K r m-kongo Hemorajik Atefli Epidemiyolojisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "K r m-kongo Hemorajik Atefli Epidemiyolojisi"

Transkript

1 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 2004, s: K r m-kongo Hemorajik Atefli Epidemiyolojisi Nazif Elald Girifl Viral hemorajik atefl (VHA), insanlarda farkl viruslar taraf ndan oluflturulan, atefl ve kanama ile karakterli bir klinik sendromdur. Günümüzde hemorajik atefl oluflturan viruslar, Filoviridae (Marburg virusu ve Ebola virusu, Arenaviridae (Lassa virusu ve Junin, Machupo, Sabia ve Guanarito viruslar ), Bunyaviridae (K r m-kongo hemorajik atefl virusu [CCHFV], Rift Vadisi atefli virusu [RVFV] ve Hantavirus) ve Flaviviridae (sar atefl virusu ve dang virusu) gibi RNA viruslar d r (1). Bu viruslarla olan infeksiyonlar n seyri s ras nda hastalarda ishal, kas a r lar, öksürük, bafl a r s, pnömoni, ensefalopati ve hepatit gibi oldukça genifl klinik belirtiler görülmektedir. VHA için hemoraji karakteristik olmas na ra men, hemoraji olmadan da hastal n olabilece i unutulmamal d r. Günümüzde modern yo un bak m tekniklerine ra men bu infeksiyonlar önemli oranda ölümle sonuçlanmaktad r. Neredeyse bütün VHA lar tropikal ve subtropikal bölgelerde endemik olmas na ra men baflta bu bölgelere olan seyahatler nedeniyle dünyan n di er bölgelerinde de görülebilen hastal klard r (2,3). Tarihçe K r m-kongo hemorajik atefli (CCHF) hastal n n etkeni olan CCHFV, Bunyaviridae ailesinin Nairovirus cinsine mensup bir RNA virusudur. Virus, insanlarda di er hemorajik atefl viruslar gibi yayg n ekimoz, mukozal, gastrointestinal ve genitoüriner kanama ve karaci er fonksiyonlar nda bozulma ile giden akut bir infeksiyon oluflturmaktad r (4). Bu virusun neden oldu u hemorajik atefl hastal ilk kez II. Dünya Savafl y llar nda, 1944 ve 1945 yaz aylar nda Bat K r m steplerinde ço- unlukla ürün toplamaya yard m eden Sovyet askerleri aras nda görülmüfl ve 200 den fazla kifliyi etkilemifltir (5-7). O zamanlar hastal n kene ile iliflkisi belirlenmifl ve hastal a K r m Hemorajik Atefli ad verilmifltir. lerleyen y llarda ayn hastal - n eski Sovyetler Birli i nin özellikle Orta Asya Cumhuriyetleri olmak üzere di er bölgelerinde de uzun y llardan bilindi i, yine eski Yugoslavya ve Bulgaristan da da oldu u anlafl lm flt r. Daha sonra etken virus, hastal n akut döneminde kandan ve Hyalomma marginatum marginatum yetiflkin keneleri ve larval formlardan izole edilmifltir. Bafllang çta izole edilen virusun muhtemelen laboratuvar flartlar nda saklanamad ve kayboldu u düflünülmektedir (7,8). Kongo virusu ise 1956 y - l nda Zaire de ateflli bir hastadan izole edilmifltir. Aradan geçen 11 y l sonra 1967 y l nda Simpson ve arkadafllar (9), 5 i laboratuvar kaynakl 12 sar l kl hasta tan mlam fl ve virus, yenido an farelere injekte edilerek soyutlanm flt r. Ayn araflt r c lar, 1956 y l nda izole edilen virus ile sonradan izole edilen viruslar n ayn virus olduklar n bildirmifllerdir y l nda ise Cumhuriyet Üniversitesi, T p Fakültesi, nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, S vas Kongo virusu ile K r m Hemorajik Atefli viruslar n n biyolojik olarak benzer virus oldu u gösterilmifltir (10). leri araflt rmalar, virusun Afrika da yaln z Kongo da de il, Do u ve Bat Afrika da da oldu unu göstermifltir. Ayn gruptan olan Hazara virusu ise ilk kez Pakistan da izole edilmifltir. CCHFV nin Hazara virusu ve Nairobi koyun virusu ile ba lant l oldu u laboratuvar çal flmalar ndan anlafl lm flt r. Günümüzde bu viruslar Nairovirus cinsini oluflturmaktad r (8). lerleyen y llarda hastal n Bulgaristan, Pakistan, Irak, Büyük Sahra n n güneyindeki Afrika ülkeleri, eski Sovyetler Birli i ve Yugoslavya, Yunanistan, Arabistan Yar madas, Dubai, Kuveyt ve Kuzeybat Çin de epidemiler yapt bildirilmektedir (11-14). Bulaflma CCHFV, insanlara bafll ca vektör olan Hyalomma cinsi keneler ile bulafl p zoonotik infeksiyon oluflturmaktad r. Günümüzde yaklafl k 850 tür kene tan mlanm flt r. Bu kenelerin vahfli hayvanlarda oldu u kadar evcil hayvanlarda da olabildi- i bilinmektedir (15,16). CCHFV, daha önce aralar nda Hyalomma truncatum, Hyalomma marginatum rufipes, Hyalomma impeltatum, Hyalomma impressum, Amblyomma variegatum ve Boophilus decolaratus türü de olan 30 civar nda keneden izole edilmifltir. Etken virus ayn flekilde s r, koyun, keçi, yabani tavflan ve tilki gibi hayvanlardan da izole edilmifltir (4,8,17). Virus, genelde insanlara ya infekte kenelerin s rmas ile, ya da viremik hayvanlar n kesilmesi s ras nda hayvana ait kan ve dokulara temas ile bulaflmaktad r (18). Baflka bir bulaflma yolu ise nozokomiyal bulaflmad r (9,12,16,19-26). Bir araflt rmada 123 CCHF olgusunda predispozan faktörler incelenmifl, 54 (%44) ünde kene s r öyküsü, 45 (%37) inde hayvan temas ile birlikte kene s r ve 7 (%6) sinde hastanede CCHF hastas ile temas (nozokomiyal bulaflma) öyküsü bulundu u bildirilmifltir. Geri kalan 17 (%13) olguda predispozan faktör belirlenememifl olmakla birlikte kene s r olabilece i bildirilmektedir (27). Güney Afrika Cumhuriyeti nde oluflan CCHF olgular incelendi inde kene s r hikayesi, kene bulunulan ortamlarda yaflanmas, potansiyel infekte hayvanlara ait organ temas veya infekte hastalar ile temas n bulaflmada önemli oldu u görülmektedir (28). Hastal n inkübasyon dönemi, kene s r ndan sonra 2-12 gün aras nda de iflmektedir (7,29). Hastane personeli aras nda indeks olguyu takiben geliflen olgularda (nozokomiyal infeksiyonlar) ise 3-10 (ortalama 5.6) gündür (12, 20, 29). CCHFV, kenelere deneysel flartlarda intra-anal yoldan inoküle edildikten 36 saat sonra replike olmaya bafllar ve 3-5 gün sonunda maksimum virus seviyesine ulaflt ktan sonra azalarak aylarca kenelerde bulunabilmektedir (30). Vektör kenelerin larval ve nimfal faz, Güneydo u Avrupa ve Güney Afrika aras nda göç eden göçmen kufllar da dahil olmak üzere kufllar üzerinde bulunabildi i gösterilmifltir. Bu kufllar n virusun iki

