ÜNİTE ÜNİTE. YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ Prof. Dr. Üstün ÖZEN İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Bilgi Sistemlerine Giriş: Temel Kavramlar

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE ÜNİTE. YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ Prof. Dr. Üstün ÖZEN İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Bilgi Sistemlerine Giriş: Temel Kavramlar"

Transkript

1 Bilgi Sistemlerine Giriş: Temel Kavramlar İÇİNDEKİLER Veri, Enformasyon, Bilgi, Bilgelik Sistem, Sistem Sınıflandırmaları Bilgi Sistemleri Bilgi Sistemlerinin Türleri Fonksiyonel Perspektiften Sistemler Satış ve Pazarlama, Finans ve Muhasebe, Üretim, İnsan Kaynakları Bilgi Sistemleri Kullanıcılarına Göre Sistemler Veri İşleme, Yönetim Bilgi, Karar Destek, Bilgi Tabanlı, Üst Yönetim Destek Sistemleri YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ Prof. Dr. Üstün ÖZEN HEDEFLER Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Veri, enformasyon, bilgi ve bilgelik kavramlarını ayırt edebilecek, Bilgi sistemlerini kavrayabilecek, Bilgi sistemlerini diğer disiplinlerle ilişkisini öğrenebilecek, Satış ve pazarlama, finans ve muhasebe, üretim, insan kaynakları bilgi sistemlerini tanıyabilecek Veri işleme, yönetim bilgi, karar destek, bilgi tabanlı, üst yönetim destek sistemlerini öğrenebileceksiniz. ÜNİTE 1 ÜNİTE 1

2 GİRİŞ İnsanlık tarihi ilkel toplumdan tarım toplumuna, tarım toplumundan endüstri toplumuna ve endüstri toplumundan da bilgi toplumuna geçiş olmak üzere üç önemli devrim geçirmiştir. Bugün içinde yaşadığımız bilgi toplumunda, topluma bilgisayar ve iletişim teknolojileri yön vermektedir. Gerek bireysel gerekse kurumsal anlamda bilgi teknolojileri kullanımı baş döndürücü bir hızla yaygınlaşmakta, internet üzerinden yayınlanan bilgi her geçen gün artmakta ve bilgiye erişim ve paylaşım kolaylaşmaktadır. Bilgi toplumunun bir parçası olarak tüm bireyler ve organizasyonlar belli ölçüde bilgi sistemlerinin kullanıcısı durumundadır. Bu nedenle bilgi sistemleri ile ilgili belli kavramlar hakkında bilgi sahibi olunması, başka bir ifadeyle bilgi sistemi okuryazarlığı kavramı da önem kazanmaktadır. Yönetim Bilgi Sistemleri dersi için hazırlanan ve on dört üniteden oluşan kitabımızın bu ilk bölümü, bilgi sistemleri okuryazarlığı kapsamında bilgi sistemleri ile ilgili kavramları açıklamayı hedeflemiştir. Bu ünitede veri, enformasyon, bilgi ve bilgelik kavramları açıklandıktan sonra, bilginin özelliklerinden bahsedilmiş; sistem kavramı açıklanmış ve sistem sınıflandırmalarına yer verilmiştir. Ayrıca, bilgi sistemi tanımlanmış, bilgi sistemlerinin unsurları izah edilmiş; organizasyonel perspektiften bilgi sistemleri tanımlanarak teknik ve davranışsal bakış açısıyla bilgi sistemlerinin diğer disiplinlerle ilişkisine değinilmiştir. Bu bölümde ayrıca, operasyonel, bilgi, yönetim ve stratejik düzey şeklinde kategorize edilen organizasyonel düzeylerle bilgi sistemlerinin ilişkisi incelenmiş, fonksiyonel bakış açısı ve kullanıcı bakış açısıyla bilgi sistemi sınıflandırmalarına yer verilmiştir. Fonksiyonel açıdan sınıflandırma kapsamında; satış ve pazarlama, üretim, finans ve muhasebe ve insan kaynakları sistemleri anlatılmıştır. Son olarak, kullanıcılarına göre sistem sınıflandırması kapsamında veri işletim sistemleri, yönetim bilgi sistemleri, karar destek sistemleri, bilgi tabanlı sistemler, ofis otomasyon sistemleri ve üst yönetim destek sistemleri anlatılmış, sistemlerin birbirleriyle ilişkilerine ve farklılıklarına değinilmiştir. Veri (data) sayılar, rakamlar, sözcükler, metinler, resimler, olaylar vb. biçiminde temsil edilen ham gerçekliklerdir. VERİ, ENFORMASYON, BİLGİ, BİLGELİK KAVRAMLARI Veri Veri (data) sayılar, rakamlar, sözcükler, metinler, resimler, olaylar vb. biçiminde temsil edilen ham gerçekliklerdir. Veriler gözlem, araştırma, deney, ölçüm ve sayım gibi değişik yöntemlerle elde edilir. Ölçüm ya da sayım yolu ile toplanan ve sayısal bir değer ifade eden veriler nicel veriler, sayısal bir değerle gösterilemeyen veriler ise nitel veriler olarak adlandırılır. Örneğin bir üniversitede, öğrencilerin numaraları, T.C. kimlik numaraları, doğum yerleri, doğum tarihleri, fotoğrafları, dersleri, notları vb. verilerdir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 2

3 Enformasyon (Information), verinin belli bir formülle düzenlenerek anlamlı hâle dönüştürülmesidir. Verilerin değişik türleri vardır: Sayısal veriler: Rakamlar (0-9), harfler (a-z, A-Z) ve diğer özel karakterler (%&/^! vb.) Görüntüsel veriler: Grafiksel gösterimler, resimler ve fotoğraflar. Ses verileri: Her türlü sesler, melodiler ve müzikler. Video verileri: Hareketli görüntüler. Türkçe yazılan eserlerde bilgi ve enformasyon kavramlarının çoğu zaman birbirlerinin yerine kullanıldığı görülmektedir. Bu kavram kargaşasının temelinde İngilizcede bilgi nin karşılığı olarak knowledge, enformasyon un karşılığı olarak da information sözcüğünün kullanılmasıdır. Enformasyon Enformasyon (Information), verinin belli bir formülle düzenlenerek anlamlı hâle dönüştürülmesidir. Başka bir deyişle veriler; özetleme, hesaplama, sınıflandırma, gruplandırma ve analizler aracılığıyla enformasyona dönüştürülmektedir. Yani veriler, düzenli ve anlamlı ilişkiler çerçevesinde bir araya getirildiğinde önem kazanarak enformasyona dönüşürler. Bilgi Bilgi (Knowledge); olguları ve olayları tanıma, anlama ve özellikle açıklamaya yönelik, eğitim, gözlem, araştırma veya deneyim yoluyla elde edilen ve bütün bunların insanın zihinsel değerlendirmesi neticesinde ortaya çıkan olgular veya fikirlerdir (Gürak, 2006: 4). Bilginin temelini veri ve enformasyon oluşturur. Bilgi, enformasyonun rasyonel bir biçimde akıl süzgecinden geçmesi, yorumlanması ve kullanımıyla ortaya çıkar. Bilgi; karar verme, planlama, karşılaştırma, değerlendirme, analiz, tahmin, tanı vb. gibi yaşamın her alanına dayanak oluşturacak eylemlerin ve uygulamaların temelini oluşturur (Çapar, 2005: 179). Özetlemek gerekirse veriler; kayıtlarda ve işlemlerde, enformasyon da mesajlarda bulunmaktadır. Buna karşılık bilgi, bireylerden ya da bilenler grubundan veya bazı zamanlarda da kurumun rutin çalışmalarından elde edilmekte ve bilgi, kitaplar ve basılı ve elektronik enformasyon kaynaklarıyla sohbetlerle, ustalık çıraklık ilişkilerine kadar uzanan kişisel ilişkilerle aktarılmaktadır (Davenport ve Prusak, 2001: 27 28). Yukarıda verilen tanımlara bakarak bilgi ile ilgili şu genellemeler yapılabilir: (Çapar, 2005: ). 1- Bilginin temelini veri ve enformasyon oluşturur. 2- Bilgi enformasyonun rasyonel bir biçimde akıl süzgecinden geçmesi, yorumlanması ve kullanılmasıyla ortaya çıkar. 3- Bilgi karar verme; planlama, karşılaştırma, değerlendirme, analiz, tahmin, tanı vb. yaşamın her alanına dayanarak oluşturulacak eylemlerin ve uygulamaların temelini teşkil eder. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 3

4 Bilgelik Bilgelik (wisdom) ise bir refleks halini almış bilgi, içgüdüsel olarak doğru-yanlış, iyi-kötü ayrımını yapabilme yetisi olarak açıklanabilir. Bilgelik (wisdom) ise bir refleks hâlini almış bilgi, içgüdüsel olarak doğruyanlış, iyi-kötü ayrımını yapabilme yetisi olarak açıklanabilir. Başka bir bakış açısıyla, değişen şartlar çerçevesinde ileriyi görebilme yeteneğine sahip olmaktır. Bilgelik, bir ihtisas alanındaki tecrübelerin toplamıdır. Bilgelik ayrıca, sağlıklı değerlendirme ve karar verme konusunda bilginin nasıl kullanacağı konusundaki anlayış olarak da tanımlanmaktadır (Montano, 2004: 302). Bilgelik, tecrübeden doğan, olağan dışı etmenleri ve alışılmadık sonuçları görmek amacıyla görünen durumun ardındakini görecek bir önsezi yeteneğini gerektirir (Thierauf J.R., 2006: 5). Son olarak, bu dört kavram arasındaki ilişki ve farkı birkaç örnekle açıklayalım. Örnek 1: Bir öğrenci veri tabanındaki ad, soyad, doğum yeri, öğrencilerin her birinin Yönetim Bilgi Sistemleri dersinden aldığı notlar, öğrencilerin bölüme giriş puanları, mezun oldukları lise türleri vb. gerçeklikler veri; öğrenci listesi, notlar, harf notları, sınıf ortalamasından oluşan liste enformasyon; öğrencilerin mezun olduğu lise ya da üniversiteye giriş puanına göre başarı durumlarının analiz edilerek bir örüntü çıkarılması bilgi; bu örüntüleri çıkarabilme yetisi, programlama bilgisi ve analiz ve yorumlama yeteneği ise bilgelik olarak düşünülebilir. Örnek 2: Otomobil kullanmakta olan bir şoförü göz önünde bulundurursak, hız değerini veri olarak kabul edebiliriz. Hız limitinin yerleşim yerlerinde 50 km, bölünmüş yollarda 110 km ve otoyolda 120 km olması enformasyon, şoförün otomobili kullandığı yolun durumuna göre hızını artırıp azaltması gerektiğini bilmesi ya da hız limitlerini aştığında ceza yiyeceğinin farkında olması bilgi ve genel olarak şoförlük bilgisine sahip olması bilgelik olarak nitelendirilebilir. Çünkü şoförlük bilgisi; vites değiştirme, yol kontrolü, direksiyon hâkimiyeti, motor bilgisi, diğer sürücülerin nasıl davranacağına ilişkin sezgi vb. gibi yığınla bilgi birikimine sahip olunmasını gerektirir. Örnek 3: Şekil 1.1 deki piramitte bu dört kavram basitleştirilmiş başka bir örnekle açıklanmaktadır. Bir firma üretim ve pazarlamasını yaptığı A ürününün pazar durumuyla ilgili yaptığı bir araştırma sonucu satışlardaki azalma karşısında bir karar vermek istemektedir. Veri: Aylık satış rakamları Enformasyon: 12 aylık verilerin bir grafikte özetlenmesi sonucu ortaya çıkan satış miktarındaki azalma trendi. Ayrıca, rakip şirketin benzer özellikteki ürününün pazar payının yükseldiğine ilişkin raporlar. Bilgi: Durum kötüye gidiyor. Rakibin tanıtım ve reklam çabaları yoğun ve tedbir almak gerekiyor kanaati. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 4

5 Bilgelik: Reklam ve tanıtma çabalarını yoğunlaştırmak, promosyon uygulamak, farkındalığı artırmak ya da satış fiyatını düşürmek gibi stratejiler geliştirme yeteneği. Bilgelik Pozisyon alma ve çözüm üretme yeteneği Bilgi Durumun kötüleştiği ve tedbir alınması gerektiği kanaati Enformasyon Firmanın ve rakibinin satış raporları ve grafikleri Veri Firmanın ve rakibinin satış rakamları Şekil 1.1. Veri, Enformasyon, Bilgi ve Bilgelik Kavramları Her ne kadar bu kavramlar birbirinden farklı anlamlar içerse de Türkçe literatürde enformasyon kavramı yaygınlıkla bilgi olarak kullanıldığı için ilerleyen kısımlarda enformasyon yerine bilgi kavramı kullanılacaktır. Bireysel Etkinlik Kendi üreteceğiniz bir örnekle veri, enformasyon, bilgi ve bilgelik kavramlarını açıklayınız. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 5

6 Bilginin özellikleri Bilginin yöneticiler ve karar vericiler açısından anlamlı olması için Tablo 1.1 deki özellikleri taşıması gerekir. Bu özellikler bilginin bir organizasyon için daha değerli olmasını sağlayacaktır. Bilginin eksik olması, yanlış kararların alınmasına yol açabileceği gibi, çok büyük maddi kayıplara da neden olabilecektir. Benzer şekilde, eğer bilgi güncel değilse karar vericilere zamanında ulaştırılamaz, karmaşıksa organizasyon için değer ifade etmeyebilir. Tablo 1.1. Bilginin Özellikleri Özellik Erişilebilir olması Doğru olması Tam olması Ekonomik olması Esnek olması İlgili olması Güvenilir olması Güvenli olması Basit olması Güncel olması Doğrulanabilir olması Tanım Bilgi, yetkili kullanıcıların ihtiyaçları doğrultusunda doğru zaman ve doğru biçimde elde edilebilmesi için kolaylıkla erişilebilir olmalıdır. Doğru bilgi hatasızdır. Çoğu kez yanlış bilgi, yanlış veri yüzünden ortaya çıkar. Bu durum Çöp girerse çöp çıkar. Garbage in garbage out) şeklinde ifade edilir. Tam bilgi, tüm önemli durumları içinde barındırır. Örneğin tüm maliyetlerin dikkate alınmadığı bir yatırım raporu tam değildir. Bilginin değeriyle maliyeti orantılı olmalıdır. Esnek bilgi, değişik amaçlarla kullanılabilir. Örneğin aynı bilgi gerektiğinde üretim birimi yöneticisi gerektiğinde ise finans birimi yöneticisi tarafından kullanılabilir. Bilgi, karar verilecek konuya ilişkin üretilmelidir. Güvenilir bilgi için verinin de güvenilir kaynaktan gelmesi gerekir. Bilgi, yetkisiz kullanıcıların erişimine kapalı olmalıdır. Bilgi, karmaşık olmamalıdır. Bazen, karmaşık ve detaylı bilgi önemli noktaların atlanmasına neden olarak karar vermeyi zorlaştırabilir. Verilecek kararlar bilginin güncel olmasıyla doğru olabilir. Örneğin bir önceki haftanın hava raporuyla bugün ne giyileceğine karar verilemez. Bilginin doğru olup olmadığı birçok kaynaktan kontrol edilebilir olmalıdır. Sistem, bir ya da daha çok amaca veya sonuca ulaşmak üzere aralarında ilişkiler olan fiziksel ya da kavramsal birden çok bileşenin oluşturduğu bir bütündür. SİSTEMLER, SİSTEM SINIFLANDIRMALARI Sistem Nedir? Sistem, bir ya da daha çok amaca veya sonuca ulaşmak üzere aralarında ilişkiler olan fiziksel ya da kavramsal birden çok bileşenin oluşturduğu bir bütündür. Bu tanımdan amaç, birden çok bileşen, bileşenler arası ilişkiler ve bütün olmak üzere sistemin dört temel unsuru ortaya çıkmaktadır. Sistemin özellikleri aşağıdaki gibi sayılabilir: Sistemi çevresinden ayıran bir sınır bulunur. Kendinden küçük alt sistemlerden oluşur. Sistemi oluşturan ögeler arasında karşılıklı bağımlılık vardır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 6

7 Sistem ve ögeler bir amaç için bir arada bulunur. Sistem, sistem öğelerinin aritmetik toplamı değil, organik bir toplamıdır, yani bütün parçaların toplamından büyüktür. Sistemlerin Türleri Sistemleri türleri aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak bunların dışında, doğal sistemler, yapay sistemler, deterministik sistemler, probabilistik sistemler gibi başka sistem türleri de sayılabilir. Bir sistemde faaliyetlerin bozulması, dengenin kaybolması ve sonunda sistemin durması yönünde bir eğilim vardır. İşte bu eğilime entropi denir. Açık Sistemler: Çevresiyle ilişkileri olan, haberleşen, birbirlerini etkileyen ve değiştirilebilen sistemlere denir. Açık sistemlerde sistemin çevresinden sürekli bir girdi akışı söz konusudur ve dinamik bir özellik gösterirler. Çevresinde meydana gelen değişmelere ayak uydurmak için iç bünyelerinde de değişiklikler yapmak suretiyle dengelerini korurlar. Kapalı Sistemler: Çevresindeki sistemlerden etkilenmeyen sistemlerdir. Kapalı sistemlerde sistemin sadece iç işleyişi ile ilgili faktörler dikkate alınıp dış faktörler yok sayılır. Soyut Sistemler: Tüm elemanları kavramlardan oluşan sistemlerdir. Somut Sistemler: En az iki elemanı nesnelerden oluşan sistemlerdir. Dinamik Sistemler: Zaman içerisinde değişim gösteren sistemlerdir. Statik Sistemler: Zamana bağlı olarak değişim göstermeyen sistemlerdir. Sistemin Bozulması (Entropi) Bir sistemde faaliyetlerin bozulması, dengenin kaybolması ve sonunda sistemin durması yönünde bir eğilim vardır. İşte bu eğilime entropi denir. Bilgi sistemi; bilgisayarlar, yazılımlardan oluşan ve bilgiyi toplayan, saklayan, işleyen ve yorumlayan bir sistem olarak tanımlanabilir. Bilgi sistemleri; girdi, işleme, çıktı ve geri besleme olmak üzere dört unsurdan oluşur. Açık sistemler, çevrelerinden aldıkları bilgi, enerji ve malzeme ile entropiyi durdurarak onun etkilerini negatif duruma getirebilirler. Çünkü açık sistemlerde sürekli bir girdi, çıktı ve geri bildirim vardır. Açık sistemlerin dışarıdan aldığı yardımla bünyesindeki karmaşıklık ve bozukluk eğilimini, yani entropinin neticelerini ortadan kaldırmasına "negatif entropi (negentropi) denir. BİLGİ SİSTEMLERİ Bilgi sistemi nedir? Bilgi sistemi; bilgisayarlar, yazılımlardan oluşan ve bilgiyi toplayan, saklayan, işleyen ve yorumlayan bir sistem olarak tanımlanabilir. Bilgi sistemleri; girdi, işleme, çıktı ve geri besleme olmak üzere dört unsurdan oluşur. Girdi (input): Bir bilgi sisteminde girdi, belli bir amaca yönelik olarak organizasyon içinden ya da çevreden ham veriyi toplama ve elde etme faaliyetidir. İşleme (processing): Ham verinin anlamlı çıktıya değiştirme ve dönüştürme sürecidir. İşleme, hesaplama, sıralama, özetleme, karşılaştırma ve daha sonra kullanmak üzere depolama gibi işlemlerden oluşur. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 7

8 Çıktı (output): Çıktı; kullanıcılar için yararlı bilginin, belge ya da rapor olarak üretilmesidir. Bazen bir sistemin çıktısı başka bir sisteme girdi olabilir. Örneğin bir siparişleri işleyen bir sistemde sipariş raporu, faturalama sistemi için girdi olarak kullanılır. Geri bildirim (feedback): Bir bilgi sisteminde geri besleme, girdi ve işleme faaliyetleri esnasında değişiklik yapma ihtiyacı olduğuna yönelik geri dönüş sağlanmasıdır. Yani, ortaya çıkan hata ve sorunlar giriş verilerinde düzeltme veya işleme sürecinde değişiklik gerektirebilir. Örneğin bir öğrenci not sisteminde öğrencinin aldığı not 90 yerine 900 girilebilir. Not bilgisi 0 ile 100 arasında olabileceği için sistem, notun bu aralıklar dışında olamayacağına yönelik geri bildirimde bulunacaktır. Eğer geri bildirim yapılmazsa öğrencinin notu yanlış hesaplanacağı gibi, sınıf ortalaması etkilenecek, harf notları yanlış olacaktır. Geri bildirim Girdi İşleme Çıktı Şekil 1.2. Bir Bilgi Sisteminin Unsurları Organizasyonel Perspektiften Bilgi Sistemleri Organizasyonel perspektiften bakıldığında bir bilgi sistemi, bilgi teknolojisine dayalı bir organizasyonel ve yönetimsel çözümdür. Bilgi sistemlerini tam olarak anlayabilmek için bir yönetici; sistemlerin organizasyon, yönetim ve bilgi teknoloji boyutlarını çok iyi kavramalıdır. Organizasyonlar: Bilgi sistemleri, organizasyonların önemli bir parçasıdır. Bir kısım organizasyonlar için, bilgi sistemi olmadan işletmenin varlığı da söz konusu olamaz. Organizasyonun anahtar elemanları insanlar, organizasyon yapısı, prosedürler, politikalar ve organizasyon kültürüdür. İşletme fonksiyonları, satış ve pazarlama, imalat, finans, muhasebe ve beşeri kaynaklardan oluşur. Standart işlem prosedürleri, işleri yerine getirmek için uzun zaman harcayarak hazırlanan biçimsel kurallardır. Yönetim: Yöneticiler, yönetmek işinden daha fazlasını yapmak zorundadırlar. Yeni ürün ve hizmetler yaratmaları gerektiği gibi zaman zaman organizasyonu da yeniden düzenlemek zorundadırlar. Yönetim kademesinde üst, orta ve operasyonel düzey yöneticiler vardır. Üst düzey yöneticiler, daha çok uzun dönem stratejik kararlar alırken, orta düzey yöneticiler üst düzey yöneticilerin aldıkları kararları uygulayıcı konumdadırlar. Operasyonel düzey yöneticiler ise Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 8

9 organizasyonun faaliyetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yerine getirilmesine ilişkin gündelik işlemleri icra etmekten sorumludurlar. Bilgi çalışanları, bilginin analizi ve işlenmesinden sorumlu sistem analisti, veri tabanı yöneticisi, planlayıcı ve programcı gibi vasıflı ve eğitim düzeyi yüksek çalışanlardır. Veri çalışanları, bilgi çalışanlarının bilgi üretebilmesi için gerekli veriyi organize edip kaydeden kişilerdir. Bilgi Teknolojisi: Bilgi teknolojileri; donanım, yazılım, depolama araçları, iletişim teknolojilerinden oluşur. Tüm bu kaynaklara firmanın bilgi teknolojisi altyapısı denir. Bilgisayar yazılımı, bilgisayar sisteminin bileşenlerini kontrol ve koordine etmek amacıyla çeşitli programlama dilleriyle programcılar tarafından yazılan komutlardır. Bilgisayar donanımı, bir bilgisayar sisteminin fiziksel parçalarının tümüne birden verilen isimdir. Veri yönetim teknolojisi, veri erişimi, yönetimi ve sorgulaması gibi amaçlarla kullanılan ve veri tabanı yönetim sistemleri olarak da adlandırılan yazılımlardır. Ağ ve iletişim teknolojisi; ses, resim video ve metin türündeki bilginin bilgisayar sistemleri arasında aktarılması ve farklı sistemlerin birbiriyle bağlantı kurabilmesi için gerekli tüm yazılım ve donanımdır. İşletmelerin ihtiyaç duyduğu bu ve benzeri tüm bu teknolojiler işletmelerin bilgi teknolojisi altyapısını oluşturur. Bilgi sistemleri de bu platform üzerinde kurulup yönetilir. Bilgi Sistemlerinin Diğer Disiplinlerle İlişkisi Bilgi sistemlerine farklı perspektiflerden bakıldığında, bilgi sistemleri çalışma alanının multidisipliner bir alan olduğu görülür. Bilgi sistemleri alanında problem ve çözüm konusunda katkıda bulunan temel alanlar; bilgisayar bilimi, yöneylem araştırması, sosyoloji, iktisat, psikoloji ve yönetim bilimidir. Genel bir ifadeyle, bilgi sistemleri alanı teknik ve davranışsal yaklaşımlar olmak üzere ikiye ayrılabilir. Bu yönüyle bilgi sistemleri sosyo-teknik sistemlerdir. Bilgi sistemleri, makineler, aygıtlar vb. fiziksel araçlardan müteşekkil olduğundan, önemli ölçüde sosyal, organizasyonel ve entelektüel yatırım da gerektirirler. Bilgi sistemlerinin teknik yönüne katkıda bulunan disiplinler; bilgisayar bilimi, bilgisayar teorileri, hesaplama yöntemleri, etkin veri depolama yöntemleri ve erişimiyle yönetim bilimi, karar verme ve yönetim pratikleri için model geliştirilmesiyle ve yöneylem araştırması da işletmedeki çeşitli faaliyetlerle ilgili matematiksel optimizasyon teknikleriyle ilgilenir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 9

10 Bilgi sistemleri alanının önemli bir kısmını da davranışsal konular oluşturur. Örneğin sosyoloji bilimi, grupların sistem gelişimini nasıl etkilediklerini; sistemlerin, bireyleri, grupları ve organizasyonu nasıl etkilediğini araştırır. Psikologlar, insan karar vericilerin biçimsel bilgiyi nasıl algılayıp kullandığını inceler. İktisat bilimi ise firma içi veya piyasalardaki maliyet yapılarının üzerinde sistemlerin etkisini araştırır. Şekil 1.3 te bilgi sistemlerinin diğer disiplinlerle ilişkisi gösterilmiştir. Bilgi Sistemleri Şekil 1.3. Bilgi Sistemlerinin Diğer Disiplinlerle İlişkisi Tartışma Bilgi sistemlerinin yukarıda açıklanan disiplinler dışında hangi disiplinlerle nasıl ilişkisi olabileceğini tartışınız. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 10

11 BİLGİ SİSTEMLERİNİN TÜRLERİ Organizasyonel Düzeyler ve İşletme Fonksiyonlarıyla İlişkisi Dört temel bilgi sistemi farklı organizasyonel düzeylerde hizmet ederler. Bunlar: Operasyonel düzey, bilgi düzeyi, yönetim düzeyi ve stratejik düzey sistemlerdir. Bir organizasyonda farklı ilgi, özellik ve düzeyler bulunduğundan farklı türde sistemler de bulunmaktadır. Bir tek sistem, yalnız başına organizasyonun ihtiyaç duyduğu tüm bilgiyi sağlayamaz. Bu nedenle bir organizasyon; stratejik, yönetim, bilgi ve operasyonel olmak üzere dört tabakaya bölünebilir. Bu tabakalarda bilgi ihtiyacı duyan işletme fonksiyonları ise satış ve pazarlama, imalat, finans, muhasebe ve insan kaynakları olmak üzere beş kısma ayrılabilir. Sistemler bu işletme fonksiyonlarına hizmet etmek üzere kurulurlar. Dört temel bilgi sistemi farklı organizasyonel düzeylerde hizmet ederler. Bunlar: Operasyonel düzey, bilgi düzeyi, yönetim düzeyi ve stratejik düzey sistemlerdir. Stratejik Üst Düzey Yönetim Orta Düzey Bilgi Bilgi Çalışanları Operasyonel Operasyonel Yöneticiler Satış ve Pazarlama İmalat Finans Muhasebe İnsan Kaynakları İŞLETME FONKSİYONLARI Şekil 1.4. Organizasyonel Düzeyler ve İşletme Fonksiyonları İlişkisi Bilgi sistemleri, işletme fonksiyonları ve kullanıcılarına göre farklı şekilde sınıflandırılabilir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 11

12 Fonksiyonel Perspektiften Sistemler Fonksiyonel sistemler çok eskiden beri kullanılmakta olan ve işletmenin belli bölümlerine hizmet veren sistemlerdir. Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Satış ve pazarlama fonksiyonu, organizasyonun mal ve hizmetlerini pazarlamaktan sorumludur. Pazarlama, müşterilerin ihtiyaçlarını belirleyerek müşterilerin ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetleri planlayıp geliştirmek ve bu mal ve hizmetleri tanıtmakla ilgilenir. Satış ise müşterilerle kontak kurulması, mal ve hizmetlerin satışı, sipariş alımı ve sipariş takibiyle ilgilenir. Satış ve pazarlama bilgi sistemleri ise bahsi geçen bu fonksiyonları destekleyen bilgi sistemleridir. Organizasyondaki sistem düzeyleri açısından bakıldığında satış ve pazarlama bilgi sistemlerinin organizasyonel düzeylere göre görevleri kısaca Tablo 1.2 deki gibidir. Tablo 1.2 Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemlerinin Organizasyonel Düzeylere Göre Görevleri Organizasyonel Düzey Görev Operasyonel düzeyde Sipariş girişi, takibi Bilgi düzeyinde Demografikler, müşteri davranışı ve pazar trendleri kullanarak müşterilerin ve pazarın tanımlanması Yönetim düzeyinde Mal ve hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesi Stratejik düzeyde Uzun dönem satış tahminlerinin hazırlanması Üretim Bilgi Sistemleri Üretim sistemleri, mal ve hizmet üretiminden sorumludur. Planlama, geliştirme, bakım, üretim amaçlarının belirlenmesi, makine ve teçhizat planlaması gibi işlerle ilgilenir. Üretim bilgi sistemi ise bu faaliyetleri destekler. Organizasyondaki sistem düzeyleri açısından bakıldığında üretim bilgi sistemlerinin organizasyonel düzeylere göre görevleri kısaca Tablo 1.3 teki gibidir. Tablo 1.3 Üretim Bilgi Sistemlerinin Organizasyonel Düzeylere Göre Görevleri Organizasyonel Düzey Görev Operasyonel düzeyde Makine ve teçhizat faaliyetlerinin kontrolü Bilgi düzeyinde Bilgisayar kullanarak yeni ürünlerin tasarımı (CAD) Yönetim düzeyinde Ne zaman ve ne miktar ürün üretileceğine karar vermek Stratejik düzeyde Yeni ürün olanaklarını belirlemek Finans ve Muhasebe Bilgi Sistemleri Finans fonksiyonu, finansal varlıkların getirisini maksimize etmek için nakit, hisse senedi, fon ve diğer yatırım araçlarını yönetmekten sorumludur. Firmanın, yaptığı yatırımlardan en iyi geri dönüşü gerçekleştirip gerçekleştiremediğini belirlemek için finans fonksiyonu, firmanın dış kaynaklarından önemli miktarda bilgi edinmek zorundadır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 12

13 Muhasebe fonksiyonu ise firmanın finansal kayıtlarının izlenmesi ve yönetiminden sorumludur. Organizasyondaki sistem düzeyleri açısından bakıldığında finans ve muhasebe bilgi sistemlerinin organizasyonel düzeylere göre görevleri kısaca Tablo 1.4 teki gibidir. Tablo 1.4 Finans ve Muhasebe Bilgi Sistemlerinin Organizasyonel Düzeylere Göre Görevleri Organizasyonel Düzey Görev Operasyonel düzeyde Bilgi düzeyinde Yönetim düzeyinde Stratejik düzeyde İnsan Kaynakları Bilgi Sistemleri Firmanın sahip olduğu paranın takibi Firmanın yatırım portföylerinin tasarımı Kısa dönemli bütçeler hazırlanması Uzun dönem kâr planlaması İnsan kaynakları fonksiyonu; firmaya iş gücü bulma, geliştirme ve muhafaza etmekten sorumludur. İnsan kaynakları bilgi sistemleri ise potansiyel iş gücünü bulma, mevcut iş gücüyle ilgili kayıtları tutma, işçilerin yetenek ve vasıflarını geliştirme programları yapma gibi aktiviteleri destekler. Organizasyondaki sistem düzeyleri açısından bakıldığında insan kaynakları bilgi sistemlerinin organizasyonel düzeylere göre görevleri kısaca Tablo 1.5 teki gibidir. Tablo 1.5 İnsan Kaynakları Bilgi Sistemlerinin Organizasyonel Düzeylere Göre Görevleri Organizasyonel Düzeyler Görev Operasyonel düzeyde Bilgi düzeyinde Yönetim düzeyinde Stratejik düzeyde Kullanıcılarına Göre Sistemler Personel eğitimi ve geliştirme Personel için kariyer geliştirme İş gücünün maaş, ücret ve ikramiyelerinin belirlenmesi ve dağıtımı Firmanın uzun dönem iş gücü ihtiyacını belirleme Kullanıcılarına göre sistemler; veri işleme sistemleri, yönetim bilgi sistemleri, karar destek sistemleri, bilgi tabanlı sistemler-ofis otomasyon sistemleri ve üst yönetim destek sistemleri olarak sınıflandırılabilir. Bu kısımda kısaca anlatılacak olan sistemleri daha iyi anlayabilmek için bu sistemlerin birbirleriyle olan ilişkisine kısaca göz atalım. Bir organizasyonun değişik düzeylerinde hizmet eden sistemler birbirleriyle veri ve bilgi alışverişinde bulunurlar. Veri işleme sistemleri, başta yönetim bilgi sistemleri ve karar destek sistemleri olmak üzere diğer sistemlerin ihtiyaç duyduğu bilginin temel kaynağı konumundadır. Karar destek sistemleri bilgileri sadece Veri İşleme Sistemlerinden değil, aynı zamanda yönetim bilgi sistemlerinden de almaktadır. Üst yönetim destek sistemleri ise temelde ihtiyaç duyduğu bilgiyi daha Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 13

14 düşük seviye sistemlerden elde etmektedir. Veri işleme sistemleri dışındaki tüm sistemler ihtiyaç duyduğunda dış kaynaklardan da veri ve bilgi temin edebilir. Bu sistemler arasında bir ölçüde entegrasyon olması kesinlikle büyük avantaj sağlayacaktır. Böylece enformasyon, organizasyonun değişik kısımları arasında kolaylıkla akabilir. Ancak entegrasyon beraberinde bir maliyet getirecektir. Ayrıca, birbirinden farklı çok sayıda sistemi entegre etmek zaman alıcı ve karmaşık bir iştir. ÜDS YBS KDS BTS- OBS VİS Şekil 1.5 Kullanıcılarına Göre Sistemlerin Birbirleriyle İlişkisi Veri İşleme Sistemleri Veri işleme sistemleri, organizasyonun operasyonel düzeyinde hizmet eden sistemlerdir ve günlük operasyonlarla ilgilenir. Veri işleme sistemleri (Transaction Processing Systems-TPS), en eski ve en yaygın bilgi sistemi tipidir. Veri işleme sistemleri organizasyonun operasyonel düzeyinde hizmet eden sistemlerdir ve günlük operasyonlarla ilgilenir. Yapılan işlemler genellikle tekrarlı işlemlerdir. Veri işleme sistemleri verinin işlenmesi, saklanması ve çağrılmasına yöneliktir. Yönetim bilgi sistemlerinin kullandığı bilgilerin çoğu, başlangıçta veri işleme sistemleri tarafından tutulur. Veri işleme sistemleri, satış/pazarlama, imalat, finans, muhasebe ve insan kaynakları fonksiyonlarının her birine hizmet eder. Örneğin, satış/pazarlamada pazar araştırması, promosyon, fiyatlandırma; imalatta imalat programlama, gönderme, alma, kalite kontrol; finans ve muhasebede tüm muhasebe işlemleri; insan kaynaklarında ise personel kaydı, ücretlendirme, eğitim, bordro gibi işlemleri yerine getirir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 14

15 Veri işleme sistemleri aşağıdaki temel özelliklere sahiptir: Kayıtların tutulmasına yöneliktir. Dosya ya da veri tabanlı olabilir. Çıktıları genellikle periyodik veya anlıktır. Operasyonel düzey için bilgi üretir. Özel bilgi istekleri için sınırlı yeteneklere sahiptir. Fonksiyonel tabanlı olduğu için uygulamalar birbirinden bağımsızdır. Veri işleme sistemleri, çok büyük miktarlarda veriyle iş yapar ve bu verileri işletmenin sipariş, satış ve müşteri kayıtlarını güncellemek için kullanır. Veri işleme sistemlerinden yönetim bilgi sistemlerine, karar destek sistemlerine ya da özel amaçlı diğer bilgi sistemlerine doğru geçtikçe gündelik işlemler ile giriş ve çıkış işlemleri azalır, karar desteği artar, amaca yönelik analiz yeteneği artar. Veri İşleme Döngüsü Veri işleme sistemleri, temel veri işleme faaliyetlerini icra eder. Veriler; veri toplama, hazırlama, düzeltme, değiştirme, depolama ve belge üretmeden oluşan bir işlem döngüsüne tabi tutulur. Bu döngü Şekil 1.6 da gösterilmiştir. Orijinal Veri Veri toplama Bozuk Veri Veri Hazırlama Sağlam Veri Veri Düzeltme Veri Dönüştürme Veri Depolama Raporlar Belge Üretme Şekil 1.6. Veri İşleme Döngüsü Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 15

16 Verilerin radyo frekans tanımlama(radio Frequency Identification-RFID), çizgi kod (Bar Code) ve karekod (Quick Response) gibi yöntemlerle bir okuyucu tarafından elektronik veya dijital formda doğrudan bilgisayara girilmesi işlemine kaynak veri otomasyonu denir. Veri Toplama İşleme tabi tutmak üzere her türlü verinin elde edilmesi ya da bir araya getirilmesine veri toplama denir. Veri girişi el yordamıyla yapılabileceği gibi özel giriş cihazları yardımıyla da yapılabilir. Verilerin radyo frekans tanımlama(radio Frequency Identification-RFID), çizgi kod (Bar Code) ve karekod (Quick Response) gibi yöntemlerle bir okuyucu tarafından elektronik veya dijital formda doğrudan bilgisayara girilmesi işlemine kaynak veri otomasyonu denir. Veri Hazırlama Veri işlemenin önemli adımlarından biri de herhangi bir problem olup olmadığını denetlemek amacıyla geçerlilik ve doğruluğunu teyit etmek üzere verilerin hazırlanması adımıdır. Örneğin, bir işlemde miktar ve fiyat verisi sayısal veri iken, isimler alfabetik olmak zorundadır. Eğer veri girişinde buna benzer bir sorun yaşanırsa veri türünün tekrar gözden geçirilmesi gerekir. Aksi takdirde, okunan ya da girilen verinin veri tabanında karşılığı olmadığından işlem reddedilecektir. Veri Düzeltme Veri düzeltme, okunamayan ya da girilemeyen verilerin yeniden girilmesidir. Geçersiz verilerin reddedilmesi yeterli değildir. Sistem, veri düzenleme işleminden sorumlu olanları uyaracak hata mesajları da üretmelidir. Hata mesajları, uygun düzeltmelerin yapılabilmesi için problemi tanımlayıcı nitelikte olmalıdır. Örneğin, bir çizgi kodun okunamaması ya da yanlış okunması durumunda işlem sistem tarafından tanınmayacağı için kodun yeniden okutulması veya elle girilmesi yönünde sistem tarafından bir direktif verilmesi gereklidir. Veri dönüştürme Bir veri işleme sisteminde icra edilen bir diğer önemli faaliyet, ihtiyaca yönelik gerekli hesaplama ve dönüştürme işlemlerinin yapılmasıdır. Veri dönüştürme işlemi, verilerin sınıflandırılması, sıralanması, kategorize edilmesi, hesaplamalar yapılması, sonuçların özetlenmesi ve daha sonraki kullanım için veri tabanında kaydedilmesi gibi işlemleri içerir. Bir öğrenci sisteminde öğrencinin ara sınavdan aldığı notun belli bir yüzdesi ile finalde aldığı notun belli bir yüzdesinin hesaplanması ve bunun harf notuna tahvil edilmesi işlemini veri dönüştürme işlemine örnek verebiliriz. Veri Depolama Veri depolama, yeni işlemlerle bir veya daha fazla veri tabanının güncelleştirilmesidir. Güncellenen veriler yönetime raporlanmak ve karar vermek üzere diğer sistemler tarafından işlenip dönüştürülebilir. Bu veri tabanları, veri işleme sistemlerinin yan ürünü gibi gibi düşünülse de diğer tüm bilgi sistemleri ve karar verme sürecinde önemli bir etkiye sahiptir. Belge ve Rapor Üretme Belge üretme işlemi basılı rapor ve belge üretimi (hard copy) şeklinde olabileceği gibi, bilgisayar ekranında görüntüleme (soft copy) şeklinde de olabilir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 16

17 Veri işleme sistemlerinde veriler, çevrimiçi (On-line Processing) ve yığın (Batch Processing) olmak üzere iki şekilde işlenir. Fiziksel olarak arşivlenmesi ya da üzerinde çalışılması gereken nihai rapor ve belgelerin basılı olarak alınması daha uygun iken, nihai duruma getirilinceye kadar üzerinde çalışılması ve denemeler yapılması gereken raporların ekranda görüntülenmesi daha doğru olacaktır. Örneğin bir öğrenci sisteminde öğrenci geçme kalma durumunun farklı değerlendirmeye katma limiti değerleri girilerek raporlanması ve her denemenin sonuçlarının ekranda görüntülenmesi, nihai sonucun ise basılı olarak alınması daha anlamlı olacaktır. Veri İşleme Yöntemleri Veri işleme sistemlerinde veriler, çevrimiçi (On-line Processing) ve yığın (Batch Processing) olmak üzere iki şekilde işlenir. Çevrimiçi İşleme (Online Processing): Çevrimiçi işlemde veriler girildiği anda işlenir ve kaydedilir. Kullanıcı, yanıt için çok kısa bir süre bekler. Bu tür işlemlerde operatör, sistemden güncel sorgular yapabilir. Örneğin, satış elemanı elindeki mevcut malları anında kontrol edip malın mevcut olduğunu ve gönderme zamanını müşteriye anında söyleyebilir. Her hangi bir ürün satıldığında anında stoklardan düşülür. Bir uçak bileti satın alındığında uçağın yolcu kapasitesinden bir koltuk düşülür. Bankadan para çekildiğinde çekilen miktar anında hesaptan eksiltilir. Örneklendirdiğimiz bu ve benzeri işlemler, yığın işlem yoluyla yapılamazlar. Yığın İşleme (Batch Processing): Yığın işlemede işlemler gruplanır ya da biriktirilir ve girişleri daha sonra yapılır. Kayıtlar güncel olmadığından sorgulamada bilgiler eksik olabilir. Örneğin, satışlar her akşam saat da sisteme giriliyorsa, bu saatten önce son durum hakkında bilgi alınması zor olabilir. Yığın işleme, çevrimiçi işlemenin mümkün ya da zorunlu olmadığı durumlarda takip edilen bir yöntemdir. Örneğin posta yoluyla alınan siparişler biriktirilip akşam girilirken, telefonla alınan siparişler konuşma anında girilebilir. Yönetim bilgi sistemleri, organizasyonun süregelen işleri ve geçmiş kayıtlarına çevrimiçi erişim sağlayarak ve raporlar üreterek yöneticilere yardımcı olur ve organizasyonun yönetim düzeyinde faaliyet görür. Yönetim Bilgi Sistemleri Veri İşleme Sistemlerinin yetersiz kaldığı noktalarda yönetim bilgi sistemleri (Management Information Systems-MIS) devreye girmektedir. Veri işleme sistemleri ile yönetim bilgi sistemleri arasındaki en temel fark, veri işleme sistemlerindeki kullanıcının yerini yönetim bilgi sistemlerinde yöneticinin almış olmasıdır. Yönetim bilgi sistemleri, organizasyonun süregelen işleri ve geçmiş kayıtlarına çevrimiçi erişim sağlayarak ve raporlar üreterek yöneticilere yardımcı olur ve organizasyonun yönetim düzeyinde faaliyet görür. Temelde yönetim düzeyinde planlama, kontrol ve karar verme fonksiyonlarına hizmet eder. İşletmenin temel işlemlerine ilişkin özetler ve raporlar hazırlar. Yönetim bilgi sistemleri, günlük aktivitelerden ziyade; haftalık, aylık, birkaç aylık ve yıllık sonuçları yöneticiler için hazırlar. Ayrıca, genellikle önceden belirlenmiş rutin sorulara cevap hazırlar. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 17

18 Yönetim Bilgi Sistemleri ile ilgili değişik tanımlamalar yapılmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır: Yönetim Bilgi Sistemleri, bir organizasyon ve onun çevresiyle ilgili geçmiş, mevcut ve gelecek bilgileri sağlayan bir iş sistemidir. Yönetim Bilgi Sistemleri, karar verme sürecini kolaylaştırmak için gerekli, zamanlı ve doğru bilgiyi yönetime sağlayan, planlama, kontrol ve karar verme fonksiyonlarının etkin bir şekilde yürütülmesine imkân veren bir bilgi sistemidir. Yönetim Bilgi Sistemleri, veriyi değişik kaynaklardan toplayan, organizasyondaki kayıt işlemlerinden veya operasyonlardan elde eden, filtreleyen, organize eden ve özetleyerek yöneticiye sunan bir bilgi sistemidir. Bu tanımlamalardan hareketle; Yönetim bilgi sistemleri; temelde yönetimin planlama, karar verme ve denetim fonksiyonları için kullanılmak üzere, bilgilerin organizasyon içinden ya da dışından toplanmasını, saklanmasını, işlenmesini, özetlenmesini, raporlanmasını ve iletilmesini sağlayan her türlü bilgisayar tabanlı sistemdir. şeklinde genel bir tanım yapabiliriz. Yönetim bilgi sistemlerinin temel özellikleri şunlardır: İlişkisel veri tabanları kullanır. Operasyonel, yönetim ve stratejik düzey yöneticilerin bilgiye kolay ve zamanında erişimini sağlar. Ancak yoğun olarak organizasyonun yönetim düzeyindeki yöneticiler için hizmet sağlar. Kısmen esnektir ve organizasyonun bilgi ihtiyaçlarındaki değişmeye adapte edilebilir. Sadece yetkili kullanıcıların erişimine izin veren bir sistem güvenliği sağlar. Günlük operasyonlarla ilgilenmez. Genellikle yapısal kararlara yöneliktir. Yöneticilere dönemlik raporlar (haftalık, aylık, altı aylık yıllık vb.) üretir. Öncelikle çevresel ve dış olaylarla değil organizasyon içi işlemlere yöneliktir. Yönetim Bilgi Sistemleri ve Veri İşleme Sistemlerinin Farklılıkları Veri işleme sistemleri, yönetim bilgi sistemleri için önemli bir organizasyon içi veri kaynağıdır. Zaten yönetim bilgi sistemleri, genel anlamda birkaç veri işleme sistemi üzerine kurulmuş ve organizasyonun yönetsel bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir sistemdir. Veri işleme sistemleri ile yönetim bilgi sistemleri arasındaki temel farklılıklar aşağıdaki gibi özetlenebilir. Veri işleme sistemleri operasyonel düzeyde hizmet verirken, yönetim bilgi sistemleri yoğunlukla yönetim düzeyi olmak üzere tüm yönetim düzeylerine hizmet verir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 18

19 Veri işleme sistemleri kayıt işlemleri yapar. Veri işleme sistemleri, yönetim bilgi sistemleri için veri tabanı oluşturur. Veri işleme sistemlerinin çıktısı yönetim bilgi sistemlerinin girdisidir. Yani veri işleme sistemlerinin verileri yönetim bilgi sistemleri tarafından bilgi üretiminde kullanılır. Örneğin bir bilet rezervasyon sisteminde veri işleme sistemleri; siparişleri alma ve bilet basımında, yönetim bilgi sistemleri ise bilet satan her bir acentenin performansını ölçme ve rapor etmede kullanılabilir. Bu durumda yönetim bilgi sistemleri, her bir acentenin satış tutarı ve satış miktarını izler ve düzenli olarak raporlar üretir. Yönetim Bilgi Sistemlerinin Ürettiği Raporlar Yönetim bilgi sistemlerinin girdilerini; veri işleme sistemlerinden, müşterilerden, tedarikçilerden ve işletme fonksiyonlarından gelen veriler oluşturmaktadır. Yönetim Bilgi Sistemlerinin girdilerini, Veri İşleme Sistemlerinden, müşterilerden, tedarikçilerden ve işletme fonksiyonlarından gelen veriler oluşturmaktadır. Çıktılarını ise periyodik raporlar, özel istek raporları ve istisnai raporlar oluşturmaktadır. Periyodik Raporlar: Yapılan planlamaya bağlı olarak günlük, haftalık, aylık, altı aylık ya da yıllık düzenli olarak üretilen raporlardır. Özel İstek Raporları: Bu raporlar, talep geldiğinde üretilen raporlardır. Bir sorgulama diliyle ihtiyacı karşılayacak şekilde kolayca üretilebilirler. İstisnai Raporlar: Olağan dışı ya da yönetimin müdahâle etmesi gereken bir durum meydana geldiğinde otomatik olarak üretilen raporlardır. Bu raporlar yöneticilerin dikkatini çeken, onları uyaran raporlardır. Örneğin stok seviyesi belirlenen düzeye indiğinde, iade edilen ürünler belli bir düzeyi aştığında veya gecikmiş alacaklar belli bir düzeye ulaştığında üretilen raporlar bu tür raporlardır. Yönetim Bilgi Sistemlerinin Yararları Yakın zamana kadar firmalar için bilgi, tek başına değerli bir varlık olarak görülmemekteydi. Yönetim süreci de bir koordinasyon süreci olarak görülüyordu. Günümüzde ise bilgi sistemlerinin araştırılması yöneticiler için büyük önem arz etmektedir. İş çevresi, dünyada meydana gelen üç önemli değişiklikle karşı karşıyadır. Birincisi, küresel ekonominin yaygınlaşması; ikincisi, endüstriyel ekonominin bilgi ve enformasyona dayalı hizmet ekonomilerine dönüşmesi; üçüncüsü, işletme yapısının değişimidir. Organizasyonların iş çevresinde meydana gelen bu değişikliklere uyum sağlamasında yönetim bilgi sistemleri aşağıdaki hususlarda katkıda bulunmaktadır. Operasyonel Etkinlik: Operasyonel etkinlik; günlük rutin işlerin daha iyi, hızlı ve daha ucuza yapılmasıdır. Bu tür işlemlerin bilgisayarlarla yapılması nedeniyle daha az elemanla daha çok iş kısa zamanda ve kırtasiye vb. masrafları azaltarak daha ucuza yapılabilecektir. Operasyonel etkinliği sağlandığı en önemli alan ofistir. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 19

20 Kelime işlemci ve masaüstü yayıncılık araçları bu anlamda önemli katkılar sağlamaktadır. Kaliteli Müşteri Hizmeti: Yönetim bilgi sistemlerinin kullanımı müşterilere daha kaliteli hizmet sunulmasını sağlayacaktır. Müşteri hizmetlerinin iyileştirilmesine örnek olarak son yıllarda çok kullanılan ATM hizmeti verilebilir. Bankalar bu yöntemle daha az elemanla günde 24 saat müşteri hizmeti vermektedirler. Bu da müşteri memnuniyetini artırmaktadır. Web tabanlı olarak sunulan rezervasyon hizmetleri, elektronik ortamda yapılan alışveriş, bilgi sistemlerinin müşteri hizmetlerinde kat ettiği mesafenin örnekleridir. Ürün Geliştirme ve İyileştirme: Bankacılık, sigortacılık, finansal hizmetler ve seyahat gibi birçok endüstride pazarlanan ürünün satılmasında bilgi, en temel güçtür. Örneğin bir firma yatırım kararı verirken, iyiyi kötüden ayırmada bilginin etkin kullanımı önemli rol oynayacaktır. Örneğin bir sigorta firması, belli gruplar veya müşteriler için sigorta paketleri hazırlamada bilgisayar ve bilgi sistemlerinden yararlanabilir. Bilgi sistemlerindeki gelişmeler, mühendislik alanlarında da ilerlemeler ve yeni icatlar sağlanmasında öncülük etmiştir. Rekabet Prensiplerinin Değişmesi: Bilgi teknolojileri, çoğu işletmelerin kendi endüstrileri içerisindeki rekabet etme prensiplerini de değişime uğratmıştır. İşletmeler ayakta kalabilmek için rakip işletmelerin rekabetlerine cevap verebilmek durumundadır. Bilgi sistemleri; pazar analizleri yapılmasında, müşteri hizmetlerinde kalite sağlanmasında, daha kaliteli mal veya hizmet üretilmesinde gerekli bilgiyi sağlayarak rekabete de katkıda bulunmaktadır. Karar destek sistemleri, en genel tanımıyla, yönetici konumundaki karar vericilerin karar vermelerinde yardımcı olan sistemlerdir. Yeni İş Fırsatları Yaratma ve Uygulama: Yeni pazar şartlarında hızlı değişimler yaşanmaktadır. Değişikliklere uyum sağlamak, yeni pazarlar oluşturmak için bilgi sistemlerinden yararlanılabilir. Örneğin reklam etkinliklerinin araştırılarak reklam biçiminin değiştirilmesi, müşteri beklentileri doğrultusunda ürün farklılaştırılmaya gidilmesi gibi konularda, toplanan bilgilerin analizi önemli ipuçları verecektir. Karar Destek Sistemleri Karar destek sistemleri (Decision Support Systems-DSS), yöneticilerin, yönetsel problemlerin aşılması için kantitatif modeller kullanma çabalarıyla ortaya çıkmıştır. Karar destek sistemleri, en genel tanımıyla, yönetici konumundaki karar vericilerin karar vermelerinde yardımcı olan sistemlerdir. Karar destek sistemleri ile ilgili olarak çeşitli tanımlar yapılmıştır. Bu tanımlardan bazıları şöyledir: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 20

21 Kullanıcıya yarı yapısal ve yapısal olmayan* karar verme işlemlerinde destek sağlamak amacıyla karar modellerine ve verilere kolay erişim sağlayan etkileşimli sistemlerdir. Karmaşık problemleri çözebilmek için insan zekâsı, bilgi teknolojisi ve yazılımın etkileşim içerisinde olacağı şekilde harmanlandığı sistemlerdir. Karar verme sürecinde, yönetime destek vermek için hedeflenen bilginin üretilmesi ve sunulması için kullanıcı etkileşimli yazılım ve donanım vasıtalarının bir araya gelmesiyle oluşan etkileşimli bilgi sistemleridir. Karar vericinin yerine geçmekten ziyade onun kararlarını destekleyen, yarı yapısal ve yapısal olmayan problemlerin çözümü için karar vericiye karar vermesinde yardımcı olan etkileşimli sistemlerdir. Bu tanımlardan hareketle karar destek sistemleri için şöyle bir genel tanım yapabiliriz: Karar destek sistemleri; karar verme konumundaki kullanıcıların, yapısal olmayan ve yarı yapısal kararlar alırken, karar seçenekleri oluşturmaları, alternatif belirlemeleri ve değerlendirmeleri işlemlerinde destek sağlayan, yazılım ve donanım bileşenlerinden oluşan etkileşimli bilgi sistemleridir. Veri İşleme Sistemleri, Yönetim Bilgi Sistemleri ve Karar Destek Sistemleri Arasındaki Farklar Yönetim bilgi sistemleri genelde önceden belirlenmiş yapısal kararlarla ilgilenirken; karar destek sistemleri temelde yapısal olmayan ve yarı yapısal problem analizleriyle yani rutin olmayan kararlarla ilgilenir. Karar destek sistemleri de yönetim bilgi sistemleri gibi organizasyonun yönetim düzeyinde hizmet görür. Karar destek sistemleri, önceden kolay kolay belirlenemeyen, hızlı değişen kararları almada yöneticilere yardım eder. Bir çözüme ulaşmak için gerekli prosedürün tam olarak önceden belirlenemediği problemleri hedef alır. Karar destek sistemleri, veri işleme sistemleri ve yönetim bilgi sistemlerinden gelen organizasyon içi bilgiyi kullanmakla birlikte, harici kaynaklardan da yararlanır. İlaveten, karar destek sistemleri tasarım olarak diğer sistemlerden daha fazla analitik yeteneğe ve güce sahiptir. Karar destek sistemleri, verileri analiz etmek için çok sayıda modelden yararlanırlar. Ayrıca yığın hâldeki verileri karar vericiler tarafından analiz edilebilecek şekle sokarlar. Karar destek sistemleri interaktif olduğu gibi, kullanıcılar tarafından faraziyeleri değiştirilebilecek, sorular sorulabilecek bir yapıya da sahiptir. * Yapısal olmayan kararlar; karar vericinin probleme ilişkin yargı, değerlendirme ve görüşlerini ortaya koymasını gerektirir. Bu kararların her biri durumsal, rutin olmayan kararlardır ve yerine getirmek için kabul görmüş bir prosedür yoktur. Yapısal kararlar ise tam aksine, tekrarlanan, rutin kararlardır ve her seferinde sanki yeniymişçesine ele alınması için yerine getirilirken belli bir prosedüre tabidirler. Bazı kararlar ise yarı yapısal kararlardır. Bu durumlarda, problemin sadece bir parçasının belirlenmiş bir prosedüre cevabı bulunur. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 21

22 Yönetim bilgi sistemleri genelde önceden belirlenmiş yapısal kararlarla ilgilenirken, karar destek sistemleri temelde yapısal olmayan ve yarı yapısal problem analizleriyle, yani rutin olmayan kararlarla ilgilenir. Karar verme sürecinin istihbarat, tasarım, çözüm ve yürütme adımlarından oluştuğunu düşünürsek karar destek sistemleri; tasarım, seçim ve yürütme kısmıyla doğrudan ilgilidir. Karar Destek Sistemlerinin Türleri ve Uygulama Alanları Günümüzde model odaklı ve veri odaklı olmak üzere iki tür karar destek sisteminden bahsedebiliriz. Model odaklı karar destek sistemleri, temel bilgi sistemlerinden izole edilmiş tek başına kullanılan sistemlerdir. Genellikle What-If (Eğer olursa ne?) analizleri yaparlar ve sıklıkla son kullanıcılar tarafından geliştirilirler. What-if analizlerinde, örneğin fiyatı %5 artırıp reklam bütçesini de 1 milyon TL ye çıkarırsak ne olur? Fiyatı ve reklam bütçesini değiştirmezsek ne olur? gibi sorulara cevap aranır. Veri odaklı karar destek sistemleri ise büyük organizasyonel sistemlerin veri havuzlarındaki verileri analiz ederler. Bu sistemler, veri yığınları içerisinde gizlenmiş olan faydalı bilgiyi çıkarmaları için kullanıcılara imkân vererek karar verme prosesine yardımcı olurlar. Bilgi Tabanlı Sistemler ve Ofis Otomasyon Sistemleri Bilgi tabanlı sistemler (Knowledge Base Systems-KBS) ve Ofis otomasyon sistemleri (Office Automation Systems-OAS) organizasyonun bilgi düzeyinde ihtiyaç duyduğu enformasyonu sağlama yönünde hizmet eder. Bilgi tabanlı sistemler bilgi çalışanlarını destekleyen sistemlerdir ve bilgi çalışanları için güçlü grafik yazılımları, analitik araçlar ve iletişim ve belge yönetim sistemleri gibi özel bileşenleri içinde barındırır. Bilgi tabanlı sistemler, belli bir problemin çözümünde IF-THEN kurallarını uygularlar. Bu sistemler sezgi, yargı vb. sezgisel bilgilerle doldurulan bilgi tabanlarına gereksinim duyarlar. Hem gerçek hem de sezgisel bilgiler, ilgili alandaki uzmanlardan alınmaktadır. Bilgi Tabanlı Sistemler, belli bir uzmanlık alanında insanın düşünce sürecini modellemek için insan destekli bu bilgiyi kullanırlar. Bu sistemlerin iki temel yeteneği, düşünce ve öğrenmedir. Bilgi çalışanları genelde üniversite mezunu, mühendis, doktor, avukat, bilim adamı gibi unvanları taşıyan kişilerdir. İşleri, yeni enformasyon ve bilgi yaratmaktır. Veri çalışanları ise, eğitim seviyeleri nispeten, olup enformasyon yaratmaktan çok işlemeyi görev edinmiş kişilerdir. Sekreterler, muhasebeciler, kâtipler ve işi enformasyonu kullanma, işleme ve dağıtma olan çalışanlar, veri çalışanları sınıflandırmasında yer alır. Ofis sistemleri, ofisteki enformasyon çalışanlarının verimliliğini artırmaya yönelik tüm enformasyon teknoloji uygulamalarıdır. Organizasyondaki elektronik yayıncılık, faks gönderimi ve alımı, telekonferans, video konferans, elektronik bilgi Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 22

23 paylaşımı, elektronik belge yönetimi, elektronik takvim ve randevu yönetimi gibi işler, ofis işleri olarak adlandırılabilir. Ofis çalışanları; belge yönetimini, veri kayıt, erişim ve dağıtımını gerçekleştirirler, bireyler ve gruplar için programlar yaparlar, sesli, görüntülü ve belge tabanlı iletişimi sağlarlar ve işçi, müşteri ve satıcı ile ilgili verileri yönetirler. Tüm bu faaliyetler ofis otomasyon sistemleriyle yerine getirilir. Üst Yönetim Destek Sistemleri (Executive Support Systems-ESS) üst düzey yöneticiler tarafından karar vermek amacıyla kullanılan sistemlerdir. Üst Yönetim Destek Sistemleri Üst yönetim destek sistemleri (Executive Support Systems-ESS), üst düzey yöneticiler tarafından karar vermek amacıyla kullanılan sistemlerdir. Organizasyonun stratejik düzeyinde hizmet görür. Bu sistemler daha ziyade yargı, değerlendirme ve derinlik gerektiren rutin olmayan kararlar almaya yöneliktir. Çünkü bu tür kararlarda önceden kabul görmüş bir prosedür yoktur. Üst yönetim destek sistemleri, üst düzey yöneticilere faydalı olacak bilgileri elde etmek için gereken çaba ve zamanın azaltılmasına yoğunlaşarak önemli verilerin takibi, filtrelenmesi ve özetlenmesine yönelik faaliyet görürler. En gelişmiş grafik yazılımlarını kullanan bu sistemler, değişik kaynaklardan gelen veri ve grafikleri zaman kaybetmeden üst düzey yöneticilere ulaştırırlar. Yukarıda anlatılan geçen sistemlerden farklı olarak üst yönetim destek sistemleri, spesifik problemleri çözmek için tasarlanmamışlardır. Daha ziyade, problemlerin değişen yüzüne uygulanabilecek genelleştirilmiş bir hesaplama ve iletişim kapasitesi sağlamaya yöneliktirler. Örneğin karar destek sistemleri büyük ölçüde analitik araçlar kullanmaya yönelikken, Üst Yönetim Destek Sistemleri analitik modelleri daha az kullanma temayülündedir. olur: Üst yönetim destek sistemleri şu gibi sorulara cevap aranmasında yardımcı Hangi işi yapmalıyız? Rakipler neler yapıyor? Neler yaparsak klasik işletme yapısından kurtuluruz? Nakit akışını hızlandırmak için kaç birim satış yapmalıyız? Üst yönetim destek sistemleri, yapısal olmayan problemlerde yöneticilere yardımcı olan sistemlerdir. Bu sistemler, senyör yöneticilerin ihtiyaçlarına odaklanır. İç ve dış kaynaklardan elde edilen verileri bir araya getiren bu sistemler, değişken problem alanlarına odaklanan bir genel hesaplama ve iletişim ortamı yaratır. Senyör yöneticilerin organizasyonel performansı gözlemelerine yardım eder, rakiplerin aktivitelerini izler, problemleri görür, fırsatları teşhis eder ve eğilimleri tahmin eder. Üst yönetim destek sistemleri, bir özel veri parçasından daha düşük seviyeye ve oradan daha düşük detay seviyelerine doğru hareket ederek sondajlama yeteneğine sahiptir. Sondajlama yeteneği, sadece tepe yöneticileri için değil, verileri analiz etme ihtiyacı duyan diğer düşük seviye çalışanları için de yaralıdır. Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi 23

YAZILIM KURULUMU ve SİSTEM İYİLEŞTİRME

YAZILIM KURULUMU ve SİSTEM İYİLEŞTİRME YAZILIM KURULUMU ve SİSTEM İYİLEŞTİRME Veri (data) sayılar, rakamlar, sözcükler, metinler, resimler, olaylar vb. biçiminde temsil edilen ham gerçekliklerdir. Veriler gözlem, araştırma, deney, ölçüm ve

Detaylı

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI

BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BTP 209 SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI BİLGİSAYARA DAYALI BİLGİ SİSTEMLERİ Dr. Önder EYECİOĞLU 2012 BİLGİSAYARA DAYALI BİLGİ SİSTEMLERİ(BDBS-CBIS) Bir BSBS şu bileşenlerden oluşur; Donanım Yazılım Veri tabanı

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME BILGI SISTEMLERI ÜNİTE 7 GİRİŞ İşletmelerin işlerini yürütebilmeleri için tedarikçileri, müşterileri, çalışanları, faturaları, ödemeleri, mal ve hizmetleri ile ilgili birçok

Detaylı

BÖLÜM 2. Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği. Doç. Dr. Serkan ADA

BÖLÜM 2. Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği. Doç. Dr. Serkan ADA BÖLÜM 2 Bilişim Sistemleri, İş Süreçleri ve İşbirliği Doç. Dr. Serkan ADA İş Süreçleri - 1 İş süreçleri, bir ürün yada hizmet üretmek için gerekli olan faaliyetlerin bir derlemesidir. İşletme performansı

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu :

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Global ekonominin, rekabetçi baskısının piyasalarda her geçen gün daha yoğun hissedildiği günümüzde, Mobil Bilişim Uygulamaları toplam

Detaylı

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ:

T.C. GEBZE BELEDİYESİ BİLGİ İŞLEM MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV TANIMLARI. Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ: GÖREV TANIMLARI Karar Tarihi: 07 / 03 / 2008 Karar No: 84 Sayfa No: 1/6 AMAÇ: BİRİNCİ BÖLÜM Madde 1) Bu yönetmeliğin amacı 5393 Sayılı Belediye Kanunu nun 48 nci maddesi, ISO 9001-2000 kapsamında, Görev,

Detaylı

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu

Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim

Detaylı

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği

Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı. Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

EDM SAP Business One

EDM SAP Business One EDM SAP Business One SAP Business One Kobileri Dünya Standartlarına taşıyoruz.. SAP Business One Tek sistemle daha verimli ve etkin yönetim SAP Business One tüm KOBİ lerin taleplerini karşılamak üzere

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ ÜST DÜZEY YÖNETİCİ SUNUMU BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ Mevcut Durum Analiz ve Kapasite Geliştirme Projesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı OCAK 2009 1 Gündem Bilgi Yönetimi Yol Haritası

Detaylı

Dava Yönetİm Paketİ. İnnova Hukuk Yönetim Sistemi. Uçtan uca dava yönetimi. İnnova teknolojisiyle hukuki süreçlerinizi hızla sonuca ulaştırın.

Dava Yönetİm Paketİ. İnnova Hukuk Yönetim Sistemi. Uçtan uca dava yönetimi. İnnova teknolojisiyle hukuki süreçlerinizi hızla sonuca ulaştırın. İnnova teknolojisiyle hukuki süreçlerinizi hızla sonuca ulaştırın. İnnova Hukuk Yönetim Sistemi Dava Yönetİm Paketİ Büyümesini sürdüren kurumların artan hukuki takiplerinde yeni yardımcısı olacak Dava

Detaylı

Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri

Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri Bilgisayara Dayalı Bilgi Sistemleri Kayıt/Veri İşleme Sistemleri Bordro Operasyonel seviye Yapısal, herşey önceden tanımlanmıştır. Verinin işlenmesi saklanması ve çağrılmasına yöneliktir. Çıktısı genellikle

Detaylı

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC)

Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem Geliştirme Yaşam Döngüsü (The Systems Development Life Cycle) (SDLC) Sistem analistlerinin ve kullanıcı faaliyetlerinin spesifik döngüsünün kullanılmasıyla En iyi geliştirilmiş sistemin oluşmasını

Detaylı

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır.

yönetimi vb. lisans ve yüksek lisans programlarındaki öğrenciler için kapsamlı bilgilenme imkânı sağlamaktadır. Önsöz Günümüzde, hemen hemen her tür ve boyutta organizasyonda, görevleri proje olarak organize etmek yaygınlaşmıştır. Bunun en temel nedenlerinden biri çağdaş yönetim anlayışının hiyerarşik örgüt yapısından

Detaylı

İÇİNDEKİLER 5 BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI

İÇİNDEKİLER 5 BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI 5 BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SERTİFİKA PROGRAMI HAKKINDA 6 SERTİFİKA PROGRAMININ AMACI 8 SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİM HARİTASI İÇİNDEKİLER 10 MICROSOFT OUTLOOK 2010 TEMEL e-öğrenme EĞİTİMİ 11 MICROSOFT WORD 2010

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

Turizm İşletmeciği 1. sınıf. 0510130066 Uğur Can YILDIRIM 05101300 29 Kağan ILGIN

Turizm İşletmeciği 1. sınıf. 0510130066 Uğur Can YILDIRIM 05101300 29 Kağan ILGIN Turizm İşletmeciği 1. sınıf 0510130066 Uğur Can YILDIRIM 05101300 29 Kağan ILGIN Otomasyon Nedir? Otomasyon, bir işin insan ile makine arasında paylaşılmasıdır. Toplam işin paylaşım yüzdesi otomasyonun

Detaylı

İş Zekâsı Sistemi Projesi

İş Zekâsı Sistemi Projesi BI İş Zekâsı Sistemi Projesi Ulaş Kula, Bilişim Ltd. Esinkap 5. Ar-Ge Proje Pazarı 31 Mayıs 2012 Bilişim Ltd. 1985 te kurulan Bilişim Ltd, Türkiye nin üstün başarıyla sonuçlanmış önemli projelerine imza

Detaylı

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi

Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi sistemleri ; Veri ve bilgiyi, Toplayan, Saklayan, İşleyen,

Detaylı

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN

ISL 201 Pazarlama İlkeleri. Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN ISL 201 Pazarlama İlkeleri Doç. Dr. Hayrettin ZENGİN Pazarlama Bilgi Sistemi (PBS) Bir işletmenin pazarlama ile ilgili kararlarının alınmasına yardımcı olacak bilgilerin toplanması, işlenmesi, saklanması

Detaylı

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI

SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI SiSTEM ANALiZi ve TASARIMI BIL3403 Öğ. Gör. ASLI BiROL abirol@kavram.edu.tr 01.10.2012 Dersin Amacı Bu ders ile öğrenci; edindiği mesleki bilgi birikimini kullanarak sektörde uygulanabilir bir projeyi

Detaylı

Stoklarınız ile ilgili tüm hareket ve detaylara menüler arasında gezmeden ulaşabilirsiniz.

Stoklarınız ile ilgili tüm hareket ve detaylara menüler arasında gezmeden ulaşabilirsiniz. OFİS Mikro Perakende Çözümleri 1 MİKRO OFİS SERİSİ Küçük ve orta ölçekteki perakende firmaları için hazırlanan programları, perakende satış noktalarının belkemiği olan satış noktası terminalleri (POSlarla),

Detaylı

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi 04.11.2010 Mine Berker IBTech A.Ş. Gündem İş Süreçleri Yönetimi (BPM) Modeli Yaşam Döngüsü 1 BPM e Neden İhtiyaç Duyduk? BPM Çözüm Araçlarının

Detaylı

Street Smart Marketing

Street Smart Marketing Tek bir hedef için tasarlanmış kamu hizmeti şirket programları. Başarı. Street Smart Marketing Müşterilerinizi cezbeden pazarlama kampanyaları 30 yıllık deneyim Tasarlarız. Yakalarız. İlerleriz. 1.4 milyon

Detaylı

Polytex Tekstil Yönetim Sistemi

Polytex Tekstil Yönetim Sistemi Polytex Tekstil Yönetim Sistemi MEDİKUS MEDİKUS Ltd. Şti. Profesyonel Hastane Çözümleri Cinnah Cad. Farabi Sok. No:30/1, 06690 Ankara, Türkiye Tel. +90 (312) 428 83 40 Faks. +90 (312) 428 83 42 medikus@medikus.com.tr

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) AKTS. Yerel Kredi DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Yerel Kredi AKTS Temel Bilgi ve İletişim BEB650 Güz / 0 2 0 1 2 Teknolojileri Kullanımı Bahar

Detaylı

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi.

PERFORMANS YÖNETĐMĐ. Hedefe Odaklı Çalışma ve Yetkinlik Yönetimi. PERFORMANS YÖNETĐMĐ Kurumların yapısına uygun performans yönetimi sistemini esnek yapı sayesinde Đnsan Kaynakları uygulaması içinde tanımlayarak takip edebilme Performans kayıtlarını yöneticilere e-posta

Detaylı

Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir.

Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir. 1 Sistem kavramı ile ilgili literatürde birçok tanım vardır. Bu tanımlara göre sistem; Aralarında karşılıklı ilişkiler olan elemanlar kümesidir. Birbirleri ile etkileşimli elemanların oluşturduğu topluluktur.

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS PROGRAMLAMA BG-213 2/1 2+0+2 2+1 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Sedona. Eğitim Kataloğu

Sedona. Eğitim Kataloğu Eğitim Kataloğu 1. Organizasyonel yapılanma Organizasyonel yapılanma kapsamında yer alan takım yapıları, yönetim anlayışı, yazılım süreçleri gibi kavramlar, yazılım projelerini başarıya taşıyan yapıtaşları

Detaylı

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 13 Kasım 2010

Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 13 Kasım 2010 Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 13 Kasım 2010 2010-2011 Eğitim Yılı (Haziran-Kasım 2010 tarihleri arasında) Bölümü Değerlendirme Anket Formu Raporu Öğrencilerimizin staj yaptıkları

Detaylı

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com Gündem Demo 3D ile Geleceği Görmek 1 Dijitalis Dijitalis, stratejik taktiksel ve operasyonel doğru kararlar verebilmek ve dinamik değişiklere çok hızlı adapte olabilmek için entegre çözümler sunar. Tedarik

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 DİKEY GEÇİŞ SINAVI TANITIMI VE İSTATİSTİKLERİ EKİM 2014 İÇİNDEKİLER Dikey Geçiş Sınavı Nedir?... 1 Dikey Geçiş Sınavının İçeriği Nedir?... 1

Detaylı

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com

Powered by www.etgigrup.com. www.vedubox.com Powered by www.etgigrup.com www.vedubox.com Entegre E-Eğitim Sistemi Uzaktan Eğitim Sisteminiz 1DK da Hazır! Kolay Basit İnovatif Esnek Entegre Entegre Eğitim Platformu Uzaktan Eğitim, e-eğitim, Online

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

İşletme Bilgi Yönetimi. Doç. Dr. Serkan ADA

İşletme Bilgi Yönetimi. Doç. Dr. Serkan ADA İşletme Bilgi Yönetimi Doç. Dr. Serkan ADA Bilgi Toplanmış, organize edilmiş, yorumlanmış ve belli bir yöntemle etkin karar vermeyi gerçekleştirmek amacıyla ilgili birime sevkedilmiş, belirli bir amaç

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

CEO - Yönetim Raporlama Sistemi

CEO - Yönetim Raporlama Sistemi CEO - Yönetim Raporlama Sistemi Tanıtım ve Çalışma Şekli: %100 Türk Mühendisleri tarafından geliştirilen CEO-Yönetim Raporlama Sistemi yazılımı, Nokta Bilgisayar A.Ş.'nin tescilli bir markasıdır. Günümüz

Detaylı

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize Modern iş çözümleri, kurum içerisindeki insanların verimliliğini arttıracak yeni perspektifler sağlayarak onların tüm potansiyellerini kullanmalarına imkan

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 0102105 1 3+0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 0102105 1 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Kredi AKTS Saat HUKUKUN TEMEL KAVRAMLARI 0102105 1 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri YOK Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları

Detaylı

İlgili öğrenme faaliyeti ile Bilişim Teknolojileri alanındaki meslekleri tanımış olacaksınız.

İlgili öğrenme faaliyeti ile Bilişim Teknolojileri alanındaki meslekleri tanımış olacaksınız. BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ İlgili öğrenme faaliyeti ile Bilişim Teknolojileri alanındaki meslekleri tanımış olacaksınız. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Bilgisayar kullanımı yirminci yüzyılın özellikle

Detaylı

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)

Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile

Detaylı

Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol

Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol Karar Verme ve Pazarlama Bilgisi: Yönetim Kurulu Odasına Giden Yol Bilgi pazarındaki sert rekabet ortamı pazarlama araştırması endüstrisinin müşterilerin bilgi ihtiyaçlarına daha fazla yoğunlaşmasını gerektiriyor.

Detaylı

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ

TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ TEMEL BİLGİTEKNOLOJİLERİ Bilgiyi işlemekte kullanılan araçlar ikiye ayrılır. 1- Maddi cihazlar 2-Kavramsal araçlar. Kullanıcıve bilgisayarın karşılıklıetkileşimini sağlayan birimlerin genel adıgiriş-çıkışbirimleridir.

Detaylı

Planla, Tahmin Et, Yönet IBM Perakende Planlama Çözümleri

Planla, Tahmin Et, Yönet IBM Perakende Planlama Çözümleri Planla, Tahmin Et, Yönet IBM Perakende Planlama Çözümleri Ajanda Perakende Sektöründe Planlama IBM Planlama Çözümleri Merchandise Planlama Çeşitlilik Planlama Kurumsal Karneleme Mağaza Bazında Planlama

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Arkman Programları. Arkman Bilet 9L Arkman Cari Hesap 9L

Arkman Programları. Arkman Bilet 9L Arkman Cari Hesap 9L Arkman Programları Arkman Bilet 9L Arkman Cari Hesap 9L Turizm Acentesi Arkman sistem işleyişi Sistemdeki çalışma prensipleri: Web üzerinden ve/veya Turizm Acentesi ofisinde satılmış biletlerin Arkman

Detaylı

İş Zekası ve Veri Ambarı Sistemleri. Nergiz Ercil Çağıltay

İş Zekası ve Veri Ambarı Sistemleri. Nergiz Ercil Çağıltay İş Zekası ve Veri Ambarı Sistemleri Nergiz Ercil Çağıltay BÖLÜM 3 Bilgi kartopu gibi yuvarlandıkça büyür. L. Sidney İş Zekası Gereksinimleri Organizasyonun gelişimi nasıl olmuştur? Şu an organizasyonun

Detaylı

Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız

Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız 2016 Satış Noktalarındaki Yeni Dijital Medya İletişim Mecranız Digital Signage Nedir? Hedef kitlenizi bilgilendirme ya da davranışlarında teşvik edici değişiklik yaratmak amacıyla ses, video, grafik veya

Detaylı

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi 1. Genel Bakış Değişen rekabet ortamı ve farklılaşan müşteri beklentileri, bayi ağlarının kompleks ve yönetiminin zor olması satış süreçlerini oldukça farklı bir

Detaylı

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA

1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA BÖLÜM15 D- VERİ TABANI PROGRAMI 1. VERİ TABANI KAVRAMLARI VE VERİ TABANI OLUŞTUMA 1.1. Veri Tabanı Kavramları Veritabanı (DataBase) : En genel tanımıyla, kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş veriler

Detaylı

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları

Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları Bilgi Teknolojisinin Temel Kavramları 1. Günlük yaşantıda bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? 2. Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Donanım Yazılım Bilişim

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

İŞ ZEKASI (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın

İŞ ZEKASI (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın (BI * ) Veriniz geleceğe ışık tutsun İşinizi geleceğe göre planlayın Kurumunuzun yarınını belirleyecek kararları verirken en iyi iş zekası araçlarını kullanın. *BUSINESS INTELLIGENCE İş Zekası Çözümleri

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?

FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir? FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması,

Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, Enterprise Resource Planning - ERP - Kurumsal kaynak planlaması ya da iş letme kaynak planlaması, işletmelerde mal ve hizmet üretimi için gereken işgücü, makine, malzeme gibi kaynakların verimli bir şekilde

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay.

PROGRAMLAMAYA GİRİŞ. Öğr. Gör. Ayhan KOÇ. Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay. PROGRAMLAMAYA GİRİŞ Öğr. Gör. Ayhan KOÇ Kaynak: Algoritma Geliştirme ve Programlamaya Giriş, Dr. Fahri VATANSEVER, Seçkin Yay., 2007 Algoritma ve Programlamaya Giriş, Ebubekir YAŞAR, Murathan Yay., 2011

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ

VERİ TABANI YÖNETİMİ. Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ VERİ TABANI YÖNETİMİ Yrd.Doç.Dr. Füsun BALIK ŞANLI 2013-2014 YTÜ Ders Düzeni Ders Uygulama Ödev Sınavlar 1. Ara Sınav 2. Ara Sınav Yıl Sonu Sınavı Sınavlar 2 Başarı Kriterleri Yıliçi başarı notu: (2 Yıliçi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6

DERS BİLGİLERİ. İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS İşletme İçin Bilgisayar Uygulamaları BBA 181 Güz 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

WINDESKPORTA. sıgnum. Müşteri Hizmetleri İletişim Merkezi. Uygulama Çözümü. windesk.com.tr

WINDESKPORTA. sıgnum. Müşteri Hizmetleri İletişim Merkezi. Uygulama Çözümü. windesk.com.tr windesk.com.tr WINDESKPORTA Müşteri Hizmetleri İletişim Merkezi Uygulama Çözümü Kurum içinde veya dışında faaliyet gösteren Çağrı Merkezi ve Müşteri Hizmetleri İletişim Merkezi uygulama alanında, tek bir

Detaylı

28.10.2009. 1. Rakamlarla İş Bankası. 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı. 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz

28.10.2009. 1. Rakamlarla İş Bankası. 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı. 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz Yetenek Yönetimi Bölümü 27 Ekim 2009 1. Rakamlarla İş Bankası 2. İş Bankası Müşteri Odaklı Dönüşüm Programı 3. Yeni İK İş Modeli 4. Misyon, Vizyon ve Çalışma İlkelerimiz 5. Yetenek Yönetimi Yaklaşımımız

Detaylı

Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1

Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1 Bilgi Teknolojisi ve Muhasebe Bilgi Sistemi 6-1 Amaçlar 1 Etkin bir muhasebe bilgi sisteminin özellikleri ve bilgisayarlar 2 Bilgisayar kullanılan ve elle ile yürütülen muhasebe bilgi sistemlerinin farklarının

Detaylı

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin! YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm

Detaylı

İŞ YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. İŞ SÜREKLİLİĞİ PLANLAMASI A. AMAÇ

İŞ YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. İŞ SÜREKLİLİĞİ PLANLAMASI A. AMAÇ Sayfa No: 1/7 A. AMAÇ Bu politika, nin deprem, yangın, fırtına, sel gibi doğal afetler ile sabotaj, donanım veya yazılım hatası, elektrik ve telekomünikasyon kesintileri gibi önceden tahmin edilebilen

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME

DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME DENEME SINAVI A GRUBU / İŞLETME 2 1. Bütünün kendisini oluşturan parçaların tek başlarına yaratabilecekleri değerlerin toplamından daha fazla bir değer yaratması durumuna sinerji denir. Sinerji ile işletmelerin

Detaylı

Karar Destek Sistemleri

Karar Destek Sistemleri Karar Destek Sistemleri Şirketler gün geçtikçe daha fazla veri toplamaktadırlar. Ve bu veri dağları içerisinde veri avına çıkmaktaırlar. Bu işlemleri kolaylaştırmak amacıyla bazı bilgisayar tabanlı sistemler

Detaylı

İşinizi etkin bir şekilde yönetiyormusunuz?

İşinizi etkin bir şekilde yönetiyormusunuz? Решението İşinizi etkin bir şekilde yönetiyormusunuz? Hızlı gelişen ve dinamik oto piyasası ithalatçılar ve bayilere çok sayıda zorluklara neden oluyor artan rekabet ve kapsamlı ve doğru bilgiye dayalı

Detaylı

www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması 10 Aralık 2012

www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması 10 Aralık 2012 www.pwc.com/tr 11. Çözüm Ortaklığı Platformu Sürdürülebilirlik Yönetimi ve Raporlaması İçerik 1 Giriş 2 Sürdürülebilirlik Yönetimi 3 Sürdürülebilirlik İnisiyatiflerinin Finansal Etkileri 4 Raporlama Süreci

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi ve İletişim Teknolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU EK-4 Dersin Kodu ve Adı: Örgütsel Psikoloji ve Endüstriyel İlişkiler Bölüm / Anabilim Dalı : İşletme Tezsiz YL 3 Yarıyıl Teorik Uygulama

Detaylı

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr windesk.com.tr WINDESKCONCENTO Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları Kurumsal İş & Operasyonel süreçlerin performans tabanlı otomasyonu ile hizmet verimliliği ve kalitesinde artış sağlanır. sıgnum WINDESK

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım

LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler. Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım LOGO İş Zekası çözümü ile kurumsal raporlama ve analizler Cem Yılmaz Genel Müdür LOGOBI Yazılım Hakkımızda LOGOBI Yazılım A.Ş. iş zekası alanında faaliyet gösteren, Türkiye de sahip olduğu yüzlerce müşterinin

Detaylı

www.canancetin.com 1

www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 1 www.canancetin.com 2 canancetineylul@gmail.com esincanmutlu@gmail.com www.canancetin.com 3 www.canancetin.com 4 Yeni kurulan ARMADA Pazarlama Şirketi, dünyada ve Türkiye de hızla gelişen

Detaylı

Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli. Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli

Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli. Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet Modeli HOŞGELDİNİZ Erdal Kılıç SOFT Gökhan Akça KoçSistem Lojistik ve Taşımacılık Sektöründe Yeni Hizmet

Detaylı

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir.

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir. GİRDİ TASARIMI GİRDİ TASARIMI Geliştirilenyazılımın güvenilir ve geçerli bir yazılım olabilmesi iyi bir girdi tasarımı ile olanaklıdır. Diğer taraftan geliştirilen yazılımlar için kullanışlılık sahip olunması

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 319 5 3 + 0 3 5. Program Öğrenim Çıktıları 4,6 1,2,5 2,20 7,8 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS MALİ TABLOLAR ANALİZİ MAN 39 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri Muhasebeye Giriş I+II, Maliyet Muhasebesi Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin

Detaylı

ENDÜSTRİ İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK)

ENDÜSTRİ İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK) İŞLETME MESLEK DALI ANA KOMİSYONU (EİM MEDAK) Endüstri İşletme Mühendisliği Meslek Dalı Ana Komisyonu (EİM MEDAK), TMMOB Makina Mühendisleri Odası nda Endüstri ve İşletme Mühendislerinin (EİM) örgütlenerek

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ERP (İŞLETMELERDE KAYNAK PLANLAMA) MAN 430 8 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ERP (İŞLETMELERDE KAYNAK PLANLAMA) MAN 430 8 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ERP (İŞLETMELERDE KAYNAK PLANLAMA) MAN 430 8 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı