OTOMATİK KUMANDA. Tek kontağı hareketli normalde açık Çift kontağı hareketli normalde açık Tek kontağı hareketli orta uçlu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OTOMATİK KUMANDA. Tek kontağı hareketli normalde açık Çift kontağı hareketli normalde açık Tek kontağı hareketli orta uçlu"

Transkript

1 OTOMATİK KUMANDA Giriş: Daha önceki derslerimizde elektrik motorlarını görmüştük. Enerji verildiği zaman bu motorlar dönmekte idi. Peki bu motorlara enerjiyi nasıl vereceğiz? Veya fabrikalarda birbiri ile koordineli onlarca motor nasıl çalışıyor? Burada yapılan temel iş kumandadır. Elektrik sistemlerini çalıştıran devrelere kumanda devreleri ve burada kullanılan elemanlara kumanda devre elemanları denir. Bu ders notunda temel kumada devre elemanları anlatılacaktır. Fakat endüstriyel sorunlara kolay çözümler arama ve teknolojideki hızlı gelişmeler sonucu meslek hayatınızda çok çeşitli kumanda elemanları ile karşılaşacaksınız. Kumanda elemanlarının sembolleri, kumanda devre çizim prensipleri normlar çerçevesinde gerçekleşmektedir. Dünya üzerinde çok çeşitli normlar olsa da ülkemizde Avrupa otomasyon piyasasının etkisinden dolayı DIN EN normları kullanılmaktadır ( DIN EN den DIN EN kadar ). Bu norm Avrupa veya Alman normu olarak ta anılır. Ülkemizde çok fazla kullanılmasa da devre mantığının anlaşılmasında kolaylık sağlamasından dolayı NEMA ICS normundan da bahsedeceğiz ( NEMA ICS ). Bu norm ise Amerika Birleşik devletleri tarafından kullanıldığı için Amerikan normu olarak ta bilinir. Ülkemizin standart enstitüsü olan TSE ye ait normlar olsa da Avrupa normuna çok benzemesi, bilgisayarda kumanda devre çizimi yapan programların Avrupa normlarını kullanması gibi çeşitli nedenlerden dolayı tercih edilmemesi nedeni ile maalesef kullanılmamaktadır diyebiliriz. Anahtarlama elemanları Elektrik devrelerini açıp kapayarak elektrik akımını kontrol eden devre elemanlarıdır. Kontak Elektrik devresinin açılıp kapanması hareketli ve sabit iletken parçaları ile gerçekleştirilir. Bu parçalara sabit ve hareketli kontaklar denir. Kontakların temas noktaları oluşacak arka dayanımı ve düzgün bir temas sağlayabilmesi için özel olarak pirinç veya gümüş kaplama olarak yapılırlar. Farklı hareketlerde kontaklar olabilir. Tek kontağı hareketli normalde açık Çift kontağı hareketli normalde açık Tek kontağı hareketli orta uçlu Normalde açık normalde kapalı Eğer bir kontak herhangi bir müdahale yapılmadığı durumda açık yani elektrik akımını geçirmiyorsa normalde açık, eğer kapalı yani elektrik akımını geçiriyorsa normalde kapalı kontaktır. Normalde açık müdahale ile kapanıyor. Normalde kapalı müdahale ile açılıyor. Kutup (yol) sayısı Bir anahtarda aynı harekete bağlı olarak hareket eden kontak sayısıdır. Tek kutuplu (yollu) tek kontaklı anahtar. Çift kutuplu (yollu) tek kontaklı anahtar. Tek kutuplu (yollu) orta uçlu çift kontaklı anahtar. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 1

2 Çift kutuplu (yollu) orta uçlu çift kontaklı anahtar. Tek kutuplu (yollu) çift kontaklı anahtar. Çift kutuplu (yollu) çift kontaklı anahtar (Jog). Çift kutuplu (yollu) çift kontaklı anahtar. Dört kutuplu (yollu) çift kontaklı anahtar (çift Jog) Anahtarların kontakları çok çeşitli şekillerde temas edebilir. Bıçaklı kontaklar Döner kontaklar Baskı temaslı kontaklar. Butonlar Üzerine basıldığı müddetçe kontakları konum değiştiren elimizi çektiğimizde ise kontakları yay kuvveti ile eski haline geri dönen devre elemanlarıdır ( Kalıcı butonlar hariç.) Bir sistemi çalıştırmak veya durdurmak için kullanılırlar. Normalde açık butonlar Başlatma ( Start ) butonları olarak kullanılırlar. Uyarıldıkları zaman normalde açık kontaklar kapanır ve elektrik akımını geçirir, uyarı ortadan kalktığında ise yay etkisi ile kontaklar ilk konumuna geri gelerek açılır ve elektrik akımını keserler. Sembolü DIN EN NEMA ICS MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 2

3 Normalde kapalı butonlar Durdurma ( Stop ) butonları olarak kullanılırlar. Uyarıldıkları zaman normalde kapalı DIN EN kontaklar açılır ve geçmekte olan elektrik akımını keser, uyarı ortadan kalktığında ise yay etkisi ile kontaklar ilk konumuna geri gelerek kapanır ve elektrik akımını geçirmeye devam eder. Sembolü NEMA ICS Çalıştırma, başlatma amaçlı kullanılan butonlar yeşil renkli olurlar veya üzerinde I yazar. Durdurma amaçlı kullanılan butonlar ise kırmız renkli olurlar veya üzerinde 0 yazar. Genel maksat butonlarının ise renkleri farklı farklı olabilir. Çift yollu ( Jog ) butonlar Normalde açık ve normalde kapalı kontaklar aynı uyarı ile hareket ederler ve normalde kapalı kontak açılırken normalde açık kontaklar kapanır. Uyarı ortadan kalktığında ise yay etkisi ile kontaklar eski konumlarına geri gelirler. Sembolü DIN EN NEMA ICS Kalıcı butonlar Normalde açık veya normalde kapalı veya her iki tip kontağıda bulundurabilirler. Uyarıldıkları zaman kontaklar konumunu değiştirir. Uyarı ortadan kalktığında ise kontaklar konumlarını korumaya devam ederler. Kontakların eski konumuna geri gelmesi ise ancak aksi yönde bir uyarı ile gerçekleşir. DIN EN NEMA ICS Sembolü Mantar başlı butonlar Olası bir tehlike anında acil olarak sistemi durdurmak için kullanılırlar. Uyarı mekanizması büyük bir mantar başı şeklindedir ve kalıcı tip butonlardır. Sembolü DIN EN NEMA ICS MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 3

4 Anahtarlı butonlar Uyarılabilmesi için anahtarla serbest bırakılması gerekmektedir. Yetkili kişiler haricinde sistemlerin çatıştırılıp durdurulmasını engellemek için kullanılır. Sembolü DIN EN NEMA ICS Butonlar tek parça olabileceği gibi buton kafası, gövdesi ve kontak blokları ayrı parçalıda olabilir. Bir buton gövdesine çeşitli renk veya uyarı tipinde buton kafası takılabilir. Ayrıca aynı gövdeye açık veya kapalı kontaklı olarak 2 veya 3 kontak bloğu veya bunlar ile birlikte butonu ışıklandırmak için sinyal lambası bağlanabilir. Buton grupları Vinç gibi sistemlerin kontrolünde butonların pano üzerine bağımlı kalmasını engelleyerek elde seyyar kullanımını sağlar. Diğer Butonlar Çok çeşitli kullanım alanları için üretilen butonlar bulunmaktadır. Kontak hareketleri: Bir butona basıldığında kontakların açılma veya kapanma hızı, uyarıyı yapan kişinin el hızına bağlıdır ve kontak hareketi ne kadar yavaş olursa kontaklarda oluşan ark o kadar fazla olacak ve buton ömrünü kısaltacaktır. Ayrıca PLC gibi dijital mantıkla çalışan elektronik kumanda elemanlarının girişinde kullanılan butonlarda uyarı sırasında oluşabilecek bu titremeler cihaza hatalı bilginin verilmesine ve istenmeyen çalışmalara yol açabilecektir. Kontak hızlarını uyarıdan bağımsız hale getirmek ve mümkün olduğunca hızlı gerçekleştirmek için sıçramalı kontaklar kullanılır. Bu kontakların kapanma ve açılma hızları uyarıdan bağımsız içerisinde bulunan yaylı mekanizma tarafından gerçekleştirilmektedir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 4

5 Sinyal (Göz ) lambaları Bir sistemin çalıştığını, durduğunu, arıza durumunda olduğunu bunların dışında farklı bir çalışma koşulunu veya çalışan sistemin o an hangi noktada olduğunu gözlenmek için kullanılan ışıklardır. Oparatör tarafından kolayca görülebilecek yerlere konurlar ve oparatörün o an çalışan kumanda elemanlarına bakmaksızın sistem hakkında bilgi sahibi olmasını sağlarlar V gerilimlerinde Sembolü çoğunlukla neon gazlı olarak yapılan sinyal lambaları V gibi düşük gerilimlerde akkor Flamanlı olarak yapılırlar. Soket olarak E7 vidalı veya süngülü olabilirler. Flamanlı lambaların ömürlerinin kıza olması, flemanın zamanla kesilerek lambanın yanmaması nedeni ile günümüzde tüm gerilimlerinde led diyottan yapılan sinyal lambaları kullanılmaktadır. DIN EN NEMA ICS Değişik amaçlar için çok farklı renk ve tipte sinyal lambaları da bulunmaktadır. Sinyal lambaları kumanda devresinde çoğunlukla kontaktör, aşırı akım rölesi veya zaman rölesi gibi kumanda devre elemanları kontakları üzerinden çalışırlar. Bu devre elemanlarını ilerleyen derslerimizde göreceğimiz için burada sinyal lambasının buton ile kullanımına ait bir örnek verelim. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 5

6 Sinyal lambaları kumanda devrelerinde kendisini çalıştıran buton veya kontaktan sonra (Nötr tarafına) bağlanır aksi bir bağlantı kumanda devre prensipleri açışından yanlış olacaktır. Kalıcı çift yollu buton ile sinyal lambası bağlantısına bir örnek. Eğer oparatör panodan uzak bir yerde bulunuyorsa ve sinyal lambalarını göremiyorsa veya olası bir arıza durumunda ilgili sahada çalışan tüm personelin bilgilendirilmesi gereken durumlarda her yerden görülmesi için sinyal (ikaz lambası) kolonları kullanılır. DIN EN Sınır anahtarı Otomatik kapı açıldığında nasıl duruyor? Peki bir asansör kata geldiğini nasıl anlıyor? Şimdiye kadar görmüş olduğumuz butonların hepsinde uyarı elle yapılıyordu. Eğer kontakların uyarısı herhangi bir hareketli parça aracılığı ile yapılacak olursa bu elemana sınır anahtarı denir. Nihayet şalteri veya Limit swiç Sembolü olarakta isimlendirilirler. Birçok yön ve şekillerde hareketin algılanması gerekebileceği için çok farklı yapılarda sınır anahtarı bulunmaktadır. Sınır anahtarları normalde açık, normalde kapalı veya her ikisini birden bulunduran kontaklardan oluşabilir. NEMA ICS MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 6

7 Sınır anahtarlarlarının montajında dikkat edilmesi gereken nokta kafa tahrik yönünün hareket yönüne uygun bağlanması gerekmektedir. Sınır anahtarları tek parça olabileceği gibi kafa ve gövde blokları ayrı parçalıda olabilir. Bu sayede kafa tahrikleri açısından çok fazla seçeneğe sahip olunacaktır. Sınır anahtarı çok farklı hareketleri algılamada kullanılabilir. Kafanın yani tahrik mekanizmasının çok farklı şekillerde seçilebilmesi sınır anahtarına bir esneklik kazandırmaktadır. Uyarı yok Uyarı var Kafalar çok çeşitli şekillerde montaj edilebilir Tahrik mekanizmasının çeşitliliğinin yanı sıra kullanım yeri ve ortamına göre sınır anahtarlarının gövdeleri de çok çeşitli şekillerde olabilir. Çevirmeli sınır anahtarı Açık tip sınır anahtarı EXPROOF sınır anahtarı Minyatür sınır anahtarı Ayrılabilen anahtarlı sınır anahtarları Bu sınır anahtarlarında uyarı anahtara ait ayrı bir parçanın sınır anahtarı yuvasına girmesi ile sağlanır. Kapılarda, pano kapaklarında veya güvenlik bölgelerinde güvenlik pozisyonlarını incelemek için kullanılmaktadır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 7

8 Diğer Anahtarlar Basmalı Buton (Push Buton) Yukarıda anlatmış olduğumuz butonlarıda içerisine alan, üzerine basılarak uyarılan büyük küçük bütün butonları kapsar. Elektronik devrelerde, elektrikli cihazlarda ve kumanda devrelerinde kullanılabilir. Mikro Anahtar ( Micro switch ) Sınır anahtarlarının daha küçük yapıda olanlarıdır. Elektrikli küçük ev aletlerinde ve biro makinelerinde kullanılır. Örneğin yazıcının kapağının açık veya kapalı olduğu bilgisi bir mikro anahtar vasıtası ile elde edilir. Anahtar ( Toggle switch ) Açma kapama veya konum belirleme gibi işlemler için kullanılan kalıcı veya yaylı olarak geri gelen anahtarlardır. Tek kutuplu tek yönlü - Single Pole, Single Throw = SPST > ON-OFF Tek kutuplu çift yönlü - Single Pole, Double Throw = SPDT > ON-ON Çift Kutuplu Çift Yönlü - Double Pole, Double Throw = DPDT > Dual ON-ON Kayar Anahtar ( Slide switch ) Konum belirleme gibi işlemler için kullanılan kalıcı anahtarlardır. Dip switch (DIP = Dual Inline Parallel) Genellikle elektronik devrelerde seçm anahtarlamaları için kullanılırlar. Cıva kontak ( Mercury switch ) Cam bir tüp içerisine konmuş cıva ve kontaklardan oluşur. Tüpün hareketi ile iletken olan cıva tüp içerinde hareket ederek kontakları kısa devre eder. Cıva yerine metal bilyelerde kullanılabilir hareket algılamasında kullanılırlar. Kontak bacaklarının lehimlenmesinde cam tüpün çatlatılmamasına özen gösterilmelidir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 8

9 Dil kontak ( Reed switch ) Cam bir tüp içerisine konmuş kontaklardan oluşur. Kontaklar manyetik özelliğe sahiptir ve dışarıdan bir manyetik alana maruz kaldığında kontaklar yapışır. Doğal mıknatıs veya elektro mıknatıs ile manyetik alan oluşturulabilir. Kontak bacaklarının lehimlenmesinde cam tüpün çatlatılmamasına özen gösterilmelidir. Parmak tekeri ( Thumbwheel switch ) Parmakla döndürerek veya alt ve üstünde bulunan pimlere basarak konum belirlemesi yapılan anahtardır. İki türlü çıkış alınabilir, ya seçtiğimiz saya karşılık gelen kontak kapanır yada 4 bitlik BCD kodunda çıkış verir. Yani sayı 5 seçildiğinde 4 adet çıkış kontağı ( = ) şeklinde açık veya kapalıdır. Zar Buton ( Membrane switch ) Su, nem, rutubet ve aşırı tozlu ortamlardan kontakların etkilenmemesi için kullanılırlar. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 9

10 Butonlarda kontakların numaralandırılması ilk rakam kaçıncı kontak olduğunu gösterir ikinci rakam ise kontak hakkında bilgi verir. 1-2 kapalı, 3-4 açık kontaktır. Sigortalar Elektrik devresinde oluşacak kısa devrede veya nominal akımın üzerine çıkıldığında devre elemanlarını ve kabloları korumak için devreyi (akımı) kesen elemandır. Kısa devre anında direnç düşeceği için akım değeri çok yüksek değerlere çıkacaktır. Bu ise kabloların ve devre elemanlarının hasar görmesine neden olacaktır. Sigortalar ise bu kısa devre akımın sınırlandırılmasını sağlayacak ve devreye zarar vermesini engelleyecektir. Sigortalar eriyen telli ve manyetik (otomat) olmak üzere iki tipi vardır. Eriyen telli DIN EN sigortalar elektrik akımının ısı etkisine göre çalışırlar. Kısa devre sırasında oluşan yüksek ısı porselen gövde içerisindeki bakır iletkenin zayıflatılmış olduğu Sembolü noktalardan kopmasına neden olmakta ve bu sayede devre kısa devre akımı büyümeden açılmaktadır. NEMA ICS Eriyen telli sigortalar Buşonlu ve NH tipi sigortalardır. Buşon porselen malzemeden Dıazed, Neozed veya Silindirik tiplerde imal edilirler. Elektronik devrelerde küçük akımlarda ise buşon camdan imal edilir. Buşon, gövde içerisinde elektriksel temaslara ve mekanik tehlikelere karşı güvenliğe alınmıştır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 10

11 Gövde ve kapak Diazed Neozed Silindirik NH sigortalar çalışma prensibi açısından buşonlu sigortalar ile ayıdır. Fakat buşonlu sigortalar kullanım zorlukları ve teknik nedenlerle norm olarak 100 A e kadar yapılıp kullanılırlar. Bu nedenle 100 A ve daha yukarı değerlerde olan akımları kesmek için kontaklar arasına basınçla takılan sigortalar olan NH tipi sigortalar kullanılır ve bu tür sigortaların kesme kapasitelerinde oldukça yüksektir. NH sigortalar sigorta altlığı ve sigorta buşonu olmak üzere iki ana parçadan oluşur ve yük durumuna bağlı olarak gecikmeli ve çabuk karakterli olmak üzere iki ayrı karakteristikte imal edilirler. Manyetik (otomat) sigortalarda ise devre akımı küçük bir elektro mıknatıs bobin ve bimetal eleman üzerinden geçirilmektedir. Normal devre akımı geçerken bobinde oluşan manyetik alan ayırma mekanizmasını çalıştırmaya yetmezken kısa devre anında büyüyen akım sayesinde manyetik alanda büyüyerek mekanizmayı çalıştırmakta ve devre açılmaktadır. Aşırı yüklerde ise elektro mıknatıs bobinin çekim gücü devreyi açmaya yetmez bu durumda üzerinden anma akımından daha büyük akım geçen bimetal eleman ısınarak bükülür ve yine mekanizmayı açtırarak akımı keser. Açma yapmış bir otomat sigorta arıza giderildikten sonra mandalı kaldırılarak tekrar kapatılabilir veya gerekli hallerde arıza dışındada mandalı vasıtası ile devreyi açması sağlanabilir. Arızadan sonra eriyen telli sigortalar atılırken otomat sigortaların tekrar devreye alınması büyük bir avantajdır. Otomat sigortalar hiçbir zaman anahtar gibi devreyi açmak kapamak için kullanılmamalıdır. Bu durumda mekanik yapının hassaslığı bozulmakta ve sigorta ömrü kısalmaktadır. DIN EN NEMA ICS Sembolü MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 11

12 Kontaktör ve Röleler: Kontaktörler: Kontaktörler DIN EN NEMA ICS elektrik devrelerini açıp kapamaya yarayan elektro mekanik bir anahtarlardır. Kontaktör bobinine verilen enerji sayesinde hareketli palete bağlı Sembolü kontaklar konum değiştirmekte böylelikle akım yolunu kapamakta veya açmaktadır. Elektromekanik anahtarlama Niçin kontaktör? Kontaktaktör kontaklarına bağlı çok büyük güçlerdeki alıcıların, kontaktör bobinine verilecek olan birkaç yüz mili amperle kontrolü kontaktörleri avantajlı kılmaktadır. Kontaktörün kumandası çok çeşitli şartlarda olabilmektedir örneğin kontaktörün çalışması diğer devre elemanlarının çalışmasına bağlı olabileceği gibi kontaktörün çalışmasında belirli bir zaman gecikmesi de istenebilir veya çalıştıracağımız kontaktör hem ana kontaklarına bağlı yükü çalıştırırken hem de yardımcı kontaklarına bağlı diğer devre elemanlarına da kumanda edebilir. Kontaktörün çalışma prensibi Kontaktör bobinine enerji verildiğinde önce normalde kapalı kontak açılmakta ve birkaç milisaniye içerisinde normalde açık kontak ise kapanmaktadır. Kontaktörlerde karıştırılmaması dikkat edilmesi gereken nokta bobin gerilim değeri ile yük gerilim değerlerinin ayrı oluşudur. Bir kontaktörün bobini alternatif veya doğru akımda çalışabilir ve 24, 110, 220 gibi çeşitli gerilim seviyelerinde olabilir. Ana kontaklardan geçecek olan akım ve yük gerilimi ise ayrıdır ve yine alternatif veya doğru gerilim olabilir. Bir kontaktörün bobini 220 V ve bobinin çekeceği akım 150 ma olabilir ama bu kontaktörün kontaklarından yüzlerce amper geçebilir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 12

13 Eğer kontaktör bobinine alternatif bir akım verilecekse nüve ve palet daha önce bahsedilen demir kayıplarını azaltmak için silisli saçlardan yapılır. Alternatif akımda sinüsoydal eğriyi hatırlayacak olursanız akım bir periyotta iki kez sıfır olmaktadır. Bu durumda ise sıfır geçiş noktalarında elektro mıknatıs paleti bırakacak akım değerinin artması ile tekrar çekecektir. Kontaktör aynı bir zil gibi titreyecek ve kontaklar açılıp kapanacaktır. Bu sorunu ortadan kaldırmak için nüvenin dış bacakları üzerine açılan oluklara kısa devre bakır halkaları yerleştirilir. Bu bakır halkalar trafonun sekonderi gibi çalışacak ve üzerinde bir gerilim indükleyerek kısa devre akımı geçirecektir. Geçen bu kısa devre akımıda bir manyetik alan oluşturacaktır. Hatırlayacağınız üzerinde bobinli devrelerde (RL) akım 90 o geri fazdaydı işte oluşan bu manyetik alanda ana manyetil alandan 90 o geri fazda olacak ve ana alanın sıfır geçişlerinde manyetik alanı takviye ederek nüvenin paleti bırakmasını engelleyecektir. Bobini doğru akımla beslenen kontaktörlerde sıfır geçişler olmadığı için bakır halkalara gerek duyulmayacaktır. Fakat doğru akımda da oluşacak artık mıknasiyetten dolayı bobinin enerjisi kesilsede nüve paleti bırakmayabilir. Paletin nüveye tam yapışmasını engelleyerek sorun giderilebilir. Bunun için ise paletle nüve arasına ince plastik malzemeler konur. Kontaktörle yük kontrolü Kontaktör klemenslerinin isimlendirilmesi: A1 A2 : Bobin gerilim uçları Ana kontaklar ( Normalde açık) 5 6 Yardımcı kontaklar: Normalde açık kontak Normalde kapalı kontak Erken kapatıcı kontak Geç açıcı kontak 1-2, 3-4, 5-6 numaralı kontaklar ana kontaklar olup kontaktörün çalıştırdığı yüke kontrol ederler. Yardımcı kontakların isimlendirilmesinde kullanılan ilk rakam kaçıncı yarımcı kontak olduğunu gösterir ikinci rakam ise yardımcı kontak hakkında bilgi verir. (1-2 kapalı, 3-4 açık kontak ) Örneğin 11-12, ve 2. normalde kapalı yardımcı kontak , ve 4. normalde açık yardımcı kontak gibi. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 13

14 Yardımcı kontaklar kurduğumuz devredeki diğer kumanda elemanlarına ( Kontaktörler, röleler, zaman röleleri ) kumanda etmekte kullanılırlar. Bu nedenle yardımcı kontaklardan birkaç amperlik kumanda akımları gelecektir. Ana kontaklardan ise yük akımını geçeceğinden boyut olarak yardımcı kontaklardan oldukca büyüktürler. Kullanım yerlerine göre kontaktör katagorileri Akın Cinsi Katagorisi Kullanıldığı yer AC - 1 Endüktif olmayan veya çok az endüktif olan yükler, dirençli fırınlar AC - 2 Bilezikli motorlara yol verme, yön değiştirme, ters akımla frenleme. Alternatif AC - 3 Kısa devre rotorlu motorlara yol verme, devreden çıkarma akım Kısa devre rotorlu motorlara yol verme, devreden çıkarma, ters akımla frenleme, yön AC - 4 değiştirme, darbeli çalışma DC - 1 Endüktif olmayan veya çok az endüktif olan yükler, dirençli fırınlar DC - 2 Şönt motorlara yol verme, devreden çıkarma Doğru DC - 3 Şönt motorlara yol verme, devreden çıkarma, yön değiştirme, darbeli çalışma Akım DC - 4 Seri motorlara yol verme, devreden çıkarma DC - 5 Seri motorlara yol verme, devreden çıkarma, yön değiştirme, darbeli çalışma Ters akımla frenleme veya yön değiştirme : Motoru hızla frenlemek için ya ters akımla frenlenir veya faz sargılarından ikisinin ucu değiştirilir. Darbeli çalıma : Motorun kısa aralıklarla devreye alınarak çıkartılması. Bir fırının kumandasında kullanılan AC-1 sınıfı kontaktörle, Asenkron motorun kumandasında kullanılan AC-3 sınıfı kontaktör arsında temel fark ana kontakların hareketli ve duran kontakları arasındaki açıklıktır. Aynı akım değeri için AC-3 sınıfı bir kontaktörün kontaklar arası mesafesi AC-1 sınıfı bir kontaktöre oranla daha büyüktür. Endüktif yük olan motor kumandasında motorun enerjisinin kesilmesi sırasında oluşan ark kontaklar açılırken devresini havadan tamamlamaya devam edecektir. Eğer kontak mesafesi yeterli bir değerde olmasa ark kesilmeyecektir. Yardımcı Kontaktör ve Röleler: Yardımcı kontaktörler herhangi bir güç alıcısını çalıştırmayan sadece kumanda devrelerinde bulunan diğer kumanda elemanlarına ara kumanda etmekte kullanılan düşük kapasiteli kontaktörlerdir. Yardımcı Kontaktör ile Röle arasındaki fark nedir? Yardımcı kontaktörler görünüm itibari ile kontaktörlerin daha küçük boyutlu olanlarıdır üzerinde fazla sayıda yardımcı kontaklara sahip olabildikleri gibi ek modüllerle bu kontakların sayısı da arttırılabilir ve kontak akımları birkaç amper kadardır. Röleler ise daha basit yapıdaki elektromekanik anahtarlardır çok çeşitli çalışma gerilimlerinde imal edilirler ve biri ortak kontak olmak üzere az sayıda kontağa sahiptirler kontak kapasiteleri ise 500 mili amperler seviyesindedir. Çeşitli şekillerde kontaktörler. Eklenebilir kontakler. Röle - Çeşitli kontak yapıları Rölelerin sokete yerleştirilmesi Yardımcı kontaktör kontaklarının isimlendirilmesi MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 14

15 Kontaktörlere takılabilecek çeşitli yardımcı modüller : Yardımcı kontak bloğu : Kullandığımız kontaktörde veya yardımcı kontaktörde kumanda işlemleri için kullanacağımız yardımcı kontak sayısı yetmediği taktirde kontaktörümüze çeşitli açık ve kapalı kontağa sahip yardımcı kontak bloğu ekleyebiliriz. Bu ekleme yukarıda yardımcı kontaktör resminde görüleceğe gibi kontaktörün üzerine mandalla montaj edilebileceği gibi kontaktörün yanınada eklenebilir. Eklenmekte olan bu yardımcı kontak bloğundaki kontaklar hareketi ana kontaktörün paletinden alacağından ana kontaklarla eş zamanlı olarak hareket ederler. Üretici firma kataloglarında çok çeşitli yardımcı kontak blokları bulunmaktadır. Bunlardan yalnızca bir tanesi yan tarafta örnek verilmiştir burada kontak isimlendirilmesine dikkat edilmelidir. Görüleceği üzere yardımcı kontaklar 5 adresleri ile başlamıştır bunun nedeni bloğu bağladığımız ana kontaktör üzerinde 1, 2, 3, 4 numaralı adreslere sahip yardımcı kontakların olabileceği düşüncesidir. Aksi taktirde bir kontaktörde eklenen blokla birlikte aynı isme sahip birden fazla kontak olacak ve bu ise karışıklıklara yol açacaktır. Mekanik kilitleme bloğu : Yardımcı kontaktörlerde kontakları kilitlemek üzere kullanılırlar. A1 A2 kontaktör uçlarına gerilim verildiğinde kontaktör çeker ve mekanik kilitleme sayesinde kilitlenir artık A1 A2 bobin uçlarından enerji kesilse de kontaktör konumunu korumaya devam eder. Kontaktörü eski haline getirmek için ise kilitleme bloğunun E1 E2 uçlarına gerilim vermek gereklidir. Daha çok kullanım alanları enerjinin kısa süreli kesilmesi durumunda veya enerji kesilip tekrar geldiğinde biran önce yarım kalan işin devam etmesi ve bunun için kontaktörün tekrar çalıştırılmasının istenmediği durumlarda kullanılır. Eğer yardımcı kontaktörün normalde açık kontağı üzerinden kilitleme bobininin E1 veya E2 ucu beslenirse yardımcı kontaktör enerjilendiğinde kilitleme bloğunu besleyen normalde açık kontak kapanacaktır herhangi bir anda kilitleme bloğuna enerji verildiğinde bu kapalı kontak üzerinden kilitleme bobini enerjilenecek ve yardımcı kontaktörü bıraktığında kendisine seri kapalı kontakta açılacağından kilitleme bobinininde enerjisi kesilecektir. Zaman rölesi bloğu : Kontaktörlere pnomatik zaman röleleri de eklenebilir. İmalatcı firmalar tarafından çok çeşitli zaman aralıklarında yapılsa da genellikle biri açık diğeri kapalı olan iki kontağa sahiptirler düz ve ters zaman rölesi olarak kullanabilirler. Düz zaman kontağı Ters zaman kontağı Sönümleme elemanları : Bir otomasyon sistemi yalnızca kontaktör ve diğer rölelerden oluşmamaktadır PLC, elektronik zaman röleleri ve diğer elektronik devre elemanları ve hatta mikro işlemci kontrollü elemanların hepsi otomasyon sistemini oluşturmaktadır. Elektronik devrelerin hatasız çalışabilmesi onlara uygulanan gerilimin stabiliğinden geçmektedir. Devredeki kontaktör bobinlerinin çok hızlı devreye girmeleri ve çıkmaları sırasında bu bobin uçlarında ters indiksiyonun oluşturduğu yüksek gerilim pikleri oluşmaktadır bu kısa süreli oluşan yüksek gerilimler devredeki diğer elektronik elemanların arızalanmalarına neden olabilmektedir. Bu gerilim piklerini engellemek için kontaktör bobinlerine paralel olarak sönümleme elemanları kullanılmaktadır. Diyod sönümleme Diyod Zener sönümleme Varistör sönümleme R-C Sönümleme Doğru akımda kullanılır. Basit ve güvenli bir yapıya sahip olsa ardı ardına yapılan hızlı açıp kapamalara uygun değildir. Doğru akımda kullanılır. Basit bir yapıya sahiptir. Ardına yapılan hızlı açıp kapamalara uygundur. Zener geriliminin altındaki gerilimlerde sönümleme yapmaz. Doğru ve alternatif akımda kullanılır. Basit bir yapıya sahiptir. Ardına yapılan hızlı açıp kapamalara uygundur. Varistör geriliminin altındaki gerilimlerde sönümleme yapmaz. Doğru ve alternatif akımda kullanılır. Basit bir yapıya sahiptir. Ardına yapılan çok hızlı açıp kapamalara uygundur. Sönümleme gerilimi hesaplanmalıdır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 15

16 1- Kontaktör, 2-Sönümleme elemanı, 3- Eklenebilir kontak bloğu yan montajlı, 4-5- Eklenebilir kontak bloğu üst montajlı, 6- Zaman rölesi bloğu Kontaktörlerin kullanıldıkları yere göre isimlendirilmesi : Tek devir Çok Devirli Modemler Yolverme kontaktörleri Düşük Devir Yüksek Devir Sola Sağa Sola Sağa Sola Geri Yıldız Üçgen İleri Geri İleri Geri Aşağı Sağa İleri Yukarı Kademeli direnç veya reaktansla yolverme Yukarı Aşağı Yukarı Aşağı K1M K2M K81M K82M K91M K92M K3M K5M K41M KnM Yardımcı kontaktörler ise K1, K2, K3,. Şeklinde isimlendirilirler. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 16

17 Bobini alternatif gerilim olan kontaktörün iç yapısı Bobini alternatif gerilim olan kontaktörün iç yapısı Mekanik kilitleme düzeneği: İleri-geri ve yıldız-üçgen gibi devrelerde aynı anda iki kontaktörün devrede olması elektriksel güvenlik açısından istenmeyebilir. İki kontaktör arasına takılan mekanik kilitleme düzeneği sayesinde kontaktörlerden biri enerjili iken diğer kontaktörün bobinine enerji verilse dahi paletini çekmesi engellenir. Kontaktör montajında dikkat edilecek noktalar: Kontaktör zemine dik montaj yapılır ve en fazla 30 O lik eyime müsaade edilir. Kontaktörün montaj edildiği Pano veya kutunun kapağının kontaktörden özellikle palet mekaniğinden güvenli bir mesafede uzak olmasına dikkat ediniz. Kontaktör çevresel olarak 90 O veya 180 O döndürülerek montaj yapılabilir fakat zemine düşey montaj yapılamaz. Aksi taktirde yay kuvvetleri değişecek ve hareket yuvalarında sürtünmeler ve kasıntılar olacağı için kontaktör güvenli çalışmayacaktır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 17

18 Üstten takılır blokların kontaktöre montajı: Yandan takılır blokların kontaktöre montajı: Kontaktörler ray montajlı veya vida montajlı olabilir. Kontaktörün raya montajı: Kontaktörün gerek kontak gerekse de Kontaktörün vida montajı: montaj vidaları ne az nede aşırı sıkılmalıdır. Kontakların eksik sıkılması iletkenlerin en ufak harekette klemensten çıkmasına veya temas direncinin büyümesi nedeniyle oluşan ısı yanmalara neden olurken montaj vidalarının eksik sıkılması çalışma esnasında kontaktörün titreşim nedeni ile ses yapmasına neden olur. Aşırı sıkılmış vidalarda vidanın diş atması veya çatlaklar meydana gelebilir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 18

19 Zaman Röleleri : Kumana devrelerinde istenen zaman gecikmelerini sağlayan devre elemanıdır. Zaman rölelerinde gecikme çeşitli yollardan sağlanabilmektedir. Pistonlu zaman röleleri: Elektro mıknatıs tarafından çekilen körüğün sıkıştırmış olduğu hava genişliği ayarlanabilen bir delikten boşaltılarak zaman gecikmesi sağlanır. Burada zaman değeri deliğin genişliği ile ayarlanır. Motorlu Zaman Rölesi : Küçük güçlü senkron motorum miline bağlanan dişli sistemi ile zaman gecikmesi sağlanır. Burada senkron motor seçilmesinin nedeni devrinin sabit oluşu, düşük devirlerde dönmesi ve momentinin yüksek oluşundandır. Elektronik zaman röleleri: Kondansatörün deşarj süresi veya dijital devreler ile zaman gecikmesi sağlanır. Yukarıda bahsedilen pistonlu ve motorlu zaman röleleri veya benzeri mekanik hareketli zaman röleleri günümüzde artık yerini elektronik zaman rölelerine bırakmışlardır. Elektronik zaman röleleri ile artık çok farklı fonksiyonlarda zamanlamalar elde edilebilmektedir. Temel prensip olarak kondansatörün deşarj süresinden faydalınalarak zaman ayarı yapılmaktadır. Çeşitli zaman işlevleri: Çekmede gecikme Geri gelmede gecikme Çekmede ve geri gelmede gecikme Kapama wişer kontaklı MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 19

20 Açma wişer kontaklı Flaşör kontaklı impuls kontaklı Yıldız üçgen tu : 50 msn Elektro pnomatik zaman bloklarında zamanlama : Düz veya ters zaman rölesi olarak, açık veya kapalı kontakları kullanarak çekmede gecikmeli ve geri gelmede gecikmeli olarak kullanılabildikleri gibi aşağıdaki bağlantı kombinasyonları ile de çeşitli zaman dilimleri elde edilebilir. Kapama wişer kontaklı Açma wişer kontaklı Kapama kumandası kesilerek Açma kumandası kesilerek MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 20

21 Sayıcılar : Kumanda devrelerinde sayma işlemleri için kullanılırlar. Girişine uygulanan her palste sayısını bir arttırır veya bir azaltır. Önceden girilen sayma değerine gelindiğinde ise kontakları konum değiştirir. Sayıcılar; Aşağı sayıcı. Yukarı sayıcı. Hem aşağı hem yukarı sayıcı. Olabilir Aşağı ve yukarı sayıcıda tek pals girişi vardır ve her pals uygulanmasında yukarı sayıcıda sayı değeri bir artar. Aşağı sayıcıda ise bir azalır. Reset girişine pals uygulandığında ise sayma sayısı sıfırlanır. Aşağı yukarı sayıcıda yukarı sayma girişine pals uygulandığında sayma sayısını bir arttırır aşağı sayma girişine uygulanan pals bir azaltır reset girişine pals uygulandığında ise sayma sayısı resetlenir. Paket şalterler: Paket şalterler, arka arkaya dizilmiş ve paketlenmiş birçok dilimden oluşur. Her dilimde bir, iki, üç veya dört kontak bulunur. Arzulanan kontak sayısını elde etmek için, uygun sayıda dilim arka arkaya dizilir. Böylece paket şalterlere istenildiği kadar kontak konabilir. Paket şalterlerin kumandası, üzerlerinde bulunan kolu çevirmekle yapılır. Bu kol çevrildiğinde, paket şalterin kontakları açılır ve kapanırlar. Kol azar azar dönecek şekilde yapılırsa, paket şalter çok konumlu olabilir. Çok konumlu paket şalterlerle karmaşık kumanda problemleri çözülebilir. Paket şalterlerin kontak ( veya çıt ) şemasına bakarak hangi konumda hangi kontakların açık veya kapalı olduğu görülebilir. Bu şema şalterin katalog bilgisi olup istendiği taktirde bir avometre ile her konumda tüm kontakların durumu ölçülerek çıkarılabilir. Yandaki şemaya bakarak bu şalterin 0 konumunda tüm kontaklarının açık, 1 konumunda ise tüm kontaklarının kapalı olduğu söylenebilir. Bu çalışmaya bağlı olarak muhtemeldir ki bu şalter üç fazlı bir devreye enerji vermek veya kesmek için kullanılmaktadır. Yandaki şemaya bakarak bu şalterin 0 konumunda tüm kontaklarının açık, 1 konumunda 1-2 nolu kontakları kapalı 3-4 nolu kontakları açıktır. 2 konumunda ise 1-2 nolu kontakları açık 3-4 nolu kontakları kapalıdır. Bu çalışmaya bağlı olarak muhtemeldir ki bu şalter iki farklı devre için komitatör çalışma sağlamaktadır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 21

22 Aşırı akım (Termik) röle: Aşırı akım rölesi, sürekli olarak bir devreden geçen akımın termik etkisini kontrol eden ve ısınma müsaade edilen belirli bir üst seviyeyi geçtiğinde kontaklarının konumunu değiştirmesi ile motora enerji veren sistemin devresini açarak akımın kesilmesini sağlayan bir koruma rölesidir. Motor fazla akım çektiğinde motor sargılarında ısı artışı olacaktır yine benzer şekilde röle içerisindeki motor akımının üzerinden geçtiği bimetal elemanlarda ısınacak ve eğilecektir bu eğilme sırasında termik röle üzerinde bulunan ve kapalı olan nolu kontaklar açılacak ve motoru çalıştıran kontaktörün enerjisi kesilerek motor devre dışı kalacaktır. Burada unutulmaması gereken nokta termik rölenin motor güç devresini direk olarak kesmemesidir. Bu işlemi motoru çalıştıran kontaktör vasıtası ile yapmaktadır. Röle üzerinde bir adet ayar vidası bulunmaktadır. Bu sayede termik rölenin akım değeri belirli bir aralıkta istenen değere ayarlanabilmektedir Termik röle üzerindeki bir konum seçici ile anahtar bulunmaktadır. Anahtar A ( Automatic Otomatik ) konumuna getirildiğinde termik röle ısınıp kontakları konum değiştirir ve termik röle soğuduğu zaman ise kontaklar yine eski konumuna geri gelirler. Eğer anahtar H ( Hand Manuel ) konumuna getirilecek olursa termik soğuduktan sonra kontaklar eski konumuna geri gelmez kontakları eski konumuna getirebilmek için termik röle üzerindeki reset butonuna basılması gerekmektedir. Termik rölenin çalışmasını kontrol için üzerinde bir adet test butonu bulunmaktadır. Bu butona basarak termiğin ısınmasını beklemeden kontaklar konum değiştirilebilir. Termik röleler çoğunlukla kontaktörlerin çıkışına bağlanmaktadırlar bu nedenle kontaktör ve termik röle arasındaki kablo bağlantısını ortadan kaldırmak için termik röleler kontaktörlerin çıkışına akuple bağlanacak şekilde de imal edilmektedir. Günümüzde bimetal malzemeli aşırı akım rölelerin yerini faz akımlarının ölçüldüğü dijital aşırı akım röleleri almaya başlamıştır. Bu röleler akım değeri ayarlanan akım değerini geçmesi durumunda yine ayarlanan süre kadar beklemekte ve aşırı akımın devam etmesi durumunda çıkış kontaklarını açmaktalar. Ayrıca gelişmiş modelleri bilgisayara bağlanabilmekte ve geçen akım değerleri izlenerek kaydedilebilmektedir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 22

23 Aşırı akım rölesi bağlantıları: Aşırı akım röleleri her faza ait bimetal elemandan akım geçecek şekli ile tasarlanırlar. Eğer aşırı akım röleleri 3 fazlı değil de 2 veya 1 fazlı sistemlerde kullanılacak ise devre akımının her bimetal elemandan geçmesi sağlanmalıdır. Aşırı akım rölesinin tek kutuplu olarak bağlanması Aşırı akım rölesinin çift kutuplu olarak bağlanması Yıldız üçgen yol vermede aşırı akım rölesinin ayarı I L1 = I 1 I L2 = I 2 I L3 = I 3 U L1 = 3.U 1 U L2 = 3.U 2 U L3 = 3.U 3 U 1 = U L1 / 3 = 0.58 x U L1 U 2 = U L2 / 3 = 0.58 x U L2 U 3 = U L3 / 3 = 0.58 x U L3 I L1 = 3.I 1 I L2 = 3.I 2 I L3 = 3.I 3 I 1 = I L1 / 3 = 0.58 x I L1 I 2 = I L2 / 3 = 0.58 x I L2 I 3 = I L3 / 3 = 0.58 x I L3 U L1 = U 1 U L2 = U 2 U L3 = U 3 Termik röle ayar akımı = 0.58 x Ie Yıldız ve üçgende tam koruma ve daha küçük termik röle seçimi Termik röle ayar akımı = Ie Yıldız ve üçgende tam koruma ve büyük termik röle seçimi Termik röle ayar akımı = 0.58 x Ie Yıldızda koruma yok MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 23

24 Ağır yol alan motorlarda termik röle bağlantısı Akım trafosu üzerinden termik röle bağlantısı. Orta ve büyük güçteki motorlarda kullanılır. Yol alma esnasında termik rölenin kısa devre edilmesi. Bu yöntemde yol alma esnasında motor korunamaz ve kısadevre kontaktörünün devreden çıkması bir zaman rölesi ile sağlanır. Küçük güçteki motorlarda kullanılır. Yol alma esnasında termik rölenin kısa devre edilmesi. Bu yöntemde yol alma esnasında motor korunamaz ve kısadevre kontaktörünün devreden çıkması kendisine seri bağlı termiğin atması (kontakların konum değiştirmesi) ile sağlanır. Küçük güçteki motorlarda kullanılır. Kompak şalterler Motor Koruma Şalterleri: Yapı ve çalışma prensibi itibariyle otomatik sigortaların yüksek akım ve kesme kapasitesine sahip olanları diyebileceğimiz kompakt şalter son yıllarda besleme hatları ve motor koruma devrelerinde düşen maliyetleri artan güvenirlilikleri ve kolay montajları nedeniyle tercih edilen elemanlar haline gelmiştirler. Aşırı yüklere karşı devreyi koruyan termik eleman ve kısa devrelerde şalterin açmasını sağlayan manyetik bobinden oluşan kompakt şalterler standart değerleri haricinde bazı modellerinde belirli bir ayar sahası içerisinde termik ve manyetik ayarları kullanıcı tarafında yapılabilecek şekilde imal edilmektedir. Kompak şalterler ile motor koruma şalterleri çalışma prensibi itibari ile aynıdır. Fakat pano ve hat korumalarında kullanılan yüksek akım değerine sahip olanı kompak şalter adını alırken daha küçük akım değerine sahip ve motor korumada kullanılanları motor koruma şalteri adını almaktadır. motor koruma şalteri kompakt şalterler Kompak şalterlerle motor kumandası : Yardımcı kontak bloğu Arıza ihbar kontağı Kompak şalterin açıkmı yoksa kapalımı olduğunu gösterir normalde açık normalde kapalı kontaktır. Kompak şalterin kısa devre durumunda açması halinde nolu kontağı, aşırı akım nedeni ile açması durumunda ise numaralı kontakları kapanır. Bu sayede kopmak şalterimizin hangi arızadan dolayı açma yaptığını öğrenebilir ve gerektiğinde bu yardımcı kontakları kumanda devremizde kullanabiliriz. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 24

25 Uzaktan açtırma bobini : Uzaktan açtırma bobininin C1-C2 uçlarına gerilim uygulandığında kompak şalterin açması sağlanmaktadır. Kontaktörün devreyi açmasını istemediğimiz veya kontaktör kullanılmayan devrelerde oluşabilecek çeşitli arıza durumlarında motor devresini açmak için kullanılabilirler. Düşük gerilim bobini : Düşük gerilim bobini devrenin enerjisi kesildiğinde veya gerilimde oluşan dalgalanmalarda Kompak şalterin açmasını sağlar. İki çeşidi vardır bunlardan birincisi enerji kesildiğinde gecikmesiz olarak şalteri açarken diğeri kısa süreli enerji kesilmelerinde gereksiz açmaları engellemek için gecikmeli açma sağlarlar. Kompak şaltere modüllerin montajı MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 25

26 Kompanzasyon kontaktörü: Kompanzasyon kontaktörlerinin normal kontaktörlerden farkı üzerine takılan blokta erken kapatıcı kontaklar ve bu kontaklara bağlı seri dirençlerin oluşudur. Kondansatörler teoride ilk devreye girdikleri andan kısa devre gibi davranır ve çok yüksek değerlerde başlayan ve şarj süresine bağlı olarak anma değerine düşen bir akım çekerler. Devreye girme sırasında kondansatörün çekmiş olduğu bu yüksek akım gerek kontaktörün kontaklarına gereksede kondansatörün kendisine zarar vermektedir. Bu akım kompanzasyon kontaktörlerinde sınırlandırılmıştır. Kontaktör enerjilendiğinde ana kontaklardan yaklaşık 3,5 ms önce erken kapatıcı kontaklar kapanarak kondansatör seri dirençler üzerinden akımı sınırlandırılarak devreye alınır. Yarı iletken röle ve kontaktörler: Kısa sürelerde çok fazla sayıda açma-kapama yapan kontaktörlerin kontaklarında oluşan arklar kontakların ömrünün kısa olmasına neden olmaktadır. Ayrıca bu kontaktörlerin bobinlerinde zamanla oluşan ısı iyi bir soğuma sağlanamadığı taktirde kontaktör bobininin yanmasına da yol açabilmektedir. Bu gibi yüklerin kontrolünde yarı iletken teknolojisi kullanılarak tamamen elektronik olarak yapılan ve hiçbir hareketli parçası bulunmayan röle ve kontaktörler kullanılır. Diğer kumanda Elemanları. Termostatlar: Sıcaklığa duyarlı devre elemanlarıdır ve sıcaklığı sabit veya belirlenen sınırlare aralığında tutmak için kullanılırlar. Sıcaklığını ölçtükleri ortam sıvı katı veya gaz olabilir. Çok değişik çalışma prensiplerinde yapılabilirler. Elektronik termostatlar : NTP, PTC veya PT100 gibi sıcaklığa duyarlı elemanların sıcaklığa bağlı değişen değerlerinden yararlanarak çalışırlar. Sıcaklık, girilen ayar değerine geldiğinde kontakları konum değiştirir. Belirli bir sıcaklık aralığında çalışabilirler yani kontakların eski konuma gelmesi konum değiştirmesinden daha düşük sıcaklık değerlerinde olabilir. Hassas sıcaklık kontrolü istenen otomasyon sistemlerinde elektronik termostatlar kullanılırlar.. Bimetal termostatlar: Bimetal, iki uzama katsayısı farklı olan iki elemanın birbirine yapıştırılması ile oluşur. Eleman uzadığında metallerin uzama katsayıları farklı olduğunda bimetal uzaman katsayısı kısa olan metal tarafına kıvrılır. Bu hareketten yaralanılarak kontaklar konum değiştirilir. Sıcaklık ayarı bir mekanizma vasıtasıyla bimetal elemanın hareket yolu kısaltılarak yapılır. Çoğunlukla ütü ve diğer ısıtıcıların sıcaklık kontrolünde kullanılırlar. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 26

27 Körüklü termostatlar : Sıcaklıkla gazların hacimlerinin değişmesi prensibi ile çalışırlar. Depo (Bulp) içerisinde bulunan gazın genleşmesi ile körüğü (Diyafram) iterek kontakları konum değiştirir. Daha çok buzdolabı gibi soğutucularda ve soğutma sistemlerinde kullanılırlar.. Elektro valfler: Kontaktörlerde oluşturulan elektro mıknatısla elektrik akımının akışı kontrol ediliyordu. Elektro valflerde ise elektro mıknatıs sayesinde sıvı veya gaz akışkanların yolunu açmak veya kapamak vasıtası ile kontrol yapılır. Normalde açık veya kapalı olabilirler. Normalde açık valf enerji verilmediği müddetçe akışa müsaade eder ve bobine enerji verildiğinde ise akış yolunu kapatır. Normalde kapalı valf ise ancak bobine enerji verildiğinde akış yolunu açar. Basınç Şalteri Diferansiyel Basınç Şalteri: Su, hava, buhar, gaz veya hidrolikler belirli bir basınç değerine ulaştığında anahtarlama yapan elemandır. Elektronik veya mekanik ( yaylı ) olabilirler. Örneğin hidrofor tesislerinde tankta sıkıştırılan su basıncı istenen değere ulaştığında pompayı durmak veya kompresör kazanı içerisine depo edilen havanın basıncı istenen değere ulaştığında kompresör motorunu durdurmak için kullanılırlar. Tek veya çift basınç değerine sahip olabilirler. Tek basınç değerine sahip olan basınç şalterleri ayarlanan değere ulaşıldığında kontakları konum değiştirir ve basınç ayarlanan değerin altına düştüğünde ise kontakları eski konumuna geri gelir. Bu tip basınç şalterleri genellikle kazan içerisindeki basınç tehlikeli değerlere ulaştığında alarm vermek veya önlem almak için kullanılırlar. Bir diğer basınç şalteri ise çift basınç değerinde çalışan diferansiyel ( fark ) basınç şalteridir. Bu basınç şalterinde kontaklar üst basınç değerinde konum değiştirir ve kontakların eski haline gelmesi ancak alt basınç değerine düşüldüğünde olur. Örneğin bir hidrofor tesisinde pompanın 6 barda durması ve 4 barda çalışmaya başlaması isteniyorsa 4-6 barlık ( bu sahada ayarlanabilen ) diferansiyel ( fark ) basınç şalteri kullanılmalıdır. Basınç şalteri üç veya tek kontaklı olabilir. Üç kontaklı şalter ile direk üç fazlı motor çalıştırılır. Burada dikkat edilecek nokta motor akımı şalter kontak akımından daha büyük olmamalıdır. Tek kontaklı basınç şalterleri ile bir fazlı motor veya kontaktör üzerinden yine üç bazlı motorlar çalıştırılabilir. Basınç şalteri temel olarak metal bir diyafram ve bu diyaframa karşı konulmuş yaydan oluşur. Diferansiyel basınç şalterlerinde alt ve üst basınç değerlerinin ayarını gösteren bir gösterge vardır. Eğer böyle bir gösterge yoksa basınç ayarı şu şekilde yapılır. Üst basınç ayar vidasını ( Büyük yay ) gevşetiniz pompa çalışırken manometreyi kontrol ediniz istenen üst değere ulaşıldığında üst basınç ayar vidasını sıkarak kontakların açılmasını ve motorun durmasını sağlayınız. Alt basınç ayar vidasını ( Küçük yay ) gevşetiniz kazan basıncı düşerken manometreyi gözlemleyiniz. İstenen basınç değerine ulaşıldığında vidayı sıkarak kontakların kapanmasını ve pompanın çalışmasını sağlayınız. ( Bazı diferansiyel basınç şalterinin yapısı farklı olabileceği için vidanın sıkılması veya gevşetilmesi işlev olarak değişebilir.) Uzaktan kumanda darbe akım şalteri ( TL tipi darbe akım şalteri ) Büyük kapalı alanlar, depolar, koridorlar, merdiven boşlukları, oteller, bankalar, hastahaneler gibi yerlerde bir lamba gurubunun birden fazla ayrı yerden kontrolü için vaviyen ve aravaviyen anahtarlar kullanılmaktaydı ve bu sistemle en fazla üç ayrı istasyonda aydınlatma kontrolü yapılabilmekte ve bunun için anahtarlar arası en az iki kablonun çekilmesi gerekmekte idi. TL tipi darbe akım şalteri ile sınırsız sayıdaki istasyondan lamba gurupları yakılabilir veya söndürülebilir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 27

28 OTOMASYON ATÖLYESİ DERS NOTLARI Gurup kumandalı TL şalter Gurup ve merkez kumandalı TL şalter Enerji tasarruf program şalteri TL şalter gibi devresindeki butona ilk basışta lambayı yakar, ikinci basışta ise kapar. Şaltere ikinci defa basılmaz ise 60 dk sonra lambaları kapar Aydınlatma program şalteri 1 saniyeden daha kısa süreyle basıldığında şalter ayarlanan süreye göre maksimum 5 dakika, 1 saniyeden daha uzun süre basıldığında ise maksimum 20 dakika kadar lambayı yakar. Zaman şalteri ( Merdiven otomatı ) Çok katlı binalarda merdiven aydınlatmasında enerji tasarrufu sağlar. Zaman şalterine ayarlanan süre dolmadan basılsa bile bu süre kadar ek bir aydınlatma sağlamaz. Şalter ancak ayarlanan süre dolduktan sonra basıldığında yeniden çalışabilir. Yük şalterleri NH tipi sigorta ile donatılmış bıçaklı şalterdir. Ani açma ne kapama özelliğine sahip şalterler pano ve tablolarda hem ekonomik olması hemde az yer kaplaması nedeni ile tercih edilmektedir. ( Sigorta ve şalter birlikte ) Yük şalteri komple ünite içine yerleştrilmiş sabit kontak bıçakları ve kontak sisteminden oluşur. Kesme enerjisi kontaklar arasında bölünür. Özel yay sistemleri sayesinde kontaklardaki geçiş dirençleri ve enerji kayıpları minumuma indirilmiştir. Açma kapama mekanizması bütün kutupların birlikte ve çok hızlı çalışmasını sağlar. Açma kapama hızı el hareketinden bağımsızdır. Akım şalter üzerinde iki veye tek noktadan kesilebilir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 28

29 Kablo kanalı Kablo kanalları yoğun kablo geçişlerinin bulunduğu güç dağıtım ve elektronik panoları için tasarlanmıştır Pano Tipi Kablo Kanal Ölçüleri Hat şemaları B H E Kondansatör Değerleri Güç (kvar) Kapasite μf / Faz Akım A / Faz Fleorasan Balast Değerleri Güç ( W ) Cos φ Akım ( A ) Civa Buharlı Lamba Değerleri Tip Akım ( A ) Güç ( W ) Güç Düzeltme Kondansatörü μf hatlı devreler ( Nötr ve topraklama hatlarında kullanılan işaretlere dikkat ediniz ) Kaynaklar: Schneider Siemens Emas Devre şeması Tek hat şeması MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 29

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARA BUTON VE KONTAKTÖRLE YOL VERME Şekil - 1 Şekilde üç fazlı asenkron motora buton ve kontaktörle yol veren devre görülmektedir. Devrede start butonuna basıldığında K 1 kontaktörünün

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI

ELEKTRİK MAKİNALARI VE KUMANDA 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI BÖLÜM 4 OTOMATİK KUMANDA DEVRELERİ 4.1.ASENKRON MOTORLARA DİREKT YOL VERME VE DEVRE ŞEMALARI Basitliği, dayanıklılığı ve ekonomik olmasından endüstride en çok kullanılan asenkron motora, gücüne, işletme

Detaylı

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER

6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER 6. ENVERSÖR PAKET ŞALTER Küçük güçlü motorlarda devir yönü değiştirme genellikle, buton ve kontaktör yerine paket şalterle veya kollu şalterle yapılmaktadır. Daha çok ekonomik olmaları nedeniyle tercih

Detaylı

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER

BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER BÖLÜM RÖLELER VE KONTAKTÖRLER AMAÇ: Kontaktör ve rölelerin çalışma prensiplerinin anlaşılması, çeşitlerinin yapı ve özelliklerini kavrayabilme, anlaşılır bir şekilde kullanılabilmesi. Röleler Ve Kontaktörler

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU

ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU ROAD BLOCKER TEKNİK KLAVUZU TSH Teknik Servis Hizmetleri A.Ş Road Blocker - 2005 İÇİNDEKİLER Teknik Özellikler 3 Tanım 4 Elektronik Kontrol Panosu 4 Motor Koruma Rölesi 4 Termik Röle 4 Timeout Zaman Rölesi

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler

5.Butonlar. Resim 1: Değişik yapıdaki buton resimleri. Tablo 1 Tahrik türleri ve sembolleri. Şekil 3 Çok tahrikli üniteler 5.Butonlar Butonlar, kumanda devrelerinde, devrenin çalışmasını başlatmak ve durdurmak amacı ile kullanılan elemanlardır. Çalışma şekillerine göre değişik tip ve yapıda imal edilirler. Butonlar çalışma

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİKFAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KONTROL KUMANDA ELEMANLARI DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ

Detaylı

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006

İKS KUMANDA DEVRELERİ. HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 İKS KUMANDA DEVRELERİ HAZIRLAYAN Hüseyin BULGURCU Balıkesir-2006 1 KONULAR 1. KUMANDA ELEMANLARI VE SEMBOLLER 2. KUMANDA YÖNTEMLERİ 3. YOL VERME YÖNTEMLERİ 4. EV TİPİ SOĞUTUCULAR 5. TİCARİ TİP SOĞUTUCULAR

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR PROBLEM 1: 3 Fazlı Bir Asenkron Motoru Kesik Kesik Çalıştırmak Çalışma Şekli : Kumanda devresindeki start butonuna basıldığında M kontaktörünün bobinine

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları 10. MOTORLARIN FRENLENMESİ Durdurulacak motoru daha kısa sürede durdurmada veya yükün yer çekimi nedeniyle motor devrinin artmasına sebep olduğu durumlarda elektriksel frenleme yapılır. Kumanda devrelerinde

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ

3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ 3. ÜNİTE AYDINLATMA TESİSATI ŞEMALARI ÇİZİMİ KONULAR 1. Adi Anahtar Tesisatı 2. Komitatör Anahtar Tesisatı 3. Vaviyen Anahtar Tesisatı 4. Ara Vaviyen Anahtar Tesisatı 5. Elektronik Anahtar Tesisatı 6.

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR

BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...iv GİRİŞ...v BÖLÜM 1. ASENKRON MOTORLAR 1. ASENKRON MOTORLAR... 1 1.1. Üç Fazlı Asenkron Motorlar... 1 1.1.1. Üç fazlı asenkron motorda üretilen tork... 2 1.1.2. Üç fazlı asenkron motorlara

Detaylı

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir.

Çok sayıda motor şekilde gibi sadece bir durumunda başlatma kontrol merkezi ile otomatik olarak çalıştırılabilir. 7.1.4 Paket Şalter İle Bu devredeki DG düşük gerilim rölesi düşük gerilime karşı koruma yapar. Yani şebeke gerilimi kesilir ve tekrar gelirse motorun çalışmasına engel olur. 7.2 SIRALI KONTROL Sıralı kontrol,

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI

UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI UYGULANMIŞ ÖRNEK PLC PROGRAMLARI Örnek 1: Örneğ e başlamadan önce CPU yu 221 seçmeliyiz.(bu işlem program sonunda da yapılabilir.) Girişler I 0.0 dan I 0.5 e, Çıkışlar Q 0.0 dan Q 0.3 e kadardır. Amacı

Detaylı

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.

Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Örnek Uygulamalar PROBLEM 31: Uzaktan kumandalı, kesik kesik çalıştırılabilen, devir yönü değiştirilebilen, otomatik λ / yol alan, bir asenkron motorun dinamik frenlenme ile durdurulması ile ilgili güç ve kumanda devresini

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

OTOMATİK KAPI KONTROL CİHAZI

OTOMATİK KAPI KONTROL CİHAZI OTOMATİK KAPI KONTROL CİHAZI EKONT Otomatik kapı kontrol cihaz her türlü tam otomatik kapı otomasyonu uygulamalarında kullanılmak üzere tasarlanmış, çok fonksiyonelli ve her türlü güvenlik önlemleri düşünülmüş

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

A. ERİYEN TELLİ SİGORTALAR

A. ERİYEN TELLİ SİGORTALAR SİGORTALAR Sigorta elektrik devrelerinde kullanılan cihazları ve bu cihazları besleyen kabloları, aşırı akımlardan koruyarak devreleri ve cihazı hasardan kurtaran açma elamanlarıdır. Besleme hatlarını;

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları Ayrıca ortak etki mesafesi üretimden kaynaklanan osilatör frekansındaki rasgele farklılıklara bağlıdır. Genellikle çok özel bir durumda açığa çıkmadıkça veya siviç değiştirilmedikçe bu etki fark edilmez.

Detaylı

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur.

RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. BÖLÜM-5 RÖLELER 1 RÖLELER Ufak güçteki elektromanyetik anahtarlara röle adı verilir. Röleler elektromıknatıs, palet ve kontaklar olmak üzere üç kısımdan oluşur. Elektromıknatıs, demir nüve ve üzerine sarılmış

Detaylı

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?

ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden

Detaylı

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ

2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2. KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ 2.1. Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri 2.1.1. Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen bir mil üzerine ard arda dizilmiş ve paketlenmiş birçok

Detaylı

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1

Kumanda Devreleri Ders 01. Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Kumanda Devreleri Ders 01 Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Özer ŞENYURT Ekim 15 2 KUMANDA DEVRE ELEMANLARI VE KORUMA RÖLELERİ Kumanda Elemanları Yapısı ve Çeşitleri Paket Şalterler Yapısı Bir eksen etrafında dönebilen

Detaylı

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi):

KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): KUMANDA DEVRELERİ Örnek 1: Stop öncelikli Start Stop Devresi (Klasik Mühürleme Devresi): START butonuna basıldığında M kontaktörü enerjilenir, M kontaktörünün normalde açık (NO) kontakları kapanır ve motor

Detaylı

RTX1_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda

RTX1_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda RTX1_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Genel amaçlı, 1 röle çıkışlı toggle (buton tip) geçici hafızalı (momentary) olarak çalışabilen alıcı,verici

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri

Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri. Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri Elektrik Kumanda Devreleri Dersleri Tablo 1.1: Kumanda Devre Sembolleri A. KUMANDA DEVRE SEMBOLLERİ Otomatik kumanda devre şemalarında kullanılan elemanların resimleri yerine, o elemanların yerini tutacak

Detaylı

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda

RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda RTX 6A-BX RF Uzaktan Kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Yüksek performanslı 6 kanal RF kontrol alıcı verici seti. Çalışma frekansı UHF 434.9 MHz. Endüstriyel çalışmalara uyumlu.açık

Detaylı

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR

1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1. BİR FAZLI ASENKRON MOTORLAR Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar Üniversal motorlar 1.1. Bir fazlı yardımcı sargılı motorlar 1.1.3. Yardımcı Sargıyı Devreden Ayırma Nedenleri Motorun ilk kalkınması anında

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

5.BÖLÜM. Valf Konumları

5.BÖLÜM. Valf Konumları HİDROLİK-PNÖMATİK 5.BÖLÜM ENDÜSTRİYEL HİDROLİK DEVRE ELEMANLARI VALFLER 5.1 YÖN DENETİM VALFLERİ VALF: İçinde akan sıvıyı yeniden yönlendirme, serbest bırakma, durdurma gibi işlevleri, dışarıdan mekanik,

Detaylı

Marka: Schneider ELECTRIC Ürün Cinsi: Kontaktör Model: TeSys LC*D Türkçe Tanıtım ve Kullanım Kılavuzu

Marka: Schneider ELECTRIC Ürün Cinsi: Kontaktör Model: TeSys LC*D Türkçe Tanıtım ve Kullanım Kılavuzu Marka: Schneider ELECTRIC Ürün Cinsi: Kontaktör Model: TeSys LC*D Türkçe Tanıtım ve Kullanım Kılavuzu ÖZELLİKLERİ Ürün tanımı: Kontaktör, bir elektrik devresinin açılmasını veya kapanmasının sağlayan,normal

Detaylı

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI

eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10000 SERİSİ HİDROLİK KONTROL VANALARI eko10001 MANUEL HİDROLİK Manuel hidrolik kontrol vanaları, hat basıncı ile çalışan, 3 yollu bir selektör vana ile açma-kapama sağlayan hidrolik kontrol vanalarıdır.

Detaylı

TEKNİK DOSYA SB KANATLI MAKAS - GÜVENLİK ETİKETLERİ - SEMBOL ANLAMI BULUNDUĞU YER. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Koruyucu giysi giyiniz.

TEKNİK DOSYA SB KANATLI MAKAS - GÜVENLİK ETİKETLERİ - SEMBOL ANLAMI BULUNDUĞU YER. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Koruyucu giysi giyiniz. Sıcak yüzey. Dokunmayınız. Radyatör, hidrolik yağ tankı ve boru hatları Koruyucu giysi giyiniz. paneli bölgesinde Çizme, bot vb. koruyucu ayakkabı kullanınız. paneli bölgesi Dikkat! Tehlike! Elektrik panosu,

Detaylı

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir?

Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi neden gereklidir? Elektronik Koruma Sistemi yapısı itibarı ile harmonik dalga filtresi görevi ve voltaj dengeleyici görevi yürüterek voltajı ve anlık enerji ihtiyacını optimize

Detaylı

Automatic Entrance & Acccess System GARAJ. Endüstiyel - Seksiyonel Garaj Kapıları. Seksiyonel Kapılar

Automatic Entrance & Acccess System GARAJ. Endüstiyel - Seksiyonel Garaj Kapıları. Seksiyonel Kapılar TM Automatic Entrance & Acccess System Endüstiyel - Seksiyonel Garaj Kapıları GARAJ Seksiyonel Kapılar TM Automatic Entrance & Acccess System TRONCO Endüstriyel Seksiyonel Kapılar TRONCO endüstriyel seksiyonel

Detaylı

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19

010 SİSTEMİ. TEKNOSİSTEM MÜHENDİSLİK - Gazcılar Cad. Anafarta Sok. No:1/A BURSA, Tel:(224)272 37 34 Faks:272 40 19 010 SİSTEMİ 1 VOLUMETRİK DAĞITICILAR US ve USM Serisi volumetrik yağlama blokları endirek yağlama için tasarlanmıştır. Pompa basıncının düşmesinden sonra yağlama bloklarına gönderilen yağ yaylar vasıtasıyla

Detaylı

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ

ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, kumanda devrelerinde sıklıkla

Detaylı

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri

KORUMA ROLELERİ. Aşırı akım röleleri KORUMA ROLELERİ Motorda meydana gelen bir arıza tüm sistemin durmasına neden olacaktır. Bu nedenle motor stator sargılarının düşmanı olan ısı artışına karşı korunması gereklidir. Sargı için izin verilen

Detaylı

RTX12_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda

RTX12_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda RTX12_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Genel amaçlı, 12 Röle çıkışlı toggle (buton tip) geçici hafızalı (momentary) ve latch olarak çalışabilen alıcı,verici

Detaylı

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK

BQ300 RF Röle Kontrol Ünitesi. Kullanım Kılavuzu. Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK RF Röle Kontrol Ünitesi Kullanım Kılavuzu Doküman Versiyon: 1.1 18.11.2015 BQTEK İçindekiler İçindekiler... 2 1. Cihaz Özellikleri... 3 2. Genel Bilgi... 4 2.1. Genel Görünüm... 4 2.2 Cihaz Bağlantı Şeması...

Detaylı

9. Güç ve Enerji Ölçümü

9. Güç ve Enerji Ölçümü 9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde

Detaylı

PROGRAMLANABİLİR TRİSTÖR KONTROLLÜ KUTUP DEĞİŞTİRİCİLİ YAĞ SOĞUTMALI REDRESÖR KULLANIM KILAVUZU

PROGRAMLANABİLİR TRİSTÖR KONTROLLÜ KUTUP DEĞİŞTİRİCİLİ YAĞ SOĞUTMALI REDRESÖR KULLANIM KILAVUZU PROGRAMLANABİLİR TRİSTÖR KONTROLLÜ KUTUP DEĞİŞTİRİCİLİ YAĞ SOĞUTMALI REDRESÖR KULLANIM KILAVUZU Cihazı devreye almadan önce kullanma talimatını mutlaka okuyun. CİHAZIN İLK KURULUMU Cihazınızı koyacağınız

Detaylı

BİLEŞENLER. Güç kontaktörü Tip BMS09.08 / 18.08

BİLEŞENLER. Güç kontaktörü Tip BMS09.08 / 18.08 BİLEŞENLER Güç kontaktörü Tip 09.08 / 18.08 Genel bilgi Dünyanın dört bir yanında yüz binleri aşan sayıda kullanılan kontaktör, güçlü performansı ve son derece yüksek güvenilirlik seviyesi ile otomobil

Detaylı

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV.

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV. ALEV MONİTÖRÜ 03A1 Uygulama Alev monitörleri, uygun alev elektrodu veya UV. fotosel ile birlikte, alevin belirli bir standardın altında olduğunu, yanmanın iyi olduğunu veya alevin söndüğünü haber verir.

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

49 Serisi - Röle Arayüz Modelleri 8-10 - 16 A. Özellikler

49 Serisi - Röle Arayüz Modelleri 8-10 - 16 A. Özellikler Özellikler 1 & 2 kutuplu arayüz modelleri Düşük seviyeli anahtarlama kapasitesi için 5 μm altın kontaklar 49.31-50x0-1 kutup 10 (vidalı uç) 49.52-50x0-2 kutup 8 (vidalı uç) 49.72-50x0-2 kutup 8 (vidasız

Detaylı

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti

COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti COK-0240K Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti Otomobil Elektrik Sistemi Deney Seti, gerçek bir otomobildeki elektrik tesisatını incelemeye, oluşturulacak arızaları gözlemlemeye uygun yapıdadır. Tüm modüller

Detaylı

Panorama. Yumuşak yolvericiler Tüm seri

Panorama. Yumuşak yolvericiler Tüm seri Panorama Yumuşak yolvericiler Tüm seri Neden yumuşak yolverici? Mekanik ve elektriksel problemler için ideal çözüm Endüstride fan, kırıcı, pompa, konveyör, mikser gibi bir çok uygulamanın kalbi olan AC

Detaylı

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION )

11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) 11. DİĞER ELEKTRONİK SİSTEMLER 11.1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ ( ELECTRONIC IGNATION ) Elektronik ateşlemenin diğerlerinden farkı, motorun her durumda ateşleme zamanlamasının hassas olarak hesaplanabilmesidir.

Detaylı

RTX4_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda

RTX4_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda RTX4_LRN Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 Genel amaçlı, 4 Röle çıkışlı toggle (buton tip) geçici hafızalı (momentary) ve latch olarak çalışabilen alıcı,verici

Detaylı

Panorama. Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar

Panorama. Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar Panorama Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar Geniș kontaktör serisi 9 A den 5000 A e kadar tüm uygulamalar için yüksek performanslı kontaktörler Kompakt uygulamalar için mini kontaktörler - 5,5 kw /

Detaylı

RTX2-LRN BX UZAKTAN KUMANDA

RTX2-LRN BX UZAKTAN KUMANDA UZAKTAN KUMANDA delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel-Fax:06-348 65 Kod öğrenmeli, Toplam 5 röle çıkışlı olarak kullanılabilen Toggle- Momentary ve Latch şeklinde çalışabilen genel amaçlı rf uzaktan

Detaylı

RTX1-035BX UZAKTAN KUMANDA

RTX1-035BX UZAKTAN KUMANDA 1 RTX1-035BX UZAKTAN KUMANDA Genel amaçlı (220V AC Girişli) Endüstriyel 1 Kanal Uzaktan Kumanda Deniz Elektronik Lab. TEL& Fax:0216-348 65 21 1 RTX1_035_BX UZAKTAN KUMANDA Deniz Elektronik Laboratuvarı

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ELEKTRİK VE ENERJİ. Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA

Detaylı

Panorama. Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar

Panorama. Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar Panorama Kontaktörler Motor koruma Aksesuarlar Geniș kontaktör serisi 9 A den 5000 A e kadar tüm uygulamalar için yüksek performanslı kontaktörler Kompakt uygulamalar için mini kontaktörler - 5,5 kw /

Detaylı

MORE THAN POWER. Alçak Gerilim Ürünleri Fiyat Listesi. Ekim 2014. Siz müşterilerinizle sıcak çayınızı 5 dakikada yudumlarken

MORE THAN POWER. Alçak Gerilim Ürünleri Fiyat Listesi. Ekim 2014. Siz müşterilerinizle sıcak çayınızı 5 dakikada yudumlarken Alçak Gerilim Ürünleri Fiyat Listesi Ekim 2014 Siz müşterilerinizle sıcak çayınızı 5 dakikada yudumlarken Dünyanın 7. büyük enerji şirketi bu sürede sizin için 27.800 adet otomatik sigorta, 3,400 adet

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU

AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU AC FAZ YÜKSEK GERİLİM KORUMA CİHAZI KULLANIM KILAVUZU ÖNEMLİ Bu cihaz, yüksek kaçak akımından dolayı kesinlikle soğutucu şasesi topraklandıktan sonra çalıştırılmalıdır. Cihazın montajına ve kullanımına

Detaylı

RTX2_LRN 220BX Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda

RTX2_LRN 220BX Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda RTX2_LRN 220BX Kod öğrenmeli Uzaktan kumanda delab Deniz Elektronik Laboratuvarı Tel:0216-348 65 21 220v Ac girişli, 2 kanal toggle (buton tip) geçici hafızalı (momentary) ve latch olarak çalışabilen alıcı,verici

Detaylı

5SL6 Serisi Otomatik Sigortalar

5SL6 Serisi Otomatik Sigortalar 5SL6 Serisi Otomatik Sigortalar BETA Alçak Gerilim Devre Koruma Yeni 5SL6 serisi otomatik sigortaların kısa devre kesme kapasitesi 6 ka dir. Bu otomatik sigortalar, tüm Siemens otomatik sigortaların göstermiş

Detaylı

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır;

Bu bölümde anlatılan temel kumanda elemanları şunlardır; BÖLÜM 1 KUMANDA ELEMANLARI 1.1 GENEL BİLGİLER Elektrik makinalarının ve elektrikli aygıtların çalıştırılmalarında kullanılan elemanlara kumanda elemanları denilir. Kumanda elemanları, sıklıkla kumanda

Detaylı

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz. BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon

Detaylı

İçindekiler. Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar...

İçindekiler. Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar... İçindekiler Genel... 3 ka Otomatik Sigortalar... 4.5 ka Otomatik Sigortalar... 6 ka Otomatik Sigortalar... 10 ka Otomatik Sigortalar... 16 ka Otomatik Sigortalar... Montaj Ve Bağlantı Özellikleri... 3

Detaylı

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ

TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ TRİFAZE VOLTAJ REGÜLATÖRLERİ Trifaze mikro-işlemci kontrollü voltaj regülatörlerimiz 10,5 kva ile 2000 kva güç değerleri arasında standart veya korumalı olarak üretilmektedir. Regülatörlerimiz dengelenmiş

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

GEPA. set. RQ-112B Reaktif Güç Kontrol Rölesi. set. set RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ

GEPA. set. RQ-112B Reaktif Güç Kontrol Rölesi. set. set RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ RQ B SERİSİ REAKTİF GÜÇ RÖLELERİ RQ B Serisi reaktif güç röleleri, alçak gerilim elektrik tesislerinin reaktif güç kompanzasyonunda kullanılırlar. Kondansatör gruplarını devreye alan ve çıkaran reaktif

Detaylı

46.52 46.61. 2 kutup CO, 8 A Soket/Lehim bağlantılı terminaler 1 CO (SPDT) 8/15 2 CO (DPDT) 16/25 250/440 2,000 4,000 350 750 0.37 0.55 6/0.5/0.

46.52 46.61. 2 kutup CO, 8 A Soket/Lehim bağlantılı terminaler 1 CO (SPDT) 8/15 2 CO (DPDT) 16/25 250/440 2,000 4,000 350 750 0.37 0.55 6/0.5/0. Özellikler 1 ve 2 kutuplu röleler 46.52-2 kutuplu 8 A 46.61-1 kutuplu 16 A Soket montaj yada Faston bağlantı ile direkt montaj AC ve DC bobinler Kilitlenebilir test butonu, mekanik indikatör & LED indikatör

Detaylı

3MK-AFP29 1 Loop 64 Adresli Yangın Algılama Paneli

3MK-AFP29 1 Loop 64 Adresli Yangın Algılama Paneli 3MK-AFP29 1 Loop 64 Adresli Yangın Algılama Paneli 3MK-AFP29 adresli alarm paneli mikroişlemci tabanlı ve SMD teknolojisi ile üretilmiştir. 3MK-AFP29 adresli alarm paneline 64 adet dedektör veya buton

Detaylı

SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2015-1

SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2015-1 SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2015-1 İÇİNDEKİLER SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER KAUÇUK FİŞ ve PRİZLER 3-5 CEE NORM FİŞ ve PRİZLER 6-29 YÜKSEK AKIM FİŞ ve PRİZ GRUPLARI 30-37 ALÜMİNYUM BUATLAR 38-39 PLASTİK

Detaylı

Elektronik Termostat TE-1

Elektronik Termostat TE-1 Delivery address:mackenrodtstraße 14, Postal address: JUMO Adres: Instrument Co. Baraj Ltd. Yolu Cad. JUMO Ataşehir Process M Yanyol, Control, Inc. Veri Sayfası 6.551 Sayfa 1/5 Elektronik Termostat -1

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI KONU VE KAPSAM: Alçak gerilim dağıtım panoları, bina içinde kullanılan, zemine montajlı, serbest dikili tip olarak prefabrik standart fonksiyonel

Detaylı

RU1000 Kepenk Güç Kaynağı. Uzaktan Kumandalı Kepenk Güç Kaynağı KULLANIM KILAVUZU

RU1000 Kepenk Güç Kaynağı. Uzaktan Kumandalı Kepenk Güç Kaynağı KULLANIM KILAVUZU RU1000 Uzaktan Kumandalı KULLANIM KILAVUZU İÇİNDEKİLER TANITIM 2 GÜÇ KAYNAĞI' NIN KURULUMU 2-3 KONTROL PANELİ 3 MONTAJ 4 UZAKTAN KUMANDA TANITIMI 4 UZAKTAN KUMANDAYI HAFIZAYA YÜKLEME 5 UZAKTAN KUMANDAYI

Detaylı

SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2014-1

SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2014-1 SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER Fiyat Listesi / 2014-1 İÇİNDEKİLER SANAYİ GRUBU ÜRÜNLER KAUÇUK FİŞ ve PRİZLER 3-5 CEE NORM FİŞ ve PRİZLER 6-31 YÜKSEK AKIM FİŞ ve PRİZ GRUPLARI 32-39 ALÜMİNYUM BUATLAR 40-41 PLASTİK

Detaylı

SCHNEIDER ELECTRIC. Devre Kesiciler. Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu. Multi9 minyatür devre kesiciler

SCHNEIDER ELECTRIC. Devre Kesiciler. Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu. Multi9 minyatür devre kesiciler SCHNEIDER ELECTRIC Devre Kesiciler Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Multi9 minyatür devre kesiciler Minyatür Devre Kesici Ürün Özellikleriyle ilgili Bilgiler: Minyatür devre kesici, aşırı yük ya da

Detaylı

Y-0056 PANO MONTÖRLÜĞÜ EĞİTİM SETİ

Y-0056 PANO MONTÖRLÜĞÜ EĞİTİM SETİ Pano Montörlüğü Eğitim Seti, elektrik - elektronik alanında, bina iç - dış elektrik tesisatları, zayıf akım, kuvvetli akım, aydınlatma vb. panolarının tasarımı, malzemelerin yerleştirilmesi, bara ve kabloların

Detaylı

TEKNİK ÖZELLİKLER. Giriş Beslemesi. Giriş besleme voltajı. Motor Çıkışı. Motor gerilimi. Aşırı yük ve kısa devre korumalı.

TEKNİK ÖZELLİKLER. Giriş Beslemesi. Giriş besleme voltajı. Motor Çıkışı. Motor gerilimi. Aşırı yük ve kısa devre korumalı. 1 TEKNİK ÖZELLİKLER Giriş besleme voltajı Maks. güç harcaması Besleme koruması Motor gerilimi Motor çıkış akımı Motor kontrol şekli Motor koruması Encoder tipi Encoder çözünürlüğü Encoder voltajı Kumanda

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (2) 79-83 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Problemlerin Farklı Endüstriyel Otomasyon Yöntemleri ile Çözümlenerek

Detaylı

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

Elektronik Kurtarma Sistemleri KULLANIM KILAVUZU V - 2.0

Elektronik Kurtarma Sistemleri KULLANIM KILAVUZU V - 2.0 Elektronik Kurtarma Sistemleri KULLANIM KILAVUZU V - 2.0 SKY ELEVATOR KATA GETİRME SİSTEMİ KULLANMA KILAVUZU VE ÖZELLİKLERİ BU BELGE KULLANICILAR İÇİN KILAVUZ OLMASI AMACIYLA HAZIRLANMIŞTIR SKY ELEVATOR

Detaylı

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası

Bobin Gövdesi. Flanşı Tork Ayar Vidası. Balata. Dişli. Montaj Vidası Kompakt bir yapıya sahip olan serisi frenler kontrollü veya kontrolsüz elektrik kesilmelerinde devreye giren kolay montajlı sistemlerdir. Vinç ve otomasyon sistemlerinde, asansörlerde, tekstil, tarım,

Detaylı

ENC50-8 MAGNET- KONTROL SİSTEMİ TEKNİK PLAN

ENC50-8 MAGNET- KONTROL SİSTEMİ TEKNİK PLAN ENC50-8 MAGNET- KONTROL SİSTEMİ TEKNİK PLAN ENC serisi magnet kontrol sistemleri yoğun proseslerde elektromagnetleri çalıştırmak için geliştirilmiştir. Ana kontrol/güç devrelerinde kontaktör kullanılmayan

Detaylı

Güvenliğinizi şansa bırakmayın! www.sigmaelektrik.com

Güvenliğinizi şansa bırakmayın! www.sigmaelektrik.com Güvenliğinizi şansa bırakmayın! ACBCB Açık Tip Güç Şalterleri ACB Genel Sigma açık tip güç şalterleri; Bağlı bulundukları devreyi aşırı yük ve kısa devre akımlarından koruma ve ayırma fonksiyonunu yerine

Detaylı

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar.

Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR SECURITY. Security Geçiş Sistemleri. Kayar Kapılar. Döner Kapılar. Döner Kapılar Kayar Kapılar Hastane Kapıları 90 Derece Kapılar Security Geçiş Sistemleri METAXDOOR SECURITY Ekstra Güvenlik ve Anti-Terör Sistemleri METAXDOOR RBK Road Blocker Metaxdoor RBK Road Blocker

Detaylı