2 152 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 Tablo 1. Irak da Y llara Göre CCHF Olgular ve nsidans (1/ ) (38) Y llar Olgu say s nsidans k ta aras nda tafl nmas na yol açabildi i düflünülmektedir (8). Virus, s r ve koyun gibi Hyalomma türü keneler için konak olan hayvanlarda belirtisiz infeksiyon ve bir hafta kadar süren geçici viremi oluflturmas na ra men insanlarda hastal a neden olmaktad r (17). nfekte keneler aras nda trans-stadial ve transovariyal geçifl oldu u bilinmektedir. Kenelerin nimf ve larva formlar için küçük memeli hayvanlar ve kufllar, eriflkin formlar için ise büyük memeli hayvanlar konakt r. Virus, küçük memeli hayvanlarda da viremi ve hafif infeksiyon oluflturmak suretiyle bu hayvanlar keneler için kaynak haline getirebilmektedir (15). Yabani kufllarda CCHFV antikorlar na rastlanmas - na ra men daha önceleri kufl ve kümes hayvanlar n n CCHFV ye dirençli oldu u kabul ediliyordu. Daha sonra 1987 y l nda devekufllar ndaki CCHF prevalans n n di er yabani kufllara göre daha yüksek oldu u gösterilmifltir (18). Nitekim Kas m 1996 da Güney Afrika da bir devekuflu çiftli indeki mezbahada çal flan 17 olguya CCHF tan s konmufltur. Devekufllar n n di er kufllar gibi CCHF ye dirençli oldu u bilinmesine ra men yo un kene s r klar na maruz kalmas ile infekte olduklar düflünülmektedir (19). Bir bölgede virus bulaflmas n bafll ca vektör kenelerin yo unlu u ve vektörleri infekte edecek olan kona n bollu u gibi faktörler de etkilemektedir (6). Risk Gruplar Hastal k için tar m çal flanlar ve hayvanc l k ile u raflanlar (çiftlik çal flanlar, çobanlar, kasaplar, mezbaha çal flanlar, et ve et ürünleri market iflçileri), veterinerler, hasta hayvan ile temas olanlar ve akut hastalarla temas olas l oldu undan endemik bölgelerde görev yapan sa l k personeli, askerler, kamp yapanlar ile deri fabrikas iflçileri yüksek risk alt ndad r. Epidemi s ras nda muhtemelen evcil hayvanlar konak hacmini geniflletmektedir (7,15,28, 31,32). Dünyada Y llara Göre CCHF Epidemileri Do u Avrupa ve Asya daki CCHF epidemilerinin genellikle insanlar taraf ndan oluflturan çevresel flartlara ba l olarak geliflti i düflünülmektedir. K r m daki ilk epideminin, kinci Dünya Savafl y llar nda kene ile infekte olmufl bölgelerin tar - ma aç lmas nedeniyle olufltu u san lmaktad r. Daha sonra eski Sovyetler Birli i ve Bulgaristan da olan epidemilerde ise ziraatç l k ve hayvanc l ktaki de iflmelere ba l d r (18). Bulgaristan da ortalama y ll k 25 CCHF olgusu geliflti i bildirilmektedir (33). Hastal k mevsimsel özellik göstermektedir. Eski Sovyetler Birli i nde Haziran ve Temmuz aylar nda olgu say s aç s ndan en yüksek say ya ulafl lmaktad r (7). Güney Afrika Cumhuriyeti nde olgular n ço u ilkbahar ve sonbaharda ortaya ç kmaktad r (15). Genel olarak hastal n Haziran-Eylül aras ndaki aylarda ortaya ç kt bildirilmektedir (16). Bununla birlikte bölgeye göre de iflmekte ve Ocak ay nda da görülebilmektedir (34). Daha önce y llar nda eski Sovyetler Birli i ve Bulgaristan daki epidemilere ilaveten Çin de ilk olgu Çin in kuzeybat s nda 1965 y l nda tan mlanm fl, daha sonra y llar aras ndaki yaklafl k 30 y ll k süre içinde görülen 260 CCHF olgusundan 54 (%21) ünün ölüm ile sonuçland bildirilmektedir. Ayn ülkede ayn bölgede 1997 y l nda 45 gün süren bir epidemide 26 olgudan 5 (%20) i ölümle sonuçlanm flt r (35). Hastal k Balkan ülkelerinden Makedonya da 1976 y l nda küçük bir epidemi yapm fl ve bu epidemide 10 olgu görülmüfltür (36). Ortado u ülkelerinden Irak ta 1979 y l nda sekizi kad n ikisi erkek yafllar 18 ile 60 y l aras nda de iflen 10 CCHF olgusundan 7 sinin öldü ü bildirilmifltir. Bu epidemi Irak tan bildirilen ilk epidemidir. Bunlardan ikisinin sa l k personeli ve bulaflman n nozokomiyal oldu u bildirilmektedir (37). Dünya Sa l k Örgütü (WHO), yak n zamanda hastal n y llar aras nda bu ülkedeki insidans n yay mlam flt r (Tablo 1). Buna göre y ll k insidans 0.01/ ile 1/ aras nda de iflmektedir. nsidans n en yüksek oldu u 1991 y l nda 196 olgu bildirimi yap lm flt r (38). Güney Afrika da 1981 y l na kadar 123 CCHF olgusu tan mlanm fl, bu olgulardan 27 (%22) si fatal seyretmifltir (27). Güney Afrika Cumhuriyeti nde Ekim 1994 te 400 kiflinin çal flt bir devekuflu çiftli inde 17 CCHF olgusu bildirilmifl, bunlardan biri ölümle sonuçlanm flt r (18). Pakistan da majör CCHF epidemilerinin 1975, 1986, 1996, 1998, 1999 ve 2000 y llar nda olufltu u bildirilmektedir. Bu ülkede en son 2002 y l nda Rawalpindi de bir doktor ve hastas n n hemorajik atefl nedeniyle öldükten sonra ayn bölgede yüzden fazla kiflinin karantina alt na al nd kaydedilmektedir (39). Ayn ülkede bat da Belucistan bölgesinde 2000 y l Eylül ay ndaki bir salg nda ikisi sa l k personeli olmak üzere toplam 8 kiflinin hemorajik atefl nedeniyle, muhtemelen de CCHF nedeniyle öldü ünün san ld belirtilmifltir (40). Pakistan da y llar aras nda Pakistan Sa l k Bakanl taraf ndan bildirilen resmi rakamlara göre toplam 101 CCHF olgusu tan mland ve bu olgulardan %40 n n hastal k nedeniyle öldü ü fleklindedir (Tablo 2) (41). WHO ise ayn ülkede 2001 y l içinde 40 tan fazla yeni CCHF olgusu geliflti ini bildirmektedir (42). Suudi Arabistan n Mekke flehrinde y llar aras nda mezbaha çal flanlar aras nda 40 CCHF olgusu tan mlanm fl, bunlardan 12 (%30) si ölmüfltür. Daha sonra y llar aras nda o bölgede hayvanlardan toplanan baflta Hyalomma türleri olmak üzere çeflitli tür kenelerden virus araflt r l-

