Bir Üniversite Hastanesinin Çal flanlar nda Tüberküloz Riski

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bir Üniversite Hastanesinin Çal flanlar nda Tüberküloz Riski"

Transkript

1 ARAfiTIRMA Tüberküloz Bir Üniversite Hastanesinin Çal flanlar nda Tüberküloz Riski Salih Hoflo lu 1, A. Çetin Tanr kulu 2, Canan Da l 2, fierife Akal n 1 1 Dicle Üniversitesi Hastanesi, Enfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji AD, Diyarbak r 2 Dicle Üniversitesi Hastanesi, Gö üs Hastal klar ve Tüberküloz AD, Diyarbak r ÖZET Dicle Üniversitesi Hastanesi nde çal flan sa l k personelinde y llar ndaki tüberküloz geliflme insidans geriye dönük olarak araflt r ld. Bu dönemdeki baflhekimlik personel kay tlar ve hastane kay tlar incelenerek, geliflen tüberküloz olgular derlendi. On befl y ll k periyotta toplam 22 hastane çal flan nda (9 erkek 13 kad n) tüberküloz geliflti i görüldü. Bu dönem içinde ortalama çal flan say s 733±135 ti. Meslek da l m dört hekim (%18.2), 13 hemflire (%59.1), 5 yard mc sa l k personeli (%22.7) fleklindeydi. nfeksiyon geliflen personelin ortalama çal flma süresi tüm hastalar için 3.5±2.4 y ld (hemflireler için 2.8±2.7 y l, hekimler için 2.8±1.9 y l, yard mc personel için 6.4±4.0 y l). Hastalar n 13 ünün balgam incelemesinde Zielh-Nelseen boyama pozitif bulundu. Akci er tüberkülozuyla birlikte üç hastada tüberküloz plörezi, bir hastada tüberküloz lenfadenit saptand. Bir hasta yaflam n yitirdi. Ortalama tüberküloz geliflme h z tüm personel için de du (hekimler için de 127.1; hemflireler için de ve yard mc sa l k personeli için de 160.2). Ayn dönemde Türkiye de y ll k tüberküloz insidanslar ortalamas 40.8/ di. Buna göre tüm çal flanlar için görece risk (GR)=4.9 kat, hekimler için GR=3.1 kat, hemflireler için GR=6.7 kat ve yard mc personel için GR=3.9 kat daha yüksekti. En yüksek risk nfeksiyon Hastal klar (GR=14.2), Gö üs Hastal klar (GR=10.5) ve Kardiyoloji (GR=10.2) kliniklerinde çal flanlar için söz konusuydu. Sonuç olarak, özellikle hastalarla yak n temas olan sa l k çal flanlar aras nda tüberküloz s kl oldukça yüksektir. Sa l k çal flanlar n hastane içi bulaflmadan korumak için etkili tüberküloz kontrol programlar gelifltirilmelidir. Anahtar sözcükler: tüberküloz, sa l k çal flanlar, hemflire Toraks Dergisi, 2004;5(3): ABSTRACT Incidence of Tuberculosis Among Healthcare Workers at a University Hospital A retrospective study was carried out among healthcare workers (HCWs) at Dicle University Hospital between 1986 and 2000 for incidence of tuberculosis. The data of HCWs with tuberculosis was collected from hospital management office and hospital records. Totally 22 HCWs with tuberculosis were found in this 15-year period (9 men, 13 women). The mean workforce of the hospital was 733±135 in the study period. The cases comprised four doctors (18.2%), 13 nurses (59.1%) and five paramedics (22.7%). Mean working time of HCWs was 3.5±2.4 year (2.8±1.9 year in doctors, 2.8±2.7 year in nurses, 6.4±4.0 year in paramedics). Zielh-Nelseen stains were shown positive in 13 patients. Beside pulmonary tuberculosis, pleural tuberculosis was found in three Yaz flma Adresi: Doç. Dr. Salih Hoflo lu Dicle Üniversitesi Hastanesi Enfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji AD Diyarbak r Tel : (0412) Faks : (0412) E-posta : 196

2 Bir Üniversite Hastanesinin Çal flanlar nda Tüberküloz Riski patients and tuberculous lymphadenitis in one patient. One patient died. Mean incidence of tuberculosis was per for all HCWs (relative risk [RR]=4.9), per in doctors (RR=3.1), per in nurses (RR= 6.7) per (RR=3.9) in paramedics. The mean incidence of TB in Turkey between 1986 and 2000 was 40.8 per populations. The highest risk was found for workers of Departments of Infectious Diseases (RR=14.2), Pulmonary Diseases (RR=10.5) and Cardiology (RR=10.2). As a conclusion, the incidence of tuberculosis among HCWs who have close contact with patients is very high. Effective control programs for tuberculosis to prevent nosocomial transmission should be established in hospitals to reduce risk for HCWs. Keywords: tuberculosis, healthcare workers, nurse Toraks Dergisi, 2004;5(3): Gelifl tarihi: , Kabul tarihi: G R fi Sa l k çal flanlar nda hastane kaynakl tüberküloza maruz kalma, dünyada ve Türkiye de önemli bir problemdir [1,2]. Son zamanlarda, sa l k çal flanlar na tüberküloz bulaflmas HIV infeksiyondaki art fla ve çoklu ilaca dirençli tüberküloz sufllar n n yay lmas na ba l olarak daha önem kazanm flt r [1]. Bu risk özellikle tüberküloz kontrolünün yetersiz oldu u ülkelerde daha yüksektir. Dünyan n farkl yerlerinde yap lan çal flmalarda, hastane çal flanlar nda tüberküloza yakalanma riski normal popülasyona göre 2-50 kat fazla bulunmufltur [3-5]. Amerikan Hastal klar Kontrol Merkezi (CDC), sa l k çal flanlar ndaki tüberküloz riskini normal topluma göre 3.2 kat fazla olarak rapor etmifltir [6]. Türkiye de tüberküloz insidans 1985 y l nda de 61.5 iken, 2000 y l nda de 26.3 e düflmüfltür [1,3, 7]. Sa l k personeli aras nda tüberküloz insidans yla ilgili bölgemizde ve Türkiye de yap lan baz çal flmalar bulunmaktad r [1,8-13]. Bu konuda özellikle tüberkülozun daha yayg n oldu u Güneydo u Anadolu Bölgesi nde yap lacak yeni çal flmalara ihtiyaç vard r y llar nda yap - 1 Y llar fiekil 1. Hastane kaynakl tüberküloz geçiren sa l k personelinin y llara göre da l m lan bir çal flmada tüberküloz prevalans Türkiye genelinde binde 3.58 olarak bulunmuflken Güneydo u Anadolu için bulunan de er binde 7.44 tür [14]. Diyarbak r il merkezinde y llar ndaki tüberküloz insidans de 48.5 olarak hesaplanm flt r (yay nlanmam fl veri). Bu çal flmada, tüberküloz insidans n n yüksek oldu u Diyarbak r daki üniversite hastanesinde çal flan sa l k personelinde tüberküloz riski ve risk gruplar araflt r ld. HASTALAR VE YÖNTEM Bu çal flma, Diyarbak r flehir merkezindeki Dicle Üniversitesi Hastanesi nde (DÜH) geriye dönük olarak 15 y ll k ( ) dönemdeki hastane kay tlar incelenerek yap lm flt r. DÜH, 1050 yatakl bir e itim hastanesi olup Güneydo u Anadolu Bölgesi nin en büyük hastanesidir. Çal flma kapsam na giren dönemde, DÜH personelini tüberkülozdan korumaya yönelik ciddi bir program uygulanmamaktayd. Hastane personeli 1998 y l ndan itibaren infeksiyonlardan korunma, izolasyon ve maske kullan m konular nda e itilmeye baflland. Ultraviyole kullan m daha önceki dönemde mevcuttu, ancak standartlara uygun maske kullan - m yoktu. Genel olarak koruyucu önlemler çok zay ft. Tüberküloz tan s konulan sa l k çal flanlar n n dosyalar na Gö üs Hastal klar ve Tüberküloz Klini i ve hastane personel bürosu kay tlar incelenerek ulafl ld. Eksik veriler için baz sa l k çal flanlar yla do rudan görüflüldü. Bütün veriler standart bir forma kaydedildi. Doldurulan bu formda, hastan n yafl, cinsiyeti, ifli (hekim, hemflire ve hastabak c ), çal flt klinik, çal flma süresi, medikal öyküsü, kendisinin veya ailesinin tüberküloz öyküsü, geçirdi i tüberküloz formu, tan tarihi, yayma pozitifli i, direnç öyküsü ve hastan n ak - beti kaydedildi. Bu dönemde hastane çal flanlar n n say lar hastane istatistik bürosundaki kay tlar ndan bulundu. Hastanede çal flanlar n n say s, o y l n aral k ay çal flanlar n n say s olarak al nd. 197

3 Hoflo lu S. ve ark. Tablo I. Tüberküloz geliflen hastane çal flanlar n n meslek gruplar na ve kliniklere göre da l m, infeksiyon h z ve görece risk Parametreler Olgu Say s (%) nfeksiyon H z (Yüz binde) Görece Risk* Meslek Gruplar Hekim 4 (18.2) Hemflire 13 (59.1) Yard mc Sa l k Personeli 5 (22.7) Klinikler Çocuk Hastal klar 3 (13.6) ç Hastal klar 3 (13.6) Gö üs Hastal klar 2 (9.1) nfeksiyon Hastal klar 2 (91) Fiziksel T p ve Rehabilitasyon 2 (9.1) Kardiyoloji 2 (9.1) Di erleri 8 (36.4) Toplam 22 (100.0) *Bu dönem Türkiye de tüberküloz insidans ortalamas de 40.8 di ve Görece Risk hesab buna göre yap ld. Tüberküloz tan s ; tüberkülozun klinik bulgular ndan en az ikisi (atefl, balgam ç karma, halsizlik, ifltahs zl k, kilo kayb, gece terlemesi, zay flama) ve afla dakilerden en az birinin varl yla konuldu: a)arb pozitifli i, b)kültür pozitifli i, c)histopatolojik kan t, d)tipik radyolojik görüntünün varl ve antitüberküloz tedaviye yan t. Tüm çal flanlar ve her meslek grubu için (hekim, hemflire ve hastabak c lar) görece risk hesaplamas yap ld. Karfl laflt rmalarda Türkiye de bu y llardaki tüberküloz insidans esas al nd. BULGULAR Bu dönemde toplam 22 sa l k çal flan nda (9 erkek, 13 kad n) hastane kaynakl tüberküloz saptand (fiekil 1). En fazla infeksiyon hemflireler aras nda görüldü (Tablo I). Tüm hastalar n yafl ortalamas 24.7±6.7 y ld (hekimler için 27.1±3.0 y l, hemflireler için 20.6±3.0 y l ve hastabak c lar için 30.5±4.1 y l). Kad nlarda yafl ortalamas 20.6±3.0 y l, erkeklerde 30.2±6.3 y l olarak bulundu. Bu dönem içinde ortalama çal flan say s 733±135 ti. Tüberküloz geliflen olgular n kliniklere da l m nda Çocuk Hastal klar ve ç Hastal klar Klinikleri en bafltayd (Tablo I). Ortalama çal flma süresi tüm hastalar için 3.5±2.4 y ld. Tüberküloz geliflimine kadar geçen ortalama çal flma süresi hemflireler için 2.8±2.7 y l, hekimler için 2.8±1.9 y l, yard mc personel için 6.4±4.0 y ld. Hastalar n medikal öyküleri incelendi inde, sadece bir hastan n geçmiflte tüberküloz geçirdi i ve bir hastan n ailesinde tüberküloz öyküsü oldu u saptand. Akci er tüberkülozu formu bütün hastalarda vard. Sonuçta 13 olgu, yayma pozitif akci er tüberkülozu; geri kalan dokuz olgu, yayma negatif akci er tüberkülozu idi. Üç hastada tüberküloz plörezi ve bir hastada tüberküloz lenfadenit saptand. Hastalar n 13 ünde aside dirençli basil yayma da pozitif bulundu. Bunlardan ikisinde balgam kültüründe Mycobacterium tuberculosis izole edildi. Bir olguda lenf nodu biyopsisinden histopatolojik olarak tan do ruland. Di er olgularda tan, uygun epidemiyolojik, klinik ve radyolojik bulgularla birlikte hastalar n antitüberküloz tedaviye yan t vermesiyle konuldu. Hastalar n biri d fl nda tümü baflar l bir flekilde tedavi edildi. Diyabet kontrolü iyi yap lamayan bir hekim yaflam n yitirdi. Ortalama tüberküloz geliflme h z tüm personel için de du. En yüksek infeksiyon h z hemflireler aras ndayd ( de 274.4). Çal flman n kapsad 15 y ll k dönemde Türkiye de y ll k tüberküloz insidanslar ortalamas de 40.8 di. Buna göre tüm çal flanlar için görece risk (GR)=4.9 kat, hekimler için GR=3.1 kat, hemflireler için GR=6.7 kat ve hastabak c lar için GR=3.9 kat daha yüksekti. TARTIfiMA Sa l k çal flanlar n n tüberküloza daha fazla maruz kalmalar her zaman dikkat çekici olmufltur. Dünyan n farkl yerlerinde yap lan çal flmalarda birbirinden farkl sonuçlar bildirilmektedir. Malawi de yap lan geriye dönük bir çal flmada bir y lda 571 çal flandan 33 ünde ( nüfusta 5.780) tüberküloz geliflti i gösterilmifltir [15]. Sa l k çal - flanlar nda tüberküloz insidans genel popülasyondan Es- 198

4 Bir Üniversite Hastanesinin Çal flanlar nda Tüberküloz Riski tonya da 1,5-3 kat, S rbistan da 7.6 kat, Peru da 4-8 kat yüksek bulunmufltur [16-18]. Japonya da hemflirelerde tüberküloz riskinin 2.3 kat fazla oldu u hesaplanm flt r [19]. Finlandiya da 30 y ll k geriye dönük bir çal flmada sa l k çal flanlar nda tüberküloz riski normal popülasyondan düflük bulunmufltur. Bu sonuç, iyi uygulanan bir tüberküloz kontrol program yla iliflkili bulunmufltur [20]. Bu çal flmada, tüberkülozun en yayg n oldu u bölgedeki bir üniversite hastanesinin çal flanlar nda tüberküloz epidemiyolojisi ve insidans araflt r ld. Son y llarda Türkiye de sa l k çal flanlar nda tüberküloz insidans yla ilgili oldukça kayda de er çal flmalar vard r ve bunlar n ço unlu u büyük illerimizde yap lm flt r [8-13]. K l nç ve arkadafllar [9] zmir de birden fazla hastanede yapt klar çal flmada, döneminde, de 96 tüberküloz insidans saptam fllard r. Çuhadaro lu ve arkadafllar [10] stanbul T p Fakültesi Hastanesi çal flanlar nda y llar ndaki periyotta toplam de 92 tüberküloz insidans bildirmifllerdir. Bizim hastanemizde belirledi imiz de 200 de eri, daha önce bildirilen insidans de erlerinin yaklafl k iki kat d r. Bu yüksek insidans, Diyarbak r da tüberküloz insidans - n n Türkiye ortalamas n n üzerinde olmas yla iliflkili olabilir. K l nç n [9] çal flmas nda, tüberküloz geçiren sa l k çal - flanlar n n yafl ortalamas 38.3 y l (erkeklerde 47.4 y l, kad nlarda 31.2 y l) idi. Çuhadaro lu nun [10] çal flmas nda hekimlerin yafl ortalamas 35 y l, hemflirelerin 27 y l, yard mc sa l k personelinin 25.7 y l olarak bulunmufltur. Türkiye de tüberküloz hastalar n n %58 inin yafllar aras nda oldu- u unutulmamal d r [21]. Bizim çal flmam zda yafl ortalamas - n n düflüklü ü dikkat çekicidir. Bunda infekte olan sa l k çal flanlar n n ço unlu unun hemflire oluflu ve riske maruz hemflirelerin yafl ortalamas n n çok düflük olmas önemli bir faktör gibi görünmektedir. Ayr ca mesle e yeni bafllad klar dönemde e itim ve deneyim yetersizli i infekte olma riskini art rabilir. Hastalar m zdan birinin öyküsünde ve birinin de ailesinin öyküsünde tüberküloz vard. Ayr ca tüm hastalar n çal flma süreleri 30 aydan uzun olarak bulunmufltur. Dolay - s yla bu olgular için en olas infeksiyon kayna n n hastanede hizmet verdikleri hastalar oldu u görülmektedir. Bu çal flmam zdaki tüberküloz insidans Türkiye ortalamas n n yaklafl k befl kat d r [7,14]. Hastanemizde 1985 y - l nda yap lan bir çal flmada da 792 sa l k çal flan taranm fl ve tarananlar n üçüne kuflkulu ve ikisine kesin tüberküloz tan s konulmufl ve prevalans de 250 olarak bulunmufltur [11]. Bizim çal flmam zda olgular n ço unlu u dahili kliniklerinde çal flan sa l k personeli idi. Özellikle Enfeksiyon Hastal klar, Gö üs Hastal klar ve Kardiyoloji Kliniklerinde çal flan hemflireler daha yüksek bir risk alt ndad rlar. Ayr ca Fiziksel T p ve Rehabilitasyon ve Kardiyoloji Klinikleri de di er kliniklere göre daha yüksek riske sahip klinikler olarak göze çarpmaktad r. Özellikle Gö üs Hastal klar (cerrahi ve dahili) Kliniklerinde çal flan personelin daha fazla risk alt nda kalmas, beklenen bir durumdur [9]. nfeksiyon Hastal klar Kliniklerinde çok say da tüberkülozlu hastaya hizmet verilmesi önemli bir faktör gibi görülmektedir. Hemflire ve yard mc sa l k personelinde görece risk hekimlere göre daha yüksektir. Malawi de bir hastanede de hemflireler aras nda %4 aktif tüberküloz görülmüfltür. Bu oran toplumdan 40 kat fazlad r [22]. Özellikle hemflirelerin, hastalarla daha yak n temas etmeleri ve korunma önlemlerine sürekli olarak uymamalar yüksek bulaflmay aç klayabilir. Öncelikli olarak tüberküloz bulaflmas n önlemek için gerekli yap sal ve engelleyici önlemler al nmal, baflta hemflireler olmak üzere sa l k çal flanlar tüberkülozdan korunma konusunda e itilmeli ve gerekli koruyucu önlemlere uymalar sa lanmal d r. Sa l k çal flanlar nda tüberkülozdan korunmay sa lamak için yap lmas gerekenlerin bafl nda, iyi bir infeksiyon kontrol program n n gelifltirilmesi gelmektedir. Sa l k çal flanlar n n e itimi ulusal tüberküloz kontrol program içinde bulunmal ve etkin flekilde tüm sa l k çal flanlar hizmet içi e itime tabi tutulmal d r. Bu e itim, sadece riske maruz personelle s n rl kalmamal, hastane yöneticilerini de kapsamal d r. Özellikle yüksek riskli hastalar için gerekli koruyucu ortam ile gereçlerin sa lanmas ve uygulaman n ciddi olarak yürütülmesi flartt r. Risk alt ndaki sa l k çal flanlar nda BCG afl uygulamas n n tüberküloza ba l morbidite ve mortaliteyi azaltt bilinmektedir [23,24]. Ayr ca PPD deri testi taramalar yla, bu personelin izlenmesinde daha duyarl davran lmas gerekmektedir. Ülkemizde sa l k çal flanlar na yönelik spesifik bir tüberküloz kontrol program bulunmamaktad r. Bu durum tüberkülozdan korunma ve e itim aç s ndan bir handikap oluflturmaktad r. Basil saçan hastalardan korunmada önemli bir yeri olan negatif bas nçl oda sadece birkaç hastanemizde bulunmaktad r. Birçok ülkede sa l k çal flanlar na yönelik spesifik bir tüberküloz kontrol program yap lmas na ve yürütülmesine karfl n, bizde birkaç k s tl çal flmadan söz edilebilir. Sonuç olarak sa l k çal flanlar nda ve özellikle hemflirelerde tüberküloz riski normal popülasyondan çok daha yüksektir. Ülkemizde özel bir program n ve e itimin olmay fl bu riski art rmaktad r. Acil olarak ulusal bir kontrol ve e itim program oluflturulmal d r. Ayr ca hastanelerde fiziksel önlemler al nmal d r. Koruyucu maskeler, ultraviyole lambalar, negatif bas nçl odalar ve hastalar n izolasyon uygulamalar bu tedbirler aras ndad r. Ayr ca tüberküloz hastalar na h zla tan konularak etkili bir antitüberküloz tedaviye bafllanmas, korunmada çok önemli bir yer tutmaktad r. Bu nedenle tüberküloz tan s - n n ve tedavisinin h zland r lmas önem kazanmaktad r [25]. 199

5 Hoflo lu S. ve ark. KAYNAKLAR 1. Arbak P, Zeydan E, Ural Ö, Özdemir Ö. Sa l k çal flanlar nda meslek riski olarak tüberküloz: sorunun boyutlar. Tüberküloz ve Toraks 1998; 46: McGowan Jr JE. Nosocomial tuberculosis: new progress in control and prevention. Clin Infect Dis 1995;21: Saunders S. Tuberculosis: protecting healthcare workers. Nurs Stand 2003;17: Sepkowitz KA. AIDS, tuberculosis, and health care worker. Clin Infect Dis 1995;20: Schwartzman K, Loo V, Pasztor J, Menzies D. Tuberculosis infection among health care workers in Montreal. Am J Respir Crit Care Med 1996; 154: CDC and prevention expanded tuberculosis surveillance and tuberculosis morbitidiy. United States MMWR 1994;43: TC statistik Servisi. Türkiye de tüberküloz istatistikleri: Ünsal M, El-Jasem H, Gündo du C ve ark. Atakürk Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Hastanesi nin mikrofilm ve tüberkülin tarama sonuçlar. Solunum Hastal klar 1992;3: K l nç O, Uçan ES, Çakan A, Ellidokuz H. zmir de sa l k çal flanlar aras nda tüberküloz hastal riski: tüberküloz meslek hastal olarak kabul edilebilir mi? Toraks Dergisi. 2000;1: Cuhadaroglu C, Erelel M, Tabak L, Kilicaslan Z. Increased risk of tuberculosis in health care workers: a retrospective survey at a teaching hospital in Istanbul, Turkey. BMC Infect Dis 2002;2: Seyfettin S, Balc K, Coflkunsel M. D.Ü. T p Fakültesi sa l k personelinin mikrofilm ve tüberkülin tarama sonuçlar. Tüberküloz ve Toraks 1985;33: Özkara fi. Sa l k kurumlar nda tüberküloz bulaflmas ve al nmas gereken önlemler. Toraks Dergisi 2002;3: Aral B, Gülmez, Topçu ÖF ve ark. Erciyes Üniversitesi T p Fakültesi ve Nuh Naci Yazgan Gö üs Hastal klar Hastanesi personelinin tüberküloz tarama sonuçlar. Solunum 1996;20: Kibaro lu Emel. Tüberküloz epidemiyolojisi. Katk Pediatri Dergisi 1992;13: Kanyerere HS, Salaniponi FM. Tuberculosis in health care workers in a central hospital in Malawi. Int J Tuberc Lung Dis 2003;7: Kruuner A, Danilovitsh M, Pehme L et al. Tuberculosis as an occupational hazard for health care workers in Estonia. Int J Tuberc Lung Dis 2001;5: Skodric V, Savic B, Jovanovic M et al. Occupational risk of tuberculosis among health care workers at the Institute for Pulmonary Diseases of Serbia. Int J Tuberc Lung Dis 2000;4: Echanove JA, Granich RM, Laszlo A et al. Occupational transmission of Mycobacterium tuberculosis to health care workers in a University Hospital in Lima, Peru. Clin Infect Dis 2001;33: Nakasone T. Tuberculosis among health care workers in Okinawa Prefecture. Kekkaku 1999;74: Raitio M, Tala E. Tuberculosis among health care workers during three recent decades. Eur Respir J 2000;15: Aktogu S, Yorgancioglu A, Ç rak K et al. Clinical spectrum of pulmonary and pleural tuberculosis: a report of 5,480 cases. Eur Respir J 1996;9: Harries AD, Kamenya A, Namarika D et al. Delays in diagnosis and treatment of smear-positive tuberculosis and the incidence of tuberculosis in hospital nurses in Blantyre, Malawi. Trans Roy Soc Trop Med Hyg 1997;91: Brewer TF, Colditz GA. Bacille Calmette- Guérin vaccination for prevention of tuberculosis in health care workers. Clin Infect Dis 1995; 20: Marcus AM, Rose DN, Sacks HS, Schechter CB. BCG vaccination to prevent tuberculosis in health care workers: a decision analysis. Preventive Medicine 1997;26: Center for Disease control and prevention: guidelines for preventing the transmission of Mycobacterium tuberculosis in health care facilities, MMWR Morb Mortal Weekly Rep 1994;43:

Ýzmir de Saðlýk Çalýþanlarý Arasýnda Tüberküloz Hastalýðý Riski: Tüberküloz Meslek Hastalýðý Olarak Kabul Edilebilir mi?

Ýzmir de Saðlýk Çalýþanlarý Arasýnda Tüberküloz Hastalýðý Riski: Tüberküloz Meslek Hastalýðý Olarak Kabul Edilebilir mi? ARAÞTIRMALAR Ýzmir de Saðlýk Çalýþanlarý Arasýnda Tüberküloz Hastalýðý Riski: Tüberküloz Meslek Hastalýðý Olarak Kabul Edilebilir mi? Oðuz Kýlýnç 1, Eyüp Sabri Uçan 1, Aydan Çakan 2, Hülya Ellidokuz 3,

Detaylı

TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Eriflkin ve Çocukta Tüberküloz Sempozyumu 30 Nisan 1999, stanbul, s. 9-13 Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Kahraman Marafl ta Difl Hekimleri ve Di er Difl Sa l Personeli Aras nda Hepatit B ve C Seroprevalans

Kahraman Marafl ta Difl Hekimleri ve Di er Difl Sa l Personeli Aras nda Hepatit B ve C Seroprevalans Di er Difl Sa l Personeli Aras nda Hepatit B ve C Seroprevalans Hasan UÇMAK 1, Ömer Faruk KÖKO LU 1, Mustafa ÇEL K 2, Nuretdin KUZHAN 1, Remzi TOPRAK 1 1 Kahraman Marafl Sütçü mam Üniversitesi T p Fakültesi,

Detaylı

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar

Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Ege Üniversitesi T p Fakültesinde Çal flan Hekim, Hemflire, Teknisyen ve ntörnlerin Viral Hepatitler Konusunda Bilgi, Tutum ve Davran fllar Meltem IfiIKGÖZ TAfiBAKAN, Tansu YAMAZHAN, Güray ARSU, Hüsnü

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Çocuk ve Tüberküloz (Verem)

Çocuk ve Tüberküloz (Verem) TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuk ve Tüberküloz (Verem) Pediyatrik Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Türk Toraks Derne i yay n d r Türk Toraks Derne

Detaylı

Doç. Dr. Serir Aktoğu Kurs Başkanı. Prof. Dr. Tevfik Özlü TTD Okulu Başkanı. Doç. Dr. Peri Arbak Kurs Sekreteri

Doç. Dr. Serir Aktoğu Kurs Başkanı. Prof. Dr. Tevfik Özlü TTD Okulu Başkanı. Doç. Dr. Peri Arbak Kurs Sekreteri Türk Toraks Derneği 1. Göğüs Hastalıkları Hemşireliği Kursu 28-30 Mayıs tarihleri arasında İzmir İsmira Oteli nde gerçekleştirildi. Toplam 61 kursiyer, 17 öğretim üyesi, 7 araştırma görevlisi ve 1 yüksek

Detaylı

fiekil 2 Menapoz sonras dönemde kistik, unilateral adneksiyel kitleye yaklafl m algoritmas (6)

fiekil 2 Menapoz sonras dönemde kistik, unilateral adneksiyel kitleye yaklafl m algoritmas (6) over kanseri taramas ndaki yetersizli ini göstermektedir. (1) Transvaginal ultrasonografinin sensitivitesinin iyi olmas na ra men spesifitesinin yeterli olmamas kullan m n k s tlamaktad r. Son yay nlarda

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Kuruluş : 27 Ekim 1989 Adres : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Kampüsü Dikimevi - Ankara Tel : 363 03 26-363 03 27 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM ÜN TE V SOSYAL TUR ZM Bu ünitede turizmin çeflitlerinden biri olan sosyal turizmi daha ayr nt l bir flekilde ö renip, ülkemizdeki sosyal turizmin geliflimi hakk nda bilgiler edinece iz. Ç NDEK LER A. S

Detaylı

CO RAFYA GRAF KLER. Y llar Bu grafikteki bilgilere dayanarak afla daki sonuçlardan hangisine ulafl lamaz?

CO RAFYA GRAF KLER. Y llar Bu grafikteki bilgilere dayanarak afla daki sonuçlardan hangisine ulafl lamaz? CO RAFYA GRAF KLER ÖRNEK 1 : Afla daki grafikte, y llara göre, Türkiye'nin yafl üzerindeki toplam nufusu ile bu nüfus içindeki okuryazar kad n ve erkek say lar gösterilmifltir. Bin kifli 5. 5.. 35. 3.

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRK YE DE TÜBERKÜLOZ

DÜNYADA VE TÜRK YE DE TÜBERKÜLOZ ANKEM Derg 2007;21(Ek 2):76-80 DÜNYADA VE TÜRK YE DE TÜBERKÜLOZ Zeki KILIÇASLAN stanbul T p Fakültesi, Gö üs Hastal klar Anabilim Dal, STANBUL zkaslan@istanbul.edu.tr ÖZET Tüberküloz gerek dünyada gerekse

Detaylı

TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON)

TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON) TÜBERKÜLOZ TANISINDA YEN B R MMUNOLOJ K TEST (QUANTIFERON) Tüberküloz bütün yafl gruplar nda görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastal kt r. Tüberküloz prevalans n n yüksek oldu u toplumlarda genellikle

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

SA LIK ÇALIfiANLARI VE TÜBERKÜLOZ

SA LIK ÇALIfiANLARI VE TÜBERKÜLOZ SA LIK ÇALIfiANLARI VE TÜBERKÜLOZ Özlen TÜMER* Tüberküloz hastal sa l k çal flanlar n n karfl laflabilece i mesleki tehlikelerden biridir ve tüberküloz kontrolünün iyi olmad ülkelerde meslek hastal klar

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

Tüberküloz (TB), solunum yoluyla bulaflan bir. Hastane Kaynakl (Nozokomiyal) Tüberküloz. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 82-89

Tüberküloz (TB), solunum yoluyla bulaflan bir. Hastane Kaynakl (Nozokomiyal) Tüberküloz. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 82-89 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 82-89 Hastane İnfeksiyonları Hastane Kaynakl (Nozokomiyal) Tüberküloz Dr. fieref ÖZKARA*, Dr. Deniz KÖKSAL* * Atatürk Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi E itim ve

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü

T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü Sayfa 1 / 8 NÜKLEER TIP HİZMETLERİ İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ HAZIRLAYAN NÜKLEER TIP HİZMETLERİ BÖLÜM KALİTE SORUMLUSU KONTROL EDEN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ ONAY BAŞHEKİM Sayfa 2 / 8 1.AMAÇ: 2.KAPSAM: Nükleer Tıp

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

T bbi Makale Yaz m Kurallar

T bbi Makale Yaz m Kurallar .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Araflt rmalar ve Etik Sempozyum Dizisi No: 50 May s 2006; s. 7-11 T bbi Makale Yaz m Kurallar Dr. Sebahattin Yurdakul ÖZGÜN ARAfiTIRMA USULE

Detaylı

Sa l k Çal flanlar nda Tüberküloz Bilgi Düzeyi ve Risk Alg lamas

Sa l k Çal flanlar nda Tüberküloz Bilgi Düzeyi ve Risk Alg lamas ARAfiTIRMA / Original Article TÜBERKÜLOZ / Tuberculosis Toraks Dergisi 2007; 8(4): 221-6 Sa l k Çal flanlar nda Tüberküloz Bilgi Düzeyi ve Risk Alg lamas The Level of Tuberculosis Knowledge and Risk Perception

Detaylı

Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar

Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2000; 4: 112-118 Hekim, Hekim Adaylar, Hemflire ve Laboratuvar Teknisyenlerinin Hepatit B ile lgili Risk Alg lamalar Dr. Fevziye ÇET NKAYA*, Dr. Melis NAÇAR*, Dr. Demet ÜNALAN*,

Detaylı

Türk Silahl Kuvvetleri nde Tüberküloz Kontrolü

Türk Silahl Kuvvetleri nde Tüberküloz Kontrolü DERLEME Türk Silahl Kuvvetleri nde Tüberküloz Kontrolü Tuberculosis Control in Turkish Armed Forces Faruk Çiftçi GATA Haydarpafla E itim Hastanesi, Gö üs Hastal klar Servisi, stanbul ÖZET Son y llardaki

Detaylı

4/B L S GORTALILARIN 1479 VE 5510 SAYILI KANUNLARA GÖRE YAfiLILIK, MALULLUK VE ÖLÜM AYLI INA HAK KAZANMA fiartlari

4/B L S GORTALILARIN 1479 VE 5510 SAYILI KANUNLARA GÖRE YAfiLILIK, MALULLUK VE ÖLÜM AYLI INA HAK KAZANMA fiartlari 4/B L S GORTALILARIN 1479 VE 5510 SAYILI KANUNLARA GÖRE YAfiLILIK, MALULLUK VE ÖLÜM AYLI INA HAK KAZANMA fiartlari Mustafa CER T* I. G R fi Bu yaz da 1479 say l yasaya göre yafll l l k, malullük ve ölüm

Detaylı

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ

HASTA VE ÇALIŞAN GÜVENLĐĞĐ RĐSK DEĞERLENDĐRME PROSEDÜRÜ Sayfa No: / 5. AMAÇ: Bu Prosedürün amacı Sakarya Yenikent Devlet Hastanesinde yapılan faaliyetlerde "Hasta ve Çalışan Güvenliği" açısından oluşabilecek tehlikeleri tanımlayarak, bu tanımlamalar neticesinde

Detaylı

Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri

Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri ÖZGÜN ARAfiTIRMA Pratisyen hekimlerin hepatit B ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of general practitioners employed in Mersin province about hepatitis B and hepatitis C Erdinç NAYIR

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine ba l. Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171

Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine ba l. Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar. Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171 Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2001; 5: 169-171 Hastane İnfeksiyonları Kalite Göstergesi Olarak Hastane nfeksiyonlar Dr. H. Erdal AKALIN* * Pfizer laçlar Afi, stanbul. Hastane infeksiyonlar (sa l k hizmetine

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak.

1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. Ü VE 1. AMAÇ : Hastanenin tüm bölümlerini kapsayan enfeksiyonların önlenmesini sağlamak ve enfeksiyon kontrol programını sağlamak. 2. KAPSAM : Özel Yalova Hastanesi tüm bölümlerini ve tüm çalışanlarını

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Pnömokokal hastal klar

Pnömokokal hastal klar Pnömokokal hastal klar HASTALIK Pnömokokal hastal klar n etkeni nedir? Pnömokokal hastal klara Streptococcus pneumoniae ad verilen bir bakteri neden olur. Bu bakterinin 80 den fazla tipi vard r. Bunlar

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN

TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA. Dr. Kemalettin ÖZDEN TULAREMİ KONTROL ve KORUNMA Dr. Kemalettin ÖZDEN Bulaş yolları Deri ve mukozal yol: İnfekte kene veya sinek gibi vektörlerin ısırmasıyla veya infekte hayvan dokuları, hayvan çıkartılarıyla (idrar, dışkı

Detaylı

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir.

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir. CO RAFYA KONUM ÖRNEK 1 : Aralar nda 1 lik fark bulunan iki paralel aras ndaki uzakl k de iflmezken, aralar nda 1 lik fark, bulunan iki meridyen aras ndaki uzakl k Ekvator dan kutuplara gidildikçe azalmaktad

Detaylı

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 107-124 Hastane İnfeksiyonları Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II [National Nosocomial Infection Surveillance System (NNIS)] Dr. Gül Ruhsar

Detaylı

Sa l k Personelinde Afl lama

Sa l k Personelinde Afl lama Prof. Dr. Gaye USLUER Eskiflehir Osmangazi Üniversitesi T p Fakültesi, nfeksiyon Hastal klar ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal, ESK fieh R e-posta: gusluer@ogu.edu.tr S a l k personeli afl yla önlenebilir

Detaylı

Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesinde bundle stratejisi

Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesinde bundle stratejisi Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde ventilatör ilişkili pnömoninin önlenmesinde bundle stratejisi Yrd.Doç.Dr. İsmail Kürşad Gökçe İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Trakeostomi ya da endotrakeal

Detaylı

TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S. Tüberküloz

TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S. Tüberküloz TÜRK TORAKS DERNE E T M K TAPLARI SER S Tüberküloz Türk Toraks Derne i Tüberküloz Çal flma Grubu Türk Toraks Derne i Yay n d r Türk Toraks Derne i E itim Kitaplar Serisi, solunum hastal klar konusundaki

Detaylı

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2

Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 Dr. M. Fatih Önsüz 1, Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu 2 1 Sakarya l Sa l k Müdürlü ü 2 Marmara Üniversitesi T p Fakültesi Halk Sa l AD. ÖZET Amaç: Diyabetin tedavi ve kontrolünde en önemli hedef glisemik kontroldür.

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

2. Kapsam: Bu prosedür erişkin ve çocuk hastanın yoğun bakım ünitesine kabul edilmesinden taburcu edilmesine kadar yürütülen işlemleri kapsar.

2. Kapsam: Bu prosedür erişkin ve çocuk hastanın yoğun bakım ünitesine kabul edilmesinden taburcu edilmesine kadar yürütülen işlemleri kapsar. 1 / 5 1. Amaç: Bu prosedür, UÜ-SK da yaşam desteğine gerek duyan ve komadaki erişkin ve çocuk hastalara sunulacak yoğun bakım hizmetlerinin eşit, standart ve etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamayı amaçlamaktadır.

Detaylı

Diyarbak r 1 no.lu Verem Savafl Dispanseri nde temasl muayene ve kemoprofilaksi hizmetlerinin düzeyi

Diyarbak r 1 no.lu Verem Savafl Dispanseri nde temasl muayene ve kemoprofilaksi hizmetlerinin düzeyi ISSN 1300-526X KL N K ARAfiTIRMA Gö üs Hastal klar Diyarbak r 1 no.lu Verem Savafl Dispanseri nde temasl muayene ve kemoprofilaksi hizmetlerinin düzeyi Abdurrahman ABAKAY (*), Özlem ABAKAY (**), A. Çetin

Detaylı

Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz Bulaflmas ve Al nmas Gereken Önlemler Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz

Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz Bulaflmas ve Al nmas Gereken Önlemler Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz DERLEME Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz Bulaflmas ve Al nmas Gereken Önlemler Sa l k Kurumlar nda Tüberküloz fieref Özkara Atatürk Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi E itim ve Araflt rma Hastanesi, Ankara

Detaylı

Dr. Muharrem Do an 1, Dr. Cüneyt Müderriso lu 2, Dr. Muzaffer Fincanc 3, Dr. Bahad r Ceylan 4, Dr. Gülhan Eren Özdemir 4, Dr.

Dr. Muharrem Do an 1, Dr. Cüneyt Müderriso lu 2, Dr. Muzaffer Fincanc 3, Dr. Bahad r Ceylan 4, Dr. Gülhan Eren Özdemir 4, Dr. Dr. Muharrem Do an 1, Dr. Cüneyt Müderriso lu 2, Dr. Muzaffer Fincanc 3, Dr. Bahad r Ceylan 4, Dr. Gülhan Eren Özdemir 4, Dr. Hayri Polat 5 1 S. B. stanbul E itim ve Araflt rma Hastanesi ç Hastal klar

Detaylı

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD)

AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) AFRİKA HASTALIĞI -SIĞIRLARIN NODÜLER EKZANTEMİ -LUMPY SKIN DISEASE (LSD) 1 GÜNDEM Tanım Epidemiyoloji (Hastalığın Yayılımı) Mücadele Soru-Cevap 2 Afrika Hastalığı Nedir? Sivrisinek, kene ve sokucu sineklerle

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m

Ankara Bölgesinde Sa l kl Bireylerde HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m HAV, HBV, HCV Seropozitifli inin Yafl ve Cinsiyete Göre Da l m Halil KURT 1, smet BATTAL 2, Osman MEM KO LU 1, Ayflegül YEfi LKAYA 1, Emin TEKEL 1 1 Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Klinik Bakteriyoloji

Detaylı

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman

GÖRÜfiLER. Uzm. Dr. Özlem Erman GÖRÜfiLER Uzm. Dr. Özlem Erman Son y llarda dünyadaki h zl teknolojik geliflmeye paralel olarak t p alan nda da h zl bir de iflim yaflanmakta, neredeyse her gün yeni tan, tedavi yöntemleri, yeni ilaçlar

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 423 424 3. Salon Paralel Oturum XII - Sorular ve Cevaplar OTURUM BAfiKANI (Ali Metin POLAT) OTURUM BAfiKANI - Gördü ünüz gibi son derece demokratik bir yönetim

Detaylı

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu

Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu TÜRK TORAKS DERNEĞİ EĞİTİM KİTAPLARI SERİSİ Çocuklarda Yabancı Cisim Aspirasyonu (Nefes Borusuna Yabancı Madde Kaçması) Nedir? Nasıl Korunmalı? Türk Toraks Derneği Çocuk Göğüs Hastalıkları Çalışma Grubu

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

ÖZEL KARAMAN MÜMİNE HATUN HASTANESİ

ÖZEL KARAMAN MÜMİNE HATUN HASTANESİ HASTANEMİZ KOMİTE VE EKİPLERİN İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ 1.0 AMAÇ: Hastanedeki ekip, yönetim ekibi, komisyon ve komitelerin; hizmet kalite standartları ve kalite yönetim sistemine uygunluğunun ve devamlılığının

Detaylı

Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar

Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar Dr. Nurhan Albayrak Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Ulusal TB Referans Laboratuvarı Tüberküloz Sorun mu? Dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalığı

Detaylı

HUZUREV NDE YAfiAYAN YAfiLILARDA TÜBERKÜL N DER TEST SONUÇLARI

HUZUREV NDE YAfiAYAN YAfiLILARDA TÜBERKÜL N DER TEST SONUÇLARI Solunum 22 Cilt: 4 Say : 3 Sayfa: 381-385 HUZUREV NDE YAfiAYAN YAfiLILARDA TÜBERKÜL N DER TEST SONUÇLARI Sibel ÖZKURT, Güner DALO LU, Remzi ALTIN, Mehmet ZENC R, Fatma F fiekç. Pamukkale Üniversitesi T

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL YAPI

TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL YAPI 1886 TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL YAPI 21-46 1886 NÜFUS NÜFUS SAYIMI SONUÇLARI* Eski Tahmin Türkiye Mersin 2008 Toplam Nüfus 71.517.100 72.561.312 fiehir 53.611.723 54.807.219 Köy 17.905.377 17.754.093 Nüfus

Detaylı

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 :

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : CO RAFYA DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : K rk nc paralel üzerindeki bir noktan n hangi yar mkürede yer ald afla dakilerin hangisine bak larak saptanamaz? A) Gece-gündüz süresinin

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi 1.0 Girifl 1.1 Bir de erlemenin gözden geçirilmesi, tarafs z bir hüküm ile bir De erleme Uzman n n çal flmas n

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi!

Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! Kent Hastanesi, Hepimizden Önce Çocuklarımızın Hastanesi! www.kenthospital.com Kent Hastanesi, hepimizden önce çocuklarımızın hastanesi! Çünkü, çocuklarımız, hepimizin geleceği! Kuruluşumuzdan bu yana

Detaylı

AŞILAR OLMASAYDI. Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA Koru Hastanesi 4.03. 2016

AŞILAR OLMASAYDI. Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA Koru Hastanesi 4.03. 2016 AŞILAR OLMASAYDI Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA Koru Hastanesi 4.03. 2016 1800 ler Edward Jenner 1796 da çiçek aşısını keşfetti İngiltere de yaygın olarak uygulanmaya başladı Aşı karşıtı gruplar karşı çıkmakta

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

İstanbul Eyüp Verem Savaş Dispanseri ndeki Akciğer Tüberkülozlu Olguların Demografik, Klinik, Radyolojik ve Bakteriyolojik Özellikleri #

İstanbul Eyüp Verem Savaş Dispanseri ndeki Akciğer Tüberkülozlu Olguların Demografik, Klinik, Radyolojik ve Bakteriyolojik Özellikleri # İstanbul Eyüp Verem Savaş Dispanseri ndeki Akciğer Tüberkülozlu Olguların Demografik, Klinik, Radyolojik ve Bakteriyolojik Özellikleri # Fahrettin TALAY*, Şenol KÜMBETLİ**, Erdoğan ÇETİNKAYA***, Sedat

Detaylı

Afyon lindeki Hekimlerin Tüberküloz Tan ve Tedavisine Yaklafl mlar

Afyon lindeki Hekimlerin Tüberküloz Tan ve Tedavisine Yaklafl mlar ARAfiTIRMA Afyon lindeki Hekimlerin Tüberküloz Tan ve Tedavisine Yaklafl mlar Murat Cirit, Ayfle Orman, Mehmet Ünlü Kocatepe Üniversitesi T p Fakültesi, Gö üs Hastal klar ve Tüberküloz AD, Afyon ÖZET Afyon

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

Hemflirelerde Hepatit B Bulafl Riski ve Korunmaya Yönelik Standart Önlemlerle lgili Bilgi-Tutum Araflt rmas

Hemflirelerde Hepatit B Bulafl Riski ve Korunmaya Yönelik Standart Önlemlerle lgili Bilgi-Tutum Araflt rmas Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2003; 7: 201-207 Hastane İnfeksiyonları Hemflirelerde Hepatit B Bulafl Riski ve Korunmaya Yönelik Standart Önlemlerle lgili Bilgi-Tutum Araflt rmas Hülya BAYBEK*, Hmfl. Filiz

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Yatakl Tedavi Kurumlar Enfeksiyon Kontrol Yönetmeli i

Yatakl Tedavi Kurumlar Enfeksiyon Kontrol Yönetmeli i Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2005; 9: 123-128 Hastane İnfeksiyonları Yatakl Tedavi Kurumlar Enfeksiyon Kontrol Yönetmeli i http://rega.basbakanlik.gov.tr/* * Bu yönetmelik T.C. Resmî Gazete 11 A ustos

Detaylı

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI ENFEKSİYON KONTROL YÖNETMELİĞİ Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği Resmi Gazete: 11 Ağustos 2005-25903 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Gaziantep 2 No lu Verem Savaş Dispanseri nin 2004 yılı izlem sonuçları

Gaziantep 2 No lu Verem Savaş Dispanseri nin 2004 yılı izlem sonuçları Gaziantep 2 No lu Verem Savaş Dispanseri nin 4 yılı izlem sonuçları Osman ELBEK 1, Ahmet Doğan YARDI 2, Meral UYAR 1, Mustafa TANRIÖVER 2, Şermin BÖREKÇİ 1, Öner DİKENSOY 1 1 Gaziantep Üniversitesi Tıp

Detaylı

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans

Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Ankara linde Hepatit B ve Hepatit C nfeksiyonu Seroprevalans Birgül KAÇMAZ 1 1 Gazi Üniversitesi T p Fakültesi, Merkez Mikrobiyoloji Laboratuvar, ANKARA ÖZET Viral hepatitler gerek dünyada gerekse ülkemizde

Detaylı

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Çalışanlarında Tüberküloz İnfeksiyon Taraması

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Çalışanlarında Tüberküloz İnfeksiyon Taraması Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Çalışanlarında Tüberküloz İnfeksiyon Taraması Peri ARBAK*, Öznur AKKOCA**, Özgür KARACAN***, Yalçın KARAKOCA* * Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı