ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ"

Transkript

1 ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ En küçük virüsler yaklaşık 20nm çapında dırlar ve bir ribozom dan daha küçüktürler. Virüsler bir hücre yapısı olarak kabul edilmezler çünkü normal hücreler kristalize olamazlar ama virüslerin kristal oluşturma yetenekleri vardır. Virüslerde genetik madde virüs çeşidine göre değişir genelde DNA ve RNA virüsleri olmak üzere iki gruba ayrılırlar.genomları az sayıda gen içerir örneğin yüzlerce gen içeren virüslerin yanın da en küçük virüs sadece dört gen içerir. kapsidin dışında viral membran vardır.bu membranın üzerinde de çeşitli glikoprotein ler bulunmaktadır. Bakteriler içinde çoğalan birçok bakteride çok değişik kapsidler bulunmaktadır.bu tip virüslere bakteriyofaj denir.ilk çalışılan bakteriyofajlar E.coli yi enfekte eden fajlardı.günümüzde birçok faj çeşidi bilinmektedir.virüslerde metabolik aktivite görünmez dolayısıyla çoğalabilmek için enfekte edebilecekleri bir hücre bulmaları gerekir.yüzey uygunluklarına göre virüsler hücreler içine girerek onların metabolizmaları yardımıyla çoğalırlar bu da içinde yaşadıkları hücrenin ölümüne sebep olur.aşağıda görüldüğü gibi virüs hücre içine girer ve üreme devri gerçekleş tirir.virüs DNA sı bakteri DNA sını kontrol altına alarak on baskılar ve virüsün genomu çalışır. Virüs yapısı kabuk tarafından çevrelenir buna kapsid denir. Kapsid değişik şekillerde olabilir ve kapsomer adı verilen protein alt birimlerinden oluşmuştur. Bazı virüslerde örneğin influenza virüsünde Virüsün genom yapısı bir protein

2 Virüs çoğalması ; Litik ve lizojenik devir Virüsler bir hücreyi enfekte eder ve konak hücre virüslerin çoğalmasıyla birlikte ölürse buna litik devir adı verilir.bu devirle virüs sayısı artarken bakteri sayısı zamanla azalır.bazı bakteriler virüs istilasına karşı çeşitli enzimlere sahiptirler bunlar restriction nucleases adını alırlar. Bakteri DNA sı kendi enzimlerine karşı korunmak için çeşitli önlemler alır.virüslerde bu enzimlere karşı zamanla direnç kazanırlar.böylece parazit ve konakçı arasında devamlı bir evrimsel ilişki ortaya çıkar. Litik bakteri içine giren faj DNA sı bakteri genomuna entegre olur ve virülans bir özellik göstermez bu faja profaj adı verilir.bakteri bölünüp çoğaldıkça bu genom içinde bulunan virüs DNA sı da çoğalır.bu mekanizma virüse bakterileri öldürmeden çoğalma imkanı tanır.bu devirler esnasında bazen profaj aktifleşerek litik devrenin tekrar oluşmasını sağlar. devrenin aksine lizojenik devirde bakteri hücresi ölmeyerek bakteriyi enfekte eden faj DNA sı ile birlikte çoğalır.ilımlı bazı fajlar bakteriyi enfekte ettikten sonra içinde çoğalırlar bakteri parçalanır ve fajlar serbest kalır ama bazen

3 Hayvan hücresi virüsleri Bütün hayvansal virüsler insanlarda ve diğer hayvanlarda hastalık meydana getirirler.bu virüsler nükleik asit çeşidine göre incelenebilecekleri gibi bir membran kılıfa sahip olup olmamaklarına göre de ayrılabilirler.hayvansal virüsler bir yağ tabakası ve glikoproteinlerden oluşmuş bir membrana sahiptirler.konak hücreye bu özgül glikoproteinler yardımıyla bağlanırlar daha sonra genetik maddelerini (RNA) hücreye enfekte ederler.rna mrna yı oluşturarak hücrenin endoplazmik retikulumlarını kullanarak yeni virüsler için gerekli kapsid ve glikoproteinlerin üretilmesinde kullanılır.ya da RNA kendisini çoğaltarak yeni virüsler için genom hazırlanmasında kullanılır. Sentezlenen bütün parçalar enfekte hücre zarında birleşerek yeni vürüsler hücreden dışarı çıkartılır. Hayvansal virüsler RNA içerdikleri gibi DNA molekülüde içerebilirler. Bazı virüsler ve birçok bitki virüsünde genetik materyal RNA dır.retrovirüsler de genetik materyal olarak RNA içerirler.sahip oldukları revers transkriptaz enzimi sayesinde RNA üzerinden DNA sentezi sağlarlar.sentezlenen DNA hücrenin DNA sına entegre olur ve provirüs adını alır.daha sonra genlerin etkisiyle sentezlenen mrna lar yardımıyla virüs proteinleri üretilir ve yeni virüsler oluşturulur. HIV virüsü (AIDS) bir retrovirüsdür.