3 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 153 Tablo 2. Pakistan da CCHF Epidemileri ( ) (41) Y llar Bölge Olgu say s Ölen say s 1976 Rawalpindi Baluchistan Quetta Sibi Kohlu Kohlu Peshawar Sibi/Quetta Laki Marwat Peshawar Loaralai/Quetta Karachi 5 3 Toplam m fl, ama virusa rastlanamam flt r. Bu ülkeye CCHFV nin koyun ithalat ve infekte keneler ile bölgeye girdi i ve art k burada endemik oldu u düflünülmektedir (43). Birleflik Arap Emirli i nde 1994 Kas m nda ülkenin Sa l k Bakanl taraf ndan kasaplar ve mezbaha çal flanlar aras nda hemorajik atefl olgular n n oldu unu bildirilmesi üzerine ayn ülkede Kas m 1994 ile Mart 1995 aras nda CCHF flüpheli olgular taranm fl ve 16 s et ve et ürünleri satan market iflçisi, mezbaha iflçisi ve deri fabrikas iflçisi olmak üzere 35 olgu CCHF olarak tan mlanm flt r. Bu olgular aras ndaki mortalite %62 olarak verilmektedir (31). Umman dan y llar aras nda 4 olgu (34), Afganistan dan 1998 y l Mart ay içinde 12 (%64) si fatal 19 olgu (44), Kazakistan dan 1999 y l Mart ay içinde 2 si fatal 10 olgu (45), Rusya n n Stavropol bölgesinden 1999 y l Temmuz ay nda 6 (%9) s fatal 65 olgu (46-48), Kosova dan 2001 Haziran ay içinde 69 olgu (18 inde tan kesin, 6 s fatal) bildirimi yap lm flt r (49). Ocak 2001 ile Ekim 2002 aras ndaki yaklafl k 2 y ll k sürede ran dan 140 tan fazla sporadik CCHF olgusu rapor edilmifltir (50). Baflka bir kayna a göre ise Ocak 2000 de 50 CCHF flüpheli (22 si do rulanm fl) olgudan 4 ü ölmüfltür. Nisan-Ekim 2001 de 36 olgudan 4 (%11) i ölüm ile sonuçlanm flt r. Ocak-Temmuz 2002 aras nda oluflan 41 olgudan 6 (%15) s n n öldü ü bildirilmektedir (38). Dünyada en son epidemi Moritanya dan rapor edilmifl ve Mart 2003 te 35 olgudan 6 (%17) s n n öldü ü belirlenmifltir (46). Nozokomiyal CCHF Epidemileri CCHFV nin, bafll ca bulaflma yolu olan kene s r na ilave olarak ilerlemifl klini i olan hastalara ait kan ve/veya kanl sekresyonlarla direkt temas ve hava yolu ile bulaflabildi i de aç kt r. Literatürde infekte hastalar ile temastan sonra geliflen nozokomiyal CCHF epidemileri de bulunmaktad r. Bu epidemilerde mortalite oranlar kene s r ndan sonra geliflmifl CCHF olgular na göre yüksektir. Esas nda nozokomiyal bulaflman n oldu u, hastal n tan mland 1944 y l nda da bilinmesine ra men nozokomiyal bulaflmay sonraki epidemiler do rulam flt r. Bulgaristan da 1960 l y llardaki bir epidemide 14 sa l k çal flan ndan %40 n n CCHF nedeniyle öldü ü rapor edilmektedir (16). Pakistan n Rawalpindi bölgesinde 1976 y l nda gastrointestinal sistem kanamas nedeniyle opere edilen ve sonradan CCHF tan s alan bir hastay ameliyat eden 4 sa l k personelinden 2 sinin CCHF nedeniyle öldü ü bildirilmektedir (20). Yine baflka bir nozokomiyal epidemi de Suudi Arabistan da bir hastanenin acil klini inde bir olgunun resüsitasyonundan sonra 7 ikincil olgu ortaya ç kt fleklindedir. CCHFV nin laboratuvarda laboratuvar personeline de bulaflabildi i bilinmektedir y l nda Güney Afrika Cumhuriyeti nde 5 laboratuvar kaynakl olgu bulunmaktad r (9, 19). Irak n Ba dat flehrinde 1979 y l nda bir indeks CCHF olgusunun takibi s ras nda 2 sa l k personelinin hastalanarak öldü ü rapor edilmektedir (21). Dubai de bir hastanede 1979 y l Kas m ay nda bir indeks CCHF olgusunu takiben geliflen hastane epidemisinde olgunun takibini üstlenen 5 sa l k personelinde CCHF geliflmifl ve bu olgulardan 2 si CCHF nedeniyle kaybedilmifltir (12). Bu epidemide olgular irdelenirse, lk hasta bir ameliyat hemfliresi, indeks olgunun kan ve vücut salg lar ile temasa ilaveten ölmeden önce hastaya a zdan-a za resüsitasyon yapm fl (eksitus); kinci hasta bir anestezist, indeks olguyu ölmeden önce intübe etmifl (yafl yor); Üçüncü hasta bir tercüman, indeks olgu ile temas öyküsü yok, sadece hasta ile ayn ortamda bulunmufl (yafl yor); Dördüncü hasta bir ö renci hemflire, indeks olgu ile direkt temas var, olgunun ölmesini takiben morga gönderilmeden önce örtülerle sar p haz rlam fl (eksitus); Beflinci hasta bir doktor, indeks olgu ile direkt temas etmifl (yafl yor). Gerçekte olgular n ve epideminin genifl flekilde incelendi- i baflka bir nozokomiyal epidemi de Güney Afrika Cumhuriyeti nde Cape Town daki Tygerberg Hastanesi nde 1984 Eylül ay nda oluflmufltur. Bu nozokomiyal epidemide bir indeks olguyu takiben 7 sa l k personeline CCHF bulaflmas olmufl, bunlardan biri ölmüfltür (22). Bu epidemideki olgular da irdelenirse, lk hasta bir doktor, hasta ile temas yok, sadece hastan n bulundu u oday ziyaret etmifl (eksitus); kinci hasta alt hemflireden ilki, servis sorumlusu, indeks olgu ile temas yok (yafl yor); kinci hemflire indeks olgu ile temas etmifl, eline i ne batm fl (yafl yor); Üçüncü hemflire indeks olgu ile temas etmifl, eline i ne batm fl (yafl yor); Dördüncü hemflire indeks olgu ile temas etmifl (yafl yor); Beflinci hemflire indeks olgu ile temas etmemifl, sadece hastan n bulundu u odan n aç ld koridorda görev yapm fl, hasta odas na girmemifl, indeks olguya ait at k torbas ile temas etmifl (yafl yor); Alt nc hemflire, indeks olguya ilaveten nozokomiyal olgular n hepsi ile temas etmifl, eline i ne batm fl (yafl yor).

4 154 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 Bu nozokomiyal epidemide hastal k bulaflmas n n bariyer yöntemleri uygulanmas yla kontrol alt na al nd bildirilmifltir (22). Bu hastanedeki epidemi s ras nda indeks olgu ile birlikte toplam 8 CCHF olgusu takip edilmifl, epidemiyolojik araflt rmalar s ras nda sa l k personeli aras nda 3 ü i ne batmas olmak üzere toplam 9 yaralanma saptanm fl, bu yaralanmalardan 3 ünde CCHF geliflmifltir. Buna göre i ne batmas n n oluflturdu u morbidite 3/9 (%33) ten fazla de ildir. Ayn araflt rmada hemoraji geliflen hastalar ile toplam 46 temas öyküsü saptanm fl, bunlardan 4 ünde CCHF geliflmifltir. Buna göre infektivite oran 4/46 (%8.7) dir. Hemoraji geliflen ve geliflmeyen hastalar ile olan toplam 459 temas öyküsü saptanm fl olup, yaklafl k infektivite oran 7/459 (%1.5) olarak hesaplanm flt r. Hasta ile temas n n olmad n ifade eden beflinci hemflire sonradan at k torbas ile temas etti ini ifade etmesi ile CCHFV nin hem direkt temas ile geçebilece inin ve hem de CCHF hastalar na ait at k torbalar n n potansiyel bulaflma kayna olabilece ini göstermesi aç s ndan önemlidir (25). Pakistan da Karaçi deki A a Han Üniversite Hastanesi nde 1994 Aral k ay nda Belucistan dan gelen bir indeks olguyu gastrointestinal kanama nedeniyle opere eden ikisi cerrah biri anestezist 3 sa l k personeline CCHF bulaflt bildirilmektedir (23). Yine ayn ülkede Karaçi deki bir hastanede 2000 y l Kas m ay nda Belucistan dan gelen bir hasta ile bir sa l k görevlisinin CCHF nedeniyle öldü ü bildirilmektedir (19). ran da yak n zamanda farkl tarihlerde ve farkl hastanelerde geliflen 3 nozokomiyal kaynakl CCHF olgusundan ikisinin öldü ü rapor edilmifltir (24). Bu konudaki son nozokomiyal CCHF epidemisi 2002 y l nda Pakistan n Rawalpindi bölgesinde geliflmifltir. Bu epidemide de bir indeks olguyu takiben 2 sa l k personeline bulaflma olmufl, bir sa l k personeli bulaflmadan sonraki 13. günde kaybedilirken, di eri ise ribavirin ile baflar l flekilde tedavi edilmifltir (26). Seroepidemiyolojik Araflt rmalar CCHFV, vertebral lar aras nda sadece insanlarda fliddetli ve fatal infeksiyon oluflturmaktad r. nsanlarda belirtili infeksiyonun belirtisiz infeksiyona oran bilinmemekte ise de yaklafl k 1/5 olarak tahmin edilmektedir (51). Geçmiflte CCHF olgular n n bildirildi i bölgelerde yaflayan insan ve hayvanlarda CCHFV ye özgül antikorlar n ve kenelerde CCHFV nin araflt r ld çal flmalar bulunmaktad r. Kuveyt te 1982 y l nda CCHF d fl nda herhangi bir nedenle hastaneye yat r lan 502 hastan n 17 (%3.4) sinin serum örnekleri CCHFV aç s ndan pozitif bulunmufltur (52). Irak ta 1980 y l nda 2005 evcil hayvan aras nda yap lan bir sero-epidemiyolojik araflt rmada 769 koyundan 443 (%58), 562 keçiden 279 (%50), 411 s rdan 122 (%29), 252 attan 148 (%23) ve 99 deveden 23 (%23) ünde serum örnekleri CCHFV antikorlar aç - s ndan yüksek bulundu u bildirilmifltir (53). Buna ek olarak ayn ülkede hayvan yetifltiricileri aras nda yap lan bir çal flmada ise %29 oran nda seropozitiviteye rastlanm flt r (54). Bu ülkenin özellikle kuzey k sm nda prevalans n yüksek oldu u ve bunun da savafllar n veya tar m uygulamalar ndaki yeniliklerin yaratt çevresel de iflikliklere ba l olabilece i ileri sürülmüfltür (16). Baflka bir serolojik araflt rmada ise Birleflik Arap Emirli- i nde y llar aras nda 291 hayvan yetifltirici ve mezbaha iflçisinden 12 (%4) sinde ve 268 büyükbafl hayvandan 19 (%7) unda ELISA ile CCHFV-IgG pozitif bulunmufltur. Ayn süre içinde hayvanlardan toplanan 182 keneden 4 ünde CCHFV antijeni pozitif bulunmufltur (31). Umman da yak n zamanda evcil büyükbafl hayvanlar, risk grubunu oluflturan insanlar ve keneler aras nda yap lan bir seroepidemiyolojik araflt rmada 29 s rdan 1 (%3), inde, 225 keçiden 61 (%27) inde, 126 koyunun 29 (%23) unda, toplam 489 hayvandan 108 (%22) inde ELISA ile CCHFV-IgG nin pozitif oldu u gösterilmifltir (34). Ayn araflt rmada risk grubunu oluflturan 41 Umman vatandafl ndan 1 (%2.5) inde, Umman vatandafl olmayan 241 kifliden 73 (%30) ünde ELISA CCHFV-IgG pozitif bulunmufltur. Aralar nda ço unlukla Hyalomma türlerinin bulundu u 243 kene havuzundan 19 (%7.8) unda ELISA ile CCHFV antijeni pozitif bulunmufltur. Bu çal flmada özellikle kasaplardaki seropozititivite di erlerine göre anlaml olarak yüksektir ki bu da kasaplar n di erlerine göre daha yüksek oranda taze hayvan eti ve kan ile temas ile aç klanabilmektedir (34). Hayvan kesildikten sonra eti bekletildi inde veya ifllendi- inde dokudaki ph nin düflmesine ba l olarak virusun infektivitesinin kayboldu una inan lmaktad r. Dolay s yla bu etler bir tehlike arz etmemektedir (55). Ayn flekilde ran daki s rlar n yaklafl k %30 unun CCHFV ile infekte oldu u ve bunda büyük oranda ran a komflu ülkeler olan Afganistan ve Pakistan dan gelen ithal hayvanlar n rol oynad bildirilmektedir (56). CCHF nin dünyadaki da l m konusunda anlat lanlar toparlan rsa; günümüze kadar CCHF hastalar flu ülkelerde kan tlanm flt r: Arnavutluk, Bulgaristan, S rbistan-karada, Rusya, Orta Asya Cumhuriyetleri, Bat Çin, Pakistan, Irak, Suudi Arabistan, Dubai, Umman, Moritanya, Senegal, Uganda, Güney Afrika, Kenya, Zaire. CCHFV ise flu ülkelerde izole edilmifltir: Yunanistan, ran, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kenya, Yukar Volta, Madagaskar ve Etiyopya. fiu ülkelerde virusun varl na ait deliller bulunmaktad r: M s r, Etiyopya, Moritanya, Senegal, Burkino-Faso, Benin, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Zaire, Kenya, Uganda, Tanzanya, Madagaskar, Zimbabwe, Namibya, Güney Afrika, Kuveyt, Dubai, Çin, eski Sovyetler Birli i ülkeleri, Bulgaristan, Türkiye, Macaristan, eski Yugoslavya ve Avrupa Birli i ne göre Yunanistan, Fransa ve Portekiz. Bu ülkelerden Fransa, Türkiye ve Portekiz deki bilgiler s n rl d r (18). CCHFV ve Biyoterörizm Bunyaviridae ailesine mensup CCHFV, RVFV ve Hantavirus ile birlikte ABD de National Institute for Allergy and Infectious Diseases (NIAID) taraf ndan potansiyel biyoterörizm ajanlar listesine al nm flt r. RVFV ve hantaviruslar bu kuruluflun listesinde A kategorisinde, CCHFV ise C kategorisindedir (57). Buna karfl n Centers for Disease Control and Prevention (CDC) nin potansiyel biyoterörizm listesinde CCHFV, RVFV ile birlikte B kategorisinde yer almaktad r (58). Bütün Bunyaviridae ailesi, askeri operasyonlarda potansiyel etkili ajanlard r (16) y l bafllar nda Irak ta CCHFV nin biyolojik silah olarak gelifltirildi ine inan lmaktayd. Fakat virusun yay l m için biyolojik vektör gereksinimi nedeniyle biyolojik silah olarak kullan lmas na ihtimal verilmemifltir. Yak n zamanda virusun aerosolize halde yay labilece inin gösterilmesi virusun biyolojik silah olarak kullan labilece ini düflündürmektedir (59,60).

5 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 155 Sonuç olarak, CCHF, dünyada her geçen gün bildirilen olgu say s ile seropozitif hayvan say s n n artmas nedeniyle problem olarak karfl m za ç kmaktad r. Kaynaklar 1. Le Guenno, B. Emerging viruses. Sci Am 1995; 273: Drosten C, Gottig S, Schilling S, Asper M, Panning M, Schmitz H, Gunther S. Rapid detection and quantification of RNA of Ebola and Marburg viruses, Lassa virus, Crimean-Congo hemorrhagic fever virus, Rift Valley fever virus, dengue virus, and yellow fever virus by real-time reverse transcription-pcr. J Clin Microbiol 2002; 40 (7): Schwarz TF, Jager G, Gilch S, Pauli C, Eisenhut M, Nitschko H, Hegenscheid B. Travel-related vector-borne virus infections in Germany. Arch Virol Suppl 1996;11: Watts DM, Ksiazeck TG, Linthicum KJ, Hoogstraal H. Crimean- Congo hemorrhagic fever. In: Monath TP, ed. The Arboviruses, Epidemiology and Ecology. CRC Press: Boca Raton FL, 1988: Chumakov MP, Butenko AM, Chalunova NV et al. New data on the virus causing Crimean haemorrhagic fever. Vop Virusol 1968; 13: Hoogstraal H. The epidemiology of tick-borne Crimean/Congo hemorrhagic fever in Asia, Europe, and Africa. J Med Entomol 1979; 15: Simpson DIH. Viral haemorrhagic fevers of man. Bull Wld Hlth Org 1978; 56: Anonymous. Zaire Simpson IH, Knight EM, Courtois G, Williams MC, Winbren MP, Kibukamusoke J. Congo Virus: a hitherto undescribed virus occuring in Africa. Part I. Human isolation-clinical notes. East Afr Med J 1967; 44: Casals J. Antigenic similarity between the virus causing Crimean hemorrhagic fever and Congo virus. Proc Soc Exp Biol Med 1969; 131: Burney MI, Ghafoor A, Saleen M, Webb PA, Casals J. Nosocomial outbreak of viral hemorrhagic fever caused by Crimean hemorrhagic fever-congo virus in Pakistan, January Am J Trop Med Hyg 1980; 29: Suleiman MN, Muscat-Baron JM, Harries JR, Satti AG, Platt GS, Bowen ET, Simpson DI. Congo/Crimean haemorrhagic fever in Dubai. An outbreak at the Rashid hospital. Lancet 1980; 2: Al-Makib W, Lloyd G, El-Mekki A, Platt G, Beeson A, Southee T. Preliminary report on arbovirus-antibody prevalence among patients in Kuwait: evidence of Congo/Crimean virus infection. Trans Soc Trop Med Hyg 1984; 78: Nichol S. Bunyaviruses. In: Knipe D, et al., eds. Fields Virology. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins, 2001: LeDue JW. Epidemiology of hemorrhagic fever viruses. Rev Infect Dis 1989; 11 (Suppl 11): Oldfield EC 3rd, Wallace MR, Hyams KC, Yousif AA, Lewis DE, Bourgeois AL. Endemic infectious diseases of the Middle East. Rev Infect Dis 1991;13 (Suppl 3): Zeller HG, Cornet JP, Diop A, Camicas JL. Crimean-Congo hemorrhagic fever in ticks (Acari: Ixodidae) and ruminants: field observations of an epizootic in Bandia, Senegal ( ). J Med Entomol 1997; 34 (5): Capua I. Crimean-Congo haemorrhagic fever in ostriches: A public health risk for countries of the European Union? Avian Pathology 1998; 27 (2): Anonymous. USSR lymedisease/ cchf44.html 20. World Health Organization. Viral hemorrhagic fever, Pakistan. Wkly Epidemiol Rec 1976; 51 (33): World Health Organization. Viral hemorrhagic fever in Iraq confirmed as Congovirus. Wkly Epidemiol Rec 1979; 54: van Eeden PJ, Joubert JR, van de Wal BW, King JB, de Kock A, Groenewald JH. A nosocomial outbreak of Crimean-Congo haemorrhagic fever at Tygerberg Hospital. Part I. Clinical features. S Afr Med J 1985; 68 (10): Altaf A, Luby S, Ahmed AJ, et al. Outbreak of Crimean-Congo haemorrhagic fever in Quetta, Pakistan: contact tracing and risk assesment. Trop Med Int Health 1998; 3 (2): Mehrabi-Tavana A, Chinikar S, Mazaheri V. The seroepidemiological aspects of Crimean-Congo haemorrhagic fever in three health workers: a report from Iran. Archives of Iranian Medicine 2002; 5 (4): van de Wal BW, Joubert JR, van Eeden PJ, King JB. A nosocomial outbreak of Crimean-Congo haemorrhagic fever at Tygerberg Hospital. Part IV. Preventive and prophylactic measures. S Afr Med J 1985; 68 (10): Athar MN, Baqai HZ, Ahmad M, et al. Short report: Crimean-Congo hemorrhagic fever outbreak in Rawalpindi, Pakistan, February Am J Trop Med Hyg 2003; 69 (3): Anonymous. South Africa lymedisease/cchf81.html 28. Gear JH. Clinical aspects of African viral hemorrhagic fevers. Rev Infect Dis 1989; 11 (Suppl 4): Swanepoel R, Gill DE, Shepherd AJ, Leman PA, Mynhardt JH, Harvey S. The clinical pathology of Crimean/Congo hemorrhagic fever. Rev Infect Dis 1989; 11 (Suppl 4): Gonzalez JP, Cornet JP, Wilson ML, Camicas JL. Crimean-Congo haemorrhagic fever virus replication in adult Hyalomma truncatum and Amblyomma variegatum ticks. Res Vir 1991; 142(6): Khan AS, Maupin GO, Rollin PE, et al. An outbreak of Crimean- Congo hemorrhagic fever in the United Arab Emirates, Am J Trop Med Hyg 1997; 57 (5): Emond RT. Viral haemorrhagic fevers. J Infect 1986; 13(2): Vassilenko MS, Vassilev TL, Bozadjiev LG, Bineva IL, Kazarov GZ. Specific intravenous immunoglobulin for Crimean-Congo haemorrhagic fever. Lancet 1990; 335: Williams RJ, Al-Busaidy S, Mehta FR et al. Crimean-Congo haemorrhagic fever: a seroepidemiological and tick survey in the Sultanate of Oman. Trop Med Int Health 2000; 5 (2): Papa A, Ma B, Kouidou S, et al. Genetic characterization of the mrna segment of Crimean-Congo hemorrhagic fever virus strains, China. Emerg Infect Dis 2002; 8: Vesenjak-Hirjan J, Punda-Polic V, Dobe M. Geographical distribution of arboviruses in Yugoslavia. J Hyg Epidemiol Microbiol Immunol 1991; 35(2): Al-Tikriti SK, Al-Ani F, Jurji FJ, et al. Congo/Crimean haemorrhagic fever in Iraq. Bull World Health Organ 1981; 59 (1): World Health Organization Communicable Disease profile Iraq. Updated 19 March Communicable Disease Working Group on Emergencies, HQ Division of Communicable Disease Control, EMRO WHO Office, Baghdad 39. Rizvi M. Pakistan: Congo fever outbreak shows fear, shows lack of capacity Ahmad K. Outbreak of Crimean-Congo haemorrhagic fever in Pakistan. Lancet 2000; 356 (9237): Anonymous. Country Report Pakistan. Vector-borne diseases in Pakistan. Inter-country workshop on developing a regional strategy for integrated vector management for malaria and other vector-borne diseases, Khortoum, Sudan, January 21-23, World Health Organization. Media reports of Crimean-Congo haemorrhagic fever in Pakistan. 4 October disease-outbreak-news/n2001/october/cchf_pakistan.html 43. El-Azazy OM, Scrimgeour EM. Crimean-Congo haemorrhagic fever virus infection in the western province of Saudi Arabia. Trans R Soc Trop Med Hyg 1997; 91 (3): World Health Organization. Crimean-Congo haemorrhagic fever in Afghanistan. Disease outbreaks reported 8 May who.int/disease-outbreak-news/n1998/may/n8may1998a.html 45. World Health Organization. Two die of tick-borne fever in south Kazakhstan World Health Organization. Crimean-Congo haemorrhagic fever, Russian Federation (update), 26 July Bazhenova A. 17 with hemorrhagic fever in Stavropol area, two die.

6 156 Klimik Dergisi Cilt 17, Say :3 Itar-Tass News wire. Jun &res_id=xri:pqd&rft_val_ fmt=ori:fmt:kev:mtx:journal&genre=article&rft_id=xri:pqd:did= &svc_dat=xri: pqil:fmt 48. Anonymous, Unknown illness in the Russian Federation World Health Organization. Crimean-Congo haemorrhagic fever (CCHF) in Kosovo - update June disease-outbreak-news/n2001/june/29june2001.html 50. Mardani M. Nosocomial Crimean-Congo hemorrhagic fever in Iran ( ). Clin Microbiol Infect 2002; 7 (suppl 1): Goldfarb LG, Chumakov MP, Myskin AA, Kondratenko VF, Resnnikova OY. An epidemiological model of Crimean hemorrhagic fever. Am J Trop Med Hyg 1980; 92: Al-Nakib W, Lloyd G, El-Mekki A, Platt G, Beeson A, Southee T. Preliminary report on arbovirus-antibody prevalence among patients in Kuwait: evidence of Congo/Crimean virus infection. Trans R Soc Trop Med Hyg 1984; 78 (4): Tantawi HH, Shony MO, Al-Tikriti SK. Antibodies to Crimean- Congo haemorrhagic fever virus in domestic animals in Iraq: a seroepidemiological survey. Int J Zoonoses 1981; 8 (2): Al-Tikriti SK, Hassan FK, Moslih IM, Jurji F, Mahmud MIA, Tantawi HH. Congo/Crimean haemorrhagic fever in Iraq: A seroepimediologic survey. J Trop Med Hyg 1981; 84: Swanepoel R. Crimean-Congo Haemorrhagic Fever. In: Beron GW and Steele JH, eds. Handbook of Zoonoses, Section B. 2nd ed. Boca Raton: CRC Press, 1994: Anonymus. Tick-borne haemorrhagic fever in Iran. Trends in Parasitol 2002; 18 (8): National Instutite of Allergy and Infectious Diseases (NIAID). NI- AID Category A, B & C Priority Pathogens. gov/dmid/biodefense/bandc_priority.htm 58. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Biological agents and Diseases Zilinskas RA. Iraq s biological weapons: the past as future? J Am Med Assoc 1997; 278: Bronze MS, Huycke MM, Machado LJ, Voskuhl GW, Greenfield RA. Viral agents as biological weapons and agents of bioterrorism. Am J Med Sci 2002; 323:

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Kırım Kongo hemorajik ateşi

Kırım Kongo hemorajik ateşi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2006; 49: 175-184 Yorum Kırım Kongo hemorajik ateşi Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Doçenti SUMMARY: Kara A. Crimean-Congo hemorrhagic fever

Detaylı

K r m-kongo Kanamal Ate i (KKKA), viral

K r m-kongo Kanamal Ate i (KKKA), viral Kırım Kongo Kanamalı Ateşi S. Sami KARTI Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hematoloji Kliniği, İstanbul K r m-kongo Kanamal Ate i (KKKA), viral hemorajik ate ler gurubundan bir hastal kt r ve yak n

Detaylı

K r m-kongo kanamal atefli

K r m-kongo kanamal atefli DERLEME Hacettepe T p Dergisi 2008; 39:134-143 K r m-kongo kanamal atefli Levent Ak n 1 1 Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Ankara ÖZET Kırım-Kongo kanamalı ateşi

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler /AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) /AIDS hastal sadece eriflkinleri de il, bebek, çocuk, genç, yafll demeden rk, cinsiyet,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Girifl. Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara, Türkiye

Girifl. Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara, Türkiye 108 Ça r l Editör Invited Editor Crimean Congo haemorrhagic fever Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Çocuk Sa l ve Hastal klar Anabilim Dal, Ankara, Türkiye Özet K r m-kongo kanamal atefli (KKKA) virüsü

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Özel Hasta Gruplarında Yoğun Bakım. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi

Özel Hasta Gruplarında Yoğun Bakım. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Özel Hasta Gruplarında Yoğun Bakım Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Zülal ÖZKURT* * Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi, Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı, ERZURUM Kırım-Kongo kanamalı

Detaylı

KIRIM-KONGO HEMORAJİK ATEŞİ CRIMEAN-CONGO HEMORRHAGIC FEVER. Turabi GÜNEŞ*

KIRIM-KONGO HEMORAJİK ATEŞİ CRIMEAN-CONGO HEMORRHAGIC FEVER. Turabi GÜNEŞ* MİKROBİYOL MİKROBİYOLOJİ BÜLT 2006; 40: BÜLTENİ 279-287 279 KIRIM-KONGO HEMORAJİK ATEŞİ CRIMEAN-CONGO HEMORRHAGIC FEVER Turabi GÜNEŞ* ÖZET: Kırım-Kongo Hemorajik Ateş (CCHF) virusu, Bunyaviridae ailesi

Detaylı

Kırım-Kongo kanamalı ateşi virusunun kimyasal ve fiziksel etkenlere karşı duyarlılığı nedir?

Kırım-Kongo kanamalı ateşi virusunun kimyasal ve fiziksel etkenlere karşı duyarlılığı nedir? (KKKA, Crimean Congo haemorrhagic fever) Kırım-Kongo kanamalı ateşi nedir? Kırım-Kongo kanamalı ateşinde(kkka) etken nedir? Bunyaviridae ailesine bağlı Nairovirus soyundan virüslerin meydana getirdiği,

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ (KKKA) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kontrol Komitesi 2015

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ (KKKA) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kontrol Komitesi 2015 KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ (KKKA) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Kontrol Komitesi 2015 KKKA-Türkiye 2002 yılının ilkbahar ve yaz aylarında özellikle,

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ ANKEM Derg 2009;23(Ek 2):234-240 KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ Önder ERGÖNÜL Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, İSTANBUL onderergonul@yahoo.com

Detaylı

İklim ve vektör bağımlı güncel viral enfeksiyonlar

İklim ve vektör bağımlı güncel viral enfeksiyonlar İklim ve vektör bağımlı güncel viral enfeksiyonlar Prof.Dr. Ayşen Gargılı Marmara Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Epidemiyoloji Araştırma Merkezi Ulusal Kan Merkezler ve Transfüzyon Tıbbı Kursu

Detaylı

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Meltem IfiIKGÖZ TAfiBAKAN, Tansu YAMAZHAN, Güray ARSU, Hüsnü

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

K r m-kongo Hemorajik Ateşi

K r m-kongo Hemorajik Ateşi Türkiye Tıp Dergisi 2004; 11(3): 145-156 K r m-kongo Hemorajik Ateşi Zülal ÖZKURT, Ayten KADANALI Atatürk Üniversitesi T p Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji ve İnfeksiyon Hastal klar Anabilim Dal, ERZURUM

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Birgül KAÇMAZ 1 1 Gazi Üniversitesi T p Fakültesi, Merkez Mikrobiyoloji Laboratuvar, ANKARA ÖZET Viral hepatitler gerek dünyada gerekse ülkemizde

Detaylı

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA Dr. Kemalettin ÖZDEN Bulaş yolları Deri ve mukozal yol: İnfekte kene veya sinek gibi vektörlerin ısırmasıyla veya infekte hayvan dokuları, hayvan çıkartılarıyla (idrar, dışkı

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ (Sağlık Personeli İçin) 2015 Bu bilgilendirme slayt setinin hazırlanmasında emeği geçen Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Sayın Prof. Dr. Nazif ELALDI ve Bakanlığımız

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEfi ; ETKEN, VEKTÖRLER VE TÜRK YE DEK DURUM Ayflen GARGILI*, Kenan M D LL,**

KIRIM KONGO KANAMALI ATEfi ; ETKEN, VEKTÖRLER VE TÜRK YE DEK DURUM Ayflen GARGILI*, Kenan M D LL,** KIRIM KONGO KANAMALI ATEfi ; ETKEN, VEKTÖRLER VE TÜRK YE DEK DURUM Ayflen GARGILI*, Kenan M D LL,** K r m Kongo Kanamal Atefli (KKKA) virusu Bunyaviridae ailesindeki dört cinsten biri olan ve hayvanlar

Detaylı

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008

Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi. BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Yat r m Ortakl klar nda Vergi Rejimi BFS - 2008/13 stanbul, 10.06.2008 Menkul K ymet Yat r m Ortakl klar, Sermaye Piyasas Mevzuat gere ince sadece portföy iflletmecili i faaliyetlerinde bulunmakta ve buradan

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m Halil KURT 1, smet BATTAL 2, Osman MEM KO LU 1, Ayflegül YEfi LKAYA 1, Emin TEKEL 1 1 Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Vektör kaynaklı Viral Enfeksiyonlar. Koray Ergünay

Vektör kaynaklı Viral Enfeksiyonlar. Koray Ergünay Vektör kaynaklı Viral Enfeksiyonlar Koray Ergünay Arbovirus... (arthopod-borne virus) Artropod vektörler ile vertebralılar arasında nakledilen viruslar Robovirus... (rodent-borne virus) Kemirici (rodent)

Detaylı

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ

İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ İRAN ENERJI GÖRÜNÜMÜ HAZAR STRATEJI ENSTITÜSÜ ENERJI VE EKONOMI ARAŞTIRMALARI MERKEZI EMİN AKHUNDZADA SERAY ÖZKAN ARALIK 2014 Azerbaycan Enerji Görünümü 1İran Enerji Görünümü www.hazar.org HASEN Enerji

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 107-124 Hastane İnfeksiyonları Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II [National Nosocomial Infection Surveillance System (NNIS)] Dr. Gül Ruhsar

Detaylı

Kırım Kongo kanamalı ateşinin intrauterin ve postnatal dönem etkileri

Kırım Kongo kanamalı ateşinin intrauterin ve postnatal dönem etkileri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2011; 54: 182-188 Derleme Kırım Kongo kanamalı ateşinin intrauterin ve postnatal dönem etkileri Evrim Alyamaç Dizdar 1, Ömer Erdeve 2, Uğur Dilmen 3 Zekai Tahir Burak

Detaylı

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi 152 Derleme / Review Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Gülten Seçmeer, İstemi Han Çelik Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Ankara,

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Cerrahi Alan nfeksiyonu Geliflmesinde Predispozan Faktörlerin Araflt r lmas

Cerrahi Alan nfeksiyonu Geliflmesinde Predispozan Faktörlerin Araflt r lmas Hastane nfeksiyonlar Dergisi 1999; 3: 151-155 Hastane İnfeksiyonları Dr. Diler COfiKUN*, Dr. Zerdi DA *, Dr. Pafla GÖKTAfi* Anahtar Kelimeler: Cerrahi Alan nfeksiyonu, Predispozan Faktörler. SUMMARY *

Detaylı

Sağlık Çalışanları ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi

Sağlık Çalışanları ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Sağlık Çalışanları ve Kırım Kongo Kanamalı Ateşi Aysel Kocagül Çelikbaş Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kli. ayselcelikbas@gmail.com 19.04.2013

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

Sa l k Personelinde Afl lama

Sa l k Personelinde Afl lama Prof. Dr. Gaye USLUER Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T p Fakültesi, nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, ESK fieh R e-posta: gusluer@ogu.edu.tr S a l k personeli afl yla önlenebilir

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ

YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 00. YOLSUZLUKLARIN ÖLÇÜLMESİ Yolsuzluklar sadece ülkemizin değil tüm dünyanın sorunu. Dünyanın her ülkesinde az ya da

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı

Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı Dünya Çavdar ve Yulaf Pazarı Dünyada çavdar ve yulafın üretimi, buğday, pirinç, mısır ve arpa gibi diğer tahıl ürünlerine kıyasla son derece sınırlıdır. Yılda ortalama 14-15 milyon ton dolayında olan dünya

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar

Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar Yar k rsal Alanda Yaflayan Kiflilerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi ve Tutumlar Elçin YOLDAfiCAN 1, Serap BANAK 2 1 Çukurova Üniversitesi T p Fakültesi, Halk Sa l Anabilim Dal, 2 Adana l Sa l k Müdürlü

Detaylı

Bilimsel Araştırma Serüveni. Kendim için Dersler

Bilimsel Araştırma Serüveni. Kendim için Dersler Bilimsel Araştırma Serüveni Kendim için Dersler Önder Ergönül AGUH Haziran Buluşması 6 Haziran 2015, İstanbul İçerik Çalışacağım konuyu nasıl seçmeliyim? Tutkum nereden geliyor? Çalışırken nelere dikkat

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) 1/11/85 YAT Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak,

Detaylı

KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ. Sevin KIRDAR, M. Bülent ERTUĞRUL

KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ. Sevin KIRDAR, M. Bülent ERTUĞRUL ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi 009; 10() : 45-5 Derleme KIRIM-KONGO KANAMALI ATEŞİ 1 Sevin KIRDAR, M. Bülent ERTUĞRUL ÖZET Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) KKKA virüsü (KKKAV) tarafından oluşturulan bazen

Detaylı

ÖZET. Anahtar Kelimeler: Hepatit B virus, izole anti-hbc, donör. Nobel Med 2009; 5(Suppl 1): 17-21

ÖZET. Anahtar Kelimeler: Hepatit B virus, izole anti-hbc, donör. Nobel Med 2009; 5(Suppl 1): 17-21 Doç. Dr. Selçuk Kaya 1, 2, Dr. Hasan Kesbiç 1, Yrd. Doç. Dr. Güçhan Alano lu 2, Doç. Dr. Buket Cicio lu Ar do an 1, Yrd. Doç. Dr. Emel Sesli Çetin 1, Dr. Tekin Tafl 1, Doç. Dr. Mustafa Demirci 1 1 Süleyman

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine ba l. Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171

Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine ba l. Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171 Hastane İnfeksiyonları Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar Dr. H. Erdal AKALIN* * Pfizer laçlar Afi, stanbul. Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik

İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik 1 İmmun sistemi baskılanmış hasta popülasyonunun artması Tanı yöntemlerinin gelişmesi 1990 lı yıllardan sonra yayın sayısında artış Son beş yılda pik yaptı 2 TDM lerin insandan insana veya hayvandan insana

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ.

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 BU DAY, UN ve SEKTÖRÜMÜZ. Ülkemizdeki bu day ve un sektörümüz y ldan y la geliflim göstermektedir. Ülkemizin bu day yetifltirilme elveriflligi, un fabrikalar m z n teknolojik

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri

Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri ÖZGÜN ARAfiTIRMA Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of general practitioners employed in Mersin province about hepatitis B and hepatitis C Erdinç NAYIR

Detaylı

Yo un Bak m Ünitesinde nvaziv Alet Kullan m ile liflkili Nozokomiyal nfeksiyon H zlar

Yo un Bak m Ünitesinde nvaziv Alet Kullan m ile liflkili Nozokomiyal nfeksiyon H zlar Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 107-112 Hastane İnfeksiyonları Kullan m ile liflkili Nozokomiyal nfeksiyon H zlar Dr. Haluk ERDO AN*, Hmfl. Deniz AKAN**, Dr. Funda ERG N***, Dr. Aflk n ERDO AN****,

Detaylı

Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı

Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı Türkiye İlaç Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı Toplantısı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKAN YARDIMCISI YADİGAR GÖKALP İLHAN: -GELİŞMEKTE OLAN SAĞLIK SEKTÖRÜ VE SAĞLIĞA ERİŞİMDEKİ ARTIŞ, KAMU HARCAMALARINI

Detaylı

Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar

Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2000; 4: 112-118 Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar Dr. Fevziye ÇET NKAYA*, Dr. Melis NAÇAR*, Dr. Demet ÜNALAN*,

Detaylı

Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas #

Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas # Sa l k Yüksekokulu ve Sa l k Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ö rencilerinin Viral Hepatitler Hakk nda Bilgi Düzeylerinin Araflt r lmas # Turan GÜNDÜZ 1,Merih GÜRAY 1, Hakan BAYDUR 2 1 Celal Bayar Üniversitesi,

Detaylı

stanbul da Farkl Yafl Gruplar nda Hepatit E Seroprevalans n n Araflt r lmas #

stanbul da Farkl Yafl Gruplar nda Hepatit E Seroprevalans n n Araflt r lmas # stanbul da Farkl Yafl Gruplar nda Hepatit E Seroprevalans n n Araflt r lmas # Birol TOK, Derya ÖZTÜRK ENG N, Necla Ç ÇEKLER TOK, Asuman fiengöz NAN, Seyfi Çelik ÖZYÜREK, Pafla GÖKTAfi Haydarpafla Numune

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

ZOONOTİK HASTALIKLARIN İNSANLARDAKİ DURUMU

ZOONOTİK HASTALIKLARIN İNSANLARDAKİ DURUMU ZOONOTİK HASTALIKLARIN İNSANLARDAKİ DURUMU 5 Dr. Vet. Hekim Ramazan UZUN, Vet. Hekim Ahmet SAFRAN, Uzm. Dr. Turan BUZGAN Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Zoonotik hastalıklar, dünyada

Detaylı

Hastaneye Baflvuran ve Risk Faktörü Olmayan Asemptomatik Adolesanlarda Anti-HCV Pozitifli i ve Eriflkin Kan Donörleri ile Karfl laflt r lmas

Hastaneye Baflvuran ve Risk Faktörü Olmayan Asemptomatik Adolesanlarda Anti-HCV Pozitifli i ve Eriflkin Kan Donörleri ile Karfl laflt r lmas Hastaneye Baflvuran ve Risk Faktörü Olmayan Asemptomatik Adolesanlarda Anti-HCV Pozitifli i ve Eriflkin Kan Donörleri ile Karfl laflt r lmas E. Mahir GÜLCAN 1, Nuran SA LIK 2, Rengin fi RANEC 2, Haydar

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI Resul KURT* I. G R fi 5510 say l Sosyal Sigortalar ve Genel Sa l k Sigortas Kanunu 16.06.2006 tarih ve 26200 say l Resmi Gazetede yay nlanm flt r. 5510 say

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

Detaylı

Adolesan Yafl Grubu Erkek Ö rencilerde Hepatit B Seroepidemiyolojisi ve liflkili Risk Faktörleri

Adolesan Yafl Grubu Erkek Ö rencilerde Hepatit B Seroepidemiyolojisi ve liflkili Risk Faktörleri Adolesan Yafl Grubu Erkek Ö rencilerde Hepatit B Seroepidemiyolojisi ve liflkili Risk Faktörleri Özgen KÖSEO LU 1, Nurdo du BAYRAKTAR GÜNGÖR 2, Özge DARKA 1, Ayfer GÜNALP 1 1 Hacettepe Üniversitesi T p

Detaylı

Hepatit A. HASTALIK Hepatit A n n etkeni nedir? Hepatit A n n etkeni hepatit A virüsüdür (HAV).

Hepatit A. HASTALIK Hepatit A n n etkeni nedir? Hepatit A n n etkeni hepatit A virüsüdür (HAV). Hepatit A HASTALIK Hepatit A n n etkeni nedir? Hepatit A n n etkeni hepatit A virüsüdür (HAV). Hepatit A nas l yay l r? Hepatit A virüsü, hepatit A geçirmekte olan kiflilerin d flk s ile yay lmaktad r.

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

Türkiye'de Yeni Bir Enfeksiyon: Kýrým Kongo Kanamalý Ateþi An Emerging Infection in Turkey: Crimean Congo Hemorrhagic Fever

Türkiye'de Yeni Bir Enfeksiyon: Kýrým Kongo Kanamalý Ateþi An Emerging Infection in Turkey: Crimean Congo Hemorrhagic Fever Türkiye'de Yeni Bir Enfeksiyon: Kýrým Kongo Kanamalý Ateþi An Emerging Infection in Turkey: Crimean Congo Hemorrhagic Fever Dr. Önder Ergönül* Öz Bugüne kadar yaklaþýk 30 ülkeden bildirilen Kýrým Kongo

Detaylı

TAHAKKUK VE DÖNEMSELL K LKELER

TAHAKKUK VE DÖNEMSELL K LKELER TAHAKKUK VE DÖNEMSELL K LKELER Altar Ömer ARPACI* I - G R fi 213 say l Vergi Usul Kanununun 19 uncu maddesinde, vergi alaca n n do umunu vergiyi do uran olay n vukuu veya hukuki durumun tekemmülüne ba

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz

Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Zika Virüs: Panik Olmayalım, Akıllı Olalım / Cavit Işık Yavuz Dünya Sağlık Örgütü 1 Şubat günü bir halk sağlığı acili uyarısı yaptı. Bu uyarı uluslararası düzeyde geçerli bir acil uyarı. Bu uyarının nedeni

Detaylı

Kocaeli de Uzun İnkübasyon Süreli Sporadik Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Olgusu

Kocaeli de Uzun İnkübasyon Süreli Sporadik Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Olgusu Olgu Sunumu/Case Report Mikrobiyol Bul 2012; 46(1): 129-133 Kocaeli de Uzun İnkübasyon Süreli Sporadik Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Olgusu A Case of Crimean-Congo Hemorrhagic Fever with Long Incubation Period

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR

ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR ZENTIVA YA BAKIŞ İÇİNDE NE OLDUĞU ÖNEMLİDİR Zentiva ya bakış Merkezi Avrupa nın kalbinde bulunan Zentiva, halen 32 pazarda faaliyet göstermekte ve hizmet verdiği hedef popülasyon 800 milyona yaklaşmaktadır.

Detaylı

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu

Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Fizik I (Fizik ve Ölçme) - Ders sorumlusu: Yrd.Doç.Dr.Hilmi Ku çu Bu bölümde; Fizik ve Fizi in Yöntemleri, Fiziksel Nicelikler, Standartlar ve Birimler, Uluslararas Birim Sistemi (SI), Uzunluk, Kütle ve

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EV TEKSTİLİ TİCARETİ ÜZERİNE GÜNCEL BİLGİLER. İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE ve MEVZUAT ŞUBESİ

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EV TEKSTİLİ TİCARETİ ÜZERİNE GÜNCEL BİLGİLER. İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE ve MEVZUAT ŞUBESİ DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EV TEKSTİLİ TİCARETİ ÜZERİNE GÜNCEL BİLGİLER İTKİB GENEL SEKRETERLİĞİ AR & GE ve MEVZUAT ŞUBESİ MART 2012 DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE EV TEKSTİLİ TİCARETİ ÜZERİNE GÜNCEL BİLGİLER I. Giriş...

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı