GRADE A GEMİ SACININ ÇİFT-FAZLI ÇELİĞE ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ INVESTIGATION OF PRODUCABIL OF DUAL-PHASE STEEL FROM GRADE A SHIP PLATE STEEL

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GRADE A GEMİ SACININ ÇİFT-FAZLI ÇELİĞE ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ INVESTIGATION OF PRODUCABIL OF DUAL-PHASE STEEL FROM GRADE A SHIP PLATE STEEL"

Transkript

1 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), Mayıs 2009, Karabük, Türkiye GRADE A GEMİ SACININ ÇİFT-FAZLI ÇELİĞE ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ INVESTIGATION OF PRODUCABIL OF DUAL-PHASE STEEL FROM GRADE A SHIP PLATE STEEL Hüseyin UZUN a*, Fatih HAYAT b ª*Sakarya Üniv. Teknik Eğitim Fak. Metal Eğitimi Böl.,Karabük, Türkiye, b Karabük Üniv. Teknik Eğitim Fak. Metal Eğitimi Böl.,Karabük, Türkiye, Özet Bu çalışmada, çift faza dönüştürülmek amacıyla %0.125C, %0.71Mn, %0.149Si, %98.85Fe kimyasal bileşime sahip Grade A gemi sacı kullanılmıştır. Çelik, kritik sıcaklıklar arasındaki bölgede (α+γ, o C ve γ, 900 o C) tavlandıktan sonra suda su verme işlemine tabi tutularak, çift-fazlı çelik haline dönüştürülmüştür. Dönüştürülen çift fazlı çeliklerde kritik tavlama sıcaklığına bağlı olarak martensit hacim oranının nasıl değiştiği tespit edilmiştir. Dönüştürülen çift fazlı çeliğin mikroyapı, mikrosertlik ve çekme mukavemeti özellikleri, kırılma şekilleri incelenmiş ve Grade A çeliğinin özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Yapılan deneysel çalışmalar sonunda üretilen çift-fazlı çeliklerin çekme mukavemetleri orijinal (Grade A) ferrit+perlit çeliklerine nazaran daha yüksek ve yüzde uzama değerlerinin ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çift-fazlı çeliğin MHO arttıkça dayanım ve sertlik değerleri de artmakta fakat uzama değerleri ise azalmakta olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Grade A gemi sacı, Çift-fazlı çelik, Çekme özellikleri, Martensit hacim oranı (MHO) Abstract In this study, grade A ship steel having chemical composition of 0.125% C, 0.71% Mn, 0.149% Si and 98.85% Fe has been employed to transverse dual-phase steel. In order to produce the dual-phase steel, Grade A steel was accomplished by intercritically annealing at intercritical temperatures area (α+γ, o C and γ, 900 o C) and following by water quenching. It was determined how the martensite volume fraction (MVF) depending on the intercritical annealing temperatures can change. The results show that the tensile strength and elongation of dual phase steels is higher and lower than that of the original (as-recieved) Grade A steels, respectively. While the martensite volume fraction of dual phase steel increase, also the tensile strength increases but the elongation decreases. Keywords: Grade A ship plate, Dual-phase steel, Tensile properties, Martensite volume fraction (MVF) 1. Giriş Ülkemizde gün geçtikçe gemi imalatı büyük bir önem kazanmaktadır. Ülkemiz gemi üretim sanayi son yıllarda önemli büyümeler göstermiş ve dünya gemi imalat sanayinde önemli bir yer almıştır. Son yıllarda dünyanın en gelişmiş ülkeleri de dahil olmak üzere bir çok ülke çok büyük tonajlara sahip olan gemiler ülkemizde de büyük başarı ile üretilmekte ve pazar payı geliştirilmektedir. Gemi imalatında ağırlıktan ve yakıttan tasarruf sağlamak için konstrüksiyon ağırlığı oldukça önemli olup, bu amaçla farklı malzeme çeşitlerinin kullanımı hedeflenmiştir [1-7]. Alüminyum ve kompozit malzemeler bu alternatiflerin başlarında gelmektedir. Çift-fazlı çelikler YMDA (yüksek dayanımlı düşük alaşımlı) çeliklerinin gelişmiş bir çeşididir [8-11]. Kritik sıcaklıklarda (α+γ bölgesi) tavlama sonrasında yeteri hızda soğutma işlemi ile üretilirler. Çift-fazlı çelikler üzerindeki çalışmalar 1970 li yılların sonunda başlamış ve bu çelikler günümüz uygulamalarında özellikle otomotiv endüstrisinde geniş bir kullanım alanına sahip olmuşlardır. Pekleşme oranlarının yüksek olması şekillendirme sonrası dayanımlarının yüksek olmasını sağlamaktadır. Üretildikleri çeliklere oranla parça ağırlığını %15-20 miktarında azaltarak taşıt ağırlığının azalmasını dolayısıyla yakıt tasarrufu sağladıkları için otomotiv endüstrisinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadırlar [16]. Örneğin çift fazlı çeliklerin yüksek dayanım ve iyi şekillenebilirlik özelliklerinden yararlanılarak dış oto gövdesi panelleri, tampon, tekerlek jantları, jant kapakları, kayış kasnakları, kapı panelleri ve koltuk çerçevesi vb. gibi otomobil parçaları imal edilmektedir [17]. Gemi saclarından üretilecek çift-fazlı çelikler gemi ağırlığını düşürerek mukavemetin artmasına, yakıtta tasarrufa ve yükte artışına katkıda bulunacaktır. Gemi yapımında mukavemet özelliklerini sağlayabilmek için daha kalın sac kullanım yoluna gidilmektedir buda ağırlıkta artışa neden olmaktadır. Belirtilen ihtiyacın karşılanmasına hizmet etmek için, düşük karbon ve düşük alaşımlı Grade A çelikleri ısıl işlem yoluyla çift-fazlı çeliğe dönüştürerek; daha dayanıklı çelik oluşturmak, ağırlıktan tasarruf sağlamak (mukavemet/ağırlık oranı), yükte artış sağlamak ve dayanım özelliklerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kimyasal bileşimi verilmiş Grade A gemi çeliği yaklaşık olarak 132 o Clik bir kritik bölgeye sahiptir. Ayrıca gemi endüstrisinde orta ve yüksek dayanımlı çelik sac olarak kullanılabilecek çift-fazlı çelik üretimi ile mikroyapı çeşitliliğinin sağlaması ve kırılma davranışlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. 2. Deneysel çalışmalar Deneylerde ASSAN Çelik A.Ş den tedarik edilmiş 8mm kalınlığında Grade A gemi sacı kullanılmıştır. Kullanılan malzemenin kimyasal bileşimi Çizelge 1 de verilmiştir. Isıl işlem için 15x15x8 mm numuneler hazırlanmıştır. Kritik IATS 09, Karabük Üniversitesi, Karabük, Türkiye

