DOGU AVRUPA ÜLKELERi VE RUSYA'DA UYGULANAN istikrar 'POLiTiKALARI VE SONUÇLARI { ) M. NejatCoşkun*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOGU AVRUPA ÜLKELERi VE RUSYA'DA UYGULANAN istikrar 'POLiTiKALARI VE SONUÇLARI {1990-1995) M. NejatCoşkun*"

Transkript

1 DOGU AVRUPA ÜLKELERi VE RUSYA'DA UYGULANAN istikrar 'POLiTiKALARI VE SONUÇLARI { ) M. NejatCoşkun* GIRIŞ Ekonomik istikrar tartışmaları geleneksel olarak kamu dengesini, dış piyasalarda rekabetçi reel döviz kurunu, finansal piyasaları ve büyürneyi konu almaktadır. Bu hedeflere ulaşmak için kullanılan istikar programları, program sonrası enflasyon hedefine yönelik fiyat politikalarını, kamu sektörü dengesini sağlamaya yönelik politikaları, para politikasını, döviz kuru politikasını, gelirler politikasını ve yapısal önlemleri içerir. İstikrar programları bütçe dengesini ve kredi kontrollerini, fiyat sisteminin ve dış ticaretin liberalizasyonunu, konvertibiliteyi, özelleştirmeyi araç olarak kullanır. Bu tip reform paketleri 2. Dünya Savaşından sonra oluşan yüksek enflasyonu önlemek ve dış açıkları gidermek için çeşitli ülkeler tarafından uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı I 990'dan sonra piyasa ekonomisine geçiş amacıyla bu tip programları uygulayan Doğu Avrupa ülkelerinden, Bulgaristan, Çekoslovakya, Macaristan, Polanya, Romanya, Yugoslavya, ve Rusya deneyim lerini incelemektir. Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra oluşan Cumhuriyetlerden Rusya Federasyonu'nun incelenmesinin nedeni, Rusya'nın diğer 14 Cumhuriyetten önce istikrar girişimlerine başlamış olması ve Rusya'nın dağılmadan sonra oluşan Cumhuriyetler içinde en kalabalık nüfusa ve eski Sovyetler Birliği topraklarının büyük bir kısmına sahip olmasıdır. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da uygulanan reformlarda, ekonomik yapının dünya ekonomisine entegrasyonu, iç ve dış dengenin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu ülkelerin istikrar deneyimlerindeki farklılık kurumsal altyapının değiştirilmeye çalışılmasından kaynaklanmaktadır. *Dr. Gazi Üniversitesi, I.I.B.F., Iktisat Bölümü, Ö~retim Görevlisi. Ekonomik Yaklaşım, Cilt 7, Sayı 22, Sonbahar 1996

2 ( i 50 M. Nejat Coşkun 7. DOGU AVRUPA ÜLKELERI VE RUSYA 'DAKI EKONOMIK YAPI PROGRAM ÖNCESI VE SONRASI 1989'dan itibaren Doğu Avrupa Ülkeleri, Bulgaristan, Çekoslovakya, Macaristan, Polonya, Romanya Yugoslavya ve Rusya piyasa ekonomisine geçmek amacıyla eskisinden farklı iktisadi politikalar uygulamaya başlamışlardır. Söz konusu eski sosyalist ülkelerin bir çoğu 1960'larda bazı alanlarda yapısal reformlar gerçekleştirmek istemişlerse de, sadece Macaristan'da bu alanda bazı ilerlemeler kaydedilmiştir. Ancak bu dönemde uygulanan yapısal reformlarda piyasa ekonomisine geçiş amaçlanmadan, oluşan güçlükler, sistem içerisinde aşılmaya çalışılmışdır. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya' da uygulanan reform hareketleri, diğer ülkelerde uygulanan istikar politikalarından farklılıklar göstermekle beraber benzer amaçları vardır. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da uygulanan programlarla bu ülkelerin ekonomik yapılarının dünya ekonomisine entegrasyonunu sağlamak, ülke ekonomilerini dünya piyasalarına açmak ve tamamen kontrol altına alınmış ve saptırılmış olan nisbi fıyat yapılarını dünya fiyatlarıyla uyumlaştırmak amaçlanmış ve bu ülkelerde makroekonomik istikrarın sağlanması için enflasyonun düşürülmesi istenilmiştir. Ancak sonuçta, bu ülkelerde piyasa ekonomisine geçerken uygulanan fiyat libcralizasyonu yüksek oranlarda enflasyona yol a çarken, üretim düşüşleri ve işsizlikle karşılaşılmıştır (Rotowski, 1994: 1) Dünya ekonomisi ile entegrasyonu amaçlanan Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da kurumsal altyapıda önemli değişikliklerin yapılması gerekmiştir. Öncelikle tek bir kamu bankasından oluşan finansal sistemin değiştirilmesi, özel mülkiyet haklarının tanınması, özelleştirmenin gerçekleşmesi, mali yapının ve sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılanması gerekmiştir. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da uygulanan bütün reformlar Uluslararası Para Fonunun tavsiye ettiği programlar çerçevesinde gerçekleşmektedir. Fonun tavsiye ettiği programlarda, makroekonomik istikrar ve fiyat liberalizasyonu cşanlı uygulanmaktadır. Bu programlar, fıyat istikrarı konusundaki yaklaşımlarından dolayı heterodoks olarak adlandırılabilirler (Bruno, 1992: 743). Uygulanan yapısal reformların başlangıcında istikrar politikalarıyla bağlantılı önlemler paketi gelmektedir. Reformlar her ülkede hemen hemen aynı reçeteyi içermesine rağmen, alınan önlemlerin sıralanması ve uygulama hızı konusunda farklılıklar göstermiştir. İstikrar programının uygulandığı Doğu Avrupa ve Rusya da iç ve dış ekonomik dengeler kurulurken, programın uygulandığı ilk bir veya iki yıl içerisinde beraberinde ekonomik durgunluğu getireceği bekl~ntileri oluşmuştur. Diğer bir beklenti ise ekonomik durgunluğa rağmen yapısal dönüşüm programının sürdi!rülebileceğidir. Doğu Avrupa ülkelernide uygulanan istikrar önlemlerinin bazı başarılı sonuçlarına rağmen bu başarı, politika yapıcıları ve uzmanların başlangıçtaki umutlarının altında kalmıştır. Bu süreç içersinde Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da yaşanan politik mücadeleler veya ülke içerisinde yaşanan

3 un ),_ oen m e Jn e- Je lf. a a nı ın 5a a- la lu ;ı, ı- }- EKONOMIK Y AKLAŞIM 51 dağılmalar olumsuz sonuçların alınmasında etken olmuş ve yapısal dönüşüm her yerde ertelenmiştir. İstikrar ve yapısal reform paketleri genel olarak şu önlemleri içerir. a. Fiyat serbestisi: Sabit fiyat uygulamasının yeniden düzenlenmesi, subvansiyonların kaldırılması veya azaltılması, yurt içi ticaretin serbestleştirilmesi. b. Bütce dengesi: Vergilerde artış ve/veya hükümet hacamalarında kesinti. c. Sıkı para politikası uygulaması: Piyasalara Merkez Bankası müdahaleleri, faiz oranlarının arttırılarak pozitif reel faiz oranlarına geçiş, banka kredilerine doğrudan müdahaleler ve yeni düzenlemeler. d. Gelirler politikası: Enflasyonİst döngüyü durdurmak için alınan önlemler kapsamında ücret artışlarına vergi uygulanması, reel ücret artışları için hükümet, işveren, ve sendikalar arasında uzlaşma. e. Dış ticaretin serbestle~ııtirilnıesi: İhracat ve ithalatta izinierin kaldırılması ve tüm işletmelere diş ticaret yapabilme izninin verilmesi, yeni dış ticaret rejiminde aktif politika a racı haline gelen tarifelerin düşürüleceğinin taahüt edilmesi, konvertibiliteye geçiş, yerli girişimcilerin ve bireylerin serbest olarak döviz alış ve satışı yapmalarına izin verilmesi, yerli paranın devalüe edilmesi, karaborsanın önlenmesi amacıyla yerli paranın değerinin a şağıya çekilmesi. f. Özelleştirme: özelleştirmenin başlatılması ve eski devlet tekellerinin kaldırılması. g. Bankacılık ve finansal sektörde reformlar: Yapılan reformlarla piyasa sisteminin o luşturulması, vergi reformunun gerçekleştirilmesi. h. Sosyal Güvenlik Reformu: Geliştirilen sosyal güvenlik sisteminin eskiden uygulanan 'Beşikten mezara kadar' kapsamlı korumacılığının yerine geçirilmesi aynı zamanda yapısal dönüşüm sürecinde alınan sert önlemlerin etkilerinin hafifletilınesi. i. Endüstriyel faaliyetlerde yeniden yapılanma: 'Kaybedenler' ve 'Kazananlar' tanımlamasının yapıldığı endustriyel politikaların geliştirilmesi, desteklenmeye muhtaç faaliyetlerin korunması amacıyla subvansiyon ve koruyucu tarife gibi uygun politikaların gelitirilmesi, çevrenin korunmasına önem verilmesi. ı- ~r 1, ı ı.a '- ı- n İstikrar programlarının genel özelliklerini veren a-e maddelerinin oluşturduğu paket, standart parasal ve mali sınırlamaların birçok çaba ile birleştirilmesi ile oluşan 'heterodoks' karakterlidir. Bu tür heterodoks istikrar programlarında döviz kuru ve parasal ücretler gibi oorninal değişkenler ile para arzı ve/veya faiz oranları gibi değişkenler çapa olarak alınmıştır. Serbest piyasa ekonomisinin yaratılmasına yönelik olarak, yapısal önlemler de alınmış (f, g.h.i) ve istikrar önlemleri ile eşanlı uygulanmaya konulmuştur. Yapısal dönüşüm için alınan önlemler arasında yer alan özelleştirme ve banka ve finansal sektöre yönelik önlemler derhal uygulanmaya başlanmış veya istikrar paketinin güvenilirliğini arttırmak için en azından ilan edilmiştir. Buna karşın sosyal güvenlik sistemi ve endüstriye ilişkin önlemler dönüşüm sürecinin ilk aşamasında daha az acil bir konu olarak görülmüştür. Yeniden yapılanma ve istikrar paketlerinin uygulanma sürecinde, genel stratejiye uygun bazı taktik seçimler yapılmak zorunda kalınmıştır. Ekonomik politikayı oluşturan birimle-

4 52 M. Nejat Coşkun rin deneyimden yoksun oluşları, serbest piyasa ekonomisine geçişte uygulanacak optimal reçetenin seçimi kaygısı ile birleşince sıralama sorunu, tedrici ve şok terapiyi içeren zamanlama sorunu ile birlikte uzun süre tartışılmıştır. Sonuç olarak istikrarın yapısal dönüşümden önce gelmesi konusunda genel bir görüş birliği oluşurken, paketin güvenilirliği bağlamında sistematik önlemlerin ilan edildiği ilk aşamada, özelleştirmenin başlatılması ve tekellerin kaldırılması konularında çok hızlı hareket edilmesi uzmanlarca tavsiye edilmiştir. Sıralama tartışmasına üç konu hakim olmuştur: Fiyatların serbest bırakılması, dış ticaretin serbetleştirilmesi, finansal sektörde reform. Fiyat kontrollerinin ve subvansiyonların kaldırılması ile cntlasyonist baskılar oluşmuştur. Üretici ve parekendeci firmaların çoğunun büyük devlet işletmeleri olması ve bunları tekelci firma davranışı ile hareket ederek piyasanın izin vereceği en yüksek kar düzeyine ulaşana kadar fiyatları arttırma eğiliminde olmaları, enflasyonist döngüye hız vermiştir. Buna ek olarak, önceki dönernden devredilen ve hanehalklarının talep fazlası yaratmasına yol açan "parasal fazla"nın sonuçları en kısa sürede fiyatlara yansımıştır. Bu aşamada fiyatların serbest bırakılmasından önce, ilk olarak devlet tekellerinin ortadan kaldırılması gerekliliği ve parasal fazlanın mümkün olduğunca hızla yok edilmesi fikri hakim olmuştur. Ancak devlet tekellerinin kaldırılmasının yanlızca özelleştirme ilc beraber olabileceği ve bunun da zaman alacağı ortaya çıktıktan sonra, tartışına kamu tekellerinin piyasa tipi tekcllerden farklı bir davranış göstererek uyum sürecinde karı ençoklama yerine, yaşamlarını devam ettirebilecek düzeyde kar anlayışı üzerine yoğunlaşmıştır. Sıralama sonununda, i kinci tartışma konusu dış ticaretin serbestleştirilmesi olmuştur. Yapılacak bir devalüasyon ve konvertibileteyc geçiş ilc yurtiçi pazarın, dışa açılması bir takım avantajları beraberinde getireceği düşünülmüştür. İlk olarak, fiyatların serbestleştirilmesi etkisindeki yerli tekeller otomatik olarak dış rekabetle karşılaşacaklar ve fıyatlarını çok hızlı arttıramayacaklardır. İkinci olarak, geçmiş dönemden miras alınan bozulmuş fiyat yapısı, göreli dünya fiyatlarını yansıtan "ithal edilmiş " fiyat yapısı ile düzeltilebileccktir. Üçüncü olarak, yapılan devalüasyon sonrasında seçilen sabit döviz kuru, istikrar programı için nominal bir çapa olarak alınmıştır. Bu olumlu etkilere rağmen dış ticaretin ve fiyatların eşanlı olarak serbetleştirilmesi sorgulanmakta, aşırı bir devalüasyonun ve dışa açılmanın fiyat şoklarını abartacağı ve olumsuz sonuçlar yaratacağı ileri sürülmüştür. (Nuti ve Portes, 1993). Üçüncü tartışma konusu, yapısal dönüşüm reformlarının bir bölümünü oluşturan banka ve finansal kesimdeki reformlardır. Merkez Bankasının standart araçlarla parasal ve mali istikrarı sağlayıcı önlemler alarak, özel bankaların para yaratma sınırını faiz ve kredi politikaları ile etkilemesine olanak verilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca iyi işleyen modern bir vergi sistemi ile bütçe açıklarının kapatılmasında sadeec kamu harcamalarının kısılması değil vergi hasılatının arttırılınası hedeflenmiştir. Ancak istikrarın başarısı için gerekli olan bankacılık ve fınans sektörü ile vergi sistemine yönelik reformlar çok uzun zaman almıştır. Görüldüğü gibi Doğu Avrupa ve Rusya'da uygulanan istikrar ve yapısal reform politikaları temel olarak fiyat liberalizasyonunu getirmektedir. Politika paketinde sıkı para ve maliye politikaları ile kredi miktarlarında kısıtlamalar yer almaktadır. Entlasyonist beklen-

5 Jn lal a ü- ği \SI illış ş- tn ne ır. ıa EKONOMIK Y AKLAŞIM 53 tileri azaltmak için nominal ankesler (çapa), döviz kurlarının sabitlenmcsi veya daha önceden belirlenmesi yönünde politikalar izlenmektedir. Bunlara ek olarak nominal ücretiere tavan getirilmiştir. Eski sosyalist ülkelerde makroekonomik politikaların rekabeti arttırıcı temel yapısal reformlarla tamamlanması istenilmiş ve mikroekonomik etkinliğin arttırılması için özelleştirme ve yeniden yapılanmaya başlanılmıştır. Özelleştirme uygulamasına daha çok küçük ölçekli işletmelerde başlanmıştır. Büyük işletmelerin özelleştirilmesinin işsizliğe neden olacağı düşüncesi ile bu kuruluşlar daha yavaş özelle~tirilmektedir. Bununla beraber özel sektörün toplam üretim içindeki payı özellikle Polanya ve Macaristan' da hızla artmıştır Temmuz ayı itibarıyla özel sektörün GSYİH içindeki payı Çek Cumhuriyet'inde yüzde 37, Macaristan'da yüzde 35, Polanya'da yüzde 50 ve Rusya'da yüzde ls'dir. Bu oranların sektörlere dağılımı ve özel sektörün toplam istihdam içindeki payı aşağıdaki tabloda ö zetlenmiştir. ls I ır. nı i s a rli a n k, ı ır ık Özel Sektörün GSYİH içindeki payı (%) Toplam Sanayi İnşaat Perakende ticaret Özel sektörün toplam istihdam içindeki payı (%) Tablo 1: Doğu Avrupa Ülkeleri Ve Rusya'daki Özel Sektörün GSYIH Içindeki Payı Çek Cumhuriyeti Macaristan Polanya Rusya ı ır sı ın Kaynak: ECPJUN, Econonıic Survey of Europc in , Chaptcr 5. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya' da uygulanan bu politikalarla iç ve dış sektörlerde piyasa ekonomisine geçiş amaçlanmaktadır. Bu nedenle rekabetçi bir özel sektörün gelişmesi, fiyat liberalizasyonu, etken finansal yapının oluşturulması, finansal piyasaların liberalize edilmesi, emek piyasalarının hükümetin müdahalesi olmadan işlemesi ve yeni bir sosyal güvenlik sisteminin kurulması, dış ticaretin liberalizasyonu ve kambiyo denetimlerinin kaldırılması amaçlanmıştır. ve :1- ın a di :ı- n- Bu amaçla Doğu Avrupa ülkelerinde ticaretin liberalizasyonu, piyasa ekonomisine dayalı sisteme geçişte teınp:l ~urhırrlan biridir. Dış ticaretin liberalizasyonu ile uluslararası

6 54 M. Nejat Coşkun ticarette uygulanan miktar ve fıyat kısıtlamalarının kaldırılması ve konvertibiliteye geçişin gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Piyasa ekonomisine geçmeyi amaçlayan Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya' da uygulanan reformların performans sonuçları 1994 sonu itibariyle dört başlık altında özetlenebilir. İlk olarak, son dört yılda Doğu Avrupa ve Rusya'da üretim düzeylerinde düşüşler gözlenmiştir. Üretim düzeylerindeki düşüşlere bağlı olarak işsizlik oranları artmıştır (Tablo 2). Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da üretim düzeylerindeki düşüşler iç ve dış faktörlere bağlanabilir (Chu ve Schwartz, 1994: 4). Bu bağlamda dış ve iç faktörler şu şekilde sıralanabilir. D1ş Faktörler: İ) Eski sosyalist ülkeler arasındaki ticari işbirliği anlaşmalarının iptali. ii) Yukardaki konuyla ilgili olarak ithal malların fiyatlarındaki, özellikle enerji ve ham madde fiyatlarındaki artış. iii) Batı Avrupa ülkelerinin ve Birleşik Devletlerin bu ülkelerin maliarına olan taleplerinin azalması. Iç Faktörler: i) Yurtiçi kredilere getirilen kısıtlamalar ve finansal sektörün zayıf (etkisiz) olması, ii) Üretime verilen sübvansiyonların azaltılması, iii) Reel faiz oranlarının pozitif gerçekleşmesi, iv) Ücretlerde ve birim emek maliyetindeki artışlar, v) Gelirler politikaları uygulanması sonucu reel üçretlerin düşmesi, vi) İflas kanunlarının uygulanması ve bir kısım işletmenin tasfiyesi, vii) Girişimlerin planlanmasında ve güvenilirliğindeki belirsizlikler viii)nisbi fiyat değişmeleri, ix) Kamu sektörü taleplerindeki azalmalar. Tablo ll: Doğu Avrupa Ülkeleri ve Rusya: Büyüme Oranları (Reel GSYIH Yüzde Değişim) Bulgaristan Eski Çekoslovakya Macaristan Polonya ı Romanya ı -ı5.0 Eski Yugoslavya ı Rusya Kaynakça: IMF World Economic Outlook, December 1993, May 1995.

7 EKONOMIK Y AKLAŞIM 55 İkinci olarak fiyatların serbestleştirilmesi sonucu önce enflasyon oranlarında artışlar görülmüştür. Ancak bazı Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya' da enflasyon oranları 1993, 1994, 1995 yıllarında azalma eğilimleri göstermiştir (Tablo III). Tablo lll: Doğu Avrupa Ülk~leri ve Rusya da Işsizlik Oranları Bulgaristan Eski Çekoslovakya ı. o Macaristan ı 1.0 Polonya Romanya ı 1.0 Rusya Kaynakça: IMF World Econoınic Outlouk, Decembcr, ı 993, May ı 995. Üçüncü olarak, birçok Doğu Avrupa ülkesinde ve Rusya'da bu politikaların uygulanması sonucunda büyük kamu açıkları oluşmuştur. Kamu açıklarının oluşmasının temel nedeni üretimdeki düşüşlerden dolayı vergi gelirlerinin azalmasıdır. Hükümetlerin harcamalarını azaltmak için sübvansiyonları ve altyapı yatırımlarını azaltmaya yönelik harcamaları kısıcı önlemlerine rağmen vergi gelirlerindeki düşüşten dolayı kamu açıkları büyümüştür (TabloiV) Tablo IV. Doğu Avrupa Ülkeleri ve Rusya da Enflasyon Oranları (Tüketici Fiyat Endeksindeki % Değişim} Bulgaristan ı. o Eski Çekoslovakya ı 1.0 Macaristan Polonya 251. ı Romanya ı Eski Yugoslavya Rusya Kaynakça: IMF World Econoınic Outlook, Dcceınbcr, 1993, May 1995.

8 r ~. 56 M. Nejat Coşkun Tablo V: Doğu Avrupa ve Rusya'da.Bütçe Dengesinin GSYIH'ya oranı Bulgaristan Macaristan Polanya Romanya " -4.5 Rusya Kaynakça: IMF World Econoınic Ouılouk, Deccınbcr, 1993, May Dördüncü ve son olarak, program uygulamalarının başlangıç dönemlerinde ihracatın artması ve ithalatın azalması nedeniyle ödemeler bilançosunun cari hesabında iyileşmeler ~örülmüştür. Ancak daha sonra ödemeler bilançosunun car i hesabında görülen bozulmalar sermaye girişleriyle yok edilmediğinden efek!if reel döviz kuru değer kazanmış ve bu durum ülkelerin rekabet güçlerini olumsuz etkilemiştir (World Bank, W, 94/3) ll. 2. RUSYA FEDERASYONU'NDA ISTIKRAR PROGRAMLARININ UYGULANMASI Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından sonra oluşan Cumhuriyetler i çersinde Rusya nüfus ve yüzölçümü olarak en kalabalık ve en büyük olandır (Tablo 6) Sovyetler Birliğinin. dağılmasından dört ay gibi kısa bir süre sonra Rusya makroekonomik istikrar, fiyat sisteminin liberalizasyonunu ve ruhlenin konvertibilitesini sağlamak amacıyla çeşitli politikalar izlenıneye başlanmıştır. Rusya, Nisan 1992'de IMF ve Dünya Bankası'na üye olmuştur. Üyelikle birlikte istikrar ve reform politikalarını gerçekleştirmek için gerekli finansal destek uluslararası mali kuruluşlardan sağlanmıştır. Rusya da üç farklı reform programı hazırlanmıştır. Abalkin programı yılları a rasında üç aşamalı olarak planlanmıştır. S hatalin Programı, 500 günlük olup, _Eylül 1990 da baş1anılınıştır. Üçüncü program olan Yavlinsky programı ise, 6.5 yıllık olarak planlanmış ve Haziran 1991 de başlanmıştır. Rusya 1991 sonlarında reform programını uygulamaya başladığında çeşitli problemlerle karşı karşıyaydı. Bu problemlerden ilki üretim düzeyindeki yüzde 20 civarındaki düşüş ve fiyatların Iiberalizasyonu sonı.ıcu aylık yüzde 400 olan enflasyon oranıdır. İkinci problem ise Sovyetler birliğinin 7 endüstrileşmiş ülkeye (G-7) olan 80 milyar dolarlık biri: ııiş borcun 15 Cumhuriyet tarafından ödenınesi gerekliliğidir. Rusya' nın bu 15 Cuınhuriyetteı )iri olması bu oorcun bir kısmının da Rusya tarafından ödenınesini gerektirmi~tir. Üçüncü problem ise Cumhuriyetler arasındaki ticaret ve para ilişkilerinin karınaşık bir durumda olmasıdır. (Fischer, 1992: 78).

9 EKONOMIK Y AKLAŞIM 57 Tablo 6: SSCB'nin Dağılması ile Olu~an Cumhuriyetler Yüzölçümü (bin Km) Nüfüs (Milyon) 1990 SSCB Es ton ya Letonya Litvanya Rusya ı Ukrayna Beyaz Rusya Moldova Ermenistan Gürcistan Azerbeycan Kazakistan Özbekistan Kırgızıstan Türkmenistan Tacikistan Kaynakça:Dünya Atiası Rusya makroekonomik istikrarı sağlamak için bütçe dengesini oluşturmak istemiş ve bu amaçla para ve kredi politikalarını daraltıcı yönde kullanmıştır. Rus hükümeti subvansiyonları, savunma ve yatırım harcamalarını azaltarak bütçe açığını kapatmaya çalışmıştır. Ancak harcama azaltıcı bu önlemlere rağmen gelirleri oluşturan vergileri toplama konusunda başarılı olunmadığından bütçe açığı devam etmiştir ve bütçe açığını azaltmak için 1993 yılında yüzde 28 oranında katma değer vergisi uygulaması başlatılmıştır. Alınan önlemler ile Rusya'da bütçe açığı.1ın GSYİH'ya oranı 1992'de 25.8 iken 1993'de 8.2 olarak gerçekleşmiştir yılında da bütçe açığı devam etmiştir ve söz konusu oran I 0.4 olarak gerçekleşmiştir. Para politikasındaki kısıtlayıcı uygulamalar son yıllarda da devam etmektedir. I 994 yılında ticari bankalara verilen kredilerdeki büyüme oranı eksi değerlerde gerçekleşmiştir ve

10 rı 58 M. Nejat Coşkun baz para 1993 de yüzde 80 oranında artmıştır. ı 994 yılının ilk çeyreğinde ise baz para yüzde 17 artmıştır ortalarına kadar Rusya' da çoklu kur sistemi uygulanmasına devam edilmiştir. Temmuz 1992'de tekli kur uygulamasına ve ruhlenin konvertibilitesine geçilmiştir. Bu dönemde ithalat ve ihracatta uygulanan önlemler ise devam etmekteydi. Bu önlemlerle ticaret dengesi fazlalık vermiştir. Reel döviz kuru ı 993 yılı boyunca durağanken, 1994 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 10 değer kazanmıştır, (World Bank, WP, 94/66, 1 ). Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği dağılmadan önceki dönemde (ı ) 3.2 olan büyüme oranı, 1985'den itibaren negatif değerlerde gerçekleşmiştir. Sovyetler Birliği'nin dağılması ve yeniden yapılanma programlarının başlaması ile birlikte ı 991 'de üretim yüzde 13.1, 1992'de yüzde 19.7 ve 1993'de yüzde 12 gerilemiştir (World Bank, 1994: 72) yılında da üretim düzeyi düşmeye devam etmektedir. Ancak bu oranlarda özel sektörün faaliyetleri görülmemektedir (World Bark, 1994: 69). Kamu mülkiyetinden, özel mülkiyete geçiş aşamasının bir parçası olarak Rusya'da yapısal reform çerçevesinde gerçekleştirilmekte olunan özelleştirme çabalarında büyük başarılar elde edilmiştir. Rusya' da özelleştirme ilk olarak küçük ölçekli işletmelerde Nisan I 994'de başlamıştır ve küçük ölçekli kuruluşların %70'nin özelleştirilişi hızla gerçekleştirilmiştir. Mart ı 9Y4 itibarıyle endüstrilerde çalışan işgücünün yüzde 60'ı özel sektörde istihdam edilmekteydi. Mart 1994'den sonra devlete ait toprakların da özelleştirilmesi ne hız verilmiştir. Finansal piyasaların yeniden yapılanmasına yönelik olarak gerçekleşen uygulamalar ile Rusya' da bankacılık sisteminde devletin tekel gücü kaldınmıştır ve günümüzde 2.000'in üzerinde bağımsız ticari banka faaliyet göstermektedir. Reformların uygulama sürecinde oluşturulan takvime bağlı olarak Nisan ı 994'de IMF reform hareketi için ikincil finansal desteği sağlamıştır. Bu destekle Rusya aylık enflasyon oranını yüzde?'ye indirmeyi hedeflemişti. Uygulamalar sonucu aylık enflasyon oranı hedeflenen rakamın altında ve yüzde 5 olarak gerçekleşmiştir. Sovyetler Birliğinin dağılma süreci ile ortaya çıkan açıklık ve yeniden yapılanma, siyasi ve iktisadi hayatı yeniden şekillendirmiştir. Gerçekleşen bu büyük dönüşüm siyasi alanda çalkantılar ve belirsizlikler ile devam ederken, iktisadi hayatta muhtelif tıkanıklıklarayol açmıştır. Rusya' da iktisadi reformların tıkanınası ve üretim düşüşlerinin temel nedenlerinden birisi kurumsal yapıdaki eksikliklerdir. Piyasa ekonomisinin hşlerliği için gerekli olan Maliye Bakanlığı ve Merkez Bankası gibi kurumların faaliyetleri ekonomik dönüşüm sürecinde etkili o lamamaktadır. Bu tip üst yapısal ve kurumsal eksikterin giderilmesi çabaları ekonomideki istikrarsızlığın yok edilmesinde olumlu rol oynayabilecektir. Aynı zamanda yabancı sermaye yatırımları için gerekli olan yasal düzenlernelerin gerçekleştirilmesi iktisadi yapının değişmesine hız kazandırmaktadır.

11 EKONOMIK Y AKLAŞIM 59 SONUÇ IMF ve Dünya Bankasınca desteklenen İstikrar ve yapısal uyum programları kapitalist gelişim sürecinden etkilenen ülkeler ve eski sosyalist bloka dahil ülkeler tarafından ekonomik istirarsızlığı ve/veya iktisadı yapıyı değiştirmek amacıyla kullanılmıştır. Ülkeler genellikle kalkınmalarını sürdürebiliıı~k amacıyla gerekli olan finansmanı dışsal kaynaklardan karşılamak zorunda oldukları için bu tür programları uygulamaktadırlar. Bu tip programların ortak özelliği farklı ülkelere benzer önlemlerin uygulanmasının önerilmesidir. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya' da uygulanan istikrar ve yapısal uyum programları Latin Amerika ülkelerinde uygulanan politikalara benzemektedir. Ancak iktisadi alandaki bu uygulama benzerliklerine rağmen Doğu Avrupa ve Rusya' da sosyalist sistemden pazar ekonomisine geçiş süreci ile politik ve iktisadi yapı tamamen değiştirilmeye çalışılmaktadır. Doğu Avrupa ülkelerinde ve Rusya'da uygulanan istikrar politikaları mevcut iktisadi durumu bozmakla birlikte bazı ahinlarda olumlu gelişmeler elde edilmiştir. Piyasa ekonomisine geçmeyi amaçlayan bu ekonomilerde 1992'den sonra bazı makro göstergelerde iyileşmeler görülmüştür. Doğu Avrupa ülkelerinde büyüme oranları ı 993 yılında ı 992 yılına göre daha yüksek elde edilmiştir. İstikrar programını ilk önce uygillamaya başlayan ve bu politikaların en olumlu sonuç verdiği Polanya'da 1992'de yüzde 2.6 olan büyüme oranı 1993'de yüzde 3.8'e çıkmıştır için tahmin edilen büyüme oranı ise yüzde 4.5'dir. Diğer ülkelerde de GSYİH da görülen azalmalar yarı yarıya düşürülmüştür. Macaristan, Romanya ve Bulgaristan'da ı992'de yüzde 5.1, -5.0 ve -5.7 olan büyüme oranları 1993'de yüzde -2.0, -5.0 ve -4.2 olarak gerçekleşmiştir. Ekonomik büyüme negatif olarak gerçekleşirken sınai üretimlerindeki gerileme azalmıştır. Doğu Avrupa ülkelerinde farklı olarak Rusya'daki üretim düşüşlerinde önemli bir gerileme gözlenmememiştir. Diğer yandan Romanya ve Rusya haricindeki ülkelerde enflasyon hızında belirgin bir düşüş görülmektedir. Gerçekten Polonya da 1990 da yıllık yüzde 600'lere varan enflasyon oranı 1993 yılında yüzde 36.9 oranına düşmüştür. Pek çok ülkede sürdürülen gelirler ve daraltıcı kredi politikaları ile birlikte, tarım sektöründe yaşanan zorlukların yarattığı enflasyonist baskılar beklentilerin ötesinde gerçekleşmesi daha iyi sonuçların alınmasını engellemiştir. Bununla birlikte, görülen iyileşmeler ihracatta olumlu sonuçlar yaratmıştır. İhracatta gözlenen bu artışlar, Doğu-Batı arasındaki kurumsal yakınlaşmanın yansıması olarak yorumlanabilir. AT ile işbirliği anlaşması ve ardından EFT A ile yapılan serbest değişim anlaşmasıda ihracatı artıran diğer bir etkidir. Özelleştirme ve iktisadi faaliyet koşullarındaki değişim süreci halen devam etmektedir. Dönüşüm programlarının uygulandığı Doğu Avrupa Ülkeleri ve Rusya'da özelleştirmeye olanak sağlayan yasal ve kurumsal düzenlemeler gerçekleştirilmiş ve özelleştirme çabaları yoğun olarak devam etmektedir. Sonuçta Rusyada gerçekleştirilen özelleştirme dünyanın hiç bir ülkesinde görülmemiş boyutlara ulaşmıştır. Yeniden yapılanma ekonomik dönüşüm süreci bu ülkeler için sancılı bir dönem olup, bir süre daha devam etmesi beklenmektedir.

12 ,., M. Nejat Coşkun KAYNAKÇA Bruno, M., (1992), "Stabilization and Reform in Eastcrn Europe", IMF StajfPapers, C. 39, S , Calvo, K ve F. Coricelli, (1993), "Output Collapse in Eastcrn Europe: The Role of Credit", IMF Staff Papers, C. 40, S. I, s , Chu K ve Schwartz", (1994), "Output Decline and Government Expcnditures in Europ~an Transtion Economies", IMF Working Papers, 94/68, Fischer, S., ( 1992), "Stabilization and Economic Reform in Russia", Brookings Papers on E- conomic Activity, C. 1, s. 77- I 1 I. IMF, World Economic Outlook, May ı 993, Dcccmbcr 1993, October ı 994. Dccembcr ı 994. Jeffries, I., (1993), Sodalist Economies and tlıe Tansitfon to the Market: A Guide, Routledges, Koen V. ve Marrese M., (1995), "Stabilization and Structural Change in Russia " IMF Working Paper, 95113, Ocak La vigne M., (1 995), The Economics of Transition: From Socialisı Economy to Market Econonzy, Macınillan Press Ltd, London, Nuti, D. ver. Portes, (1993), Central Europc; The Way Forward der. R. Portcs, Economic Transformatian in Central Europe içinde, s. I -20, Rostowski J., (1994), "Systematic requirements for Monetary Stability in Eastren Europe and Former Soviet Union", IMF Working Paper, 94124, Sanin L., (1994), "İstikrar ve Reform Programları: Doğu Avrupa'da Geçiş Ekonomisi Dene.. ; ni " Ekonomik Yaklaşım, C. 5, S. 13, Yaz Wyplosz, C, ( 1993), "After the Honeymoon On The Economics and the Politics of Economic Transformation" European Economic Review, V. 37, s , Wıı/94/66, "Exchange Rate Determination in Russia, ", IMF Working Paper, June, WP ı 94/3, "Mo ney Demand, Bank Credit and Econoınic Performance in Former Socialİst E conomies, IMF W, January World Bank, ( 1994 ), A World Bank Book, Trends in Devetoping Economics Extracts V. I, V. 2. Abstract The Stabilization Policies and their concequencies in Eastern Europe and Russia The ai m of this study is to examinc the stabilization policies used in Eastcrn Europe Countries, Bulgaria, Czech Republic, Hungary, Po1and, Romania, Yugoslavia, and Russia over the period, These countries were used IMF oriented stabilization policies in order to change their state ownership economic system, to integrate world economy and to attain internal and external balances. In this study the performance of the policies among the countries were also compared by using statistical informations.

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELİŞMELERE ÇANAKCI. Hazine Müsteşarı. 11 Ağustos A

TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELİŞMELERE ÇANAKCI. Hazine Müsteşarı. 11 Ağustos A TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİNDEKİ SON GELE İLİŞKİN İŞKİN N DEĞERLENDİRMELERERLENDİRMELERRMELER İbrahim ÇANAKCI Hazine Müsteşarı 11 Ağustos A 2003 I. MAKROEKONOMİK K GELİŞ A. Büyüme B. Enflasyon C. Ödemeler Dengesi

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ DÜNYA EKONOMİSİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ DÜNYA EKONOMİSİ EKİM 2015 gelişmekte olan ülkeler adına birer risk unsuru oluşturduğunu dile getirdi. Buna ek olarak; IMF nin küresel ekonomiye dair büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize ederek 2015 yılı için %3,1 e,

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 28 Nisan 2014 MALEZYA-TÜRKİYE STA VE VİZE ANLAŞMASI MALEZYA-TÜRKİYE İHRACAT KOMPOZİSYONU TÜRKİYE İHRACATI (2013) % MALEZYA İTHALATI (2013) 1 Motorlu

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 27 Temmuz 2015, Sayı: 20. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 20 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası

Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası 2007-I 2008-I Enflasyon Gelişmeleri ve Para Politikası Gülbin Şahinbeyoğlu Şubat 2008 Sunuş Planı 2007 Yılının Değerlendirmesi Para Politikası Tepkisi ve Sonuçları Enflasyon ve Para Politikasının Görünümü

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle]

ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015. [Type the document subtitle] ETİYOPYA ÜLKE RAPORU 26.05.2015 [Type the document subtitle] YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Etiyopya ya ihracat yapan 23 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. İKİNCİ GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin şekilde arttırmasıyla

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI Prof. Dr. TURALAY KENÇ BANKA MECLİSİ ÜYESİ PARA POLİTİKASI KURULU ÜYESİ

Detaylı

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri

Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Küresel Kriz ve Yükselen Piyasa Ekonomileri Erdem Başçı Başkan Yardımcısı, TCMB 17 Aralık 2008, İstanbul, EAF 1 Sunuş Planı 1. Küresel Likidite Sorunu 2. Küresel Kriz, Küresel Çözüm Arayışları 3. Yükselen

Detaylı

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır.

IMF, Birleşmiş Milletlerin uzmanlaşmış kurumlarından biri olsa da, kendi tüzüğü, yönetim yapısı ve mali kaynağı vardır. IMF ye Genel Bakış Biz kimiz? Uluslararası Para Fonu (IMF) parasal konularda küresel işbirliğini arttırmak, mali istikrarı sağlamak, uluslararası ticareti kolaylaştırmak, yüksek istihdamı ve sürdürülebilir

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015

FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015 FİLİSTİN ÜLKE RAPORU 13.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Filistin e ihracat yapan 7 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 3 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 5. HAFTA 1.)MALİ PİYASALARIN ULUSLAR ARASI DÜZEYDE ENTEGRASYONU 1.1.Mali Piyasalarda Yaşanan Entegrasyon: Uluslar arası düzeyde

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

ULUSOY UN SANAYİ VE TİCARET A.Ş. DEĞERLENDİRME RAPORU-2 ŞEKER YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. 29 EYLÜL 2015

ULUSOY UN SANAYİ VE TİCARET A.Ş. DEĞERLENDİRME RAPORU-2 ŞEKER YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. 29 EYLÜL 2015 ULUSOY UN SANAYİ VE TİCARET A.Ş. DEĞERLENDİRME RAPORU-2 ŞEKER YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. 29 EYLÜL 2015 1 Değerlendirme Raporunun Amacı Bu rapor Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayınlanan 22.06.2013

Detaylı