4 Virüs çeşitleri ve hastalıkları AIDS nedeni olan HIV virüsü 1980 lerin başların da görülmeye başlanmıştır.1976 dan itibaren ise öldürücü ebola virüsü orta Afrika da ortaya çıkmıştır.virüslere karşı tam bir başarılı tedavi oluşamamasının sebebi hızlı bir biçimde genetik değişiklik geçirmeleridir.virüsler aynı zamanda kanser nedenidir.bazı virüs grupları canlılarda virüs tümörleri meydana getirirler.hepatit B virüsü karaciğer kanserinin nedenidir.bütün kanser virüslerinde virüslerin genetik materyali konak hücrenin DNA sı ile birleşerek onu kontrol altına alır.bitki virüsleri ise bitkilerin büyümesini engellerler ve bitkilerden az mahsül alınmasına neden olurlar.virüsler bitkiler ya dışarıdan bir böcek yardımıyla alınabileceği gibi üreme yoluyla da bir önceki canlıdan geçebilir.virüs bitki hücresinde çoğaldıktan sonra sitoplazmik bağlantılar yardımıyla başka hücrelere bulaşabilir.viroidsiler ve prionlar virüslerden daha basit enfeksiyon ajanlarıdır.viroidler protein kılıf içermeyen birkaç yüz nükleotit den meydana gelmiş bitki hücrelerini enfekte eden tek zincir dairesel RNA molekülleridir.virüs ve viroidler de bir yönetici molekül varken prion adını alan yapılar da ise genom yoktur bunlar protein molekülleridir. Bazı çeşitleri insan da önemli beyin hastalıkları meydan getirir.deli dana hastalığı bunlardan biridir. Prion adını alan protein molekülleri normal protein molekülleri ile temas ederse onları şekillerini değiştirerek onları da prion haline dönüştürmektedir. Virüsler canlı ile cansız maddeler arasında bir geçiş niteliğinde olan yapılardır.canlılara benzerler bir yönetici molekülleri vardır oysa tek başlarına yaşam ve üreme yetenekleri de yoktur. Virüsler nasıl ve nerden orjin almışlardır? Araştırmacılar virüslerin hücresel yapılardan eski canlı olmadıklarını ilk hücreler evrimleştikten sonra hücrelerin kendi genomların dan oluştuğunda hemfikirdirler.virüs yapılarını oluşturmaya iki aday yapı plazmidler ve transpozonlardır.bunlar bir genomdan başka bir genoma hareket eden mobil yapılardır.plazmidler bakterilerde kromozomdan ayrı bulunan küçük dairesel nükleotitlerken transpozonlar bir genomdan diğerine geçebilen DNA segmentleridir.

5 BAKTERİ GENETİĞİ Bakterilerin hızlı üremeleri onların çevre değişikliklerine daha iyi uyum yapmalarını sağlar.çift zincir bir dairesel DNA molekülüne sahiptirler.üzerinde en çok çalışılan E.Coli bakterisi DNA sı 4,6 milyon baz çifti bulunur.yaklaşık 4300 genden meydana gelmiştir.bakterilerde bir çekirdek zarı yoktur.merkezde yoğunlaşan bu genom dan ayrıca bakterilerde plazmid adı verilen az sayıda gen içeren dairesel bir DNA molekülü bulunur. E.Coli her 20 dakika içerisinde bir defa bölünür ve kısa sürede milyonlarca bakteri oluşur.yüksek oranda mutasyon geçirme olasılıkları vardır bu da bakterilerin çevreye uygun özellik kazanmalarına sebep olur.aşağıdaki şekilde bir bakteri bölünmesi sırasında kendini eşleyen bakteri kromozomu gösterilmiştir. sentezleyebilir.mutantlardan biri triptofanı sentezleyemezken diğeri ise arjinin adlı amino asiti sentezleyemez bu iki mutant döl aynı ortamda yaşarlar ve üretilirlerse her iki amino asiti de sentezleyebilecek soylar üretirler bu da bize bakteriler arasında bir genetik rekombinasyon olduğunu göstermektedir. Transformasyon Bakteriler çevrelendikleri ortamdan DNA alarak genetik rekombinasyonlar oluşturuyorsa bu transformasyon adını alır. Örneğin zararsız Streptococcus pneumonia bakterilerinin ölü zararlı hemcinslerinden besi ortamında DNA parçaları alarak onlarında zararlı hale gelmeleri transformasyona bir örnek teşkil eder.özellik sağlayan yabancı gen genoma dahil olur ve özelliğini ortaya çıkarır. Bakterilerde genetik rekombinasyonlar Genetik rekombinasyonlar bakterilerde yeni türler oluşumunu sağlar. Mutasyonlar sonucu meydana gelen farklılıklar iki bakteri arasında gen birleşmeleri meydana gelerek birbirlerine aktarılır.bakterilerde genetik rekombinasyonlar saptanabilir.iki mutant E.Coli bakterisi gerekli amino asitleri besi yeri ortamında sentezleyecek enzimlere sahip değildir oysa orijinal E.Coli bakterisi ise gerekli amino asitleri Transdüksiyon Bir konak bakteriden diğerine bir faj yardımıyla genetik bilgi taşınıyorsa buna transdüksiyon adı verilir.genel ve özel olmak üzere iki tip transdüksiyon vardır.genel transdüksiyonda faj DNA sı bir bakteriye girdiğinde onun genomunun parçalanmasına ve jaf DNA sının çoğalmasına neden olur.bakteri içinde faj DNA ları çoğalırken bakteri genomundan bir parçada faj DNA sı ile birleşebilir.fajlar bakterinin parçalanması ile serbest kalıp başka bakterilere saldırırken bakteri geni taşıyan faj bu geni başka bir bakteriye aktarabilir.böylece bakteri bu genin farklı bir alleline sahip olabilir ve rekombinant bir canlı olarak kabul edilir.

6 Genel olarak bakterilerde transdüksiyon bu şekilde oluşur. Oysa özel transdüksiyon da ılımlı fajlar bakteri DNA sı ile birlikte bulunurlar.fakat bazen fajlar aktifleşir ve bakteri genomundan ayrılır ama bu sırada bir bakteri genini de faj DNA sına katabilir.bu faj serbest kaldıktan sonra başka bir bakteriyi (aynı tür) enfekte ederken bu geni de ona aktarabilir.böylece rekombinant bir bakteri oluşmuş olur. Konjugasyon ve Plazmidler Konjugasyon iki bakteri arasında sitoplazmik köprü kurularak gerçekleştirilen DNA transferidir.kromozomunun bir bölümünü ya da plazmidini aktaran bakteriye F + hücreleri bu parçaya F faktörü adı verilir.alıcı hücreler ise F - ile sembolize edilir.plazmidler bakteri kromozomundan ayrı dairesel DNA molekülleridir. Konjugasyonda aktarılan plazmidler yaklaşık 25 gene sahiptirler. Önce bakteriler arasında bir temas sağlanır ve aralarında seks pilileri denen tüpler uzanır.tutunma ve yapışma yüzeyi sağlarken daha sonra DNA aktarımını gerçekleştirirler.f + hücresinden plazmidin kopyalanan kısmı F - hücresine geçer. (A)Böylece bu hücrelerde F + hale gelirler.bazen F plazmidi bakteri kromozomuna entegre olur böylece hücre Hfr olarak adlandırılır.(b)hfr hücreleri ile F - hücreleri arasında da konjugasyon oluşabilir.(c) Hfr bakterisinde bulunan ve kopyalanan bazı genler F - bakterisine geçebilir. Daha sonra bu genler F - hücresinin genomuna katılarak rekombinant bir bakterinin oluşmasını sağlar. Günümüzde R plazmidleri adı verilen bazı oluşumların çeşitli antibiyotiklere karşı dirençten sorumlu oldukları bilinmektedir. Bu genlerinde aktarılarak rekombinant bakteriler oluşturması hastalıklara karşı savaşmayı zorlaştırmaktadır.

7 Transpozonlar Transpozonlar bir genom içinde yer değiştirebilen genetik parçalardır.bakteri kromozomu içinden bir plazmide geçebildiği gibi plazmidler arasında da geçişler olabilir.bu geçişler sırasında orijinal yerini kaybedip yeni bir yer kazanabildikleri gibi bazı transpozonlar ojinal bölgede asıl geni bırakıp kopyalandıktan sonra genom içinde yerlerini değiştirirler.bakterilerde genetik rekombinasyonlar oluşturan konjugasyon, transdüksiyon ve transformasyon belli bir düzen içinde,homolog bölgelerde meydana gelirken transpozonlarda böyle bir düzene rastlanmaz herhangi bir yere genetik bilgi eklenebilir. Tekrarlayan dizi Transpozaz geni Tekrar Basit transpozon Bakterilerde araya eklenme biçiminde transpozonlar hareket eder.basit transpozonlarda DNA üzerinde tekrarlayan sıraların arasında transpozaz geni bulunur.tekrarlayan diziler yaklaşık nükleotit uzunluğundadır. Geçişme sırasında gen etkisiyle sentezlenen enzim tekrarlanan dizilere bağlanır ve transpozon ordan çıkarılıp hedeflenen bölgeye bağlanır. Bileşik transpozonlar ise daha karmaşıktırlar. Basit transpozonların arasında fazladan gen ihtiva ederler.örneğin antibiyotik direnç genleri iki ek sıra arasında bulunabilir. Ek dizi Antibiyotik direnç Ek dizi geni Bileşik transpozonların bakteriye çevre uyumunda katkısı yüksektir.hücre bölünmesi ve konjugasyon yardımıyla kısa bir sürede ek özelliğe sahip plazmidlerin bakteri populasyonundaki sayıları artar ve rekombinant bakteriler çoğalmış olur. Transpozonlar sadece bakterilerde görülmez ökaryotlarda da bunlara rastlanır. BAKTERİLERDE GEN İFADESİNİN DÜZENLENİŞİ Bakteriler metabolizmalarını çevredeki değişikliklere göre düzenlerler.bunu yapabilmeleri için gen,enzim ve ürün ilişkisi gereklidir.örneğin E.Coli hücresinde triptofan sentezi çeşitli basamaklarda kontrol edilir. E.Coli nin metabolik ürünü olan triptofan çok fazla sentezlenirse triptofan gen ifadesini baskılar ve enzimler sentezlenmez (a) ya da ilk enzim aktivitesini baskılar.(geri besleme inhibisyonu) (b).aşağıdaki şekilde engelleme kırmızı işaretiyle gösterilmiştir.

8 Böylece eğer triptofan miktarı hücre içinde çoğalırsa boşuna sentezlenmesi engellenmiş olur.gen ifadesinin kontrolu 1961 yılında Jacob ve Monod un çalışmalarıyla operon modeli içinde açıklanmıştır.ilk örneğimiz triptofan sentezinin kontrolüne aittir. Operon Modeli E.Coli bakterisi triptofan amino asitini öncü bir maddeden birkaç basamak içerisinde sentez ettirir.polipeptid zincirini kodlayan beş gen bakteri kromozomu üzerinde bulunup enzimlerin sentezlerinden sorumludurlar.bir promotor bölge genlerin önünde bulunup mrna sentezini sağlar. Promotor bölgede RNA polimeraz enzimi ve operator adı verilen bir anahtar bölge bulunur. Operatörün önünde triptofanın sentezinde sorumlu 5 gen sıralanır ve trp operon adını alırlar.operatör açık olduğunda RNA polimeraz promotora bağlanır genleri transkribe etmeye başlar ve mrna sentezlenir. alır ve regülatörün ürettiği baskılayıcı ile birleşir ve baskılayıcı aktif hale gelerek operatöre bağlanır.rna polimeraz bu durumda çalışmaz ve genler transkripte uğramaz bu durumda genler kapalıdır.bur da son ürüne bağlı bir inhibisyon yani engelleme vardır. Laktoz Operonu E.Coli karbon kaynağı olarak laktozun parçalanması sonucu açığa çıkan glukozu kullanmaktadır.z,y ve A yapısal genlerinden,z geni B- Galaktozidaz,Y geni permeaz ve A geni Transasetilaz enzimlerini Baskılayıcı(Repressor) protein ise operonun kapalı durumunu temsil eder.regülatör gen bu baskılayıcıyı üretir eğer ortamda hiç triptofan yoksa bakteri ihtiyaç duyduğu bu maddeyi üretmek için genlerden mrna sentezini sağlar ve biyokimyasal dizi reaksiyonları sonucu triptofan üretilir.ama ortamda triptofan varsa bu madde korepressör adını sentezlemektedir.eğer E.Coli hücreleri laktozun olmadığı fakat glukozun olduğu bir ortama konursa,regülatör gen tarafından sentezlenen represör proteini operatöre bağlanır.çünkü ortamda indüktör madde yani laktoz yoktur. Eğer E.Coli hücresi yalnız laktoz bulunan bir ortama alınırsa indüktör molekül(laktoz) represör protein üzerindeki indüktör bağlanma bölgesine bağlanarak indüktör-represör kompleksini oluşturur ve böylece repressör proteini inaktifleştirir.inaktif repressör proteinide DNA nın operatör bölgesine bağlanmaz veya bağlanmış ise oradan ayrılır.bunun sonucu serbest kalan RNA polimeraz yapısal genlere geçerek onların tarnskripsiyonunu başlatır.gerekli enzimler sentezlenince E.Coli ortamdaki laktozu parçalayarak glukozu kullanır.

