GEBELERİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK İLE PRENATAL BAĞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GEBELERİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK İLE PRENATAL BAĞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ"

Transkript

1 GEBELERİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK İLE PRENATAL BAĞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ Ayşe METİN Doğum Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı Prof. Dr. Türkan PASİNLİOĞLU Yüksek Lisans Tezi-2014

2 T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GEBELERİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK İLE PRENATAL BAĞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ Ayşe METİN Doğum Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Tez Danışmanı Prof. Dr. Türkan PASİNLİOĞLU ERZURUM 2014

3 T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ GEBELERİN ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEK İLE PRENATAL BAĞLANMA ARASINDAKİ İLİŞKİ Ayşe METİN Tez savunma tarihi: Tez Danışmanı : Prof. Dr. Türkan PASİNLİOĞLU (Atatürk Üniversitesi) Jüri Üyesi : Jüri Üyesi : Onay Bu çalışma yukarıdaki jüri tarafından Yüksek Lisans Tezi olarak kabul edilmiştir. Prof. Dr. Yavuz Selim SAĞLAM Enstitü Müdürü Yüksek Lisans Tezi ERZURUM 2014

4 İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR... III ÖZET... IV ABSTRACT... V TABLOLAR DİZİNİ... VI 1. GİRİŞ GENEL BİLGİLER Gebelik Dönemi Sosyal Destek ve Önemi Prenatal Bağlanma ve Önemi Sosyal Destek ve Prenatal Bağlanmada Hemşirenin Rolü MATERYAL VE METOT Araştırmanın Türü Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman Araştırmanın Evreni ve Örneklemi Araştırmanın Değişkenleri Verilerin Toplanması Verilerin Değerlendirilmesi Araştırmanın Etik İlkeleri BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR EKLER EK-1. ÖZGEÇMİŞ I

5 EK-2. KİŞİSEL BİLGİ FORMU EK-3. ÇOK YÖNLÜ ALGILANAN SOSYAL DESTEK ÖLÇEĞİ EK-4. PRENATAL BAĞLANMA ENVANTERİ EK-5. PRENATAL BAĞLAMA ENVANTERİ İZİN YAZISI EK-6. ETİK KURUL ONAY FORMU EK-7. ARAŞTIRMANIN YAPILDIĞI KURUM İZİN YAZISI II

6 TEŞEKKÜR Lisans ve Yükseklisans eğitimim süresince desteğini benden esirgemeyen, her zaman bilgi ve tecrübelerinden faydalandığım çok kıymetli danışman hocam; Sayın Prof. Dr. Türkan PASİNLİOĞLU na, Lisans eğitimimden bu yana bana her konuda destek veren ve her zaman yanımda olan değerli hocalarım; Doç. Dr. Gülşen ERYILMAZ, Yrd. Doç. Dr. Hava ÖZKAN, Yrd. Doç. Dr. Aslı SİS ve Raziye ENGİN e Tezimi hazırlamamda göstermiş oldukları fedakarlıklardan dolayı Araş. Gör. Ayşe AYDIN, Araş. Gör. Bahar ÇİFTÇİ, Araş. Gör. Ayşegül SARIOĞLU, Hemşire Gülnaz ATA ve Filiz YILMAZ a Çalışmaya katılma nezaketinde bulunan gebelere, eğitimim boyunca özveride bulunan eşim Hasan METİN e, sabırla annelerini bekleyen çocuklarım Buğra ve Büşra METİN e, her konuda destek olan kardeşlerim Mustafa AĞGÜL, Eda ASİLTÜRK ve Elif PALİ ye, Son olarakta varlık sebebim olan çok kıymetli ANNEM ve BABAM A SONSUZ TEŞEKKÜRLER Ayşe METİN III

7 ÖZET Gebelerin Algıladıkları Sosyal Destek İle Prenatal Bağlanma Arasındaki İlişki Amaç: Bu çalışma, gebelerde algılanan sosyal destek ile prenatal bağlanma arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir çalışmadır. Araştırma Sağlık Bakanlığı Erzurum Nenehatun Kadın-Doğum Hastanesi nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, araştırmanın yapıldığı yılda adı geçen hastanenin polikliniklerine başvuran gebeler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 2014 yılı Şubat-Mart aylarında ilgili hastaneye başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 247 gebe kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Sosyal Destek Ölçeği ve Prenatal Bağlanma Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Yüzdelik, Ortalama, Standart sapma, t testi, Varyans analizi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Gebelerin sosyal destek ölçeği toplam puan ortalamasının ±14.496, prenatal bağlanma ölçeğine ait puan ortalamasının ± olduğu bulunmuştur. Bu ortalamalara göre gebelerin sosyal desteğinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Gebelerin eğitim düzeyi yükseldikçe algılanan sosyal destek puanının arttığı, prenatal bağlanmanın ortaöğretim ve üniversite eğitimi düzeyinde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Evlilik süresi 1-2 yıl arasında olan (yeni evli) gebelerde algılanan sosyal destek ve prenatal bağlanmanın yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Arkadaş alt boyutu puan ortalaması arasındaki farkın algılanan sosyal destek ölçeğine göre anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Gebelerin gelir durumu algıları ile sosyal destek ölçek alt boyut puan ortalamaları ve toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Gelir durumunu iyi olarak algılayan gebeler ile eşleri ve kendisi çalışan gebelerin sosyal destek toplam puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Gebelerde algılanan sosyal destek arttıkça, prenatal bağlanmanın arttığı tespit edilmiştir. Prenatal bağlanmanın artırılması için gebelere verilen sosyal desteğin sürdürülmesi önerilir. Anahtar Kelimeler: Gebelik, gebelikte sosyal destek, hemşirelik, prenatal bağlanma. IV

8 ABSTRACT Examination of the Relationship between Perceived Social Support and Prenatal Self- Assessment in Pregnant Aim: This study was conducted so as to examine relationship between perceived social support and prenatal attachment in pregnants. Material and Method: This study was carried out in descriptive and relationship manner. It was conducted in Erzurum Nenehatun Maternity Hospital of the Ministry of Health. The sample consisted of 247 volunteer pregnant women who applied to the hospital in February-March Individual Information Form, Multi-Dimensional Social Support Scale, and Prenatal Self-Assessment Scale were used for the data collection purposes. Percentage distribution, averages, standard deviation, analysis of variance, t test and Pearson s Correlation Test were used for data evaluation. Result: Total average score of social support scale of pregnants was determined as ± The avarage score of prenatal self-assessment scale was found out as ± That the related avarage is very high was indicated. It was found out that as the pregnants' education level increases, the acceptance of pregnancy and motherhood roles increased as well. It is determented that prenatal selfassesment is higher among the pregnants whose education levels are above high school graduation (p<0.05). That avarage score of the social support scale of the sub-dimension and of the total avarage score among the pregnants whose mariages are 1 or 2 years old relatively new spouse are very high was observed (p<0.05). The difference among the avarage score of the friend support of the sub-dimension was specified as statistically insignificant acording to the perceived social support scale (p>0.05). Similarly, that the average score of prenatal attachment scale in the newly married pregnants is higher was observed. That avarage score of the social support scale of the sub-dimension and the perception of the income belonging to the pregnants are statistically significant was found out. That the total avarage score of this scale and the mentioned preception are statistically significant was stated as well (p<0.05). It is determined that the more pregnants perceive their income status, the higher they have avarage score of social support. That the the avarage score of social support of the employeed pragnents who have employeed spouses is higher than the others was articulated. Conclusion: It was found out that as the level of perceived social support increases in pregnants, the prenatal self-assesment increases as well. Key Words: Nursing, pregnancy, prenatal self-assesment, social support in pregnancy,. V

9 TABLOLAR DİZİNİ Tablo 3.1. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerinin Dağılımı Tablo 3.2. Gebelerin Obstetrik Özelliklerinin Dağılımı Tablo 4.1. Sosyal Destek Ölçeği ile Prenatal Bağlanma Ölçeklerinden Alınabilecek Min-Max Puanlar, Gebelerin Aldığı Min-Max Puanlar ve Gebelerin Aldığı Puan Ortalamalarının Dağılımı Tablo 4.2. Sosyal Destek Ölçeği Puan Ortalamaları ile Prenatal Bağlanma Ölçeği Puan Ortalaması Arasındaki İlişki Tablo 4.3. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerine Göre Sosyal Destek Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması Tablo 4.4. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerine Göre Prenatal Bağlanma Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması VI

10 1. GİRİŞ İnsan yaşamında en önemli kararlardan biri bebek sahibi olmayı istemektir. Anne olma isteği kadınların hayatında büyük bir önem taşımakta, çocuk doğurma ise neslin devamını sağlamaktadır. 1,2 Gebelik dönemi, fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı, sosyal ilişkilerde, vücut görüntüsünde, aile üyelerinin rollerinde değişiklik yapan ve bu değişimlere uyumu gerektiren önemli bir dönemdir. 2,3 Uyum, bireyin kendisi ve çevresi ile iyi ilişkiler kurabilmesi ve bu ilişkileri sürdürebilme yeteneğidir. 4 Gebeliğe uyum sürecinde bazı değişkenler gebeliğin algılanışını etkiler; anneye ait özellikler, sosyal ve ailesel faktörler, kültürel yapı, eş ve sağlık profesyonellerinin desteği gibi değişkenler sonucunda gebeliğe uyum ve annelik rolünün kabulü etkilenir. 5 Gebelik, kadın için önemli biyolojik değişikliklerin yaşandığı fizyolojik bir süreç olduğu kadar karmaşık sosyolojik, psikolojik, gelişimsel kriz olarak tanımlanabilecek bir süreçtir. Bu dönemde kadının gebeliğini ve gelecekteki annelik rolünü benimsemesi önemlidir. 6 Kadının gebelik döneminde sosyal destek alma durumu bu karmaşık sürece uyumu ve baş etmeyi etkileyen önemli faktörlerden biridir. 7,8 Sosyal destek eş, aile ve arkadaşlar tarafından sağlanan destektir. 9,10 Sosyal destek sistemi, bireyin sosyolojik ve psikolojik sorunlarının önlenmesi, çözümü ve tedavisinde, zor ve sıkıntılı durumlarla başa çıkabilmesinde önemli bir kaynaktır. 7 İnsan yaşam boyu destek sistemlerine gereksinim duyar. Sosyal desteğin ruh ve beden sağlığı ile olumlu ilişkisini gösteren bazı çalışmalar yapılmıştır. 7,11 Sosyal destek sistemleri etkin olan gebeler; sosyal imkanlardan daha fazla yararlanmakta, duygusal ve bilişsel olarak rahatlayıp, stres ve kaygı ile daha kolay baş etmekte ve annelik rolüne geçişleri kolaylaşmaktadır. 9,10 1

11 Duygusal gerilimin, özellikle depresyon ve kaygının, gebelik ve doğum komplikasyonlarını artırdığı, fetüste gelişim geriliğine, erken doğuma ve düşük doğum ağırlığına neden olduğu, yeni doğanın sağlığını olumsuz etkilediği bildirilmiştir. 12,13 Fetüs sağlığı için de gebelikte yeterli psikososyal desteğin varlığı ve gebenin ruh sağlığının iyi olması önemlidir. Algılanan sosyal destek arttıkça, stres verici olayların yarattığı psikolojik problemlerin azaldığı belirlenmiştir. 14 Bağlanma, insanların kendileri için önemli gördükleri kişilere karşı geliştirdikleri güçlü duygusal bağ olarak tanımlanmıştır. Muller, 15,16 prenatal bağlanmayı, anne ve doğmamış bebeği arasında gelişen yegane ilişki şeklinde tanımlamıştır. Bağlanmanın anne ve bebek arasındaki en önemli bölümü doğumdan önce başlar ve doğumdan sonra gelişerek devam eder. 17 Anne ve bebeğin güvenli bir bağ kurması bebeğin sosyal ve duygusal gelişiminde çok önemli bir yer tutar. 18 Bağlanma ilişkisinde anne anahtar konumundadır. Bağlanma, ancak anneden yansıyan sıcak etki ile gerçekleşmektedir. Anne, kendi anne babası ile, sevgi dolu, sıcak ve güvenli bir bağlılık ilişkisi kurmuşsa eşi ve çocuğu ile benzer ilişki kurmaktadır. 1 Bağlanma, çift yönlü bir süreçtir. Annebebek ilişkisinde, anne ve bebek birbirlerinin duygularına cevap verdikleri oranda aralarındaki duygusal iletişimin kalitesi artmaktadır. Bazı araştırmacılar, anne-bebek ilişkisi sürekliliğinin sonraki yaşantıların da temelini oluşturduğunu ileri sürmektedir. 20,21 Anne-bebek arası iletişim ve etkileşim ne kadar erken ve sağlıklı ise annelik duygusu da o kadar kuvvetli gelişecektir. Bebek ve annesi arasındaki bağlanma sağlıklı ruhsal gelişimin en önemli belirleyicisidir. 22 Hemşireler gebelik ve doğum sonrası dönemde kadınların en yakınında olan sağlık çalışanlarıdır. 23 Bu nedenle gebe bir kadın için, en önemli destek kaynaklarından birisi de hemşiredir. Hemşire, gebelik süresince annenin duygu ve endişelerini ifade etmesini, pozitif başa çıkma stratejilerini kullanmasını, aile içi ilişkilerin 2

12 düzenlenmesini ve çevresindeki sosyal destek sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanmasını sağlayacak ve ortamı hazırlayacak en uygun konumda olan ekip üyesidir. 24 Anne-fetüs bağlanma düzeyini tespit etmek önemlidir. Çünkü zayıf bağlanma riski taşıyan, bebeklerine bağlanmada kayıtsız tavır sergileyen veya bağlanma hakkında bilgisi olmayan gebelere, eğitim ve motivasyon ile fayda sağlanabilmektedir. 25,5 Literatürde sosyal destek ile arasında ilişki aranan bazı çalışmalar bulunmasına rağmen gebelerde algılanan sosyal destek ile prenatal bağlanma arası ilişkinin araştırıldığı bir çalışmaya rastlanmamıştır. 3,26,27 Bu çalışma, gebelerde algılanan sosyal destek ile prenatal bağlanma arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 3

13 2. GENEL BİLGİLER 2.1. Gebelik Dönemi Fertilizasyon; kadın üreme hücresi olan oosit ile erkek üreme hücresi olan spermin bir araya gelerek kaynaşması olayıdır. 28 Fertilizasyonla beraber gebelik başlar. Gebelik, doğurgan çağdaki her kadının yaşayabileceği fizyolojik bir olaydır 6. Gebeliğin süresi son mensturasyonun ilk gününden itibaren 280 gün veya 40 haftadır. 6,29 Gebeliğe adaptasyon sağlanması; anatomik, fizyolojik ve biyokimyasal mekanizmalar sonucunda gerçekleşmektedir. 30 Gebelikte ortaya çıkan bu maternal fizyolojik değişiklikler gebelik boyunca uterus içerisindeki fetusun gelişmesini, besin ihtiyaçlarının karşılanmasını, fetüse uygun ortam oluşmasını, doğum için gerekli değişmelerin hazırlanmasını ve laktasyon döneminde bebeğin beslenmesini sağlamaktadır. 14,31 Gebelik her biri yaklaşık üçer aydan oluşan üç ayrı bölüme ayrılır. Trimestir adı verilen bu bölümlerin her biri gebelik için bir dönüm noktasıdır. 32 Birinci Trimester: Fertilizasyonla başlar ve gebeliğin 12. haftasına kadar sürer. Bu döneme embriyolojik dönem de denir. Bebeğin organlarının geliştiği ve insan şeklini aldığı dönemdir. 31 Bu trimester de uterus büyümeye başlar, armut şeklini alır, mobildir ve düzgün yüzeylidir. Trimesterin sonunda uterus yumurta şeklini alır. Bu trimester da; gebede; mensturasyon kesilmesi, mide bulantısı, yorgunluk, konstipasyon, memelerde hassasiyet, sık idrara çıkma, uyku bozuklukları gibi bir takım rahatsızlıklar yaşanmaktadır. 6 Zıt duygular (ambivalan) dönemi olarak bilinen bu dönem kadının yeni duruma ve gebe olduğu gerçeğine uyum sağladığı dönemdir. 25,33 Gebelik ile ilgili sevincin az duyulduğu bir evredir. Gebeliğin 12. haftasına doğru gebeliği kabul ya da reddetme gibi zıt duygular daha yoğun yaşanır. 25 4

14 Ambivalan duyguların nedenleri; gebelikle meydana gelebilecek büyük değişimler, doğum ve çocuk büyütme ile ilgili potansiyel ekonomik güçlükler, gebeliğin mesleki amaçlar üzerindeki etkisi, potansiyel ev problemleri, anneliğe hazır olmama duygusu ve yaşanan fiziksel rahatsızlığın derecesi olabilmektedir. Gebelikten hoşlanma ve mutluluk duyma, fiziksel rahatsızlıkları iyi tolere etme, kendisinin ve ailesinin gebelik ve doğumla baş edebileceği konusunda özgüven ve umut duyguları birinci trimestir sonunda ortaya çıkan ve kadının gebeliği kabullendiğini işaret eden göstergelerdir. Gebelik benimsenmiş olsa bile, bu dönemde aşırı duyarlılık, alınganlık, huzursuzluk, ani kızgınlık veya coşku şeklinde değişimler ortaya çıkabilmektedir. 34 İkinci Trimester; Bu trimester haftaları kapsar, uterusta hızlı büyüme, kilo artışı, memelerde dolgunluk gibi bazı fiziksel değişimler meydana gelmektedir. Uterus; henüz rahatsız edecek kadar hacimli değildir. Kadın, gebe görünümünü kazanmıştır. 35 Bu trimester da Braxton Hick konraksiyonlarının anne tarafından hafif kasılmalar şeklinde hissedilmeye başlaması, fetüsün ultrasonda daha belirgin görülmesi fetüsün somut olarak algılanmasını sağlamaktadır. Anne ve fetüsün vücutları birbirlerine mükemmel şekilde uyum sağlamış gibi gözükmektedir. Sıkıntılar genellikle durmuştur. Düşük tehlikesi en aza inmiştir. 36 Ambivalan duygular hızla ortadan kalkmakta kadının gücü yavaş yavaş artmaktadır. Bu dönem denge dönemidir. Bulantıları geçen gebe, kendisini iyi hisseder ve olumlu duygular geliştirir. 25 Fetüs hareketlerinin başlaması, kadının ilgisini kendisinden bebeğe yöneltir. 37 İlk aylarda soyut olan fetüs varlığı, anne tarafından fetüs hareketlerinin hissedilmesi, ultrasonografide görüntülenmesi ve kalp seslerinin duyulması ile somut bir kavrama dönüşmektedir. 33 Fetüs hareketlerinin başlaması ile anne, bebeğini farklı bir varlık olarak kabul etmeye başlamakta ve fetüs ile anne arasındaki biyolojik bağ 5

15 derinleşmektedir. Kadın bu dönem de bebeği kendi içerisinde olan, fakat kendisinden farklı bir varlık olarak kabul eder. Kadın bebeği kendinden ayrı bir varlık olarak kabul ettikçe, annelik rolünü de kabul etmeye başlar ve bebek ile ilgili bilgiler öğrenmeye yönelir. 25,34 Bu dönem hamileliğin en hoş dönemi olarak ifade edilir. 36 Üçüncü Trimester: Gebeliğin son dönemi olan bu trimester Haftaları kapsar. Fetüsun tamamen olgunlaştığı dönemdir. Bu trimesterde büyüyen uterus, annenin vücudunun hantallaşmasına ve gebenin kendisini yorgun hissetmesine neden olur. Bu trimester bitkinlik dönemidir Gebelerde en sık rastlanılan fiziksel ve emosyonel yakınmalar; sık idrara çıkma, bulantı-kusma, iştahta artma-azalma, mide yanması, kokulara karşı hassasiyet, konstipasyon, diyare, hemoroidler, varisler ve ödem, kas krampları, bel ağrısı, baş ağrısı, iştah sorunları, yorgunluk hissi, halsizlik, sıkıntı hissi ve uykusuzluktur. 33,35 Bu dönem doğum ve bebek için hazırlıkların arttığı dönemdir. Bu dönemde gebe kadın bebeğin odasını hazırlar, giysilerini alır, bebek için isim seçer ve doğum hakkında bilgi arayışına girer. Gebenin bu dönemde gelişimsel görevi annelik rolünü almaya başlamasıdır. 6,35 Gebenin artan yükü gebe kadının doğuma hazırlanması gereksinimini ortaya koyar. Artık daha çabuk yorulur ve yeni beden yapısına uyum sağlamakta güçlük çeker, kendini rahatsız hisseder. Artık gebelikten bıkmaya başlamıştır. Aynı zamanda doğum hakkında endişeleri vardır. Son ayda anne ilk trimesterde yaşadığı ambivalan duyguları yeniden yaşamaya başlar. Gebe bebeği istemekte fakat doğum eylemine ilişkin korku ve endişeler taşımaktadır. 23,25, Sosyal Destek ve Önemi Sosyal destek kavramı, ilk olarak 1960 lı yıllarda koruyucu sağlık alanında yapılan çalışmalarda incelenmiş, destekleyici ilişkilerin insanların yaşamında sağlığı 6

16 yükseltme, sağlık problemlerini önleme, stresin etkilerine karşı korunma ve baş etme çabalarının güçlendirilmesinde önemli bir rol oynadığı kabul edilmiştir. 6,42 Sosyal destek, genellikle stres altındaki ya da güç durumdaki bireye çevresindeki insanlar (eş, aile, arkadaş gibi) tarafından sağlanan yardım (maddi, manevi) olarak kabul edilir. İnsanların yaşamında önemli bir yeri olan, gerektiğinde kişiye duygusal, maddi ve bilişsel yardım sağlayan tüm kişiler arası ilişkiler, sağlığı korumaya yarayan sosyal destek sistemleri olarak kabul edilmektedir. 43 Sosyal destekler başa çıkma yollarını etkileyerek stres verici olay ile sonuç arasındaki bağlantıyı değiştirebilir. Gebe kadınların en önemli destek kaynaklarını yakın aile üyeleri, özellikle eşleri oluşturmaktadır. 44,45 Özellikle son çeyrek asırda, bir baş etme kaynağı ve hastalıklara karşı koruyucu olarak sosyal desteğin rolü büyük ilgi uyandırmaktadır Gebeliğin sağlıklı bir şekilde devam etmesi, gebenin sorunlarla baş edebilme gücüne bağlıdır. Bu nedenle gebelerin karşılaştıkları sorunlarla etkili bir şekilde mücadele edebilmeleri için desteğe gereksinimleri vardır. İnsanların yaşamında önemli bir yeri olan, gerektiğinde bireye duygusal, maddi ve zihinsel (bilişsel) yardım sağlayan tüm kişiler arası ilişkiler, sağlığı korumaya yarayan Sosyal Destek Sistemleri olarak tanımlanır. 50 Bu sosyal destek sistemleri şu şekilde sınıflandırılabilir: Maddi Destek (Material Support): Gebenin ya da annenin günlük sorumluluklarını gerçekleştirebilmesi için, gereksinim anında başkaları tarafından sağlanan maddi destek ve ekonomik yardımı açıklayan destek türüdür. Örneğin; annenin sabrı ya da gücü tükendiğinde başka birisi geçici olarak bebeğin bakımını üstlenebilir, ev işlerinde yardımcı olabilir, işsiz kalan kişiye bir yakını yeni bir iş bulabilir ya da borç para verebilir. 43,50,51 Duygusal Destek (Emotional Support): Gebenin sevgi, şefkat, güven, ilgi, empati 7

17 ve bir gruba ait olma gibi temel sosyal gereksinimlerinin karşılanmasıdır. Bu, gebenin kişiler arası ilişkilerinde kabul edildiğini, gebeye değer verildiğini gösterir. Duygusal desteğin içinde sırdaş ilişkisine özel bir önem verilmiştir. Mesela eş ile anlaşmazlığa düşen, güç durumda olan bir gebe, kendini anlayan ve ona önem veren başka bir bireye ihtiyaç duyabilir. 7,50 Zihinsel (Bilişsel) Destek (Cognitive Support): Gebenin sorunlarını çözmesine yardım edecek bilgi ve deneyimlerdir. Bireyin kendisini tanımasını sağlayan ve benlik değerini ve saygısını ortaya çıkartan geri bildirimler de zihinsel desteğe örnek gösterilebilir. 50 Öğüt ve bilgi verme, davranışlar konusunda geri bildirim gibi yararlı bilgilerin kişiye iletilmesidir. Örneğin; baba haksız yere çocuklara bağırdığında, anne babanın işten çok yorgun ve sinirli döndüğünü açıklayarak durumun stres verici özelliğini kısmen azaltabilir. 7,43,52 Sosyal destek işlevleri birbiriyle iç içedir. Bu nedenle duygusal açıdan destekleyici bir ilişki aynı zamanda maddi ve zihinsel destek anlamına da gelir. Sosyal bir varlık olan insana sosyal bir ağ içerisinde bulunması, kendisinden beklenen bilgi, tutum ve davranışlarının uygun olup olmadığını gösteren geri bildirimler sağlar. 14 Gebelikte yeterli psikososyal desteğin varlığı ve gebenin ruh sağlığının iyi olması, fetüsün sağlığı için de önemlidir. Sosyal desteği düşük olan gebelerde daha fazla oranda sigara tüketimi olduğu ve bu gebelerin yeni doğan çocuklarında anlamlı olarak daha fazla oranda düşük doğum ağırlığı olduğu, doğum komplikasyonlarının arttığı, prematürite ve intrauterin gelişme geriliği olasılığının arttığı saptanmıştır. 9,36 İnsanoğlu toplum içinde yardımlaşma ve işbirliği ile var olabilen ve kendisini gerçekleştiren sosyal bir varlıktır. 5 Aile de en temel sosyal gruptur. İnsan tüm yaşamı boyunca destek sistemlerine gereksinim duyar. Sosyal desteğin ruhsal ve bedensel 8

18 sağlık ile olumlu ilişkisini gösteren çalışmalar mevcuttur. 7,11 Gebelik ve doğum sonrası dönem anne ve bebekten oluşan ikili yaşamı ifade ettiği için sosyal desteğe gereksinim duyulan en önemli dönemlerdir. Gebelik dönemini sağlıklı ve rahat geçirmek kadın ve doğacak çocuk için çok önemlidir. 2 Gebeliğe uyum sürecinde anneye ait özellikler, sosyal ve ailesel faktörler, kültürel yapı, eşin desteği, sağlık profesyonellerinin desteği ve bunun gibi daha pek çok değişken gebeliğin algılanışını etkilemekte, bunun sonucunda da gebeliğe uyum ve annelik rolünün kabulü etkilenmektedir. 5 Sosyal desteğin yeterince destekleyici olup olmadığı konusunda kişinin genel izlenimi "algılanan destek" olarak tanımlanmaktadır. Yapılan araştırmalarda, sosyal aktivitenin kendisinin değil, algılanış ve yorumlanış biçiminin sağlığı koruduğu belirtilmektedir. 42 Sosyal destek gebelik ve doğum sonrası dönemdeki kadının annelik rolüne adaptasyon sürecini olumlu yönde etkilemekte, bebeğine olan duyarlılığını artırmakta ve yakınları ile ilişkilerini kolaylaştırmaktadır. Destek eksikliği ise bu deneyimi negatif olarak etkilemektedir Prenatal Bağlanma ve Önemi Doğum öncesi (prenatal) dönem gebeliğin başladığı andan itibaren doğumun gerçekleştiği ana kadar olan dönemi kapsar. Bu dönem bebek oluşum ve gelişiminin gerçekleştiği zaman dilimidir 6,54. Bowlby bağlanmayı, bir kişinin korktuğunda, yorulduğunda veya hasta olduğunda bir figürle ilişki kurmak ya da yakınlık aramak için duyduğu güçlü bir istek olarak tanımlar. 55 Bağlanma kavramı çok geniş bir anlam taşımaktadır hem bebeğin anneye bağlanması (attachment), hem de annenin çocuğuna yönelik duygusal bağı (bonding) 9

19 bağlanma sözcüğüyle karşılanmaktadır. 57 Ainsworth, Blehar, Waters ve Wall bağlanmayı iki insan arasındaki sevgi ilişkisine dayalı yakınlık olarak tanımlamaktadır. Doğum öncesi bağlanma ebeveynler ve doğmamış çocukları arasında kurulan duygusal bir bağdır. Hamilelik sürecinde gebe ve fetüs arasındaki bağlanma bebekle kurulan ilk önemli ilişki olarak tanımlanmaktadır ve doğum sonrasında anne-çocuk ilişkisinde belirleyici olmaktadır. 54,56 Anne-bebek arasındaki bağlanmanın en önemli bölümü doğumdan hemen önce başlar ve doğumdan sonraki aylarda gelişerek devam eder. 17 Yılmaz ın belirttiğine göre; Peppers ve Knapp anne bebek bağlanmasının prenatal dönemde başladığını öne sürmüştür. Peppers ve Knapp annenin bebeğine bağlanmasına katkıda bulunan dokuz olaydan bahsetmişlerdir. Bunlar; Gebeliğin planlanması, 2. Gebeliğin onaylanması, 3. Gebeliğin kabul edilmesi, 4. Fetal hareketlerin hissedilmesi, 5. Fetüsün bir birey olarak kabul edilmesi, 6. Doğum yapmak, 7. Bebeği görmek, 8. Bebeğe dokunmak, 9. Bebeğe bakım vermektir. Bağlanma, kadının gebeliğe olumlu bir tepki vermesi ile başlar. Bağlanmış bir gebe doğmamış bebeğinin kendisiyle ilişki kurduğuna inanır ve onu ayrı bir birey olarak görür. Bebeğin beslenme ve korunma için kendine bağımlı olduğunu anlar. Bebeğin neye benzeyeceğini, nasıl hareket edeceğini ve yaşamı boyunca nasıl bir gelişim göstereceğini düşünür. Bu düşünceler annenin bebeğine sevgi şefkat göstermesine, onu 10

20 korumasına ve beslemesine, ona ilgi göstermesine ve etkileşim kurmasına ve bebeğinin gereksinimlerine duyarlı olmasına yardımcı olur. 59 Cranley, maternal-fetal bağlanma için altı unsurdan oluşan çok boyutlu bir model oluşturmuştur. Bu unsurlar; Annenin fetüsü kendinden farklı olarak algılaması, 2. Fetüs ile etkileşime girme, 3. Fetüsün özelliklerini yorumlama, 4. Kendini adama, 5. Rolünü benimseme ve 6. İç içe geçmedir. Anne ve çocuk arasında oluşan bağ, yaşayabilmek için mutlaka birilerinin bakımına gereksinimi olan çocuğun hayatta kalma şansını artırır. Bebek ve anne arasında oluşan bu bağ, annenin bebeğin gösterdiği rahatsızlık ya da korku belirtilerini fark etmesine, bebeğin rahatlığının sağlanmasına ve korunmasına yardım eder. 59 Bağlanma teorisi anne-çocuk arasındaki bağlanma ilişkisine ve bununla ilişkili olarak genellikle çiftler arasındaki ilişkilerin temeline eğilir. Örneğin, çocukluktaki bağlanma sisteminin temel özelliklerinin yetişkin ilişkilerinde de sürdüğünü gösteren çalışmalar bulunmaktadır. 61 İlk temel ilişki olan anne çocuk ilişkisi, sonraki yaşam dönemlerindeki bağlanmalar için örnek olur. İlk temel ilişkide ortaya çıkan yetersizlikler ya da meydana gelen aksamalar bağlanmayı olumsuz yönde etkileyecektir. Bağlanma, güvenli ya da güvensiz olarak bir kez belirlendikten sonra çok az değişkenlik gösterir. Bu nedenle eksik ya da bozulmuş bir bağlanma sürecinin ya da bu sürece neden olan etkenlerin devam etmesinin sonraki gelişim basamaklarına da etkisi olumsuz olabilecektir. 62,63 Doğum öncesi dönemde fetüs, annenin duygularına yanıt verebilmektedir

21 haftada fetüsün algılama, tepki gösterebilme ve işittiği bilgileri yakalama yeteneklerinin olduğu bildirilmektedir. 64 Bu durumda, doğum öncesi dönemde, annenin bedeninde meydana gelen değişiklikleri benimsemesi, olumlu duygularını henüz doğmamış olan bebeğine aktarabilmesi bağlanmanın ilk temellerini oluşturmaktadır. Gebelik dönemin de annenin kendi karnına dokunması yoluyla bebeğin tensel olarak hissedilmesi ve bebeğin kabulü bağlanma ilişkisi için oldukça önemlidir. 19 Bağlanma ilişkisinde anne anahtar konumundadır. Bağlanma, ancak anne figüründen yansıyan sıcaklık ile gerçekleşmektedir. Eğer anne kendi anne babası ile sıcak, sevgi dolu ve güvenli bir bağlılık ilişkisi kurmuşsa bu durum evliliğine ve çocuğu ile olan ilişkisine de yansımaktadır. 19 Annenin bebeği ile kurduğu iletişim ve etkileşim ne kadar erken ve sağlıklı ise annelik duygusu da o kadar kuvvetli gelişecektir. Bebeğin annesi ile arasındaki bu özel bağlanma sağlıklı ruhsal gelişimdeki en önemli belirleyicidir. 22 Anne ve bebek bağlanmasının oluşmasında, gebeliğin planlanması, gebeliğin istenmesi, annenin güven duygusu, ailenin sosyoekonomik ve kültürel durumu, eş ilişkileri, eş desteği, kadının ailesiyle ve sosyal çevresiyle olan ilişkileri gibi faktörlerin etkili olduğu belirtilmektedir Sosyal Destek ve Prenatal Bağlanmada Hemşirenin Rolü Gebe bir kadın için, en önemli destek kaynaklarından birisi de hemşiredir. Hemşire, anneye gebelik süresince duygu ve endişelerini ifade etmesinde, pozitif başa çıkma stratejilerini kullanmasında, aile içi ilişkilerin düzenlenmesinde ve çevresindeki sosyal destek sistemlerinden etkili bir şekilde yararlanmasında aileye bu fırsatı sunacak ve ortamı hazırlayacak en uygun konumda olan ekip üyesidir. 14 Hemşirelik bakımı, çiftlerin olumlu gebelik ve doğum deneyimi edinmelerini, zamanla kuvvetli, iyi aile ilişkileri kurmalarını sağlayacaktır. Bu nedenle etkili prenatal 12

22 bakım vermek, gebelerin prenatal dönemde ve sonrasında yaşam kalitelerini yükseltmek ve olumlu fetal sonuçları artırmak için hemşirelerin, annenin psikososyal uyumunu etkileyen değişkenlerin farkında olması gerekmektedir. Hemşireler gebenin sosyal destek sistemlerini geliştirmede majör rol oynayan kişilerdir, ve gebelik gibi önemli fizyolojik ve psikolojik değişimlerin yaşandığı bu dönemde gebenin var olan sosyal destek sistemlerini tanımlayıp ve farkındalık sağlayıp, destek kaynaklarını harekete geçirerek sorunları ile baş etmelerine yardımcı olmaları gerekmektedir. 66 Hemşireler anne adaylarının endişelerini dinlemeye, kendisi ve bebeği ile ilgili sorularını cevaplandırmaya, annelik davranışını desteklemeye, annenin bebeği hakkındaki önyargılarını yenmesine, kendini ve bebeğini pozitif olarak algılamasına yardım eder. Hemşire doğum sonu erken dönemde anne ve bebeği değerlendirerek bakım gereksinimlerini karşılar, anne ve bebek arasındaki etkileşimi başlatır, annenin bebeğine karşı koruyucu, güven verici ve uyaran sağlayıcı davranışlar geliştirmesini destekler ve annenin özgüvenini artırarak, annelik davranışını öğrenme sürecini kolaylaştırır. 67 Gebelik döneminde yetersiz bağlanma riski taşıyan anneleri saptamak ve kadını anneliğe hazırlamak için uygun hemşirelik girişimlerinde bulunmak önemlidir

23 3. MATERYAL VE METOT 3.1. Araştırmanın Türü Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte bir çalışmadır Araştırmanın Yapıldığı Yer ve Zaman Araştırma; 4 Şubat Mart 2014 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Erzurum Nene Hatun Kadın Doğum Hastanesi ne başvuran, gönüllü gebeler üzerinde yapılmıştır Araştırmanın Evreni ve Örneklemi Araştırmanın evrenini, yukarıda belirtilen tarihler arasında adı geçen hastanenin polikliniklerine başvuran ve araştırmaya katılabilme kriterlerini taşıyan gebeler oluşturmaktadır. İlgili polikliniklere 1yılda / 1ayda prenatal kontrol amacıyla başvuran gebe sayısı bilinmemektedir. Araştırmaya alınması gereken minimum örneklem büyüklüğünü hesaplamak için evrendeki eleman sayısının bilinmediği durumlardaki örneklem seçme formülü kullanılmıştır. Bu formül aşağıdaki gibidir. 69 n= Örnekleme alınacak birey sayısı p= İncelenen olayın görülüş sıklığı (olasılığı) q= İncelenen olayın görülmeyiş sıklığı (1-p) t= Belirli serbestlik derecesinde ve saptanan yanılma düzeyinde t tablosunda bulunan teorik değer d= Olayın görülüş sıklığına göre yapılmak istenen ± sapma. Yukarıdaki formüle göre hesaplandığında: n=((1,96) 2.0,186.0,81)/(0,05) 2 =

24 Örneklemin evreni temsil edebilmesi için en az 233 kişi gerektiği hesaplanmış ancak temsil gücünün arttırılması için araştırma 247 gebe ile yürütülmüştür. Örnekleme Alınma Kriterleri: Okur-yazar olmak 20 ve üzeri gebelik haftasında olmak Gebelikte herhangi bir riski bulunmamak İnfertilite tedavisi görmemiş olmak 3.4. Araştırmanın Değişkenleri Bağımsız Değişkenler: Gebelerin sosyo-demografik özellikleri ile obstetrik özellikleri araştırmanın bağımsız değişkenlerini oluşturmaktadır. Bağımlı Değişkenler: 1. Çok Yönlü Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinden alınan puan ortalamaları. 2. Prenatal Bağlanma Envanterinden alınan puan ortalamaları.. Örneklem Grubunun Özellikleri: Örnekleme alınan gebelerin Sosyo-demografik özelliklerine göre dağılımı Tablo 3.1 de verilmiştir. Tablo 3.1. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerinin Dağılımı (n=247) Özellikler Sayı % Yaş ve üzeri Eğitim Düzeyi Okuryazar ve İlkokul Ortaokul Lise Üniversite

25 Tablo 3.1 (devam) Özellikler Sayı % Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Evlilik Süresi 1-2 yıl 3-4 yıl 5-6 yıl 7 yıl ve Aile Tipi Çekirdek aile Geniş aile Gelir Durumu Algısı Kötü Orta İyi Eş Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Gebelerin sosyo-demografik özelliklerinin dağılımı Tablo 3.1 de verilmiştir. Gebelerin %31.2 sinin yaş aralığında yer aldığı, %46.2 sinin okuryazar ve ilkokul mezunu olduğu, %83 ünün ev dışında çalışmadığı, %44.9 unun 7 yıl ve daha uzun süredir evli olduğu belirlenmiştir. Ayrıca %68.4 ünün çekirdek aile yapısına sahip olduğu, %61.1 inin orta düzeyde gelir algısına sahip olduğu ve %89.9 unun eşinin çalışmakta olduğu saptanmıştır. Örnekleme alınan gebelerin obstetrik özelliklerine göre dağılımı Tablo 3.2 de verilmiştir. 16

26 Tablo 3.2. Gebelerin Obstetrik Özelliklerinin Dağılımı (n=247) Özellikler Sayı % Gebelik Sayısı İlk ve Gebelik Haftası Gebelik Aralığı (n=173) (Bu ve bir önceki gebelik) 24 aydan az 24 ay ve Gebeliği İsteme Durumu İsteyen İstemeyen Düşük Öyküsü Var Yok Ölü Doğum Yaşama Durumu Var Yok Gebelerin obstetrik özelliklerinin dağılımı Tablo 3.2 de görülmektedir. Gebelerin %30 unun ilk gebeliği olduğu, %43.3 ünün gebeliğinin haftalık olduğu saptanmıştır. %83.2 sinin gebelik aralığının 24 aydan fazla olduğu tespit edilmiştir. Gebelerin %74.9 unun bu gebeliği istemekte olduğu, %71.7 sinin daha önce düşük öyküsünün ve %87.4 ünün ölü doğum öyküsünün olmadığı saptanmıştır Verilerin Toplanması Veriler aşağıda ayrıntıları verilen 3 araç kullanılarak toplanmıştır. Veri Toplama Araçları Kişisel Bilgi Formu: (EK-2) Bu form araştırmacı tarafından ilgili literatür bilgileri doğrultusunda hazırlanmıştır. İlgili form gebelerin demografik ve obstetrik özelliklerini 17

27 belirleyebilecek türden toplam 13 sorudan oluşmaktadır. Çok Yönlü Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇYASDÖ): (EK-3) Ölçek, Zimet ve arkadaşları tarafından 1988 de geliştirilmiş, Eker ve Arkar tarafından 1995 te Türkçe ye uyarlanmıştır. 46,47,70 Düşük eğitim düzeyindeki kişilerin de anlayabileceği türden bir ölçektir. Üç farklı kaynaktan alınan sosyal desteğin yeterliliğini öznel olarak değerlendiren ölçek, kısa sürede doldurulabilir ve uygulaması kolay olup 12 kısa maddeden oluşmaktadır. Her biri dört maddeden oluşan desteğin kaynağına ilişkin üç grubu içerir. Bunlar; Aile (3, 4, 8 ve 11. maddeler), Arkadaş (6, 7, 9 ve 12. maddeler) ve Özel İnsan (1, 2, 5 ve 10. maddeler) dır. Her madde 7 aralıklı likert tipi ölçek kullanılarak derecelendirilmiştir. Her alt boyuttaki dört maddenin puanlarının toplanması ile alt boyut ölçek puanı elde edilir ve bütün alt boyut ölçek puanlarının toplanması ile de ölçeğin toplam puanı elde edilir. Elde edilen puanın yüksek olması algılanan desteğin yüksek olduğunu göstermektedir. Ölçekten alınan puanın düşük olması, desteğin algılanmadığını ya da destekten yoksun oluşu gösterir. Aile ve özel insan terimlerini ayırt etmek için ölçek Eker, Arkar ve Yaldız tarafından 2001 yılında yeniden değerlendirilmiştir. 46 Eker ve arkadaşları Sosyal destek ölçeğinin toplam Cronbach alfa katsayısını 0.89 olarak, alt boyut Cronbach alfa katsayılarını da aile için 0.85, arkadaş için 0.88 ve özel insan için 0.92 olarak vermişlerdir. 46,47 Bu çalışmada ise Sosyal destek ölçeğinin toplam Cronbach alfa katsayısı 0.91, alt boyut Cronbach alfa katsayıları da aile için 0.74, arkadaş için 0.93 ve özel insan için 0.91 olarak tespit edilmiştir. Prenatal Bağlanma Ölçeği: (EK-4) Ölçek Muller tarafından 1993 te geliştirilmiştir. 15, yılında Kızılkaya Beji ve Dereli Yılmaz tarafından Türkçe ye uyarlanmıştır. 68 Öznel olarak prenatal bağlanmayı değerlendiren ölçek, kısa sürede ve ilgiyle doldurulabilir, uygulaması kolay 18

28 21 kısa maddeden oluşmaktadır. 4 lü likert tipi ölçek kullanılarak derecelendirilmiştir. Elde edilen puanın yüksek olması prenatal bağlanmanın yüksek olduğunu göstermektedir. Ölçekten alınan puanın düşük olması, bağlanmanın düşük oluşunu gösterir. Yılmaz ve Beji ölçeğinin toplam Cronbach alfa katsayısını 0.84 olarak belirtmişlerdir. 68 Bu çalışmada ise prenatal bağlanma ölçeğinin Cronbach alfa katsayısı 0.86 olarak tespit edilmiştir. Soru Formu ve Ölçeklerin Uygulanması: İlgili form ve ölçekler, araştırmacı tarafından gebeler ile yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Gebelerin rahat cevap verebilmeleri için Nene Hatun Kadın Doğum Hastanesi Polikliniğinde bulunan gebe takip odasında her gebe ile birebir görüşülmüştür Verilerin Değerlendirilmesi Veriler SPSS 21 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; Yüzdelik, Ortalama, Standart sapma, Varyans analizi, t testi ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır Araştırmanın Etik İlkeleri Araştırmaya başlamadan önce, Beji ve ark. geliştirmiş olduğu Prenatal Bağlanma Envanteri için kullanım izni alınmıştır (EK-5) Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Etik Kurulu ndan onay alınmıştır(ek-6). Daha sonra Erzurum Nene Hatun Kadın Doğum Hastanesi nden uygulama izni alınmıştır(ek-7). Araştırma kapsamındaki gebelerin haklarını korumak için veri toplamaya başlamadan önce gebelere, araştırmanın yapılma amacı ve süresi açıklanıp, araştırma hakkında bilgi verilerek Aydınlatılmış Onam ilkesi, araştırmaya katılan gebelerin bilgilerinin gizli tutulacağı belirtilerek Gizlilik ve Gizliliğin Korunması ilkesi, 19

29 araştırmaya katılıp katılmama hakkına sahip oldukları açıklanarak Özerkliğe Saygı ilkesini içeren etik ilkeler yerine getirilmiştir. Anket ve ölçek uygulaması tamamlandıktan sonra bilgi almak isteyen gebelerin, gebelik ile ilgili soruları yanıtlanmıştır. 20

30 4. BULGULAR Tablo 4.1. Sosyal Destek Ölçeği ile Prenatal Bağlanma Ölçeklerinden Alınabilecek Min-Max Puanlar, Gebelerin Aldığı Min-Max Puanlar ve Gebelerin Aldığı Puan Ortalamalarının Dağılımı (n=247) Sosyal Destek Ölçeği Ölçekten Alınabilecek Min-Max Puanlar Ölçekten Alınan Min-Max Puanlar Ölçekten Alınan Puan Ortalamaları X ±SS Aile ±5.219 Arkadaş ±7.504 Özel insan ±4.770 Ölçek Toplam ± Prenatal Bağlanma Ölçeği ± Sosyal Destek Ölçeği ve Prenatal Bağlanma Ölçeğinden alınabilecek min-max puanlar ile gebelerin aldığı min-max puanlar ve gebelerin aldığı puan ortalamaları Tablo 4.1 de görülmektedir. Gebelerin Sosyal Destek Ölçeğine ait toplam puan ortalamasının ±14.496, Prenatal Bağlanma Ölçeğinden aldıkları puan ortalamasının ± olduğu bulunmuştur. Tablo 4.2. Sosyal Destek Ölçeği Puan Ortalamaları ile Prenatal Bağlanma Ölçeği Puan Ortalaması Arasındaki İlişki Ölçekler Sosyal Destek Ölçeği p<0.001 Aile Arkadaş Özel insan Toplam R p R p R p R p Prenatal Bağlanma Ölçeği

31 Sosyal Destek Ölçeği puan ortalamaları ile Prenatal Bağlanma Ölçeği puan ortalaması arasındaki ilişki Tablo 4.2 de gösterilmiştir. Prenatal Bağlanma Ölçeği puan ortalaması ile Sosyal Destek Ölçeğinin Aile, Arkadaş, Özel İnsan alt boyut puan ortalamaları ve toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. (p<0.05). Tablo 4.3. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerine Göre Sosyal Destek Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması Özellikler Yaş yaş Test ve p değeri Eğitim İlkokul ve altı Ortaokul Lise Üniversite Test ve p değeri Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Test ve p değeri Evlilik Süresi 1-2 yıl 3-4 yıl 5-6 yıl 7 yıl ve Test ve p değeri Aile Tipi Çekirdek aile Geniş aile Test ve p değeri Gelir Durumu Algısı Kötü Orta İyi Test ve p değeri Eş Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Test ve p değeri A l t Aile X ± SS ± ± ± ,320± ±5.764 F =1.13,p> ± ± ± ±3.023 F =14.75,p< ± ±5.444 t=2.886,p< ± ± ± ±5.745 F=5.09,p< ± ±4.998 t=1.43,p> ± ± ±4.539 F=7.071, p< ± ±6.362 t=2.94, p<0.05 B o y u t l a r Arkadaş Özel insan X ± SS X ± SS ± ± ± ± ±7.930 F =1.26, p> ± ± ± ±4.893 F =12.74,p< ± ±7.604 t=4.71,p< ± ± ± ±7.280 F=0.59,p> ± ±7.550 t=1.25,p> ± ± ±6.922 F=3.402, p< ± ±8.109 t=2.22, p< ± ± ± ± ±4.735 F =0.67, p> ± ± ± ±3.883 F =6.36,p< ± ±4.918 t=2.00,p< ± ± ± ±4.637 F=2.92,p< ± ±4.990 t=1.57,p> ± ± ±4.617 F=3.706, p< ± ±6.164 t=2.35, p<0.05 Toplam Puan X ± SS ± ± ± ± ± F =0.58, p> ± ± ± ±9.725 F =16.19,p< ± ± t=4.14,p< ± ± ± ± F=3.08,p< ± ± t=1.68,p> ,389± ± ± F=6.527, p< ± ± t=3,00, p<

32 Gebelerin sosyo-demografik özelliklerine göre Sosyal Destek Ölçeği puan ortalamalarının karşılaştırılması Tablo 4.3 te görülmektedir. Gebelerin yaş gruplarına göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Gebelerin eğitim durumlarına göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Üniversite mezunu gebelerin Sosyal Destek toplam puan ortalaması, diğer gebelere göre yüksek bulunmuştur. Gebelerin çalışma durumlarına göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışan gebelerin Sosyal Destek Toplam puan ortalaması, çalışmayan gebelere göre yüksek olduğu belirlenmiştir. Gebelerin evlilik süresine göre arkadaş alt boyutu hariç, diğer alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Gebelerin aile tipine göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Gebelerin gelir durumu algısına göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Gebelerin eşlerinin çalışma durumlarına göre alt boyut puan ortalamaları ile toplam puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). 23

33 Tablo 4.4. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerine Göre Prenatal Bağlanma Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılması Özellikler Yaş Eğitim İlkokul Ortaokul Lise Üniversite Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Evlilik Süresi 1-2 yıl 3-4 yıl 5-6 yıl 7 yıl ve Aile Tipi Çekirdek aile Geniş aile Gelir Durumu Algısı Kötü Orta İyi Eş Çalışma Durumu Çalışan Çalışmayan Prenatal Bağlanma Ölçeği X ± SS ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ± ±13.15 Test ve p Değeri F =2.206 p>0.05 F =5.56 p<0.05 t=1.71 p>0.05 F =5.72 p<0.05 t=0.70 p>0.05 F =0.22 p>0.05 t=0.45 p>0.05 Gebelerin sosyo-demografik özelliklerine göre Prenatal Bağlanma Ölçeği puan ortalamalarının karşılaştırılması Tablo 4.4 te görülmektedir. Gebelerin yaş gruplarına, çalışma durumlarına, aile tipine, gelir durumu algısına ve eşlerinin çalışma durumlarına göre, puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Gebelerin eğitim durumlarına ve evlilik süresine göre prenatal bağlanma ölçeği puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). 24

34 5. TARTIŞMA Gebelerde algılanan sosyal destek ile prenatal bağlanma arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan çalışmadan elde edilen bulgular ilgili literatürle tartışılmıştır. Gebelerin sosyal destek ölçeğinin hem toplam puan ortalamasının 63.88±14.49, hem de her üç alt boyut; özel insan(eş) desteği 23.19±4.77, aile desteği 23.03±5.21 ve arkadaş desteği 17.66±7.50 puan ortalamalarının oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir (Tablo 4.1). Bu çalışmanın bulguları Yılmaz 23, Vırıt 9 ve Karataş ın 71 bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Yılmaz ın çalışmasında eş desteği puan ortalaması 20.5±6.7, aile desteği puan ortalaması 25.3±3.9 olduğu görülmüştür. Karataş ın çalışmasında aile desteği puan ortalamasının 23.26±6.865, arkadaş desteği puan ortalamasının 19.40±9.795 olduğu görülmüştür. Vırıt ve arkadaşları 9 en az sosyal desteğin arkadaştan algılanan, en fazla sosyal desteğin ise eşten algılanan sosyal destek olduğunu ifade etmişlerdir. Bu çalışmada özel insan desteğine ilişkin sorulara, gebeler eşlerini düşünerek yanıt vermişlerdir. Aile ve eşten algılanan sosyal destek, arkadaştan alınan sosyal destekten yüksek bulunmuştur. Aileye yeni bir bireyin katılmasının aile bireylerine verdiği sevinç, heyecandan ve Türkiye de neslin devamına verilen önemden ileri geldiği, özellikle eşlerin baba olma sevinciyle eşlerini her açıdan desteklemeye çalıştıkları düşünülmektedir. Literatürde gebelerin sosyal desteği daha çok akrabalarından aldıkları, duygusal desteği ise genellikle kendi anne - babalarından aldıkları belirtilmiştir. 6 Gebelerin annelerini kendilerine rehber edinerek onların bilgi ve deneyimlerinden faydalandıkları, annelerin ise kızlarına destek oldukları düşünülmektedir. 25

35 Orr yaptığı araştırmada, sosyal desteği olan gebelerin gebelik esnasında meydana gelen olumsuz değişikliklerden fazla etkilenmeyerek daha doyumlu bir gebelik yaşadıklarını ortaya koymuştur. 72 Kadının sosyal çevreden aldığı destek sayesinde, gebeliği daha olumlu geçirdiği, annelik rolünü daha çabuk kazandığı ve doğum sonrası daha az sorun yaşadığı belirtilmiştir. 3 Ayrıca sosyal destek annelik rolüne geçişi de kolaylaştırmaktadır. 9 Gebelerin, algıladıkları sosyal destek sonucu; olumlu ve pozitif bir düşünce yapısına sahip olmalarının anneliğe uyumu kolaylaştırdığı ve annenin bebek ile ilgili pozitif duygular geliştirdiği düşünülmektedir. Gebelerin Prenatal Bağlanma Ölçeği toplam puan ortalamasının 61.40±11.78 olarak oldukça yüksek bulunmuştur (Tablo 4.1.). Benzer şekilde Dereli Yılmaz 58 da çalışmasında ilgili toplam puan ortalamasını 60.71±10.12 ve 61.72±10.72 olarak yüksek bulmuştur. Armstrong un 73 çalışmasında da ilgili puan ortalaması 60.7±10.1 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada Prenatal Bağlanma ile Sosyal Destek arasında istatistiksel olarak önemli bir ilişki olduğu bulunmuştur (Tablo 4.2.). Algılanan sosyal destek arttıkça prenatal bağlanmanın da arttığı belirlenmiştir. Algılanan sosyal destek ile Prenatal bağlanma arasındaki ilişkiyi belirleyen herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ancak bağlanma ile ilgili literatür bilgileri bu bulguları desteklemektedir; Soysal ve ark ın 19 belirttiği üzere gebe, kendi anne babası ile sevgi dolu, sıcak ve güvenli bir bağlılık ilişkisi kurmuşsa eşi ve çocuğu ile benzer ilişki kurmaktadır. Kılıçarslan 2 çalışmasında, doğacak bebekle ilgili sevinç ve heyecanını eşleri ile paylaşan gebelerin, kendilerini anne olmaya daha hazır hissettiklerini belirtmiştir. Gebeye verilen sosyal destek, gebenin kendine olan güvenini arttırarak, kendini güçlü hissetmesini sağlar. Gebenin fetüsü hissetmesi, kabullenmesi, doğum sonrası 26

36 bebeğinin bakımını üstlenmesi için cesaret verir. Anneliği başaramama korkusu ve depresyonun bu olumlu duygular sayesinde yaşanmadığı düşünülmektedir. Ayrıca sosyal destek, doğacak bebeğin sağlığı için gereklidir. Kendisini mutlu ve sağlıklı hissedebilen gebelerin, doğum sonrası dönemde mutlu bir anne olarak sağlıklı çocuklar yetiştirebilecekleri söylenebilir. Eş, aile ve yakın çevre tarafından sağlanan sosyal destek, anneyi duygusal ve bilişsel olarak rahatlatmakta, böylece gebenin stres etkenleri ile daha kolay baş etmesine yardımcı olmakta, annelik rolüne daha etkili geçiş sağlamaktadır. 73 Sosyal destek algısı yüksek gebelerin; aidiyet, sevgi ve saygı gibi duygular hissederek stresörlerle daha kolay başa çıktıkları düşünülebilir. Gebelerin Sosyo-demografik Özelliklerine Göre Sosyal Destek Ölçeği Puan Ortalamalarının Karşılaştırılmasına bakıldığında; yaş ve aile tipi hariç, diğer özelliklerin tamamının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (Tablo 4.3.) Bu çalışmada gebelerin eğitim düzeyi yükseldikçe sosyal destek puanının da yükseldiği belirlenmiştir. Arıkan ve Kahriman ın 74 yaptığı çalışmada da annelerin eğitim düzeyi yükseldikçe aileden algılanan sosyal desteğin yükseldiği belirtilmiştir. Oruçlu nun 75 çalışmasında gebelerin eğitim düzeyleri yükseldikçe aileden ve özel kişiden algıladıkları sosyal destek puanlarının yükseldiği saptanmıştır. Yılmaz 58 çalışmasında sosyal destek arama düzeyinin lise ve yüksek öğrenim düzeyindeki gebelerde ilköğretim düzeyindeki gebelere göre daha yüksek olduğunu tespit etmiştir. Bu durum gebelerin daha üst öğrenimlerde destek sistemlerini daha etkin kullanması ve üniversite düzeyinde eğitimin sosyalleşme becerisini geliştirebilmesiyle ilişkilendirilebilir. Araştırma bulgularında, eşi ve kendisi ev dışında çalışan, maddi durumunu yüksek olarak algılayan gebelerde sosyal destek algısının daha yüksek olduğu tespit 27

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi

Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Obsesif KompulsifBozukluk Hastalığının Yetişkin Ayrılma Anksiyetesiile Olan İlişkisi Dr. SiğnemÖZTEKİN, Psikolog Duygu KUZU, Dr. Güneş CAN, Prof. Dr. AyşenESEN DANACI Giriş: Ayrılma anksiyetesi bozukluğu,

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

İNFERTİL ÇİFTLERDE, İNFERTİLİTE TEDAVİSİ ESNASINDA ERKEKLERDEKİ PSİKOSOSYAL DURUMUN İNCELENMESİ

İNFERTİL ÇİFTLERDE, İNFERTİLİTE TEDAVİSİ ESNASINDA ERKEKLERDEKİ PSİKOSOSYAL DURUMUN İNCELENMESİ T.C AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNFERTİL ÇİFTLERDE, İNFERTİLİTE TEDAVİSİ ESNASINDA ERKEKLERDEKİ PSİKOSOSYAL DURUMUN İNCELENMESİ Nilüfer TOK KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi

Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi 186 Bir Sağlık Yüksekokulunda Öğrencilerin Eleştirel Düşünme Ve Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi Filiz Kantek, Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu, Antalya,Türkiye, fkantek@akdeniz.edu.tr

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Hizmetleri MADDE BAĞIMLILIĞI BAĞIMLILIK Bağımlılık, bireyin kendi ruhsal ve bedensel sağlığına

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi

Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Özel Bir Hastane Grubu Ameliyathanelerinde Çalışan Hemşirelerine Uygulanan Yetkinlik Sisteminin İş Doyumlarına Etkisinin Belirlenmesi Sibel Yıldırım*, İlknur İnanır**, Zerrin Kaya*** * Acıbadem Hastanesi,

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ

HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ HEMODĠYALĠZ HASTALARININ UMUTSUZLUK DÜZEYLERĠ *Derya BaĢaran ** Özlem ġahin Altun *Diaverum Özel Merzifon Diyaliz Merkezi **Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Psikiyatri HemĢireliği AD GİRİŞ

Detaylı

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Giriş Gebeliğin periodontal sağlığı olumsuz etkilediği kabul edilmektedir. Diş ve diş etlerinde

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4

Yerinde Masaj ın İş Hayatına Etkileri İstanbul - 17.11.2008 Konulu Akademik Araştırma Sonuçları Sayfa 1/4 Önsöz Yerinde Masaj hizmetleri ile Türkiye deki iş hayatı kalitesini yükseltmek üzere çıktığımız yolda, bugüne kadarki tüm pazarlama faaliyetlerimizde Yerinde Masaj ın kurumlar tarafından çalışanlarına

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM Bir bireyin eğitimi, doğumuyla birlikte başlar ve yaşam boyu sürer. Sosyal bilimciler tarafından yapılan pek çok araştırma, öğrenmenin önemli bir kısmının

Detaylı

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com

: Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü Başıbüyük Maltepe-İstanbul : behiceekici@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : BEHİCE EKİCİ İletişim Bilgileri Adres Mail 2. Doğum Tarihi : 20.10.1963 3. Unvanı : Yard. Dr. 4. Öğrenim Durumu : : Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Maltepe Eğitim Köyü

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL AKADEMİK BAŞARILARI Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Cilt: XVII, Sayı: 1, 2003 ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ÖSS ve ÖZEL YETENEK SINAVI PUANLARINA GÖRE GENEL

Detaylı

14 Aralık 2012, Antalya

14 Aralık 2012, Antalya Hamilelerde Uyku Bozukluğunun Sorgulanması ve Öyküden Tespit Edilen Huzursuz Bacak Sendromunda Sıklık, Klinik Özellikler ve İlişkili Olabilecek Durumların Araştırılması A Neyal, G Benbir, R Aslan, F Bölükbaşı,

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.

EĞİTİM İŞ ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06. 2009 EĞİTİM İŞ EĞİTİM VE BİLİM İŞGÖRENLERİ SENDİKASI ANNE BABALARIN ÖSS SINAVI SONRASI BEKLENTİ VE KAYGILARININ TESPİT EDİLMESİ ARAŞTIRMA NO:2 GENEL EĞİTİM SEKRETERLİĞİ 14.06.2009 ARAŞTIRMANIN AMACI Araştırmanın

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA

Detaylı

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması

Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Çocukların Olumsuz Duyguları ile Baş Etme Ölçeğinin Psikometrik Çalışması Yrd. Doç. Dr. Feyza Çorapçı Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Yrd. Doç. Dr. Bilge Yağmurlu Koç Üniversitesi, Psikoloji Bölümü

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Hakan Salim ÇAĞLAYAN *, Yrd. Doç. Dr. Özden TAŞĞIN** Yrd.

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize

Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Leyla Karaoğlu, Büşra Nur Değirmen, Asuman Okur, Cansu Tırampaoğlu Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Rize Konunun önemi Su vücudun yapıtaşı, her yaş için ideal

Detaylı

PROBLEME DAYALI ÖĞRENİM MODELİNİN HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİN SAĞLIĞI GELİŞTİRME DAVRANIŞLARINA ETKİSİ

PROBLEME DAYALI ÖĞRENİM MODELİNİN HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİN SAĞLIĞI GELİŞTİRME DAVRANIŞLARINA ETKİSİ PROBLEME DAYALI ÖĞRENİM MODELİNİN HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİN SAĞLIĞI GELİŞTİRME DAVRANIŞLARINA ETKİSİ Prof.Dr.Zuhal BAHAR Öğr.Gör.Dr.Ayşe BEŞER Arş.Gör.Meryem ÖZTÜRK Öğr.Gör.Şeyda ÖZBIÇAKÇI SAĞLIĞI GELİŞTİRİCİ

Detaylı

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ İLKÖĞRETİM 8.SINIF ÖĞRENCİLERİNİN HAVA KİRLİLİĞİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Geleceğimizi tehdit eden çevre problemlerinin özellikle çocuklara erken yaşlarda verilmesi ve böylece çevre duyarlılığı,

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Dr. İsmail Dölen Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinataloji Derneği IX. Ulusal Kongresi 24-27 Eylül 2014, İstanbul Prenatal Test Çeşitli metotlarla embrio/fetusun

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI BABA ve ÇOCUK PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2013 Tarihsel Süreç İçinde Baba Olma Kavramı Sosyo-ekonomik ve bilimsel gelişmeler, geleneksel aile

Detaylı

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları

Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Sağlıklı Yaşam Davranışları Nuriye Yıldırım Düzce Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü, Türkiye Özet Amaç: Bu araştırma hemşirelik lisans

Detaylı

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ

BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ BEYİN GELİŞİMİNİN HİKAYESİ Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Sosyal Destek Algısı Düzeylerinin İncelenmesi

Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Sosyal Destek Algısı Düzeylerinin İncelenmesi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE 71 Gebelik ve Doğum Sonrası Dönemde Sosyal Destek Algısı Düzeylerinin İncelenmesi Evaluation of Perceived Social Support Levels in Pregnancy and Postpartum Periods Gülengül

Detaylı

AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI

AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI Çocuğun, gelişimini olumsuz yönde etkileyecek davranışlara maruz kalmasını önlemek için öncelikle anne ve babaların duyarlılığının artırılması gerekmektedir. Çünkü, annebabalar,

Detaylı

Gebelikte öz bakım gücünün değerlendirilmesi *

Gebelikte öz bakım gücünün değerlendirilmesi * Araştırma: Gebelikte öz bakım gücünün değerlendirilmesi * Sema Dereli Yılmaz 1, Nezihe Kızılkaya Beji 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü, Konya 2 İstanbul Üniversitesi Florence

Detaylı

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya Yönelik Tutumlarının İncelenmesi 23 AYSEL OREL ZAHİDE ZEREY GÖKHAN TÖRET Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2004, 5 () 2333 ÖZEL EĞİTİMDE FOKUS GRUP ARAŞTIRMALARI Sınıf Öğretmeni Adaylarının Kaynaştırmaya

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

YÖNETİCİ HEMŞİRELERİN LİDERLİK DAVRANIŞ BOYUTLARININ İNCELENMESİ

YÖNETİCİ HEMŞİRELERİN LİDERLİK DAVRANIŞ BOYUTLARININ İNCELENMESİ YÖNETİCİ HEMŞİRELERİN LİDERLİK DAVRANIŞ BOYUTLARININ İNCELENMESİ Sevcan VELİOĞLU *, Fahriye VATAN ** Görev ve sorumlulukları gereği grupları doğru hedeflere, etkili biçimde yönlendirebilmeleri, hemşirelerin

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 22, Sayfa : 171-184 ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ ÖZET M. Hülya KARAGÜVEN * Sibel CENGİZHAN

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

ÖZGÜVEN SAĞLAMA VE DESTEK OLMA. Dyt. Gülay TÜRKMEN

ÖZGÜVEN SAĞLAMA VE DESTEK OLMA. Dyt. Gülay TÜRKMEN ÖZGÜVEN SAĞLAMA VE DESTEK OLMA Dyt. Gülay TÜRKMEN AMAÇ: Annenin kendine güvenini sağlayıp destek olabilmek. Öğrenim hedefleri: Annenin duygularını anlayıp kabul etmeli, Doğru uygulamaları övebilmeli, Az

Detaylı

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ

OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN BİLİŞSEL GELİŞİMİNE ETKİSİ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EV YÖNETİMİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ BİLİM DALI OYUN TEMELLİ BİLİŞSEL GELİŞİM PROGRAMININ 60-72 AYLIK ÇOCUKLARIN

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ 2012 ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ Rehberlik, bireye kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru

Detaylı

Uygulamalı Meslek Derslerindeki Blok ve Entegre Öğretim Yöntemlerinin Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi

Uygulamalı Meslek Derslerindeki Blok ve Entegre Öğretim Yöntemlerinin Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi Tıp Eğitimi Dünyası Sayı: 13 Ekim 2003 8 Uygulamalı Meslek Derslerindeki Blok ve Entegre Öğretim Yöntemlerinin Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi Saadet Yazıcı ÖZET Bu çalışma, hemşirelik öğrencilerinin

Detaylı

Perceived Social Support Levels of University Students and The Factors Affecting of Social Support

Perceived Social Support Levels of University Students and The Factors Affecting of Social Support 17 Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Destek Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler(*) Serap ÜNSAR** Seda KURT SADIRLI** Melike DEMĐR*** Refiye ZAFER**** Özgül EROL** Özet Giriş: Sosyal destek fiziksel ve psikolojik

Detaylı

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Etik Etik ya da etik analiz, açık, net bir soru ile başlar: hangi etkinlikler doğru ya da yanlıştır, iyi ya da kötüdür,

Detaylı

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ S O N U Ç R A P O R U MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ ISBN: 978-605-5307-07-3 Mebusevleri Mah. Şerefli Sk. No:27/3 Tandoğan / ANKARA T: 0312 222 03 55 F: 0312 222 03 09 MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ MUTLU ÇOCUKLAR DERNEĞİ

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli

Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli MÜZİK ÖĞRETMENİ YETİŞTİREN KURUMLARDA MÜZİK EĞİTİMİ ALAN ÖĞRETMEN ADAYLARININ, MÜZİKAL

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı