý bir þekilde yaygýnlaþmasý sonucu gerçekleþmiþtir. Dünya Enerji Görünümü'nün son döneminde -AB ve Çin'deki kara rüzgar santralleri gibi bazý teknolojilerin rekabetçi olmasýna raðmen, yenilenebilir enerjinin hýzla büyümesi sübvansiyonlarýn 2035 yýlýnda (yaklaþýk 180 milyar dolarý elektrik ve kalaný biyoyakýtlar için olmak üzere) 240 milyar dolara çýkmasý anlamýna gelecektir. Yenilenebilir kaynaklý elektrik üretimi için saðlanan sübvansiyonlar yýllarý arasýnda 3,5 trilyon dolar olarak gerçekleþecektir. Bu miktarýn % 25'inden fazlasý þimdiden kurulu kapasiteye taahhütlerle baðlanmýþtýr, kalan % 70'i ise 2020 yýlýna dek verilecektir. Enerji Verimliliði: Enerjide üç ana hedefi yakalama yolunda altý adým Enerji verimliliði enerji güvenliðini saðlayabilir, ekonomik kalkýnmayý destekleyebilir ve çevre kirliliðini azaltabilir; ancak mevcut ve planlanan çalýþmalar enerji verimliliðindeki ekonomik potansiyelin tümünü gerçekleþtirmeden uzak açýsýndan oldukça yetersiz kalmaktadýr. Birçok ana enerji tüketicisi konumunda bulunan ülke (Çin, ABD, Avrupa Birliði, Japonya) geçtiðimiz sene içerisinde yeni enerji verimliliði politikalarýný devreye sokmuþtur. Bu politikalarýn uygulama aþamasýnda kat edilen ilerlemenin sonucunda Yeni Politikalar Senaryosu uyarýnca küresel enerji yoðunluðunda (GSYH'nin birim baþýna düþen enerji tüketimi) 2035'e kadar yýllýk % 1,8'lik azalma yaþanacaðý öngörülmektedir. Geçtiðimiz on yýllýk dönemde elde edilen yýllýk % 0,5'lik düþüþe oranla bu ciddi bir iyileþmeye iþaret etmektedir. Yine de, çoðunlukla teknik engellerden baðýmsýz þekilde enerji verimliliðinin saðlayacaðý ekonomik potansiyelin önemli bir kýsmý-yapý sektörünün beþte dördü ve sanayinin yarýdan fazlasý-halen harekete geçirilmemiþ durumdadýr. Verimli Dünya Senaryosu enerji verimliliðinde ekonomik olarak imkan dahilindeki potansiyeli yakalamak için bir yol haritasý sunmaktadýr. Bu senaryoyla, hükümetlerin piyasa engellerini alçaltmak için ihtiyaç duyacaklarý, iþlem maliyetlerini asgariye indirecek ve enerji verimliliði için gerekli yatýrýmlarý mümkün kýlacak politikalar belirlenmektedir. Bu yatýrýmlar enerji sermaye stoðunun kullaným ömrü bitmeden yatýrýmlarýn geri ödenmesinin yaný sýra, ekonomik kazanç, enerji güvenliðinde iyileþme ve çevresel korunmadan oluþan üç ana hedefin yakalanmasýna da yol açacaktýr. 5

