HARDALİYE ÜRETİMİN MEVCUT DURUMUNU DEĞERLENDİRME RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "HARDALİYE ÜRETİMİN MEVCUT DURUMUNU DEĞERLENDİRME RAPORU"

Transkript

1 HARDALİYE ÜRETİMİN MEVCUT DURUMUNU DEĞERLENDİRME RAPORU Trakya Kalkınma Ajansı Kırklareli Yatırım Destek Ofisi Aralık 2014

2 İçindekiler 1. Raporun Amacı 2. Hardaliye İçeceğin Tanımı 3. Ürünün Tarihçesi 4. Hardaliye Üretiminde Kullanılan Teknikler 5. Hardaliye Üretiminde Üzümün Önemi Ve Kırklareli İlindeki Bağların Durumu 6. Hardaliye Sektöründeki Firma Sayısı Ve Kapasite Bilgileri 6.1. Yerel Hardaliye Üreticileri Bilgileri 6.2. Markalaşma Ve Pazarlama Bilgileri 6.3. Firmaların Büyüme Stratejileri 6.4. Sektördeki Diğer Aktörlerin Çalışmaları Kırklareli Üniversitesi Kamu Kurumları, Sivil Toplum Örgütleri Ve Birliklerin Çalışmaları 6.5. Firmaların Ortak Hareket Etme Kültürü 6.6. Firmaların İhtiyaçları 7. Hardaliye İçin Pazarlama Ve İhracat Fırsatları 8. Sonuç 2

3 1. Raporun Amacı Son 10 yıldır birçok kurum ve kuruluşlar tarafından Kırklareli özelinde yöresel Hardaliye ürünün yerel girişimciler tarafından üretilmesi ve Kırklareli İlinin yöresel ürünü olarak ülkemizde ve yurtdışında tanıtılması konusunda çalışmalar yürütülmüştür. Bu rapor, Kırklareli ilinde faaliyet gösteren hardaliye üreticileri ile ve sektör üzerine çalışmalar yapan uzmanlarla yapılan görüşmeler ve masa başı çalışmalar sonunda hazırlanmıştır. Raporun hazırlanmasında, hardaliye üreticisi ve Nişikli Turizm A.Ş. ortaklarından Muhsin Nişikli ile, Karlıbağ Hardaliye Ltd. Şti ortaklarından Rahman Özkaynak ile, Kutbay Hardaliye nin sahibi Kutbay Benni ile, Kırklareli Üniversitesi Teknik Bilimler MYO Müdürü Doçent Dr. Sadık Uçar ile ve Kırklareli İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Gıda Müdürlüğü mühendislerinden Melahat Dedetürk ile görüşmeler yapılmıştır. Raporun amacı: Hardaliye ürünün yöresel içecek niteliğinden sağlık açısından kayda değer ürüne ve ulusal bir içeceğe dönüşmesi yolundaki çalışmaları değerlendirmek, Kalkınma Ajansı ve İl Yatırım Komitesi olarak yerel üreticilerin önünde ve ürünün gelişmesi yolunda ki zorlukların belirlenmesi ve ortak çalışmalara tavsiye niteliğinde yön sunulmasıdır. 2. Hardaliye İçeceğin Tanımı Hardaliye, koyu renkli ve kokulu üzümlerden elde edilen üzüm şırasına vişne yapraklarının ve hardal tohumunun ilave edilmesiyle üretilen, Kırklareli iline özgü alkolsüz bir içecektir. Geçmişte sofralık ve papazkarası gibi üzümlerden de hardaliye yapıldığı rivayet edilse de, günümüzde, hardaliye üretiminde, Cardinal, Alphonse, Cabarnet, Merlot, Shiraz gibi yüksek kaliteli üzüm çeşitleri tercih edilmektedir. Gerek nesilden nesile aktarılan bilgiler, gerekse yapılan bilimsel araştırmalar neticesinde, bu içeceğin bir vitamin deposu olduğu, iştah açtığı, harareti kestiği, kuvvet verdiği, tansiyonu dengelediği, dolaşım ve bağışıklık sistemlerini düzenlediği bulgularına ulaşılmıştır. Tatlı bir tadı ve hoş bir kokusu olan hardaliye içeceği, içerisine katılan hardal tohumu oranına bağlı olarak içen kişinin boğazından geçişi esnasında hafif bir yanma-burukluk hissi vermektedir. Tadının, üzüm şırasına kıyasla daha güçlü ve yoğun olduğu söylenebilir. Hardaliye içeceği hoş tadı ve aroması nedeniyle tüketilebileceği gibi, ayrıca sağlığa olan faydaları nedeniyle bir destekleyici besin olarak da tüketilebilir. 3. Ürünün Tarihçesi Hardaliye içeceğinin tarihi ve Kırklareli ilinin bağcılık tarihi birlikte ele alınması gereken konulardır. Çünkü, geçmişte tıpkı hardaliye içeceği gibi, bağcılık ta, Kırklareli ilinde çok önemli bir ekonomik değer olarak kabul edilmiştir. Şöyle ki, Kırklareli İlinin eski isimlerinden birisi Lozengrad tır. Bulgarca bir isim olan "Lozengrad" kelimesinin Türkçe karşılığı Üzüm Şehridir. Ayrıca, Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde Kırklareli ilindeki bağlar ve bağcılık hakkında şu ifadelere rastlanmaktadır : "Yirmibini aşkın bağ ve bahçesi vardır. Müsellesi (içki), pekmezi ve köftürü (üzüm pekmezi) pek ünlüdür. Bu ve benzeri, birçok yazılı ve sözlü kaynaktan edinilen bilgilere göre, Kırklareli ili tarihinde bağları, hardaliyesiyle ve şaraplarıyla anılmıştır. Ayrıca, hemen hemen her köyde, her yerleşim biriminde bağlık olarak adlandırılan mevkiler bulunduğu söylenmektedir. Savaşlar, mübadeleler, ekonomik yapıdaki değişimler ve bağ hastalıkları zamanla Kırklareli için çok önemli bir ekonomik değer olan bağların ve bağcılığın yok olma noktasına gelmesine neden olmuştur. Oysaki, yapılan analizler ve üreticilerden alınan bilgilere dayanarak, Kırklareli ilinin toprağının, ikliminin ve kültürünün bağcılığa ve üzüm yetiştiriciliğine son derece elverişli olduğu söylenebilir. 3

4 Hardaliye üretiminin Osmanlılar döneminde başladığı ve 500 yılllık bir geçmişi olduğu söylenmektedir. Bu içeceğin eski dönemlerde geleneksel yöntemler yardımıyla üzüm şırasını koruyabilme amacıyla geliştirildiği düşünülmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi, Kırklareli ilinin geçmişte üzüm ve bağcılık alanındaki gelişmiş yapısı düşünüldüğünde, hardaliye içeceğinin çıkış noktası ve yöresi olarak Kırklareli ilinin kabul edilmesi tarihi bilgilerle örtüşmektedir. Ayrıca, Kırklarelili yazar ve araştırmacı Nazif Karaçam'ın ulaştığı bilgiler ışığında, 1900'lü yıllarda, Eminönü, Aksaray, Direklerarası ve Laleli gibi İstanbul'un önde gelen semtlerinde "Kırk Kilise Hardaliyesi" ismiyle, hardaliye içeceğinin satışının yapıldığı ve hardaliyenin İstanbul'da da beğenilen ve aranan bir içecek olduğu söylenmektedir. (Kırk Kilise, Kırklareli'nin eski isimlerinden birisidir). Bu yıllarda, özellikle sıcak geçen ramazan akşamlarında sofraya hardaliye getirilmesi bir çeşit adete dönüşmüştür. Oruçlu olanların, günün bütün hararetini bu ferah, içimi buruk, Osmanlı mutfağının geleneksel şuruplarını andıran meşrubat ile giderdiği rivayet edilmektedir. Ayrıca, 1 Ocak 1885 ylına ait İstanbul basınında çıkmış olan şu ilan da, bu bilgileri doğrular niteliktedir : "Babıali Caddesi 4 numaralı dükkanda meşhur sucu Ohannes Ağa bu kere cümlenin hoşnudiyetini celp etmek üzere dükkanın fevkinde ( üstünde ) bir bab oda olduğu halde bir tarz-ı cedide imal ve meşeratı sairesini ikmal ve mahsusen ( özel olarak ) KIRKKİLİSE'den ( Kırklareli'den..) Hardaliyeli Şıra celp ettiği gibi nefis şuruplar ve pekmezli boza ve çay üturat ettiği ( sattığı ) ilan olunur." Görüldüğü gibi, 1885 yılında İstanbul'da yaşayan gayri müslim azınlıklar hardaliye içeceğinin ticareti ile uğraşmakta ve İstanbul'un önde gelen muhitlerinde bu içeceğin satışı yapılmakta ve hatta gazete ilanlarına konu olmaktadır. Ayrıca, ilanda açıkça Kırklareli Hardaliyesi (Kırkkilise Hardaliyesi) ibaresinin yer alması da, bize bu içeceğin yöresinin Kırklareli olduğunu kesin bir biçimde kanıtlamaktadır. Yakın tarihe baktığımızda ise, 20 Aralık 1930 yılında Kırklareli'ye gelen Mustafa Kemal Atatürk, belediye binasında belediye meclis üyeleri ile konuşurken, Belediye Zabıta Müdürü Süleyman Önen'in kendisine ikram ettiği hardaliyeyi içmiş, tadını çok beğenmiş ve "Hardaliyeyi milli meşrubat haline getiriniz." şeklinde bir talimat vermiştir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, bağcılığa yeterince ilgi gösterilmemesi, halk arasında "ağır iş" olarak tanımlanması, bilinçsiz uygulamalar, savaşlar, mübadeleler, ekonomik yapıdaki değişimler ve bağ hastalıkları zamanla Kırklareli için çok önemli bir ekonomik değer olan bağların ve hardaliyenin bugüne kadar hak ettiği değeri görememesine neden olmuştur. Son yıllarda, bilinçli üreticilerin, kamu kurumlarının ve sivil toplum örgütlerinin çabaları ile bu değeri içecek ve endüstri yeniden Kırklareli'nin gündemine girmiş ve hızla gelişmeye başlamıştır. 4. Hardaliye Üretiminde Kullanılan Teknikler Teknik olarak hardaliyenin üretim süreçlerini ele almadan önce, hardaliye üretiminin tarihsel ve kültürel boyutlarından da bahsetmek yerinde olacaktır. Osmanlı İmparatorluğu döneminde, Rumlar ve Yahudi azınlık daha çok üzümü içki üretmek için değerlendirmişlerdir. Bu doğrultuda, şarap üretimi de daha çok bu azınlıkların elinde yaygınlaşmıştır. Bu bilgiler ışığında akla gelen ilk düşünce, şarabın alkol içermesi sebebiyle, Müslüman ahalinin üzümden hardaliye yapma yolunu tercih ettiği şeklindedir. Bu üretim şeklinin yaklaşık bir buçuk asırlık bir geçmişi olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca, Müslüman ahali ise üzümü pestil, pekmez, pelte, beyaz şıra, kehribar renginde kükürtlü şıra yapımında ve yaprağını da sarmalık olarak kullanmak suretiyle değerlendirmiştir. Bu üretim şeklinin yaklaşık bir buçuk asırlık bir geçmişi olduğu varsayılmaktadır. Hardaliye, koyu renkli ve kokulu üzümlerin ezilip, cibresi (şıra ve ezilmiş üzüm tanelerinden oluşan karışım) ile birlikte içerisine vişne yaprağı, hardal tohumu ve koruyucu amaçla belli oranlarda K- Sorbat ve Na-Benzoat katılarak, belli koşul ve sürede fermente edilerek üretilmektedir. Hardaliyenin 4

