TÜRKYE NN SALIK SEKTÖRÜNDEK EKONOMK GELMLK POTANSYEL VE FARKLI ÜLKE ÖRNEKLERYLE MUKAYESES

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKYE NN SALIK SEKTÖRÜNDEK EKONOMK GELMLK POTANSYEL VE FARKLI ÜLKE ÖRNEKLERYLE MUKAYESES"

Transkript

1 TÜRKYE NN SALIK SEKTÖRÜNDEK EKONOMK GELMLK POTANSYEL VE FARKLI ÜLKE ÖRNEKLERYLE MUKAYESES Filiz TUTAR * Nurcan KILINÇ ** ÖZET Günümüzde salk hizmetleri, ülke ekonomilerinin önemli bir parças olup, büyük bir hizmet endüstrisi olarak karmza çkmaktadr. Ülkemizde, salk hizmetlerinin verimli ve kaliteli bir ekilde yaplabilmesine ilikin planlama çalmalar, son yllarda üzerinde en fazla tartlan konulardan birisi haline gelmitir. Salk hizmeti veren üretim birimlerinin en büyük alt sistemleri hastanelerdir. Dolaysyla söz konusu hizmet üretiminin büyük bir bölümünü üstlenmi olmas sebebiyle hastanelerin çada iletmecilik anlayna göre yönetilmeleri gerekmektedir. Bu çalmann amac; salk hizmetlerinde ekonominin önemini vurgulamak ve salk ekonomisi kavramnn açk bir ekilde verilmesini salamaktr. Çalmamzda salk hizmetleri ile ekonomi ilikisine ksaca deinildikten sonra; Türkiye nin salk statüsü ile Avrupa nn salk statüsü kyaslanp deerlendirilerek, Türkiye deki salk hizmetlerinin gelitirilmesi için yaplmas gerekenler ele alnmtr. Anahtar Kelimeler: Salk Ekonomisi, Türkiye, -ngiltere, ABD ABSTRACT At the present day; healthy services are important go along and great a service industry of country economics. Planning studies concerning with the planning of providing efficient and quality health services are become the most matters in recent days in our country. * Nide Üniversitesi, -.-.B.F. -ktisat Bölümü, Yrd. Doç. Dr. Nide, ( ** Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, -ktisat Bölümü, Sakarya. ( Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 31

2 The most subsystem of health services are hospitals. Accordingly, point at issue service is undertook a major section of production. For this reason; hospitals should be conducted with modern business administration comprehension. The aim of this study is emphasis the economy of health services and provides an explicitly giving of health economy concept. After a shortly explanation of Healthy services and economy relation; is mention of this study. Healthy statute in Turkey and European will be compared and then the needing for the development of health service in Turkey is going to be discussed. Key Words: Healthy Economy, Turkey, England, USA GR Ülkelerin sosyo-ekonomik açdan kalknmlk düzeylerinin en önemli göstergelerinden birisi de salk hizmetleridir. Salk hizmetlerinin temel amac toplumun ihtiyac olan salk hizmetlerini, müterinin istedii kalitede, istedii zamanda ve mümkün olan en düük maliyetle sunmaktr. Ayrca salk sektörü, müterilerin tatminin salanmas bakmndan en problemli sektörlerden biri olarak gözükmektedir. Teknolojinin hzla deimesi, artan maliyetler, hastalarn artan ikâyetleri ve iyi bakm isteinin yaygnlamas salk hizmetlerinin daha karmak bir yapya bürünmesine neden olmutur. Salk sektöründe sunulan hizmet % 100 güvenilirlie sahip olmaldr. Bunun anlam, bu sektörde sunulan hizmetin dier hizmetlere oranla daha yüksek kalite olmas gerektiidir. Salk sektöründe sunulan hizmetler insan sal ile dorudan ilgili olduu için hizmet sunan kiilerin nitelii ve güvenilirlii oldukça önemlidir. - görenler tarafndan yaplacak bir hata bazen öldürücü olabilen çok tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Dolaysyla bu endüstride hedef sfr hata olmaldr. Ülkemizdeki salk sektöründeki iletmelerin saysnn hzl nüfus artn karlamad bir gerçektir. Toplumun gelir düzeyinin artmas ise müterilerin daha iyi hizmet beklemesine neden olmaktadr. Salk iletmelerinin saysnn yetersizlii, hastanelerde çalan doktor ve hemire saylarnn eksiklii, malzeme ve 32 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

3 ekipmanlarn müterilerin ihtiyaçlarn karlamadaki yetersizlii bu sektörde düzeltici önlemlerin alnmasn ve hizmet kalitesinin yükseltilmesini gerekli klmaktadr. Bu gereklilik ise, hizmet kalitesinin ölçümünü beraberinde getirmektedir. Ölçemediimiz bir eyi iyiletirmemiz mümkün olmadndan hizmet kalitesini ölçme bu sektörde dikkat edilmesi gereken en öncelikli konularn banda yer almaktadr. Ölçüm konusu ise hizmet iletmelerinde en az anlalan konu olmas, hizmetin soyut ve davranlarla ilgili bulunmas, bu sektörde ölçüm ilemini zorlatrmaktadr. 1 Bu çalmada öncelikli olarak salk ekonomisi ile ilgili kavramlar üzerinde durulmu ve Türkiye deki salk hizmetlerinin kalitesi, salk harcamalar ve finansman yöntemleri anlatlmtr. -lerleyen bölümde Türkiye deki salk hizmetleri ile -ngiltere ve ABD deki salk hizmetleri karlatrlmtr. Sonuç ve deerlendirme ksmnda ise 21. yüzylda Türkiye deki salk ekonomisi kavramnn geliimi için gerekli faaliyet ve politikalara yer verilmitir. 1. SALIK EKONOMS KAVRAMLARI Salk hizmeti sunumunda kullanlan kaynaklarn belirli dönemlerdeki miktarlarn, organizasyonunu, finansmann, salk alannda kullanlmak üzere paylatrlan kaynaklarn etkinliini ve verimliliini, bireysel ya da ulusal düzeydeki koruyucu, iyiletirici ve esenlendirici salk hizmetlerinin etkisini inceler. Salk ekonomisi kavramlar; teknolojinin gelimesi, gelimelerin sala yansmas, tan ve tedavi olanaklarnn artmas, ortalama yaam süresinin uzamas, nüfus art, salk hizmetleri giderlerinin artmas, maliyetin tartlmaya balanmas, sala ayrlan payn artmas, salk 1 ARDINÇ, K. ve BAH, T. (2001), Salk Sektöründe Hizmet Kalitesinin (Müteri Tatmininin) Ölçülmesi (Sakarya Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama), Sosyal Bilimler Dergisi, No.4. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 33

4 bütçesine ayrlan pay giderek snrlama eilimleri, kronik kaynak sknts eklindedir. 2 Salk ekonomisi, hastalarn ve hekimlerin davranlarn, nüfusun salk durumunun veya salk harcamalarnn ekonomik büyüme üzerine etkilerini konu aldndan daha çok mikro ekonomik bir baka sahiptir. Salk ekonomisinin geliiminde önemli rol oynayan unsurlarn banda salk sektörünün giderek daha fazla kaynak kullanlan bir sektör olmas gelmektedir. Bu olgunun deiik nedenleri vardr. Bunlarn balca nedenleri unlardr: Salk bilincinin yükselmesine bal olarak salk hizmeti talebinin artmas, ortalama yaam süresinin uzamas sonucu toplumlarn yalanmas, tp ve salk bilimleri alannda kullanlan teknolojinin gelimesi ve giderek daha pahallamas, bulac hastalklarn azalmas, yerine uzun seyirli kronik hastalklarn artmas eklinde sralayabiliriz(mazgit, 2002:5). Salk sektörünün ekonomik sistemi; arz - talep, optimal fiyat ve finansmandan olumu olup ekonomik özelliklerini aadaki balklar altnda toplayabiliriz. Salk hizmetlerinin talep esneklii katdr. Salk hizmetlerinin bir bölümü toplumsal özellik tar. Salk hizmetlerine olan talep tesadüfîdir. Salk hizmetlerinde kiinin talebini hekim belirler. Hasta alm olduu salk hizmetlerinin kalitesini ve karakterini ölçme yeteneine sahip deildir. Salk hizmetleri çou kez kar amaçl olmayp sosyal amaçldr. 3 Sosyo ekonomik kalknmann temel göstergelerinden olan salk hizmetleri kullanm giderek artan bir önem kazanmaktadr. 2 KARABABA, O. (2005), Saln Maliyeti, Ege Üniversitesi, Tp Fakültesi, Halk Sal Anabilim Dal. (Giri Tarihi: ). 3 TOKAT, M. (1990), Salk Ekonomisi, Milli Prodüktivite Merkezi (Özel Say,), Ankara.www.husep.hacettepe.edu.tr/Belgeler/Saglik%20Ekonomisi%20Mtokat.pdf (Giri Tarihi: ). 34 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

5 Salk hizmetlerinin önemli sunucularndan biri olan hastanelerin varlklarn sürdürebilmeleri, her eyden önce salk bakm hizmetlerini en düük maliyetle ve maksimum nicelikte üretmelerine yani kaynaklarn etkin olarak kullanmalarna baldr. Hastane iletmelerinde verilen salk bakm hizmetlerinin maliyetlerini hesaplamak ve hastanelerin verimliliini ölçmek hastaneler için büyük önem arz etmektedir Sa.l/k Hizmetlerinde Ekonomik Etkinlik Ekonomide salk hizmetlerinin amac; hizmetlerin sunulmasnda ekonomik etkinliin salanmas ve hizmetlerin datmnda adaletin gözetilmesidir. Bu iki amaç ister özel sektörde olsun, isterde kamu sektöründe youn olsun gerçekletirilmesi esastr. 5 MSB MSC MSC E Q1 Hastanedeki Yatak Says MSB ekil 1: Sa.l/k Hizmetlerinde Etkin Hizmet Düzeyi Kaynak: ASLAN, M. H. (1998), Hizmet Ekonomisi, Alfa Yay,nlar,, Yay,n No: 459, Haziran. 4 Y-T-T, V. ve ATIRBAH, -. (2004), Hastanelerde Maliyet- Performans Analizi: Salk Bakanl Tokat Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama, Hastanelerde Maliyet-Performans Analizi, Hacettepe Sa9l,k daresi Dergisi, Cilt:8 5 ASLAN, M. H. (1998), Hizmet Ekonomisi, Alfa Yaynlar, Yayn No: 459, Haziran. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 35

6 Heklin yatay ekseninde hastane yatak says, dikey eksende ise marjinal fayda ve maliyet ölçülmektedir. Yatak saysna paralel olarak marjinal maliyet yükselirken marjinal fayda azalmaktadr. Balangçta her ilave 1000 yatan marjinal faydas marjinal maliyetten büyüktür (MSB>MSC). Bu eitsizlik, yatak saysnn artrlmasnn toplam sosyal fayday arttracan ifade eder. Bu durum Q1 yatak says kadar devam etmektedir. Q1 noktasnda kesien MSC ve MSB erileri, 1000 yatan marjinal sosyal faydasnn marjinal sosyal maliyetine eit olduunu ifade eder. Q1 sanda ise MSC>MSB olmaktadr. Yani yatak says optimalin üzerindedir Sa.l/k Hizmetlerinde Esneklik, Arz ve Talep Esneklik (elasticity), arz ve talebi etkileyen faktörlerden fiyat ve gelirdeki deiikliklere arz ve talebin verdii cevabn ölçüsüdür. En sk kullanlan ölçü Talebin Fiyat Esneklii (Price Elasticity of Demand) dir. Bu talep edilen miktardaki orantsal deiikliin fiyattaki orantsal deiiklie orandr. E= (D M / M) / ( D F / F) E= -1 0 Fiyat Esnek Olmayan Talep E= Fiyat Esnek Talep (D M: Talep Miktarndaki Deiiklik, M: Talep Edilen -lk Miktar, D F: Fiyattaki Deiiklik, F: -lk Fiyat Düzeyi) Bir fiyattaki arta karn talep oluuyorsa bu mal veya hizmete fiyat esnek olmayan talep - price inelastic demand denir. Normalde ise talebin esneklii negatiftir. Eer mal veya hizmetin esneklik sonucu 0 (sfr) çkyorsa; fiyat tam esnek deildir Sa.l/k Hizmetlerinde Piyasa Mekanizmas/ Serbest piyasa mekanizmasnn salk hizmetlerinde ileyii u ekilde gerçeklemektedir. 6 UZ, H. M. (1998), Salk Ekonomisi ve Hastanedeki Uygulamalar, (Giri Tarihi: ). 36 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

7 Hastaneler kar amac güden kurulular olarak, hastalar sunduklar hizmet çeidi ve süresine göre belirleyecekleri fiyatlar uygularlar. Doktorlarda salk kurumlarndan bamsz olarak özel muayene için bedel alrlar. Özel firmalarca üretilen ilaç ve dier tbbi malzemeler hastane, doktor ve hastalara satlr. Bu ekilde çalan salk sistemi serbest piyasa mekanizmas için büyük avantaj oluturmaktadr; ikinci avantaj ise; hastalarn seçim özgürlükleridir. 7 Salk hizmetinin piyasaya braklmas olanakldr, ancak piyasa mekanizmasnn ileyii çeitli sakncalar yaratacaktr, dolaysyla salk hizmetlerinde piyasa baarszl çok önemli bir sorundur. Piyasa baarszlnn ya da yetersizliinin çeitli yönleri vardr. Salk hizmetinin küçük bir bölümü bölünemeyen hizmet niteliindedir. Böyle bir hizmetin yararn fiyat karlnda sunmak ve fiyat ödemeyenleri dlamak olanakszdr. Bu tür hizmetleri piyasa mekanizmasnn üretmesi olanak ddr. D fayda yaratan salk hizmetleridir. D fayda nn salk hizmetlerindeki klasik örnei bulac hastalklara kar adr. A yaptran kii kendini koruduu gibi bakalarna bulatrma ansn da düürdüü için tanmad, bilmedii kiileri de korumu, yararlandrm olmaktadr. Kukusuz salk hizmetlerinde devlete özel bir görev yüklenmesinin önemli bir nedeni de salk hizmetine baktr. Salk hizmetinin tümüyle piyasaya braklmas demek, bundan yararlanmann gereksinime göre deil, satn alma gücüne göre belirlenmesi demek olacaktr. Bu da gelir ve servet farklarna göre büyük eitsizlikler yarataca gibi, düük gelirli kesimlerin baz hizmetlerden hiç yararlanamamas sonucuna yol açacaktr. 7 ASLAN, M. H. (1998), Hizmet Ekonomisi, Alfa Yaynlar, Yayn No: 459, Haziran. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 37

8 Belirsizlik ve öngörülemezlik nedeniyle salk hizmeti için gerekecek harcamann ne zaman ne kadar olaca da tam bilinemez. Bu soruna piyasa mekanizmasnn yant salk sigortasdr. Özel salk sigortas sisteminin düzgün ilemesinin koullarndan biri taraflarn dürüst bilgi vermesi ve taahhütlerine uymasdr. Bu sorunu önlemek amacyla sigortann ön denetimler ve incelemeler yaptrmas da yine maliyetleri ve primleri yukar iter. Salk hizmetinin önemli bir özellii de asimetrik enformasyon kavram ile ilikilidir. Hekim-hasta ilikisinde taraflarn salk sorunu ve giderilmesi hakkndaki bilgi düzeyleri arasnda çok büyük bir fark vardr. Bu ilikide hekim hizmeti arz eden taraf olmakla birlikte, ayn zamanda talep yaratabilme ve talebi yönlendirme açsndan büyük bir güce sahiptir, bu güç sayesinde sunulan hizmetin kapsamn gereinden fazla geniletmek ve harcama düzeyini yukar doru itmek olana vardr TÜRKYE DEK SALIK HZMETLERNN GELM, MALYET ANALZ VE FNANSMAN YÖNTEMLER Türkiye deki salk harcamalar, gelimi ülkelerin salk harcamalarndan düük olmakla birlikte, sala ayrlan snrl kaynaklarn verimli kullanm gelimi ülkelerdeki kadar önemlidir. Hastane harcamalarnn toplam salk harcamalar içinde önemli bir yer tutmas hastane hizmetlerine yaplan gereksiz harcamalarn önlenmesinin önemini ortaya koymaktadr. Salk harcamalar ülkelerin en önemli kalknmlk göstergeleri olarak kabul edilmektedir. Ülkelerin kalknmlk düzeylerine göre GSMH içindeki salk harcamalarndan ayrdklar paylar da art göstermektedir. Gelimi ülkelerde salk harcamalarnn GSMH içindeki oran %6,5 8 HENATALAR, B. (2003), Salk Ekonomisine Genel Bir Bak, C. Ü. T,p Fakültesi Dergisi 25 (4), Özel Eki, -stanbul Bilgi Üniversitesi, 8. Halk Sal Günleri, Halk Sal Ve Sosyal Bilimler, Haziran, Sivas. 38 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

9 14 arasnda deien oranlara sahiptir ABD de GSMH dan sala, savunma hizmetlerinden daha fazla kaynak aktarlmaktadr. 9 Bireylerin salk hizmetleri hakknda giderek bilgi sahibi olmas ve kalitenin artmas yönünde kalite geliimi kavram salk hizmetlerinde de ortaya çkmtr. Salk hizmetlerinde kalite duraan deildir, en iyi sonucu alabilmek için sürekli çaba göstermeyi amaçlayan dinamik bir süreçtir. Salk düzeyinin daha iyiye götürülebilmesi ve etkili kaynak kullanm için salkla ilgili faaliyetlerde kullanlan girdi ve çktlarn incelenmesi ve kyaslama yaplmas gerekir. Salk sektöründe maliyet analizi ile tbbi programlarn veya yöntemin potansiyel ekonomik etkisinin maliyetleri incelenebilir Sa.l/k Hizmetlerinde Maliyet Analizi Hastanelerde maliyet ve performans analizinin yaplmasnn temel amac maliyetlerin azaltlmas, etkililik, verimlilik, performans artlarnn salanmas ve kaliteli salk hizmet sunumunu gerçekletirmektir. Maliyet analizi, hastanenin ürettii hizmetin üretimi sürecinde rol oynayan maliyet merkezlerinde oluan maliyetlerin, nihai çkt sunan maliyet merkezlerine datm ölçütleri kullanlarak datlmas ve bu maliyetlerin analiz edilmesi sürecidir. 11 Hastanelerdeki maddi ve beeri kaynaklar, hastanelerin tam kapasite ile çalmas öngörülerek planlanmasna ramen, ülkemizdeki hastanelerin ortalama kapasite kullanm oranlarnn (yatak igal yüzdesi) % 60,2 dolaynda ve doumevi hastanelerinde % 62,2 olduu dikkate alndnda yaklak % 40,0 lk atl kapasite önemli bir maliyet sorununu oluturmaktadr. Hastanenin hizmet sunan bütün hizmet merkezlerinin ihtiyaçlarnn belirlenmesinde ve sunulan 9 Y-T-T, V. ve ATIRBAH, -. (2004), Hastanelerde Maliyet- Performans Analizi: Salk Bakanl Tokat Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama, Hastanelerde Maliyet-Performans Analizi, Hacettepe Sa9l,k daresi Dergisi, Cilt:8 10 Ç-L-NG-ROTLU, N. (2005), Birinci Basamak Salk Hizmetlerinin Salanmasnda Maliyet, Salk Maliyet Analizi, Hacettepe Üniversitesi, Halk Sal Ana Bilim Dal, (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 39

10 hizmetlerin deerlendirilmesinde maliyetlerin ortaya konulmasna gereksinim vardr. 11 Tablo 1: Sa.l/k Hizmetlerindeki Maliyet Analizi Olas/ Ölçütler: M: Maliyetlerle -lgili K: Ekonomik Kazançla -lgili Y: Salk Etkileri -le -lgili E: Yarar Birimleri -le -lgili M1: Dorudan Maliyetle K1: Dorudan Kazanç M2: Dolayl Maliyetler K2: Dolayl Kazanç M3: Ölçülemeyen Maliyetler K3: Ölçülemeyen Kazanç Maliyet Analizi: M1, M+M2 Maliyet - Kazanç Analizi: (K1+K2) - (M1+M2), (K1+K2) / (M1+M2) Maliyet - Etkinlik Analizi: (M1+M2) / E, (M1-K1) / E, [(M1+M2)-(K1-K2)] / E Maliyet - Yarar Analizi: (M1+M2) / Y, (M1-K1) / Y, [(M1+M2)-(K1-K2)] / Y Kaynak: KARABABA, O. (2005), Saln Maliyeti, Ege Üniversitesi, T,p Fakültesi, Halk Sa9l,9, Anabilim Dal,. Ekonomik olarak maliyetler, frsat maliyetleri (opportunity costs) veya baka bir deyile kaçan bir frsatn maliyeti olarak tanmlanr. Herhangi bir mal veya hizmet sonuçta kaybedilmi baka bir mal veya hizmete mal olmutur. Bu maliyetlerin nasl fiyatlandrlaca hakknda deiik yaklamlar vardr. Baz durumlarda pazar fiyatlar kullanlabilir, hastaneler için çalanlarn aylklar uyarlanabilir. Bunun yannda frsat maliyetlerinin ölçülmesi için insanlarn ödemeye raz olduklar miktar (willingness to pay) kullanlabilir. Bu belki gerçek maliyetlere daha yakn sonuçlar 11 Y-T-T, V. ve ATIRBAH, -. (2004), Hastanelerde Maliyet- Performans Analizi: Salk Bakanl Tokat Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama, Hastanelerde Maliyet-Performans Analizi, Hacettepe Sa9l,k daresi Dergisi, Cilt:8 40 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

11 verecektir ama bunun fizbl olmad da kesindir. Teknolojideki deimeler ve bunun maliyetlere olan etkisi belirlenememektedir. Emee dayal endüstriler enflasyondan daha çok etkilenmektedir. Hastanelerin ortalama % 70 maliyeti insan gücü masraflar olduundan bu durum maliyet analizlerine zorluk getirmektedir. Karar vericilere yardmc olmak için maliyet prosedüründe kabul edilmi olan varsaymlar netletirmek gerekmektedir. 12 Tablo 2: Sa.l/k Ekonomisinde Maliyet ve Kazan/m Ölçümü Analiz Maliye t Ölçüm ü Kazan/ m Ölçümü Kazan/m Ölçütü Özellik Örnek Maliyet analizi (Cost Analysis) Para - - Salt Maliyet Kzamk bakla mas maliyeti Maliyet Düürme Analizi (Cost Minimizatio n Analysis) Para Eit Sonuçlar - -ki seçenein kyaslanma s Ftk ameliyat nda evde bakm/ hastaned e yatma kyaslam as Maliyet Etkinlik Analizi Para Etkinlik Ölçümü Doal birimler (kazanlan Ayn sonucun farkl Diyaliz/b öbrek transplan 12 LEODOLTER, K. ve SUR, H. (2005), Hastane Hizmetlerinde Ölçek Ekonomisi, (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 41

12 (Cost Effectivene ss Analysis) yaam yl, kan basncnd a düme düzeyde olutuunu n belirlenmes i tasyonun da kazanlan yaam yl kyaslam as Maliyet Yarar Analizi ( Cost Benefit Analysis) Para Parasal Para Etkinliin parasal ifadesi Hipertans iyonun önlenmes iyle durdurula n ölümlerin, influenza alamas yla durdurula n igücü kaybyla kyaslan mas Maliyet Kullanm Analizi (Cost Utility Analysis) Para Deersel Kazanlan yaam kalitesi (kazanlan salkl gün, kaliteye standardiz e yaam yl) Etkinliin deersel (kalite) ifadesi -ki ayr yeni doan bakmnd a kazanlan yaam kalitesini n kyaslan mas 42 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

13 Kaynak: KALKAN, O. (2004), Sa9l,k Ekonomisi AraBt,rmalar,, Halk Sa9l,9, Uzman,, Sa.l/k Hizmetlerinde Uygulanan Finansal Yöntemler Salk hizmetlerinin finansmannda; dorudan finansman yöntemi ve dolayl finansman yöntemi olarak iki yöntem vardr. Dorudan finansman yöntemi, salk hizmeti talebinde bulunanlarn alm olduklar hizmetin bedelini dorudan kendilerine ödenmesi anlamna gelir. Kamu ve özel sektör tarafndan üretilen hizmet, bedeli ödenmek kaydyla tüketici tarafndan satn alnmaktadr. Dolayl finansman yönteminde ise; hizmet sunumu gerçekletiren ile talep eden arasnda üçüncü parti ödeyici yer almaktadr. Bu finansman yönteminde salk sistemi, genel vergilerle, özel vergilerle, tüketici katklar ve balarla finanse edilmektedir. 13 Salk sektöründe yaanan en önemli sorunlarn banda finansman sorunu yer almaktadr. Bu sorun hem gelimi hem de gelimekte olan ülkelerde ortaya çkmakta ancak ekonomik yansmalar her ülkede farkl olmaktadr. Yüksek gelirli ülkelerde salk harcamalar art hz milli gelir art hzn aarken, düük gelirli ülkelerde ise salk kaynaklar açsndan önemli yetersizlikler yaanmaktadr. Bu nedenle gelimi ülkelerde salk gereksinimlerinin daha etkili ekilde karlanmas hedeflenmekte ancak ekonomik yetersizlikler bu hedefin gerektii ölçüde gerçekletirilmesine engel olmaktadr. 14 Aada tabloda yllar itibariyle Türkiye de gerçekletirilen salk harcamalar ile bu salk harcamalarnn Gayri Safi Milli Hâsla ya (GSMH) oranlar ve toplam salk harcamalar içerisinde kamu salk harcamalarnn pay yer almaktadr. 13 AKTAN, Ç. C. ve IHIK, A. K. (2006), Salk Hizmetlerinin Finansman ve Alternatif Yöntemler, (Giri Tarihi: ). 14 BELEK, -. (2005), Genel Salk Sigortas Halka Kar Global Sermaye Saldrs Sorunu, (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 43

14 Tablo 3: Türkiye de Sa.l/k Harcamalar/, Cari Fiyatlarla ( ) Y/llar KiGi BaG/na Sa.l/k Harcamalar/ ($) Kamu/Toplam (%) ,5 51, ,7 44, ,9 61, ,4 64, ,6 80, ,6 86, ,6 85, ,5 84, ,1 86,1 Kaynak:DPT, (2004), Sa9l,k Harcamalar,, Tabloda yer alan veriler göz önüne alnarak kii bana düen salk harcamalarnn geliimine bakldnda yllar arasnda düme trendinde olduu, sonrasnda yükselme eimine girmitir. Toplam salk harcamalarnn GSMH ya oranlarna bakldnda ise bu orann ortalama olarak %4 seviyelerinde gerçekletii görülür. Kamu kesiminin salk harcamalar içerisindeki yeri ise kamu salk harcamalarn toplam salk harcamalarna bölümüyle bulunur ve genelde art trendinde olduu görülmektedir. GSY-H lerden ald büyük pay ile ekonomik büyüme ve kalknma için büyük bir istihdam alan olan salk sektörü, snrl olan 44 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

15 kaynaklarn rasyonel bir biçimde kullanmak zorundadr. Türkiye de salk alannda da enformasyon sistemi nin eksiklii nedeniyle salkl ve de güvenilir rakamlar verilememektedir. Türkiye nin GSY-H den salna ayrd orann %6 7 civarnda (kayt dlar da hesaba katldnda) olduu rivayet edilmektedir TÜRK SALIK SSTEMNN SWOT ANALZ Türk salk sisteminde zayf yönler güçlü yönlere göre daha baskn durumundadr. Hzla deien dünyadaki yeni artlara ayak uydurmada ise Türk salk sistemi için baz frsatlar ve tehditler söz konusudur. Güçlü Yönler: Salk göstergelerinde gittikçe iyileme vardr. -yi bir tp eitimi vardr. Döner sermaye uygulamas ile salk sistemine reel para ak salanmaktadr. Türkiye de alkol, uyuturucu oran Batl ülkelere göre daha düüktür. Türk insann geleneklere ball, HIV, AIDS ve Hepatit gibi hastalklarn yaylmn azaltmaktadr. Ülke Genelinde yaygn acil yardm hizmetleri bulunmaktadr. 16 Zay/f Yönler: Uzun vadeli stratejik planlama oluturulmamaktadr. Profesyonel salk yönetici hem nitelik hem de nicelik açsndan eksiktir. Salk harcamalarna bütçeden yeterli pay ayrlmaktadr. 15 YILDIRIM, H. (2004), Salkta Dönüüm Program: Salk Hizmetleri Finansman Açsndan Sorgulama, Salkta Dönüüm, T.C. Salk Bakanl, Haziran, (Giri Tarihi: ). 16 AKTAN, Ç. C. (2006), Salk Bakanl Organizasyon ve Yönteminde Yaanan Sorunlar ve Mevcut Durum Analizi,http://www.canaktan.org/ekonomi/saglik-degisimcaginda/pdf-aktan/durum-analizi.pdf (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 45

16 Salk harcamalarn çou cari giderlere ve verimsiz alanlara harcanmaktadr. Salk sisteminde merkeziyetçi-bürokratik gelenek ve sistem hâkimdir. Salk Bakanlnda merkezde ve tara örgütünde ikin kadrolama söz konusudur. Çok sayda tp fakültesinin olmas eitimin kalitesini düürmektedir. -letme ve finans açsndan eksiklikler mevcuttur. Enformasyon ve istatistik çalmalar son derece eksiktir. Çarpk kentleme halk saln olumsuz etkilemektedir. -laç, salk malzemeleri ve donanm bakmndan da bamldr. Kalite kontrolü, i verimlilik analizi, denetimler ve geri bildirim kanallar etkin biçimde çalmamaktadr. Salk mevzuatna yönelik düzenlemeler yetersizdir. 18 F/rsatlar: Avrupa Birliine uyum sürecinde, salk alannda olumlu gelimeler ve iyilemeler beraberinde getirecektir. Yeni meslek gruplar salk hizmetlerine olumlu katklarda bulunabilir. Salk turizmi uluslar aras alanda gelimektedir. Türkiye ni Avrupa Birliine katlm, Türk hekim ve salk personeli için yeni kaynaklar oluturulabilir ve Avrupa ülkelerinde yeni i bulma imkân salayabilir. 18 Tehdit ve Tehlikeler: Altyaps düünülmeden açlan tp fakülteleri gelecekte halk saln tehdit edebilir. 46 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

17 Artan yoksullukla beraber beslenme bozukluuna bal hastalklar artabilir. Globalleme insan hareketliliini arttrmtr. AIDS, SARS gibi hastalklar ktalar aras yaylabilmektedir. Dünya trafik kazasna bal yaralanma ve ölümlerin en çok olduu ülkelerden biri Türkiye dir. Türkiye nin deprem ülkesi olmas salk alannda baz tedbirlerin ve ek harcamalarn yaplmas gerekmektedir NGLTERE, ABD VE TÜRKYE KARILATIRMASI Salk ekonomisi gelimi ülkelerin yannda gelimekte olan ülkelerde de giderek önem kazanmaktadr. Aslnda salk ekonomisinin bugünkü geliimi son 20 yln ürünüdür. Tablo 4: Y/llar tibariyle Ülkelerin Sa.l/k Harcamalar/n/n KarG/laGt/r/lmas/ ( ) Y/llar ngiltere nin Toplam Sa.l/k Harcamalar//GSMH (%) ABD nin Toplam Sa.l/k Harcamalar//GSMH (%) Türkiye nin Toplam Sa.l/k Harcamalar/ /GSMH (%) AKTAN, Ç. C. (2006), Salk Bakanl Organizasyon ve Yönteminde Yaanan Sorunlar ve Mevcut Durum Analizi,http://www.canaktan.org/ekonomi/saglikdegisim-caginda/pdf-aktan/durum-analizi.pdf (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 47

18 Kaynak:WHO, (2007), National Expenditure on Healthy Statistic, (GiriB Tarihi: ) Türkiye ngiltere KarG/laGt/rmas/ Salk ekonomisi kavram ilk olarak -ngiltere ve sonrasnda dier Avrupa ülkelerinde yaygn olarak ele alnmaya balanmtr. Avrupa da salk ekonomisi alannda ilerlemenin elde edilmesi için salk alanndaki kaynaklarn yeniden tahsisi, salk sektörünün içsel verimliliin yükseltilmesi, organizasyon, sosyal deiim ve farkl teknolojilerin elde edilmesi ve bunlarn uygulamas salk alannda ilerleme salayan unsurlar olarak ele alnmas gerektiini vurgulanmaktadr. -ngiltere de 1950 li yllarda balayan salk ekonomisi günümüze kadar hzl bir ekilde gelimitir. Bu konudaki önemli geliimlerden bir taneside -ngiltere Salk Ekonomisi -nceleme Grubu ( Health Economics Survey Group, HESG) kurulmu ve bünyesinde birçok salk ekonomisti istihdam edilmitir. Günümüzde ise York Üniversitesinde Salk Ekonomisi Aratrma Merkezi vardr. Bu merkezde çalan aratrmaclara çeitli fonlardan destek salanmakta ve salk hizmetleri-aratrmalar alannda her yl örenci alnmakta ve bunlar salk ekonomisti olarak yetitirilmektedir. Her yl bu kuruma belli bir kaynak ayrlmaktadr. -ngiltere de toplam salk hizmetleri içinde özel sektörün paynn çok az olmas bunun yannda özel sektörün tamamnn maliyet içerikli sorunlar ile kar 48 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

19 karya bulunmas ve özel sigortalarn kapsad alann çok yava büyümesi -%3 4 gibi- -ngiltere deki salk sektörünün sorunlarndan bir tanesidir. -ngiliz salk ekonomistleri maliyet-etkenlik analizleri için daha çok çaba harcamaya balamlardr. Huanda -ngiltere de verimlilik tekniklerinin kullanm giderek artmakta ve deerlendirme ölçmeye yönelik- tekniklerini giderek gelimektedirler. 18 -ngiltere de salk harcamalarnn yüzde 86 s hükümet tarafndan ödenmektedir. -ngiltere hükümetinin salk bütçesi ise, genel bütçenin yüzde 20 si iken bizde bu oran yüzde 2,7civarlarndadr. -ngiltere de kii bana salk harcamas 522 dolar iken Türkiye de salk harcamas kii bana sadece 63 dolar dr. -ngiltere de kii bana salk harcamasnn yüksek olmasnn temel nedeni, salk hizmetlerinin devlet tarafndan yürütülmesidir. 19 -ngiltere de salk hizmetlerinin finansman 1911 lere dayanmaktadr ve 1948 de uygulamaya konan Ulusal Salk Hizmetinin (National Health Service, NHS) rolü büyüktür. NHS nin amac salk hizmetlerinin ücretsiz olmas, ihtiyacn olduunda her zaman her yerde, hiçbir ölçüt aramakszn herkese sunulmasdr. Bugün salk hizmetleri hükümetin toplad vergiler ve sosyal sigorta fonlar NHS nin finansmannda temel kaynak oluturmaktadr. NHS -ngiltere de halen yürürlüktedir ve herhangi bir salk kurumundan hiçbir ücret ödemeksizin yararlanmak mümkündür. Bu durum salk alannda Türkiye ile -ngiltere arasndaki en büyük farktr. Yukarda tablo incelendiinde Türkiye deki salk harcamalarnn -ngiltere ye göre oldukça düük seviyede gerçekletii görülmektedir Türkiye ABD KarG/laGt/rmas/ 18 MUTLU, A. IHIK, A. K. (2005), Sa9l,k Ekonomisine GiriB, Ekin Kitabevi Yaynlar, Bursa. 19 F-HEK, N. (1990), Genel Salk Sigortas Bir Finansman Kaynadr!.. Para Toplamay Amaçlar, Sa9l,k Bkolunda Sendika Dergisi, Say:2, Haziran, (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 49

20 ABD de salk ekonomisi ile ilgili dikkati çeken önemli gelime 1960 l yllarda olmutur lardan günümüze salk ekonomistlerinin çalmalar; salk hizmetlerinde eriebilirlik, fiyat ve gelir deiikliklerine kar talebin esneklii, mikro-teori kapsamnda hastane ve doktorlarn davranlarnn incelenmesi ve maliyet içerikli çalmalardr. Amerika daki bu gelimeler Avrupa üzerinde de etkili olmutur. Salk ekonomisi alanndaki dergilerin ve konferanslarn önemli bir ksm Amerika orijinlidir. 20 Wilensky e göre salk ekonomisinin Amerika daki geliimi; salk hizmetlerinin tam olarak yaplmas, ödeme sistemlerinin iyiletirilmesi, sigortal olmayanlarn salk hizmetlerinden yararlanabilmesi, kar amaçl olmayan salk kurumlarnn gelitirilmesi, nüfusun ya bileimi, salk personeli arznn deimesi, salk ekonomisindeki deerlendirme tekniklerinin yeni tekniklerle desteklenmesi üzerinde durulmutur. 21 Amerika da salk hizmetlerinin finansman; kamu ve özel kesimin katklarnn birletii ve bunun çalanlardan alnan primlerle desteklendii karma bir sistemdir. Amerika daki dört farkl finansman örgütlenmesi ise kar amaçl özel sigorta irketleri, mavi haç ve mavi kalkan uygulamas, bamsz sigorta planlar ve salk organizasyonlar, kamu sigortas eklindedir (Medicare and Mecicaid) MUTLU, A. IHIK, A. K. (2005), Sa9l,k Ekonomisine GiriB, Ekin Kitabevi Yaynlar, Bursa. 21 WILENSKY, G. (1987), Future Directions in Health Economics Research in the USA, Health Economics: Prospect for the Future, Edited by George Telling Smith, Croom Helm Ltd. 22 ÖZGEN, H. ve ÖZTÜRK, A. (1992.), Türkiye'deki Devlet Hastanelerinin Yönetim Ve Organizasyon Yapsn Verimlilik Açsndan -nceleyen Bir Aratrma, Sosyal Siyaset Dergisi, Cilt:1, No:8, Austos, s (Giri Tarihi: ). 50 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

21 SONUÇ VE DEERLENDRME Ülkemizde ekonomik gelimeyi salayacak kaynaklarn snrll dikkate alndnda, sunulan salk hizmetlerinin, salk ekonomisinin bak açsyla deerlendirilmesi gereklilii açktr. Salk hizmeti üreten kurum ve kurulularn daha etkin ve verimli bir üretim sürecine girebilmelerinin salanmas için mevcut sorunlarn ortaya konmas ve çözümlenmesi gerekmektedir. Ülkemizde salk hizmeti üretiminin büyük bir çounluu hastanelerde salanmaktadr. Bu çerçevede salk hizmeti üretiminin en büyük alt sistemleri olan hastanelerin verimli ve etkin olmamalarnda çeitli etmenlerin rolü bulunmaktadr. Bunlarn balcalar u ekilde sralanabilir: Salk hizmetleri üretim faktörleriyle ilgili etkin ve uzun vadeli plan ve programlarn olmamas etkenlerden biridir. Salk hizmeti üretiminin toplumun ihtiyaçlar listesinde hangi öncelie sahip olduunun objektif olarak belli deildir. Salk hizmetlerine yaplan harcamalarn yetersiz oluu. Mevcut üretim faktörlerinden maksimum verim elde edilebilmesi amacyla, çeitli tedbirlerin alnmay ve nihayet salk hizmeti üreten kurum ve kurulularn modern yönetim ve organizasyon anlayna göre yönetilmemeleridir. 21 Ülkemizde salk hizmetlerinin yapsal ve teknik özelliklerinin verimli, kaliteli, süratli ve ekonomik bir ekilde sürdürebilecek bir anlay ile planlanmas, son yllarda üzerinde en fazla tartlan konulardan birisi haline gelmitir. Hizmetlerin daha ileriye götürülebilmesi; yeni hizmet birimlerinin faaliyete geçirilmesiyle ya da mevcut imkânlarn daha etkin ve verimli bir ekilde kullanlmasn salayacak tedbirlerin alnmas ile mümkün olacaktr. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 51

22 KAYNAKÇA AKTAN, Ç. C. (2006), Salk Bakanl Organizasyon ve Yönteminde Yaanan Sorunlar ve Mevcut Durum Analizi,http://www.canaktan.org/ekonomi/saglik-degisimcaginda/pdf-aktan/durum-analizi.pdf (Giri Tarihi: ). AKTAN, Ç. C. ve IHIK, A. K. (2006), Salk Hizmetlerinin Finansman ve Alternatif Yöntemler, (Giri Tarihi: ). ARDINÇ, K. ve BAH, T. (2001), Salk Sektöründe Hizmet Kalitesinin (Müteri Tatmininin) Ölçülmesi (Sakarya Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama), Sosyal Bilimler Dergisi, No.4. ASLAN, M. H. (1998), Hizmet Ekonomisi, Alfa Yaynlar, Yayn No: 459, Haziran. Belek, -. (2005), Genel Salk Sigortas Halka Kar Global Sermaye Saldrs Sorunu, (Giri Tarihi: ). Ç-L-NG-ROTLU, N. (2005), Birinci Basamak Salk Hizmetlerinin Salanmasnda Maliyet, Salk Maliyet Analizi, Hacettepe Üniversitesi Dergisi, Halk Sal Ana Bilim Dal, (Giri Tarihi: ). DPT, (2004), Salk Harcamalar, (Giri Tarihi: ). F-HEK, N. (1990), Genel Salk Sigortas Bir Finansman Kaynadr! Para Toplamay Amaçlar, Sa9l,k Bkolunda Sendika Dergisi, Say:2, Haziran, (Giri Tarihi: ). KALKAN, O. (2004), Salk Ekonomisi Aratrmalar, Halk Sal Uzman, (Giri Tarihi: ) 52 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

23 KARABABA, O. (2005), Saln Maliyeti, Ege Üniversitesi, Tp Fakültesi, Halk Sal Anabilim Dal. (Giri Tarihi: ). LEODOLTER, K. ve SUR, H. (2005), Hastane Hizmetlerinde Ölçek Ekonomisi, (Giri Tarihi: ). LEWITT, R. ADREW, W. APPLEBY, J. (1996), The Reorganized National Health Service, 6th Edition, Chapman and Hall UK. MAZG-T, -. (2002), Bilgi Toplumu ve Saln Artan Önemi, I. Ulusal Bilgi, Ekonomi Ve Yönetim Kongresi Program,, Mays, Hereke- -zmit. (Giri Tarihi: ). MUTLU, A. IHIK, A. K. (2005), Sa9l,k Ekonomisine GiriB, Ekin Kitabevi Yaynlar, Bursa. ÖZGEN, H. ve ÖZTÜRK, A. (1992.), Türkiye'deki Devlet Hastanelerinin Yönetim Ve Organizasyon Yapsn Verimlilik Açsndan -nceleyen Bir Aratrma, Sosyal Siyaset Dergisi, Cilt:1, No:8, Austos, s k - (Giri Tarihi: ). HENATALAR, B. (2003), Salk Ekonomisine Genel Bir Bak, C. Ü. T,p Fakültesi Dergisi 25 (4), Özel Ek, Haziran, Sivas. TOKAT, M. (1990), Salk Ekonomisi, Milli Prodüktivite Merkezi (Özel Say,), Ankara. tokat.pdf (Giri Tarihi: ). UZ, H. M. (1998), Salk Ekonomisi ve Hastanedeki Uygulamalar, (Giri Tarihi: ). Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007) 53

24 YILDIRIM, H. (2004), Salkta Dönüüm Program: Salk Hizmetleri Finansman Açsndan Sorgulama, Salkta Dönüüm, T.C. Sa9l,k Bakanl,9,, Haziran, (Giri Tarihi: ). Y-T-T, V. ve ATIRBAH, -. (2004), Hastanelerde Maliyet- Performans Analizi: Salk Bakanl Tokat Doum ve Çocuk Bakmevi Hastanesinde Bir Uygulama, Hastanelerde Maliyet-Performans Analizi, Hacettepe Sa9l,k daresi Dergisi, Cilt:8. WILENSKY, G. (1987), Future Directions in Health Economics Research in the USA, Health Economics: Prospect for the Future, Edited by George Telling Smith, Croom Helm Ltd. WHO, (2007), National Expenditure on Healthy Statistic, (Giri Tarihi: ). 54 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.IX,S.1, 2007)

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf Doru-Yanl Sorular: 1. nsan ihtiyaçlarn dorudan ya da dolayl olarak karlama özelliine sahip ve bu amaçla kullanlmaya hazr olan fiziksel varlklara hizmet denir. 2. Tüketicinin ihtiyaçlarn dorudan karlayan

Detaylı

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) I- SORUN Toprak ve su kaynaklarnn canllarn yaamalar yönünden tad önem bilinmektedir. Bu önemlerine karlk hem toprak hem de su kaynaklar

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR tibar alglamalardan oluur. Kurumsal itibar, bir kuruma yönelik her türlü alglamann bütünüdür. Kurumsal itibar; sosyal ortaklarn kurulula ilgili

Detaylı

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü BASINYAYINVEHALKLALKLERUBEMÜDÜRLÜÜ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar YasalDayanak Büyükehirbelediyesininçalmalarnnbasn,yaynaraçlaryardmyla kamuoyunaetkilibirekildeduyuruluptantlmasnsalamakvehalkla

Detaylı

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir KONUT FNANSMAN SSTEM TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005 Dr.Önder Halisdemir Genel Hatlar ile Tasar SPK nn hazrlad+ tasar 31 maddeden olumaktadr. Özel bir yasa de+il, de+iiklik yasasdr. TBB

Detaylı

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon Ekonomik ve toplumsal fayda yaratmak için ürünlerde,

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r.

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r. HURDAYA AYRILAN VARLIKLARIN MUHASEBELELMELER VE YAPILAN YANLILIKLAR Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net 1.G Kamu idarelerinin kaytlarnda bulunan tarlar ile maddi duran varlklar doalar gerei

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007)

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007) TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) Yrd.Doç.Dr.Sevim AKDEMR * Ar.Gör.Fatih KONUR ** ÖZET Türkiye ekonomisinde 2001 y(l(ndan itibaren yüksek oranlarda büyüme gerçeklemitir. Ancak ekonomide yüksek büyüme

Detaylı

GENEL DURUM. GERÇEKLE T R LEN FAAL YETLER ve PROJELER 1. SOSYAL YARDIMLAR

GENEL DURUM. GERÇEKLE T R LEN FAAL YETLER ve PROJELER 1. SOSYAL YARDIMLAR GENELDURUM Türk Kzlay Sosyal Hizmetler Müdürlüü; olaan ve olaanüstü durumlarda, yerel, ulusal ve uluslararas düzeyde insan onurunu korumak amac ile toplumdaki savunmasz ve incinebilir nüfus gruplarnn sorunlarn

Detaylı

2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES

2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES 2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES Yrd. Doç. Dr. Habib YILDIZ * ÖZET Bu çalmada, 2000 2006 döneminde Türkiye de uygulanan maliye politikalarnn ana çizgileri ortaya konulmu

Detaylı

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas Cengiz Tepe 1 Hatice Sezgin 1, Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü, Ondokuz May#s

Detaylı

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 1 Maliyet kontrolü proje bütçelendirmesi çerçevesinde gerçek proje maliyetlerini kontrol etmeyi hedefleyen bir yönetim sürecidir. Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 2 Girdiler: Cost

Detaylı

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan.

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. Yavuz HEKM Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. 8. Mükemmelli+i Aray$ Sempozyumu Ana Tema, Yerellikten Küresellie EGE Oturum

Detaylı

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Bilindii gibi, taknlar doal bir olay olmakla beraber ekonomi ve toplum yaam üzerinde olumsuz etkileri fazla olan doal bir

Detaylı

Sigortac tazminatn ödedii sigortal maln sahibi olur. Sigortacnn bu ekilde sahip olduu mallarn satndan elde ettii gelire ne ad verilir?

Sigortac tazminatn ödedii sigortal maln sahibi olur. Sigortacnn bu ekilde sahip olduu mallarn satndan elde ettii gelire ne ad verilir? SORU 1: Aadaki sigorta türlerinden hangisi sigorta snflandrmas bakmndan dierlerine göre farkllk arz etmektedir? A) Kasko Sigortas B) Yangn Sigortas C) Nakliyat Sigortas D) Makine Montaj Sigortas E) Trafik

Detaylı

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR GENEL SALIK SGORTASI UYGULAMASINA LKN SORU VE CEVAPLAR 1-1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel salk sigortas uygulamasndaki deiiklikler nelerdir? Genel salk sigortasndan yararlanlmasnda temel artlardan

Detaylı

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ *

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ * TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:313317 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:313317 KTAPTANITIMI OyaDALAR,War,EpidemicsandMedicineintheLateOttomanEmpire(19121918),

Detaylı

'DARE PERFORMANS HEDEF' TABLOSU

'DARE PERFORMANS HEDEF' TABLOSU !nsanl"n Geliimine Yönelik Katma De"eri Yüksek Ürün ve Hizmet Yaratmak 2011 ylna kadar üretilen aratrmalara, projeleri ve alnan patent saylarn % 20 arttrmak üzere laboratuvarlar kurmak ve akreditasyonlarn

Detaylı

Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT)

Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT) Sanayi ve Ticaret Bakanlndan: Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT) BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tan+mlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliin amac; radyokomünikasyon ile telekomünikasyon ve elektrikli

Detaylı

Kurumsal tibar. Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven. Dr. Erhan Ba Genel Müdür. Bilim laç

Kurumsal tibar. Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven. Dr. Erhan Ba Genel Müdür. Bilim laç Kurumsal tibar Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven Dr. Erhan Ba Genel Müdür Bilim laç EFQM Mükemmellik Modeli Bilim laç 167 ilaç firmas içinde IMS 2006 sonu verilerine göre: Kutu satlarnda en büyük

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

AKADEM K DE ERLEND RME VE

AKADEM K DE ERLEND RME VE KOCAEL ÜNVERSTES AKADEMK DEERLENDRME VE KALTE GELTRME RAPORU 2007 ubat 2009 SUNU Akademik Deerlendirme ve Kalite Gelitirme Kurulu (ADEK), yüksek öretim kurumlarnda, kurumun stratejik plan ve hedefleri

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 1-Türkiye Finansal Raporlama Standartlar na (TFRS) göre deer dü"üklüü aada verilen hangi hesap kalemi için ayr(lmaz?

Detaylı

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek. ABVEDILKLERUBEMÜDÜRLÜÜ DIÞ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar zmirbüyükehirbelediyesi'ninuluslararaslikilerinidüzenlemek. zmirbüyükehirbelediyesibünyesindeyeralanbirimlereavrupabirliiveçeitli

Detaylı

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!"! (1. sayfa) ZEYLNAME

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!! (1. sayfa) ZEYLNAME (1. sayfa) ZEYLNAME Türkiye Kültür Portal! Altyap!s!n!n Oluturulmas! ve Portal Uygulama Yaz!l!mlar!n!n Temin Edilmesi ihalesi 03/07/2009 Cuma gününe ertelenmitir. Teknik :artnamenin 6.(2). Maddesi Portal

Detaylı

DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr.

DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr. DEM SÜRECNDE ÜRETM SSTEMLERNDE ORTAYA ÇIKAN YEN GLOBAL BOYUTLAR VE FNANSAL ETKLER Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN Yrd.Doç.Dr.Çetin BEKTA Yrd.Doç.Dr.Ylmaz AKYÜZ ÖZET Çamzda her alanda çok youn bir rekabet ve deiim

Detaylı

ÜNVERSTE HASTENELERNDE ÖRGÜTSEL YAPIDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR (HASTA HAKLARI ÖRNEK OLAYI)

ÜNVERSTE HASTENELERNDE ÖRGÜTSEL YAPIDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR (HASTA HAKLARI ÖRNEK OLAYI) ÜNVERSTE HASTENELERNDE ÖRGÜTSEL YAPIDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR (HASTA HAKLARI ÖRNEK OLAYI) Mustafa KÜÇÜKLHAN * Mustafa LAMBA ** ÖZET Günümüzün deien rekabet koullar içerisinde, salk kurumlar; müteri (hasta)

Detaylı

ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52)

ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52) ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52) K I R S A L K A L K I N M A D A K A D I N L A R Sibel DEMR Birle(mi(

Detaylı

ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT

ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT ÇMENTO SEKTÖRÜNDE GÖRECEL ETKNSZLK ALANLARININ VER ZARFLAMA ANALZ YÖNTEM LE TESPT Doç.Dr. Veysel KULA * Ar.Grv. Letife ÖZDEMR ** ÖZET Çalmada, stanbul Menkul Kymetler Borsas (MKB) na kote olan çimento

Detaylı

Ek-16. STRATEJK AMAÇLAR VE HEDEFLERE LKN PERFORMANS GÖSTERGELER

Ek-16. STRATEJK AMAÇLAR VE HEDEFLERE LKN PERFORMANS GÖSTERGELER Ek-16. STRATEJK AMAÇLAR VE HEDEFLERE LKN PERFORMANS GÖSTERGELER STRATEJK AMAÇ 1 Tarihi, do#al ve kültürel varl)klar)m)z) korumak, gelecek ku/aklara aktarmak ve evrensel kültüre katk)da bulunmak. Sorumlu

Detaylı

Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı?

Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı? Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı? Prof. Dr. smail Tufan Birlemi Milletler 8-12 Nisan 2002 tarihinde spanya nn Bakenti Madrid de yal nüfusun yaam kalitesinin iyiletirilmesi, topluma katlm, geçim ve salk

Detaylı

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER 2007 YILI..ÜNVERSTES FAALYET RAPORU (BRMLER ÇN FAKÜLTE/YO/MYO/ENSTTÜ/DARE BAKANLII/HUKUK MÜAVRL) 2 ÇNDEKLER ÜST YÖNETC

Detaylı

Gaziantep-Nizip Ekip Ba kanl kurulumu devam etmekte olup, 03.10.2012 tarihi itibariyle misafir kabulüne ve malzeme da t m na ba lanm t r.

Gaziantep-Nizip Ekip Ba kanl kurulumu devam etmekte olup, 03.10.2012 tarihi itibariyle misafir kabulüne ve malzeme da t m na ba lanm t r. GENELDURUM Suriye de yaanan iç karklk neticesinde, 29 Nisan 2011 tarihinden itibaren, Hatay dan snr geçerek ülkemize giri yapan Suriye vatandalarnn acil ihtiyaçlarnn karlanmas amacyla Türk Kzlay tarafndan

Detaylı

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK)

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) TRYAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) Triyaj hasta ya da yaraln, tedavi ve bakm gereksinimlerini karlamak amacyla, sak bakm kurumlarndaki kaynaklarn doru yerde ve doru zamanda kullanlmas salayan sflandrma sistemidir.

Detaylı

8. MÜKEMMELL!"! ARAYI& SEMPOZYUMU

8. MÜKEMMELL!! ARAYI& SEMPOZYUMU 8. MÜKEMMELL!"! ARAYI& SEMPOZYUMU Salkta Kalite Uygulamalar 16:30 18:00!zmir ÖZLEM YILDIRIM Vehbi Koç Vakf Salk Kurulu8lar Sürekli Kalite Geli8tirme Müdürü Ö. Yldrm, D. V. Yiit, Ö. Ouz 1 KAPSAM Vehbi Koç

Detaylı

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS C$LT.19 SAYI.2 Aral-k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI Serin MAVRUZ ve R.

Detaylı

TÜRKYE DE DEVLET BÜTÇELERNN DEEN HEDEF: FAZ DII FAZLA KAVRAMI

TÜRKYE DE DEVLET BÜTÇELERNN DEEN HEDEF: FAZ DII FAZLA KAVRAMI TÜRKYE DE DEVLET BÜTÇELERNN DEEN HEDEF: FAZ DII FAZLA KAVRAMI Yrd.Doç.Dr. Harun CANSIZ ÖZET 1990 l yllarda Türk Kamu Maliyesi önemli sorunlar yaamtr. Hükümetler bunlar kendi çabalaryla çözemedikleri için

Detaylı

ASMOLEN UYGULAMALARI

ASMOLEN UYGULAMALARI TURGUTLU TULA VE KREMT SANAYCLER DERNE ASMOLEN UYGULAMALARI Asmolen Ölçü ve Standartlar Mart 2008 Yayn No.2 1 ASMOLEN UYGULAMALARINDA DKKAT EDLMES GEREKL HUSUSLAR Döeme dolgu tulas, kil veya killi topran

Detaylı

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er;

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er; Ünite 6 Anketlerin Kullanm Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken Anketler ne zaman kullanlr? Anketler de0erlidir, e0er; Organizasyonun elemanlar geni/ olarak da0lm/sa Birçok eleman projede rol almaktaysa

Detaylı

STRATEJK YÖNETM PERSPEKTFNDEN TÜRK MOBLYA SEKTÖRÜNÜN REKABET DURUMUNUN ANALZ VE DEERLENDRLMES

STRATEJK YÖNETM PERSPEKTFNDEN TÜRK MOBLYA SEKTÖRÜNÜN REKABET DURUMUNUN ANALZ VE DEERLENDRLMES STRATEJK YÖNETM PERSPEKTFNDEN TÜRK MOBLYA SEKTÖRÜNÜN REKABET DURUMUNUN ANALZ VE DEERLENDRLMES Ör. Gör.Dr. Koray GÜRPINAR * Ar. Gör. M. Said DÖVEN ** ÖZET Bu çalmann amac Türk mobilya sektörünün mevcut

Detaylı

BR BÜYÜME STRATEJS OLARAK FRANCHSNG SSTEM; FRMALAR AÇISINDAN ÖNEM, MEVZUAT BOYUTU VE MUHASEBE UYGULAMASI Dr.Suphi ASLANOLU

BR BÜYÜME STRATEJS OLARAK FRANCHSNG SSTEM; FRMALAR AÇISINDAN ÖNEM, MEVZUAT BOYUTU VE MUHASEBE UYGULAMASI Dr.Suphi ASLANOLU BR BÜYÜME STRATEJS OLARAK FRANCHSNG SSTEM; FRMALAR AÇISINDAN ÖNEM, MEVZUAT BOYUTU VE MUHASEBE UYGULAMASI Dr.Suphi ASLANOLU ÖZET Günümüzde, firmalar açsndan uluslararaslama ve uluslararas faaliyetlerde

Detaylı

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI YENLENEBLR ENERJ KAYNAKLARI MALYET ANALZ VE SÜRDÜRÜLEBLR YEK UYGULAMALARI Ömer Faruk ERTURUL omerfarukertugrul@gmail.com TEA 16. letim Tesis ve letme Grup Müdürlüü, Batraman Yolu Üzeri 2. km. 72070, Batman

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 ARTVN L GELME PLANI Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Y a Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % NÜFUS

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01/01/2005-30/06/2005 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 2005 yl gelimekte olan ülke

Detaylı

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI Bildiriler. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, Eylül 00, OMÜ MÜZK ÖRETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI DORULTUSUNDA BRBRLERYLE VE EM FAKÜLTELERN DER RETMENLK PROGRAMLARI LE KARILATIRILMASI Doç. Enver TUFAN

Detaylı

Türkiye de özel sa l k kurulu lar nda bir tutundurma faaliyeti olarak reklam n hukuki boyutu üzerine bir ara t rma

Türkiye de özel sa l k kurulu lar nda bir tutundurma faaliyeti olarak reklam n hukuki boyutu üzerine bir ara t rma ABMYO Dergisi. 23, (2011) (99-108) Türkiye de özel salk kurulularnda bir tutundurma faaliyeti olarak reklamn hukuki boyutu üzerine bir aratrma Özet 1 stanbul Aydn Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,

Detaylı

LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1

LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1 LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1 Doç.Dr.sa SABA Adem BAOLU ÖZET Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi nasl algladklar ve vergiyi alglamalar üzerinde etkili

Detaylı

T.C. M LLÎ E T M BAKANLI I Talim ve Terbiye Kurulu Ba kanl S GORTACILIK E T M KURS PROGRAMI

T.C. M LLÎ E T M BAKANLI I Talim ve Terbiye Kurulu Ba kanl S GORTACILIK E T M KURS PROGRAMI T.C. MLLÎETMBAKANLII TalimveTerbiyeKuruluBakanl SGORTACILIK ETM KURS PROGRAMI ANKARA 2009 KURUMUN ADI : KURUMUN ADRES : KURUCUSUNUN ADI : PROGRAMIN ADI PROGRAMIN DAYANAI PROGRAMIN SEVYES PROGRAMIN AMAÇLARI

Detaylı

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI SORU 1: 6 yl vade ile yllk %14 basit faiz oran üzerinden bir borç alnmtr. 3. yldaki faiz oranna e$de%er olan efektif iskonto oran a$a%dakilerden

Detaylı

YÜKSEKÖRETM FNANSMAN POLTKALARI VE KURUM BAARISINA ETKS *

YÜKSEKÖRETM FNANSMAN POLTKALARI VE KURUM BAARISINA ETKS * YÜKSEKÖRETM FNANSMAN POLTKALARI VE KURUM BAARISINA ETKS * Prof. Dr. H. Hüseyin BAYRAKLI Prof Dr. Mustafa ERGÜN ** Dr. Süleyman KARATA# *** ÖZET Bu çal mada, fakültelerin kullandklar finansman ile fakültelerin

Detaylı

TÜRK TEKSTL SANAYNDE ENERJ KULLANIMININ GENEL DEERLENDRLMES. Emel KAPLAN ve Erdem KOÇ Ç.Ü., Tekstil Mühendislii Bölümü, Adana/Türkiye

TÜRK TEKSTL SANAYNDE ENERJ KULLANIMININ GENEL DEERLENDRLMES. Emel KAPLAN ve Erdem KOÇ Ç.Ü., Tekstil Mühendislii Bölümü, Adana/Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral'k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 TÜRK TEKSTL SANAYNDE ENERJ KULLANIMININ GENEL DEERLENDRLMES Emel KAPLAN ve Erdem KOÇ Ç.Ü., Tekstil

Detaylı

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT)

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanmlar Amaç : Madde 1 Bu Yönetmeliin amac; Yönetmelik

Detaylı

Türkiye de Olu an Ta k nlar n Nedenleri ve Etkilerinin Azalt lmas Üzerine Bir Çal ma

Türkiye de Olu an Ta k nlar n Nedenleri ve Etkilerinin Azalt lmas Üzerine Bir Çal ma Takn ve Heyelan Sempozyumu / 24-26 Ekim 2013, Trabzon - 533 - Türkiye de Oluan Taknlarn Nedenleri ve Etkilerinin Azaltlmas Üzerine Bir Çalma Doç,Dr. Necati Gülbahar Geliim Üniversitesi,Mühendislik ve Mimarlk

Detaylı

T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı. İÇ KONTROL ve RİSK YÖNETİMİ 1 İÇ İÇ KONTROL

T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı. İÇ KONTROL ve RİSK YÖNETİMİ 1 İÇ İÇ KONTROL T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ Strateji Geliştirme Daire Başkanlğ İÇ KONTROL ve RİSK YÖNETİMİ 1 İÇ İÇ KONTROL EYLÜL 2015 1-) İç Kontrol Nedir? Üniversite varlklarnn korunmas, kurumsal ve yasal düzenlemelere

Detaylı

KIRSAL KALKINMA NEDR?

KIRSAL KALKINMA NEDR? KIRSAL KALKINMA NEDR? Krsal kalknma ; "krsal alanda yaayan ve geçimini tarm sektöründen veya benzer krsal mesleklerden salayan birey ve topluluklarn, insanca yaam koullarna kavuturulmas için onlarda önce

Detaylı

SSK HASTANELER GERÇE SSK SALIK TESSLERNN SALIK BAKANLII NA DEVRNDEN SONRAK UYGULAMA SONUÇLARI. Paras olana sa"lk hizmeti

SSK HASTANELER GERÇE SSK SALIK TESSLERNN SALIK BAKANLII NA DEVRNDEN SONRAK UYGULAMA SONUÇLARI. Paras olana salk hizmeti SSK HASTANELER GERÇE SSK SALIK TESSLERNN SALIK BAKANLII NA DEVRNDEN SONRAK UYGULAMA SONUÇLARI Paras olana sa"lk hizmeti ANKARA OCAK 2006 1 KURUM SALIK TESSLERNN SALIK BAKANLIINA DEVRNDEN SONRAK UYGULAMALARIN

Detaylı

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda.

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda. 29.09.2009 RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortallarn Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yaymlanan Tebli Hakknda. 28.09.2008 tarihli 27011 say resmi Gazete de Sosyal

Detaylı

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU AMAÇ - 1 nsanln geliimine yönelik katma deeri yüksek ürün ve hizmet yaratmak HEDEF (1.6) 2009 ylna kadar deer yaratan bilimsel ara$trma ve

Detaylı

DÜNYA TEFT?? KURULU ÖRNEKLER?

DÜNYA TEFT?? KURULU ÖRNEKLER? DÜNYA TEFT?? KURULU ÖRNEKLER? Sal?, Haziran 21, 2011 http://www.mmd.org.tr/dunya-teftis-kurulu-ornekleri 1.KITA AVRUPASI S?STEM? -FRANSA -?TALYA -?SPANYA -PORTEK?Z -BELÇ?KA -YUNAN?STAN 2.ANGLO-SAKSON S?STEM?

Detaylı

5. Öneri ve Tedbirler

5. Öneri ve Tedbirler Öneri ve Tedbirler 5.ÖneriveTedbirler Kurumsal düzeyde hizmet kalitesinin artrlmas için Bütünleik Yönetim Sistemleri kapsamnda kalite güvence belgelerinin alnmas ve personel verimliliinin gelitirilmesine

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr.

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. SORU : Kare tabanl bir kutunun yükseklii 0 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. Kutunun hacminin olaslk younluk fonksiyonu g(v) a%adakilerden hangisidir? v

Detaylı

TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR

TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR ÖZET Mustafa Terin 1 brahim Yldrm 1 Ülkelerin ekonomik kalknmasnda yatrmlar büyük önem tamaktadr. Sermaye birikiminin yetersiz

Detaylı

Herkese i$ Turkiska Arbete åt alla

Herkese i$ Turkiska Arbete åt alla Turkiska Arbete åt alla Herkese i$ Seçim günü olan 17 Eylül de (sveç in gelece+i için karar verilecek. Bunu sen ve ben seçimlere katlarak yapaca+z. Oylarmzn de+eri ayn hepimiz ayn sorumlulu+u payla$yoruz.

Detaylı

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR 1. Salk Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans ve Doktora programlarna bavuracak adaylarn, bavuracaklar programa girebilme önkouluna sahip olmalar gerekir.

Detaylı

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti KPSS Ö?retmen Adaylar? Görüntülü E?itim Seti 58 DVD + Rehberlik Kitab? GÜNCEL Kpss E?itim Bilimleri Dvd Seti Tüm Dersler Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti 58 Dvd Derecelendirme:Henüz

Detaylı

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ 12. ULUSAL MAKNA TEORS SEMPOZYUMU Erciyes Üniversitesi, Kayseri 09-11 Haziran 2005 HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ Kutlay AKSÖZ, Hira KARAGÜLLE ve Zeki KIRAL Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER

DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER DENZL TEKSTL SEKTÖRÜNDE HRACAT TEVKLERNN PAZARLAMA FAALYETLERNE ETKLER Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi letme Anabilim Dal Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dal brahim

Detaylı

AMEL YATHANEDE KULLANILAN HASSAS C HAZ VE CERRAH ALETLER N

AMEL YATHANEDE KULLANILAN HASSAS C HAZ VE CERRAH ALETLER N AMELYATHANEDE KULLANILAN HASSAS CHAZ VE CERRAH ALETLERN YENDEN KULLANIMA HAZIRLANMASINDA MERKEZ STERZASYON ÜNTES ÇALIANLARININ SORUMLULUKLARI Firdevs TABAK*, lknur NANIR** *Acbadem Kozyata Hastanesi, Merkezi

Detaylı

Eti de TPM ve Kazandrdklar ET RKETLER GRUBU ET RKETLER GRUBU Bisküvi, Kek ve Çikolata alannda 315 çeit ürün 5 ayr üretim tesisi 200.000 ton/yl üretim Toplam 580 milyon USD yllk sat cirosu 190.000 sat noktas

Detaylı

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr?

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr? SORU 1: Sedan irketçe kabul edilen sigortalar için üst snr önceden belirtilmi olan saklama paynn (sigorta bedeli veya hasar tazminat tutarnn) almas halinde uygulanan ve reasürörün anlamaya katlma payna

Detaylı

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu On5yirmi5.com Fotoğraf makinesi alma kılavuzu Fotoğrafa merak saldınız ve siz de bir fotoğraf makinesi almak istiyorsunuz. İşte size yardımcı olacak birkaç öneri... Yayın Tarihi : 3 Eylül 2012 Pazartesi

Detaylı

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 Rahmi Ak n Türeli 2 ÖZET Çalmada ele alnan 1990-2006 dönemi,

Detaylı

RÜZGÂR ENERJ S NDE KULLANILAN JENERATÖRLER N

RÜZGÂR ENERJ S NDE KULLANILAN JENERATÖRLER N RÜZGÂR ENERJSNDE KULLANILAN JENERATÖRLERN KARILATIRMALI ANALZ 1 Meltem APAYDIN 2 Arif Kvanç ÜSTÜN 3 Mehmet KURBAN 4 Ümmühan BAARAN FLK Anadolu Üniversitesi ki Eylül Kampüsü Mühendislik-Mimarlk Fakültesi

Detaylı

Çapa ve CerrahpaĢa YerleĢkelerinin Yeniden Yapılanması Kapsamında Master Plan ÇalıĢması ve Problemler

Çapa ve CerrahpaĢa YerleĢkelerinin Yeniden Yapılanması Kapsamında Master Plan ÇalıĢması ve Problemler 6. İnşaat Yönetimi Kongresi, 25-26-27 Kasm 211, Bursa 281 Çapa ve CerrahpaĢa YerleĢkelerinin Yeniden Yaplanmas Kapsamnda Master Plan ÇalĢmas ve Problemler Cemil Akçay 1, AyĢen ġolt 2, Ekrem Manisal 3,

Detaylı

DOKTORA E TMNDE DANIMAN

DOKTORA E TMNDE DANIMAN DOKTORA E TMNDE DANIMAN Prof. Dr. Nee Atabey DEÜ Tp Fakültesi Tbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dal Ö"retim Üyesi DEÜ Tp Fakültesi Dekan Yard., &zmir PhD e"itimi hedefleri Danmann nitelikleri Danmann bilimsel

Detaylı

TÜRK GIDA SEKTÖRÜNÜN ULUSLARARASI REKABETÇLK DÜZEYNN ANALZ

TÜRK GIDA SEKTÖRÜNÜN ULUSLARARASI REKABETÇLK DÜZEYNN ANALZ TÜRK GIDA SEKTÖRÜNÜN ULUSLARARASI REKABETÇLK DÜZEYNN ANALZ Yrd.Doç.Dr.Melih BULU *. Hakk ERASLAN * Doç.Dr.Mehmet BARCA ** ÖZET Günümüzün en önemli sosyo-ekonomik etkenine sahip olan endüstrilerden birisi

Detaylı

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE Doç.Dr. smail AYDOU * ÖZET Gelimi dünya ülkelerinde faiz oranlarnn düük seviyelere inmesi küresel ekonomide likidite bolluuna neden olmutur. Artan likiditenin yükselen

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI SORU 1: 013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI ABC hisse senedinin spot piyasadaki fiyat 150 TL ve bu hisse senedi üzerine yazlm alivre sözle mesinin fiyat

Detaylı

Küresel E ilimler ve Tarm

Küresel E ilimler ve Tarm Küresel E ilimler ve Tarm smail U URAL Yeni Asr TV Programcs ve Yeni Asr Gazetesi Yazar Prof Dr.Ünal Evcim Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarm Makineleri Bölümü Ö)retim Görevlisi Uygar U+AR Türk Traktör

Detaylı

TÜRKYE NN ATIL ENERJ KAYNAI: RÜZGÂR ENERJS

TÜRKYE NN ATIL ENERJ KAYNAI: RÜZGÂR ENERJS 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20 22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir -Türkiye ÖZET TÜRKYE NN ATIL ENERJ KAYNAI: RÜZGÂR ENERJS Ümit Çalar 1 Cansel Cengiz 2 Esra Çakan 3 Mehmet Turan Onan 4,eyma Kocaolu

Detaylı

TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES

TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES Yrd.Doç.Dr.Ali Cüneyt ÇETN ÖZET Türk tekstil sektörü, ülke ekonomisini dorudan etkileyen bir role sahiptir. Artan ticaret hacmine

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN ARTVN L GELME PLANI TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN Artvin, 2005 ÇNDEKLER Sayfa no ÇNDEKLER...i TABLO LSTES... iii 1. TCARET...1 1.1 Giri...1 1.2

Detaylı

TÜRKYE DE ÇFTÇLERN SOSYAL GÜVENL VE SOSYAL GÜVENLK REFORMUNUN ÇFTÇLER ÜZERNE OLASI ETKLER

TÜRKYE DE ÇFTÇLERN SOSYAL GÜVENL VE SOSYAL GÜVENLK REFORMUNUN ÇFTÇLER ÜZERNE OLASI ETKLER Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 8, Say: 4, 2006 TÜRKYE DE ÇFTÇLERN SOSYAL GÜVENL VE SOSYAL GÜVENLK REFORMUNUN ÇFTÇLER ÜZERNE OLASI ETKLER Yrd. Doç. Dr. O(uz KARADEN-Z 1

Detaylı

Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme. 8lk Kullanc Tepkileri. Dört Çeit Ön Ürün. Ana Konular. Yamal Ön Ürün. Ön Ürün Gelitirme

Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme. 8lk Kullanc Tepkileri. Dört Çeit Ön Ürün. Ana Konular. Yamal Ön Ürün. Ön Ürün Gelitirme Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken 8lk Kullanc Tepkileri Kullanclardan tepkiler toplanmaldr Üç tip vardr Kullanc önerileri De0iiklik tavsiyeleri Revizyon planlar

Detaylı

Rekabet Teorisi ve Politikalar

Rekabet Teorisi ve Politikalar Rekabet Teorisi ve Politikalar Berk KÜSBEC Bozok Üniversitesi berk.kusbeci@bozok.edu.tr 10 Aralk 2015 Berk KÜSBEC (Bozok) KT405 10 Aralk 2015 1 / 24 Overview Berk KÜSBEC (Bozok) KT405 10 Aralk 2015 2 /

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KESİN HESAP ŞUBESİ 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN HESABI

T.C. MALİYE BAKANLIĞI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KESİN HESAP ŞUBESİ 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN HESABI T.C. MALİYE BAKANLIĞI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KESİN HESAP ŞUBESİ 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN HESABI i ii 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN HESABI İÇİNDEKİLER SAYFA I. 2011 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE FNANSAL TABLOLARA LKN AÇIKLAYICI DPNOTLAR

YAPI KRED EMEKLLK A.. 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE FNANSAL TABLOLARA LKN AÇIKLAYICI DPNOTLAR 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE 1 31 MART 2010 TARH TBARYLE DÜZENLENEN FNANSAL TABLOLARIMIZA LKN BEYANIMIZ liikte sunulan 31 Mart 2010 tarihi itibariyle düzenlediimiz finansal

Detaylı

Terapötik ileti imin bile enleri;

Terapötik ileti imin bile enleri; HASTA ve HASTA YAKINLARIYLA TERAPÖTK LETM letiim: "Kii ve çevresi arasnda iki yönlü ilikiyi ilgilendiren tüm aamalar" olarak tanmlanabilir. Terapotik letiim: Tedavi edici ya da tedaviye yardm eden, bir

Detaylı

DOAL GAZ PYASASI KANUNU (ELEKTRK PYASASI KANUNUNDA DEKLK YAPILMASI VE DOAL GAZ PYASASI HAKKINDA KANUN)

DOAL GAZ PYASASI KANUNU (ELEKTRK PYASASI KANUNUNDA DEKLK YAPILMASI VE DOAL GAZ PYASASI HAKKINDA KANUN) DOAL GAZ PYASASI KANUNU (ELEKTRK PYASASI KANUNUNDA DEKLK YAPILMASI VE DOAL GAZ PYASASI HAKKINDA KANUN) Kanun No. : 4646 Kabul Tarihi : 18/4/2001 Yay&m Tarihi : 2/5/2001 tarih ve 24390 Sayl Resmi Gazete

Detaylı

BAZI ÜLKELERDE VE TÜRKYE DE ÇOK YILLI BÜTÇELEME UYGULAMALARI

BAZI ÜLKELERDE VE TÜRKYE DE ÇOK YILLI BÜTÇELEME UYGULAMALARI BAZI ÜLKELERDE VE TÜRKYE DE ÇOK YILLI BÜTÇELEME UYGULAMALARI Yrd.Doç.Dr. Harun CANSIZ * ÖZET Bütçeler hükümetlerin belirli bir dönem için topluma sunmay planlad hizmetler ve bu hizmetlere ilikin maliyetlerin

Detaylı

TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1

TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1 TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1 Özet Türkiye de 1950'den sonra hzl bir kentleme süreci yaanrken, özellikle metropolan kentlerin daha hzl büyüdüü ve baz kentlerin küçüldüü görülmektedir.

Detaylı