7 Verimli Dünya Senaryosu'nda daha verimli kaynak daðýlýmýnýn gözetilmesi toplam küresel ekonomik çýktýnýn 2035 yýlý itibariyle 18 trilyon dolar civarýnda artmasýna yol açacaktýr. Bu rakam ABD, Kanada, Meksika ve Þili'nin güncel GSYH'lerinin toplamýna eþittir. Senaryoya göre 2035 yýlýnda en çok GSYH kazanç sýrasýyla en çok Hindistan (% 3,0), Çin (% 2,1), ABD (% 1,7) ve OECD Avrupa'da (% 1,1) gerçekleþmektedir. Nihai kullaným teknolojileri odaklý 11,8 trilyon dolarlýk verimlilik artýþýna yönelik ek yatýrým petrol faturalarýnda 17,5 trilyon dolarlýk düþüþü ve arz yönlü yatýrýmlarda 5,9 trilyon dolar azalmayý mümkün kýlacaktýr. Verimli Dünya Senaryosu nda küresel birincil enerji kaynaklarý talebindeki büyüme Yeni Politikalar Senaryo'suna göre yarýya indirilmiþ ve enerji yoðunluðu son 25 sene ortalamasýna göre 2,6 kat iyileþtirilmiþ olarak hesaplanmýþtýr. 2020'ye kadar petrol talebi 91 milyon varil/gün seviyesine yükselerek tavan yapmýþ, 2035'te ise 87 milyon varil/gün'e düþmüþtür. Bu, Rusya ve Norveç'in bugünkü üretimlerinin toplamýna eþittir itibariyle kömür talebi bugünkünün altýnda gerçekleþmiþ ve Yeni Politikalar Senaryosu'na göre de 1,350 milyon ton kömür eþdeðeri (Mtce) olarak alýnmýþtýr. Düþen talebin sonucu olarak 2035 yýlýnda petrol fiyatlarý Yeni Politika Senaryosu'dan 16 dolar/varil daha ucuzdur. Verimli Dünya Senaryosu'na göre enerjiden kaynaklanan CO2 salýnýmlarý 2020'den önce azami deðerine ulaþmakta ve 2035 yýlýnda 30,5 Gt'ye gerilemektedir. Bu, uzun vadede ortalama 3 C'lik ýsýnmaya iþaret etmektedir. Enerji verimliliði teknolojilerinin hýzla uygulamaya konulmasý, CO2 salýnýmlarýna dayalý ýsý artýþýnýn 2 C patikasýnda gerçekleþmesine yönelik konulan sýnýrýn aþýlmamasý için belirlenen sürenin -Yeni Politikalar Senaryosu'nda 2017 olarak belirlenmiþ-beþ yýl ertelenmesine fýrsat tanýyacaktýr. Bu da küresel bir iklim anlaþmasýnýn 2022'ye kadar yürürlüðe sokulmasýna imkan verecektir. Ancak 2 C'lik hedefe ulaþmak için enerji verimliliðine paralel olarak düþük karbon teknolojilerinin de devreye sokulmasý gerekecektir. Verimli Dünya Senaryosu'nda yerel kirleticilerin salýnýmý da sert bir þekilde azaltýlmýþ, bu da özellikle Çin ve Hindistan'a çevre ve saðlýk alanlarýnda fayda saðlamýþtýr. Kapsamlý bir þekilde uygulandýðý takdirde Verimli Dünya Senaryosu'nu gerçeðe dönüþtürebilecek altý kategoriden oluþan bir politika demeti öneriyoruz. Bu kategoriler þunlardýr: ölçümleri güçlendirerek ve kazançlarý kamuoyuna açýklayarak enerji verimliliðinin görünürlüðünü artýrmak; enerji verimliliðini hükümet, sanayi ve toplumun karar alma süreçlerine entegre ederek verimliliðe öncelik vermek; uygun iþ modelleri ve finansman araçlarý yaratarak enerji verimliliðinin finansal karþýlanabilirliðini saðlamak; en verimli teknoloji seçeneklerine teþvikler sunarak ve en verimsiz olanlarý caydýrarak verimliliði hakim eðilim haline getirmek; denetleme, doðrulama ve yaptýrým aþamalarýný harekete geçirerek verimliliði gerçekleþtirmek; tüm alanlarda yönetiþim ve yönetimsel kapasiteleri artýrarak verimliliði gerçekleþtirilebilir kýlmak. 6

8 Irak'ýn enerji görünümü nedir? Irak enerji sektörü ülkenin gelecek yýllardaki refahý için kilit önem taþýmakla birlikte küresel enerji piyasalarýnýn güvenliðine ve istikrarýna da önemli bir katký saðlayabilir. Halihazýrda, Irak dünyanýn en büyük üçüncü petrol ihracatçýsý konumundadýr. Bununla birlikte, son otuz yýldýr ülkeyi saran çatýþma ve istikrarsýzlýk ortamýndan çýkarken, petrol ve doðalgaz üretimini hýzla artýrabilecek kaynak ve planlara da sahiptir. Irak'ýn hidrokarbon potansiyelinin geliþtirilmesi ve elde ettiði gelirlerin verimli yönetiminde kaydedilecek baþarý ülkenin toplumsal ve ekonomik kalkýnmasýný ivmelendirebilir. Bu alanlarda elde edilecek bir baþarýsýzlýk halinde ise Irak'ýn toparlanma süreci sekteye uðrayabilir ve küresel enerji piyasalarý tehlikeli sulara doðru seyredebilir. Irak'ýn petrol ve doðalgaz rezervlerini geniþletmek için göstereceði kararlýlýk yalnýzca hidrokarbon kaynaklarýnýn hacmi ve üretim için ihtiyaç duyulan maliyete endekslenmemelidir. Sektörün kalkýnmasý, yatýrýmlarýn önünde yer alan ciddi engellerin hýzlý bir þekilde kaldýrýlmasý, hidrokarbon kaynaklarýnýn uzun vadede nasýl deðerlendirileceðine iliþkin planlarýn netliði, uluslararasý piyasa koþullarý, Irak'ýn siyasi istikrarýnýn korunmasýnda elde edilecek baþarý ve insan kaynaklarýnýn geliþtirilmesine baðlýdýr. WEO-2012 Yeni Politikalar Senaryo'sunun Irak'a özel hazýrlanmýþ Ana Senaryo'da ülkenin petrol üretimi 2020'ye kadar mevcut durumun iki katýndan fazla artarak 6,1 milyon varil/gün'e, 2035 itibariyle ise 8,3 milyon varil/gün'e yükselmektedir. Üretimdeki en büyük artýþ Irak'ýn güneyinde Basra civarýndaki dev yataklardan gelmektedir. 2035'e kadar petrol üretiminde öngörülen 5 milyon varil/günlük artýþ (küresel hasýlada beklenen büyümenin % 45'ini karþýlamak suretiyle) Irak'ý küresel arz artýþýnýn açýk ara en büyük iþtirakçisi haline getirmekte ve 2030'lu yýllarda Rusya'yý geçerek dünyanýn ikinci en büyük petrol ihracatçýsý yapmaktadýr. Irak'ýn üretimindeki artýþ Çin baþta olmak üzere hýzla büyüyen Asya piyasalarýnýn kilit tedarikçisi konumuna geleceðini de göstermektedir. Irak'ýn geleceðinde doðalgaz çok daha önemli bir rol oynayarak petrolün enerji bileþimindeki aðýrlýðýný azaltabilir. Ana Senaryo'da Irak'ýn doðalgaz üretimi 2035 yýlýnda yaklaþýk 90 milyar m 3 'e yükselirken, yerel talep bunun 70 milyar m 3 'ünden fazlasýný oluþturmaktadýr. Elektrik üretiminde sývý yakýttan gaza doðru görülen kayma ihracat için ek petrol kaynaklarý yaratmaktadýr; bu dönüþümün olmadýðý bir durumda ise Irak yaklaþýk 530 milyar dolarlýk bir ihracat girdisinden mahrum kalýrken, petrolde yerel talep 2035 yýlýnda öngörülen deðerden 1 milyon varil/gün'den fazla olarak gerçekleþecektir. Doðalgaz ihracatý 2020 yýlý civarýnda baþlayacak komþu ülkeler, Avrupa piyasalarý ve Asya'ya maliyet-rekabetçi potansiyel bir arz kaynaðý sunacaktýr. Irak'ýn milli kalkýnmasý için elektrikte artan talebi karþýlayabilmek büyük önem arz etmektedir. Irak'ýn mevcut talebi karþýlayabilmesi için % 70 daha fazla net elektrik üretim kapasitesine sahip olmasý gerektiðini tahmin etmekteyiz. Ana Senaryo'ya göre planlanan yeni kapasitenin beklenen sürede devreye alýnmasý halinde þebekeden saðlanan elektrik, 2015 yýlý itibariyle öngörülen pik talebi karþýlayabilecektir. 2035'e kadarki süre içerisinde ise Irak'ýn yaklaþýk 70 GW'lýk üretim kapasitesi kurmasý gerekmektedir. Irak 2035'e kadar petrol ihracatýndan yýllýk ortalama 200 milyar dolar olmak üzere toplam yaklaþýk 5 trilyon dolarlýk bir gelir beklemektedir. Bu, ülkenin gelecek vadeden 7

9 alanlarýný dönüþtürmek için bir fýrsattýr. Ana Senaryo'da Irak'ýn reel deðerlerle 2035'teki GSYH'si reel olarak bugünkünün beþ, enerji talebi ise dört katý fazla olarak gerçekleþirken, kiþi baþýna düþen GSYH'si Brezilya'nýn bugünkü rakamlarýný yakalamaktadýr. Ana Senaryo uyarýnca Irak 530 milyar dolardan fazla toplam enerji yatýrýmýna ihtiyaç duymaktadýr. Bu rakam öngörülen petrol ve doðalgaz ihracat rakamlarýnýn sadece %10'una tekabül etmektedir. Yýllýk yatýrým ihtiyacý mevcut on yýllýk dönem içerisinde doruk noktasýna ulaþarak yýllýk ortalama 25 milyar dolar olarak gerçekleþecektir. Bu, 2011 için tahmin edilen yatýrým miktarýnýn 3 misline tekabül etmektedir. Bu yatýrýmlarda bir gecikme, masraflý olabilir. Gecikmiþ Durum Senaryosu'nda enerji yatýrýmlarý mütevazý bir hýzda artýþ gösterirken petrol üretimi için çok daha düþük bir yörünge öngörülmektedir (2020'de 4 milyon varil/gün ve 2035'de 5.3 milyon varil/gün). Bunun Irak ekonomisine etkisi ise Ana Senaryo'ya göre toplam 3 trilyon dolarlýk bir kayýptýr. Irak'tan petrol çýkýþýnýn azalmasý neticesinde uluslararasý petrol piyasalarýnýn da daralacaðý ve fiyatlarýn Ana Senaryo'ya göre reel olarak nerdeyse 15 dolar artacaðý öngörülmektedir. Su gelecekteki enerji arzýný nasýl etkileyecektir? Enerji suya gittikçe daha fazla ihtiyaç duymaktadýr. 2010'da enerji üretimi için küresel tatlý su kullanýmý 583 milyar metreküp seviyesinde gerçekleþerek dünyanýn toplam su kullanýmýnýn % 15'ini oluþturmuþtur. Bu miktar içerisinde su tüketimikullanýlan ancak kaynaðýna geri döndürülmeyen miktar-66 milyar m 3 'dür. Yeni Politikalar Senaryo'sunda su kullanýmý arasýnda % 20 oranýnda artýþ gösterirken su tüketimi daha çarpýcý bir þekilde % 85 oranýnda artmýþtýr (enerji talep artýþýnýn iki katýndan daha fazla). Bu eðilim, soðutma sistemleri ile verimli enerji santrallerine geçiþ (toplam su kullanýmýný azaltan, ancak tüketimi artýran) ve geniþleyen biyoyakýt üretiminin yaygýnlaþmasý ile desteklenmektedir. Enerji verimliliði ve rüzgar enerjisi ve fotovoltaik güneþ sistemleri su talebinde ciddi bir artýþa sebebiyet vermeden enerjide düþük karbonlu bir geleceðe katkýda bulunmaktadýr. Enerji projelerinin fiziki, ekonomik ve çevresel gerçekleþtirilebilirliði için su gittikçe önemli bir kriter halini almaktadýr. Bu örneklerle sýnýrlý kalmamak kaydýyla, su kullanýmý Çin ve ABD'de konvansiyonel olmayan doðalgaz geliþimi ve elektrik üretiminde, Hindistan'ýn su-yoðunluklu kömürle ateþlenen santrallerinde, Kanada'nýn petrollü kum üretiminde ve Irak'ýn petrol hasýlasýný desteklemek için ihtiyaç duyulan rezervuar basýncýnýn korunmasýnda oldukça zorlayýcý olmaktadýr. Enerji sektörünün karþýlaþtýðý su ile alakalý birçok sorun mevcut teknolojilerle çözülebilir ise de bazý çözümler belirli ödünleri gerektirmektedir. Yaratabileceði ilave maliyet ve düþürebileceði santral verimliliðine raðmen geliþmiþ soðutma sistemleri su kullanýmýný ciddi ölçüde azaltmaktadýr. Bu doðrultuda, bu sistemler enerji sektöründe suyu en çok kullanan fosil yakýt ile çalýþan santrallerin ve nükleer enerji santrallerinin su kaynaklarýna yaptýðý baskýyý hafifletebilir. Ayný þekilde biyoyakýt üretimi de su yoðunluklu olabilir. Biyoyakýt üretiminde su kullanýmý su verimli biyokütle (dallý darý veya ekin artýðý) ve sulama teknolojilerinin tercih edilmesinin yaný sýra biyokütlenin geliþimi için elveriþli, çok yaðmur alan bölgelerin seçilmesi neticesinde optimum seviyelere çekilebilir. 8

10 Modern enerji kaynaklarýna evrensel eriþim hedefine odaklanma: Kaydedilen ilerlemeye raðmen 1,3 milyara yakýn insanýn elektrik ve 2,6 milyar insanýn temiz yemek piþirme tesisatýna eriþimi yoktur. Dördü Asya ve altýsý Afrika'da olmak üzere toplam on ülke elektriðe eriþimi olmayan insanlarýn üçte ikisini barýndýrmakta iken sadece üç ülkede-hindistan, Çin ve Bangladeþ-temiz yemek piþirme tesisatýna eriþimi olmayan insanlarýn yarýsýndan fazlasý yaþamaktadýr. Önlem alýnmadýðý takdirde 2030 yýlý itibariyle 1 milyar civarýnda insanýn elektrik, 2,6 milyar insanýn da temiz yemek piþirme tesisatýna eriþimi olmayacaðýný tahmin edilmektedir yýlýna kadar elektriðe eriþime baktýðýmýzda her ne kadar geliþmekte olan Asya'da elektriðe eriþimi olmayan insanlarýn sayýsý yarý yarýya azalsa ve Güney Amerika tam eriþime ulaþsa da, Aþaðý-Sahara Afrika'daki kötüye doðru gidiþatýn 2025'e kadar devam edeceði gözlemlenmektedir. Yemek piþirme tesisatýnda ise geliþmekte olan Asya'da önemli derecede bir iyileþme söz konusu olmasýna raðmen yalnýzca Hindistan'da 2030 yýlý itibariyle bu tesisata eriþimi olmayan insan sayýsýnýn ABD'nin bugünkü nüfusunun iki katýna eþdeðer olacaðý öngörülmektedir. Aþaðý-Sahara Afrika'da ise mevcut durum 2030 yýlýna kadar dörtte bir oranýnda kötüleþmeye sahne olmaktadýr. Enerji kaynaklarýna evrensel eriþimi saðlamak için 1 trilyon dolar civarýnda kümülatif yatýrým gerektiðini hesaplamaktayýz. Bu enerji ile alakalý altyapý yatýrýmlarýnýn sadece % 3'üne denk gelmektedir. Birleþmiþ Milletler'in "Herkes için Sürdürülebilir Enerji Yýlý" evrensel eriþim için memnuniyetle karþýlanan yeni baðlýlýklar oluþturmuþtur, ancak bundan fazlasý gerekmektedir. "Herkes için Enerji" vaka çalýþmamýz 2030 yýlý itibarý ile enerji kaynaklarýna evrensel eriþimin küresel enerji talebini yalnýzca % 1 ve CO 2 salýnýmlarýný % 0,6 oranýnda artýracaðýný göstermektedir. Modern enerji kaynaklarýna eriþim saðlamak için politika yapýcýlarýn kaydedilen mesafeyi ölçebilmelerine olanak tanýyan ve 80 ülkeyi kapsayan Enerji Geliþim Endeksi'ni (EDI) sunmaktayýz. Enerji geliþimini hane ve toplum düzeyinde ölçmek için oluþturulmuþ olan bu bileþik endeks son yýllarda Çin, Tayland, El Salvador, Arjantin, Uruguay, Vietnam ve Cezayir baþta olmak üzere geniþ kapsamlý bir iyileþmeye iþaret etmektedir. Öte yandan EDI rakamlarý düþük kalan birkaç ülke de halen mevcut; Aþaðý-Sahara Afrika ülkeleri sýralamanýn aþaðý yarýsýnda baskýn olarak yer almaktadýr. 9

11 Çin, Hindistan ve Orta Doðu'daki yükselen hayat standardý 2035'e kadar küresel enerji talebini üçte birden fazla artýrýyor. 10

12 11

13 2035 yýlýna kadar Orta Doðu petrolünün neredeyse %90'ý Asya'ya ihraç edilecektir. Kuzey Amerika'nýn net ihracatçý olarak deðiþen konumu ticaretteki doðuya yönelimi hýzlandýracaktýr. 12

14 2035 yýlýna kadar küresel petrol üretimindeki artýþýn %45'ini Irak gerçekleþtirecek ve 2030'lu yýllar itibarý ile Rusya'yý geride býrakarak dünyanýn ikinci büyük petrol ihracatçýsý konumuna gelecektir. 13

15 Ýthal petrol ve gaz baðýmlýlýðý bir çok ülkede artýþ gösterirken, ABD bu genel eðilimin dýþýnda kalmaktadýr. 14

16 Geliþmekte olan ekonomilerin elektrik ihtiyacý küresel talepte %70'lik bir artýþa sebep olmaktadýr. Küresel yeni kapasitesinin yarýsý yenilenebilir enerji kaynaklarýndan elde edilecektir. 15

17 Yenilenebilir enerji sübvansiyonlarý 2011'de 88 milyar dolar olarak gerçekleþmiþtir yýlýna kadar ihtiyaç duyulan sübvansiyonlarýn yarýsýndan fazlasý ya mevcut projelere taahhüt edilmiþ ya da 2020 hedeflerine ulaþmak için gereklidir. 16

18 2035 yýlýna kadarki dönemde enerji verimliliðini artýrmaya yönelik ekonomik potansiyelin üçte ikisinden yararlanýlmýyor. 17

19 Ekonomik olarak uygulanabilir verimlilik tedbirleri 2035 yýlýna kadarki enerji talebini yarýya indirebilir. Petrol talebinin azalmasýyla oluþan tasarruflar, petrol fiyatlarýnýn ayný dönemde varil baþýna 15 dolar daha düþük olmasýný saðlayacaktýr. 18

20 Küresel sýcaklýk artýþýný 2 C ile sýnýrlandýracak CO 2 emisyonlarýna 2017 senesinde ulaþýlmasý beklenmekteydi. Ancak enerji verimliliði, bu tarihi 2022 yýlýna kadar erteleyerek 5 sene kazandýrabilir. 19

21 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý kolektif tedbirler yoluyla üyelerinin enerji arz güvenliðini geliþtirmek ve 28 üye ülke ve diðer ülkeler için güvenilir, ekonomik ve temiz enerji saðlama imkanlarý üzerine saygýn araþtýrma ve analizler gerçekleþtirmektir. UEA, her biri en az 90 günlük net ithalatý oranýnda petrol stoðunu elinde bulundurmak zorunluluðu olan üye ülkeler arasýnda enerji iþbirliði üzerine kapsamlý bir program yürütmektedir. Kurumun diðer amaçlarý þu þekildedir: Arz güvenliðinin aksamasý durumunda etkin bir acil müdahale kapasitesinin geliþtirilmesi gibi çözümlerle, üye ülkelerin tüm enerji çeþitleri için güvenilir ve yeterli arza eriþimini güvence altýna almak, Özellikle iklim deðiþikliðini etkileyen sera gazý salýmlarýnýn azaltýlmasý baðlamýnda küresel anlamda ekonomik büyümeyi ve çevrenin korunmasýný destekleyen sürdürülebilir enerji teþvik etmek, Enerji verilerinin toplanmasý ve analizi yoluyla uluslararasý piyasalarýn þeffaflýðýný iyileþtirmek, Enerji kaynaklarýný geleceðe dönük olarak güvence altýna almak ve enerji sektörünün çevresel etkilerini azaltmak amacýyla enerji verimliliðinin ve düþük karbon teknolojilerinin geliþtirilmesi ve küresel anlamda yayýlmasý için enerji teknolojileri alanýnda küresel iþbirliðini desteklemek, Üye olmayan ülkelerin, sanayi sektörü temsilcilerinin, uluslararasý kuruluþlar ve diðer paydaþlarýn katýlýmý ve fikir alýþveriþi yoluyla küresel enerji sorunlarýna çözümler bulmak. OECD/IEA, 2012 UEA Üye Ülkeleri: Almanya ABD Avustralya Avusturya Belçika Çek Cumhuriyeti Danimarka Finlandiya Fransa Güney Kore Hollanda Ýngiltere Ýrlanda Ýspanya Ýsveç Ýsviçre Ýtalya Japonya Kanada Lüksemburg Macaristan Norveç Polonya Portekiz Slovakya Türkiye Yeni Zelanda Yunanistan Avrupa Komisyonu UEA'nýn çalýþmalarýna katýlým saðlar. World Energy Outlook 2012 in temel bulgularýnýn Ýngilizce aslý UEA tarafýndan yazýlmýþtýr. Bununla birlikte UEA bu Türkçe tercümenin doðruluðu veya tamlýðýna iliþkin sorumluluk kabul etmez; Türkçe tercümeye iliþkin tüm sorumluluk TÜSÝAD a aittir.

22

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE

WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE WORLD ENERGY 2 0 11 OUTLOOK TÜRKÇE iþbirliði ile TÜRKIYE TANITIMI Aralýk 2011 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2011/12/521 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax: (0212)

Detaylı

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK

TÜRKÇE WORLD ENERGY OUTLOOK TÜRKÇE 2 0 1 3 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý

Detaylı

WORLD ENERGY OUTLOOK 2 0 1 3 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI

ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar, petrol arzýndaki fiziki aksamalara karþý kolektif tedbirler

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

World Energy Outlook. Ö Z E T Turkish translation

World Energy Outlook. Ö Z E T Turkish translation World Energy Outlook Ö Z E T Turkish translation 2014 ULUSLARARASI ENERJÝ AJANSI Uluslararasý Enerji Ajansý (UEA) özerk bir kurum olarak 1974 yýlýnda kurulmuþtur. UEA'nýn iki temel görevi vardýr. Bunlar,

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

D ü n y a v e T ü r k i y e S ü t E n d ü s t r i s i R a p o r u Dünya ve Türkiye Süt Endüstrisi Raporu T e þ e k k ü r l e r Prof. Dr. Adem Þahin TOBB ETÜ ÝÝBF Prof. Dr. Atilla Yetiþemiyen Ankara Üniversitesi

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10

07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 07 TEMMUZ 2010 ÇARŞAMBA 2010 İLK ÇEYREK BÜYÜME ORANI SAYI 10 'HEDEFÝMÝZ EN BÜYÜK 10 EKONOMÝ ARASINA GÝRMEK' Baþbakanýmýz, Ulusa Sesleniþ konuþmasýnda Türkiye'nin potansiyelinin de hedeflerinin de büyük

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2

ÜRETÝM. Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. Tablo III-2 III ÜRETÝM 33 34 ÜRETÝM Bu bölümde ekonominin temel sektörlerindeki üretim geliþmelerine ana hatlarý itibariyle yer verilmektedir. A. TARIM Ülkemizde tarým sektörünün GSMH daki payý yüzde 13.2, sivil istihdamdaki

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU Bu çalışmada beton santrali sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 847431 BETON/HARÇ KARIŞTIRICILAR 847490

Detaylı

AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI

AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI AVRUPA BÝRLÝÐÝ SÜRECÝNDE TÜRKÝYE ve ENERJÝ AÇILIMLARI GÝRÝÞ Türkiye, 3 Ekim 2005'te Avrupa Birliði (AB) üyesi olmaya yönelik olarak önemli bir aþama kaydetmiþ bulunmaktadýr. Bu çalýþmada, Türkiye'nin bu

Detaylı

VIII MALÝ PÝYASALAR 125

VIII MALÝ PÝYASALAR 125 VIII MALÝ PÝYASALAR 125 126 MALÝ PÝYASALAR Para ve sermaye piyasalarýndan oluþan mali piyasalara iliþkin geliþmeler aþaðýdadýr. I. PARA PÝYASALARI Kýsa vadeli fonlarýn arz ve talebinin karþýlaþtýðý piyasalarýn

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBÝLÝR TURÝZM Eylül 2012 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2012-09/531 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0 212) 249 13 50 www.tusiad.org 2012, TÜSÝAD Tüm

Detaylı

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014

FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT VE TİCARET GÜNCELLEME: KASIM 2014 FAO süt fiyat endeksi 184,3 ile Ekim ayında bir önceki aya göre %1,9 geriledi. Böylece geçen yıl aynı dönemin % 26,6 gerisinde kaldı. Tereyağı,

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Türkiye: Gelecek Nesiller için Fýrsatlarýn Çoðaltýlmasý 11. Çocuk Geliþimi ve Çocuklarýn Karþýlaþtýðý Riskler Eþitsizliðin nesiller arasý geçiþinin bugün Türkiye nin en genç neslini ciddi ölçüde etkilediði

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ

ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ I II ÝÇÝNDEKÝLER BÝRÝNCÝ BÖLÜM TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ Sayfa TÜRKÝYE EKONOMÝSÝNÝN GENEL GÖRÜNÜMÜ... 3 I- EKONOMÝNÝN GENEL DENGESÝ... 9 II- III- MÝLLÝ GELÝR VE SABÝT SERMAYE YATIRIMLARI A. GAYRÝ SAFÝ MÝLLÝ HASILA...

Detaylı

Dosya Gýda Ambalajlarýnda Ýnovasyon: Bilginin Ekonomik ve Toplumsal Faydaya Dönüþtürülmesi Kaynak: Ambalaj Literatürü Kütüphanesi yayýnlarý, ASD - Ambalaj Binasý, ÝSTANBUL Hazýrlayan: Aslýhan Arýkan, ASD

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1

01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 01 EKİM 2009 ÇARŞAMBA FAİZ SAYI 1 Düþen Faizler ÝMKB yi Yýlýn Zirvesine Çýkardý Merkez Bankasý ndan gelen faiz indirimine devam sinyali bono faizini %7.25 e ile yeni dip noktasýna çekti. Buna baðlý olarak

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

TÜRK SANAYÝCÝLERÝ VE ÝÞADAMLARI DERNEÐÝ 2009 YILINA GÝRERKEN TÜRKÝYE EKONOMÝSÝ ARALIK 2008 TÜSÝAD Yayýn No: T/2008-12/479 Meþrutiyet Caddesi, No. 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0212) 249 07 23 Telefax:

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü

Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Türkiye Cumhuriyeti Devlet Planlama Teşkilatı ve Dünya Bankası Refah ve Sosyal Politika Analitik Çalışma Programı Çalışma Raporu Sayı: 6 Büyüme, İstihdam, Vasıflar ve Kadın İşgücü Erol Taymaz Ekonomi Bölümü

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris

Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri. 27 Haziran, 2011 Paris Enerji ve çevre alanında Bir dünya lideri 27 Haziran, 2011 Paris İçindekiler 1. 2. Profil ve Faaliyetler Strateji ve Esneklik Profil ve Faaliyetler Kamu hizmet kurumlarındaki hizmetlerin tarihi Société

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

TÜRKÝYE'DE ALTERNATÝF TURÝZMÝN GELÝÞÝMÝNE YÖNELÝK DEÐERLENDÝRMELER Eylül 2014 Yayýn No: TÜSÝAD-T/2014-09/556 Meþrutiyet Caddesi, No: 46 34420 Tepebaþý/Ýstanbul Telefon: (0 212) 249 07 23 Telefax: (0 212)

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIÐI ÇED ve Planlama Genel Müdürlüðü Çevre Envanteri Dairesi Baþkanlýðý ÇEVRESEL GÖSTERGELER 2009 Veri Deðerlendirme Þube Müdürlüðü Ankara-2010 Hazýrlayanlar Tuncay DEMÝR Ýbrahim

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ Nurel KILIÇ Dünya çelik sektöründe, 2011 yılının, kriz kayıplarının telafi edildiği bir yıl olması nedeniyle büyüme oranı % 15 ten % 6,8 e gerilemiştir. Bu nedenle Çin

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Türev Ürünlere Ýliþkin Eðitimler EÐÝTÝMÝN AMACI Kýyýyý gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar keþfedemez. Andre Gide Bu eðitimde katýlýmcýlara, VOB ürünlerin

Detaylı

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006

Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 Türkiye Küresel Rekabet Raporu 2006 HAZIRLAYANLAR Gündüz ULUSOY Sumru ÖZ Selçuk KARAATA Melsa ARARAT Burçin YURTOÐLU Hande YEÐENOÐLU TÜSÝAD-Sabancý Üniversitesi Rekabet Forumu Ekim 2006 TÜSÝAD-Sabancý

Detaylı

2002 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

2002 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ World Energy Council CONSEIL MONDIAL DE L'ENERGIE Turkish National Committee COMITE NATIONAL TURC Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi 22 ENERJİ İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE 9. ENERJİ KONGRESİ ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

Detaylı

Birleþme ve satýn alma raporu: Küresel büyüme beklentileri. Uluslararasý Raporlar 2011

Birleþme ve satýn alma raporu: Küresel büyüme beklentileri. Uluslararasý Raporlar 2011 Birleþme ve satýn alma raporu: Küresel büyüme beklentileri Uluslararasý Raporlar 2011 Ýçindekiler 01 Giriþ 02 Küresel genel bakýþ 05 Kuzey Amerika 06 Avrupa 08 BRIC 10 Dünyanýn geri kalaný 12 Birleþme

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler

Uluslararasý Raporlar 2013. Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Uluslararasý Raporlar 2013 Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi: büyüme hýzý yüksek ekonomiler Ýçindekiler 01 02 04 06 10 14 30 33 Giriþ Büyüme Geliþmekte olan piyasalar fýrsat endeksi Rapor sonuçlarý

Detaylı

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ

6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ 6. ARTAN ÇÝN REKABETÝ KARÞISINDA TÜRKÝYE 63 25 yýlý verilerine göre Çin Halk Cumhuriyeti artýk dünyanýn en büyük dördüncü ekonomisi, satýn alma gücü göz önüne alýndýðýnda ise ABD nin ardýndan ikinciliðe

Detaylı

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU

KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU KANATLI ET SEKTÖRÜ RAPORU TÜRKİYE DE ÜRETİM VE TÜKETİM Sağlıklı beslenme konusunda her geçen gün daha da duyarlı davranmaya başlayan tüketiciler kırmızı ete alternatif olarak, daha az yağlı ve daha ucuz

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada elevetörler-konveyörler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. 8428.20 Pnömatik elevatörler ve konveyörler

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Ýnsan hayatýný korur

Ýnsan hayatýný korur Ýnsan hayatýný korur Yangýn güvenliði kablolar ile baþlar Kablolar, bir binanýn toplam maliyetinde yüzde 0.5'den daha az bir miktarý oluþturmaktadýr. Ancak, kamu güvenliðinin saðlanmasýnda, hayati öneme

Detaylı