5 hazırlanması üzümlerin en olgun dönemlerine rasgelecek şekilde, bağbozumu sonrasında başlar. Bu sebeple Eylül ortalarından itibaren, Ekim ve Kasım ayları boyunca hardaliye yapımına devam edilir. Hardaliye üretiminde, kırmızı-siyah renkli kokulu üzümlerin tercih edildiği ve yapımında Alphonse, Papazkarası, Pamit, Müşküle, Razaki, Kardinal, Cabarnet, Merlot cinsi üzümlerinin yaygın olarak kullanıldığı üreticiler tarafından ifade edilmiştir. Ayrıca, son yıllarda hardaliye üretiminde Shiraz cinsi üzümlerin de kullanıldığı ve çok çok iyi sonuçlar alındığı bilgisi de edinilmiştir. Hardaliye üretimi sürecinde, önce üzümler yıkanır ve sadece kabuğu kırılacak kadar (renginin koyu olması için) ezilir. Bu süreçte, üzümlerin saplarından ayrılması ve ezilmesi makineler yardımıyla yapılmaktadır. Sonraki aşamada, bir kat üzüm, bir kat vişne yaprağı şeklinde yaprak katmanlar paslanmaz kazanlara yerleştirilir ve bir önceki prosesten (üzümlerin ezilmesi prosesi) elde edilen üzüm şırası da kazanlara aktarılır. Hardal tohumu da kabuğu çatlayacak kadar ezilip kazanlara atılır. Bu süreç esnasında, paslanmaz kazanlar yerine geleneksel üretim yöntemleri arasında olan, meşe fıçıların veya toprak küplerin kullanımı da tercih edilebilir. Ancak bu materyaller, özellikle hijyen açısından günümüzde çok tercih edilmemektedir. Hardal tohumu, şıranın, şarap ya da sirkeye dönüşmesini önlemektedir. Hardaliye fermantasyon döneminden sonra, ortalama gün içerisinde içilecek kıvama gelmektedir. Hardaliyenin olgunlaşması için ortam ısısının derece olması tercih edilir. Son aşamada ise, hardaliye, tortusundan arınması için süzülür. Saklanması sırasında da serin ve gölge yerlerde muhafazasına dikkat edilir. Çok sıcak veya soğuk ortamlar hardaliyenin nefasetine olumsuz etki etmektedir. Kırklareli Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Tüksek Okulu Müdürü ve Gıda Teknolojileri Bölümü öğretim üyesi Doçent Dr. Sadık Uçar hardaliye üretiminin aşamalarını şu şekilde tanımlamaktadır : "Hardaliye, üretiminin başlangıcından itibaren üç dönem geçirmektedir. Birinci aşamada tat, sert, acı ve yakıcı olup içime elverişli olmayıp fermantasyonun başından itibaren gün sürer. İkinci aşama, hardaliyenin biyolojik ve kimyasal oluşumunun tamamlandığı dönem olup, tat eski şiddet ve yakıcılığını kaybetme eğiliminde olup içim kalitesinin en yüksek olduğu dönemdir. Buzdolabı şartlarında olursa bu dönem 4-6 ay sürer. Üçüncü dönem ise hardaliyenin tadı normal şıra lezzetine yaklaşır. Sertlik ve acılık azalır hardaliye özelliğini kaybetmeye başlar. Normal koşullarda veya ısı şokuna maruz kalırsa ya da yabancı mikroorganizma bulaşması olursa depolanması daha kısa sürüp hızla bozulmaya başlar." Ayrıca, hardaliye üretiminde pastörizasyon yönteminin kullanılması da, şu anda üzerinde araştırmalar yapılan ve tartışılan bir yöntemdir. 5. Hardaliye Üretiminde Üzümün Önemi ve Kırklareli İlindeki Bağların Durumu Hardaliyenin üretim sürecinde ideal olanı, üretim yerinin ve bağların aynı yerde olmasıdır. Özellikle, üzümlerin toplandıktan sonra bekletilmeden üretime alınması, hardaliyenin oluşumu, kalitesi ve lezzeti açısından çok önemlidir. Üzümlerin, üretim öncesinde ezilmemesi ve fiziksel olarak darbe almaması tercih edilmektedir. Bu nedenle, hardaliyenin hammaddesinin mümkün mertebe Kırklareli ili sınırları içerisinden karşılanması önem taşımaktadır. Ancak, ilimizde toplamda dönüm kadar üzüm bağı olduğu tahmin edilmektedir. Ayrıca, bu rakam içerisinde, sofralık üzüm olarak ürün veren bağların da dahil olduğunun altının çizilmesi gerekmektedir. Bu durumda, hardaliye üretiminde kaliteyi getiren Merlot, Cabarnet ve Shiraz gibi üzüm cinslerinin ilimizde yeterli miktarlarda yetiştirilmediği sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede, gerek üreticilerin, gerekse de bu konu üzerinde çalışan uzmanların görüşleri Kırklareli ilindeki üzüm bağlarının miktarının ve kalitesinin artırılmasının hardaliye üretimi açısından çok büyük bir önem arz ettiği yönünde olmuştur. Bu raporun hazırlanması esnasındaki görüşmelerde, bağcılığın gelişmesi açısından mutlaka üzüme destekleme verilmesi gerektiği konusu da defalarca kez üreticiler tarafından ifade edilmiştir. Bu 5

6 kapsamda, özellikle hardaliye sektörünün gelişebilmesi için, Kırklareli ilindeki bağların miktarının ve üzüm cinslerinin kalitelerinin artırılması bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Merlot, Cabarnet ve Shiraz cinsi üzümlerin daha fazla miktarlarda yetiştirilmesi hardaliye sektörünün önünü açacaktır. Ayrıca, ilimizdeki üzüm bağlarının küçük parçalar halinde ve dağınık bir yapıda olması, bağların havadan ilaçlanmasının önündeki en büyük engeldir. Özellikle mevsimin yağışlı geçtiği ve bağların buna bağlı olarak çamurlu olduğu senelerde, ilaçlama noktasında büyük sıkıntılar yaşanmaktadır (2014 yılında olduğu gibi). Bu durumda da, ilaçlama eksikliğine bağlı olarak üzümlerde ciddi hastalıklar ortaya çıkmakta ve rekolteler çok düşük hatta yok a yakın gerçekleşmektedir (2014 yılında olduğu gibi). Bu nedenle, Kırklareli ilindeki bağlık alanların genişletilmesi ve parçalı yapılarının ortadan kaldırılması şarttır. Buna bağlı olarak, havadan ilaçlama imkanının da mutlaka sağlanması gerekmektedir. Hammaddenin Kırklareli içerisinden karşılanamadığı durumlarda da, farklı illerden hammadde temini yaparak hardaliye üretimi yapmak mümkündür. Ancak, hammadde temininin il dışında yapıldığı dönemlerde, üzümler toplandıktan hemen sonra vakit kaybedilmeden, muhafazalı bir şekilde istiflenerek sağlam bir şekilde nakliyeye hazır hale getirilmesi ve nakliyesinin çok iyi koşullarda yapılması gerekmektedir. Çünkü, ezilme ve darbelere bağlı olarak üzümlerde fermantasyon sürecinin başlaması ve ilerlemesi tehlikesi mevcuttur. 6. Hardaliye Sektöründeki Firma Sayısı ve Kapasite Bilgileri 6.1. Yerel Hardaliye Üreticileri Bilgileri Kırklareli İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nden alınan bilgilere göre, Kırklareli ilinde üretici kayıt belgesine sahip 2 adet hardaliye üreticisi bulunmaktadır. Bu üreticiler; Kırklareli Üzüm Üreticileri Tarımsal Bağcılık Dış Ticaret A.Ş Litre / Yıl (TR39K ) Ellez Bağcılık Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti Litre / Yıl (TR39K ) olarak kayıtlıdır. Ancak, Kırklareli'de hardaliye ürünü satışı yapan ve kendi markasına sahip başka işletmeler de bulunmaktadır. Bu işletmeler, Kırklareli Üzüm Üreticileri Tarımsal Bağcılık Dış Ticaret A.Ş.'ye ve Ellez Bağcılık Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye kendi markalarıyla fason üretim yaptırmaktadırlar. Kendi markasıyla hardaliye satışı yapan diğer işletmeler ise; Nişikli Turizm A.Ş Litre / Yıl Karlıbağ Hardaliye Ltd. Şti Litre / Yıl Kutbay Benni Litre / Yıl Yapılan görüşmeler ve edinilen bilgiler ışığında, hardaliye sektöründe şu anda üretim ve satış yapan firmaların, firma başına 1-2 kişi istihdam ettikleri görülmüştür (Firma sahipleri hariç). Hardaliye sektörünün Kırklareli ilinde sağladığı istihdamın 10 kişi civarında olduğu tahmin edilmektedir. Mevsimlik olarak üretim yapılması ve firmaların düşük miktarlarda üretim yapmaları nedeniyle, salt hardaliye sektörünün istihdam açısından Kırklareli iline ciddi bir katkısı olduğu saptanmamıştır. Ancak, hardaliyenin hammaddesi olan üzüm yetiştiriciliğini de hesaba katarsak, özellikle kırsaldaki istihdam açısından Kırklareli'de hardaliye üretimi önem taşımaktadır Markalaşma ve Pazarlama Bilgileri 6

7 Kırklareli İlinde hardaliye üretimi faaliyetinde bulunan işletmelerin tamamının ticari markaları mevcuttur. Bu markalar altında işletmeler kendi üretim ve pazarlama çalışmalarını yürütmektedir. İşletme Adı Marka Online pazarlama Pazarlama araçları Satış noktaları Karlıbağ Bağcılık Üzümsuyu Hardaliye İşletmeleri Otomotiv Sanayi ve Tic. Ltd. Şti rdaliye.com.tr 1 Kırklareli merkez de, yerel şarküteri ve gıda satış yerlerinde pazarlanmaktadır. İstanbul da toptan dağıtıcı ile çalışılmaktadır 35 satış noktasına erişilmiş, Edirne de Arslanzade Şekerleme de satışı yapılmaktadır. Bursa merkezlerinde eczanelerde de sağlık ürünü olarak satılmaya başlanacaktır Kırklareli Üzüm Üreticileri Tarımsal Bağcılık Gıda İç ve Dış Ticaret A.Ş. zumureticileri.c om Kırklareli Merkezinde Hardaliye Evi satış noktasında pazarlanmaktadır. Kutbay Benni Kutbay Benni Hardaliyecilik Nişikli Turizm Sanayi ve Tic. A.Ş. Lezzetis, Nevigurme gibi online satış firmalar üzerinden satış yapılmaktadır. Kendi online satış sistemi oluşturulmamışt ır, ancak hazırlık aşamasında olduğu açıklanmıştır. internet sayfasında hardaliye ürünün tanıtımı yapılmıştır ancak online satış yapılmamaktadı Yerel şarküteri ve restoranlarda satışı yapılmaktadır. İstanbul da 1 satış noktası mevcut Kırklareli Merkez de. 7

8 Ellez Bağcılık Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. r. tr Ellez markası altında satışlar ancak online sayfa üzerinden yapılmaktadır. Firma kendi üretim tesisini başka üreticiye kiralamıştır. Yapılan görüşmelerden, ürünün pazarlanması konusunda firmalar ortak tanıtım stratejisi altında hareket etmedikleri ortaya çıkmıştır. Her bir üretici kendi imkanlarıyla yöresel ürünleri tanıtan fuarlara katılım sağlayıp, kendi pazarlama ağını oluşturmaya çalışmaktadır. Bir firmanın hardaliye ürününü Doğal Enerji İçeceği olarak tanıtımını yapıp, sağlık açısından yararları olan doğal sağlık ürünleri grubunda Hardaliye nin de yer alması ve bu şekilde eczanelerin bünyesinde de satışının yapılması hususunda çalışmaktadır. Hardaliye nin tamamen doğal ve sağlık açısında önemli maddeleri içerdiğinden, bununla birlikte üretim proseslerinde de üreticilerin bu ürünün doğallığın korunması ve seri üretime geçildiğinde de buna dikkat edeceklerini belirtmiş olduklarından dolayı, diğer üreticiler de Hardaliye ürünün aslında birçok sağlık sorunlarına şifa getiren bir ürün olarak tanıtılıp pazarlanmasına olumlu bakmaktadır. Bununla birlikte Hardaliye içeceğini üreten bazı işletmeler tarafından, üretimden atık olarak nitelendirilen üzüm çekirdekleri ve kabuklarının değerlendirilmesi ve doğal sağlık ürünleri arasında bu atıklardan elde edilen ürünlerin de yer almaları hususunda çalışmalara imza atılmıştır. Bu nedenle Hardaliye ürünün ileriki dönemlerde sadece doğal yöresel enerji içeceği olarak değil, bununla birlikte sağlık açısından büyük önem taşıyan, faydaları üniversite ve bağımsız araştırma kurumların raporlarıyla ispat edilmiş ve kendisiyle birlikte hardaliye den süzülen üzüm çekirdeklerin, kabukların faydaları ve önemleriyle tanıtılmaya başlanılacağına inanılmaktadır Firmaların Büyüme Stratejileri Yerel firmaların büyüme stratejilerine baktığımızda ileriki dönemlerde her birinin kapasite artırımına ve bu şekilde daha büyük talebe cevap verilmesi için yatırıma gidilmesini düşünüldüğü tespit edilmiştir. Kırklareli ilinde faaliyet gösteren üç hardaliye üretim tesisinin toplam kurulu kapasitesi 167 ton/yıl olmakla birlikte, 2015 yılında bu kapasitenin 500 ton/yıl olarak yükselmesi beklenmektedir. Bu süreçte yerel firmaların en büyük ihtiyaçları mevcut arz-talep dengesinin sağlanması ve pazarın hardaliye talebine cevap verilmesi amaçlı devlet desteklerinden yararlanma imkanların sağlanmasıdır. Firmaların büyüme stratejilerinde; pazarlama kanalların çeşitlendirilmesi, kullanılan üretim tesislerin yenilenmesi ve kapasitelerin arttırılması, bağ alanların büyütülmesi, üretimde yeni teknolojilerin dahil edilmesi, üzüm üretim prosesinden çıkan atıkların farklı sağlık gıda ürünlerine dönüştürülmesi takviye edici gıdalar olarak piyasada tanıtılması, gıda ihtisas fuarlara katılım sağlanıp Hardaliye içeceğinin ulusal ve uluslararası alanda tanıtılması gibi konular yer almaktadır. Hardaliye ürünün kalitesinin korunması için İlimizde mutlaka üretilen üzüm miktarı da arttırılmalıdır. Bu kapsamında yerel hardaliye üreticilerden eski bozulmuş bağların iyileştirilmesi, yeni bağların oluşturulması ve bununla birlikte elde edilen üzüme de devlet desteği sağlanması gibi konularda yerel kurumlardan çalışmaların yapılması önerilmiştir. 8

9 Kırklareli ilin bağcılıkta olan 100 yıl öncesi ki ihtişamının geri kazanılması ve çiftçilerin Trakya bölgesi için sıradan sayılan ve katma değeri düşük olan buğday ve ayçiçeği yetiştiriciliğin dışında, üzüm gibi dekar bazında katma değeri yüksek olan tarımsal ürünlerin ekimine yönelmesi hedeflenmelidir. Bu amaçla, özellikle Kırklareli ilinde orman köyleri niteliğini taşıyan köylerde yaşayan vatandaşlar için ülkemizde uygulanmakta olan ORKÖY Ekonomik nitelikli kredi desteklerinin Kırklareli İlinde bağcılık faaliyetleri için yararlanma oranların arttırılması önem arz etmektedir. Yerli işletmeler tarafından ayrı bir ürün olarak piyasalara tanıtılmaya başlanmış olan üzüm çekirdeği ürünün özellikle hardaliye üretiminden elde edilen çekirdeklerden oluştuğu belirtilmelidir. Bununla birlikte, büyük umutlar vaat eden bu ürünün daha doğru bir şekilde piyasalarda tanıtılması ve doğru müşteri kitleye ulaştırılması amaçlı Üniversite ve Araştırma merkezleriyle birlikte hardalın üzüm çekirdeği üzerindeki etkisi incelenmeli ve sağlık açısından faydaları hakkında bilgilendirme çalışmaları yürütülmelidir. Bu çalışmalar hardaliye içeceğini üreten işletmelerin sadece tek ürünle değil, bununla birlikte hardal ve üzüm hammaddelerinden oluşan ürün çeşitliğini genişletip, farklı yöresel ürünlerle de Kırklareli İlinin adını duyurma yolunda olacaklardır. Ayrıca, Hardaliye üretim proseslerini inceleyen ve içeceğin daha sağlıklı bir şekilde elde edilmesiyle ilgili araştırmalarda bulunan Kırklareli Üniversitesi ve yöre bağcılığının gelişmesine hizmet etmek amacıyla 1930 yılında kurulan Tekirdağ Bağcılık Araştırma İstasyonu Müdürlüğü ile yerel hardaliye üreticilerin iletişim ve işbirliği içerisinde olmaları, hardaliye ürününde kullanılan üzüm türlerin verimliliği ve daha kaliteli ürün elde edilmesi açısından önem taşıdığı kanaatindedir Sektördeki Diğer Aktörlerin Çalışmaları Kırklareli Üniversitesi Kırklareli Üniversitesi, kuruluşundan bu yana, hardaliye içeceğine sahip çıkmış, tanıtım ve Ar-Ge amaçlı deneme üretimleri yapmış ve bu alanda bilimsel çalışmalara imza atmıştır. Bu çalışmalar kapsamında yapılan en önemli faaliyet her yıl düzenli olarak yapılan tanıtım ve Ar-Ge amaçlı deneme üretimleridir. Yılda 1-2 ton arasında değişen miktarlarda yapılan bu üretim, Kırklareli Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Müdürü ve Gıda Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doçent Dr. Sadık Uçar'ın nezaretinde yapılmaktadır. Doçent Dr. Sadık Uçar, aynı zamanda hardaliye üzerine iki ulusal ve bir de uluslararası olmak üzere toplam 3 adet bilimsel yayın yapmıştır. Ayrıca, Kırklareli Üniversitesi hardaliye üzerine düzenlenen panellerde yer almış ve hardaliye yarışması düzenlenmesi noktasında ilgili kurumlara destek sağlanmıştır. Kırklareli Üniversitesi'nin ve özellikle Doçent Dr. Sadık Uçar'ın hardaliye içeceğinin üretim süreçlerine ilişkin yaptığı Ar-Ge çalışmaları sektöre büyük fayda sağlamıştır. Yapılan karşılıklı görüşmelerde, yeni Ar-Ge yatırımları ve personel desteği ile, Kırklareli Üniversitesi'nin bu alanda yaptığı çalışmaları çok daha ileriye götürebileceği Doçent Dr. Sadık Uçar tarafından ifade edilmiştir Kamu Kurumları, Sivil Toplum Örgütleri ve Birliklerin Çalışmaları Kırklareli ilinde hardaliye içeceğinin tanınması ve buna bağlı olarak ilgili sektörlerin gelişmesi için Üzüm Üreticileri Birliği, Kırklareli Ticaret ve Sanayi Odası, Kırklareli Ticaret Borsası, Kırklareli Belediyesi, Kırklareli Kent Konseyi, Kırklareli İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü ve Trakya Kalkınma Ajansı çalışmalar yapmaktadır. Düzenlenen paneller, yarışmalar, tanıtım ve tadım günleri bu kurumların yaptıkları çalışmalara verebileceğimiz ilk akla gelen örneklerdir. Ayrıca, Kırklareli Ticaret ve Sanayi Odası'nın hardaliye içeceğinin coğrafi işaret tescilini gerçekleştirmek için yaptığı çalışmalar ve Trakya Kalkınma Ajansı Mali Destek Programları çerçevesinde gerçekleştirdiği çalışmalar sektörün gelişimi açısından çok büyük önem arz etmektedir. Özellikle, Kırklareli Ticaret ve Sanayi Odası'nın 2012 Yılı Sosyo Ekonomik Mali Kalkınma Programı kapsamında yürüttüğü TR21-11-SOS-1-83 referans numaralı "Hardaliye Ticarileşiyor" isimli proje kapsamında, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Gıda 9

10 Enstitüsü tarafından Hardaliye İçeceğinin Üretim Yöntemlerinin İyileştirilmesi ve Standart Üretimi" başlıklı bilimsel bir rapor sunulmuştur. Bu rapor sayesinde, hardaliye içeceğinin sağlığa olan birçok faydası da bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu raporun hazırlanması esnasında yapılan görüşmelerde, yukarıda ismi geçen bütün kurumların hardaliye içeceğine sahip çıkmak için büyük bir gayretle çalışmalar yaptığı anlaşılmıştır. Ancak, söz konusu kurumlar arasında bu noktada bir koordinasyonun olmaması ve yapılan çalışmaların belirli bir takvim ve program dahilinde yapılmaması bir eksiklik olarak tespit edilmiştir. Bu çerçevede, özellikle hardaliye içeceğinin tanıtımı ve pazar payının artırılması için yapılacak çalışmaların koordinasyonu için yukarıda bahsi geçen kurumlardan temsilcilerin katıldığı bir "Hardaliye Tanıtım Grubu" oluşturulması faydalı olacaktır. Düzenli toplantılarla ve 3'er aylık dönemler üzerinden tanıtım faaliyetlerinin planlanması ve bu süreçte farklı kurumların yaratacağı sinerji ile bu tanıtım çalışmalarının gerçekleştirilmesi, tanıtım kampanyalarının devamlılığını sağlayacak ve bu kampanyalardan daha verimli sonuçlar alınmasına yardım edecektir Firmaların Ortak Hareket Etme Kültürü Kırklareli ilinde mevcut hardaliye üretici firmalar birlikte hareket etme, hardaliyenin tanıtımında işbirliği içerisinde tanıtım etkinliklere katılım sağlamak ve hardaliyenin milli içecek olma yolunda ortaklaşa çalışmalarda yer almak gibi özelliğine sahiptir. Bu bağlamda Kırklareli ilinde 2006 yılında Kırklareli Üzüm Üreticileri Birliği kurulmuştur. Birlik, bağcılık ve hardaliye üretimi çabalarıyla günümüzde hardaliye üretiminde yer alan işletme sahiplerini yetiştirip, hardaliye üretimiyle üzümün ekonomik değere dönüştürülmesini sağlamıştır. Ülkemizde on bir tane kurulu Üzüm Üreticileri Birlikleri mevcuttur. Bununla birlikte, mevcut işletme sahipleri Kırklareli İli için Hardaliyenin coğrafi işareti alınması çalışmalarını heyecanla takip etmektedir. Kırklareli Hardaliyesi Coğrafi İşaretin alınması, üreticilere tekel hakkını sunup, tescile konu olan hardaliye içeceğin üretiminde standardizasyon sağlayarak ürünün kalitesinin de koruyacaktır Firmaların İhtiyaçları Yapılan anket çalışmaları sonucunda, Kırklareli ilinde Hardaliye üretiminde faaliyet gösteren firmaların aşağıdaki sorunları tespit edilmiştir. Hardaliye Üreticilerine Yönelik Desteklerin Yetersiz Olması Kırklareli İlinde bağcılık ve Hardaliye üretimi konuları 100 yıl bir aradan sonra yıllarında tekrardan ele alınmış ve o dönem sofralık üzüm ekiminden hardaliye üretiminde kullanılan şaraplık üzüm ekimine başlanmıştır yılından bu yana şaraplık üzüm üretimi İl de 1650 ton/ yıl miktarına ulaşmıştır. Bununa birlikte Trakya Bölgesinde sofralık ve şaraplık üzüm üretimi açısından en düşük üretim miktarları Kırklareli ilinde görülmektedir. Trakya bölgesinde 2013 yılında üretilen toplam şaraplık üzüm miktarı ton olup %70 i Tekirdağ İlinde yetiştirilmektedir. 10