9 Şimdiye kadar verilen örnekler negatif denetleme örnekleri olup operatöre bağlanan represörün transkripsiyonu durdurması prensibine dayanmaktadır.denetleme indükleyici ile represörün aktivasyonları etkilemesinden kaynaklanmaktadır..pozitif denetlemede ise belli bir protein operonu aktif hale geçirmek için doğrudan DNA ya bağlanır. Ortamda glikoz ile birlikte laktozda olabilir.laktozun parçalanması ortamda glikoz varken enerjinin rasyonel kullanılması açısından mantıklı değildir.böyle durumlarda hücre glukozu tercih etmektedir.birinci durumda ortamda laktoz var glukoz azsa camp düzenleyici protein olan CRP ile (camp reseptör protein) bağlanıp onu aktive eder.bu CRP bağlanan yüzeye bağlanarak RNA polimerazın laktoz genlerini transkripte etmesini sağlar ve ortamın glukoz yoğunluğu artar.burda CRP molekülü genlerin ifadesini arttırmaktadır yani pozitif düzenleme vardır. Eğer ortamda Laktoz ve Glukoz birlikte bulunursa o zaman camp seviyesi düşer CRP bağlanmaz ve laktoz parçalanmaz hücre ortamda hazır olan glukozu kullanır.

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Virüsler Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Virüslere Giriş Virüsler genellikle ökaryotlardan ve prokaryotlardan çok daha küçük moleküllerdir. Genellikle enfeksiyon yeteneği olan

Detaylı

VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ

VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ MİKROBİYAL MODELLER VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ Virüslerin keşfi Virüslerin keşfi hikayesi, 1883 de tütün mozaik hastalığının etkenini araştırmakta olan Alman bilim adamı Adolf Mayer ile başlar. Bu hastalık,

Detaylı

Genetik Yöntemlerle Bakterilere Gen Transferleri. (Cüneyt Akdeniz)

Genetik Yöntemlerle Bakterilere Gen Transferleri. (Cüneyt Akdeniz) Genetik Yöntemlerle Bakterilere Gen Transferleri (Cüneyt Akdeniz) Bakterilerde genetik maddenin bir kısmı bakteriden bakteriye aktarılabilmekte ve bunun sonucunda önemli genetik değişmeler olmaktadır.

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12 Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

Doç.Dr.Erdal BALCAN 1

Doç.Dr.Erdal BALCAN 1 www2.bayar.edu.tr/biyoloji/erdal.balcan E.Coli gibi bakteriler kısa yaşam süreleri içinde çeşitli çevresel koşullarla karşılaşırlar (ortam ile etkileşimleri fazla). Bakteriler ve diğer prokaryotlar evrimsel

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI Protein Sentezinin Düzenlenmesi Edward TATUM 1940 yılında bir gen bir enzim hipotezini ileri sürmüştür. Bu hipotez daha sonra bir gen bir protein haline gelmiştir.

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma

Detaylı

PROKARYOTLARDA GEN İFADESİNİN DÜZENLENMESİ

PROKARYOTLARDA GEN İFADESİNİN DÜZENLENMESİ PROKARYOTLARDA GEN İFADESİNİN DÜZENLENMESİ Gen ifadesi nasıl kontrol edilir? q Genlerin açılıp kapanabildiğini ifade eden görüşleri destekleyen kuvvetli kanıtlar bulunmaktadır. q Örneğin, E. coli proteinlerinin

Detaylı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ Seçici gen ifadesi embriyonun gelişmesini sağlayan 4 temel işlevi denetler: 1. Hücre çoğalması 2. Hücre farklılaşması 3. Hücre etkileşimleri 4. Hücre hareketi HÜCRE

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE Protein sentezini tüm canlılar gerçekleştirir. Bir mrna molekülünde en fazla 64 çeşit kodon bulunur. DOĞRU YANLIŞ SORULARI Canlıların heterotrof beslenenleri

Detaylı

İnsan Mikrobiyom Projesi. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz

İnsan Mikrobiyom Projesi. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz İnsan Mikrobiyom Projesi Prof. Dr. Tanıl Kocagöz Human Microbiome Project İnsan Mikrobiyom Projesi (İMP) 2007 yılında NIH tarafından başlatıldı 300 gönüllünün 5 vücut bölgesinden değişik zamanlarda, toplam

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Mikroorganizmalar gözle görülmezler, bu yüzden mikroskopla incelenirler.

Mikroorganizmalar gözle görülmezler, bu yüzden mikroskopla incelenirler. 10. Sınıf Enfeksiyondan Korunma 2.Hafta ( 22-26 / 09 / 2014 ) ENFEKSİYON ETKENLERİNİN SINIFLANDIRILMASI 1.) BAKTERİLER 2.) VİRÜSLER Slayt No : 2 Mikroorganizmaların Sınıflandırılması ; a.) Sayısal Yöntem,

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir

Detaylı

Genetik MühendisliM. hendisliği BYM613. Mutasyonlar ve Doğal Gen Transfer Mekanizmaları. MUTASYON bir canl. Hacettepe Üniversitesi

Genetik MühendisliM. hendisliği BYM613. Mutasyonlar ve Doğal Gen Transfer Mekanizmaları. MUTASYON bir canl. Hacettepe Üniversitesi BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Mutasyonlar ve Doğal Gen Transfer Mekanizmaları Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER * Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER *Bitki nüklear, mitokondriyal ve kloroplast DNA'ları *Burada yer alan bugünkü bilgilerimizin çoğu, moleküler evrim mekanizması ve oranları kullanılarak

Detaylı

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi

Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi GENETĐK 111-503 Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1 RNA nın Kendi Kendini Kopyalayabiliyor Olmalıydı Đlkin zamanlardaki RNA dünyasında RNA moleküllerinin kopyalanması. RNA polimerazlar

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2

12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2 12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2 SANTRAL DOGMA Hücredeki bilgi aktarım mekanizmasının tamamına SANTRAL DOGMA denir. Santral dogma tek yönlü bilgi aktarımıdır. Geri dönüşümü

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

Prokaryotlar ve Arkealar. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER

Prokaryotlar ve Arkealar. Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Prokaryotlar ve Arkealar (Archealar) 1.İlk Hücreler Mikrofosiller, ilk hücrelerin olasılıkla prokaryot olduğunu işaret eder. En eski mikrofosiller 3,5 milyar

Detaylı

BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA

BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA BAKTERİLER ALEMİ SELİN HOCA Prokaryot hücre yapısına sahip olan tek hücreli canlılardır. Gözle göremediğimiz için keşfedilmeleri ancak mikroskobun icadı ile olmuştur. Keşfedilmemiş bakteri çeşidi sayısının

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I III. KURUL

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I III. KURUL III. Kurul Hücresel Metabolizma ve Moleküler Tıp III. Kurul Süresi: 6 hafta III. Kurul Başlangıç Tarihi: 23 Aralık 2009 III. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 1 2 Şubat 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç.

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri

Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri suşundan bir enzimin ayrıştırılmasını ve enzimin viral

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA 12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

DNA Tamiri ve Rekombinasyonu

DNA Tamiri ve Rekombinasyonu DNA Tamiri ve Rekombinasyonu Bitkilerdeki 3 genom UV ve radyosyonun diğer formları, kimyasallar, ve diğer streslerle (örneğin oksidatif, ısı vb.) devamlı hasar görür. Bazı proteinler onarımda ve rekombinasyonda

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ

GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ Gelişiminin ya da hayat döngüsünün herhangi bir zamanında bir hücrede ifade edile gen ürünlerinin miktar ve ifade zamanlarının geri döndürülebilen mekanizmalarla kontrolüdür.

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK VİROLOJİYE GİRİŞ Dr. Sibel AK Bugün; Virüs nedir? Virüslerin sınıflandırılması Virüsler nasıl çoğalır? Solunum yoluyla bulaşan viral enfeksiyonlar Gıda ve su kaynaklı viral enfeksiyonlar Cinsel temas yoluyla

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON GEN İFADESİ (GEN EKSPRESYONU) Gen ifadesinin düzenlenmesi çeşitli aşamalarda olur: 1) Primer transkriptlerin oluşumu 2) Primer mrna dan matür (olgun) mrna oluşumu 3) mrna nın

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ

RİBOZOM YAPI, FONKSİYON BİYOSENTEZİ RİBOZOM YAPI, FONKSİYON VE BİYOSENTEZİ Ribozom Palade adlı araştırıcı tarafından elektron mikroskop ile tanımlanmıştır. Viruslar hariç tüm canlılarda bulunan bir membranla çevrili olmayan organellerdir.

Detaylı

Tarımı yapılan bitkilerin ve evcilleştirilmiş hayvanların tarih öncesi bulguları, atalarımızın faydalı türlerin genetik bileşenlerini değiştirmedeki

Tarımı yapılan bitkilerin ve evcilleştirilmiş hayvanların tarih öncesi bulguları, atalarımızın faydalı türlerin genetik bileşenlerini değiştirmedeki Tarımı yapılan bitkilerin ve evcilleştirilmiş hayvanların tarih öncesi bulguları, atalarımızın faydalı türlerin genetik bileşenlerini değiştirmedeki başarılı girişimlerini belgeler. İstenen ve istenmeyen

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

BAKTERİLERDE VE BAKTERİYOFAJLARDA GENETİK ANALİZLER VE HARİTALAMA

BAKTERİLERDE VE BAKTERİYOFAJLARDA GENETİK ANALİZLER VE HARİTALAMA BAKTERİLERDE VE BAKTERİYOFAJLARDA GENETİK ANALİZLER VE HARİTALAMA Giriş Bu bölümde bakteriler ve bakteriyofajlardaki genetik olaylara göz atacağız. Bakterilere ve plazmitlere ilişkin bilgilerimiz, DNA

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi-I

Rekombinant DNA Teknolojisi-I BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Rekombinant DNA Teknolojisi-I Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik (2

Detaylı

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 DNA ONARIMI VE MUTASYON Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 *DNA nın dölden döle değişmeden aktarımı için 2 süreç önemlidir: DNA ONARIMI 1. Replikasyon sürecinin doğru yapılması

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi.

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi. KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

Bakteriler ve Archaea

Bakteriler ve Archaea Bakteriler ve Archaea Yapısal ve işlevsel adaptasyonlar prokaryotik başarıya katkıda bulunur Hızlı üreme, mutasyon ve genetik rekombinasyon prokaryotlarda genetik çeşitliliği arttırır Çeşitli beslenme

Detaylı

Nükleik Asitler ÜNİTE 3. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

Nükleik Asitler ÜNİTE 3. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 3 Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Nükleik asitlerin (DNA, RNA) organizmadaki etkilerini, Görev ve işlevlerini, Hangi besinlerde daha zengin olarak bulunduğunu öğrenmiş olacaksınız.

Detaylı

BAKTERĠLERĠN YAPISI, ÜREME ÖZELLĠKLERĠ VE GENETĠĞĠ. Doç.Dr. Hikmet Eda Alışkan Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji ABD

BAKTERĠLERĠN YAPISI, ÜREME ÖZELLĠKLERĠ VE GENETĠĞĠ. Doç.Dr. Hikmet Eda Alışkan Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji ABD BAKTERĠLERĠN YAPISI, ÜREME ÖZELLĠKLERĠ VE GENETĠĞĠ Doç.Dr. Hikmet Eda Alışkan Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji ABD Hücre nedir? Hücre, yaşayan organizmaların temel yapıtaşıdır. Hücre yapısı Hücreler,

Detaylı

ÖKARYOTİK GENOMLARIN ORGANİZASYONU VE KONTROLÜ

ÖKARYOTİK GENOMLARIN ORGANİZASYONU VE KONTROLÜ ÖKARYOTİK GENOMLARIN ORGANİZASYONU VE KONTROLÜ Prokaryotik kromatinin paketlenmesi Bakteri DNA sı bile paketlenir. Bakteri genomu sadece birkaç milyon nükleotit çifti içermektedir. Önceleri bakteri kromozomunun,

Detaylı

GENETİK. Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER

GENETİK. Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER GENETİK Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER 2 5.1. TRANSKRİPSİYONUN AŞAMALARI 5.2. PROTEİN SENTEZİ (Translasyon ) 5.3. GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ 5 GENETİK TRANSKRİPSİYON ÜNİTE 5 TRANSKRİPSİYON Öğr. Gör. Meltem

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ

ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÜNİTE 12:GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ Genetik mühendisliği gelişmeden önce insanlar yapay seçilim yoluyla istenen özelliklerin yavru canlılarda görülmesini sağlamışlardır. Örneğin seçici üretim

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Viroloji Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer (

Detaylı

Genden proteine Genler, transkripsiyon ve translasyon yolu ile proteinleri belirler Transkripsiyon, DNA yönetiminde RNA sentezidir Ökaryotik

Genden proteine Genler, transkripsiyon ve translasyon yolu ile proteinleri belirler Transkripsiyon, DNA yönetiminde RNA sentezidir Ökaryotik Genden proteine Genler, transkripsiyon ve translasyon yolu ile proteinleri belirler Transkripsiyon, DNA yönetiminde RNA sentezidir Ökaryotik hücreler, transkripsiyondan sonra RNA yı değişikliğe uğratırlar

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

BİYOLOJİYE GİRİŞ. Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır.

BİYOLOJİYE GİRİŞ. Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır. BİYOLOJİYE GİRİŞ Canlılığın bilimsel olarak araştırılmasıdır. Biyolojik Organizasyon; Her düzeydeki biyolojik organizasyon belirgin özelliklere sahiptir. Her türlü maddenin kimyasal yapıtaşları olan ve

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres nedir? Olumsuz koşullara karşı canlıların vermiş oldukları tepkiye stres denir. Olumsuz çevre koşulları bitkilerde strese neden olur. «Biyolojik Stres»: Yetişme

Detaylı

HÜCRE YAŞLANMASI Prof.Dr. T. Ulutin

HÜCRE YAŞLANMASI Prof.Dr. T. Ulutin HÜCRE YAŞLANMASI Prof.Dr. T. Ulutin HÜCRE YAŞLANMASI Hücrenin biyosentez mekanizmalarındaki hatalar toplamıdır Hücresel metabolizmanın yavaşlaması sonucu geri dönüşü olmayan olaylar toplamıdır Yaşlılık

Detaylı

25.03.2015. Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenir.

25.03.2015. Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenir. BAKTERİLERİN DİĞER MİKROORGANİZMALARLA KARŞILAŞTIRILMASI BAKTERİLERİN DİĞER MİKROORGANİZMALARLA KARŞILAŞTIRILMASI Mikroorganizmalar; nükleus özelliklerine göre prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta

Detaylı

BİYOTEKNOLOJİ ÜN TE 4

BİYOTEKNOLOJİ ÜN TE 4 ÜN TE 4 Genler üzerinde yapılan çalışmalara bağlı olarak istenilen ürünlerin elde edilmesidir. Klonlama: İstenilen özellikte gen taşıyan DN parçasının çoğaltılmasına denir. Klonlamada İzlenen Yollar: 1.

Detaylı

3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ

3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ 3.BÖLÜM VİRÜS-KONAK HÜCRE İLİŞKİ TİPLERİ Üretken ilişki; Bir virüsün hücreye tutunması,girmesi,replike olması,kendine benzeyen virüs partikülleri(progeni) sentez etmesi ve progeni virüslerin hücreden çıkarak

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR ADIM ADIM YGS LYS 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR GEN KLONLAMA Seçilmiş bir genin plazmit ya da bir virüs içerisine yerleştirilerek bir bakteriye aktarılması ve bakteri aracılığı ile birçok

Detaylı

6 Şubat Çarşamba. Elektron Transport Sistemi ve ATP Sentezi. İ.Hamdi Öğüş. Siyah Amfi Teorik

6 Şubat Çarşamba. Elektron Transport Sistemi ve ATP Sentezi. İ.Hamdi Öğüş. Siyah Amfi Teorik Ders Kurulu 103 Akademik Yılın 22. Haftası 4 Şubat 5 Şubat 6 Şubat 7 Şubat 8 Şubat TCA Döngüsü ve İ.Hamdi Öğüş Moleküllerin Membranda Difüzyonu Elektron Transport Sistemi ve ATP Sentezi İ.Hamdi Öğüş Moleküllerin

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı

HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücrenin fiziksel yapısı. Hücre membranı proteinleri. Hücre membranı Hücrenin fiziksel yapısı HÜCRE FİZYOLOJİSİ Hücreyi oluşturan yapılar Hücre membranı yapısı ve özellikleri Hücre içi ve dışı bileşenler Hücre membranından madde iletimi Vücut sıvılar Ozmoz-ozmmotik basınç

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

Transkripsiyona Genel Bakış

Transkripsiyona Genel Bakış Transkripsiyona Genel Bakış RNA nın genetik ve fonksiyonel olarak iki farklı seviyede rol üstlendiğini vurgulamak gerekir.genetik seviyede, RNA mrna aracılığıyla DNA dan bilgi taşır. Genetik bilginin DNA

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

BAKTERİLERDE HORİZONTAL GEN TRANSFERİ VE İNSERSİYONA UĞRAYAN DİZİLER

BAKTERİLERDE HORİZONTAL GEN TRANSFERİ VE İNSERSİYONA UĞRAYAN DİZİLER BAKTERİLERDE HORİZONTAL GEN TRANSFERİ VE İNSERSİYONA UĞRAYAN DİZİLER BAKTERİLERDE HORİZONTAL GEN TRANSFERİ Prokaryotlarda genetik madde değiş tokuşu için üç tip mekanizma vardır: 1. Transformasyon 2. Transdüksiyon

Detaylı

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık

I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast hücreleri) Kompleman sistemi(direkt bakteri hücre membranı parçalayarak diğer immün sistem hücrelerin bunlara atak yapmasına

Detaylı

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof

TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ (LBV106U) KISA ÖZET. kolayaof DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL VETERİNER MİKROBİYOLOJİ VE İMMÜNOLOJİ

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI Bilimsel problemlerde hipotezler her zaman bir sonuca ulaşır. Bir problemle ilgili gözlem

Detaylı

DÖNEM I KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS KURULU 3

DÖNEM I KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DERS KURULU 3 DEKAN BAŞKOORDİNATÖR BAŞKOORDİNATÖR YARDIMCILARI DÖNEM 1 KOORDİNATÖRÜ DÖNEM 1 KOORDİNATÖR YARCIMCILARI Prof. Dr. Neyhan ERGENE Prof. Dr. Taner ZİYLAN Prof. Dr. S. Sennur DEMİREL Arş. Gör. Seda ÇETİNKAYA

Detaylı

1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2.

1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2. 1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2. Endoplazmik retikulum kaç çeşittir ve görevi nedir? ð Üzerine

Detaylı