Trakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu \ "^=J 3-6 Ocak 1996

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Trakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu \ "^=J 3-6 Ocak 1996"

Transkript

1 TRAKYA'NIN BUGÜNÜ ve GLtCGi için Trakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu \ "^=J 6 Ocak 1996 BİLDİRİLR KİTABI ûu kitapta \er alan her îürlü görüş, te/. al mü., labîo ve şdahtr, ; bildirinin \ azariarsna aittir. ; Ka\nak göstermek koşulumla bu kitaptan her turla alıntı \apıiabıhr i mmo yaym n»; 18 İSBN DSTKLYN KURULUŞLAR Çoriu Ticaret ve Sanayi Odası Deri Sanayicileri Derneği Trakya Sanayiciler Derneği TÜBİTAK MADDÎ KATKIDA BULUNAN KURULUŞLAR Unilever Sanayi ve Ticaret TÜRK AŞ Trakya Çimento Sanayi AŞ Düzenleyen tmmob makine mühendisleri odası edirııe şubesi

2 TRAKYA' DA ROZYON ti Hüseyin BİRİNCİ GİRİŞ Basınımızda hemen her yıl ilkbahar aylarında sel baskınlarına dair haberlere pek sık rastlanır. Heyelanlar, taşkınlar ile ilgili haberler okunur. Kuraklık ve susuzluk, bu haberleri takibeder. Kış aylarında da çığ olaylarından bahsedilir. Bu olaylar şüphesiz birdenbire ortaya çıkmaz. Bu olaylar, toprağa ve doğal bitki örtüsüne yapılan yanlış müdahaleler sonucu ortaya çıkan çevre bozulması olaylarıdır. Çevre bozulması, erozyon şeklinde devam ederek tıpkı bir kanser gibi toprak ve su kaynaklarımızı olumsuz yönde etkiler ve sel, çığ gibi tüm doğal dengeyi alt üst eden bir durumla karşılaşana kadar yıllar boyu sinsice yayılır durur. Memleketimizin Avnıpa kıtası üzerindeki parçasını teşkil eden ve bütün Türkiye yüzölçümünün % ' ünü oluşturan hektar genişliğindeki Trakya bölümünde de erozyon muhtelif şiddetlerde devam edegelmektedir. Trakya' daki tarım alanlarında Orman alanlarında ve mer' a alanlarında yanlış arazi kullanımı sonucu az veya çok şiddette devam eden toprak erozyonunu gözlemek mümkündür. II ROZYON İnsanın tarımla uğraşmaya başladığından beri toprak üzerinde olumlu yada olumsuz etkileri olmuştur. İnsanlar, günümüzde olduğu gibi sulama, gübreleme ve benzeri gibi toprakların verimliliğini arttırıcı uygulamalarla bazen toprağı iyileştirmiş, bazen de başta erozyon olayı olmak üzere genelde yanlış arazi kullanımları sonucu toprakların olumsuz yönde etkilenmesine sebep olmuşlardır., Toprak erozyunu, toprağın taşınmasını önleyen bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgar etkisi ile aşınması ve taşınması olayıdır. rozyon olayının temelinde insan unsuru ve onun tabiata karşı, özellikle ormanlara ve otlaklara karşı olumsuz davranışları yatmaktadır. III TÜRKİY D ROZYON Türkiye, Dünyada en fazla erozyona uğrayan Güney Güneydoğu Asya kuşağı içinde yer alan, yüksek, engebeli ve değişken bir topografyaya sahiptir. Nitekim ülkemiz arazisinin yaklaşık dörtte üçü olan 57.6 milyon hektarlık alanda su ve rüzgar erozyonu çeşitli derecelerdeki şiddetlerde tahribatını devam ettirmektedir. < Yurdumuzda 1 km. karelik alandan taşman malzeme miktan ortalama 600 ton dur. Bu rakam Kuzey Amerika'dan 6, Avrupa'dan 17, Afrika'dan kat daha fazladır. Ülkemizde nehirlerimiz vasıtasıyla taşınan toprak ve materyal miktan yılda 450 milyon tonun üzerindedir. Dünyadaki toplam toprak erozyununun 1/50 si ülkemizde meydana gelmektedir. 'Orman Yüksek Mühendisi, Çobançeşme Orman Fidanlık Müdürü, Havaalanı/İstanbul 71

3 IV TRAKYA'DA ROZYON rozyonun meydana gelmesinde ve az veya çok şiddette devam etmesinde bazı faktörler etkili olurlar. Bu faktörlerin bazılarının varlığı erozyonu kolaylaştırır. Bazıları ise erozyunu geciktirir. Bu faktörjeri Trakya' daki durumu gozönünde tutarak inceleyeceğiz. d YAMAÇ MYLİ : Yüksek meyilli yamaçlarda yüzeysel sular daha süratle akacağından ve suyun alt tabakalara sızması zorlaşacağından bu yamaçlar erozyona hassastır. Yamaç meylinin yüksek olması erozyonu kolaylaştıran bir faktördür. Trakya, esas itibariyle bir ova ve platolar bölgesidir. Ancak bölgenin Küfejytndçkuzeybatı ve güneydoğu istikametinde uzanan Istranca dağlık kütlesi, güneyde kuzeydoğu ve güneybatı istikametinde uzanan ve birbirine kabaca paralel iki sıra halinde uzanan Ganos ve Koru dağlan, keza az belirli olmakla beraber dağ karakteri gösteren Gelibolu yarımadasının varlığı yamaç meyli itibariyle Trakya bölgesini bu sahalarda erozyona karşı hassas duruma getirmektedir. 1 TRAKYA' DA ROZYONU TKİLYN FAKTÖRLR a YAĞMURUN ŞİDDTİ : Yüksek frekanslarda yağan sağnak yağmur damlaları toprak zerreciklerini yerinden kopararak harekete geçirir. Yüzeyden akan'suyun enerjisi, yer çekimi ivmesinin etkisi ile gittikçe çoğalarak bu suyun aşındırma gücü de artar. Trakya'da 4 saat zarfında 5 mm.nin üzerinde düşen yağışlar sağnak karekterindedir. Trakya'da 4 saatte düşen yağmurların az şiddetlisinden çok şiddetlisine kadar normal yağışlara nisbeti düşüktür. 4 saate isabet eden yağışların dirne' de % 80' i, Lüleburgaz da % 76' sı, Tekirdağ "da % 79" u. Florya' da % 74' ü ve Gelibolu' da % 67' si 5 mm.nin altında olup sağnak karakterinde değildir. Sağnak yağışlar bölgede en fazla Gelibolu' da meydana gelir. Trakya' da toplam yağışlara oranla ortalama olarak % 5 nisbetinde meydana gelen sağnak yağışların büyük bir kısmı da az şiddetli sağnaklar halindedir. (550 mm.) şiddetli sağnakların ( mm) nisbeti ancak % 17 dir. Çok şiddetli sağnaklar (100 mm den fazla) ise bölgede pek nadir meydana gelir. Ülkemiz genelinde erozyonu etkileyen faktörler arasında önemli bir rol oynayan yağmunııı şiddeti Trakya bölgesinde önemli bir erozyon faktörü değildir. b TOPRAĞIN DİRNCİ : Kum ve Toz nisbeti yüksek topraklar, yapıştırıcı kil elemanlarınca zengin topraklara oranla daha çabuk erozyona uğrarlar. Trakya topraklan tekstür ve bağlayıcı madde itibariyle yeknesaklık göstermez. Trakya' nın orta kesiminde yer alan Çalalcadirnc haltı boyunca ve rgene Suyunun kuzeyi ve güneyindeki alçak meyilli yamaçlar kil nisbeti yüksek ağır topraklardan oluşur. Yağmur damlalarına direnci yüksektir. Bu bölümün kuzeyinde yer alan alanlar ince kumlu kil taşlan, kumlu kaya yatakları ve dağılabilir marndan oluşur. Bu topraklarda direnç zayıftır. Yine bu bölümün güneyinde yer alan sahalar kum ve marn topraklarından oluşur ki bu topraklarda da direnç zayıftır. Trakya' nın kuzey ve güney bölümlerinde erozyonu etkileyen faktörlerden toprak direnci önem arzeder. c YAMAÇ UZUNLUĞU : Uzun yamaçlar, yüzeysel akışa geçen su miktarı daha fazla olacağından erozyona karşı daha hassastır. 7

4 e ARAZİ KULLANMA ŞKLİ : Tabii vegetasyonun tahribi; meyile paralel sürüm; mısır, pamuk gibi sıra bitkilerinin ekimi erozyonu çoğaltacak yönde etki yapan önemli faktörlerdendir. Kontrollü otlatma, kontrollü tarım (gübreleme, yeşil gübreleme, anız yakmama v.b.) tesviye eğrilerine paralel sürüm, kültürlerde münavebe, teras teşkili sağlandığı takdirde, arazi kullanma şekli, erozyonu etkileyen önemli bir faktör olmaktan çıkar. Trakya' da erozyon faktörü olma yönünden arazi kullanma şeklinin bütünüyle uygun olduğunu söylemek zordur. Özellikle meyile paralel sürüm, erozyon yönünden ciddi bir tehlike olmasına rağmen vazgeçilmeyen Jbir alışkanlık halinde devam etmektedir. Başıboş meracılığın yaygın olduğu yerlerde kontrollü otlatmadan bahsedilemez. sasen meracılık bütünüyle rotasyon düzeninden uzaktır. Ve mer'a olarak kullanılan alanlar erozyona maruzdur. Doğal bitki örtüsü ziyadesiyle tahrib edilmiştir. Teraslama alışkanlığı yoktur. Bütün yasal tedbirlere rağmen anız yakma alışkanlığı devanı etmektedir. f BİTKİ ÖRTÜSÜ : Nasıl ki toprağın oluşması, olgunlaşması ve bir canlılık kazanması, üzerinde bitki örtüsünün tutunmaya başlamasına bağlı ise, erozyon olayında da ilk toprak hareketi bitki örtüsünün şu veya bu ölçüde gitmesi ile başlamaktadır. Şu halde bitki örtüsünü erozyonu etkileyen faktörler arasında bir "anahtar faktör" olarak kabul etmek lazımdır. Bitki örtüsünün erozyonu etkileyen faktör olarak başlıca rolü toprağı örterek yağmurun çıplak toprak üzerindeki darbe tesirini önlemesi, yağmur darbelerinin toprağı parçalayarak onların kil. kum ve toz fraksiyonlarına ayrılıp yüzeysel akışla kolayca taşınır hale gelmesini önlemesi, topraktaki gözeneklerin tıkanarak geçirim kapasitesinin düşmesine ve yağışların süratle yüzeysel akışa geçmesine engel olmasıdır. Diğer bütün faktörler erozyon için uygun olsa bile bitki örtüsünün varlığı bu faktörlerin olumsuz etkilerini bastırabilmekte, kontrol altında tutabilmektedir. Bu nedenle bitki örtüsüne yapılacak dikkatsiz bir müdahale diğer faktörlerin olumsuz yönlerini ortaya çıkartıp onları canlandıracaktır. Bitki örtüsü yönünden zengin olan Karadeniz Bölgemizde sık sık sel ve heyelan hadisesi görülmesinin ana sebebi budur hektar yüzölçümü olan Trakya' ııın orman varlığı hektardır. Bir diğer deyişle Trakya" nın % 0' u orman örtüsü ile kaplıdır.trakya' daki orman varlığının hektarı Orman Bakanlığı'nca Ağaçlandırılmak suretiyle meydana getirilmiştir. Trakya' da iklim toprak ve relief şartlan bakımandan birbirinden farklı üniteler ayırdetmek mümkündür. Farklı coğrafi şartlar arzedcıı bu üniteler, Trakya' nın bitki örtüsü üzerinde de farklılaşma yaratır. Bu itibarla, iklim, toprak ve relief şartlarını dikkate alarak bitki örtüsünü; Nemli ormanlar sahası Kuru ormanlar sahası Antropojen step sahası Maki ve Psödomaki sahası olmak üzere dört gruba ayırmak mümkündür. 7

5 NMLİ ORMANLAR : Nemli ormanlar Trakya' mn kuzeyindeki Istrancalar ile güneyindeki Ganos dağlık kütleleri üzerinde yer alır. Bu ormanlar Istrancaların kuzey yüzünde zirveden kıyıya kadar; güney yüzünde ise zirveden rakımına kadar iner. Bu ormanlar, hakim ağaç türü Fogus orientalis (kayın) in yanısıra akçaağaç, kızılağaç, gürgen, çoruh meşesi, ıstranca meşesi ve orman gülü gibi türlerden oluşur. Trakya' nuı güneyinde, Ganos Dağları üzerindeki nemli ormanlar kuzeyde zirveden mt.yc kadar iner, güneyde zirveye sokulan akarsuların kabul havzalarına kadar iner. Bu ormanlarda hakim ağaç türü sapsız meşedir. Orman gülü bulunmaz. KURU ORMANLAR : Kuru Ormanlar Istranca Dağlarının güney yüzlerinde ve güney eteklerindeki platolarda. 00 ile 600 metreler arasında. Ganos Dağlarının güney yüzlerinde nemli ormanların dışındaki sahalarda ve bu dağların kuzey eteklerindeki platolarda, bütün Koru dağlan ile onun kuzeyindeki platolarda ve Gelibolu yarımadası üzerindeki tepelik kısımlarda yaygındır. Istrancaların güney yüzündeki kuru ormanları teşkil eden meşeler seyrektir ve orman altından mahrumdur. Ancak türce zengindir (sapsız meşe. saplı meşe, macar meşesi, tüylü meşe). Istrancanın güney değindeki kuru ormanların güney hududu, Antropojen stebin başladığı yerde son bulur. Ganos Dağlarının güney eteklerindeki kuru ormanlar nemli ormanların bittiği yerden 00 mt.ye kadar iner 00 mt.nin altında maki sahasına geçilir. Bu kesimdeki kuru ormanların esasını tüylü meşeler leşkjl eder. Bu ormanlar seyrek, orman altından yoksun ve en çok 810 metre boylanabildi ağaçlardan oluşur. Ganos Dağlarının kuzey eteklerindeki kuru ormanlar genel yükseklikleri 0000 mt. olan platoları kaplar. Çok tahribedilmiş olmakla beraber İnccik ve Banarlı' ya kadar parçalar halinde devam eden bu ormanların hakim unsuru tüylü meşedir. Kuru ormanlar Koru Dağlan üzerinde büyük bir yayılışa sahiptir. Bu dağların güney yüzünde 00 metreye, kuzey yüzünde 50 metreye kadar inerler. Bu ormanların hakim türleri kızılcam, tüylü meşe, macar meşesi ve palamut meşesidir. Trakya' da kuru ormanların görüldüğü diğer bir saha Gelibolu yanmadasıdır. Burada kuru ormanlar kızılcam ile temsil edilir. ANTROPOJN STP : Bu alanlar esas itibariyle rgene Havzasına takabül eder. Ormanın tamamen insan etkisi ile ortadan kaldırılması sonucu meydana gelmiştir. Antropojen step sahasını kuzeyden ıstrancaların güney eteğindeki kum ormanlar; güneyden ise Ganos ve Koru dağlarının kuzey eteklerindeki platolarda yer alan kuru ormanlar sınırlar. Antropojen step sahası, Çekmeceler civarını da içine alacak şekilde İstanbul' un batısından başlar ve Çorlu, Çerkezköy, Saray, Pınarhisar, Kırklareli, Lalapaşa, dirne, Pehlivanköy, Hayrabolu ve Muratlı arasında yer alan rgene Havzasını tamamen kaplar. Bu geniş sahanın büyük bir kısmı bu gün ağaçsızdır. Bu görüntü doğal step izlenimini vermekte ise de rgene Havzası, klimatik bakımdan doğal step sahasının dışında kaldığı kadar, köy koruları ve mezarlıklardaki orman parçaları havzanın geçmişte ormanlara sahip olduğunu göstermektedir. MAKİ V PSÖDOMAKİ : Trakya' da esas itibariyle kıyı bölgelerinde yayılış gösterir. Maki daha ziyade Ganos ve Koru dağlarının güney yüzlerinde 00 mt. ile kıyı arasında, Koru dağlarının batısındaki plato yüzeyleri ile Saros Körfezi kıyılan arasında ve bilhassa Gelibolu Yarımadası üzerinde yaygındır. Gelibolu yarımadası üzerinde kızılcam ve meşe ormanlarının tahribedüdiği her yerde yoğun bir maki örtüsü görülür. Maki bu sahada hemen hemen bütün elemanları ile mevcuttur. 74

6 Maki, Tekirdağ' dan itibaren İstanbul' a doğru karakter değiştirir ve maki elemanları sayıca gittikçe azalır. Buna karşılık maki elemanları arasına yapraklarını döken cinsler karışır ve bu suretle Psödomakiye dönüşür. İstanbul' dan İğneada' ya kadar olan kıyı bölgesinde makinin yerini psödomaki alır. Trakya' daki doğal bitki örtüsü hakkında yapılan bu açıklamalar, bitki örtüsünün erozyonu etkileyen faktörler arasında çok önemli bir yer tutmasından ileri gelmektedir. Trakya' daki doğal bitki formasyonları arasında nemli ormanlar diğer faktörler olumsuz olsa bile erozyonu önleyecek niteliktedir. Bitki örtüsünün bu gücü kuru ormanlarda biraz azalır. Antropojen steplerde topraklar, kendilerini koruyacak bitki örtüsünden mahrumdur. Maki ve Psödomaki formasyonu topografya ve Jeolojik yapının uygun olması halinde erozyona engel olabilen toprak muhafaza karakterli bitki topluluklarıdır. TRAKYA' DA ROZYON'UN SBPLRİ rozyonu meydana getiren sebepler iki ana grupta toplanır. Bunlar doğal sebepler ve insandır. a DOĞAL SBPLR : rozyonu meydana getiren başlıca doğal sebepler; topoğrafık yapı. jeolojik yapı ve iklimdir. TOPOĞRAFİK YAPI: Topoğrafık yapı erozyonu etkileyen bir faktör olmasının yanışını yüksek bir meyilc sahip olduğunda, uzun bir yamaca sahip olduğunda aynı zamanda bir erozyon sebebidir. Trakya bölgenin topoğrafık özellikleri, erozyona sebebiyet verme yönünden yurdumuzun diğer bölgelerine oranla daha mülayim ve erozyona daha elverişsizdir. JOLOJİK YAPI : Jeolojik yapı ve buna bağlı olarak toprağın erozyona karşı hassasiyeti, bir erozyon sebebi olabilmektedir. Jeolojik yapıyı oluşturan materyalin pekişme durumu zayıf, taneli tortul ve volkanik anakayadan meydana gelmesi halinde jeolojik yapı bir erozyon sebebi haline gelmektedir. Trakya' nın şist, grays ve kristalizc kalkerlerden oluşan kuzey kısmı; İliş. kalker, kumtaşı ve volkaniklerden oluşan güney ve batı kısmı; kalker, marn, kumtaşı ve konglomeradan oluşan orta kısmına nazaran jeolojik temel yönünden erozyona karşı daha hassastır ve bu Jeolojik temel erozyon sebebi olabilmektedir. İKLİM : Sağnak yağmur ve şiddetli rüzgar gibi iklim özellikleri, erozyon yönünden önemlidir. 4 saatte 5 mm den fazla düşen yağmurlar ve saniyede 6 mt. den süratli esen rüzgar erozyona sebeb olmaktad ı r. Trakya' ya yağan yağmurların ancak ortalama % 5'i sağnak karakterlidir. Trakya' da rüzgarların büyük bir kısmı kuzeyden gelir. Bu rüzgarlar Karadenizi geçtiklerinde nemle yüklüdürler. Bu nemi dağların kuzey yamaçlarında yükselirken bırakırlar. Dağların güneyine nemi bırakmış olarak geçerler. Bu rüzgarlar havzaya daha da ısınmış olarak geleceklerinden buharlanmayı arttırıcı bir faktördürler. Ancak bu rüzgarlar bölgenin hiçbir yerinde büyük bir sürate erişmediğinden kurutucu etkisi nisbeten azdır ve toprak zerreciklerini taşıyabilme gücü yoktur. Trakya da rüzgarların % 85' nin hızı, 6 m/sn. den azdır. Bu tesbitlere göre iklim özellikleri, Trakya için bir erozyon sebebi sayılamaz. b İNSAN : İnsan faktörü ise, arazi kullanımındaki ve doğal bitki örtüsüne müdaheledeki dikkatsiz tutumu ile erozyonun meydana gelmesinde, hızlanmasında ve şiddetlenmesinde tek başına en önemli faktördür. İnsanlar; yanlış arazi kullanımı ile, aşın hayvan otlatması ile bitki örtüsünün tahribi ile erozyona sebebebiyet verirler. 75

7 YANLIŞ ARAZİ KULLANIMI : Yurdumuz arazilerinden, bu arazilerin hangi amaç için kullanılmasının uygun olacağına bakılmaksızın, gelişigüzel ve bugünkü ihtiyaçları gidermek için faydalanılmaktadır. Türkiye ormanları, meraları, su kaynakları, diğer doğal bitki örtüleri, tarım alanları yönünden çok zengin bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyelin kır insanına sağladığı geniş olanaklar, planlı bir biçimde derlenmemiş olduğu için, uğraşı bir didişme şeklinde sürüp gitmektedir. İnsanımız doğaya ve doğal kaynaklara zarar vermiş, araziyi bu arazinin kabiliyet ve verini derecesine, sınıfına uygun kullanmamış, yanlış kullanarak onu talıribetmiş olmasına rağmen karşılık olarak ekonomik gelişmesini yine de sağlayamamıştır. Bu şekilde yanlış arazi kullanımının birikip, birleşip ortaya çıkardığı değişmez bir sonuç vardır. O da toprak erozyonudur. Bugün ülkemizde tarıma mgun olamayan ve arazi kabiliyet sınıfları yönünden orman veya otlak olması ve böylece devamlı bir şekilde bitki örtüsü ile kaplı olması gereken 6.1 milyon hektar genişliğinde ve çoğu meyilli yerlerde bulunan arazi, usulsüz bir şekilde işlemeli tarım altındadır. AŞIRI HAYA 1 'AN OTLATMALARI : Meralarımız; verim güçlerinin çok üzerinde aşırı ve düzensiz bir şekilde otlatmada kullanılmaktadır. Bu şekilde meralar yoğun hayvan baskısı altında ezilmekte ve verimsizleşmektedir. Meralarda ot örtüsü zayıflayıp toprak ta sıkışınca erozyon başlamaktadır. lîitki ÖRTÜSÜNÜN TAHRİBİ : Ormanların tarla açma ve usulsüz kesimler sonucu. yangınlar sonucu lahribcdilmcsi, meraların tarla açma maksadiyle sürülmesi toprak bitki ve su düzeninin bozulmasına sebeb olmaktadır. Bu da verimsizliğe, erozyon, sel ve taşkınlara sebep olmaktadır. Ayrıca ormanlarda hayvan otlatılması da ormanlara zarar vermekte onların azalmasına sebebiyet vermekte ve kendilerini yenilemelerini engelllcmektcdir. Trakya' da iskan 60 asır gerilere gitmektedir. Bu saha. uzun asırlar boyu kuzeygüney ve doğubatı yönünde göçlere sahne olmuştur. Bu bölgede ağacın yegane yakacak, gemi ve mesken yapım maddesi olması Trakya da bitki örtüsünün tahribatını kolaylaştırmıştır. Balkanlarda maden kömürü yatakları yoktur. İnsanlar asırlarca yakacak olarak ağaç kullanmışlardır. Ortaçağda Venedik. Ccnova. Bizans ve daha sonra Osmanlı İmparatorluğu bimik deniz gücüne sahipti. Gemi yapımında kullanılan kerestenin Balkan silsilesinden: Istranca ve Deliorman'dan temin edilip Varna. İstanbul ve İzmir' deki tersanelere sevkedildiği bilinmektedir. Balkanların madence zengin oluşu bunların işlenmesi için ağaç kesimine sebeb olmuştur. Trakya' da Ormanların tahribinde ilk çağdanberi meydana gelen harpler, yangınlar ve hayvan otlatmacılığı da geniş suretle etkili olmuştur li yıllardan sonra traktörün arazi işlemesinde kullanılmaya başlanması, nüfusun hızlı bir şekilde artması mera alanlarının da tarıma açılmasını hızlandırmıştır. Trakya' daki bitki topluluklarının bugünkü sınırları doğal olmaktan uzaktır. Altı bin yıldan beri meskûn olan Trakya' da insan bitki örtüsüne geniş ölçüde müdahele ederek sınırlarını ve çehresini değiştirmiştir. Havzadaki ormanları tahribederek sahanın antropojen step karakterini kazanmasına, kıyılarda ormanı ortadan kaldırarak maki ve psödomakinin yerleşmesine ve sahasını genişletmesine sebep olmuştur. 76

8 Trakya' da erozyon, özellikle doğal faktörlerin elverişli olması nedeniyle ülkemizin' pek çok yerinde olduğu kadar şiddetli ve ilerlemiş değildir. Ancak özellikle Avrupa ülkelerinden çok daha fazladır. Trakya' da 1 doğal kaynakların başlıcası olan ormanlar alan olarak tabii sınırlarını kaybetmiş, senet olarak ta azalmıştır. Su kaynakları tehlikededir. Topraklar çeşitli şiddette erozyona maruzdur. Biyolojik çeşitlilik azalmaktadır. Meralar düzensiz otlatılmaktadır. İşlemeli tarımda hatalar yapılmaktadır. Bütün bunlar devam ettikçe mevcut erozyonun daha da şiddetlenmesi kaçınılmazdır. Bölgede ormanların korunması ve işletilmesi hizmetleri Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü' nün mahalli birimleri tarafından sürdürülmektedir. Orman Ağaçlandırma ve Fidan üretim hizmetleri de Orman Bakanlığı, Ağaçlandırma ve rozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü' nün bölgedeki taşra birimleri tarafından sürdürülmektedir. 6 Temmuz 1995 günü yürürlüğe giren 41 sayılı Milli Ağaçlandırma ve rozyon Kontrolü seferberlik kanunu ile kamu kuruluşlarının ve vatandaşların katılımlarının sağlanması sonucu bölgede Ağaçlandırma hizmetlerinin daha da süratlenmesi hedeflenmektedir. KAYNAKÇA Prof. Dr. İbrahim AT ALAY Hüseyin BİRİNCİ Prof.Dr. Yusuf DÖNMZ Turhan GÜNAY H. K ARAŞ AHİN, H. BİRİNCİ. G.GÖNÜL. S. CRİT Harvcy OAKS Prof. Dr. Necdet TLTNÇDİLK Türkiye Jeomorfolojisine Giriş Doğal Kaynakların Geliştirilmesi ve Kullanımının Sosyal konomik ve Fiziksel Yönden Planlanması Trakya' nın Bitki Coğrafyası Orman Ormansızlaşma Toprak ve rozyon Türkiye'de rozyon sorunu. Genel rozyonla Mücadele Faaliyetleri içinde Orman Bakanlığı' nın Yeri. Yeni Politikaların Tcsbiti Türkiye Topraklan Türkiye' nin Kır Potansiyeli ve Sorunları 77

9 TÜRKİYNİN TOPRAK ROZYONU İL MARUZ KALDIĞI THLİK Gülay YAŞIN 1 Türkiye'nin erozyonla manız kaldığı tehlikeyi ve hızlı bir çölleşme süreci içinde olduğu gerçeğini toplum bilincine yansıtmak ve bu konuda kamuoyu oluşturmak üzere kurulmuş olan TMA Vakfi'nın bir toplantısında Cumhurbaşkanımız Süleyman Demirci, "rozyonla Mücadele konusu Türkiye için hayati bir konudur, bir milli mücadeledir. Bir ülke topraklarını kaybederse aç kalır, çıplak kalır. Yani aç ve çıplak kalmamanın yolu topraklarına sahip çıkmaktır" diyerek toplantıya katılan konuklara ve gazetecilere konunun önemini vurgulamaya çalışmıştır. Ülkemizdeki erozyon teehlikesini yakından tanıyan ilgililerin toprak erozyonuna bakış açıları işte böyle ürkütücü ve kesindir. Peki erozyon ülkemizi nasıl içten kemirmektedir? Toprak aşımını (erozyon), toprağın aşınmasını önleyen bitki örtüsünün insanlar tarafından yokcdilmcsi sonucu koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgârın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır. Bu tanımlamadan, da anlaşılacağı üzere erozyon olayının temelinde, insan unsuru ve onun doğaya karşı (özellikle orman ve otlaklara karşı) olan olumsuz davranışları yatmaktadır. Ülkemiz ne yazık ki doğa'nın ve toprakların hastalanması anlamına gelen erozyon konusunda oldukça şanssız bir konumdadır ve dünyada önde gelmektedir. Bunun nedeni topraklarımızın aşınmasını önleyen bitki örtüsünün insanlar tarafından yok edilmesi, topraklarımızın bilinçsizce kullanılmasıdır. Burada rahatlıkla diyebiliriz ki; insanlarımızın doğaya yaptığı olumsuz etkiler diğer etkenlerin yanında erozyon olayının temelinde yatmaktadır. rozyon yönünden ülkemiz canlı bir "müze" ve bir "albüm" görünümündedir. Ülke topraklarımız maruz kaldığı erozyon konusunda birbirine yakın ama farklı veriler mevcuttur. İlk kez 19 yılında düzenlenen Ormancılık Şurası'nda, Ağaçlandırma ve rozyon Kontrolü Komisyon Raporu'nda şöyle denilmiştir. "Ülkemiz topraklarımızın /4'ü erozyona maruz olup büyük bir bölümünde topraklar lanıamcn taşınmış, hatta ana materyal (Ana kaya) yüzeye çıkmıştır. Akarsularla taşınan toprak ve ana materyal miktarı yılda 500 milyon ton'u bulmaktadır. Orman bakanlığı ağaçlandırma ve erozyon kontrolü genel müdürlüğü yayınladığı bir broşüründe ise, "Nitekim bugüne kadar süregelen yanlış arazi kullanımı, aşırı ve bilinçsiz hayvan otlatması ve ormanların insafsızca tahrip edilmesi sonucu binlerce yıldır çeşitli uygarlıkları barındırmış olan Anadolu'muzun % 7'leri aşan bir kısmı erozyon etkisi altındadır. Birim alandan taşınan toprak miktarımız ise Afrika'dan kat, Avrupa'dan 17 kat, Kuzey Amerika'dan 8 kat fazladır" denmiştir. Her yıl akarsularla denizlere en az 500 milyon ton verimli ülke toprağı sürüklenerek gitmektedir. Giden bu toprak Kıbrıs adasının yüzeyini 10 cm kaplayacak kalınlıkta bir miktar anlamına gelmektedir. Aynca ölçümlerde yer almayan kum ve çakıl gibi ağır malzemeler de dikkate alındığında, yerinden oynayan ve.aşınan toprak malzemesinin 500 milyon tonun üzerinde olduğu ve milyon tonlara kadar çıktığı hesap edilmektedir. Oysa erozyonla kaybedilen 1 cm. kalınlığındaki toprak tabakasının v 1 TMA Vakfı Genel Müdür Yardımcısı 78

10 v;:!!'>,n Lazare'mass için.en ı\i şarîjarda 00S00 J.JI geçmesi geielrnektedu Bu va r. :'.5Î \CIÜÎ gr/sî #;,:k cır ufcîds amada farîjı kıî^terda mevdana &eîsn trorvcn oranlan dikkâte alındı^nda Türkiye'nin gerçekten tcpisl a^nîrrc (oîc/.yrr!) konusunda on aralarda olduyunu göstermektedir Tu:ki\fdf.n her y<î hemen hemen Avrupa \s V.ı^li'dys kitakn tcpkmma \eva sadece \fnka latası tcpkınn^a eşıî mıktaîds îcprak dsniilerc taşî^m.;hid;:r Başım erozyon ile Laybetö^mn' îcprikkr Yurkı\e\ı akın bir gelecekte role dönüştürecek beviıîîadsr 19 Rio Durî'vu Çevrs Zîj*ei'nde a{.iklâni \erjiere göre mecuî erc^. onl^kia hızs de. U:I tâane ^Ciö yılında, Türîa^e topraklarının 8^'s f.c! olacaktır. I.rc.:'vsnufi nedenlerma savacak cîursak. bunlar \anh^ aiazı 'ojüsairn!?.>::; havan ctlâ*nıau b.'iı crfc^iınjn îahnbi. ir^î vap?y, jecîcjîk vspı. ikhm, bilin.çcvhk. dai:;?hk \a asal scrurisuüîuîûaî.'f'jînds iiiûzmhûn Ov u.';r^na *, sıüen tavî^isr '.e Türkiye'de erenon oiç;.înır. bu safhîta r;û'.; :::'! ': eîksnîi: b:^ l \î\ \Îi: Başkanı, Birleşmiş Milletler Ç/evre adulu '^afc: Havreîtm K\R\C \:.: ;..: ss^lennin at Ladi" hiîdı olduğunu cır ke> daha Lanstlamaktâdır "Bl'Gf^: K4DAR VATANDAŞ GÇİM İÇİN, HLMMFTIÎR SJÇÎM İ Tl RM\""'>İN DOĞASIM V ORMANLARIM TAHRİB TMİŞlFRDİR" Toprak erozyonunun ülkemize serdiği zararlar Bulun hu 'joaiifiardan anîaşiîacagı gîbî rro^c:ıı:n Sil'.?l^zz::.:< :r.v ". ı,,d.., :..;:.B': ;..' " inik:: 'ı. s aralîınniiiîsnn v TMA \akfi > eî!ui:!i.:ı vrd!.'y bıif,:;^:.,,:. i :.:; ii C. ;.'. i.?t";: :.: Pra^vORi'n ısbep olduğu en bu>uk irai ai ck^i:. :'.::: bini'..:, :." :.;,' 'J:\..::.. ;::. eîdea çîkmasîdîr TC Hukurastî okrak tanmsal ^enms aritımiai :ç:n " ' ' ::?:, ı? ' ~ '.,' '. '. ;':.., vihnda4^ înlvonljrahksuni gubre\ı topraka ZI?MC. : ; rk; : ',v; ".. k ' de?erds cr&s teprakîa meıcut değal gübre kebede.! î:a:.,7....:i.::::;; r.ı :!t,._.:,,c:.. Meraların ka>bî, hayvancılıkla teinıp. edilecek bayuk vj'jhiı~z \a p.,û:.dtr. ^:h.v..::,:\u 198?.19 >ıl!an arasında havvansal umnk;di ûhi^^r:::/ ' > 1,:^ e:.rais;kî:»fck;::... artmıştır îken dolarak ba:z;lanmiz: ekcrxmk eminle:.;"^ kîîiival. c::r d.'.î. C:Û.:''C:: I.:%. kavkijjanna sebep GİsîitadHi Bu.nun _c^u'enda d.i oan \e ~.J. k_, :;"kn c:::.;i*:.d:: lanm alanları,s ^erakns \GnîiîS:zle:n::!. fc^uk :c;.vc:,;..;.:'x::ı r :k.:ik.'..?,vit:n gocun baş'sca ^ebob:d;r îf.cfutk dengelerin v e ıklımîn bcrulma^i ">e dcgîî \Zıhilz:iVd k^r:,';^cd: e±'.5:^i7

11 Toprak erozyonu ve beraberindeki çölleşmenin sosyoekonomik sonuçları Bugün ülkemizde yaşanan yaygın erozyon ve çölleşme ile yine ülkemizin bir gerçeği olan aşın nüfus artışı ve kırsal kesimlerden göç ve çarpık kentleşme sonucu gecekondulaşmalar arasında sıkı bir ilişki olduğu açıktır. Verimsizleşen ve yok olan tarım arazileri, meraların yok olması ve hayvancılığın gerilemesi sonucunda kaybedilen iş imkanları ve gelir çok büyük boyutlarda olup, kırsal fakirliğin pekişmesine neden olmaktadır. rozyonla tanm alanlan ve meralar venmsizleşen, doğup büyüdüğü, camiiokulutelefonu olan yerini terkedip, karnını doyurabilmek umuduyla akın akın büyük kentlere göç eden vatandaşlar, aslında yoksulluğa ve sefalete göç etmektedirler ve bugün ülkemizde köylerden şehre göç edenlerin sayısının yılda 1 00 OOO'dir. Tarım ve hayvancılı 1 :\,'ıiikamız yeniden gözden geçirilip gerekli önlemler alınmadığı erozyonla ıi'fnaılclvi'.lt etkin politikaîn. /ilenmediği sürece çok yakın bir gelecekte göçe maruz kentlerimizde zaten yaşanmakta olan büyük boyutlu sosyal sorunların patlamasına zemin hazırlanmaktadır TMA Vakfı başkanı Hayrettin Karaca, "ROZYONLA KAYBTTİĞİMİZ SADC TOPRAK, SU V BİTKİ ÖRTÜSÜ DĞİL, GLCĞİMİZ, İŞİMİZ, AŞIMIZ, V DÜNYA MİRASININ BİR PARÇ ASIDIR" diyerek tüm bu sorunları en doğru biçimde özetlemiştir. '.0

12 TRAKYA'DA SULAK ALANLAR Besim ÖZYURT Tekirdağ, Kırklareli ve dirne İllerini kapsayan 1.89 Ha genel sahaya sahip TRAKYA diye anılan bu yörede sulak alanlar önemli bir yer tutmaktadır. Çevre koruma politikasında başta insan ve insanın varlığı olmak üzere her türlü canlının "Koruma Kullanma esasları çerçevesi içinde geliştirilerek konftnak, kullanarak korumak gibi hedeflere ulaşacak tarzda geleceğin, hayatiyetin devam ettirilmesi benimsenmiştir. Sulak alanların korunması konusunda, 199 yılında TBMM' nin de karan ile ülkemizdeki bazı sulak alanlar Ramsar sözleşmesi (Özellikle Sukuşlan yaşama ortamı olarak Uluslararası öneme sahip sulak alanlar hakkında sözleşme) kapsamına alınmıştır Bu sözleşme ile, uluslararsı seviyede koordinasyonla, sulak alanların uygulanabilir bir çevre yönetimi ile sürdürülebilir kalkınmaya uygun tarzda korunması amaçlanmaktadır. Sulak alan, doğal yada yapay sürekli veya mevsimsel tatlı acı yada tuzlu, durgun ya da akan su kütlelerini, bataklıkları, turbalıkları ve gelgitin çekilmiş anında derinliği 6 mt yi aşmayan deniz sularını tanımlar Trakyadaki sulak alanlar, nehir deltaları kıyı lagünleri, göller, dere havzaları ve sazlıkları kapsamaktadır. Sulak alanların işlevlerini özetlersek; 1 Yeraltı suyu depolama reğli sazlığı Yeraltı suyu boşaltımı Beyşehir gölü Taşkın kontrolü ve suyun yaydınlması Hatanuş sazlığı 4 Kıyı tahkimat ve erozyonu azaltma Kızılırmak deltası 5 Tortu tutma 6 Besin tutma ve aktarma 7 Besm zincirini destekleme 8 Balık yaşam ortamları Büyük menderes deltası 9 Canlılar için yaşam ortamları Göksu deltası 10 Aktif rekreasyon \logan gölü 11 Pasif rereasyon ve kalıtsal değerler Manyas gölü Sulak alanların bu sayılan işlevlerini yerine getirebilmeleri için, 1 Doğal kaynaklar üzerindeki talebin azaltılması, sürekli artan tarımsal ve endüstriyel üretim başlı başına sulak alanları tahrib eden bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Sürekli kullanma geriye donuşu almayan doğal ortam kaybını da beraberinde getirmektedir Sulak alanların bozulmasının önlenmesi doğal kaynakların sürdürülebilir ve dengeli olarak kullanılması ile gerçekleşecektir Anlayış ve bilincin geliştirilmesi, sulak alanların korunabilmesi, ancak Kamuoyu bilincinin harekete geçmesi ve sulakalan işlevlerinin, değerlerinin karşı karşıya kaldıkları hayat; tehlikenin 1 Orman Yüksek Munendisi, Orman aa.v rrıhğı Marmara Bölge Müdürlüğü, Şube Müdürü 81

13 anlaşılmasıyla gerçekleşebilecektir İnsanları tutamlarında da doğal kaynakların korunmasına yöndik değişimler gereklidir Su kaynaklarının nitelik ve niceliklerinin planlanması ve yönetimi ele alınmalıdır 4 tikeler arasında paylaşılan nehirler ve sulak alanların kaynak değerlerinin adıl dağılım 1 ve sürdürülebilir kullanımı için her düzeyde uluslararası işbirliğine gidilmelidir.*> Sulak alanlarla ilgili politika ve yasaların geliştirilmesi sulak *}*P. r^nbaür.a karsı ca'dı::'"' önlemlerin alınması 6 Sulak alan korumacılarının eptımî ve ^elışön'mssı. gonullu SIVÎ? crs^îlsnn katehmlannm sağlanması, araştırma ve îzlense fetkinkklerinir» yavgırjajtsnlması sağlanmshd:r TRAKYA'DA SI LAK AL ANLAR: 1) MRİÇ DLTASI, GALA GÖLÜ ve ÇVR GÖLLR dirne İli, nez Ilçesındedır Meriç nehrinin denize döküldüğü yerden Kuzev indeki İpsala İlçesine kadar uzanan yaklaşık 800 Ha lık bir alandır Saha içinde Dalyan Işık Kuvalak, Taşalt, Sığırcı, Pamuklu golleri ile Domuz Golü. Bucurmsne Gdu ve Kuçuk Gol ye; alır Delta da mevcut gollerin en önemlisi Gala Golu'dur Gala Golü, Buyuk Gala ve Kuçuk Gala olarak iki bölümdür ve toplam alanı 700 Ha dır. Sahada muhtelif ağaçlar yer a! I SU ile kaplı olmayan sahalarda Pırnal meşesi, Kocayemiş, laden. Böğürtlen, Karaçalı gibi ağaççık ve çalılar bulunmaktadır Sahanın 0 o60'ı göllerle kaplıdır %ü u bataklık ve sazlıktır "ovlık kısmı kumluk ve o i5'i otlarla ve diğer bitkilerle kaplıdır mevcuttur. Mevcut yabani hayvan olarak, yaban ördeği, sakarmeke, balıkçıl, su çulluğu, sığırcık, kuğu türleri Göçmen türler kuğu \LZJ. pelikan, flamingo, turna genellikle Fk'în Kasım ayında gelirler ve Nisan ayı başında giderler Saha uzun yıllardır su ve kara avcılığı sahası olarak bilindiğinden çevre illerden özellikle İstanbul'dan gelen gelişmiş a, malzemelerine sahip avcıların usulsüz ve kurallara uymayan avlanmaları gözlenmektedir Sahadaki gollerde son yıllarda çok azalmakla beraber 810 yıi oncetrae kadar yılan balığı üretimi ve avcılığı yapılmakta ıdı \>nca aynı gollerde sazan, sudak (nesli üıksnmek ürere), tatlı su îsvreği (nesli tükenmek u/ere) turaa (f,ok afaldı), kızılkanat (çok azaldı) tahta balığı ve yayın balığı (nesîsnın tükendiği söylenmekte) türleri vardır Su ürünleri üretimi ve tatlı su avcîhğ: Î,;HÎI potanısya! bir sshair SAKA GÖLÜ LONGOZl Kırklareli İh Demirköy İlçesi sınırlan içindedir Çok sınırlı yayılışa sahip yek olma tehlikesi ;le karşı karşıya olan su basar ormanların Avrupa çapında nadir ve eşsiz bîr örneğini teşkil etmektedir Özellikle henüz bozulmamış tabu bir çevrenin yanısıra Saka, Pedına, Hamanı Gollerinin mevcudiyeti sahaya estetik açıdan bir güzellik ve değer katmaktadır Saha bilimsel araştırmalar için elverişli bi; laboratuar durumundadır Sahanın alanı yaklaşık 1400 Ha dır

14 SULTAN BAHÇ DR HAVZASI Tekirdağ Saray İlçesi ile Kırklareli Vize ilçesi arasmda seyreden havza guzei bîr kıyı alanı ile Karadeniz ile butünleş.v Bir kısım balık türleümn ürem s alanıdır Havzaya bitişik Kıvıköy tarafında Trakya'dakî tek îabıi Karaçam ciınarıî ver slır Bu ormanın Deniz" e kadar uzandığı Karatuna Koıfesı, bakır kıyısı temsz \e b?:ral Desrzs \s yer ver k&ı ahk tapısı ile nesiı tehlikeye düşnnış bir tur olan.\kdmıi Fck'uniin iz yaşs.!îîîoina ehen&k bîr habıtat durumundadır 4 P4PI ÇDRF ve KAZ VVDR HAVZAL ARI Kırklareli İl i, \ı:ı<ö lîçesı Kiviko> belde^nde yer ûıt Önemli ölçüde balık üreten hazalardır Denize açıldıktan kıyılana tanhı (»man ortldj.tst \.ardır. Tarihî vapılar, omıae \<î dere ha.zalannîn büîunleştığî önemli bîr dcğâ parçasidir 5 ŞRFLİ DRSİ Tekirdağ İline 0 km uzaklıktadır Dere hawası boyunca uzanan sazlıklar, kuzeyindeki söğütlük alanlar dere havzasında yaşayan yerli ve göçmen kuşların önemli yaşam ortamlarıdır Sürüngeni erden tu yılanlarının, zehirsiz kara yılanların bu çevrede yaşadığa, ayrıca kertenkele \e Trakya Tosbağası gibi hayvanların da mevcut olduğu bilinmektedir Muhtemelen domuzlar henüz mevr'* «.azlıkların kuytu' yerlerinde barınmaktadırlar Kurt, tilki, çakal vb hayvanların artık yok olduğu, ancak kır tavşanının zaman zaman görüldüğü koylüleres ifade edilmektedir Şerefli deresi sulak alam korunması ve ekolojik dengesinin yeniden sağlanması gereken önemli bir ekosıstemler gurubunu kapsamaktadır Çok yönlü koruma, çok yönlü faydalan sağlayacak ve faydalı kullanımları mumkun kılacaktır Kaynaklar: Doğal Hayatı Koruma Derneği Yayınlan S

15 YRLŞİM YRİ KATI ATIKLARININ TARIMDA DĞRLNDİRİLMSİ Prof Dr. Metin Bahtiyarı 1.Giriş "Çevre Koruma" ve "Katı Atıklar konomisi" programlarının ve stratejisinin temel ilkesini, atıkların yeniden değerlendirilmesi oluşturmaktadır.bu stratejilerde ön görülen en önemli temel hedefleri şöylece özetlemek mümkündür: 1. Üretim atıklarının azaltılması,. Bu atıkların üretim sürecinde yeniden kullanılması*. Çevreye zararsız üretim yöntemlerinin kuşanılması, 4. Ürünlerin çok kez kullanımlarının arttırılması, 5. Tüketim atıklarının azaltılması, 6. Atıkların enerji içeriğinden yararlanılması, 7. Atıkların yararlı hale getirilmesi ve değerlendirilmesinin arttırılması (18). Bu temel prensiplerden en sonuncunun ışığında, burada yalnızca yerleşim yeri katı atıklarının giderilmesinde ve yeniden değerlendirilmesinde en etken ve rasyonel çözüm yolu olarak kabul edilen, "Kompostlama" sonucu elde edilen ürünün, yani "Çöp Kompostu" nun toprakta kullanılma olanakları üzerinde durulacaktır. Katı atıkların yeniden değerlendirilmesinde, konunun sadece ekonomik yönünün değil, aksine çevre korunması ve sağlığı gibi önemli çevresel sonuçları bakımından toplum yararına olan yönü gözönünde tutulmalıdır. Çöp kompostu kavramı altında, çöplerden ve gerektiğinde çöpe arıtma çamuru ilavesiyle kazanılan ürün anlaşılmaktadır. Kompostlamada, daha çok ev çöpleri mekanik ayıklamadan sonra değişik yöntemlere göre, kuvvetli bir aerob ayrışmaya tabi tutulurlar. Mikrobiyolojik oksidasyon derecesine bağlı olarak üç kompost türü vardır (7). Bunlar: a. Ham Kompost: Mekanik olarak hazırlanmış çöp, b. Taze Kompost: Ham kompostun kısa süreli yoğun bir ön oksidasyona tabi tabi tutulmuş şekli, c. Olgun Kompost: İleri derecede ayrışmış, optimal hava/nem oranında bile çevre sıcaklığının üstünde kendiliğinden ısınamayan ürün. Bunlardan taze ve olgun kompostlar tarımda uzun yıllardan beri kullanılmakta olup, ham kompostun uygulanabilirliği, özellikle hijyenik açıdan kesinlik kazanmış değildir (9).. Literatür Özeti.^ Tarımda kompost uygulamasanın daha ilk yıllarında, çöp' kompostunun bir gübre olmaktan çok, ilk planda bitki besin elementleri ve organik madde içeren bir toprak ıslah maddesi olarak görülmesi gerektiği ortaya konulmuştur (16). Çöp kompostunun, diğer birçok amaçla kullanılmasının yanısıra, toprakta başlıca a. Şimdiye kadar kültüre alınmalarında yarar görülmeyen, verimsiz kıraç arazilerin ıslahında, b. Doğal durumu bozulmuş ve yorgun tarım alanlarının ıslahında, c.qrganik maddenin yeterli olarak üretilemediği veya uzak mesafelerden sağlanmak zorunda kalındığı işletmelerde, toprağın humus kaynağı olarak, yaygın kullanım olanaklarına sahip olduğunu görmekteyiz (14). Kompostlamayla, kıraç veya bozulmuş kültür arazilerinden, genellikle daha ilk ıslah yıllarında çok başarılı sonuçlar alınmasına karşılık, iyi durumda bulunan tarım alanlarında, ıslah etkisinin görülmesi daha uzun zaman gerektirmektedir (10). Çöp kompostunun, toprak özelliklerini ve ürün verimini geliştirdiğine ilişkin çok sayıda araştırmalar mevcuttur (1). Başta'ahır gübresi olmak üzere, çeşitli ıslah maddeleriyle, çöp kompostu tür ve çeşitlerinin kullanıldığı çok yıllık karşılaştırmalı tarla denemelerinde, çöp kompostunun en az ahır gübresi kadar etkili olduğu, özellikle kalıcı etkisinin, ahır gübresinden daha fazla olduğu bulunmuştur (,9,11,15). Çöp kompostunda, blitki gelişmesini teşvik edici maddelerin yanısıra, az da olsa, sınırlandırıcı madde olarak tuzlar, zararlı maddeler olarak bazı ağır metaller ve polisiklinlerin de bulunabileceğinden söz etmek gerekir (9). Kompostun tuz etkisi, sadece * Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü 84

16 çöparıtma çamuru kompostlarında ortaya çıkabilecek blir sorun olup, miktar ayarlamasıyla çözülebilir niteliktedir. Şimdiye kadar, pratikte uygulanambilen kompost dozlarında, herhangi bir tuz etkisi görülmemiştir (1). Ağır metallere daha çok çöparıtma çamuru kompostlarında rastlanabilmektedir. Sade kompostlarda a ır metal riski bulunmadığı gibi, komposttan toprağa geçen tolere edilebilir değerleri hakkında da, halen bağlayıcı sınırlar vermek mümkün değildir. Polisiklinlerin mikrobiyolojik oluşumu özellikle organik madde içerisinde yoğundur. Buna göre, çöp kompostunda da oluşması doğaldır ve toprakta organik maddenin var oluşuyla birlikte kendiliğinden meydana geldiği ve parçalandığı kabul edilmektedir. Çöp kompostunun polisiklin kapsamının dinamik olması, toprağın bu marddelerce zenginleşmesinde, aslında çöp kompostunun bir katkısı olmaması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çünkü aynı durum hem ahır gübresinde, hem de toprak organik maddesinde söz konusudur. Yapılan araştırmalar, kompostlamayı takiben, üründe bulunan polisiklin miktarının, topraktaki değerlere bağlı olmadığını göstermektedir (9).. Materyal Ve Yöntem.1. Materyal Deneme alanı, F. Almanya Giessen kenti, Leihgestern kasabası, Gemarkung mevkiindedir. Bazalt anamateryal üzerinde oluşmuş, hafif pseudogley karakterde, kireçsiz kahverengi topraklardan meydana gelmiştir. Siltli tınlı tekstür sınıfında olup, ph değeri ortalama 5.67'dir. Ortalama % O.M., 0 ppm PO5= 57.5 kg/da ve 90 ppm KO= 7.5 kg/da içermektedir. Bölgenin iklimi, yıllık ortalama 587 mm yağış, 9.0 oc sıcaklık ve % 76 nispi nem ile ılıman yağışlı bir karakter göstermektedir (4). Denemede kullanılan çöp kompostları, F. Almanya/Gross Gerau, Bischofsheim kompost fabrikasında yaz aylarına ait ev çöplerinden üretilmiş, 10 ve 18 mm tane iriliğine sahip sade kompost çeşitleridir (1).Test bitkileri, birinci deneme yılında rbgraf çeşidi yazlık yulaf, ikinci deneme yılında Kolibri çeşidi yazlık buğdaydır... Yöntem deneme, kompost çeşiti x miktar ( t/ha) x 4 tekerrür olmak üzere toplam 4 parselin kullanıldığı, şansa bağlı tam bloklar planına göre düzenlenmiştir. Parsel büyüklüğü 50 m'dir. Sonuçlar istatistik değerlendirmeye tabi tutulmuştur (6). Kompostlar parsellere sonbaharda verilmiş, toprağa iyice karıştırılmış, takip eden ilkbaharlarda ekim yapılmıştır. Hasat işlemlerinden sonra, parsellerden bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Alınan bu örneklerin önemli bazı fiziksel ve kimyasal özelikleri belirlenmiş, ayrıca ürün verimleri değerlendirilmiştir (,5,8). 4. Araştırma Sonuçları Ve Tartışma 4.1. Toprak Analiz Sonuçları Agregat Stabilitesi Çöp kompostlarının, toprağın 1 mm'den büyük suya dayanıklı agregat miktarı üzerine etkisi ve istatistik değerlendirilmesi Cetvel l'de verilmiştir. Cetvel 1. Deneme Tarlası Topraklarının Agregat Stabilitesi Analizleri (% Ort.) ve Varyans Analizi Muamele Bahar Güz Bahar Ortalamal Kontrol İK. 40 İK. 80 İK. 10 KK.40 KK OTtalama Ölçüm ortalamasıdır. 48 Ölçüm ortalamasıdır. 85

17 Kaynak SV KT KO Genel Zamanlar Muameleler xx Kompostlar xx Miktarlar xx Hata xx: % 1 Düzeyde önemli. 6.89xx Görüldüğü üzere, toprağın kompostlanmasını takiben geçen zaman, uygulanan kompost çeşitleri ve kompost miktarları toprak agregasyonunu önemli derecede farklı etkilemişlerdir, artan kompost miktarına paralel olarak agregasyon da artmış, ince kompost agregasyonu kaba komposta oranla daha fazla arttırmıştır. Zamanın, agregasyon üzerine etkisi olumsuz bulunmuştur. Bu durum, hububat tarımı altında toprak işlemenin, strüktürü zayaflatmış olabilmesiyle ve kompostların toprakta makro strüktür yerine mikro strüktürü geliştirmiş olmasıyla açıklanabilir. Zira, kontrol muamelede de zamana bağlı bir azalma vardır Faydalı Nem Kapasitesi ince kompostun, toprağın faydalı nem kapasitesine olan etkisine ilişkin sonuçlar ve değerlendirilmesi Cetvel 'de verilmiştir. Cetvel. Deneme Tarlası Topraklarının Faydalı Nem Kapasitesi Ölçüm Sonuçlan (% Ağır., Ort.) ve Varyans Analizi Tekerrür Muamele Kontrol İK İK İK Ölçüm ortalamasıdır Ortalamal Kaynak Genel Bloklar 1.00 Muameleler 0.50 Kompostlar 1. Miktarlar 0.09 Hata SV 15 1 KT KO İstatistik değerlendirmeye göre, çöp kompostunun toprağın faydalı nem kapasitesine etkisi önemsiz düzeyde olmakla beraber, ölçüm değerlerinde kontrole kıyasla % 46 arasında bir artış meydana getirdiği görülmektedir. Burada, toprakların fiziksel özelliklerinin kısa zamanda önemli derecede değiştirilemeyeceğini de göz önünde tutmak gerekir. Kompostun. toprağın porozitesini de benzeri şekilde arttırdığı, hacim ağırlığını ise buna uygun olarak düşürdüğü tespit edilmiştir. Yapılan birçok araştırmada da benzer sonuçlar alınmıştır (9.15). 86

18 4.1.. Toprak Reaksiyonu Kompostların, topraklarının ph değerleri üzerine etkileri Cetvel 'te verilmiştir. Cetvel. Deneme Tarlası Topraklarının ph Ölçüm Sonuçlan ve Varyans Analizi Muameleler Bahar Güz Bahar Ortalama 1 Kontrol İK İK İK.1O KK KK Ortalama Kaynak SV Genel 17 Zamanlar Muameleler 5 Kompostlar Miktarlar Hata 10 xx: % 1 Düzeyde önemli. KT KO F 5.00xx 50.67xx 81.67xx 0.00xx Uygulanan çöp kompostlarının, toprağın ph değerini önemli düzeyde arttırdığı görülmektedir. Bununla beraber, deneme topraklan halen asit reaksiyonlu sınıfına girmektedirler. Buna göre, ancak uzun süreli kompostlamalarla toprakların normal ph düzeyine çıkabileceği söylenebilir Tuzluluk Deneme topraklarının elektriksel iletkenlik değerleri üzerine, çöp kompostlannın etkisi Cetvel 4'te verilmiştir. Burada kompostlann toprak tuzluluğunu önemli düzeyde arttırdığı, tuzluluğun zamana bağlı olarak da arttığı görülmektedir. Bununla beraber topraklar halen tuzsuz sınıfına girmektedir (17). Cetvel 4. Deneme Tarlası Topraklarının Tuzluluk Ölçüm Sonuçlan (mmhos/cm. Sat. xt.) ve Varyans Analizi. Dönemler Bahar Güz Bahar Ortalama 1 Muameleler Kontrol İK İK İK KK KK Ortalama Ölçüm ortalaınasıdır. 4 Olçünı orlalamasıdır. Kaynak Genel Zamanlar Muameleler Kompostlar Miktarlar Hata SV xx: %1 Düzeyde önemli. KT KO F 6.88xx 9.8xx 1.1xx 7.50xx 87

19 Buna göre, kompostlardan gele bir tuzluluk sorununun söz konusu olmadığı söylenebilir NPK Kompostların, deneme tarlası topraklarının gübre elementleri kapsamı üzerine olan etkilerine ilişkin varyans analizi sonuçlan Cetvel 5, 6 ve 7'de verilmiştir. Cetvel 5. TotalN Varyans Analizi Kaynak SV KT KO Genel Zamanlar Muameleler Kompostlar Miktarlar 5 17 Hata Cetvel 6. lverislip Varvans Analizi Kaynak SV Genel 17 Zamanlar Muameleler 5 Kompostlar Miktarlar Hata 10 xx: % 1 Düzeyde önemli. KT KO xx 6.6xx 11.67xx.8 F xx 1.6xx 9.50xx Cetvel 7. lverislik Varvans Analizi Kaynak SV Genel 17 Zamanlar Muameleler 5 Kompostlar Miktarlar Hata 10 xx: % 1 Düzeyde önemli. KT KO x : %5 Düzeyde önemli F _ 4.0x 1.7xx.75xx 1.61xx İlgili cetvellerden, uygulanan çöp kompostlarının toprağın NPK kapsamlarını önemli ölçüde arttırdıkları, zamanla total N'un önemli derecede azaldığı, PO5'in değişmediği, KO'nun ise önce azalıp, sonra yükseldiği görülmektedir. Toprak organik maddesi için yapılan değerlendirmede de total N'e tam benzer sonuç alınmıştır. 4.. Ürün Verim Sonuçlan Buğday Dane ve Sap Verimi Birinci test bitkisi olan yulaf, yaz sonu yağmurları nedeniyle hasat edilemediğinden, değerlendirmeye alınamamıştır. İkinci test bitkisi buğdayın, kuru dane ve sap verimi üzerine kompostların etkisi Cetvel 8'de topluca gösterilmiştir. Verim değerleri ve varyans analizi tablolarından görüldüğü gibi, kompost maddeleri, kontrole kıyasla, buğday dane verimi % 1 düzeyde önemli, sap verimini ise % 5 düzeyde önemli derecede arttırmışlardır. Kompost çeşitlerinin verim üzerine etkisi aynı derecede olmuş, bir farklılık bulunamamıştır. 88

20 Cetvel 8. BugdayDaneSap Verim Sonuçlan (Kg/da, Kuru Madde ve Varyans Analizi). Tekerrür Muamele Ortalama Kontrol İK İK İK KK KK a b Dane Verimi c d Kontrol İK.40 İK.80 İK.10 KK.40 KK SaD Verimi Kaynak Genel Bloklar Muameleler Kompostlar Miktarlar Hata SV 5 15 KT Dane Verimi KO F 19.46xx 4.7xx xx Kaynak Genel Bloklar Muameleler Kompostlar Miktarlar Hata SV 5 15 xx : % 1 Düzeyde önemli. Şap Verimi KT KO x: % 5 Düzeyde önemli. F 19.56xx.7x x Kompost miktarlarının etkisi önemli derecede farklı bulunmuş, ürün verimi kompost miktarına bağlı olarak artmıştır. Pekçok kompost denemelerinde de benzer sonuçlar alınmış, yüksek kompost düzeylerinde üründe depresyon görülmemiştir (1, 15, 16). 89

21 5. KAYNAKLAR I. Bahtiyar. M. 1981a. Çöp Komp. Bazı Fiz. ve Kim. öz. Üz. Araşt. Ata. Üni. Zir. Fak. Top. Böl. rzurum..bahtiyar. M. 1981b. Çöp Komp. Top. Özelliklerine tki. Üz. Ar. Profesörlük Takdim Tezi, Ata. Üni. Zir. Fak. rzurum.. Deutsche inheitsverfahren, III. völlig neu bearbeitete Auflage, Verlag Chemie, Weinhelm. 4. Deutscher Wetterdienst, Klimatische Daten f. Giessener Raum. Mitt. der langjanrigen Witterung. Wieşbaden. 5. DIN1968, Gelbdruck (DNA). Siebtauchverfahren f. die Untersuchung der Aggregatstabilitat. 6. Düzgüneş, O istatistik, ge Üni. Matbaası, izmir. 7. Gysi, Ch ve W. Koblett, Anw. von Müllkomp. im Weinbau. Mitt. d. eidg. Forsch. anst., Flugschrift 86,S:5, Wadenswil. 8. Hartge, K. H Die physikalische Unters. von Boden. S: 1071, Ferdinand nke Ver., Stuttgart. 9. Kampe, W Kont. Lassen sich Siedlungsabfallkomp. einsetzen. DLGMitt. 19,91; 11, DLGVer., Frankfurt/a.M. 10. Kompostwerk, Kompostwerk Bad Kreuznach. I1. Kowald, R. M. Bahtiyar, P. Ditter Der infl. von Müllkomp. auf igenschaften u. rtr. des Bod. Z. f. Kt. u. Fİ. b. ; KumpfMaasStraub, Müllu. Abfallbeseitigung. Bd. rich Sohmidt Ver.. Berlin. 1. Kumey, W Kompostvverk GrossGerau, Z.F.AufbereitungsTechnik, 16,5; 67. Sonderdruck. 14. Niese. G die Best. d. mikro. Aktivitat in Müll u. komp. durch die Mess.d.O Aufn.u. Warmebildung, Habil. Schrift, Inst.f.landw. Mikrobio.d.JLUniv., Giessen. 15. Rosinski, H Venvert. unterschied. vorbehan. MKKomp.durch versch. Feldfrüchte auf Sandboden. Diss.. Inst.f.Kulturtech. der TUBerlin, D.8,91; Tietjen, J Die Anw. von komp. Siedlungsabfallen. 4. Int. 1AMKong., Basel. S: US.Salinity Lab. Staff, Diag.a.Imp. Şaline a.alkali Soils. Agr. Handbook 60, USA. 18. Willisch. H Müllbeseitigung durch Altstoffvenvertung u. Kompostierungn dem WillischSystem. Z.f. Aufbereitugn u. Verfahrenstechnik, 18, 1; 8, Wiesbaden. 9ü

22 ARITMA ÇAMURLARI, NİTLİKLRİ V DĞRLNDİRM OLANAKLARI Burcu TAŞATAR' GİRİŞ Çevre bilincinin artmasıyla araştırmacılar endüstriyel inletmelerden çıkan antma çamurlannîn nitelikleri, değerlendirilme olanakları ve sorunları ile ilgili çalışmalara \ önel mislerdir Arıtma çamuru. birinci! \ e ikincil antma tesislerinde atık suların arıtılması sırasında kendiliğinden çekebilen katı maddeler ile biyolojik ve kimyasal işlemler sonucunda çökebilir veya yüzdüriilebılir hale getirilen katı maddelenn çökertilerek veya yüzdürülerek atık sudan ayrılmasıyla meydana gelmektedir Arıtım proseslerinde, atılacak çamur miktarının azaltılması amacıyla çamur çürütmeye verilerek argonik uçucu kısmın miktarı azaltılmaktadır. Arıtım proseslerinde diğer yaklaşımlar ise anaerobik, vakum filtrasyonu, santrifüjleme gibi işlemlerle katı miktarının arttırılmasıdır Arıtım prosesi sonunda, kalan atık çamur ya arazi üzerine bırakma yada yakarak atılmaktadır Antım çamurunun atılması yöntemlerinden anlaşılacağı gibi, antım çamuru arıtım tesisinden anıldığından itibaren bunun çevreye, özellikle topraklar üzerine getireceği olumlu yada olumsuz etkiler sc/ konusu olmaktadır Toprak çevre bileşeni olarak havadan da, sudan da daha önemlidir Çünkü insan aktivitelerinin sürdürülebilmesi için gerekli olan bileşenlerin başında mekan gelmektedir İnsanlar her zaman toprağa bağımlı olmuşlardır ve böyle devam etmek zorundadır Arıtma Çamuru Nitelikleri Antma tesirlerinde oluşan çamurlar çeşitli kademelerde işlem gördükten sonra son uzaklaştırma \erı olarak toprağa verilebilir, çöplerle birlikte muamele edilebilir veya toprak ıslahında kullanılabilir Atık sularının ve atık suları antan ve deşarj tesislerinin plan ve işletmelerinin çok farklı olması sebebiyle çamur özelliklen de çc' değişkendir Ayrıca çamura uygulanan işlemler de çamurun karaktenni değiştirir Birinci kademedeki ham çamur biyolojik olarak kararlı olmadığından görünüş ve koku problemine sebep olur Anaerobik olarak çürütülmüş olan çamur, ham çamura nazaran çok farklı fiziksel ve kimyasal yapıya sahip biyolojik alarak da kararlıdır. Çeşitli çamurlardaki N içeriği % 5, P O, %1 6, K O % 0 11 arasında değişmektedir Diğer önemli elementler ise; Cr ppm, Hg 1 ppm, Pb ppm, Zn ppm, Cu ppm, Cd 100 ppm değerlerinde bulunabilmektedir Ağır metallerin yüksek değerleri sanayi atık sulannı antan tesislerin çamurlannı gösterir Toprağa verilebilecek çamur yükünün hesabında: 1 Ziraatte kullanılması halinde optimum bitki büyümesinin sağlanması, Toprağın alıcı ortam olarak düşünülmesi halinde özümleme kapasitesi gözönünde bulundurulmalıdır. Ziraat Yüksek Mühendisi Ank.Üniv. Ziraat Fak Toprak Bölümü, Ankara Çevre Bakanlığı, ÇKÖK Genel Md, Ankara 91

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı Havza? Hidrolojik olarak; Bir akarsu tarafından parçalanan, kendine

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

ORMANCILIĞIMIZ (TOHUM-FİDAN-AĞAÇLANDIRMA)

ORMANCILIĞIMIZ (TOHUM-FİDAN-AĞAÇLANDIRMA) ORMANCILIĞIMIZ (TOHUM-FİDAN-AĞAÇLANDIRMA) Prof. Dr. İbrahim TURNA Orman Nedir? Orman, sadece ağaç ve ağaççık toplulukları değildir. Orman canlı ve büyük bir sistemdir. Bu sistem; ağaçlar, çalılar, otlar,

Detaylı

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER Dünya üzerinde çay bitkisi, Kuzey yarımkürede yaklaşık 42 0 enlem

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ

ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ORMAN ve SU İŞLERİ BAKANLIĞI BURSA ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ EĞİMLİ ARAZİLERDE TERASLAMA TEKNİĞİ BUROR HENDEKLİ TERAS BUROR ÇUKURLU SEKİ TERAS (BUROR : Bursa Orman Terası) 2009 Arazi Yetenek Sınıfları ve Bu

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

1.2.3- İl Kuruluşuna Göre Yeri...: 1.2.3.1- İli...: 1.2.3.2- İlçesi...: 1.2.3.3- Beldesi...: 1.2.3.4- Köyü/Mahallesi...: 1.2.3.5- Özel Mevkii...

1.2.3- İl Kuruluşuna Göre Yeri...: 1.2.3.1- İli...: 1.2.3.2- İlçesi...: 1.2.3.3- Beldesi...: 1.2.3.4- Köyü/Mahallesi...: 1.2.3.5- Özel Mevkii... EK NO: 21 ÖZEL ORMAN FİDANLIĞI PROJESİ DİSPOZİSYONU 1- FİDANLIĞIN GENEL TANIMI 1.1.1- Adı Soyadı : 1.1.2- Adresi : 1.1.3- Proje Numarası : 1.2- Kuruluş Yeri...: 1.2.1- Coğrafi Yer 1.2.1.1-1/25000 ölçekli

Detaylı

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU

ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU ÇÖLLEŞME VE EROZYONLA MÜCADELE KOMİSYONU KARAR 1. Çölleşme ve erozyonla etkin mücadele edilmeli, etkilenen alanların ıslahı ve sürdürülebilir yönetimi sağlanmalıdır. a) Çölleşme ve erozyon kontrolü çalışmaları

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU. Sıtkı ERAYDIN Dağlık Alan Yönetimi Şube Müdürlüğü sitkieraydin@ogm.gov.tr

3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU. Sıtkı ERAYDIN Dağlık Alan Yönetimi Şube Müdürlüğü sitkieraydin@ogm.gov.tr 3. ULUSAL TAŞKIN SEMPOZYUMU Sıtkı ERAYDIN Dağlık Alan Yönetimi Şube Müdürlüğü sitkieraydin@ogm.gov.tr İSTANBUL- NİSAN 2013 TAŞKIN VE SEL KORUMADA YUKARI HAVZADA ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN YAPILAN

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

AĞAÇLANDIRMA. Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü

AĞAÇLANDIRMA. Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü AĞAÇLANDIRMA Yrd. Doç. Dr. Süleyman Gülcü İşçi ile Diri Örtü Temizliği Sahanın erozyon durumu ve Çalışmanın ekonomisi göz önüne alınarak ŞERİTLER halinde yapılır İşçi İle Diri Örtü Temizliği Diri örtü

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Orman Fonksiyonları -Zonlama Biyoçeşitlilik Koruma Alanları Estetik-Ekotuirzm İğneada: Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler Fonksiyonlar: Ölçüt, Gösterge ve Aktiviteler (Camili) Fonksiyonlar Ölçüt

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır.

Tarıma dayalı İlde yeşil alanın az oluşu, geçmiş yıllarda sık rastlanan anız yangınları erozyonu hızlandırmaktadır. [I] İtakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu II 185 TEKİRDAĞ İLİ ÇEVRE SORUNLARİ ve SANAYİLEŞME Metin AYDIN 1- TEKİRDAĞ İLİNİN ÇEVRESEL TANITIMI İlimiz İstanbul iline komşu olması nedeniyle sanayinin

Detaylı

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-E Doruk TURANLI Doruk ÜNAL DANIŞMAN ÖĞRETMEN Nilüfer DEMİR İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1.PROJENİN AMACI...2 2. İZMİR KÖRFEZİ...2 3. KALİFORNİYA

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

BUROR TERAS BUROR HENDEKLİ TERAS BUROR ÇUKURLU SEKİ TERAS

BUROR TERAS BUROR HENDEKLİ TERAS BUROR ÇUKURLU SEKİ TERAS BUROR TERAS BUROR HENDEKLİ TERAS BUROR ÇUKURLU SEKİ TERAS Arazi Yetenek Sınıfları ve Bu Sınıfların Kullanım Biçimleri * Özel sınıf olarak belirtilen böyle araziler, daha detaylı araştırmalara dayalı ıslah

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI 05.06.2014 MEGA PROJELER VE SU HAVZALARINA ETKİSİ 3. HAVALİMANI PROJESİ KANAL İSTANBUL SU HAVZALARININ DURUMU VE KURAKLIK TEHLİKESİ

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım

Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimizi ve Kıyılarımızı Koruyalım Denizlerimiz ve kıyılarımız canlı çeşitliliği bakımından çok zengin yerler. Ancak günümüzde bu çeşitlilik azalma tehlikesiyle karşı karşıya. Bunun birçok nedeni

Detaylı

Ağaç Nedir? Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, CO 2, O 2, su ve mineral madde gereklidir.

Ağaç Nedir? Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, CO 2, O 2, su ve mineral madde gereklidir. AĞAÇ NEDĠR? Ağaç Nedir? Boyu en az 5 metre, çapı da 10 cm'den aşağı olmayan, dal sürgün ve yapraklarının oluşturduğu tepe tacını tek bir gövde üzerinde taşıyan, her yıl çap artımı yaparak kalınlaşan, sürgün

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET

GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ ÖZET 6. Ulusal Kıyı Mühendisliği Sempozyumu 197 GÖKSU DELTASI KIYI YÖNETİMİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Sibel MERİÇ Jeoloji Yüksek Mühendisi Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Ankara,TÜRKİYE sibelozilcan@gmail.com Seçkin

Detaylı

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA

KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA GÜNÜMÜZDE ve GAP KONUYA GİRİŞ İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. BÖLGELERE GÖRE TOPRAKLARDAN YARARLANMA Türkiye nüfusunun yaklaşık %48.4

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI

TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI 22.10.2014 Aylin ÇELİK Ziraat Yüksek Mühendisi Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Arazi Islahı ve Sulama Sist. Daire Bşk.

Detaylı

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir.

Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. Ergene Havzası Koruma Eylem Planı 15 başlıktan meydana gelmektedir. ERGENE HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1. Dere yatakları temizleniyor, 2. Belediye AAT leri DSİ tarafından inşa ediliyor, 3. Islah Organize

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale Ekrem Yüce Dr. Turgay Turna Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Ali Kabaoğlu Safiye Pınar Özer Gökhan Tanyel ÇAYKUR Atatürk

Detaylı

Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi

Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi FİDAN ÜRETİMİNDE BAKIM ÇALIŞMALARI Sulama Ot Mücadelesi ve Çapalama Gübreleme ve Toprak Islahı Seyreltme Gölgeleme veya Siperleme Budama Yerinde Kök Kesimi SULAMA Sulamada kullanılan suyun miktarı; toprağın

Detaylı

HANGİ ÇEVRE? HANGİ AKIŞ?

HANGİ ÇEVRE? HANGİ AKIŞ? HANGİ ÇEVRE? HANGİ AKIŞ? Yrd.Doç.Dr. Oğuz KURDOĞLU KTÜ Orman Fakültesi Oğuz KURDOĞLU, 21.11.2013 Mövenpick-Ankara 2 Maliyetleri kim karşılayacak? Oğuz KURDOĞLU, 21.11.2013 Mövenpick-Ankara 3 Oğuz KURDOĞLU,

Detaylı

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek

Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek Yayla Turizmi, doğayla iç içe yaşamayı sevenler veya macera tutkunlarının genellikle günübirlik kullanım veya kısa süreli konaklama amacıyla yüksek rakımlı yerlerde yaptıkları turizm faaliyetidir. YAYLA

Detaylı

Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması

Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması Ormanların havza bazında bütünleşik yaklaşımla çok amaçlı planlanması Prof. Dr. Emin Zeki BAŞKENT Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi, TRABZON Sunuş 1.Ormanların havza bazında ekosistem tabanlı

Detaylı

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU

ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU ÇÖLLEŞME/ARAZİ BOZULUMU İLE MÜCADELE RAPORU Çölleşme: Kurak, yarı kurak ve yarı nemli alanlarda iklim değişiklikleri ve insan faaliyetleri de dâhil olmak üzere çeşitli faktörlerden kaynaklanan arazi bozulumu

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Tarım Agro silvikültürel Agro silvipastoral Ormancılık Agropastoral Silvipastoral Hayvancılık Agroforestry de ağaçların çok tabakalı kuruluşu

Detaylı

Eski Amerikan Toprak Sınıflama Sistemine göre Türkiye deki büyük toprak grupları ve toprak haritalamada kullanılan semboller

Eski Amerikan Toprak Sınıflama Sistemine göre Türkiye deki büyük toprak grupları ve toprak haritalamada kullanılan semboller Eski Amerikan Toprak Sınıflama Sistemine göre Türkiye deki büyük toprak grupları ve toprak haritalamada kullanılan semboller Büyük Toprak Grubu Eğim-Derinlik Kombinasyonu Taşlılık Arazi Kullanımı F 10

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları VII. KIYILAR 1 VII. KIYILAR KIYI KANUNU Kanun No: 3621 Kabul Tarihi: 04/04/1990 (17 Nisan 1990 tarih ve 20495 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Kıyı çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda,

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT

DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI 4 ARALIK 2012 I. OTURUM OTURUM BAŞKANI: PROF. DR. SÜLEYMAN AKBULUT YÖNETİCİ ÖZETİ Düzce Valiliği ve Düzce Üniversitesi nin birlikte düzenlemiş olduğu

Detaylı

KAPTAJ UYGULAMALARI VE İYİ UYGULAMA YÖNTEMLERİ

KAPTAJ UYGULAMALARI VE İYİ UYGULAMA YÖNTEMLERİ KAPTAJ UYGULAMALARI VE İYİ UYGULAMA YÖNTEMLERİ Kaptajlar bilindiği üzere bir su kaynağının isale hattına verilebilmesini, (boruya alınabilmesini) sağlamak amacıyla yapılan su toplama odalarıdır. Kaptajlar

Detaylı

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir.

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir. TÜRKİYE DE ÇAMUR YÖNETY NETİMİ ve KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI Dr. Özgür ÖZDEMİR KASKİ Genel MüdürlM rlüğü Atıksu Dairesi Başkan kanı, Mart 2011 Türkiye de Atıksu nun işlenmesi

Detaylı

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ

YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ YULAF YETİŞTİRİCİLİĞİ Yulafın Kökeni Yulafın vatanını Decandolle Doğu Avrupa ve Tataristan; Hausknecht ise orta Avrupa olduğunu iddia etmektedir. Meşhur tasnifçi Kornicke ise Güney Avrupa ve Doğu Asya

Detaylı

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics 1 Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics Average Altitude: 1132 meter 62.5% of the country has slope more than 15% 29% of the country is mid-high mountainous

Detaylı

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Yasemin Özdemir, İrfan Akar Marmara Üniversitesi Coğrafya Bölümü Marmara Üniversitesi

Detaylı

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013

Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar. Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyon Projeleri Planlaması, Uygulaması ve Çıkarımlar Halil AGAH Kırsal Kalkınma Uzmanı Şanlıurfa, 2013 Havza Rehabilitasyonu Planlaması İÇERİK Tanımlar (Havza, Yönetim ve Rehabilitasyon)

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir

Yaşayan bir dünya için. Buket Bahar DıvrakD. 27 Mart 2008, İzmir Yaşayan bir dünya için SUYA DOĞRU BAKMAK Akarsu havzalarının n korunması ve sürdürülebilir su yönetimi y için i in adımlar... Buket Bahar DıvrakD WWF-Türkiye 27 Mart 2008, İzmir YAŞAMIN ÖZÜ: SU SU YOKSA

Detaylı

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU KPSS 2009 GK-(31) 31. Bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi tonlarının fazla olduğu yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Karın yerde kalma süresinin uzun olduğu B) Yıllık sıcaklık

Detaylı

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ

SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROLU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ SEL KONTROLUNDA AĞAÇLANDIRMA VE EROZYON KONTROL ÇALIġMALARININ ÖNEMĠ Hanifi AVCI Genel Müdür ġubat-2011 SEL AFETĠNĠN SEBEBĠ

Detaylı

Deprem, yerkabuğunun içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamı ve yeryüzünü

Deprem, yerkabuğunun içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamı ve yeryüzünü Deprem, yerkabuğunun içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamı ve yeryüzünü sarsma olayıdır. Bir deprem planı hazırlamalıyız. Bu planda

Detaylı

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh.

İşletmesinde Toz Problemi TKİ. OAL. TKİ Maden Müh. TKİ. OAL. İşletmesinde Toz Problemi TKİ Maden Müh. 1) Giriş Henüz, Türkiye'de kömür ve metal ocaklarında teneffüs edilebilir toz kontrolü yapılmamaktadır. Bu alandaki çalışmaların önemi gün geçtikçe daha

Detaylı

SABANCI ÜNİVERSİTESİ AĞAÇLANDIRMA VE ÇEVRE DÜZENLEMELERİ

SABANCI ÜNİVERSİTESİ AĞAÇLANDIRMA VE ÇEVRE DÜZENLEMELERİ SABANCI ÜNİVERSİTESİ AĞAÇLANDIRMA VE ÇEVRE DÜZENLEMELERİ İçindekiler I. GİRİŞ II. III. ÜNİVERSİTE KONUMU İNŞAAT ÖNCESİ VE SONRASI GÖRÜNTÜLER a. 1998-İnşaat öncesi b. 2013-Kampusun bugünü Sabancı Üniversitesinin

Detaylı

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri

Ranteko. Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri. Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri. Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Ranteko ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ Çamur Kurutma ve Yakma Teknolojileri Anaerobik Çürütme ve Biyogaz Tesisleri Çamur Bertaraf Çözümleri Yenilenebilir Enerji Projeleri Çevre Çözümleri Ve Danışmanlık Hizmetleri

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10.1. İstanbul da Çevresel Konular 3.10.1.1. Hava Kalitesi İstanbul un nüfusunun hızlı artışı ve kalitesiz yakıt kullanımı nedeniyle 1985 li yıllardan itibaren

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

DOĞAL KAYNAKLARIN SINIFLANDIRILMASI

DOĞAL KAYNAKLARIN SINIFLANDIRILMASI DOĞAL KAYNAKLARIN SINIFLANDIRILMASI 1. TÜKENMEYEN DOĞAL KAYNAKLAR (Güneş Enerjisi, Rüzgarlar ve Okyanuslar vb.) 2. TÜKENEBİLEN DOĞAL KAYNAKLAR 2.1. Yenilenebilen Doğal Kaynaklar (Ormanlar, Otlaklar, Topraklar,

Detaylı

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ. Çeşme/ İZMİR,2015

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ. Çeşme/ İZMİR,2015 ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ UYGULAMA ÖRNEĞİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRE BAŞKANLIĞI Çevre Koruma ve Kalite Kontrol Şube Müdürlüğü Çeşme/ İZMİR,2015 2 3 2014 YEREL SEÇİMLERDEN ÖNCE İlçe Sayısı: 5 Nüfus:

Detaylı

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ 1923 Ankara da bilinçli Çevre Gönüllüleri Yetişiyor BOYAMA KİTABI İdris GÜLLÜCE Çevre ve Şehircilik Bakanı Çevreye yapılan yatırımın aslında

Detaylı

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Mahmut KAYHAN Meteoroloji Mühendisi mkayhan@meteoroloji.gov.tr DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbaharda Marmara bölgesinde deniz sularının çekilmesi

Detaylı

Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY

Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY Bağ Sulaması Tarım Konferansı 25 Nisan 2011 Hassa_HATAY Prof. Dr. Sermet ÖNDER Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü (Biyosistem Mühendisliği Bölümü) sermetonder01@gmail.com

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI

YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI YEDİGÖLLER MİLLİ PARKI Ülkemizin nadide şehirlerinden birisi olan Bolu alanlarında bulunan ve yedi adet gölden oluşan Yedigöller milli parkı adeta bir saklı cennet köşesi gibidir.. Gerçek huzur ve doğa

Detaylı

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma Prof. Dr. Şenol Kuşçu ÖZET Baraj, gölet, köprü ve menfezlerin; yol Bir dere ya da ırmağın yağış havzasının hendeklerinin, şehirlerde

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ

İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ TEKNİK TESPİT RAPORU 2014 İSTANBUL UN YENİ SU KAYNAĞI SAKARYA NEHRİ VE SU ALMA YAPISI TEKNİK TESPİT GÖRÜŞÜ [TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ] 30 AĞUSTOS 2014 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası

Detaylı

ANTEPFISTIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ. GAP TEYAP Kerem AKDOĞAN

ANTEPFISTIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ. GAP TEYAP Kerem AKDOĞAN ANTEPFISTIĞI YETİŞTİRİCİLİĞİ GAP TEYAP Kerem AKDOĞAN Toprak İsteği Derin Kumlu- tınlı Kısmen kireç içeren Süzek topraklar İdeal toprak Kuru koşullarda Tabanda su tutabilen killi topraklar daha verimli

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ. Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd.

YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ. Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. YUKARI HAVZA ISLAHI VE ÇAKIT HAVZASI ÖRNEĞİ Prof.Dr. Doğan Kantarcı İ.Ü.Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Abd. HARİTA 1. İSKENDERUN KÖRFEZİ VE YAKIN ÇEVRESİ VE HAVA KÜTLELERİNİN DOLAŞIMI DENİZ VE

Detaylı

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Ek-3: Faaliyet Ön Bilgi Formu T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Faaliyet Ön Bilgi Formu Kod No:... Tarih:.../.../... Bu form, toprak kirliliği potansiyeli bulunan endüstriyel faaliyetler ile ilgili genel

Detaylı

Çevre ve Orman Bakanlığından SULAK ALANLARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi : 17/05/2005 Resmi Gazete Sayısı : 25818 BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - Bu Yönetmeliğin

Detaylı