2 tavlama sıcaklıkları (A 1 ve A 3), Andrews [18] formülü kullanılarak 711 o C-843 o C olarak tespit edilmiştir. Isıl işlem deneyleri; martensit hacim oranının (MHO) kritik sıcaklığına bağımlılığının tespiti için 10 farklı sıcaklıkta yapılmıştır. Ayrıca çekme deney numunelerinin üretilmesi için orijinal numuneyle birlikte 4 farklı sıcaklık belirlenmiştir. Çizelge 1. Deneylerde kullanılan malzemenin kimyasal bileşimi (%Ağırlık) C Mn Si Ni P Cu Cr S 0,125 0,71 0,149 0,013 0,016 0,005 0,031 0,015 Mo Sn Al Nb V W Co Ti 0,005 0,002 0,044 0,002 0,001 0,01 0,01 0,001 Yapılan deneysel çalışmalar sonunda Grade A çeliğinin çift faza dönüştürülmesi işleminde, kritik tavlama alt (A 1) sınırına en yakın sıcaklık değerinde (730 o C) en düşük martensit hacim oranı %18±10 elde edilmiştir. 760 o C de %26±10, 800 o C de %55±10MHO na erişilmiştir. Kritik tavlama sonrasında su verme ile tavlama sırasındaki östenitin aynı miktarda martensite dönüşümü gerçekleşmektedir. Dolayısıyla burada elde edilen MHO ları levye kuralı ile ifade edilen östenit hacim oranına eşit olduğu kabul edilebilir [12]. Şekil 2(a,b,c,d) de çeliklerin mikroyapıları gösterilmektedir. Isıl işlemler sırasında sıcaklık ölçümünde K tipi termokapıl kullanılmıştır. Numuneler sabitleme çubuğuna, ısıl çiftler de numune merkezine 1mm çapında delik açılarak yerleştirilmiştir. ABB COMMANDER marka kayıt cihazı, kompenzasyon kablosu ve klemens ile ısıl çift tellerine bağlanarak sıcaklık ölçüm %±2 hassasiyette olacak şekilde sistem tamamlanmıştır. Üretilen çift-fazlı çeliklerin metalografik incelemelerinde optik mikroskop kullanılmıştır. Çift-fazlı çelik mikroyapılarını incelemek için dağlama çözeltisi olarak %2 lik Nital kullanılmıştır. Mikrosertlik ölçümlerinde SHIMADZU marka HMV-2 model mikro sertlik ölçüm cihazı kullanılmıştır. Uygulanan yük bütün numunelerde 200gr olarak belirlenmiştir. Grade A gemi sacı, ısıl işlemle çift faza dönüştürülmüş çeliklerinin artan MHO ile sertlik değerlerindeki değişim incelenmiştir. Şekil 2a. 730S numunesinin mikroyapı fotoğrafı Çekme deney numuneleri standartlara uygun olarak 3 er adet hazırlanmıştır (TSE 138). Orijinal yapı o C lerde kritik tavlamanın suda soğutma ile 4 farklı MHO na sahip çift-fazlı çelik üretilmiştir. Çekme deneyi ZWICK test cihazında 2dk/mm çekme hızında gerçekleştirilmiştir. 3. Deney Sonuçları ve Tartışma 3.1. Martensit Hacim Oranı (MHO) ve Mikroyapı Şekil 1 de herhangi bir ısıl işleme tabi tutulmayan Grade A çeliğinin mikroyapısı gösterilmektedir. Mikroyapı fotoğrafında görüldüğü gibi Grade A çeliği, ferrit ve perlit yapısına sahiptir. Şekil 2b. 760S numunesinin mikroyapı fotoğrafı Ferrit Perlit 10µm 10µm Şekil 1. Isıl işlem görmemiş Grade A gemi sacının mikroyapı fotoğrafı. Şekil 2c. 800S numunesinin mikroyapı fotoğrafı

3 hv ölçülmüştür. Mikrosertlik 760 o C de ise 229±5 hv değerindedir. Kritik tavlama üst (A 3) sınırına en yakın sıcaklık değerinde (800 o C) ise 258±5 hv değeri ölçülmüştür. 900 o C su verilen numunede ise sertlik değeri 350 ±5 hv ye kadar çıkarak en yüksek değere ulaşmıştır. M.A. Maleque (2004), at al. yapmış olduğu çalışmada 0,15C, 0,9Mn kimyasal bileşiminde olan AISI 3115 çeliğiyle yapmış olduğu deneyde artan tavlama sıcaklığıyla sertlik değerlerinin arttığını rapor etmişlerdir Çift-Fazlı Çeliklerin Çekme Özellikleri ve Kırılma Davranışları Şekil 4 de işlem görmemiş Grade A çeliğine ve farklı tavlama sıcaklıklarında üretilen çift-fazlı çeliklere ait gerilim-gerinim eğrileri gösterilmektedir. Şekil 2d. 900S numunesinin mikroyapı fotoğrafı Mikroyapılar incelendiğinde, koyu renk tonunda (kahverengi) görülen kısımlar martensiti ve açık renk tonunda görülen kısımlar da ferrit fazını ifade ettiği görülmektedir. Mikroyapılar incelendiğinde, ferrit+martensit yapı dışında herhangi farklı bir faza, örneğin; beynit+perlit yapısına rastlanılmamıştır. Ayrıca MHO nın artması ile martensit parçacıklarının boyutunun da büyüdüğü ve aralarındaki bağlantıların da arttığı tespit edilmiştir. Yapılan bazı çalışmalarda [12-14] ifade edildiği gibi çift-fazlı çeliklerde %2-9 arasındaki hacim oranlarında kalıntı östenit oluşabilmektedir Mikrosertlik Sonuçları Grade A çeliği ve farklı tavlama sıcaklıklarında çift faza dönüştürülmüş çeliklerin mikrosertlik değerleri karşılaştırılarak Şekil 3 te verilmektedir. Tavlama sıcaklığı dolayısıyla MHO arttıkça sertlik değerlerinin de arttığı tespit edilmiştir. Bu sertlik artışı, artan sıcaklıkla birlikte sert martensit fazının oranının artmasına bağlanmaktadır. Martensit sementit fazından sonra en sert faz olarak nitelendirilmiştir. Mikrosertlik (hv 0,5) ±5 200±5 229±5 258±5 350±5 Gr.A Tavlama sıcaklığı ( C) Şekil 3. Grade A çeliği ve farklı tavlama sıcaklıklarında çift fazlı yapıya dönüştürülmüş çeliklerin mikrosertlik değerleri. Orijinal numunenin sertlik değeri 142±5 Hv olarak ölçülmüştür. Kritik tavlama alt (A 1) sınırına en yakın sıcaklık değerinde (730 o C) en düşük sertlik değeri 200±5 Çizelge 2. Grade A gemi sacından üretilen çift-fazlı çeliklerin MHO ve çekme deney sonuçları Sıcaklık ( o C) M.H.O (%) Çekme Day. (σ Ç), MPa Akma Day. (σ A0.2 ), MPa Kopma Day. (MPa) Toplam Uzama (U T,%) Grade A S 18 ± S 35 ± S 55 ± S Grade A çeliği belirgin bir akma sınırı gösterirken Grade A nın kritik sıcaklıklar arasında ısıl işlemiyle üretilen çiftfazlı çelikler belirgin bir akma noktası göstermemiştir. Çizelge 2 de çekme deneyi sonucu elde edilen %0,2 lik uzamaya karşı gelen akma mukavemeti (σ A 0..2), çekme mukavemeti (σ Ç), kopma mukavemeti ve %uzuma (U T) değerleri ile birlikte MHO ları da verilmiştir. Şekil 4 te grafik gösterilmiştir. Stress(N/mm2) Gerilme,MPa S 800S 760S 730S o C Grade A Stroke Strain(%) Gerinim (%) Şekil 4. Grade A gemi sacı ve çift-fazlı çeliklerin çekme eğrileri

4 En düşük akma ve çekme dayanımı, Grade A esas numunede görülmüştür. Grade A gemi sacının çekme dayanımı 440 MPa, %uzama değeri ise %33 olarak tespit edilmiştir. Isıl işlemli numunelerde ise en düşük akma ve çekme dayanımı, en yüksek uzama değerlerini 730S numunesi göstermiştir (Çizelge 2, Şekil 4). Kritik tavlama sıcaklığının artması ile artan MHO na bağlı olarak akma ve çekme dayanım değerlerinde artış ve yüzde uzama değerlerinin ise düşüş görülmüştür. Kritik tavlama üst (A 3) sınırına en yakın sıcaklıkta (800S) ise çekme mukavemeti 824 MPa ya kadar çıkmıştır. MHO nın artmasına bağlı olarak martensit parçacıkları irileşirken aralarındaki bağlantılarda artmaktadır. Sonuç olarak dayanım artarken uzama düşmektedir. Dolayısıyla daha az ferrit ve daha fazla bağlantılı martensit tanesi içeren yüksek MHO nına sahip numuneler yüksek dayanımla birlikte daha erken kopma ve dolayısıyla daha düşük toplam uzama göstermişlerdir. Klas kuruluşlarının DH36 gemi sacı için dayanım değerleri çekme dayanımı için 560 MPa ve %22 uzama olarak verilmektedir. Deneylerde kullanılan Grade A gemi sacından 730 o C de yapılacak kritik tavlama ısıl işlemiyle DH36 gemi sacının değerlerinin daha da geliştirilmiş olduğu görülmüştür. Numunelerin toplam % uzama değerleri, MHO na bağlı olarak değişmektedir. MHO arttıkça dayanım değerleri artarken toplam %uzama değerleri azalmaktadır. Düşük MHO larında yüksek olanlara göre martensit taneleri daha küçük ve daha az bağlantılıdır. Ayrıca deformasyon için daha fazla ferrit hacim oranı mevcuttur [12]. Çift-fazlı çelik numunelerin orijinal malzemeye oranla oldukça yüksek akma ve çekme dayanımına sahip olmaları önceki araştırmalar ile uyum göstermektedir [10,12,16-24] Şekil 4 de görüldüğü gibi üretilen çift fazlı çelikler orijinal (Grade A) daha yüksek pekleşme göstermiştir, bununla birlikte deformasyonda devam edebilmiştir. Bu sonuç çift fazlı çeliklerin şekillendirme kabiliyetinden ileri gelmektedir. Bu şekilde üretilen parçalarda üretim sonrası %2-10 şekil değişimi yüksek pekleşmeden dolayı dayanım artışı oldukça fazladır. Buda parçanın dayanımını oldukça artırmaktadır. Literatürde çift fazlı çeliklerin şekillendirilmesi sonucunda MPa artış sağlayabileceği bildirilmiştir. Bununla birlikte HSLA çeliklerinde artış MPa seviyesinde kalır [24]. Düşük karbonlu çeliklerin tersine çift-fazlı çeliklerin sürekli akma davranışı göstermeleri, martensitik dönüşüm sırasında meydana gelen hacim artışı ve gerilmelerin sonucunda, martensite sınır ferrit içerisinde oluşan yüksek yoğunluktaki mobil dislokasyonlar ile ilişkilendirilmektedir. Yüksek yoğunluktaki mobil dislokasyonlar orijinal malzemeye göre daha erken gerilme düzeylerinde kaymaya sebep olmaktadır. Ayrıca çok yoğun mobil dislokasyonların varlığı C ve N gibi arayer atomlarının deformasyonda kesikliğe sebep olacak şekilde yeterli Cotrell atmosferi oluşturmalarını önlemektedir. Bu nedenle deformasyonda herhangi bir kesiklik olmadan sürekli akma davranışı görülmektedir [25, 26]. H.C.Chen and Chenge (1989) at al. 0,10-0,14-0,19C içeriğine sahip 3 farklı malzemeyle yapmış oldukları çalışmada artan MHO ile çekme ve akma mukavemetlerinin arttığını tespit etmişlerdir. Bu 3 malzemede aynı sıcaklıklarda en yüksek MHO oranının en yüksek karbon içeriğine sahip 0,19 C numunesinde olduğu bildirilmiştir. Bolvadin ve Tekin (1991), karbon oranları %0,23-%0,37 arasında değişen 6 farklı yapı çeliklerini değişik sıcaklıklarda 740, 750, 770 o C de sabit sürede tavlayarak çift-fazlı çelik elde etmişlerdir. MHO nın kritik bölgedeki sıcaklık artışından dolayı arttığını belirlemişlerdir. Karbon oranı 0,30 dan fazla olan çeliklerde matris martensit olduğunu rapor etmişlerdir. Ayrıca MHO nın artışı ile akma, çekme ve sertlik değerlerinin arttığını, tokluk değerinin azaldığını bildirmişlerdir. Sudhakar and Dwarakadas (2000), deneylerinde %0.14 C içeriğine sahip C1003 çeliği kullanmış olup, östenitleme işleminin ardından numunelere 730 ila 850 o C arasındaki 8 farklı sıcaklıkta 1 saat tavlamanın ardından %9 tuzlu suda su vermişlerdir. En üst sıcaklık değerinde 850 o C de en yüksek MHO (%76) elde edilmiştir. Bu en üst sıcaklık değerinde akma mukavemeti (630 MPa) ve kopma mukavemetinin (940 MPa) en yüksek değerine ulaştığını, %uzamanın ise en düşük değerde (%12) olduğu saptanmıştır. B. Demir (2004), yapmış olduğu çalışmada Ç4140 ıslah çeliğini 743 o C, 748 o C, 752 o C, 760 o C ve 770 o C kritik sıcaklıklarda tavlama+suda su vermiştir. Bu çalışmada diğer çalışmaların aksine orijinal malzemeye göre akma, çekme mukavemetlerinde bir düşüş olurken %uzamada artış meydana geldiği tespit edilmiştir. Buda karbon içeriğin yüksek oluşuna bağlanmıştır. Burada sert martensit partiküllerinin yüksek uzama değerlerine kadar dayanımlarını koruyarak kopmayı geciktirdikleri rapor edilmiştir. Şekil 5 deki şekilde deney numunelerinin kırılma şekilleri verilmiştir. Kırılan yüzeyler genelde çanak ve koni kırılma tarzı sergilemişlerdir. Çanak ve koni kırılma ile birlikte mikroboşluk oluşumları sünek kopma karakteri için tipik göstergelerdendir [19,20]. Streinbrunner et.al. [20] mikroboşlukların öncelikle martensit üzerinde çekirdeklendiğini inklüzyonlar üzerindeki çekirdeklenmenin ise ikincil bir olay olduğunu bildirmiştir. Kırılma yüzeyine doğru mikroboşluk yoğunluğu artmaktadır. Mikroboşluk yoğunluğunun kırılma yüzeyine yaklaştıkça artması bu bölgedeki gerinimin yüksek olması ile açıklanmaktadır. Bölgesel boyun veren numunelerde mikroboşluk yoğunluğu fazladır [20-22]. Grade A 730S, 760S 800S 900S Şekil 5. Çekme numunelerinin kırılma tipleri Numunelerin hiçbirinde düzgün yüzey ayrılma tipi kopma

5 modu (cleavage, klivaj) gözlenmemiştir. Speich ve Miller [3] düşük MHO ve yüksek karbon içerikli martensite sahip çift-fazlı çeliklerin, yüksek MHO ve düşük karbon içerikli martensite sahip çift-fazlı çeliklere oranla daha kolay çatladığını belirtmişlerdir. Genel olarak karşılaştırıldığında çift-fazlı çelikler HSLA çeliklerine oranla daha sünek bir kırılma karakterine sahiptirler [4,18,22]. Ferritin akma mukavemeti, martensitten çok daha düşüktür, bu nedenle martensit henüz elastik olduğu halde yumuşak ferritte plastik deformasyon başlar. Ferritteki bu plastik deformasyon komşu martensit tarafından zorlanır ve bu durum ferritteki gerilim konsantrasyonunu yükseltir. Böylece bu lokal deformasyonlar ve ferritteki gerilim birikmeleri onların farklı morfolojilerine bağlı olarak boşluk çekirdeklenmesi ve büyümesi biçiminde sünek kırılma yada klivaj türü gevrek kırılma biçiminde ferrit matrisin kırılması ile oluşur. Çift fazlı yapıların klivaj türü gevrek kırılması pek az miktarlarda plastik deformasyon ile ferritteki yüksek bölgesel gerilim birikimlerine bağlıdır [30]. Şekil 5 de görüldüğü gibi 900 o C numunesi düşük düzgün uzama ve yüksek heterojen uzama göstermiştir. Şekilde çanak koni görüntüsü bunun bir göstergesidir. Martensitin klasik olmakla birlikte şekil değiştirme yeteneğinin düşük olduğu kabul edilmektedir. Buradaki uzama %2-9 arasında olabileceği düşünülen kalıntı östenit miktarı ile açıklanabilir. Kalıntı östenitin plastik deformasyona katkısı (TRIP) olduğu düşünülmektedir. Ayrıca gerilme rahatlamasının da martensitin deformasyon yönünde gerilmesiyle de toplam deformasyon miktarı artabilir. Çekme deney sonucunda numunelerin mikroyapısal şekil değişimleri Şekil 6 ve Şekil 7 de verilmiştir. Şekil 6 da görüldüğü gibi orijinal Grade A çeliği numunelerinde boyun bölgesinde, kırık yüzeye yakın bölgelerde anayapı ferrit ve uzunlamasına oluşan ikinci faz perlit tanelerinin deformasyon yönünde yönlendiği görülmektedir. Eşeksenel perlit tanelerinde deformasyon yönünde bir yönlenme görülmemiştir. Deneyde kullanılan Grade A çeliğinde mikroyapıda deformasyon yönünde uzama ve yönlenmenin belirginleşmeside yüksek toplam uzama değerinin etkili olduğu düşünülebilir. Bunun yanında Şekil 7 de görüldüğü gibi orijinal malzemeye göre daha düşük toplam uzama değeri gösteren 800S numunesinde yine kırık yüzeye yakın bölgelerde anayapı ferrit ve ikinci faz martensitin her ikisinde de kısmen deformasyon yönünde uzama ve yönlenme görülmüştür. 4. Sonuçlar 1- Maliyet açısından diğer gemi saclarından daha ucuz ve düşük çekme mukavemetine sahip Grade A gemi sacı, ısıl işlem uygulayarak çift-fazlı çeliğe başarıyla dönüştürülmüştür. 2- Grade A gemi çeliklerinin kritik bölgedeki (α+γ) tavlamanın ardından suda soğutulan numunelerde sıcaklık arttıkça çift-fazlı çeliklerin mikro yapısındaki yüzde martensit hacim oranları artmıştır. 3- Tavlama sıcaklığı arttıkça martensitin tane boyutunun büyüdüğü ve ferriti çevrelediği görülmüştür. 4- Çift-fazlı çeliklerde martensit hacim oranı artarken akma ve çekme dayanımları artmış, %uzama değerleri ise düşmüştür. 5- Yüksek martensit içeren çift-fazlı çeliklerde dâhil olmak üzere üretilen çift-fazlı çelikler tipik sünek kırılma davranışı göstermiştir. 6- Çekme deneyi sonucunda kırılmış yüzeyler incelendiğinde çekme yönüne doğru yönlenmeler oluşmuştur. Sonuç olarak Grade A gemi sacı ısıl işlem yoluyla sertleştirilerek daha hafif ve yakıttan tasarruf sağlanarak daha iyi mekanik özelliklere sahip gemiler üretilebilir. 20µm 10µm Şekil 6. Çekme deneyi sonucunda mikroyapıdaki değişim (Grade A) 20µm 10µm Şekil 7. Çekme deneyi sonucunda mikroyapıdaki değişim (800S) Teşekkür ASSAN Çelik A.Ş. adına başta Ekrem KARAGÖZ olmak üzere tüm yetkililerine desteklerinden dolayı teşekkür ederiz. Ayrıca FERSAC Ltd. Şti adına Mustafa ERTANCAN a yardımları için teşekkür ederiz. Her türlü katkılarından dolayı Sayın Bilge DEMİR e teşekkürlerimizi sunarız. Kaynaklar [1] Arıkan, M.M., Onay, B. ve Bozkurt S., Türkiye gemi inşa sanayi ve demir çelik kullanımı. III. Demir Çelik Kongre ve Sergisi, Eylül 2005, Zonguldak [2] DPT IX. Kalkınma Planı ( ) Gemi İnşa Sanayi Özel ihtisas Komisyonu Raporu, Nisan [3] Chrzanowski, I., Krzyzanowski, M., Luks, K., Shippping economics and policy. Fairplay Publications, London, 25-43, [4] Stopford, M., Maritime Economics, Routledge, New York, , 1997.

6 [5] Uyanık, T. ve Sarı, A., Gemi İnşa Sektörü. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi 2007 [6] Ay, T., Özsaraç, U. ve Aslanlar, S., Gemi Saçlarına Uygulanan Kaynaklı Bağlantıların Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi. Sakarya Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Sakarya [7] Devlet Planlama Teşkilatı VIII-8A Ankara [8] Speich, G.R., Dual Phase Steels. Heat Treating, ASM Handbook, Fifth Printing, , [9] Arıkan, M.M., Başman G. Otomotiv Endüstrisi İçin Yeni Çelik Ürünler ve Özellikleri, 1. D.Ç. Sempozyumu ve Sergisi Bildiriler Kitabı, , Ekim [10] Davies R.G., Influence of Martenzite Composition and Content on The Properties of Dual-Phase Steels. Met. Trans., Vol:18A, , [11] Çimenoğlu, H. ve Kayalı E.S., Otomotiv Endüstrisinde Kullanılan Çift-Fazlı Çelikler. İ.T.Ü Kimya-Metalurji Fak. Metalurji Mühendisliği Böl., 7-14,1985. [12] Demir B., ve Erdoğan M., Çift-Fazlı Çeliklerde Martensit Hacim Oranı ve Morfolojisinin Çekme Özellikleri Üzerine Etkisi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, Ekim, Cilt:11, No:4, , [13] Magnabosco, R. and Rossetto L. C., Toughness of Two HSLA Steel Sheets. Journal of The Brazilian Society of Mechanical Sciences and Engineering (2003). [14] Çimenoğlu H. ve Kayalı E.S., Ticari Çift-Fazlı Çelik Üretimi. İ.T.Ü Kimya-Metalurji Fakültesi Metalurji Mühendisliği Bölümü, 13-15, [15] ASM Metal Handbook, Properties and Selection: Irons, Steels and High Performance Alloys. 10th Edition, Vol.1., [16] Hayat, F., Demir, B., Acarer, M.,, Tensile Shear Stress and Microstructure of Low-Carbon Dual-Phase Mn -Ni Steels after Spot Resistance Welding. Metal Science and Heat Treatment, Vol. 49, Nos. 9-10, [17] Arıkan M.M., Başman G., Otomotiv Endüstrisi İçin Yeni Çelik Ürünler ve Özellikleri. 1. D.Ç. Sempozyumu ve Sergisi Bildiriler Kitabı, Ereğli, Sy [18] Andrew K.W., Empirical Formulae for the Calculation of Some Transformation Temperatures. Journal of The Iron and Steel Institute, 203, , [19] Erdoğan M., The Effect of New Ferrit Content on Tensile Fracture Behaviour of Dual Phase Steels. Journal of Materials Sci., 37, , [20] Steinbrunner D.L.,Matlock D.K. and Krauss G., Void Formation during Tensile Testing of Dual-phase Steels. Met.Trans., 19 A, , [21] Chen, H.C. and Chenge, G.H., Effect of Martensite Strength on the Tensile Strength of Dual Phase Steels, Journal of Materials Science, 24, , [22] Tavares, S.S.M. and Pedroza, P.D., Mechanical Properties of A Quenched and Tempered Dual Phase Steel. Scripta Materalia, 40, 8, , [23] Demir B., Ç4140 Çeliğinden Çift-Fazlı Çelik Üretilebilirliğinin İncelenmesi. Teknoloji, Cilt 7, Sayı 1, , [24] Demir B, Ereğli D.Ç. Fabrikalarında Sürekli Tavlama Hatlarında Çift-Fazlı Çelik Üretimi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enst,. Ankara, [25] Speich G.R., Physical Metallurgy of Dual Phase Steels, Fundamentals of Dual Phase Steels, Ed By R.A. Kott and B.L. Bromfitt, AIME, pp:3-45 Newyork, [26] Mould. P.R. and Skena C.C., Structure and Properties of Cold Rolled Ferrit Phase Martensite (Dual-Phase) Steels Sheets. Formable HSLA and Dual-Steels. Ed. By. A.T. Davenport, AIME, pp: , [27] Sudhakar, K.V. and Dwarakadasa, E.S., A Study on Fatigue Crack Growth in Dual Phase Martenzitic Steel in Air Environment. Academy Of Science, Vol:23, İndian, pp , 2000 [28] Bolvadin, H. ve Tekin, E., Çift Fazlı İç Yapı Oluşturma İşleminin Yapı Çeliklerine Etkileri. 4. Malzeme Sempozyumu, sy , [29] Tayanç, M. ve Toktaş, A., Dual-Faz Edilen 3936 Kalite Erdemir Özel Jant Çeliğinin Mikroyapı-Mekanik Özellik İlişkisinin Araştırılması. 1.Demir Sempozyumu ve Sergisi Bil.Kitabı-2 sy [30] Bakkaloğlu, A. and Yaman, C., İki Fazlı Malzemelerde Kırılma Morfolojisinin İncelenmesi, 4. Uluslar Arası Kırılma Konferansı, YTÜ, İstanbul18-20, Ekim [31] Maleque, M.A., Poon, Y.M., Masjuki, H.H., The effect of intercritical heat treatment on the mechanical properties of AISI 3115 steel. Journal of Materials Processing Technology , , 2004.

Ç4140 ÇELİĞİNDEN ÇİFT-FAZLI ÇELİK ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ

Ç4140 ÇELİĞİNDEN ÇİFT-FAZLI ÇELİK ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ TEKNOLOJİ, Cilt 7, (2004), Sayı 1, 121-127 TEKNOLOJİ Ç4140 ÇELİĞİNDEN ÇİFT-FAZLI ÇELİK ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ Bilge DEMİR Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Karabük Teknik Eğitim Fakültesi, 78200,

Detaylı

DIN17CrNiMo6 Çeliğinin Mikroyapı Özelliklerine Kritik Sıcaklıklararası Isıl İşlemlerin Etkisi

DIN17CrNiMo6 Çeliğinin Mikroyapı Özelliklerine Kritik Sıcaklıklararası Isıl İşlemlerin Etkisi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 3, 2009 (79-88) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 6, No: 3, 2009 (79-88) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

DUAL FAZLI ÇELİKLERDE MARTENZİT VE YÜKLEME HIZININ MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİ

DUAL FAZLI ÇELİKLERDE MARTENZİT VE YÜKLEME HIZININ MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ YIL PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE CİLT MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ SAYI JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES SAYFA : 1998 : 4 : 3 : 692-697

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2006 (2) 1-9 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Makale 4 Farklı Çeliğin Bazı Mekanik Özelliklerine Fe-Fe 3 c Faz Diyagramında

Detaylı

FARKLI ÇELİKLERE UYGULANAN DEĞİŞEN ISITMA HIZLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

FARKLI ÇELİKLERE UYGULANAN DEĞİŞEN ISITMA HIZLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 3 Sayı: 3 sh. 65-73 Ekim 21 FARKLI ÇELİKLERE UYGULANAN DEĞİŞEN ISITMA HIZLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ ( THE INVESTIGATION

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

ÇİFT FAZLI ÇELİKLERDE MARTENZİT MORFOLOJİSİNİN STATİK DEFORMASYON YAŞLANMA DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİSİ

ÇİFT FAZLI ÇELİKLERDE MARTENZİT MORFOLOJİSİNİN STATİK DEFORMASYON YAŞLANMA DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİSİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 28, No 2, 353-362, 2013 Vol 28, No 2, 353-362, 2013 ÇİFT FAZLI ÇELİKLERDE MARTENZİT MORFOLOJİSİNİN

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

15 th International Materials Symposium (IMSP 2014) 15-17 October 2014 Pamukkale University Denizli - Turkey

15 th International Materials Symposium (IMSP 2014) 15-17 October 2014 Pamukkale University Denizli - Turkey 15 th International Materials Symposium (IMSP 14) ARAKRİTİK ÖSTENİTLEME SICAKLIKLARINDAN KADEMELİ ÖSTEMPERLEME ISIL İŞLEMİNİN KÜRESEL GRAİTLİ DÖKME DEMİRLERİN MİKROYAPI VE MEKANİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİSİ

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

DUAL-FAZ ISIL İŞLEMİ UYGULANMIŞ BETONARME ÇELİĞİNİN ÇEKME EĞRİSİNE TEMPERLEME ISIL İŞLEMİNİN ETKİSİ ÖZET

DUAL-FAZ ISIL İŞLEMİ UYGULANMIŞ BETONARME ÇELİĞİNİN ÇEKME EĞRİSİNE TEMPERLEME ISIL İŞLEMİNİN ETKİSİ ÖZET ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2009, Volume: 4, Number: 1, Article Number: 1A0002 ENGINEERING SCIENCES Received: June 2008 Accepted: January 2009 Series : 1A ISSN : 1308-7231 2009

Detaylı

YÜKSEK KARBONLU ÇELİKLERE SU VERME İŞLEMİNİN MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

YÜKSEK KARBONLU ÇELİKLERE SU VERME İŞLEMİNİN MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, Cilt 19, Sayı 2, 2014 ARAŞTIRMA YÜKSEK KARBONLU ÇELİKLERE SU VERME İŞLEMİNİN MEKANİK ÖZELLİKLERE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Hande GÜLER * Reşat ÖZCAN ** Özet:

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING AA5049 ALÜMİNYUM ALAŞIMI LEVHALARIN İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET AA5049 alaşımı

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-100 Mayıs 2004

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-100 Mayıs 2004 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 95-1 Mayıs 24 FARKLI KARBON İÇERİKLİ ÇELİKLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN ISIL İŞLEMLERLE DEĞİŞİMİ (DIFFERENCES IN MECHANICAL PROPERTIES

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

AISI 1010 ÇELİĞİNE KAYNAK SONRASI UYGULANAN ÇİFT FAZ OLUŞTURUCU ISIL İŞLEMLERİN MİKROYAPI VE TOKLUK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

AISI 1010 ÇELİĞİNE KAYNAK SONRASI UYGULANAN ÇİFT FAZ OLUŞTURUCU ISIL İŞLEMLERİN MİKROYAPI VE TOKLUK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ TEKNOLOJİ, Cilt 7, (2004), Sayı 3, 387-394 TEKNOLOJİ ÖZET AISI 1010 ÇELİĞİNE KAYNAK SONRASI UYGULANAN ÇİFT FAZ OLUŞTURUCU ISIL İŞLEMLERİN MİKROYAPI VE TOKLUK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Ahmet GÜRAL Bülent BOSTAN

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ. Koray TURBALIOĞLU

İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ. Koray TURBALIOĞLU İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE AA5754 MALZEME ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET Yüksek mekanik özellikleri ve korozyon

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 3, 2009 (100-113) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 6, No: 3, 2009 (100-113)

Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 3, 2009 (100-113) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 6, No: 3, 2009 (100-113) Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 3, 2009 (100-113) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 6, No: 3, 2009 (100-113) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya neden olabilecek şartlar altında çalışan malzemelerin mekanik özelliklerinin saptanmasında kullanılır. Darbe deneyinin genel olarak amacı,

Detaylı

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı)

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı) ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ (Devamı) c a a A) Ön ve arka yüzey Fe- atomları gösterilmemiştir) B) (Tetragonal) martenzit kafesi a = b c) Şekil-2) YMK yapılı -yan yana bulunan- iki γ- Fe kristali içerisinde,

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör.

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör. BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ Arş. Gör. Emre ALP 1.Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya

Detaylı

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri Dislokasyonlar ve Güçlendirme Mekanizmaları Bölüm - 2 Dr. Ersin Emre Ören Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü TOBB Ekonomi

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

Dr. F. Can Akbaşoğlu, Serhat Adışen, Uğur Gürol, Eylem Subaşı (Akmetal) Prof. Dr. S. Can Kurnaz (Sakarya Üni.)

Dr. F. Can Akbaşoğlu, Serhat Adışen, Uğur Gürol, Eylem Subaşı (Akmetal) Prof. Dr. S. Can Kurnaz (Sakarya Üni.) «Kalın Kesitli G18NiMoCr3-6 Test Bloklarının Farklı Isıl İşlem Koşullarında Kenar ve Orta Bölgelerindeki Mikro Yapı ve Mukavemet Değerlerinin İncelenmesi» «The Effect of Different Heat Treatment Conditions

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş FRACTURE ÜZERİNE 1. Giriş Kırılma çatlak ilerlemesi nedeniyle oluşan malzeme hasarıdır. Sünek davranışın tartışmasında, bahsedilmişti ki çekmede nihai kırılma boyun oluşumundan sonra oluşan kırılma nedeniyledir.

Detaylı

İnce ve Kalın Kesitli SiMo Küresel Dökme Demirlerin, Isıl İşlem Öncesinde ve Sonrasında Mikroyapı ve Mekanik Özellikleri

İnce ve Kalın Kesitli SiMo Küresel Dökme Demirlerin, Isıl İşlem Öncesinde ve Sonrasında Mikroyapı ve Mekanik Özellikleri İnce ve Kalın Kesitli SiMo Küresel Dökme Demirlerin, Isıl İşlem Öncesinde ve Sonrasında Mikroyapı ve Mekanik Özellikleri Emre YALÇIN* *Elba Basınçlı Döküm San. A.Ş. Odöksan Osmaneli Şubesi ÖZET Bu çalışmada,

Detaylı

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI:

ÇEKME DENEYİ (1) MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: 1. DENEYİN AMACI: Malzemede belirli bir şekil değiştirme meydana getirmek için uygulanması gereken kuvvetin hesaplanması ya da cisme belirli bir kuvvet uygulandığında meydana gelecek şekil değişiminin

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ N. Gamze Karslı Yılmaz, Ayşe Aytaç, Veli Deniz Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI Cemal EYYUBOV *, Handan ADIBELLİ ** * Erciyes Üniv., Müh. Fak. İnşaat Müh.Böl., Kayseri-Türkiye Tel(0352) 437 49 37-38/

Detaylı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı

Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı Mikroyapısal Görüntüleme ve Tanı -Ek Ders Notları- Yrd. Doç. Dr. Enbiya Türedi Aralık 2012 Kaynak: www.metallograph.de 2 Malzeme: 1.7131 (16MnCr5) ötektoid-altı ısıl işlemsiz Büyütme: 500 : 1 Dağlayıcı:

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

Ara Kritik Su Verme Çift-Faz Isıl İşleminin Betonarme Çeliğinin Korozyon Davranışına Etkisi

Ara Kritik Su Verme Çift-Faz Isıl İşleminin Betonarme Çeliğinin Korozyon Davranışına Etkisi Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt:11 Sayı: 2 s.187-192, 2008 Vol: 11 No: 2 pp.187-192, 2008 Ara Kritik Su Verme Çift-Faz Isıl İşleminin Betonarme Çeliğinin Korozyon Davranışına Etkisi Oğuzhan

Detaylı

Sementasyon İşleminin Farklı Çeliklerin Mikroyapı ve Sertlik Değerlerine Etkileri

Sementasyon İşleminin Farklı Çeliklerin Mikroyapı ve Sertlik Değerlerine Etkileri Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 10, No: 1, 2013 (19-24) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 10, No: 1, 2013 (19-24) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

Küreselleştirme Isıl İşlemleri Uygulanmış Orta Karbonlu Çeliğin Mikroyapı ve Sertlik Değerlerinin İncelenmesi

Küreselleştirme Isıl İşlemleri Uygulanmış Orta Karbonlu Çeliğin Mikroyapı ve Sertlik Değerlerinin İncelenmesi Küreselleştirme Isıl İşlemleri Uygulanmış Orta Karbonlu Çeliğin Mikroyapı ve Sertlik Değerlerinin İncelenmesi Şehmus BADAY*, Hüdayim BAŞAK**, Ahmet GÜRAL*** * Şırnak Üniversitesi Şırnak Meslek Yüksekokulu,73000,

Detaylı

Borlama İşleminde Kullanılan Bor Tozu Tane Boyutunun Kaplama Tabakası Üzerine Etkisi

Borlama İşleminde Kullanılan Bor Tozu Tane Boyutunun Kaplama Tabakası Üzerine Etkisi Günen A., Çarboğa C., Kurt B., Orhan N. Borlama İşleminde Kullanılan Bor Tozu Tane Boyutunun Kaplama Tabakası Üzerine Etkisi Ali Günen 1,*, Cemal Çarboğa 2, Bülent Kurt 2, Nuri Orhan 3 1 Barbaros Teknik

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 2 Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı 2. Sertleştirme Isıl İşlemi ve Sertleşebilirlik 2.1. Tanımlar 2.2. Su verme

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK. Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri

Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK. Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Kaynak Teli Ürün Ailesi Genel Ürün Özellikleri Kararlı ark ve

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Mak. Müh. Kaan ÖZEL YÜKSEK LİSANS TEZİ Makina Mühendisliği ANA

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 73-80 Mayıs 2004

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 73-80 Mayıs 2004 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 6 Sayı: 2 s. 73-80 Mayıs 2004 ÇİFT FAZLI ÇELİK SACLARDA ŞEKİL ALABİLİRLİK (FORMABILITY OF DUAL PHASE STEEL SHEETS) ÖZET / ABSTRACT Hakan ÇETİNEL*

Detaylı

AA 5754 Alüminyum Alaşımının Robot (MIG) Kaynağı ile Birleştirilmesi ve Mikroyapısının İncelenmesi

AA 5754 Alüminyum Alaşımının Robot (MIG) Kaynağı ile Birleştirilmesi ve Mikroyapısının İncelenmesi 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 2011, Elazığ, Turkey AA 5754 Alüminyum Alaşımının Robot (MIG) Kaynağı ile Birleştirilmesi ve Mikroyapısının İncelenmesi Welding of

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

SÜRTÜNME KAYNAĞIYLA BİRLEŞTİRİLMİŞ AISI 1040/DUPLEX PASLANMAZ ÇELİK ÇİFTİNDE SÜRTÜNME SÜRESİNİN MİKROYAPI VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

SÜRTÜNME KAYNAĞIYLA BİRLEŞTİRİLMİŞ AISI 1040/DUPLEX PASLANMAZ ÇELİK ÇİFTİNDE SÜRTÜNME SÜRESİNİN MİKROYAPI VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, 16. Cilt, 2. Sayı, s. 69-75, 2012 13.01.2012 İlk Gönderim 15.02.2012 Kabul Edildi Sürtünme Kaynağıyla Birleştirilmiş AISI 1040/DUPLEX Paslanmaz Çelik Çiftinde Sürtünme Süresinin

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

DĐRENÇ NOKTA KAYNAK ELEKTRODU ÖMRÜNÜN DENEYSEL ANALĐZĐ

DĐRENÇ NOKTA KAYNAK ELEKTRODU ÖMRÜNÜN DENEYSEL ANALĐZĐ makale DĐRENÇ NOKTA KAYNAK ELEKTRODU ÖMRÜNÜN DENEYSEL ANALĐZĐ Selahaddin ANIK *, Ahmet OĞUR, ** Murat VURAL ***, Haldun TURAN ****, * Prof. Dr., ĐTÜ Makina Fakültesi, ** Prof. Dr., SAÜ Mühendislik Fakültesi

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ (Çekme Deneyi) ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: ÖĞR. GÖR.

Detaylı

DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNE VE DERİN ÇEKME İŞLEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC MALZEMELERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNE VE DERİN ÇEKME İŞLEMİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University Cilt 29, No 4, 777-784, 2014 Vol 29, No 4, 777-784, 2014 DEFORMASYON HIZININ DP600 VE DP780 SAC

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

FARKLI MALZEMELERİN KAYNAĞININ DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ

FARKLI MALZEMELERİN KAYNAĞININ DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ KAYNAK TEKNOLOJİSİ II. ULUSAL KONGRESİ 21 FARKLI MALZEMELERİN KAYNAĞININ DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ * Ayhan Çelik, ** Adnan Özel, ***Akgün Alsaran ÖZET Bu çalışmada AISI 304 paslanmaz çelik ile St37

Detaylı

RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1966 Yüksek Lisans:

RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1966 Yüksek Lisans: E-posta Adresi galipsaid@bartin.edu.tr Uzmanlık Alanı : MALZEME, KIRILMA MEKANİĞİ, ISIL İŞLEMLER Yabancı Dili : RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 66 Yüksek Lisans: Doktora: Doçentlik:

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 10 Sayı: 20 Güz 201 s.119-126 DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu

MALZEME BİLİMİ. 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO. Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu MALZEME BİLİMİ 2014-2015 Güz Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Ford Otosan Ġhsaniye Otomotiv MYO Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Bilgisi DERSĠN ĠÇERĠĞĠ, KONULAR 1- Malzemelerin tanımı 2- Malzemelerinseçimi 3- Malzemelerin

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

25.03.2010. Sürünme (Sünme) Deneyi (DIN 50118, DIN 50119, TS 279, EN 10291) σ = sabit. = sabit

25.03.2010. Sürünme (Sünme) Deneyi (DIN 50118, DIN 50119, TS 279, EN 10291) σ = sabit. = sabit Sürünme (Sünme) Deneyi (DIN 50118, DIN 50119, TS 279, EN 10291) 25.03.2010 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER 1 Sürünme (Sünme) Deneyi (DIN 50118, DIN 50119, TS 279, EN 10291) Sürünme: Sünme: Sürekli uzama (Creep)

Detaylı

Ahmet Durgutlu Accepted: March 2010. ISSN : 1308-7231 ykaya@karabuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Karabuk-Turkey

Ahmet Durgutlu Accepted: March 2010. ISSN : 1308-7231 ykaya@karabuk.edu.tr 2010 www.newwsa.com Karabuk-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2010, Volume: 5, Number: 2, Article Number: 1A0088 Yakup Kaya ENGINEERING SCIENCES Nizamettin Kahraman Received: August 2009 Ahmet Durgutlu Accepted:

Detaylı

Borlama Süresinin Düşük Karbonlu Mikro Alaşımlı Çeliklerin Sertlik Değerleri Üzerine Etkisi

Borlama Süresinin Düşük Karbonlu Mikro Alaşımlı Çeliklerin Sertlik Değerleri Üzerine Etkisi Borlama Süresinin Düşük Karbonlu Mikro Alaşımlı Çeliklerin Sertlik Değerleri Üzerine Etkisi Nursen Turku 1, Şule Doğan 1, Nazım Uçar 1,*, Adnan Çalık 2 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi,

Detaylı

TERMOPLASTİK POLİMERLERİN SÜRTÜNME KARIŞTIRMA NOKTA KAYNAĞINA BAKALİT ARA TABAKA TOZUNUN ETKİSİ

TERMOPLASTİK POLİMERLERİN SÜRTÜNME KARIŞTIRMA NOKTA KAYNAĞINA BAKALİT ARA TABAKA TOZUNUN ETKİSİ TERMOPLASTİK POLİMERLERİN SÜRTÜNME KARIŞTIRMA NOKTA KAYNAĞINA BAKALİT ARA TABAKA TOZUNUN ETKİSİ Bekir ÇEVİK 1 ÖZET Bu çalışmada, polietilen malzemelerin sürtünme karıştırma nokta kaynağına bakalit ara

Detaylı

TEL EROZYON YÖNTEMİ İLE İŞLENEN KALIP ÇELİKLERİNDE İŞLEM PARAMETRELERİNİN YÜZEY KALİTESİNE ETKİSİ

TEL EROZYON YÖNTEMİ İLE İŞLENEN KALIP ÇELİKLERİNDE İŞLEM PARAMETRELERİNİN YÜZEY KALİTESİNE ETKİSİ TMMOB Makine Mühendisleri Odası Konya Şubesi IV. Makine Tasarım ve İmalat Teknolojileri Kongresi 24-25 Kasım 2007 TEL EROZYON YÖNTEMİ İLE İŞLENEN KALIP ÇELİKLERİNDE İŞLEM PARAMETRELERİNİN YÜZEY KALİTESİNE

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1966 Yüksek Lisans: - -

RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1966 Yüksek Lisans: - - E-posta Adresi galipsaid@bartin.edu.tr Uzmanlık Alanı : MALZEME, KIRILMA MEKANİĞİ, ISIL İŞLEMLER Yabancı Dili : RUSÇA, ÖZBEKÇE Lisans: S.PETERSBURG TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 19 Yüksek Lisans: - - Doktora: Doçentlik:

Detaylı

matris: a (Mo) (sünek) woven fibers cross section view fiber: g (Ni 3 Al) (kırılgan)

matris: a (Mo) (sünek) woven fibers cross section view fiber: g (Ni 3 Al) (kırılgan) Kompozitler Kompozitler İki veya daha fazla malzeme grubuna ait malzemelerin bir araya getirilerek daha üstün özellikli malzeme oluşturulmasıdır. Cam takviyeli plastikler, beton, araba lastiği gibi örnekler

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN ÇEKME VE BASMA DENEY FÖYÜ Deney Adı: Metalik Malzemelerin Çekme ve Basma Deneyi 1- Metalik Malzemelerin

Detaylı

Dubleks Paslanmaz Çeliklerin Statik Yaşlanma Davranışları

Dubleks Paslanmaz Çeliklerin Statik Yaşlanma Davranışları 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 11, Elazığ, Turkey Dubleks Paslanmaz Çeliklerin Statik Yaşlanma Davranışları R. Kaçar 1, H. Ertek Emre 1 ve Ö. Sinoplu 1 Karabuk

Detaylı

AISI 1060 Çelik Malzemenin Tokluk Ve Sertlik Değerlerine Soğutma Ortamının Etkisi

AISI 1060 Çelik Malzemenin Tokluk Ve Sertlik Değerlerine Soğutma Ortamının Etkisi Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 7, No: 2, 2010 (45-52) Electronic Journal of Machine Technologies Vol: 7, No: 2, 2010 (45-52) TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1304-4141

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (4) 41-45 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Soner BUYTOZ, İlyas SOMUNKIRAN Fırat Üniversitesi, Teknik Eğitim

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Yüksek Lisans-Tezli İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ/MAKİNE FAKÜLTESİ 1969

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Yüksek Lisans-Tezli İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ/MAKİNE FAKÜLTESİ 1969 ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: LEVON JOZEF ÇAPAN Doğum Tarihi: 17.06.1943 Ünvanı: PROFESÖR Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisansüstü MAKİNA (İMALAT) İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 1969 PhD Doktora MAKİNE

Detaylı

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ

BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ BÖLÜM 4 KAYNAK METALURJİSİ Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynakta Oluşan Metalurjik Bölgeler Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Kaynak Metalinin Katılaşması Tek pasoda yapılmış

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Bahar Yarıyılı 1. Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş 1.1. Deformasyon

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

LEVON JOZEF ÇAPAN PROFESÖR

LEVON JOZEF ÇAPAN PROFESÖR LEVON JOZEF ÇAPAN ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU 05.03.2014 Adres Telefon E-posta Türkoba Mahallesi Erguvan Sokak No26 / K 34537 Tepekent - Büyükçekmece İstanbul-Türkiye 2128672500-1134 Doğum Tarihi 17.06.1943

Detaylı

Bölüm 7: Dislokasyonlar & Dayanım Arttırıcı Mekanizmalar

Bölüm 7: Dislokasyonlar & Dayanım Arttırıcı Mekanizmalar Bölüm 7: Dislokasyonlar & Dayanım Arttırıcı Mekanizmalar Neden metallerde dislakosyon daha fazla görünür? Dayanım ve dislakosyon hareketi nasıl ilişkilidir? Isı dayanım ve diğer özellikleri nasıl etkiler?

Detaylı

ALÜMİNYUM DÖKÜMDE MEKANİK ÖZELLİKLERİ ETKİLEYEN PARAMETRELER İÇİN DENEY TASARIMI

ALÜMİNYUM DÖKÜMDE MEKANİK ÖZELLİKLERİ ETKİLEYEN PARAMETRELER İÇİN DENEY TASARIMI ALÜMİNYUM DÖKÜMDE MEKANİK ÖZELLİKLERİ ETKİLEYEN PARAMETRELER İÇİN DENEY TASARIMI Can DEMİR*, Elvan B. MENTEŞE*, M.Alper TOGAY* *COMPONENTA DÖKTAŞ., Manisa ÖZET Alüminyum dökümde; artan oranda emniyet parçaların

Detaylı

Yüksek Sıcaklık Sonrası Farklı Sınıflardaki Betonarme Çeliklerinin Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi

Yüksek Sıcaklık Sonrası Farklı Sınıflardaki Betonarme Çeliklerinin Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi Yüksek Sıcaklık Sonrası Farklı Sınıflardaki Betonarme Çeliklerinin Mekanik Özelliklerinin İncelenmesi Ali Ergün a, Gökhan Kürklü a ve M. Serhat Başpınar b a Afyon Kocatepe Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi,Yapı

Detaylı

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi

1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 1. AMAÇ Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin incelenmesi 2. TEORİK BİLGİ 2.1. Çeliklerin Isıl İşlemi Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak ergime

Detaylı

Kompozit Malzemeler. Polimer kompozit malzemeler reçine (Matrix) ve takviye (Reinforcement) bileşenlerinden oluşur.

Kompozit Malzemeler. Polimer kompozit malzemeler reçine (Matrix) ve takviye (Reinforcement) bileşenlerinden oluşur. Kompozit Malzemeler Kompozit malzeme tanımı, temel olarak iki veya daha fazla malzemenin bir arada kullanılmasıyla oluşturulan ve meydana geldiği malzemelerden farklı özelliklere sahip yeni tür malzemeleri

Detaylı

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim

1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim 1 DENEY NO ISIL İŞLEM-1 : NORMALİZASYON, SU VERME VE MENEVİŞLEME, JOMİNY UÇTAN SU VERME DENEYİ 1 Prof. Dr. Cuma BİNDAL - Prof. Dr. S. Cem OKUMUŞ - Doç. Dr. İbrahim ÖZBEK Araş. Gör. İbrahim ALTINSOY Deney

Detaylı

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI

ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI ALÜMİNYUM T6 ISIL İŞLEMİ İÇİN GELİŞTİRİLEN SEPET TASARIMI İLE ZAMAN VE ENERJİ TASARRUFU SAĞLANMASI Seracettin Akdı Aydınlar Yedek Parça San. ve Tic. A.Ş. Ar-Ge Merkezi Gamze Küçükyağlıoğlu Aydınlar Yedek

Detaylı