11 Kırklareli İli Şaraplık Üzüm Üretimi ; ; Toplu meyveliklerin alanı(dekar) Üretim(ton) Kırklareli İli nde sofralık üzümü ekiminden şaraplık üzümüne geçilmesi Hardaliye ürününün de belirli standardizasyon ve kalite altında üretilmesine imkan sunmuştur. Yerel hardaliye üreticilerin %90 ı aynı zamanda üzüm üreticileridir ve bağcılık faaliyetlerini daha da büyütme yolundadır. Bu da ileriki yıllarda İl de yetiştirilen şaraplık üzüm miktarın artmasına yol açacağı düşünülmektedir. Bağ ekimi ve üzüm yetiştiriciciği açısında son yıllarda yol kat edilmiş olmasına rağmen üzüm üreticilerine üretim desteği yapılmasına hala başlanmamıştır. Üzüm üreticilerine kilogram başına devlet desteği sağlanması ülkemizde ve özelinde Kırklareli İl inde bağcılığın gelişmesi ve büyümesi için büyük önem taşımaktadır. Mevcut Hardaliye üreticileri, Türkiye nin 42 İl inde uygulanan IPARD programı ve kapsamında yer alan 'Yerel ürünlerin ve Mikro işletmelerin geliştirilmesi tedbiri' den yararlanamamaktadır. Uzun yıllardır bu programın Trakya bölgesi için de aktifleştirilmesi konusunda çalışılmış. Ancak programın, Trakya bölgesindeki Hayvancılık ve Tarım sektörlerin ve tarımsal sanayinin gelişmesi, bununla birlikte kırsal alanların ekonomik kalkınması sağlanması için hayati önem taşımasına rağmen hala Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ program dışında tutulmaktadır. Kırklareli İlinde yer alan hardaliye üreticileri Trakya Kalkınma Ajansı tarafından bölgedeki gıda ve içecek sektörüne sağlanan desteklerden hala yararlanamamıştır, ancak işletmelerde kapasite artırımına ve yeni teknoloji kullanım stratejisi benimsenmiş olduğundan dolayı, ileriki yıllarda Kalkınma Ajansın desteklerinden yararlanmak üzere firmalardan başvuruların yapılması beklenmektedir. Hardaliye Ürünün Milli İçecek Yolunda Gelişmesi İçin Tanıtım Ve Pazarlama Stratejisinin Belirlenmemiş Olması Hardaliye ürünün ulusal ve uluslararası pazara tanıtılması içeceğin bölgemiz için kayda değer ekonomik değerlerin sağlanması için büyük önem taşımaktadır. Ancak bu tanıtım ve pazarlama faaliyetlerin konumunda uzmanlar tarafından geliştirilmiş olan Tanıtım ve Pazarlama stratejisi çerçevesinde yapılmalıdır. Hardaliye ürünü insan sağlığı açısından önem taşıyan bir üründür. Bu doğrultuda içeceğin iç ve dış piyasalarda bir helal ürünü olarak mı, sağlık açısından kanıtlanmış birçok yararı olan ürün veya sadece üzümden üretilen alkolsüz içecek olarak mı tanıtılmalı sorusunun cevabı bu stratejide sunulmalıdır. Pazarlama stratejisi ürünün tanıtılması gereken yönünü belirlerken aynı zamanda hardaliye içeceğin hitap eden veya edece olan müşteri profili hakkında üreticilere bilgi sunmalıdır. Bununla birlikte Stratejide mutlaka, Hardaliyenin milli içeceğine dönüşmesi yolundaki çalışmaları bir eylem planına dökülmesi ve bu planın uygulanmasında İl de yer alan tüm ilgili kurum, kuruluş ve işletmelerin rolü belirlenmelidir. 11

12 Günümüzde, Hardaliye ürünün piyasaya sunulması, uygun pazarlama şekline konulması ve pazarlama ağların oluşturulması tamamen yerel işletmelerin kendi bilgi ve yetenekleri doğrultusunda yapılmıştır. Bundan ziyade bu sektörde yer alan işletmelerin hammadde ve ara madde tedarik kanalların incelenmesi, pazarlama kanalların belirlenmesi, hardaliye ürünün tanıtım sloganı ve profili netleştirilmesi, uluslararası pazarlara açılım hamlelerin belirlenmesi, ürünün gelişme ve hardaliye üzerinde bilimsel çalışmalar için paydaşlarla işbirliği olanakların belirlenmesi gibi konuların üzerinde detaylı analizler yapılıp, ürünün gelişimi için strateji ve yol haritaları oluşturulup, ilgili kurum ve kuruluşlardan ve özel işletmelerden benimsenmelidir. İl de Bağcılığın Geliştirilmesine İhtiyaç Duyulması Trakya Bölgesinde bağcılık yüzyıllardır uygulanmaktadır. Maalesef son 100 yılın içerisinde üzün yetiştiriciliği büyük bir oranda gerilemiştir. 14. Yüzyılın sonunda Kırklareli civarındaki ekili bağların büyüklüğü dekar civarında olduğunu ve bu topraklarda yüzyıllardır bağcılığın bölge ekonomisinde en önemli yeri aldığı bilinmektedir. Tarımsal faaliyetleri çerçevesinde yerel çiftçilerimizi teşvik edip, bağcılığı geliştirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır yılında İl de üretilen hardaliye miktarı yaklaşık 200 ton dur. Ürüne yönelik enerji ve sağlık ek gıdalar piyasasında hala arz-talep dengesi kurulmamış, büyük tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine geçildiğinde arz talebe cevap veremeyeceği kaydedilmiştir. Ancak, yaklaşık son 10 yılın içerisinde yapılan bağcılık ve hardaliye üretimi çalışmaları bu süreci geleneksel içeceğin yüksek kaliteli, sağlık ve beslenme üzerine değerli etkileri olan ürün olarak üretilmesi ve tanıtılması sürecini seri üretimi gerektiren talebe yine aynı kalite ve standartta ki ürünle arz edilmesi aşamanın başlangıç noktasına getirdiğini görüyoruz. Hardaliye üretimi için İl deki işletmeler şaraplık üzümü kullanıp, 2014 yılında bağcılık için olumsun hava koşulları sonucunda bağlardan ürün alınamamış ve hardaliye üretimi için Denizli ve Manisa İllerinden üzüm getirmiştir. Ancak, kaliteli hardaliye üretimi için üretim tesislerin bağların içerisinde veya en fazla birkaç kilometre uzağında olması gerekmektedir. Bundan dolayı başka İllerden üzüm getirilmesinden ziyade bağcılığın Trakya topraklarında hayata geçirip, bağlardan kaliteli üzüm elde edilmesi ve ekilen alanların büyütülmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda var olan yabani bağların tespiti ve onların yenilenmesi hususunda çalışmaların yapılması da önem taşımaktadır. 7. Hardaliye İçin Pazarlama ve İhracat Fırsatları Hardaliye ürünü; alkol bulundurmayan, helal niteliğinde ve enerji gereksinimi yüksek, antioksidan özelliğini taşıyan fonksiyonel bir ürün olduğu klinik araştırmalarla tespit edilmiş olduğundan dolayı ülke sınırlarımızı aşan çok geniş bir coğrafyada yaşayan, sağlıklı beslenmeye önem veren müşteri profiline ulaşması gerektiği bilinmektedir. Kırklareli nin yöresel içeceği, sağlıklı beslenme çerçevesinde tüketilmesiyle birlikte tatlımsı ve güzel üzüm kokusuyla yurtiçi ve yurtdışı coğrafyada gastronomide de aktif olarak kullanılmasına imkan varlığı değerlendirilmelidir yılları istatistiklerine göre ülkemizde ton üzüm üretilmiştir, bunun tonu özellikle kuru üzüm niteliğinde ihraç edilmektedir ve kalan % 72 si yurt içinde tüketilmektedir. Bu durum, Türkiye bağcılığının içe dönük yapısının sürdüğünü göstermektedir. Tüm değerlendirme şekillerinin toplamı olarak, kişi basına yıllık üzüm tüketimi 32 kg dolayındadır. Türkiye nin yaş meyve ve sebze ihracatındaki rakamlara bakıldığında 2014 yılı Ekim ayına kadar yapılan ihracat tutarı $ olup, toplam bu dönemki ihracatın % 1,49 nu oluşturmaktadır 12

13 /TİM verileri/. Kırklareli özelinde ihracat rakamlarına bakıldığında aynı dönem için toplam ,00 $ ihracat yapılıp, İl den ihraç edilen yaş meyve ve sebze değeri 2013 yılında 3 839,00 $ dan 2014 yılın aynı dönemi için 5.616,00 $ yükselmiş ve ildeki toplam ihracatın % 2,38 ini oluşturmuştur. Kırklareli ilinden yapılan gıda veya içecek ürünleri ihracatına ilişkin veri bulunmamaktadır. Talep koşullarını incelediğimizde Türkiye de Hardaliye tüketimi hala çok düşük seviyelerde olduğunu ve maalesef bir Kırklareli yöresel içeceği olmasına rağmen Hardaliye nin hala Kırklarelilerin de sofra kültürüne yerleşmemiş olduğunu görebiliriz. Günümüzde Hardaliye üretimi iç pazar odaklı yapıldığından dolayı, ihracata dönüştürülmesi için raporumuzun üst kısımlarında belirtmiş olduğumuz hususular da gelişmeler yaşanmalıdır: bağcılığın geliştirilmesi, ekilen alanların büyütülmesi, işletmelerde kurulu kapasitenin arttırılması vs. Bununla birlikte yöresel Hardaliye ürünün iç ve dış piyasalarda tanınması ve tanıtılması hususunda öncelikle Kırklarelililer tarafından sahiplenmesi, hardaliye tüketimi sofra kültürlerine yerleşmelidir. İç tüketimin artması ürünün dış pazarlara da sunulmasını doğal olarak tetiklemiş olacaktır. Bir ürünün ihracat edilmesi ve belirli bir pazara başarılı bir şekilde girişin sağlanması için özel beceri ve uzmanlık bilgileri gerekmektedir. Bundan dolayı uluslararası pazarlara açılmanın en doğru yöntemlerden birisi üretim işletmelerinin birlikte hareket etmesidir veya bu konuda uzmanlaşmış olan bir kurumdan / kişiden tüm üreticilere eşit düzeyde ihracat süreçleriyle ilgili bilgi ve danışmanlık sunulmasıdır. Hardaliye üreten firmaların klasik aile mülkiyeti yapısında değişikler yapıp, özellikle uluslararası pazarlarda başarılı olabilmek adına Sektörel Dış Ticaret konusunda Ticaret ve Sanayi Odası veya diğer ilgili kurum ve kuruluşlarından en az bir kişinin uzmanlaşıp, hızla hardaliye üreticilerine, işletmeleri tek çatı altında olduklarını değerlendirerek, profesyonel hareket etme özelliklerini sağlamalıdır. Bu şekilde işletmeler aldıkları profesyonel danışmanlık hizmeti çerçevesinde birleşerek, teknik ve ekonomik güçlerini bir araya getirebilir ve ihracat talebine cevap verebilir. Profesyonel bir şekilde küçük işletmelerin ihracat olanaklarını artırabilecek bir yapı örneği olarak Sektörel Dış Ticaret Şirketleri Modeli örneği önümüze çıkmaktadır. Sektörel dış ticaret şirketleri modeli ile aynı üretim alanındaki küçük ve orta boy işletmelerin, ihracata yönelik olarak bir organizasyon altında toplanarak dünya pazarlarına açılmaları, dış ticarette uzmanlaşmaları ve bu şekilde daha etkin faaliyet göstermeleri amaçlanmıştır. Bu tarz bir yapılanma işletmelerin rekabet edebilirliğinin arttırılması ve ihracatın teşviki açısından faydalı olacaktır ve gereklilik arz etmektedir. Kırklareli İlinde bulunan hardaliye üretim işletmelerde model konusunda bilgi ve bilinç eksikliği bulunmaktadır. Bu noktada, söz konusu organizasyon için bölgedeki ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum örgütlerinin öncülük etmesi gerekmektedir. Ticaret ve Sanayi Odaları ile Ticaret Borsalarına işletme temsilcilerine bilgi aktarımı sağlanması konusunda önemli görevler düşmektedir. Bunlara ek olarak, işletmelerin, uluslararası pazarlara açılabilmeleri için yerel aktörlerin işbirliği çerçevesinde pilot ihracat pazarlarının belirlenmesi, yöneticilerin ihracata yöneltilmesi için pazar araştırmaları konularında yardımcı olunması, reklam faaliyetlerinde bulunulması, fuarlar ve sergilere katılımların özendirilmesi, kısa vadeli ihracat kredileri ve ihracat sigortasından yararlandırılmaları ve yönetimsel faaliyetlerde işbirliğine gidilmesi yararlı olabilecek girişimler arasında yer almaktadır. Trakya Kalkınma Ajansı, ildeki Ticaret ve Sanayi Odaları ile Ticaret Borsaları işletmelerin tanıtımı için çeşitli uluslararası fuarlara düzenli olarak ve etkin bir planlama ile katılımda bulunmaya ve ihracatı teşvik eden teknik geziler düzenlemeye yönelik çalışmalarına ağırlık vermelidir. 13

14 Hardaliye ürünü için Pazar Potansiyeli değerlendirildiğinde önümüze meyve suyu içecek sektöründen başlayıp, helal gıda sektörü, sağlık ek gıda ürünleri ve gastronomi gibi sektörlerinde değerlendirme potansiyeli olduğunu görebiliriz. Meyve suları tüketimi Türkiye genelinde yıllar içerisinde artmaktadır. Özellikle üzüm suyun tüketimine bakılırsa, diğer meyvelerden üretilen suların arasında %2 oranında bir değer taşımaktadır. Bununla birlikte Türkiye üzüm suyu ihracat eden ülkelerin listesinde 26. yere sahip ve bu ürünü dünya ihracatında % 0,1 değerine sahiptir /Trade Map/ yılında ülkemizden üzüm suyu ürünü en fazla diğer ülkelerin serbest bölgelerine gönderilip, takibinde ABD ve Lübnan ülkelerine ihraç edilmiştir. Trade Map Hardaliyeyi %100 üzüm suyundan üretildiğini dikkate aldığımızda, Türkiye genelinde %100 meyve suların tüketimi % 6 oranında olduğunu görebiliriz. Bu bağlamda ürünün yerel piyasada tüketimi %100 meyve suların tüketimine yönelik alışkanlıkların gelişmesiyle büyümesi beklenmektedir. 14

15 Helal Gıda sektörüne baktığımızda, küresel gıda ve içecek sektörünün 2013 te 1,1 trilyon dolardan 2018 de 1,6 trilyon dolara yükselmesi beklendiğini söyleyebiliriz. Dubai Ticaret ve Endüstri Odası raporuna göre helal gıda ve içecek sektörünün yıllık büyüme oranı bu yıllar arasında yüzde 6,9 u bulacak. Altı üye ülkeden oluşan Körfez İşbirliği Konseyi ndeki helal gıda satışlarının büyük çoğunluğu işlenmiş ve işlenmemiş et ürünleri ile süt ve konserve et ürünlerinden oluşmaktadır. Suudi Arabistan, bölgedeki en büyük helal pazarı olarak bilinmekte ve ardından Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Umman, Katar ve Bahreyn gelmektedir. Dubai Ticaret ve Endüstri Odası raporuna göre helal gıda pazarı özellikle Ortadoğu ve Kuzey Afrika ile Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde hızla gelişiyor de 197 milyar dolarlık piyasası ile Endonezya en büyük helal gıda pazarına sahip olduğu görünmektedir. Bu ülkeyi 100 milyar dolar ile Türkiye takip ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri ndeki helal gıda tüketimi ise 2012 de 20 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Sonuç olarak tüketilen gıda ürünlerinin büyük kısmının ithal edildiği BAE de helal gıda ve içecek endüstrisinde büyük imkânların bulunduğunu söyleyebiliriz. 8. Sonuç Hardaliyenin Milli İçeceğe dönüşmesi yolundaki çalışmalarda son yıllarda büyük bir yol kat edilmiştir. Son 10 yılın içerisinde yerel işletmeler tarafından bağcılık faaliyetlerine başlanmış ve Kırklareli İlinde Hardaliyenin üretimi tekrardan ele alınmıştır. Markalaşma, ürünün uygun sunuşu ve pazarlaması gibi faaliyetlerde önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bununla birlikte yerel üreticilerin önünde hala ciddi sorunlar yer almaktadır. Hardaliyenin Kırklareli Yöresel İçeceği olarak tanıtılması ve iç piyasaya yayılması konusunda ilgili kurum ve kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ve özel işletmeler tarafından üzerinde çalışılmış ve benimsenmiş ortak bir strateji geliştirilmelidir. İl Yatırım Komitesi olarak İl de bağcılığın geliştirilmesi, hardaliye içeceğin üretiminde bulunan işletmelerin teknolojik gelişimin teşvik edilmesi, üretim prosesin daha sağlıklı yapılması ve devlet desteklerinin ilgili yerel üreticilerine iletilmesi, hardaliyenin yurt içinde ve yurtdışında doğru ve belirlenmiş Tanıtım Stratejisi kapsamında yapılması öngörülmesi, gibi önemli konulara dahil olmalı ve görüşünü sunmalıdır. Yöresel Hardaliye içeceğin il de ve Trakya bölgesinde en çok tercih edilen içecek ürününe dönüşmesi, yerel halkın sofrasında olmazsa olmaz bir içecek olarak tanınması ve tüketilmesi amacına ulaşılması İlin Gıda ve İçecek sektöründe gelişmeler sağlaması açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla en kısa zamanda harekete geçilmeli ve tüm paydaşlar istişare içinde sürecin etki değerlendirilmesinde bulunmalıları ve eylem planları geliştirmelidir. Bu eylem planları sonucunda ileriki yıllarda Hardaliyenin üretimi İlimizde devam etmesi ve ürünün öncellikle iç piyasa talebini, daha ileriki dönemlerde de dış piyasa talebini karşılanması sağlanmış olacağına inanılmaktadır. 15

16 Görüşmeler Listesi Muhsin NİŞİKLİ, Nişikli Turizm A.Ş. Rahman ÖZKAYNAK, Karlıbağ Hardaliye Ltd. Şti. Kutbay BENNİ, Kutbay Hardaliyecilik Sadık UÇAR, Kırklareli Teknik Bilimler MYO Müdürü Melahat DEDETÜRK, Kırklareli İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü 16

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

DOĞAKA 2014 SIAL MIDDLE EAST GIDA FUARI HAZIRLIK

DOĞAKA 2014 SIAL MIDDLE EAST GIDA FUARI HAZIRLIK DOĞAKA 2014 SIAL MIDDLE EAST GIDA FUARI HAZIRLIK DOĞAKA 2014 SIAL MIDDLE EAST GIDA FUARI HAZIRLIK Ajansımız 13/08/2013 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ve 2014 Yılı Çalışma Programı doğrultusunda, bir yurtdışı

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır.

