Erkekte Erektil bozukluk ve Organik Nedene I3ağıl Erektil Bozuklukların Ayrımı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Erkekte Erektil bozukluk ve Organik Nedene I3ağıl Erektil Bozuklukların Ayrımı"

Transkript

1 Klinik P sikofarm akoloji B ü lten i / Cilt 8: Sayı 3, 1998 Erkekte Erektil bozukluk ve Organik Nedene I3ağıl Erektil Bozuklukların Ayrımı Dr. Aytekin 5IR1, Dr. Hayrettin Şahin, Dr. Şakir Özen1, Dr. M ustafa Özkan, Dr. Abdullah GEDİK, Dr. Kamuran E3İRCAN ÖZET Erekti! disfonksiyonun patogenezinde organik veya psikiyatrik faktörler rol oynar. Bu çalışmanın amacı erkekte erektil bozuklükluğun (EB) organik nedene bağlı erektil bozukluktan (OEB) ayırt edici özelliklerini araştırmaktır. Çalışmaya alınanların ayrıntılı tıbbi ve cinsel öyküleri alındı, fizik muayene, nokturnal penil tumesans (NPT), renkli Doppler ultrasonografi, vakum testi yapıldı; Beck Depresyon Envanteri (BDE), DSM için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID II), Liebowitz Sosyal Anksiyete Skalası (LSAS) ve Coopersm ith Benlık-Saygısı Envanteri (CBSE) uygulandı. Erektil disfonksiyon nedeniyle gelen 5 hastadan 35'i çalışmaya alındı. 35 erektil disfonksiyon hastasının 17'sinde (7.58.6) OEB ve 1 sinde (7c 41.38) EB tanısı konuldu. OEB grubunda venöz kaçak en sık konulan tanıydı.iki grubun BDE, LSAS, CBSE puanları, yaş ve sabah sertliği arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı. Basamaklı multipl regresyon analizi LSAS, CBSE ve yaşın ereksiyon derecesinin yordayıcıları olduklarını ortaya koydu. Obsesif-kompulsif, bağımlı ve çekingen kişilik bozukluğu ve eğilimleri EB grubunda sıklıkla rastlandı. Yaşlanmayla birlikte OEB sıklığının artması literatürle uyumludur. Fakat EB da LSAS skorlarının yüksekliği ve bununla uyum lu olarak çekingen kişilik bozukluğunun sık görülmesi yeni bir bulgudur. Bu bulgu bizim kültürüm üzle ilişkili olabileceği gibi, birbiriyle örtüşen utanma, suçluluk ve başarısızlık duygularının bir ifadesi de olabilir. Daha fazla sayıda hastayla bu çalışm anın tekrar edilmesi bu bulguların doğruluğunu ortaya koyacaktır. A nahtar K elim eler: Erkekte erektil bozukluk, kişilik, benlik saygısı, sosyal fobi. B ull.c lin.psychopharm acol. 8:3 ( ), 199S SUM M ARY DISCRIMINATION BETW EEN MALE ERECTILE DISORDER AND MALE ERECTILE DISORDER DUE TO ORGANIC ETIOLOGY Organic and psychiatric factors are important in the pathogenesis of erectile dysfunction. The purpose of this study is to research distinguishing aspects of male erectile disorder from organic erectile disorder. Each man was evaluated for erectile dysfunction with a detailed medical and sexual history, physical examination, nocturnal penile tumescence (NPT), color Doppler ultrasonography, vacuum test, and Beck Depression Inventory (BDI), Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS), Coopersm ith Self-Esteem Inventory (CSEI). Structured Clinical Interview for the DSM (SCID II) was performed. 35 of the 5 consecutive erectile dysfunction patients were included in the study. Male Erectile Disorder Due to Organic Etiology (EDOE) was determ ined at 17 (58.67c) and Male Erectile Disorder (ED) was determined at 1 (41.387c) of the 35 erectile dysfunction patients. Venous leakage was the most com mon diagnosis in EDOE group. BDE, LSAS, CSEI scores and age, morning erection were statistically different between the two groups. Stepwise multiple regression analysis revealed that LSAS, CSEI, and age were predictors of erection degree. Obsessive-compulsive, dependent and avoidant personality disorders and traits were frequent betw een ED group. Increasing of organic erectile dysfunction frequency with aging is conforming to literature. But increased LSAS score and appropriately this, frequent avoidant personality disorder in ED is a new finding. This finding may be related with our culture or expression of overlapping feelings of shame, guilt, and failure. Replication of this study with excess subjects will reveal the accuracy of these findings. Key W ords: Male erectile disorder, personality, self-esteem, social phobia. Bull.C lin.psychopharm acol. 8:3 ( ), 1998 L reksiyon bozuklukları psikolojik faktörlere, tıb- *»bi nedenlere, ilaçlara, veya madde kullanımına bağlı olabilir. Ereksiyon bozuklukları yaşam boyu v^ya edinsel olabileceği gibi, durumsal veya sadece belirli bir partnerla ilişkili de olabilir. DSM IV'e göre erkekte erektil bozukluk (EB) sürekli olarak ya da yineleyici bir biçimde yeterli bir ereksiyon sağlayamama ya da cinsel etkinlik bitene dek bunu sürdürememe şeklinde tanımlanmaktadır (1). EB erkekler arasında en sık rastlanan cinsel fonksiyon bozuklu- 1 Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD, Üroloji ABD-DIYARBAKIR 163

2 E rkekte Erektil Bozukluk ve Organik Nedene Bağlı E rektil... / A y tekin Sır ve ark. TABLO 1: Erkekte Erektil Bozukluk ve O rganik Nedene Bağlı Erektil Bozukluk Gruplarına Ait Özelliklerin Karşılaştırılması Erkekte Erektil Bozukluk Ort+SD Organik Nedene Bağlı Erektil Bozukluk Ort±SD Yaş 7,75 ± 8,90 4,18 ± 14,1 1** Eğitim 9,83 ± 6, 7,76 ± 6,ad Süre,56 ± 3,04 3,1 1 ±,84 ad Ereksiyon derecesi 6,50 ± 0,90 7,88 ± 1,3** BDE 31,83 ± 11,3 13,94 ± 6,4 7 * * * LSAÖ 105,67 ± 7,8 69,8 ± 1,0 9 ** CBSE 50,00 ± 13,80 70,1 ± 1 7,4 4 ** HADÖ 30,4 ± 6,1 1 6,88 ± 6,00 ad Medeni hal * Bekar 7 3 Evli 5 14 Sabah Var 1 4 Sertliği * * * Yek 0 13 Cinse! istek ad Var 8 8 Yek 3 6 Performans ** Var anksiyetesi Yok 1 13 ad: anlamlı değil P<0,05 P<0,01 P<0,001 BDE: Beck Depresyon Envanteri LSAÖ: Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği CBSE: Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri HADÖ: Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği ğudur (). Çeşitli toplum taramalarında %3-9 arasında değişen rakamlar bildirilmiştir (3). Yaşlandıkça ereksiyon bozukluklarının sıklığı artar. Kinsey ve arkadaşları (4) EB prevelansmm 60 yaşına kadar %7'nin altında olduğunu ve 70 yaşında bu oranın %7'ye çıktığını bildirmişlerdir. Yakın zamanlara kadar ereksiyon bozukluklarının büyük bölümünün psikojenik etkenlerden kaynaklandığı düşüncesi hakimdi. Ancak yapılan son çalışmalarda olguların %70'ine yakınının organik etiolojileri aydmlatılabilmektedir. Ereksiyon bozukluğuna neden olan psikojenik faktörler arasında performans anksiyetesi, depresyon, anksiyete ve çeşitli yaşam olayları sayılabilir. Tıbbi hastalıklar arasında en iyi bilineni diyabettir. Ayrıca vasküler, endokrin, nörojenik pek çok faktör de ereksiyon bozukluğuna neden olur (5,6,7). Son zamanlarda ereksiyon bozukluklarını psikojenik veya organik ağırlıklı olarak değerlendirme ve olayı multifaktöriyel olarak görme eğilimi ağırlık kazanmaktadır. Biz de ereksiyon bozukluğunda etkili olan faktörleri araştırmayı planladık. Bu amaçla EB tanısı alanlarla, organik nedenlere bağlı erektil bozukluk tanısı alanların özellikleri ile, aralarında ne gibi farkların bulunduğu araştırıldı. M ETOD Ereksiyon bozukluğu yakınmasıyla Şubat-Kasım 1997 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Psikiyatri ve Üroloji Kliniklerine başvuran 5 hastad, 35'i çalışmaya alındı. 17 hasta ise gerekli inceler ve testlere uyum sağlayamaması, kontrollere g< memesi ve ereksiyon bozukluğunu daha iyi açık] yabilecek başka bir psikiyatrik tanının konulm; nedeniyle çalışmaya dahil edilmediler. Çalışma dahil edilen hastaların tümü her iki klinik tarafı dan görüldü ve her iki kliniğe ait tüm testler uyg landı. Ürolojik İncelem e: Öyküde sabah sertliği, mastürbasyona yan görsel uyarana yanıt, alışkanlıklar, geçirilmiş op rasyonlar soruldu; genitoüriner sistem muayen( yapıldı; hemogram, ALT, AST, total protein, alb min, BUN, kreatinin, FSH, LH, Prolaktin, testosi ron, T3, T4, TSH gibi laboratuar tetkikleri istem Ayrıca ürolojik tanı için intrakavernozal papaveı testi, Penil RDS, sağ ve sol arter çapı ölçümü, eı diastolik basınç ölçümü, kavernozografi, kaverr zometri ve vakum testi yapıldı. Sabah sertliği, mastürbasyona ve görsel uyara yanıtın kötü olması 3, orta derecede olması ve : olması ise 1 puan olarak değerlendirildi. Topla puan ereksiyon derecesi olarak belirlendi. Bu göre en düşük puan 9 ve en yüksek puansa 3 olar değerlendirildi. Psikiyatrik İncelem e: Bir psikiyatrist tarafından (AS) hasta ve var 164

3 M inik Psikofarm akoloji Bülteni / Cilt 8: Sayı 3, 1998 TABLO : Organik Ağırlıklı Ereksiyon Bozukluğu Tanısı Alan 17 Kişinin Medikal ve Ürolojik Nedenlerinin Dağılımı Tıbbi Nedenler (N= 17) Diabetes Mel itus Aort yetmezliği 1 Kronik karaciğer hastalığı Hipertansiyon 1 Venöz kaçak 7 Arterial yetmezlik 3 Hormonal 3 Hipogonadizm 1 * Bir kişiye birden fazla tanı konulabildıği için toplam sayı 17'nin üzerindedir. eşiyle psikiyatrik görüşme yapıldı. Ereksiyon bozuklukları bulunanların DSM-IV e göre tanıları konuldu. Görüşmede psikoseksüel anamneze ağırlık verildi ve bir form dolduruldu. Formda yaş, meslek, hastalığın süresi, başlangıç şekli, sünnet yaşı, eşinin tavrı, performans anksiyetesi, cinsel isteğin olup olmadığı soruldu. Beck Depresyon Envanteri (BDE) (8,9), Structured Clinical Interview for the DSM (SCID II) (10), Liebowitz sosyal anksiyete ölçeği (LSAOXll), Coopersmith benlik saygısı envanteri (CBSE) (1,13), Hamilton anksiyete derecelendirme ölçeği (HADÖ) (14) uygulandı. H astaların G ruplandınlm ası: Hastalar multidisipliner inceleme bulgularına dayanarak bir psikiyatrist (AS) ve bir ürolog (HŞ) tarafından iki etiolojik gruba ayrıldı. Bunlar 1- Organik bir nedene bağlı erektil bozukluk (OEB), - EB şeklindeydi. Psikolojik faktörlerin ön planda olduğu olgulardan DSM-IV e göre EB tanı kriterlerini karşılanmayanlar çalışmaya alınmadı. Çalışmaya alınanların EB nu daha iyi açıklayabilecek başka bir eksen I bozukluğu olmamasına özen gösterildi. İstatistiksel Analiz: Nümerik değerlerin karşılaştırılmasında student t testi, kategorik değerlerin karşılaştırılmasında kikare testi kullanıldı. Hücre sayısının beşin altında olduğu ki-kare analizlerinde Eisher testi kullanıldı. Korelasyonları değerlendirmek için Spearman ve Pearson testleri kullanıldı. İlişkileri ortaya koymak!çin Multivariate regresyon analizi kullanıldı.istatistiksel analiz için SPSS/PC programı kullanıldı. Tüm değerlendirmelerde iki uçlu sonuçlar esas alınmıştır. b u l g u l a r Çalışmaya alman ereksiyon bozukluğu bulunan ^5 hastanın tanı dağılımı şöyleydi: OEB 17 (% n* 58.6), EB 1 (% 41.38). Bu iki grubun özellikleri ve karşılaştırma sonuçları Tablo 1 de sunulmuştur. EB ve OEB arasında impotansm süresi, cinsel istek, eğitim ve HADÖ düzeyleri yönünden farklılık bulunmadı.iki grubun yaş, medeni hal, sabah sertliği, performans anksiyetesi, BDE, LSAÖ ve CBSE sonuçları arasında anlamlı fark saptandı. OEB olanların medikal ve ürolojik tanılarının dağılımları Tablo 'de verilmiştir. Buna göre en çok karşılaşılan etiolojik neden venöz kaçaktı. EB tanısı alanların kişilik bozukluğu ve kişilik eğilimlerinin dağılımı Tablo 3'de verilmiştir. Buna göre çekingen ve bağımlı kişilik bozuklukları ve çekingen kişilik e- ğilimi daha fazla saptandı. OEB ve EB ile değişkenlerin ilişkilerini değerlendirmek için korelasyonları incelendi. Buna göre BDE'nin yüksekliği (rs=0,71, p=0,000), CBSE düşüklüğü (rs=-0,539, p=0,003), LSAÖ'nin yüksekliği (rs=0,609,p=0,000) ve yaşın yüksekliği (rs=0,515, p=0,004) ile ereksiyon derecesi arasında korelasyon saptandı. Ereksiyon derecesine etki eden faktörleri ayırt etmek için yaş, LSAÖ, eğitim düzeyi, HADÖ, CBSE ve BDE ni içeren altı değişken ile ereksiyon derecesi arasında çoklu regresyon analizi uygulandı. LSAÖ, CBSE ve yaşın ereksiyon derecesinin yordayıcıları olduğu saptandı (Tablo 4). TARTIŞM A Ereksiyon bozukluğunun temel olarak psikojenik faktörlere bağlı olduğu düşüncesi son yapılan çalışmalarla değişmeye başladı. Olguların çoğu daha önce psikojenik olarak değerlendirilirken, yeni çalışmalarda gelişmiş inceleme yöntemlerinin kullanılmaya başlanmasıyla olguların çoğunun organik etiolojisi ayırt edilebilmektedir. Bizim çalışmamızda da olguların 7o48.7'sinin organik etiolojisi ayırt edilebilmiştir. OA ve EB grupları arasında yaş bakımından anlamlı fark bulunmaktaydı. Yapılan diğer çalışmalarda da organik ve psikojenik ereksiyon bozuklukları arasında belirgin yaş farkı saptanmıştır (15). Feldman ve arkadaşları (16) yaşla- TABLO 3 : Erektil Bozukluk Tanısı Konulan 1 Hastanın SCID-II Sonuçları Kişilik Tipi Paranoid 0 Hislrionik Narsislik Çekingen Bağımlı Obsesif-Kompulsif Kişilik Bozukluğu n 1 0 Kişilik Eğilimi n 0 1 4

4 E rk ekte Erektil Bozukluk ve Organik Nedene Bağlı E rektil... / A ytekirı Sır ve ark. Tablo 4. Lineer Regresyon Analizi Sonucuna Göre Ereksiyon Derecesi Yordayıcıları Değişken Beta T P Yaş 0,903 8,44 0,0000 LSAÖ* 0,514 3,63 0,0013 CBSE* * -0,359 -,364 0,061 * Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği * * Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri rı arasındaki erkeklerin %5'sinde çeşitli derecelerde impotans saptamışlar ve ereksiyon güçlüğü ile en kuvvetli ilişkisi bulunan faktörün yaş olduğunu bildirmişlerdir. Yaş kontrol edildiğinde, impotans ile kalp hastalığı, hipertansiyon, diabet, kullanılan ilaçlar, yüksek dansiteli lipoprotein, kolesterol ile direkt korelasyon olduğunu göstermişlerdir. Bizim çalışmamızda da ereksiyon derecesine etki eden faktörler içinde en yüksek ilişki katsayısı yaşla saptandı. İki grup arasında önemli farklardan birisi de sabah sertleşmesinin olup olmaması ile ilgiliydi. Bizim çalışmamızda iki grup arasında sabah sertliği yönünden anlamlı fark bulunmuş ve sabah sertliğinin bulunması ile EB grubu arasında korelasyon saptanmıştır. Sabah sertleşmesinin olup olmamasının psikojenik impotansı organikten ayırt etmede basit, fakat önemli bir gösterge olduğu çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (17,18). EB ile arasında anlamlı korelasyon saptanan değişkenlerden birisi de performans anksiyetesiydi. Cinsel performans ve cinsel başarısızlığa ilişkin anksiyete, EB nun en önde gelen nedenlerinden birisidir. Kızgınlık, iğrenme ve uygunsuz cinsel yaşantılar ereksiyon bozukluğunu başlatabilir veya devam ettirebilir. Genellikle cinsel haz ve heyecanlanmayı (excitement) bozan, kişinin kendisini eleştirdiği düşünceler bu tabloya eşlik eder. Beklenti (anticipatory) anksiyetesi ve erektil fonksiyonların inhibe olması karşılıklı olarak birbirini etkileyen ilişki içindedir (19). Depresyon ve ereksiyon bozukluğu ile ilgili olarak çok çalışma yapılmıştır. Depresyonda cinsel istek azalması, penil tumesansta azalma çeşitli çalışmalarda ortaya konmuştur (0). Çalışmamızda major depresyon olgularını dışarıda bırakmamıza rağmen iki grubun BDE puanları arasında anlamlı fark bulunmaktaydı. Bu durum EB a ikincil de olabilir. Diğer taraftan EB grubunun benlik saygısı da anlamlı olarak daha düşük bulundu. Bu durum depresyonla da açıklanabilir. Ancak ereksiyon derecesini belirlemede etki eden faktörleri ayırt etmek için yaptığımız çoklu regresyon analizinde BDE eşitliğin dışında kalırken, CBSE, yaş ve LSAÖ ereksiyon derecesini belirlemede anlamlı bulunmuştur. EB da kişilik özelliklerini araştırmak için gen likle MMPI kullanılmış ve nörotik kişilik özellikl önplanda bulunmuştur (1,). Ayrıca obse; kompulsif kişilik bozukluğunun eretkil disfonl yonda sık olduğu bildirilmiştir (3). Bizim çalışr mızda obsesif-kompulsif, çekingen ve bağımlı k lik bozukluğu ve kişilik özellikleri önplanda oln üzere daha çok C kümesi kişilik bozuklukları s. tandı. LSAÖ'nin EB'da yüksek olması, çekingen bağımlı kişilik özelliklerinin bulunması ile uyurr dur. Çekingen ve bağımlı kişiliğin EB da yük oranda bulunması ve LSAÖ ve CBSE nin de bu t guyu destekleyen yüksekliği literatürde yeni bulgudur. Bu durum bizim kültürümüzle ilgili < bileceği gibi, utanma ve suçluluk duygularının tüşmesi de bu bulguları ön plana çıkarmış olab LSAÖ'nin bizim toplumumuzda geçerlik ve gi nirliğinin yapılmamış olması ve çalışma grubu; küçüklüğü bu çalışmanın kısıtlılıklarıdır. Daha yük bir çalışma grubuyla yapılacak bir çalışma konuyu daha da açığa kavuşturacağını düşünn teyiz. KAYNAKLAR 1. American Psychiatric Association: Diagnostic and S tical Manual of Mental Disorders, 4. Baskı, Ame Psychiatric Association, W ashington, DC, Rosen RC, Leiblum SR: Erectile disorders: an overvi( historical trends and clinical perspectives. In: Erectil sorders: Assessm ent and Treatment, Rosen RC, Lei SR (Eds) Guilford, New York, 199 pp Spector IP, Carey MP: Incidence and prevalence of tl xual dysfunctions: a critical review of the empirical 1 ture. Arch Sex Behav 1990, 19: Kinsey AC, Pomeroy YVB, Martin CE: Sexual Behav the Human Male. VVB Saunders, Philadelphia, PA, 1 5. Bancroft J: Sexual aspects of medical practice. In: H Sexuality and Its Problems,. Baskı, Churchill Livir ne, Edinburgh, 1989, pp Krane RJ, Goldstein I, Saenz de Tejada I: Impoten Engl J Med 19S9, 31: , 7. Schiavi RC: Impact of chronic disease and medicati sexual functioning. In: Sexuality Across the Life G Rossi A (Ed) University of Chicago Press, Chica^ 1994, pp Beck AT, Rush A], Shaw BF ve ark. Cognitive ther< depression, Guilford, New York, Hisli N: Beck Depresyon Envanteri'nin geçerliliği ü bir çalışma. Psikoloji Dergisi 1988, 6 <): Sorias S, Saygılı R, Elbi H ve ark. DSM -III-R Yapıla mış Klinik Görüşmesi Türkçe Versiyonu (SCID) Ku Kılavuzu., Ege Üniversitesi Yayınevi, İzmir, Liebowitz MR: Social phobia. M odern problem s ol macopsychiatry 1987, : C oopersm ith S: Self-esteem inventories, Cons Psychologists Press, Inc, Palo Alto, California Turan N ve Tufan B: Coopersm ith benlik saygısı en ri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışm ası. 13. Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Kongresi Ey tanbul, Hamilton M: The assessment of anxiety states by Br J Med Psychol 1959, 3:

5 tatis- rican Klinik Psikofarm akoloji B ü lteni / Cilt 8: Sayı 3, 1998 rating- j 15. Speckens AE, Hengeveld MW, Lyclama GAN ve ark. Discrimination betw een psychogenic and organic erectile e r * dysfunction. J-Psychosom -Res 1993, 37(): İf- 16. Feldman H, Goldstein I, Hatzichristou D ve ark.: Imposi- tence and its medical and psychosocial correlates: results a _ of the M assachusetts Male Aging Study. J Urol 1994, 151:54-61, 17. Segraves KA, Segraves RT, Schoenberg HYV: Use of sexual history to differentiate organic from psychogenic impo- ak p- tence. Arch Sex Behav 1987, 16: v e 18. Ackerman MD, D 'Attilio JP, Rhamy RK, Antoni MH, Politano VA, W einstein D: Patient-reported sexual symptomatology in predicting functional and insufficient erectile capacity. Urology : s 19. Schiavi, RC 65:M ale Erectile Disorder. Treatments of Uİ- Psychiatric Disorders,. Baskı, Cilt 1 &. Gabbard GO, bir laörilir. veun bünın ek- (Ed). American Psychiatric Press, W ashington, DC, Thase ME, Reynolds III CF, Jennings JR ve ark.: Nocturnal penile tumescence is dim inished in depressed men. Biol Psychiatry 1988, 4: Jefferson TVV, Glares A, Spevack M, Boaz TL, Murray FT: An evaluation of the Minnesota M ultiphasic Personality Inventory as a discrim inator of primary organic and primary psychogenic impotence in diabetic males. Arch Sex Behav 1989, 18(): W eiss P, Kozmikova T, Urbanek V: Personality characteristics of men with psychogenic erectile dysfunction. Cesk Psychiatr 1995, 91(3): Krause J, Herth T, Maier W, Steiger A, Schoneich S, Benkert O: An interdisciplinary study towards a multiaxial classification of male sexual dysfunction. Acta Psychiatr Scand 1991, 84(): w of e Dilum e seitera- ior in 948 man gstoce. N on on urse, o, IL, py of zerine ndırıllanirn Pharulting vante- Ulusal lül, İS- 167

Kronik bel ağrısı olan hastalara aile hekimliği yaklaşımı: Ne kadar etkili?

Kronik bel ağrısı olan hastalara aile hekimliği yaklaşımı: Ne kadar etkili? Türk Aile Hek Derg 2015;19 (2): 54-62 TAHUD 2015 Research Article doi: 10.15511/tahd.15.02054 Kronik bel ağrısı olan hastalara aile hekimliği yaklaşımı: Ne kadar etkili? Family medicine approach to the

Detaylı

Gerilim ve Migren Tipi Baş Ağrılarına Eşlik Eden İslevsel Olmayan Bilişsel İçerikler ve Tutumlar

Gerilim ve Migren Tipi Baş Ağrılarına Eşlik Eden İslevsel Olmayan Bilişsel İçerikler ve Tutumlar Düşünen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences 2013;26:12-21 DOI: 10.5350/DAJPN2013260101 Gerilim ve Migren Tipi Baş Ağrılarına Eşlik Eden İslevsel Olmayan Bilişsel İçerikler ve Tutumlar

Detaylı

Alopesi Areata ve Aleksitimi

Alopesi Areata ve Aleksitimi Türk Psikiyatri Dergisi 2006; 17(2):101-106 Alopesi Areata ve Aleksitimi Dr. Ayça CORDAN YAZICI 1, Dr. Ayşe BAŞTERZİ 2, Dr. Şenel TOT ACAR 3, Dr. Dilek ÜSTÜNSOY 4, Dr. Güliz İKİZOĞLU 5, Dr. Deniz DEMİRSEREN

Detaylı

Serum leptin düzeyinin depresif bozukluk alt tipleriyle ilişkisi

Serum leptin düzeyinin depresif bozukluk alt tipleriyle ilişkisi 92 Serum leptin düzeyinin depresif bozukluk alt tipleriyle ilişkisi Serum leptin düzeyinin depresif bozukluk alt tipleriyle ilişkisi Ömer GEÇİCİ, 1 Murat KULOĞLU, 2 Murad ATMACA, 3 A. Ertan TEZCAN, 4 Hikmet

Detaylı

Üstbiliş Ölçeği-30 un Türkçe Uyarlaması, Geçerliği, Güvenirliği, Kaygı ve Obsesif-Kompülsif Belir lerle İlişkisi

Üstbiliş Ölçeği-30 un Türkçe Uyarlaması, Geçerliği, Güvenirliği, Kaygı ve Obsesif-Kompülsif Belir lerle İlişkisi Türk Psikiyatri Dergisi 2007; 18(2): 2. ÇIKTI Üstbiliş Ölçeği-30 un Türkçe Uyarlaması, Geçerliği, Güvenirliği, Kaygı ve Obsesif-Kompülsif Belir lerle İlişkisi BASKIDA Dr. Ahmet TOSUN 1, Dr. Metehan IRAK

Detaylı

Araştırma Makalesi / Research Article

Araştırma Makalesi / Research Article Araştırma Makalesi / Research Article Doi: 10.4274/npa.y6628 Nöropsikiyatri Arflivi 2014; 51: 205-210 Archives of Neuropsychiatry 2014; 51: 205-210 205 Şizofreni Tanılı Hastalarda Prolaktini Yükselten

Detaylı

Evli Bireylerin Öznel İyi Olma Düzeylerinin Yordanması 1

Evli Bireylerin Öznel İyi Olma Düzeylerinin Yordanması 1 556 Ege Eğitim Dergisi 2014 (15) 2: 556-576 1 Nergis Canbulat 2 Zeynep Cihangir Çankaya 3 Öz Geliş Tarihi: 18.11.2014 Kabul Tarihi:15.12.2014 Bu araştırma, evlilikte problem çözme becerisi, evlilik doyumu

Detaylı

Opiyat Bağımlılarında Diğer Maddelerin Kullanımı ve Sosyodemografik Özellikler ile İlişkisi

Opiyat Bağımlılarında Diğer Maddelerin Kullanımı ve Sosyodemografik Özellikler ile İlişkisi Araştırma / Research Article TAF Prev Med Bull 2013; 12(1):35-42 Opiyat Bağımlılarında Diğer Maddelerin Kullanımı ve Sosyodemografik Özellikler ile İlişkisi [Relationships between Using Other Substances

Detaylı

Aile Hekimliği Sisteminde Birinci Basamak Sağlık Kurumlarında Çalışan Hekimlerin İş Doyumu (Eskişehir)

Aile Hekimliği Sisteminde Birinci Basamak Sağlık Kurumlarında Çalışan Hekimlerin İş Doyumu (Eskişehir) Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2008; 7(5):377-384 Aile Hekimliği Sisteminde Birinci Basamak Sağlık Kurumlarında Çalışan Hekimlerin İş Doyumu (Eskişehir) [The Job Satisfaction of Physicians

Detaylı

Aile İçinde Madde Bağımlısı Olma Durumunu Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi

Aile İçinde Madde Bağımlısı Olma Durumunu Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi Aile İçinde Madde Bağımlısı Olma Durumunu Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi The Investigation of Variables Predicting the Situation of Drug Addiction in the Families of University Students Fuat Tanhan,

Detaylı

Yaşlılık ve Psikiyatrik Hastalıklar

Yaşlılık ve Psikiyatrik Hastalıklar Yaşlılık ve Psikiyatrik Hastalıklar Işın BARAL KULAKSIZOĞLU İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul Türkiye de de beklenen ortalama yaşam süresinin artmasıyla,

Detaylı

Sürekli Umut Ölçeği nin Türkçe ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması 1

Sürekli Umut Ölçeği nin Türkçe ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması 1 Sürekli Umut Ölçeği nin Türkçe ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması 1 Adaptation of Dispositional Hope Scale into Turkish: Validity and reliability study Sinem Tarhan 2, Hasan Bacanlı 3 Özet

Detaylı

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi

Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Yeni Tıp Dergisi 2008;25: 164-168 Orijinal makale Engelli Çocuğa Sahip Olan Ailelerin Depresyon Durumunun Belirlenmesi Feyza DERELİ 1, Sibel OKUR 2 1 Muğla Üniversitesi Muğla Sağlık Yüksekokulu, MUĞLA

Detaylı

Servikojenik Baş Ağrılı Hastalarda Botulinum Toksin Tip A Tedavisi İle Anksiyete ve Depresyon Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Servikojenik Baş Ağrılı Hastalarda Botulinum Toksin Tip A Tedavisi İle Anksiyete ve Depresyon Düzeylerinin Değerlendirilmesi Araştırmalar / Original Papers DOI: 10.5455/bcp.20110904065127 Servikojenik Baş Ağrılı Hastalarda Botulinum Toksin Tip A Tedavisi İle Anksiyete ve Depresyon Düzeylerinin Değerlendirilmesi Ömer Karadaş

Detaylı

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4

Araştırma. Burcu ÇAKALOZ 1, Aynur PEKCANLAR AKAY 2, Ece BÖBER 3, Neslihan EMİNAĞAOĞLU 2, Türkan GÜNAY 4 149 Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu Eşlik Eden Veya Etmeyen Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Tanısı Alan Puberte Öncesi Erkek Olgularda Aile İşlevlerinin Değerlendirilmesi EVALUATION OF FAMILY

Detaylı

Psikolojik İyi Olma Ölçekleri (PİOÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Psikolojik İyi Olma Ölçekleri (PİOÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması DURU / Uyum Zorluklarını Yordamada Yalnızlık, Sosyal Destek ve Sosyal Bağlılık Arasındaki... 721 Psikolojik İyi Olma Ölçekleri (PİOÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması Ahmet AKIN* Özet Bu araştırmanın

Detaylı

Borderline Kişilik Envanterinin Türkçe ye Uyarlanması, Güvenilirlik ve Geçerliliği

Borderline Kişilik Envanterinin Türkçe ye Uyarlanması, Güvenilirlik ve Geçerliliği Borderline Kişilik Envanterinin Türkçe ye Uyarlanması, Güvenilirlik ve Geçerliliği Ömer Aydemir 1, M. Murat Demet 2, Ayşen Esen Danacı 2, Artuner Deveci 3, E. Oryal Taşkın 3, Selin Mızrak 4, Emine Şimşek

Detaylı

KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE İŞ DOYUMU: DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ DOYUMU FAKTÖRLERİNE ETKİSİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE İŞ DOYUMU: DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ DOYUMU FAKTÖRLERİNE ETKİSİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA 591 KONAKLAMA İŞLETMELERİNDE İŞ DOYUMU: DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ DOYUMU FAKTÖRLERİNE ETKİSİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA JOB SATISFACTION IN HOSPITALITY ORGANIZATIONS: A CASE STUDY ON THE EFFECTS OF DEMOGRAPHIC

Detaylı

OTİSTİK ÇOCUĞA SAHİP AİLELERLE YAPILAN GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA ÇALIŞMASININ AİLELERİN DEPRESYON VE PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÜZERİNE ETKİSİ*

OTİSTİK ÇOCUĞA SAHİP AİLELERLE YAPILAN GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA ÇALIŞMASININ AİLELERİN DEPRESYON VE PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÜZERİNE ETKİSİ* OTİSTİK ÇOCUĞA SAHİP AİLELERLE YAPILAN GRUPLA PSİKOLOJİK DANIŞMA ÇALIŞMASININ AİLELERİN DEPRESYON VE PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÜZERİNE ETKİSİ* Müge Yukay YÜKSEL** Serap Bostancı EREN*** ÖZET Bu araştırmada,

Detaylı

DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ TATMİNİNE ETKİLERİ: İZMİR DEKİ BEŞ VE DÖRT YILDIZLI OTELLERE YÖNELİK BİR UYGULAMA

DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ TATMİNİNE ETKİLERİ: İZMİR DEKİ BEŞ VE DÖRT YILDIZLI OTELLERE YÖNELİK BİR UYGULAMA Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8 (1) 2007, 92-107 DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERİN İŞ TATMİNİNE ETKİLERİ: İZMİR DEKİ BEŞ VE DÖRT YILDIZLI OTELLERE YÖNELİK BİR UYGULAMA THE EFFECTS OF DEMOGRAPHIC FACTORS ON JOB SATISFACTION:

Detaylı

Marmara Depreminden Üç Buçuk Y l Sonra Ergenlerde TSSB, Depresyon ve Anksiyete Belirtileri

Marmara Depreminden Üç Buçuk Y l Sonra Ergenlerde TSSB, Depresyon ve Anksiyete Belirtileri Türk Psikiyatri Dergisi 2004; 15(4):257-263 Marmara Depreminden Üç Buçuk Y l Sonra Ergenlerde TSSB, Depresyon ve Anksiyete Belirtileri Dr. Iş k KARAKAYA 1, Dr. Belma AĞAOĞLU 2, Dr. Ayşen COŞKUN 2, Dr.

Detaylı

Kesmek veya kesmemek: Valproatın elektrokonvülzif tedavi ile birlikte kullanımı

Kesmek veya kesmemek: Valproatın elektrokonvülzif tedavi ile birlikte kullanımı Eryılmaz ve ark. Araştırma / Original article XX Kesmek veya kesmemek: Valproatın elektrokonvülzif tedavi ile birlikte kullanımı Gül ERYILMAZ, 1 Işıl GÖĞCEGÖZ GÜL, 1 Gökben HIZLI SAYAR, 1 Cemal Onur NOYAN,

Detaylı

Bağlanma ve Zorbalık Sisteminde Yer Alma: Başa Çıkma Stratejilerinin Aracı Rolü

Bağlanma ve Zorbalık Sisteminde Yer Alma: Başa Çıkma Stratejilerinin Aracı Rolü Türk Psikoloji Dergisi, Haziran 2010, 25 (65), 101-113 Bağlanma ve Zorbalık Sisteminde Yer Alma: Başa Çıkma Stratejilerinin Aracı Rolü Dilek Şirvanlı Özen Okan Üniversitesi Timuçin Aktan Okan Üniversitesi

Detaylı

Üniversite öğrencilerinde el tercihi dağılımı ve işlevsel lateralizasyon: Başkent Üniversitesi örneği

Üniversite öğrencilerinde el tercihi dağılımı ve işlevsel lateralizasyon: Başkent Üniversitesi örneği Üniversite öğrencilerinde el tercihi dağılımı ve işlevsel lateralizasyon: Başkent Üniversitesi örneği Nimet Ünay Gündoğan 1, Ayşe Canan Yazıcı 2, Ayten Şimşek 1 Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi 1 Fizyoloji

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastaların Tatmin Olma Düzeyleri

Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastaların Tatmin Olma Düzeyleri Araştırma/Research Article TAF Prev Med Bull 2009; 8(3):239-244 Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastaların Tatmin Olma Düzeyleri [Satisfaction Level Of Inpatient in an University Hospital] ÖZET AMAÇ:

Detaylı

Pulmoner Emboli Tanısında Klinik Skorlama Yöntemlerinin Yeri

Pulmoner Emboli Tanısında Klinik Skorlama Yöntemlerinin Yeri Pulmoner Emboli Tanısında Klinik Skorlama Yöntemlerinin Yeri Haşim BOYACI*, Füsun YILDIZ*, İlknur BAŞYİĞİT*, Ayşe PALA* * Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, KOCAELİ ÖZET

Detaylı

Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeğinin. Türkçe ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi

Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeğinin. Türkçe ye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi Araştırmalar / Original Papers DOI: 10.5455/bcp.20110624015920 Gözden Geçirilmiş Schutte Duygusal Zekâ Ölçeğinin Türkçe ye Uyarlanması ve Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi Arkun Tatar 1, Serdar Tok

Detaylı

Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu

Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu Otizm Tarama Projesi Sonuç Raporu TC Sağlık Bakanlığı Tohum Otizm Vakfı Nisan, 2008 İstanbul ÖZ Bu projede; Adana, Bursa, Gaziantep, İzmir ve Kocaeli ndeki sağlık ocaklarına ve AÇSAP merkezlerine rutin

Detaylı

Lise Son Sınıf Öğrencilerinin Sınav Kaygısını Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi

Lise Son Sınıf Öğrencilerinin Sınav Kaygısını Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi 2013, 4 (39), 82-94 Lise Son Sınıf Öğrencilerinin Sınav Kaygısını Yordayan Değişkenlerin İncelenmesi Examining Predictors of Test Anxiety Levels among 12 th

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE ÇOCUKLUK DÖNEMİ İSTİSMAR YAŞANTILARI VE PSİKOLOJİK İYİ OLMA

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE ÇOCUKLUK DÖNEMİ İSTİSMAR YAŞANTILARI VE PSİKOLOJİK İYİ OLMA ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNDE ÇOCUKLUK DÖNEMİ İSTİSMAR YAŞANTILARI VE PSİKOLOJİK İYİ OLMA Yrd. Doç. Dr. Zekavet Kabasakal Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir zekavetkabasakal@gmail.com Uzman Psikolojik Danışman

Detaylı