T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ALİFATİK HİDROKARBONLAR ANKARA, 2009

2 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının tarih ve 186 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...iii GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ ALKANLAR (PARAFİNLER) Genel Bilgi Alkiller Alkanlarda Dallanma Alkanların Adlandırılması Adlandırmada Halkalı Alkanlar (Sikloalkanlar) Halkalı Alkanların Adlandırılması Alkanlarda İzomeri Tabiatta Bulunuşları ve Genel Elde Edilme Yolları Würtz Sentezi Grignard Bileşikleri Karboksilli Asitlerin Dekarboksilasyonu Katılma Tepkimeleri Alkanların Kimyasal Özellikleri Yanma Tepkimeleri Yer Değiştirme (Sübstitüsyon) Tepkimeleri Alkanların Fiziksel Özellikleri Metan Elde Edilişi Özellikleri Metan Türevleri...20 UYGULAMA FAALİYETİ...22 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...26 ÖĞRENME FAALİYETİ ALKENLER (OLEFİNLER) Genel Bilgi Alkenlerin Adlandırılması Alkenlerin Elde Ediliş Yöntemleri Alkenlerin Kimyasal Özellikleri Katılma Tepkimeleri Yanma Tepkimeleri Polimerleşme Tepkimeleri Yer Değiştirme (Sübstitüsyon) Tepkimeleri Alkenlerin Fiziksel Özellikleri Dienler Etilen Etilenin Eldesi Etilenin Kimyasal Özellikleri...42 UYGULAMA FAALİYETİ...43 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...48

4 ÖĞRENME FAALİYETİ ALKİNLER Genel Bilgi Alkinlerin Adlandırılması Alkinlerin Elde Edilişleri Alkinlerin Kimyasal Özellikleri Katılma Tepkimeleri Yükseltgenme Tepkimeleri Yanma Tepkimeleri Alkinlerin Tuz Oluşturması Alkinlerin Fiziksel Özellikleri Asetilen Elde Edilişi Özellikleri...61 UYGULAMA FAALİYETİ...63 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...68 MODÜL DEĞERLENDİRME...72 CEVAP ANAHTARLARI...75 KAYNAKÇA...77 ii

5 AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL 524KI0027 Kimya Teknolojisi Kimya MODÜLÜN ADI Alifatik Hidrokarbonlar Alifatik hidrokarbonların sınıflandırılması, MODÜLÜN TANIMI adlandırılması, kimyasal özellikleri, fiziksel özellikleri ve elde ediliş yöntemleri ile ilgili bilgilerin verildiği öğrenme materyalidir. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL Elementel Analiz ve Mol Kütlesi modülünü tamamlamış olmak YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Elementel olarak metan, etilen ve asetilen tayini yapmak Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında, alifatik hidrokarbonları elde edebilecek ve özelliklerini inceleyebileceksiniz. Amaçlar 1. Metanı elde edebileceksiniz. 2. Etileni elde edebileceksiniz. 3. Asetileni elde edebileceksiniz. Ortam:Sınıf, atölye, laboratuvar, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı ( İnternet ) DVD,VCD, TV,tepegöz, projeksiyon cihazı Donanım: Erlenmayer, kristlizuvar, hassas terazi, deney tüpü, damlalık, tüplük, cam gaz toplama borusu, üçayak, destek çubuğu, bünzen kıskacı, bağlama parçası, ısıtıcı, spatül, lastik tıpa, plastik hortum, koruyucu gözlük, tel amyan Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra verilen ölçme araçları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen, modül sonunda ölçme aracı ( test, çoktan seçmeli, doğru-yanlış vb.) uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir. iii

6 iv

7 GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Hidrokarbonlar çok çeşitlidir. Birçok üyesi endüstriyel bakımdan önemlidir. Örneğin metan tabii gazların temel maddesidir. Benzin hidrokarbonlar karışımı olduğu gibi benzen naftalin ve asetilen de birer hidrokarbondur. Hidrokarbonlar teorik bakımdan da önemlidir. Çünkü organik bileşiklerin birçok sınıfının sistematik olarak adlandırılmasında hidrokarbonların adlandırılması esastır. Bu modülde; halkalı bileşikleri, alkanları, aklenleri, alkinleri ve aromatik bileşikleri tanıyacaksınız. Karbonun sp3, sp2 ve sp hibritleşmesini öğreneceksiniz. Bu bileşiklerin isimlendirilmelerini, fiziksel ve kimyasal özelliklerini ve tipik reaksiyonlarını öğreneceksiniz. Bu bileşiklerin elde edilişlerini ve testlerini bileceksiniz. 1

8 2

9 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında, kuralına uygun olarak metanı elde edebilecek ve özelliklerini inceleyebileceksiniz. ARAŞTIRMA Otobüs, kamyon ve otomobillerde hangi yakıtlar kullanılır? Bu yakıtlarda hangi organik bileşikler bulunur? Araştırınız. Metan gazı nerelerde bulunur? Araştırınız Grizu patlaması nasıl oluşur? Araştırınız Genel Bilgi 1. ALKANLAR (PARAFİNLER) Alkanlara doymuş hidrokarbonlar da denir. Bu bileşiklerde karbon - karbon atomları ve karbon - hidrojen atomları arasında tekli kovalent bağlar vardır. Bu bağlar, karbon atomları arasında sp 3 - sp 3 hibrit orbitalleri, karbon ve hidrojen atomları arasında ise sp 3 - s hibrit orbitallerinden oluşur. Şekil 1.1: Metan molekülünün uzaysal orbital modeli Alkanların en basiti bir karbonlu olan metandır. Bunu etan ve propan izler. Alkanların ilk üyeleri yer gazları ve petrol yatakları üstünde oluşur. Diğer üyeleri ise tüm hidrokarbonlar ile birlikte ham petrol içinde bol miktarlarda bulunur. Karbon atomunun daima tek bağlar yapması sonucunda oluşan C H bileşikleridir. Genel formülleri C n H 2n+2 dir. Yani C 2 H 6, C 3 H 8 gibi. Alkanların önemli özellikleri aşağıda sıralanmıştır. 3

10 Doymuş yapılardır. Bu açıdan katılma tepkimesi vermezler, yer değiştirme reaksiyonu verebilirler. Karbon atomları hep tek bağ yapmıştır. Moleküldeki C atomlarının tamamı sp 3 hibritleşmesi yapmıştır. Molekül içi bağların hepsi sigma bağıdır. Alkanlar adlandırılırken molekülü oluşturan en uzun C zincirindeki karbon sayısının Latince adının sonuna an eki getirilerek adlandırılır. En küçük üyesi CH 4 tür. Alkanlar homolog sıra oluştururlar. Mol kütlesi arttıkça ve moleküldeki C zinciri uzadıkça Van der Waals kuvvetleri arttığından erime - kaynama noktaları yükselir. Oda şartlarında ilk dört üyesi gazdır karbonlular sıvı, diğerleri katıdır. Suda çözünmezler. Organik çözücülerde çözünürler. Renksiz, kokusuz ve tatsızdırlar. Bütan ( C 4 H 10 ) molekülünü inceleyelim: H H H H I I I I H C C C C H I I I I H H H H Molekülün bu şekilde yazılmış hâline açık formül denir. CH 3 CH 2 CH 2 CH 3 Molekülün bu şekilde yazılmış hâline yarı açık formül denir. Bileşiğin kapalı formülü ise C 4 H 10 dur. Açık formüllerde aradaki karbon atomlarında hep ikişer tane H atomu vardır. Molekülün büyümesi CH 2 sayısının artması ile olmaktadır. CH 2 nin bu şekilde artmasına homolog sıra denir. 4

11 Adı Kapalı Formülü Açık formülü Molekül modeli metan CH 4 etan C 2 H 6 propan C 3 H 8 n-butan C 4 H 10 n-pentan C 5 H 12 n-hegzan C 6 H 14 n-heptan C 7 H 16 n-oktan C 8 H 18 Tablo 1.1: Bazı alkanların formülleri ve molekül modelleri 5

12 Adı Kapalı formülü Açık formülü Molekül modeli sikklopropan C 3 H 6 siklobutan C 4 H 8 siklopentan C 5 H 10 siklohegzan C 6 H 12 Tablo 1.2: Bazı siklo alkanların formülleri ve molekül modelleri 6

13 1.2. Alkiller Doymuş hidrokarbonlardan bir hidrojen çıkarıldığında geri kalan kısma alkil kökü ya da radikal denir. R ile gösterilir. Kararsız olduklarından tek başına bulunamazlar diğer atom ya da gruplarla hemen bileşik oluştururlar. Alkillerin genel özellikleri aşağıya sıralanmıştır. Bir bağ yapma hakkı vardır. Bileşik değildir. Karbon atomları hep tek bağ yapmıştır. Genel formülleri C n H 2n+1 dir Moleküldeki C atomlarının tamamı sp 3 hibritleşmesi yapmıştır. Molekül içi bağların hepsi sigma bağıdır. En küçük üyesi CH 3 tür. Alkiller de homolog sıra oluştururlar. İsimlendirmede an eki yerine il eki getirilir. Karbon Sayısı Düz Zincirli Alkan Adı Formülü 1 CH 4 metan metil CH 3 2 C 2 H 6 etan etil C 2 H 5 3 C 3 H 8 propan propil C 3 H 7 4 C 4 H 10 bütan butil C 4 H 9 Tablo 1.3: Alkil kökleri 1.3. Alkanlarda Dallanma C atomları seri homolog sıra oluştururken bazı gruplar bu sıraya paralel bağlanırlar. C ların en çok homolog sıra oluşturduğu yapıya en uzun zincir denir. En uzun zincirde yer almayan H dışındaki atom ya da gruplara dallanma denir. 7

14 Adı Kapalı formülü Açık formülü Molekül modeli 2-metil-propan C 4 H 10 2,2-dimetil-propan C 5 H 12 2,2,3-trimetil-butan C 6 H 14 2,2,3,3-tetrametilbutan C 8 H 18 Tablo 1. 4: Bazı dallanmış alkanların formülleri ve molekül modelleri CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 Bileşiğinde dallanma yoktur ve en uzun C zinciri 5 karbonludur. Bu bileşikte -CH 3 alkil kökü dallanmadır. Bileşikte C zincirinin bükülmüş olması dallanma anlamına gelmez. Dallanma olması için atom ya da grupların en uzun karbon zincirine sanki paralel bağlı devre gibi olması gerekir. Uyarı: Alkanlarda düz zincirde 2. karbona bir tane CH 3 kökü bağlıysa buna izo dallanması adı verilir. 8