Yeni üretim hattı ile kapasite artısı aylık ve yıllık ciromuzda en az %20'lik artış sağlanmıştır. TR52 (Konya, Karaman) Düzey 2 Bölgesi için, bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, bölgesel gelişmenin sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgeler arası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak amacıyla çalışmalarını

Detaylı

Jeotermal Seracılık Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi. www.tarim.gov.tr/bugem/jeotermalseracilik

Jeotermal Seracılık Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi. www.tarim.gov.tr/bugem/jeotermalseracilik Jeotermal Seracılık Stratejilerinin Geliştirilmesi Projesi www.tarim.gov.tr/bugem/jeotermalseracilik Projenin Önemi Ülkemizin dünyadaki rekabet edebilirliğinde tarım ürünlerinin önemi Hidroponik (Topraksız)

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI KONU Tahmini Maliyet (TL) Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Sorumlu Kişi İşbirliği Yapılacak Kurumlar ve Kişiler Performans 1.1.1.1 2013 yılında istihdam edilmesi planlanan basın ve halkla ilişkiler personelinin

Detaylı

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2013 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI RECEP KIRBAŞ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRÜ Kırsal Kalkınma Yatırımlarının

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği

DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ. Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği DÜNYA GIDA GÜNÜ 2010 YENİ GIDA YASASI VE 12. FASIL MÜZAKERE SÜRECİ Fatma CAN SAĞLIK Tarım ve Balıkçılık Başkanı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Sunuş İçeriği Yeni Gıda Kanununa Giden Süreç Müzakere süreci

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR

BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR B E L E D İ Y E S İ 205 PERFORMANS PROGRAMI A Entegre Kırsal Kalkınma H3 Tarımsal Atıkların Depolanması Ve Kullanımı Sayısal Verilere Ulaşılması 00 2 Depolama Alanının Ve Kapasitesinin

Detaylı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

T.C EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı T.C EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİ VİZYONUMUZ Proje yaklaşımını ve kümelenme yaklaşımını

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU Tarih: 3 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 75 Katılımcı listesindeki Sayı: 66 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık

DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık DOĞAKA- TR63 Bölgesi FOODEX 2014 Fuarı Hazırlık Mevcut Durum Değerlendirmesi: Dünya ticaretinde gıda sektörü

Detaylı

II. TÜRK-ARAP. GIDA ve GIDA TEKNOLOJİLERİ FUARI, İKİLİ GÖRÜŞME, ALIM HEYETİ ORGANİZASYONU GIDA ZİRVESİ

II. TÜRK-ARAP. GIDA ve GIDA TEKNOLOJİLERİ FUARI, İKİLİ GÖRÜŞME, ALIM HEYETİ ORGANİZASYONU GIDA ZİRVESİ II. TÜRK-ARAP GIDA ve GIDA TEKNOLOJİLERİ FUARI, İKİLİ GÖRÜŞME, ALIM HEYETİ ORGANİZASYONU GIDA ZİRVESİ 1. ORGANİZASYON TANITIM; TURABEXPO Türk-Arap Ülkeleri İş adamları Derneği (TURAB) desteği ile Türkiye

Detaylı

AKHİSAR TİCARET BORSASI

AKHİSAR TİCARET BORSASI 2015 YILI İŞ PLANI STRATEJİK AMAÇ 1: HEDEF 1.1 HEDEF 1.2 HEDEF 1.3 HEDEF 1.4 Üyeler ile iletişim verimliliğini arttırmak Üyelerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak Üyelere danışmanlık hizmeti sunmak Lobi

Detaylı

Rekabet Gücünün Artırılması Mali Destek Programı

Rekabet Gücünün Artırılması Mali Destek Programı KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ BAŞBAKAN YARDIMCILIĞI EKONOMİ TURİZM KÜLTÜR VE SPOR BAKANLIĞI Rekabet Gücünün Artırılması Mali Destek Programı 2014 yılı Proje Teklif Çağrısı Değerlendirme Sonuçları Referans

Detaylı

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman

İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı. Hatice ġafak ERGÜN Uzman İhracat Genel Müdürlüğü KOBĠ ve Kümelenme Destekleri Daire BaĢkanlığı Hatice ġafak ERGÜN Uzman ULUSLARARASI REKABETÇĠLĠĞE GĠDEN YOLDA KÜMELENME SAMSUN KONFERANSI 7 Aralık 2012 / Samsun Devam ediyoruz...

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri Uzm.Nimet KALELİ Kırsalda Kadın Hizmetleri Koordinatörü 20 OCAK 2013 Tarımsal üretimi

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE)

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) 1 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİNİN DESTEKLENMESİ (UR-GE) Türkiye, artan dış ticaret hacmi ve ekonomik performansı ile dünya ekonomisinde önemli bir aktör haline gelmiştir.

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Mardin Batman Siirt Şırnak

Mardin Batman Siirt Şırnak Savurkapı Mahallesi Nusaybin Caddesi No: 31 Meydanbaşı Mevki, Mardin T: (+90 482) 212 11 07 F: (+90 482) 213 14 95 info@dika.org.tr www.dika.org.tr Mardin Batman Siirt Şırnak Mardin Yatırım Destek Ofisi

Detaylı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Sakarya Ticaret Borsası Sakarya da Tarım ve Hayvancılık Sektör Analizi ve Öneriler Raporu Projesi 1. Proje fikrini oluşturan sorunları nasıl

Detaylı

BULDAN VE ÇEVRESİNDEKİ ÜZÜM ÜRETİCİSİNİN PAZARLAMA SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

BULDAN VE ÇEVRESİNDEKİ ÜZÜM ÜRETİCİSİNİN PAZARLAMA SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ BULDAN VE ÇEVRESİNDEKİ ÜZÜM ÜRETİCİSİNİN PAZARLAMA SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Öğr. Gör. Ömer Kürşad TÜFEKCİ*, Öğr. Gör. Nezihe TÜFEKCİ *Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Meslek Yüksekokulu ktufekci@sdu.edu.tr

Detaylı

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR

BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR BİTKİSEL YAĞ SEKTÖRÜNDE İTHALATA BAĞIMLILIK SÜRÜYOR Gözde SEVİLMİŞ Giderek artan nüfusa paralel olarak gıda maddeleri tüketimi ve dolayısıyla bitkisel yağ tüketimi artmaktadır. Diğer yandan artan gıda

Detaylı

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI T.C. BARTIN VALİLİĞİ İL TARIM MÜDÜRLÜĞÜ 2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI YUSUF ALAGÖZ İL TARIM MÜDÜRÜ BARTIN DA DEMOGRAFİK YAPI 2009 YILI ADRESE DAYALI NÜFUS TESPİT ÇALIŞMASI SONUCUNDA İLİN TOPLAM NÜFUSU 188.449

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2 KIRŞEHİR İLE İLGİLİ BAZI İSTATİSTİKLER 1. EKONOMİK YAPI 1.1. TARIM ve HAYVANCILIK Kırşehir, Türkiye'nin hububat depolarından biridir. Aynı zamanda Türkiye'nin önemli hayvan yetiştiricilik merkezlerinden

Detaylı

GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU

GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI BİLGİLENDİRME SUNUMU içerik Bölgesel Kalkınma Ajanslarına Genel Bakış Düzey 2 Bölgeleri ve Kalkınma Ajansları Güney Ege Kalkınma Ajansı Yatırım Destekleme Süreci Ajansın Gelecek

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU (TKDK) DESTEKLERİ Selin ŞEN Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SÜT ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE YATIRIM II. ET ÜRETEN TARIMSAL İŞLETMELERE

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

YAPI MALZEMELERİ İHRACAT YOL HARİTASI ÇALIŞTAYI. 13-15 Temmuz 2012 Gürol Sapanca Hotel, Sapanca

YAPI MALZEMELERİ İHRACAT YOL HARİTASI ÇALIŞTAYI. 13-15 Temmuz 2012 Gürol Sapanca Hotel, Sapanca YAPI MALZEMELERİ İHRACAT YOL HARİTASI ÇALIŞTAYI 13-15 Temmuz 2012 Gürol Sapanca Hotel, Sapanca TİM Türkiye İhracatçılar Meclisi Türkiye İhracatçılar Meclisi, bölgesel ve sektörel bazda faaliyet gösteren

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI

T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI T.C. KIRIKKALE VALİLİĞİ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRLÜĞÜ ARALIK 2014 KIRSAL KALKINMA YATIRIMLARININ DESTEKLENMESİ PROGRAMI RECEP KIRBAŞ İL GIDA TARIM VE HAYVANCILIK MÜDÜRÜ Kırsal Kalkınma Yatırımlarının

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU

TR42 DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI 2014 YILI MALİ DESTEK PROGRAMLARI BİLGİ NOTU Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 2014 Yılı Mali Destek Programları 2014 Yılı Mali Destek Programları kapsamında 6 farklı mali destek Programı 11 Kasım 2013 tarihinde ilan edilmesi planlanmaktadır. Toplam 25.100.000

Detaylı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı

İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı İLAÇ, ALET VE TOKSİKOLOJİ ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Dr. A. Alev BURÇAK Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı Sunu Planı Dünya da Tarım İlacı Kullanımı Türkiye de Tarım İlacı Kullanımı İlaç Alet

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ

BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ ÖZEL BOR KİMYASALLARI TOPLANTISI 06 Ağustos 2003 ETİ HOLDİNG A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ANKARA BOR ÜRÜNLERİ VE TÜRK FRİT SEKTÖRÜNE ETKİLERİ Bor mineral ve ürünleri,

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU

EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU EİB EGE DEMİR VE DEMİR DIŞI METALLER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ 2012/2013 DÖNEMİ ÇALIŞMA RAPORU ĐÇĐNDEKĐLER 1 2012 YILI ĐHRACAT PERFORMANSIMIZIN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ... 1 1.1 ÜRÜN GRUPLARI ĐTĐBARĐYLE... 1 1.2

Detaylı

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013)

KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) KIRSAL KALKINMA PROGRAMI IPARD (2007-2013) 101 TARIMSAL İŞLETMELERİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI VE TOPLULUK STANDARTLARINA ULAŞTIRILMASINA YÖNELİK YATIRIMLAR 2 101 101-1 Süt Üreten Tarımsal işletmeler 101-2

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TİRE SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TİRE SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TİRE SONUÇ RAPORU Tarih: 22 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 85 Katılımcı listesindeki Sayı: 74 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Detay Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti

Detay Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti Detay Fuarcılık Organizasyon ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti HAKKIMIZDA Detay Fuarcılık Organizasyon & Tanıtım Hizmetleri Limited Şirketi TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nin Y-276 numaralı Yurtiçinde

Detaylı

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları

İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları İZKA-TTGV İzmir de Eko-verimlilik Uygulamaları Hülya ULUSOY SUNGUR İzmir Kalkınma Ajansı 16.12.2015 İzmir İçerik İzmir Kalkınma Ajansı İzmir Kalkınma Ajansı, EBSO ve TTGV işbirliğinde yürütülen İZMİR DE

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BAYINDIR SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 65 Katılımcı listesindeki Sayı: 62 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

TEBLİĞ. b) İşbirliği kuruluşu: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), ihracatçı birlikleri, tasarım konusunda iştigal eden dernek, birlik ve vakıfları,

TEBLİĞ. b) İşbirliği kuruluşu: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), ihracatçı birlikleri, tasarım konusunda iştigal eden dernek, birlik ve vakıfları, 21 Aralık 2014 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 29212 Para Kredi ve Koordinasyon Kurulundan: TEBLİĞ TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2008/2) DE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2014/4)

Detaylı

SÜT ÜRÜNLERİ. Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SÜT ÜRÜNLERİ. Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SÜT ÜRÜNLERİ Hazırlayan İsmail Erkan SARISAÇLI 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SÜT ÜRÜNLERI Türkiye'de Üretim Sektörde üretim yapısının daha çok küçük aile

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

2016 TD BAŞVURU REHBERİ DEĞİŞİKLİĞİ

2016 TD BAŞVURU REHBERİ DEĞİŞİKLİĞİ 2016 TD BAŞVURU REHBERİ DEĞİŞİKLİĞİ 23/02/2016 tarih ve 2016/2 sayılı Yönetim Kurulu kararınca 2016 Teknik Destek Programı Başvuru Rehberinde aşağıdaki değişiklik yapılmıştır. ÖNCEKİ HALİ 1. 2016 TEKNİK

Detaylı

PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI. Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE

PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI. Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ REKTÖR ADAYI Düşünen, çalışan,üreten ÜNİVERSİTE GİBİ ÜNİVERSİTE AR-GE ODAKLI ŞEFFAF ÜNİVERSİTE ŞEFFAF YÖNETİM ULUSLARARASI ÜNİVERSİTE PROF.DR.FAHİR DEMİRKAN

Detaylı

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ

TKDK DESTEKLERİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ ARALIK 2014 101-1 Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yönelik Destekler Tarımsal işletmelerin sürdürülebilirliklerini ve birincil ürünlerin üretiminde genel performanslarını geliştirmek,

Detaylı

CAM VE SERAMİK İNŞAAT MALZEMELERİ

CAM VE SERAMİK İNŞAAT MALZEMELERİ CAM VE SERAMİK İNŞAAT MALZEMELERİ HS No: 6907, 6908, 6910, 7003, 7004, 7005, 7008, 7016, 7019 Cam ve seramik inşaat malzemeleri sektörü kapsamında başlıca ihraç ürünlerimiz refrakter (69.02), seramik yer

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

2014 SIAL ULUSLARARASI GIDA FUARI İNCELEME RAPORU

2014 SIAL ULUSLARARASI GIDA FUARI İNCELEME RAPORU 2014 SIAL ULUSLARARASI GIDA FUARI İNCELEME RAPORU HAZIRLAYAN : PROF.DR.NÜZHET KARAMAN I. SIA ULUSLARARASI GIDA FUARI HAKKINDA GENEL BİLGİLER Paris Uluslararası Gıda Fuarı nın ilki 1964 yılında düzenlenmiştir.

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Koordinatörlüğümüzün Amacı, Üniversite birimleri ile özel sektör, sanayi ve sivil toplum kuruluşları arasında; İşbirliği stratejileri ve politikaları belirlemek, belirlenen ihtiyaçlara

Detaylı

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri

Haziran 2014. Konya Dış Ticaret Verileri Haziran 2014 Konya Dış Ticaret Verileri Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ 2013 Haziran 2014 Haziran Değişim 2013 2014 Değişim İHRACAT Konya 103.812 112.271 8,15 649.933

Detaylı

Avrupa Komisyonu tarafından 25 Şubat 2008 tarihinde onaylanan Kırsal Kalkınma (IPARD) Programı; Türkiye nin katılım öncesi dönemdeki öncelikleri ve

Avrupa Komisyonu tarafından 25 Şubat 2008 tarihinde onaylanan Kırsal Kalkınma (IPARD) Programı; Türkiye nin katılım öncesi dönemdeki öncelikleri ve AB ve uluslararası kuruluşlardan sağlanan kaynakların, ülkemizde kırsal kalkınma programlarının uygulanmasına yönelik faaliyetlerin gerçekleştirilmesi için kullanılmasıyla görevli bir kurumdur. Tarım sektörümüzün

Detaylı

Türkiye de Coğrafi İşaret Koruması

Türkiye de Coğrafi İşaret Koruması Türkiye de Coğrafi İşaret Koruması Dr. Elif Betül Akın Türk Patent Enstitüsü Markalar Dairesi Başkanı 11 Ekim 2012, Antalya İlgili Mevzuat 555 Sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında KHK 555 Sayılı

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

III. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Sonuç Bildirgesi

III. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Sonuç Bildirgesi III. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Sonuç Bildirgesi Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), TMMOB

Detaylı

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013 Türkiye de Üretim Zeytin ağacında periyodisiteden dolayı zeytin üretimi yıllara göre inişli çıkışlı bir grafik izlemekte ve üretime bağlı olarak bir yıl düşük (yok yılı) bir yıl yüksek (var yılı) ürün

Detaylı

Konya Ekonomik Verileri. Temmuz 2014

Konya Ekonomik Verileri. Temmuz 2014 Konya Ekonomik Verileri Temmuz 2014 Dış Ticaret Tablo 1-Dış Ticarette Türkiye Konya Karşılaştırması 1000 $ Temmuz 13 Temmuz 14 Değişim % Oca.-Tem.13 Oca.-Tem. 14 Değişim % İHRACAT Konya 117.647 115.165-2,11%

Detaylı

Tarım ve Kırsal Kalkınma Mali Destek Programı

Tarım ve Kırsal Kalkınma Mali Destek Programı KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ GIDA TARIM VE ENERJİ BAKANLIĞI Tarım ve Kırsal Kalkınma Mali Destek Programı 2014 yılı Proje Teklif Çağrısı Değerlendirme Sonuçları Referans No: KKTC-14-GTEB-01 Bu program

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2010/8 SAYILI ULUSLARARASI REKABETÇİLİĞİN GELİŞTİRİLMESİ DESTEĞİNE YÖNELİK URGE PROJE YÖNETİMİ EĞİTİM PROGRAMI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ

ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ ANKARA TİCARET BORSASI AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ SEKTÖR ARAŞTIRMALARI RAPOR NO:2 ANKARA NIN AYÇİÇEĞİ (ÇEREZLİK-YAĞLIK) PROFİLİ Hazırlayan Handan KAVAKOĞLU (ATB AR-GE, Gıda Yüksek Mühendisi) Yasemin OKUR (ATB AR-GE,

Detaylı

İRAN ÇAY RAPORU. 8-12 Ocak 2014. Tahran-Lahican-Tebriz İRAN. Rize Ticaret Borsası 2014

İRAN ÇAY RAPORU. 8-12 Ocak 2014. Tahran-Lahican-Tebriz İRAN. Rize Ticaret Borsası 2014 1 İRAN ÇAY RAPORU 8-12 Ocak 2014 Tahran-Lahican-Tebriz İRAN İRAN ÇAY RAPORU Rize Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdoğan ve Meclis Başkanı Resul Okumuş un da aralarında bulunduğu 7 kişilik

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

8. İSTANBUL İDF DERİ FUARI ŞEMSİYE STAND VE ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI

8. İSTANBUL İDF DERİ FUARI ŞEMSİYE STAND VE ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI 8. İSTANBUL İDF DERİ FUARI ŞEMSİYE STAND VE ZİYARET ORGANİZASYONU SONUÇLARI 21-23 KASIM 2013 Erdem ALPTEKİN Araştırma ve Meslekleri Geliştirme Müdürlüğü Uzman Paola YAŞARSOY Dış Ekonomik İlişkiler ve Uluslararası

Detaylı

KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi

KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi KARADENİZ HAVZASINDAKİ TURİZM GÜZERGAHLARI Projesi TR11C1.01-02/354 3.04.2015 Turizm Platformu Toplantısı/ EDİRNE Karadeniz Havzası Sınırötesi İşbirliği Programı Text PROJE ORTAKLARI ENPI Ortakları: Orta

Detaylı

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI

ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI ÇANKAYA BELEDİYESİ KIRSAL KALKINMA PROJESİ ONURLU VE DÜZENLİ TOKLUK İÇİN KIR KENT BARIŞI Kent ve Tarım Çalışma Alanı: Akarlar Çavuşlu Evciler Karahasanlı Karataş Kömürcü Yakupabdal Yayla Tohumlar Çevre

Detaylı

2015 Ağustos Ayı Bülteni

2015 Ağustos Ayı Bülteni 2015 Ağustos Ayı Bülteni Katılım Yapılan Toplantılar, Ziyaretler ve Etkinlikler: 05.08.2015 tarihinde İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Zafer Toplantı Salonunda saat 15:00 te Toprak Koruma Kurulu

Detaylı

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU IPARD PROGRAMI DESTEKLERİ

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU IPARD PROGRAMI DESTEKLERİ TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU IPARD PROGRAMI DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI IPARD PROGRAMI KAPSAMINDA VERİLEN DESTEKLER 1- Süt Üreten Tarımsal İşletmelere Yatırım Amaç: Küçük

Detaylı