15 CH 3 CH CH 3 I CH3 CH 3 kökü 2.karbona bağlı olduğundan bu bileşikte izo dallanması vardır. Okunurken izo ön eki ile okunacaktır. Bileşikte toplam 4 karbon olduğuna göre adı izobütan dır. Uyarı: Alkanlarda düz zincirde 2. karbona iki tane CH 3 kökü bağlı ise buna neo dallanması adı verilir. CH 3 I CH 3 C CH 3 I CH 3 Burada, 2 tane CH 3 kökü 2. karbona bağlı olduğundan bu bileşikte neo dallanması vardır. Okunurken neo ön eki ile okunur. Bileşikte toplam 5 karbon olduğuna göre adı neopentan dır Alkanların Adlandırılması. Alkanların ilk on üyesinin özel adları vardır. Ad Formül Ad Formül metan CH 4 heksan C 6 H 14 etan C 2 H 6 heptan C 7 H 16 propan C 3 H 8 oktan C 8 H 18 bütan C 4 H 10 nonan C 9 H 20 pentan C 5 H 12 dekan C 10 H 22 Tablo 1. 5: Alkanların ilk on üyesi 9

16 Adlandırmada En uzun C zinciri tespit edilir. CH 3 I CH 3 CH CH CH 2 CH 2 CH 3 I CH 3 Burada en uzun karbon zinciri 6 karbonludur. Bileşik okunurken 6 C esas alınarak okuma yapılmalıdır. Varsa dallanma tespit edilir. Dallanma en küçük numaralı C na denk gelecek şekilde en uzun zincirdeki C lara numara verilir. Numaralandırma yapılırken dallanmanın olduğu C nun en küçük numarayı alması sağlanır. CH 3 I CH 3 CH 2 CH CH 2 CH 2 CH 3 1 I CH 3 Yukarıda verilen bileşikte CH 3 dallanmadır. Verilen bileşikte CH 3 sol uca daha yakın olduğundan C ların numaralandırılmasına sol taraftan başlanır. Dallanmanın bulunduğu C numarası sayı ile belirtildikten sonra tire ( ) çekilip dallanmanın adı söylenir. CH3 I CH 3 CH 2 CH CH 2 CH 2 CH 3 1 I CH 3 2,3 dimetil En uzun karbon zincirindeki karbon sayısına denk gelen alkanın adı belirtilerek adlandırma tamamlanır. Verilen bileşikte 6 karbonlu olduğundan ve bileşik alkan olduğundan bileşiğin adlandırılması tamamlanır. Bileşiğin adlandırılması şu şekilde yapılır. 10

17 CH3 I CH 3 CH 2 CH CH 2 CH 2 CH 3 1 I CH 3 2,3 dimetil hegzan Örnek: Aşağıdaki bileşiği adlandırınız. CH 3 CH 2 CH 2 CH CH 3 5 I 4 3 2I 1 CH 3 Br Çözüm: En uzun zincir 5 karbonludur. Zincire bağlı CH 3 ve Br zincirin uçlarına eşit uzaklıkta olduğundan alfebetik sıralamaya bakılır. Alfabede brom sözcüğünün ilk harfi (b) metil sözcüğünün ilk harfinden (m) önce geldiğinden numaralama sağdan sola doğru yapılır. Alıştırma Bileşiğin adı : 2 brom-4 metil pentandır. C 2 H 5 CH 3 I I CH 3 CH CH CH CH 2 CH 3 I Cl bileşiğin IUPAC adı nedir? Aynı C atomunda birden fazla aynı dallanma varsa adlandırılırken C atomunun dallanma sayısınca yazılır ve dallanmanın adından önce Latince (di, tri..) sayısı yazılır. Örnek: Br I CH 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 I Br bileşiğini adlandırınız. 11

18 Çözüm: Bileşiğinde 2 tane Br dallanması vardır. En uzun C zinciri 5 C lu olduğundan ve dallanma sola yakın olduğundan C ların numaralandırılması sol taraftan yapılır. Br I CH 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 1 I Br Bileşiğin 2. C unda iki tane Br olduğundan dallanma 2,2 dibrom şeklinde belirtildikten sonra bileşik 5 C lu olduğu için pentan şeklinde bitirilir. Bileşiğin adı: 2,2 dibrom pentandır Halkalı Alkanlar (Sikloalkanlar) Alkanlarda karbon zinciri bir halka oluşturabilir. Halkalı alkanlara sikloalkanlar adı verilir. Genel formülleri CnH2n dir En küçük üyesi üç karbonludur. Bu bileşiklerde tüm karbon atomlarına ikişer tane hidrojen atomu bağlanmıştır. Kısa olarak çokgen formülleri ile gösterilirler Halkalı Alkanların Adlandırılması Halkayı oluşturan karbon atomları aynı özelliktedir. Bu nedenle halkadaki tek karbona bir grup bağlanırsa numaralandırma gerekmez. CH 3 siklobütan metil siklohegzan siklopropan Halkaya birden fazla grup ya da atom bağlı ise, bunlar en küçük numarayı alacak şekilde, daha önce belirtilen adlandırma kurallarına göre adlandırılır. C 2 H 5 Br Cl 1 şetil 3 klor siklohegzan 12 Brom siklopentan

19 1.6. Alkanlarda İzomeri Aynı molekül formülü birden fazla bileşiğe ait olabilir. Aynı molekül formülüne sahip olmalarına karşın, moleküldeki atomların farklı şekilde düzenlenmesine izomeri, oluşan farklı maddelere izomer bileşikler denir. Molekül formülleri aynı, yapı formülleri farklı olan bileşiklere yapı izomerleri denir. Alkanlarda yapı izomerisi görülür. Karbon atomu sayıları 1,2,3 olan metan, etan, propanın farklı yapı formülleri yazılamadığından izomerleri yoktur. CH 4 (metan) izomeri yoktur. CH 3 CH 3 (etan) izomeri yoktur. CH 3 CH 2 CH 3 (propan) CH 3 CH 2 (propan) I CH 3 Zincirin kıvrılması farklı bir yapı formülü oluşturmaz. O hâlde propanın izomeri yoktur. İzomer oluşması için, ana zincirin dallanması gerekir. CH 3 CH 2 CH 2 CH 3 CH 3 CH 2 CH 2 CH 3 CH CH 3 I I CH 3 CH 3 n bütan n bütan İzobütan (normal bütan) (izomer değil) (2 metilpropan) Alkanların adlandırılması ile ilgili kurallarda da belirtildiği gibi, ikinci karbon atomunda bir tane metil dallanması varsa izo ön eki ile iki tane metil dallanması varsa neo ön eki ile adlandırma yapılır. CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 n pentan CH 3 CH CH 2 CH 3 I CH 3 2 metilbütan (izopentan) CH 3 I CH 3 C CH 3 I CH 3 2,2 dimetilpropan (neopentan) 13

20 Adı Formülü K.N. o C E.N. o C Yoğ. Bütan n-bütan CH 3 CH 2 CH 2 CH 3-0, ,622 (-20 o ) İzobütan CH 3 CH CH 3 I CH ,604 (-20 o ) n-pentan CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 36, ,626 (20 o ) Pentan İzo-pentan CH 3 CH CH 2 CH 3 I CH 3 27, ,620 neo-pentan CH 3 I CH 3 C CH 3 I CH 3 9,5-16 0,591 Tablo 1.6: Bütan ve pentanın izomerleri ve bazı özellikleri 1.7. Tabiatta Bulunuşları ve Genel Elde Edilme Yolları Petrol ve doğal gazın yapısında farklı alkan türü bileşikler vardır. Petrolün damıtılması ile karbon atom sayıları 1,2,3,4,5 alkanlar elde edilirler. Doğal gazda ise ağırlıklı olarak en küçük alkan olan metan bileşiği bulunur. Metan gazı taş kömürü yataklarında ve bataklıklarda da oluşur Würtz Sentezi Alkil halejenürlerin (R-X) sodyum (Na) metali ile tepkimesinden alkanlar elde edilir. R X + R X + 2Na R R + 2NaX Alkil Alkil Alkan Halojenür halojenür Elde edilen alkanın karbon sayısı alkillerdeki karbonların toplamı kadardır. Aynı alkil halojenür kullanılabildiği gibi farklı karbon sayılı alkil halojenürler de kullanılabilir. CH 3 Br + CH 3 Br + 2Na CH 3 CH 3 + 2NaBr metil bromür metil bromür etan 14

21 Grignard Bileşikleri Alkil halojenürlerin kuru eter içindeki çözeltilerine, metalik magnezyum parçaları ilave edildiğinde, şiddetli bir tepkime olur. Bu tepkime sonucunda Grignard bileşiği elde edilir. Kuru eter R X + Mg R Mg X Grignard bileşiği (alkil magnezyum halojenür) Grignard bileşiğinin H 2 O veya halojen asitleriyle tepkimesinden alkan elde edilir. R Mg X + HX R H + MgX 2 CH 3 Mg Cl + HCl CH 4 + MgCl 2 metan CH 3 CH 2 Mg Br + HOH CH 3 CH 3 + Mg(OH)Br etan Karboksilli Asitlerin Dekarboksilasyonu Mono karboksilli asitlerin Na ve K tuzları, NaOH veya KOH ile ısıtılırsa alkan elde edilir. ısı R COO - Na + NaOH R H + Na 2 CO 3 Karboksilli asidin sodyum tuzu Alkan C 2 H 5 COO - Na + + NaOH C 2 H 6 + Na 2 CO 3 etan Karboksilli asidin sodyum tuzu Katılma Tepkimeleri Doymamış hidrokarbonlara platin, palladyum ve nikel gibi katalizör yardımıyla hidrojen katılması sonucunda alkanlar elde edilir. Pt C n H 2n + H 2 C n H 2n+2 alken Alkan 15

22 Pt CH 3 CH CH 2 + H 2 CH 3 CH 2 CH 3 propen propan Pt C 2 H 2n-2 + 2H 2 C n H 2n+2 alkin alkan Pt H C C H + 2H 2 CH 3 CH 3 asetilen etan 1.8. Alkanların Kimyasal Özellikleri Alkanlar katılma tepkimeleri vermezler yalnızca yer değiştirme ve yanma tepkimelerini verirler Yanma Tepkimeleri Alkanlar yeteri kadar oksijen ile yakıldıklarında CO 2 ve H 2 O oluşur. C n H 2n+2 + C 3 H 8 + 5O 2 3 n +1 2 O 2 Resim 1.2: Alkanlar yanarlar 3CO 2 + 4H 2 O nco 2 + (n+1)h 2 O 16

23 Örnek: Propan ve pentan gazlarından oluşmuş 3 litrelik karışımı yakmak için aynı şartlarda 105 litre hava gerekmektedir. Karışımdaki her bir gazın hacmi kaç litredir? Çözüm: V C3H8 = X Havanın 1/5 i oksijendir. 105/5= 21 L O 2 V C5H12 = 3-X C 3 H 8 + 5O 2 X (5X) C 5 H O 2 (3-X) 8(3-X) 3CO 2 + 4H 2 O 5CO 2 + 6H 2 O 5X + 8(3-X) = 21 X = 1 L C 3 H = 2 L C 5 H Yer Değiştirme (Sübstitüsyon) Tepkimeleri Alkan molekülündeki bir hidrojen atomu yerine bir halojen atomu bağlanabilir. Yer değiştirmenin olabilmesi için, yüksek sıcaklık veya güneş ışığı gereklidir. Tepkime, tüm hidrojen atomları halojen atomlarıyla yer değiştirinceye kadar devam eder. CH 4 + Cl 2 CH 3 Cl + Cl 2 Güneş ışığı CH 3 Cl + HCl Mono klormetan Güneş ışığı CH 2 Cl 2 + HCl Di klormetan CH 2 Cl 2 + Cl 2 Güneş ışığı CHCl 3 +HCl Tri klormetan (kloroform) Güneş ışığı CHCl 3 + Cl 2 CCl 4 + HCl Tetra klormetan (karbon tetra klorür) 17

24 1.9. Alkanların Fiziksel Özellikleri Alkanların ilk dört üyesi gaz hâlindedir karbonluya kadar olanlar sıvı, yüksek karbonlular ise katı hâldedir. Alkanlar suda çözünmezler yapıları gereği NaOH ve H 2 SO 4 de de çözünmezler. Renksizdirler ve kendilerine özgü kokuları vardır. Adı Formülü E.N o C K.N o C Yoğunluk Metan CH ,424 Etan CH 3 CH ,546 Propan CH 3 CH 2 CH ,582 n-bütan CH 3 (CH 2 ) 2 CH ,5 0,579 n-pentan CH 3 (CH 2 ) 3 CH ,1 0,626 n-hegzan CH 3 (CH 2 ) 4 CH ,7 0,659 n-heptan CH 3 (CH 2 ) 5 CH ,4 0,684 n-oktan CH 3 (CH 2 ) 6 CH ,7 0,703 n-nonan CH 3 (CH 2 ) 7 CH 3-53,5 150,8 0,718 n-dekan CH 3 (CH 2 ) 8 CH 3-29,7 174,1 0, Metan Tablo 1.4: Bazı alkanların fiziksel özellikleri Alkanların ilk üyesi olan metan, oksijensiz ortamda bazı bakterilerin etkisiyle organik maddelerin bozunmaları sonucu oluşur. Bu yüzden petrol ve taş kömürü yataklarında, yer gazında (doğal gaz) ve bataklıklarda doğal olarak metan gazı bulunur. Hava ile %5 - %15 oranında karışımına grizu gazı denir. Bu karışım alev ile temas ettiğinde şiddetli patlar. 18 Resim 1. 3: Metan gazı patlaması

25 Elde Edilişi Metanın, alkanların genel elde edilme yolları dışında özel elde ediliş yöntemleri de vardır Alüminyum Karbürün (Al4C3) Seyreltik Asitli Ortamda H2O ile Tepkimesi Al 4 C H 2 O 4Al(OH) 3 + CH CO ve CO2 Gazlarının 300 oc ile 400 oc Arasındaki Sıcaklıklarda Nikel veya Kobaltın Katalitik Etkisi Altında Hidrojenle Tepkimesi CO + 3H 2 CO 2 + 4H 2 Ni Ni o C CH 4 + H 2 O CH 4 + 2H 2 O Sodyum Asetatın Sulu Kireç ile Kızdırılması (CaO, ısı) CH 3 COONa + NaOH CH 4 + Na 2 CO 3 Örnek: 128 g CH 3 COONa dan N.K.A da kaç litre CH 4 elde edilir. Çözüm: (CaO, ısı) CH 3 COONa + NaOH CH 4 + Na 2 CO 3 CH 3 COONa = 2x12 + 2x16 + 3x1 + 1x23 = 82 g/mol 82 g CH 3 COONa 22,4 L CH 4 oluşursa 128 g X X = 128x22,4 82 = 34,96 L CH 4 19

26 Özellikleri Resim 1.4: Metan molekül modeli Metan renksiz ve kokusuz bir gazdır. Alkanların genel özelliklerini gösterir. Metan yüksek sıcaklık ve güneş ışığında klor ile yer değiştirme tepkimesi verir. Tepkime metan molekülündeki tüm hidrojen atomları klor atomları ile yer değiştirinceye kadar devam eder. Yüksek sıcaklıkta su buharı ile tepkimeye girer ve su gazını oluşturur Metan Türevleri Kloroform Kaynama noktası 61 o C ve kendine özgü kokusu olan bir sıvıdır. Bayıltıcı etki yapar. Işık etkisiyle bozunduğu için renkli şişelerde saklanır. Etil alkol ve asetondan elde edilir. Şekil 1.2: Kloroform un uzaysal orbital modeli CH 3 CH 2 OH + 4Cl 2 + 6OH - CHCl 3 + 5Cl - + HCOO - + 5H 2 O Kloroform 20

27 Iyodoform Metan, klorla olduğu gibi iyotla da aynı kademe ürünlerini verir. Iyodoform, etil alkol ve asetondan da elde edilir. CH 3 CH 2 OH + 4I 2 + 6OH - CHI 3 + HCOO - + 5I - + 5H 2 O İyodoform Erime noktası 119 o C olan sarı kristali, dezenfektan bir maddedir. Hastanelerde bu amaçla kullanılır. Karbon tetra klorür Kaynama noktası 77 o C olan zehirli bir sıvıdır. Çok iyi bir çözücüdür. Küspelerden ekstraksiyon (çekme) yöntemi ile yağ çıkarılmasında kullanılır. Yanıcı değildir. Şekil 1.3: Karbon tetra klorürün uzaysal modeli Karbon sülfür üzerinden, klor gazı geçirilerek elde edilir. CS 2 + 3Cl 2 CCl 4 + S 2 Cl 2 Karbon tetra klorür 21

28 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Metan elde ediniz. Kullanılan araç gereçler: Sodyum asetet, deney tüpü, lastik tıpa, bek, kıskaç, iyot çözeltisi, plastik hortum, cam balon, su, destek çubuğu, KMnO 4, kalsiyum hidroksit, sodyum hidroksit, beher üçayak ve cam çubuk İşlem Basamakları Öneriler 4 g sodyum asetat tartınız. Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz. Çalışma ortamınızı hazırlayınız. Laboratuvar güvenlik kurallarına uygun çalışınız. Sodyum asetatın kristal suyunu ısıtarak uzaklaştırınız. Tartımı not etmeyi unutmayınız. 2 g sodyum hidroksit tartınız. Hassas teraziyi kullanınız. Tartım kurallarına uyunuz. 22

29 1 g kalsiyum hidroksit tartınız. Tartımı not etmeyi unutmayınız. Üç maddeyi porselen krozede karıştırarak havan ile döverek balona koyunuz. Temiz ve kuru cam balon kullanınız. Karışan maddeler iyice ezerek dövünüz. Karışımın homojen olmasını sağlayınız. Düzeneği kurunuz. Düzeneği kurarken dikkatli olunuz. Lastik tıpaları mutlaka vazelinleyiniz. 23

30 Cam balonu bek alevi ile ısıtınız. Kısık mavi alevle çalışınız. Oluşan gazı dört ayrı deney tüpüne toplayınız. Geniş bir kristalizuvar kullanınız. Deney tüplerine gazı kristalizuvar suyunun içinde toplayınız. Birinci tüpü ateşleyerek alev rengini gözlemleyiniz. Tüpteki gazı ateşlerken dikkat ediniz. 24

31 İkinci tüpü KMnO 4 ile çalkalayınız. KMnO 4 çözeltisini ilave eder etmez tüpü lastik tıpa ile kapatınız. Üçüncü tüpe iyot çözeltisi ekleyiniz. İyot çözeltisini ilave ettikten hemen sonra tüpü lastik tıpa ile kapatınız. Metan gazını açık tutup ateşleyiniz. Ateşleme esnasında dikkatli olunuz. Malzemeleri temizleyiniz. Raporunuzu hazırlayınız. 25 Cam malzemelerin kırılabilir olduğunu unutmayınız. Deney sırasında aldığınız notlardan faydalanınız. Raporu işlem sıranıza göre yazınız. Raporlarınızı kuralına uygun ve okunaklı olarak yazmaya özen gösteriniz.

32 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorular dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 1. Aşağıdakilerden hangisi 2-brom bütanın açık formülüdür? Br CH 3 C 2 H 5 I I I A) CH 3 CH CH 2 CH 3 B) CH 3 C CH 2 CH 3 C) CH 3 CH CH 2 Br I Br D) CH 3 C CH CH 3 I I Br Br CH 3 I 2. CH 3 CH CH CH 2 CH 3 I C 2 H 5 Yukarıdaki bileşiğin IUPAC sitemine göre adı aşağıdakilerden hangisidir? A) 3 etil 4-metil bütan B) 2-metil 3-etil hegzan C) 2-metil 3-etil pentan D) 2,3-dimetil pentan 3. Würtz sentezine göre izopentan bileşiği elde etmek için, I. Propil bromür ile etil bromür II. Butil bromür ile metil bromür III. İzopropil bromür ile etil bromür alkil halejenür çiftlerinden hangileri kullanılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III 4. C 3 H 8 + O 2 CO 2 + H 2 O Yukarıdaki reaksiyon en küçük kat sayılarla denkleştirildiğinde O 2 nin kat sayısı aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 5 26

33 5. Ham petrol aşağıdaki hangi yöntemle bileşenlerine ayrılabilir? A) Süzme B) Damıtma C) Asit tabancası ile D) Ekstraksiyon E) Ayırma hunisi Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri getiriniz. 6. Alkanlar suda çözünmezler..çözücülerde çözünürler. 7. Doymuş hidrokarbonlardan bir hidrojen çıkarıldığında geri kalan kısma denir. 8. Grizu patlamasına sebep olan gaz..dır. DEĞERLENDİRME Yukarıdaki teste verdiğiniz cevapları, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Eksik konularınız varsa bu eksikliğin neden kaynaklandığını düşünerek arkadaşlarınızla tartışınız. Öğretmeninize danışarak tekrar bilgi konularına dönüp eksiklerinizi gideriniz. 27

34 UYGULAMALI TEST Metan gazı oluşumu ile ilgili uygulama faaliyetini yaparak raporunuzu hazırlayınız. İşlemlerden sonra aşağıdaki kontrol listesini doldurunuz. Cevabı hayır olan soruları öğretmeninize danışınız. Kullanılacak malzemeler; Erlenmayer Kristalizuvar Isıtıcı Hassas terazi Spatül Deney tüpü Lastik tıpa Damlalık Tüplük Koruyucu gözlük Cam gaz toplama borusu Tel amyant Üçayak Destek çubuğu Bunzen kıskacı Bağlama parçası Plastik hortum 28

35 DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1. İş önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? 2. Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? 3. Düzenek kurdunuz mu? 4. 4 g sodyum asetat tarttınız mı? 5. 1 g kalsiyum hidroksit tarttınız mı? 6. Üç maddeyi karıştırarak erlenmayere koydunuz mu? 7. Erlenmayeri bek alevi ile ısıttınız mı? 8. Oluşan gazı dört ayrı deney tüpüne aldınız mı? 9. Birinci tüpü ateşleyerek alev rengini gözlemlediniz mi? 10. İkinci tüpe KMnO 4 ekleyerek çalkaladınız mı? 11. Üçüncü tüpe iyot çözeltisi eklediniz mi? 12. Dördüncü tüpü açık tutup ateşlediniz mi? 13. Malzemelerinizi temizleyip kaldırdınız mı? 14. Hesaplamaları yaptınız mı? 15. Deney raporunuzu hazırlayıp öğretmeninize teslim ettiniz mi? DEĞERLENDİRME Bu yeterlilik sırasında bilgi konularında veya uygulamada anlamadığınız veya beceri kazanamadığınız konuları tekrar ediniz. Konuları arkadaşlarınızla tartışınız. Kendinizi yeterli görüyorsanız diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Yetersiz olduğunuzu düşünüyorsanız öğretmeninize danışınız. 29

36 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında, kuralına uygun olarak etileni elde edebilecek ve özelliklerini inceleyebileceksiniz. ARAŞTIRMA Polimer maddeler nerelerde kullanılır? Araştırınız? 2.1. Genel Bilgi 2. ALKENLER (OLEFİNLER) Alkenler karbon atomları arasında çift bağ içeren (C=C) hidrokarbonlardır. Alkenlerin genel formülü C n H 2n dir. Alkenler de alkanlar gibi homolog bir seri oluşturur ve eten (etilen) bu serinin en küçük üyesidir. Alkenlerde, karbon atomları arasındaki çift bağlar, alkenlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirler. Aşağıda yapı formülü verilen molekülü, çift bağın her iki yanında eşit sayıda hidrojen içerdiğinden simetriktir. C atomları arasındaki çift bağlardan biri C atomlarının sp 2 hibrit orbitalleri arasında oluşan sigma (δ) bağı, diğeri ise hibritleşmeye katılmayan 2p orbitalleri arasında oluşan pi ( ) bağıdır. Bağ açıları 120 o dir. Etilenin bütün atomları aynı düzlemde bulunur. C 4 H 8 kapalı formülü ile yazılan butilenin, üç zincir izomerisi vardır. CH 3 I CH 3 CH 2 CH CH 2 CH 3 CH CH CH 3 CH 3 C CH 2 1-buten 2-buten izo-buten 30

37 Adı Kapalı formülü Açık Formülü Molekül Modeli eten C 2 H 4 propen C 3 H 6 1-büten C 4 H 8 1-penten C 5 H 10 Tablo 2.1: Bazı alkenlerin formülleri ve molekül modelleri Alkenlerde, zincir izomerliği dışında geometrik (cis-trans) izomerisi de vardır. Bu izomeriden söz edebilmek için çift bağlı karbonlardan birisinde farklı iki atom veya grup bulunmalıdır (a,b gibi). Benzer olanlar aynı tarafta bulunuyorlarsa bileşik cis (Latincede aynı taraf anlamında) izomeridir. Söz konusu atom veya gruplar farklı taraflarda iseler bileşik trans (Latincede çapraz anlamında) izomeridir. 31

38 a a a b I I I I C C C C I I I I b b b a cis trans ( K.N. 4 o C ) ( K.N.1 o C ) cis-2-büten trans-2-büten Alkenlerin özelliklerinin bazılarından aşağıda bahsedilmiştir. Doymamış yapıdadır. İkili bağlarındaki pi ( ) bağları kırılarak doyurulabilirler. Karbon atomları arasında en az bir tane ikili (C=C) bağ vardır. Moleküldeki C atomlarının en az iki tanesi sp 2 hibritleşmesi yapmıştır. Alkenler adlandırılırken molekülü oluşturan en uzun C zincirindeki karbon sayısının Latince ifadesinin sonuna en eki getirilerek bağlı gruplar ayrıca söylenir. En küçük üyesi C 2 H 4 tür. Alkenler homolog sıra oluştururlar. Alkenlerin mol kütlesi artıkça ve moleküldeki C zinciri uzadıkça Van der Waals kuvvetleri arttığından erime ve kaynama noktaları yükselir. Cis izomerlerin kaynama noktası, trans izomerlerden daha yüksektir. Oda şartlarında ilk dört üyesi gazdır karbonlular sıvı, diğerleri katıdır. Suda çözünmezler. Eter, benzen ve kloroform gibi organik çözücülerde çözünürler Alkenlerin Adlandırılması Standart isimlendirme kuralları olan IUPAC kuralları alkanlarınkine benzer. Adlandırmada şöyle bir yol izlenir. En uzun karbon zinciri, üzerinde çift bağları da içeren en fazla sayıdaki C zinciri seçilir. Çift bağın yakın olduğu uçtaki C atomundan başlanarak numaralandırma yapılır. Alken de çift bağın bulunduğu karbon zincirine bağlı başka gruplar varsa, bu grupların bağlı olduğu C atomu numarası ve grubun adı belirtilir. İkili bağ ya da bağların bulunduğu C atomlarının numaraları belirtilir. 32

39 Eğer molekülde bir çift bağ varsa en, iki çift bağ varsa -dien, üç çift bağ varsa trien son eki getirilir. Çift bağ taşıyan en uzun karbon zincirine (ana zincir) karşılık gelen alkenin ismi yazılır H 2 C CH CH 2 CH 2 CH 3 CH 3 CH CH 2 CH CH 3 I CH 3 1-penten 4-metil 2-penten Yapıda bulunan bir tane ikili bağ her iki uçtan da eşit uzaklıkta ise alkanlardaki gibi dallanmanın yakın olduğu uçtan başlanarak numaralandırma yapılır. Dallanma yok ise herhangi bir uçtan başlanabilir CH 3 CH 2 CH CH CH CH 3 I CH 3 2- metil 3-hegzen Molekülde birden fazla çift bağ varsa ve her iki uçtan da eşit uzaklıkta ise öncelikle çift bağın yakın olduğu uçtan başlanarak numaralandırma yapılır. İki tane çift bağ varsa yine alkanlardaki gibi bağlı olan grupların yakın olduğu uçtan, o da eşit ise bağlı grubun adının alfabedeki sırada önce olanın yakın olduğu uçtan başlanarak C atomları numaralandırılır H 2 C CH CH CH 2 CH CH CH 2 C CH 2 I CH 3 1,3-bütadien 2-metil 1,4-pentadien Alken köklerinin de özel ve Cenevre kurallarına göre adları vardır. CH 2 = CH Vinil (özel), CH 2 =CH CH 2 Allil (özel), CH 3 CH = CH Propenil (IUPAC), CH 3 CH 2 CH = CH Bütenil (IUPAC) 33

40 2.3. Alkenlerin Elde Ediliş Yöntemleri Mono alkollerden su ayrılırsa (dehidrasyon) alkenler oluşur. ( Al 2 O 3, ısı ) R CH 2 CH 2 OH R CH CH 2 + H 2 O CH 3 I (%20 H 2 SO 4 ) CH 3 CH OH CH 3 C CH 2 + H 2 O I ( 90 o C ) I CH 3 CH 3 ter-bütanol izo bütilen Alkil halojenürlerin, derişik kuvvetli bazlarla ısıtılması ile alken elde edilir. ( KOH, ısı) R CH 2 CH 2 X R CH CH 2 + KX + H 2 O Örnek: CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 Br n-bütil bromür ( KOH, ısı) CH 3 CH 2 CH CH 2 + KBr + H 2 O 1-büten Komşulu alkil dihalojenürlerin çinko tozu ile ısıtılmasından da alkenler elde edilir. Zn (ısı) R CH CH R R CH CH R + ZnBr 2 I I Br Br Örnek: Zn (ısı) CH 3 CH CH CH 3 CH 3 CH CH CH 3 + ZnBr 2 I I Br Br 2,3-dibrom bütan 2-büten 34

41 2.4. Alkenlerin Kimyasal Özellikleri Alkenlerdeki çift bağdan birisi bağı, diğeri de δ bağıdır. bağı, δ bağına oranla daha düşük enerjiye sahiptir. Bu nedenle aklenler kimyasal tepkimelere yatkındırlar. Alkenler çift bağları ile ilgili olarak iki tür tepkime verir. Birincisi katılma tepkimeleridir. Bu tepkimelere doymamış bağ doymuş hâle dönüştürülür. İkincisi yükseltgenme ve yükseltgen bölünme tepkimeleridir. Bu tip tepkimelerde genellikle çift bağın bulunduğu yerlerden kopmalar olur Katılma Tepkimeleri Hidrojen Katılması ( Pt, Pd,ısı ) R CH CH R + H 2 R CH 2 CH 2 R Alken (veya ince nikel) Alkan Çok ince toz hâlindeki bazı metaller, hem alkeni, hem de hidrojeni birleşme sağlayacak kadar aktifleştirir. Bu birleşme katalizörün aktif yüzeyindeki adsorbsiyona bağlıdır. Örnek: Bir alkenin 0,125 molü N.K.A da hacmi 5,6 L olan H 2 ile tepkimeye giriyor. Buna göre alken kaç tane çift bağ içerir. Çözüm: 5,6 5.6 litre H 2 = = 0,25 moldür. 22,4 0,125 mol alken 0,25 mol H 2 ile tepkimeye girerse 1 mol alken, 2 mol H 2 ile tepkimeye girer. Buna göre alkende 2 tane pi bağı kopmuştur. Yani alken 2 tane çift bağ içerir Halojen Katılması X X I I R CH CH 2 + X 2 R CH CH dihalojen alken Klor ve brom çok kolay katılır. İyot ise yeterince aktif değildir. Brom, doymamış grupların belirtecidir. Tepkime yürüyüşü iki aşamada olur. Önce çift bağ açılır ve buraya bir elektronu eksik olan brom atomu bağlanır. İkinci aşamada (+) yüklü diğer karbona elektron zenginliği olan brom bağlanır. 35

42 R CH CH R Br Br Br I + R CH CH R (Yavaş) Karbonyum iyonu Halojenli Asit Katılması Br Br Br I + Br I I R CH CH R R CH CH R Karbonyum iyonu (hızlı) Bu tür tepkimelerin de yürüyüşü, halojenlemedeki gibi iki aşamada tamamlanır. Yalnız, hidrojenin hidrojence zengin karbona bağlanması, diğer karbona bağlanmasından daha kolaydır (Markovnikof kuralı). Cl H Cl + Cl I CH 3 CH CH 2 CH 3 CH CH 3 CH 3 CH CH 3 propen 2 klor propan Su Katılması Alkenlere su katılması asidik ortamda olur. Markovnikof kuralına göre H atomunun fazla olduğu karbon atomuna H, diğerine OH grubu bağlanır ve alkol oluşur. OH H 2 SO 4 I R C CH 2 + H OH R C CH 3 I Isı I R R alken alkol OH H 2 SO 4 I CH 3 C CH 2 + H OH CH 3 C CH 3 I ısı I CH 3 CH 3 2-metilpropen 2-metil-2-propanol 36

43 Asit Katılması Sülfirik asit, alkenlere Markovnikof kuralına uygun olarak katılır. O SO 3 H H OSO 3 H I R CH CH 2 R CH CH 3 Alkil sülfürik asit Hipokloröz Asit Katılması Hipokloröz asit, elektrofilik katılma yapar. HClO kararsız bir yapıya sahiptir. Ancak tepkime ortamında oluşur. Cl + ve OH - iyonları verir. OH Cl Cl 2 + H 2 O I I R CH CH 2 R CH CH 2 10 o C Alken klorhidrin Yükseltgenme Tepkimeleri Aklenler bazik ortamda soğuk ve seyreltik KMnO 4 ile tepkimeye girerlerse, çift bağ açılır ve dioller oluşur. (KMnO 4 OH - ) 3CH 3 CH 2 CH CH 2 3CH 3 CH 2 CH CH 2 I I 1-büten OH OH 1,2-bütandiol açık kahverengi Bu tepkimede KMnO 4 ın menekşe rengi kaybolur ve açık kahve renkli MnO 2 oluşur. Bu tepkimeye Bayer testi denir ve alkenlerin tanınması için kullanılır. Alkenler pek çok yükseltgen ile tepkime verir. H 2 O 2 ile zayıf asitli ortamda (asetikasit), diol oluşturur. R CH CH 2 R OH OH H 2 O 2 (H + ) I I R CH CH R diol 37

44 Yanma Tepkimeleri Alkenler, karbon yüzdeleri alkanlardan daha çok olduğu için alkanlara kıyasla daha parlak alevle yanar. Yanma ürünleri CO 2 ve H 2 Odur. C n H 2n + 3n O2 2 nco 2 + nh 2 O C 4 H 8 + 6O 2 4CO 2 + 4H 2 O Örnek: CH 4 ve C 2 H 4 gazları karışımının 1 molünü tam olarak yakmak için 2,6 mol O 2 gazı gerekiyor. Karışımdaki C 2 H 4 kaç moldür? Çözüm: CH 4 ın mol sayısına X denirse C 2 H 4 in mol sayısı (1-X) olur. CH 4 + 2O 2 CO 2 + 2H 2 O C 2 H 4 + 3O 2 2CO 2 +2H 2 O X 2X (1-X) 3(1-X) 2X + 3(1-X) = 2,6 X= 0,4 mol CH 4 1-0,4 = 0,6 mol C 2 H Polimerleşme Tepkimeleri Alkenler, katalizörler eşliğinde ısı ve basınç altında birbirlerine katılıp, polimer olarak adlandırılan molekülleri oluşturur. Küçük birimlerden her birine monomer denir. İki küçük birimin bir araya gelmesiyle oluşan moleküle dimer, üç birimli moleküle trimer ve çok birimli moleküle polimer denir. Polimerler oluşurken, pi bağları açılarak moleküller birbirine bağlanır. 38

45 n C C I I n I I H H H H etilen polietilen n C C I I n I I H H H H Mono kloretilen Poli vinil klorür( PVC) n C C I I n I I F F F F Resim 2.1: Teflon tava 39

46 Yer Değiştirme (Sübstitüsyon) Tepkimeleri verir Alkenler yüksek sıcaklıkta halojenlerle çift bağ bozulmadan sübstitüsyon tepkimesi CH 3 CH CH 2 propen CH 3 CH CH CH 3 2-büten Cl 2, 300 o C Br 2, 300 o C CH 2 CH CH 2 Cl + HCl Allil klorür CH 3 CH CH CH 2 Br + HBr krotil bromür 2.5. Alkenlerin Fiziksel Özellikleri Alkenlerde moleküldeki karbon atomlarının sayısı arttıkça erime ve kaynama noktaları artar. cis alkenlerde az da olsa bir dipol moment olmasına karşın trans alkenlerin dipol momentleri yoktur. Alken molekülleri arasında zayıf Van der Waals bağları vardır. Dört karbonluya kadar olanlar gazdır. Sonra gelenler sıvı, büyük moleküllü aklenler katıdır. Apolar madde oldukları için suda çözünmezler. Petrol eteri, kloroform gibi organik çözücülerde çözünürler. Alkenin adı Karbon sayısı Molekül formülü Erime Noktası ( o C) Kaynama Noktası ( o C) Fiziksel Hâli (25 o C) Eten (etilen) 2 C 2 H gaz propen(propen) 3 C 3 H ,7 gaz 1-büten (1-bütilen) 4 C 4 H ,5 gaz 1-penten (1-pentilen) 5 C 5 H sıvı 1-hegzen 6 C 6 H ,5 0,675 Tablo 2.2: Bazı alkenlerin fiziksel özellikleri 40

47 2.6. Dienler Yapısında iki tane çift bağ bulunduran alkenlere dien denir. Dienler kendi aralarında üçe ayrılır. Kümüle dienler Yapısında bulunan çift bağlar birbirini izliyorsa böyle dienlere kümüle dienler denir. CH 2 C CH CH 3 1,2-bütadien (kümüle dien) Konjuge dien Bir diende iki çift bağ arasında bir tek bağ bulunuyorsa böyle dienlere konjuge dien denir. CH 2 CH CH CH 2 1,3-bütadien (konjuge dien) İzole dien İki çift bağ arasında birden çok tek bağ varsa böyle dienlere izole dienler denir. CH 2 CH CH 2 CH 2 CH 2 CH CH 2 1,6-heptadien (izole dien) 2.7. Etilen Etilen havagazında, yer gazlarında ve petrolün kraking (parçalanma) ürünleri arasında bulunur. Tüm atomları bir düzlem üzerindedir Etilenin Eldesi 1,2 Dibrom etanın çinkolu ortamda ısıtılmasıyla etilen elde edilir. Br Br I I Zn (ısı) CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 ZnBr 2 Etilen 1,2 Dibrom etan Etil alkolden asitli ortamda su çekilmesiyle etilen elde edilir. H 2 SO 4 (ısı) CH 3 CH 2 OH CH 2 CH 2 H 2 O etilen 41

48 Etil bromüre derişik potasyum hidroksit etkisiyle etilen elde edilir. CH 3 CH 2 Br KOH CH 2 CH 2 + KBr + H 2 O Etilenin Kimyasal Özellikleri Alkenlerin vermiş olduğu tepkimelerin hemen hemen aynısını verir. Etilen de, alkenlerde olduğu gibi katılma ve yükseltgenme tepkimesi verir. Etilene Ni ya da Pt li ortamda H 2 katılmasıyla etan oluşur. Ni (ısı) CH 2 CH 2 + H 2 CH 3 CH 3 Etilen, polimer sanayinde kullanılır. Çok sayıda organik maddelerin yapımında önemli bir çıkış maddesidir Etilenin Fiziksel Özellikleri Renksiz, kendine özgü kokusu olan suda çok az çözünen bir gazdır. Parlak bir alevle yanar. 42

49 UYGULAMA UYGULAMA FAALİYETİ FAALİYETİ Etilen elde ediniz. Kullanılan araç gereçler Balon, AlCl 3, şişe, piset, bek, H 2 SO 4, destek çubuğu, cam boru, kibrit, bromun tetra klorürdeki çözeltisi, etanol üçayak, termometre, kıskaç, su kabı ve KMnO 4 çözeltisi. İşlem Basamakları Öneriler 500 ml hacimli kuru bir balon alınız. Laboratuvar önlüğünüzü giyiniz. Çalışma ortamınızı hazırlayınız. Laboratuvar güvenlik kurallarına uygun çalışınız. Balonun temiz olmasına dikkat ediniz. 50 ml etil alkolü ölçerek balona aktarınız. Etil alkolü mezür ile ölçünüz. 43

50 100 ml H 2 SO 4 ölçünüz. Asidi alırken dikkat ediniz. Balonun gövdesini suyun içinde tutarak içerisine 100 ml H 2 SO 4 ekleyiniz. Soğutma yaparken mutlaka çalkalayınız. Köpürmeyi önlemek için 5-7 g kristal suyu alınmış AlCl 3 ü tartarak çözeltiye ekleyiniz. AlCl 3 ü kurutarak ilave ediniz. Tartımı hassas terazide yapınız. 44

51 Düzeneği kurarak ısıtınız. Düzeneği kurarken, bağlantı yerlerini mutlaka vazelinleyiniz. Düşük mavi alevle çalışınız. Çözeltiler sifonlanmaya başladığında alevi çekiniz. Sıcaklık 180 ediniz. o C ye geldiğinde etileni elde Termometreye dikkatli bakınız. Sıcaklık 180 dereceye geldiğinde bek alevini kapatınız. Yıkama suyu kabının çıkış borusu uzun olmalıdır. Yıkama suyu kabının giriş borusu kısa olmalıdır. Sıcaklığın 200 o C yi geçmesini önleyiniz. Etilen gazının yıkama şişeleri üzerindeki etkisine bakınız. Yıkama şişelerinin ağzını mutlaka kapatınız. Sifonlanmaya karşılık dikkatli olunuz. 45

52 Etilen gazı ile alev parlaklığını kontrol ediniz. Alev denemesini dikkatli yapınız. Etilen gazının bromlu suyun sarı rengini giderdiğini gözlemleyiniz. Brom çözeltisini önceden hazırlayınız. Bromun CCl4teki %2 lik çözeltisini hazırlayınız. Bayer denemesi yaparak etilen gazının KMnO 4 ün mor rengini giderdiğini gözlemleyiniz. KMnO 4 ün renginin giderilmesine dikkat ediniz. 46

53 Etilen gazını saniye bekleyerek aleve tutunuz ve gözlem yapınız. Patlamaya karşı dikkatli olunuz. Malzemelerinizi yıkayıp kaldırınız. Raporunuzu yazarak öğretmeninize veriniz. Malzemeleri kurutarak kaldırınız. Deney sırasında aldığınız notlardan faydalanınız. Raporu işlem sıranıza göre yazınız. Raporlarınızı kuralına uygun ve okunaklı olarak yazmaya özen gösteriniz. 47

54 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki ilk 7 soruyu dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz. 1. CH 3 CH 2 C C CH 3 I I CH 3 CH 3 bileşiği için I. Cis-trans izomeri vardır. II. Sistematik adı 2,3-dimetil 2-penten dir. III. H 2 ile katılma tepkimesi verir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B)Yalnız II C) I ve III D) II ve III 2. C 3 H 6 için I. Katılma tepkimesi verir. II. sp 2 hibritleşmesi yapmış C atomu içerir. III. 1 molü yandığında 3 mol H 2 O oluşur. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) I ve III B) I ve II C) Yalnız III D) II ve III 3. C 3 H 6 + H 2 C 3 H 8 tepkimesinde I. pi bağı kırılır. II. C C arası bağ kopar. II. Karbon yükseltgenir. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III 4 H 2 C CH CH 2 CH 3 bileşiği için I. Katılma tepkimesi verir. II. Cis-trans izomerisi vardır. III. Polimerleşebilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve IIII D) II ve III 48

55 5 CH 3 CH CH CH 2 bileşiğinin sistematik adı aşağıdakilerden hangisidir? I Cl A) 2-klor büten B) 3-klor 3-büten C) İzoklor bütan D) 3-klor 1-büten 6. H 2 C CH CH CH 2 bileşiğine yeterince HCl katılıyor. Markovnikof kuralına göre klor atomu hangi karbon atomlarına bağlanır? A) 1 ve 3 B) 2 ve 3 C) 1 ve 4 D) 2 ve ,25 mol alkeni tamamen yakabilmek için 3,75 mol hava harcanıyor. Alkenin formülü aşağıdakilerden hangisidir? (Havanın 1/5 i oksijendir.) A) C 2 H 4 B) C 3 H 6 C) C 3 H 8 D) C 4 H 6 Aşağıdaki cümlelerde verilen bilgiler doğru ise ( D ), yanlış ise ( Y ) yazınız. 8. ( ) Etilen alkenlerin ilk üyesidir. Renksiz, suda az çözünen bir gazdır 9. ( ) Alkenler polimerleşemezler. 10. ( ) Alkenlerin cis-trans izomerleri vardır. DEĞERLENDİRME Yukarıdaki teste verdiğiniz cevapları, cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Eksik konularınız varsa, bu eksikliğin neden kaynaklandığını düşünerek arkadaşlarınızla tartışınız. Öğretmeninize danışarak tekrar bilgi konularına dönüp eksiklerinizi gideriniz. 49

56 UYGULAMALI TEST Etilen gazı oluşumu ile ilgili uygulama faaliyetini yaparak raporunuzu hazırlayınız. İşlemlerden sonra aşağıdaki kontrol listesini doldurunuz. Cevabı Hayır olan soruları öğretmeninize danışınız. Kullanılacak malzemeler Kritalizüvar Piset Destek ve kıskaç Baget Reaktif şişesi Spatül Bek, üçayak ve tel Hassas terazi Termometre amyant Balonjoje Cam boru Mezür DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Evet Hayır 1. İş önlüğünüzü giyip çalışma masanızı düzenlediniz mi? 2. Kullanılacak malzemeleri temin ettiniz mi? ml lik balona 50 ml etil alkol koydunuz mu? Üzerine 100 ml sülfirik asidi çeşme suyunda soğutarak ilave ettiniz mi? Köpürmeyi önlemek için 5-7 g AlCl 3 ü kurutarak çözeltiye eklediniz mi? 6. Düzeneği kurarak ısıttınız mı? o C ta etileni elde ettiniz mi? 8. Sıcaklığın 200 dereceyi geçmesini önlediniz mi? 9. Etilenin yıkama şişeleri üzerindeki etkisini gördünüz mü? 10. Alev parlaklığını kontrol ettiniz mi? 11. Brom denemesine baktınız mı? 12. Baeyer denemesine baktınız mı? 13. Etilenin patlama özelliğini kontrol ettiniz mi? 14. Malzemelerinizi yıkayıp kuruttuktan sonra ilgili yerine kaldırdınız mı? 15. Hesaplamaları yapıp raporunuzu hazırladınız mı? DEĞERLENDİRME Bu yeterlilik sırasında bilgi konularında veya uygulamada anlamadığınız veya beceri kazanamadığınız konuları tekrar ediniz. Konuları arkadaşlarınızla tartışınız. Kendinizi yeterli görüyorsanız diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Yetersiz olduğunuzu düşünüyorsanız öğretmeninize danışınız. 50

57 ÖĞRENME FAALİYETİ 3 ÖĞRENME FAALİYETİ 3 AMAÇ Gerekli ortam sağlandığında, kuralına uygun olarak asetileni elde edecek bilgi, beceri ve deneyime sahip olabileceksiniz. ARAŞTIRMA Günlük yaşantımızda asetilen gazı hangi alanlarda kullanılmaktadır? Araştırınız Genel Bilgi 3. ALKİNLER Karbon-karbon üçlü bağını (fonksiyonel grubunu) içeren hidrokarbonlardır. Bir homolog seri oluşturan alkinlere asetilenler denir. Bu sınıf hidrokarbonların ilk üyesi asetilendir (C 2 H 2 ). Asetilenler içerebilecekleri hidrojen sayısından daha az hidrojen bulundurduklarından doymamış hidrokarbonlardır. Asetilenler sp hibritleşmesi yapmıştır. Bu nedenle asetilenin bağ açısı 180 o dir. H C C H 180 o 180 o Asetilenin yapısında iki tane (pi) bağı, üç tane δ(sigma) bağı vardır. Asetilende karbon - karbon üçlü bağı, etilendeki karbon çifti bağından ve etandaki karbon - karbon bağından daha kısa ve daha kuvvetli bir bağdır. Üçlü bağın bulunduğu karbona bağlı olan bir hidrojen atomu C C üçlü bağının güçlü olması ve hidrojenin elektronlarının kısmen çekilmesi nedeniyle az da olsa asidik özellik gösterir. Genel formülleri C n H 2n-2 dir. Üçlü bağ sayısı her arttığında H atomu sayısı 4 azalır. 51

58 Adı Kapalı formülü Yarı açık formülü Molekül modeli etin C 2 H 2 propin C 3 H 4 1-bütin C 4 H 6 2-bütin C 4 H 6 1-pentin C 5 H 8 2-pentin C 5 H 8 Tablo 3.1: Bazı alkinleri yapı formülleri ve molekül modelleri 3.2. Alkinlerin Adlandırılması Alkinlerin bulundurdukları karbon sayısına karşı gelen alkanın adının sonundaki an eki yerine in eki getirmek suretiyle adlandırılır. Moleküldeki üçlü bağ birden fazla ise bunların sayısı Latince sayılarla ifade edilir. Dallanmış zincirli alkinlerin adlandırılmasında da IUPAC kuralları uygulanır. Üçlü bağı taşıyan en uzun karbon zinciri belirlenerek üçlü bağın yakın olduğu uçtan başlanarak karbon atomları numaralandırılır. Ana zincirde dallanma ya da değişik gruplar varsa alkenlerde olduğu gibi yeri ve türü belirtilir. En uzun karbon zincirine sahip alkan adının sonundaki an eki kaldırılarak yerine in eki getirilir. 52

59 Örnekler H C C H CH 3 C C H CH 3 C C CH 3 Etin (asetilen) propin (metil asetilen) 2-butin (dimetil asetilen) CH 3 CH C C C C H H C C CH CH 2 I C 2 H 5 5-metil hepta 1,3-diin vinil asetilen CH 3 CH 3 I I CH 3 C C CH CH CH ,5-dimetil-2-hegzin 3.3. Alkinlerin Elde Edilişleri Alkanlardan ya da alkenlerden H 2 çekilerek elde edilirler. C 3 H 8 C 3 H 4 + 2H 2 C 3 H 6 C 3 H 4 + H 2 1,2-dihalojenürlerin kuvvetli bazlarla ayrışma tepkimelerinden (eliminasyon) alkinler oluşur. Cl I KOH (alkol ısı) CH 2 CH CH 2 CH 2 CH 3 H - C C CH 2 CH 2 - CH 3 I -2KCl 1-pentin Cl -2H 2 O 1,2-di Klor Pentan 53

60 Alkinlerin metal tuzları alkil halojenürle tepkimeye sokulursa alkinler elde edilir. R C - Na + + R X R C C R + NaX CH 3 C C - Na + + CH 3 I CH 3 C C CH 3 + NaI 2- butin 3.4. Alkinlerin Kimyasal Özellikleri Alkinler yapısında üçlü bağ olması nedeni ile katılma ve yükseltgenme tepkimeleri verirler Katılma Tepkimeleri Hidrojen Katılması Hidrojen katılması iki aşamada gerçekleşir. R R Ni,Pt I I Ni, Pt R C C R + H 2 C C +H 2 R CH 2 CH 2 R ısı I I ısı H H Alken alkan H H Ni I I Ni CH 3 C C CH 3 + H 2 C C +H 2 CH 3 CH 2 CH 2 CH 3 ısı I I ısı CH 3 CH 3 Bütan Cis-2-büten 54

61 Halojen Katılması Halojen katılması; demir-iii-klorürün (FeCl 3 ) katalitik etkisiyle halojenler, elektrofilik olarak birincisi hızlı, ikincisi yavaş olmak üzere iki aşamada katılırlar. R C C R + 2 Cl 2 Cl Cl FeCl 3 I I R C C R I I Cl Cl Cl Cl FeCl 3 I I CH 3 C C CH 3 + Cl 2 CH 3 C C CH 3 2-bütin 2,3-diklor 2-büten HCl Katılması Cl Cl Cl Cl I I FeCl 3 I I CH 3 C C CH 3 + Cl 2 CH 3 C C CH 3 I I Cl Cl 2,2,3,3-tetra klorbütan Tepkime Markovnikof kuralına göre gerçekleşir Cl HgCl 2 I R C CH + 2 HCl R C CH 3 I Cl Cl HgCl 2 I CH 3 C CH + HCl CH 3 C CH 2 hızlı 2-klor propen Cl Cl I HgCl 2 I CH 3 C CH 2 + HCl CH 3 C CH 3 yavaş I Cl 2,2-diklorpropan 55

62 H2O Katılması Alkinlere H 2 SO 4 ve HgSO 4 lü ortamda su katılması sonucu aldehit ya da keton oluşur. Markovnikof kuralı burada da geçerlidir. OH O HgSO 4, H 2 SO 4 R C CH + H 2 O R C = CH 2 R C CH 3 alkin enol- keto- (kararsız) (kararlı) Molekülün temel iskeletinde büyük değişiklik olmadan hidrojen atomu yer değiştirdiğinde buna bağlı olarak ikili ve üçlü bağın da yeri değişirse, yeni oluşan bileşik ile eskisi arasında bir denge meydana gelir. Buna tautomerlik denir. Yukarıdaki keto-enol tautomerliğinde, enoldeki OH ın hidrojeni keto bileşiğindeki karbona geçmiş ve çift bağların da yeri değişmiştir. H 2 SO 4 /HgSO 4 I H C C H + H 2 O CH 2 CH OH CH 3 C O H + Asetilen Asetaldehit OH Enol O H 2 SO 4 /HgSO 4 I Ketol CH 3 C C H + H 2 O CH 3 C CH 2 Tautomeri CH 3 C CH 3 Propin 2-hidroksipropen Aseton 56

63 Yükseltgenme Tepkimeleri Aklinler H 2 SO 4 lü ortamda kuvvetli yükseltgeyicilerle yükseltgenerek asitlere dönüşürler. KMnO 4, H 2 SO 4 R C C R 1 R COOH + R 1 COOH CH 3 CH 2 C C CH 3 KMnO 4, H 2 SO 4 CH 3 CH 2 COOH + CH 3 COOH Yanma Tepkimeleri Alkinler yeterli oksijenle yanarsa, CO 2 ve H 2 O oluşturur. C n H 2n-2 + 3n 1 2 O 2 nco 2 + (n-1) H 2 O C 3 H 4 + 4O 2 3CO 2 + 2H 2 O propin Alkinlerin Tuz Oluşturması Alkinlerin uçlarındaki halojenler oldukça gevşektir. Bu hidrojenler, yeteri kadar kuvvetli bazlarla koparılarak tuz oluşturulur. R C C H + NaNH 2 R C C :Na + + NH 3 Suda çözünebilen alkil asetilenürün sodyum tuzu, su ile hemen etkileşerek yeniden alkine dönüşür. Alkinlerin, amonyakla bakır-1-klorür ve amonyaklı gümüş nitrat kompleksleriyle verdiği suda çözünmeyen tuzları, kurutulup ısıtıldıklarında patlarlar. Tepkimeler bu özelliklerinden dolayı alkinlerin belirteci olarak kullanılır. 2R C CH +Cu 2 Cl 2 + 2NH 3 2R C C : Cu + + 2NH 4 Cl Bakır-1-asetilenür R C CH + Ag(NH 3 ) 2 + R C C :Ag + + NH 4 + Gümüş asetilenür 57

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. HİDROKARBONLAR Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. Alifatik Hidrokarbonlar Düz zincirli veya dallanmış olabilir. Doymuş hidrokarbonlar : Alifatik hidrokarbonlar

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

Alkinler (Asetilenler)

Alkinler (Asetilenler) Organik-İnorganik Kimya Alkinler (Asetilenler) ALKİNLER (ASETİLENLER) Genel formülleri C n H 2n-2 şeklinde olan ve yapılarında en az bir üçlü bağ içeren bileşiklerdir. Bu bileşiklere, moleküllerindeki

Detaylı

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati HĐDROKARBONLAR SÜRE Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati Toplam süre s : 8 Ders saati Hedef ve Davranış ışlar HEDEF 1: Hidrokarbonları tanıyabilme DAVRANIŞLAR Hidrokarbonları sınıflandırır. r. Hidrokarbonları

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİLERİ ALİFATİK HİDROKARBONLAR

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİLERİ ALİFATİK HİDROKARBONLAR T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİLERİ ALİFATİK HİDROKARBONLAR Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Mustafa Atalay mustafaatalay.wordpress.com Sayfa 1

Mustafa Atalay mustafaatalay.wordpress.com Sayfa 1 1. Aşağıdaki organik bileşiklerden hangisi Wurtz yöntemiyle saf olarak elde edilemez? 4. A) C 2H 6 B) C 3H 8 C) C 4H 10 D) C 6H 14 E) C 8H 18 Yukarıda verilen hidrokarbon bileşiği için, I. Sikloalkandır.

Detaylı

ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKiNLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) Aşağıda formülü verilen bileşiklerin sistematik adını, sistematik adı verilen bileşiklerin ise formülünü yazınız. SORU 2.) 3, 4 gram alkinin tam olarak yanabilmesi için

Detaylı

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 RGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 1. Alkanlar, parafinler olarakta adlandırılırlar. lefinler ise alkenlerdir. 5. ( ) 2 C( ) 2 bileşiğinin UPAC adı: 1 C 2 3 4 5 6 2.5 dimetil 2 hekzen dir. 2. Siklo alkenlerin

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim:

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim: Organik Bileşiklerde C atomunun Yükseltgenme Basamağının Bulunması Yükseltgenme basamağı, C'a bağlı atomların elektronegatifliğine göre değişmektedir. C'un başlangıçta yükseltgenme basamağını 0 gibi düşünelim.

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Burak Esat Fatih Üniversitesi 2006, Prentice all Giriş Karbon-karbon ikili bağı içeren hidrokarbonlardır Bazen olefinler olarak da adlandırılırlar, olefin= oil-forming

Detaylı

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi

6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi 6. Deney Hidrokarbonların Belirlenmesi Genel Prensipler Yapıları ve kimyasal davranışları esas alındığında, hidrokarbonlar üç kategoriye ayrılabilir. Doymuş Alifatik Hidrokarbonlar: Tüm karbon atomlarının

Detaylı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı 16.05.2010 1 16.05.2010 2 -Alkanların ve sikloalkanların adlandırılmas lması *Bisiklik bileşiklerin iklerin adlandırılmas lması -Alkenler ve sikloalkenlerin adlandırılmas lması -Alkinlerin adlandırılmas

Detaylı

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar 4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar Bileşikleri reaktivitelerine göre sınıflandırmaya imkan veren yapısal özelliklere fonksiyonel grup denir. Fonksiyonel grup büyük bir molekülün bir parçasıdır; kendine

Detaylı

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar 4. Bölüm Alkanlar Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice all Bileşik Türü Alkanlar Alkenler Sınıflandırma Fonksiyonel Grup Yok (Đkili veya Üçlü bağ bulunmaz) Đkili Bağ Örnek 3-2 - 3 Propan 2 =- 3 Propen

Detaylı

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ223

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ223 T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ALİFATİK BİLEŞİKLERİN ÖZELLİKLERİ-1 ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

$e"v I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000

$ev I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ

MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ALİFATİK BİLEŞİKLERİN ÖZELLİKLERİ-1 ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

ÜN TE IV H DROKARBONLAR

ÜN TE IV H DROKARBONLAR ÜN TE IV H DROKARBONLAR 4. 1. H DROKARBONLARIN SINIFLANDIRILMASI 4. 2. KAPALI FORMÜL, AÇIK FORMÜL VE YAPI FORMÜLÜ 4. 3. FONKS YONEL GRUP 4. 4. ALKANLAR a. Genel Bilgi b. Adland r lmas c. Alkanlarda zomeri

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması idrokarbonlar yapılarında ve bulunduran bileşiklerdir. Genel olarak 2 grupta incelenebilir:

Detaylı

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ En az ndan bir adet karbon-karbon çift ba içeren hidrokarbonlara denir. Bu bile iklerin di er bir ismi ise dir.alkenlerin genel formülleri Alkenlerde çift ba bir adet kuvvetli sigma ba ile sigma ba na

Detaylı

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs ENDÜSTRİDE VE CANLILARDA ENERJİ A- FOSİL YAKITLAR 1) KÖMÜR Halk arasında kara elmas olarak bilinir. İlk defa Çinliler tarafından kullanılmıştır. Büyük kısmı elektrik üretiminde ve evlerde yakıt olarak

Detaylı

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti 1. ORGANĠK REDOKS TEPKĠMELERĠ 2. YER DEĞĠġTĠRME (SÜBSTĠTÜSYON) TEPKĠMELERĠ 3. KATILMA TEPKĠMELERĠ 4. AYRILMA (ELĠMĠNASYON) TEPKĠMELERĠ 5. KONDENZASYON TEPKĠMELERĠ Hazırlayan

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

ÜNİTE 14 Organik Kimya - I Hidrokarbonlar

ÜNİTE 14 Organik Kimya - I Hidrokarbonlar ÜNİTE 14 Organik Kimya - I idrokarbonlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Anorganik ve organik kimya arasındaki farkı, Organik kimya'da fonksiyonel grup kavramını, idrokarbonların temel özelliklerini,

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME SOĞUK SU HAZIRLAMA (CHİLLER) GRUBU MONTAJI ANKARA 2008 Milli Eğitim

Detaylı

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ Genel Bilgiler 1900 yılında Fransız kimyacı Victor Grignard organomagnezyum halojenürleri keşfetti. Grignard 1912 yılında Nobel ödülü aldı ve bu

Detaylı

H DROKARBONLAR YAZILI SORULARI 1

H DROKARBONLAR YAZILI SORULARI 1 H DROKARBONLAR YAZL SORULAR 1 1. 15 P ve 1H elementlerinin oluflturdu u ve P nin oktedini tamamlad bileflik için; a) Molekül formülü nedir? b) Moleküllerinin geometrik flekli nedir? c) Molekül içi ba lar

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler

Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Bolum 11&12 Eterler, Epoksitler, Sülfitler Giriş Eter Formülü R--R (R ve R alkil veya aril). Simetrik ve asimetrik olabilir Örnekler: C 3 C 3 C 3 2 Yapı ve Polarite Eğik moleküler geometri ksijen sp 3

Detaylı

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ FEM YAYINLARI 4.

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ FEM YAYINLARI 4. DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINIZA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. EN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ 1. Bu testte 3 soru vardır. 2. Cevaplarınızı, cevap kâğıdının Kimya Testi için ayrılan

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

ORGANİK KİMYA H C C C C C C C C H H H H H H H H H (H 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 )

ORGANİK KİMYA H C C C C C C C C H H H H H H H H H (H 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 ) ORGANİK KİMYA Organik maddeler Organik kimya, karbon bileşiklerinin kimyasıdır; hücrenin kuru ağırlığının yarısından daha fazlasını karbon ( C ) elementi oluşturur. Organik maddelerin molekülleri, genellikle

Detaylı

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2...

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2... Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2.... 3. MgCI2... 4. NaF... Bileşik Formülleri Bileşik formüllerinin yazılması İki

Detaylı

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84

3.1 ATOM KÜTLELERİ... 75 3.2 MOL VE MOLEKÜL KAVRAMLARI... 77 3.2.1 Mol Hesapları... 79 SORULAR 3... 84 v İçindekiler KİMYA VE MADDE... 1 1.1 KİMYA... 1 1.2 BİRİM SİSTEMİ... 2 1.2.1 SI Uluslararası Birim Sistemi... 2 1.2.2 SI Birimleri Dışında Kalan Birimlerin Kullanılması... 3 1.2.3 Doğal Birimler... 4

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

5-AROMATİK BİLEŞİKLER.

5-AROMATİK BİLEŞİKLER. 5-AROMATİK BİLEŞİKLER. Organik kimyada çok geç tanınan, yapısı ve reaktifliği çok geç anlaşılan bileşiklerdir. İlk önce kimyacıların karşısına çıkan C6H5- temel yapısını içeren moleküller anlaşılmakta

Detaylı

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması idrokarbonlar yapılarında C ve bulunduran bileşiklerdir. Genel olarak 2 grupta

Detaylı

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin DENEY 9-Bölüm 1 AMĐNLE VE DĐAZONYUM BĐLEŞĐKLEĐ Genel Prensipler Aminler amonyak üzerindeki hidrojenlerin organik gruplar ile değiştirilmesi sonucu türetilen organik bazlardır. Değiştirilen hidrojenlerin

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER. Organik Kimya Tarihçesi

ORGANİK BİLEŞİKLER. Organik Kimya Tarihçesi ORGANİK BİLEŞİKLER Organik Kimya Tarihçesi Organik kimya karbon-karbon bağı içeren bileşiklerin kimyasıdır. İnsanlar çok eski yıllardan beri organik kimyayla uğraşmışlardır. Organik kimya bir bilim dalı

Detaylı

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri)

POLİMER. Bakalit (Bakalite) Sentezi (Fenol-Formaldehit Reçineleri) POLİMER Birçok küçük molekülün uygun koşullar altında bir araya gelip birleşerek yüksek molekül ağırlıklı bileşikleri oluşturması işlemi polimerizasyon olarak tanımlanır. Polimerizasyon sonucu, küçük moleküllü

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ORGANİK MADDELER-1

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ORGANİK MADDELER-1 T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ ORGANİK MADDELER-1 ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI AMAÇ Bu deneyin amacı sabit oranlar yasasını kanıtlamak ve öğrencilere tartma analizlerinde ve hata hesaplamalarında deneyim kazandırmaktır. TEORİ Stokiyometri, bir bileşiğin

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI -

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI - GANİK KİMYA - DES NTLA - İDKABNLA Alifatik Aromatik (Zincir yada halkalı) (Arenler) - Benzen ve türev leri Doymuş Doymamış - Aromatik nitro ve amino Alkanlar Alkan Alkin bileşikleri ALKANLA ( n 2n+2 )

Detaylı

8. Bölüm Alkenlerin Tepkimeleri

8. Bölüm Alkenlerin Tepkimeleri 8. Bölüm Alkenlerin Tepkimeleri = Bağının Reaktivitesi pi bağındaki elektronlar daha serbesttirler. Bu pi elektronları Elektrofillere saldırırlar. Karbokatyon araürünü oluşur. Nükleofil karbokatyona eklenir.

Detaylı

Genel Kimya IV (Organik Kimya)

Genel Kimya IV (Organik Kimya) Genel Kimya IV (Organik Kimya) Dersin Adı Genel Kimya IV (Organik Kimya) Dersin Kodu 1206.4103 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 4,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 2 Haftalık Uygulama

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ KARBOKSİLLİ ASİTLER ANKARA, 2009 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Organik Kimyadaki Kavram Yanılgıları: Alkenler Örneği

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Organik Kimyadaki Kavram Yanılgıları: Alkenler Örneği TÜRK FEN EĞĠTĠMĠ DERGĠSĠ Yıl 9, Sayı 3, Eylül 2012 Şendur / TUSED / 9(3) 2012 160 Journal of TURKISH SCIENCE EDUCATION Volume 9, Issue 3, September 2012 http://www.tused.org Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN KONU ANLATIMI FĐGEN HASRET BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN 1) METAL ĐLE AMETALDEN OLUŞAN BĐLEŞĐKLERĐN METALĐN ADI + AMETALĐN ADI + ÜR EKĐ ***Ametal oksijen ise oksit; azot ise nitrür; kükürt

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet TUTAR Organik Kimya Tel No: 2956040 Oda No: 813

Prof. Dr. Ahmet TUTAR Organik Kimya Tel No: 2956040 Oda No: 813 Prof. Dr. Ahmet TUTAR Organik Kimya Tel No: 2956040 Oda No: 813 Organik moleküllerin üç boyutlu yapılarını ve özelliklerini inceleyen kimya dalına Stereokimya adı verilir. Aynı molekül formülüne sahip

Detaylı

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI TÜBİTAK-BİDEB KİMYA BİLİM DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI ORGANİK KİMYA GRUBU BENZENİN NİTROLANMASINDA GRAFİTİN KATALİZÖR OLARAK ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI Proje Raporu Proje Ekibi Rebi BARIN İbrahim ŞEN Proje Danışmanı

Detaylı

2.ORGANİK MOLEKÜLLERDE FONKSİYONEL GRUPLAR VE İSİMLEMDİRMELER

2.ORGANİK MOLEKÜLLERDE FONKSİYONEL GRUPLAR VE İSİMLEMDİRMELER BÖLÜM II 2.ORGANİK MOLEKÜLLERDE FONKSİYONEL GRUPLAR VE İSİMLEMDİRMELER Fonksiyonel gurup: Fonksiyonel gurup, bir molekülün kimyasal anlamda en aktif olan kısımları olarak tanımlanabilir. Bu tanıma göre

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler

1.Evrende ve Dünyada Elementler. 2.Elementler Nasıl Elde Edilir? 3.Alaşımlar 6 Ekim İstanbul'un Kurtuluşu. 4.Hidrojen. 5.Alkaliler ve Toprak Alkaliler KASIM EKİM EYLÜL Öğretim Yılı: 0 05 Okulu: Özel Asfa Fen Lisesi ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLAN Dersin Adı: KİMYA Sınıflar: A SÜRE.ÜNİTE: ELEMENTLER KİMYASI.. Hafif elementlerin olusumunu, evrenin baslangıcı

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

7. Deney Organik Bileşiklerin Elementlerinin Kalitatif Testleri

7. Deney Organik Bileşiklerin Elementlerinin Kalitatif Testleri 7. Deney Organik Bileşiklerin Elementlerinin Kalitatif Testleri Genel Prensipler Herhangi bir bilinmeyen organik bileşiğin karakterizasyonunda bazı elementsel bileşenler hakkında bilgi sahibi olmak gereklidir.

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ CAM VE CAM ÇITASI ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ÜN TE I ALKOLLER VE ETERLER

ÜN TE I ALKOLLER VE ETERLER ÜN TE I ALKOLLER VE ETERLER 1. 1. ALKOLLER a. Genel Yap lar ve Adland r lmas b. Genel Elde Edilme Yollar c. Genel Özellikleri d. Mono ve Polialkollerin Örneklerle Tan t lmas 1.2. ETERLER a. Genel Yap s,

Detaylı

FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ SORU KİTAPÇIĞI 27 HAZİRAN 2010 BU SORU KİTAPÇIĞI 27 HAZİRAN 2010 LYS 2 KİMYA TESTİ SORULARINI İÇERMEKTEDİR.

FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ SORU KİTAPÇIĞI 27 HAZİRAN 2010 BU SORU KİTAPÇIĞI 27 HAZİRAN 2010 LYS 2 KİMYA TESTİ SORULARINI İÇERMEKTEDİR. LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI Ö S Y M T.C. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU ÖĞRENCİ SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ FEN BİLİMLERİ SINAVI KİMYA TESTİ SORU KİTAPÇIĞI 7 HAZİRAN 010 BU SORU KİTAPÇIĞI 7 HAZİRAN 010 LYS KİMYA

Detaylı

3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi

3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi 3. Merkez atomu orbitallerinin hibritleşmesi Bir atomun yapa bileceği kovalent bağ sayısı taşıdığı ya da az bir enerjiyle taşıyabileceği (hibritleşme) yarı dolu orbital sayısına eşittir. Farklı enerji

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

Komisyon ÖABT KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ PİYASA 9 DENEME ISBN 978-605-318-199-6. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon ÖABT KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ PİYASA 9 DENEME ISBN 978-605-318-199-6. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon ÖABT KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ PİYASA 9 DENEME ISBN 978-605-318-199-6 Kitata yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ PVC ORTA KAYIT ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur. ALDEHİT ve KETNLAR Birbiri ile ikili bağla bağlanmış karbon ve oksijene (C=) karbonil grubu denir. Karbonil grubu, aldehit, keton, karboksilli asit, ester, amid vb. fonksiyonel grubun çatısını oluşturur.

Detaylı

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan

KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağlar, Moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişmelerin bir sonucu olarak kimyasal bağlar meydana gelir. Atomun sembolünün

Detaylı

BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031

BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031 BALİKESİR ÜNİVERSİTESİ MERVE USTA 200510105031 Organik kimyada bilinen ilk tepkimelerden (metod) biridir. Bu reaksiyonun mucidi bilim adamı, Viktor Grignard, bu tepkime sayesinde 1912 Kimya Nobel ödülünün

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w)

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w) ÇÖZELTİ HAZIRLAMA İki veya daha çok maddenin çıplak gözle veya optik araçlarla yan yana fark edilememesi ve mekanik yollarla ayrılamaması sonucu oluşturdukları karışıma çözelti adı verilir. Anorganik kimyada,

Detaylı

12. SINIF TEST. Elementler Kimyası - I (Evrende ve Dünyada Elementler)

12. SINIF TEST. Elementler Kimyası - I (Evrende ve Dünyada Elementler) K 12. Elementler Kimyası - I (Evrende ve Dünyada Elementler) SINIF 1. I. luşum sırasına göre önce hafif elementler oluşmuştur. II. Büyük patlama teorisi element oluşumunun izahında kullanılabilir. III.

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve güvenliği için Eğitim Seti Kimyasallar; herkesin yaşamının bir parçasıdır. Dünyada 5 7 milyon değişik türde kimyasal madde bulunmaktadır. Kimyasal maddeler

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK STOKĐYOMETRĐ Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 3. Stokiyometri 3.1. Atom Kütlesi 3.1.1.Ortalama Atom Kütlesi 3.2. Avagadro Sayısı ve Elementlerin Mol Kütleleri 3.3. Molekül Kütlesi 3.4. Kütle Spektrometresi

Detaylı