İZOTROP VE ANİZOTROP ANKASTRE KİRİŞLERDEKİ GERİLME ANALİZLERİNİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ÖRNEK BİR UYGULAMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İZOTROP VE ANİZOTROP ANKASTRE KİRİŞLERDEKİ GERİLME ANALİZLERİNİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ÖRNEK BİR UYGULAMA"

Transkript

1 İZOTROP VE ANİZOTROP ANKASTRE KİRİŞLERDEKİ GERİLME ANALİZLERİNİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ÖRNEK BİR UYGULAMA Ümran ESENDEMİR 1, Ayşe ÖNDÜRÜCÜ 1 ÖZET Bu çalışmada; düzgün ve üçgen yayılı yüke maruz ankastre bir kiriş için izotrop ve anizotrop durumunda gerilme analizleri yapılmıştır. Örnek malzeme olarak izotrop durumunda polyester malzeme, anizotrop durumunda farklı hacim oranları ve farklı oryantasyon açılarında cam fiberle takviyelendirilmiş polyester kompozit kullanılmıştır. İzotrop durumda, gerilme bileşeni en alt ve en üst yüzeylerde maksimum, x ekseninde x sıfırdır. Anizotrop durumda üniform yayılı yüke maruz kirişlerde x gerilme bileşeni 0 ve 90 için alt ve üst yüzeylerde maksimum iken, 30, 45 ve 60 oryantasyon açıları için üst yüzeyde maksimumdur. Buna karşılık; üçgen yayılı yüke maruz kirişlerde x gerilme bileşeni malzeme özelliklerinin x- eksenine göre simetrisinden dolayı bütün oryantasyon açıları için üst ve alt yüzeylerde maksimumdur. Hem izotrop, hem de anizotrop durumda xy gerilme bileşeni alt ve üst yüzeylerde sıfır, x ekseninde maksimumdur. İki farklı yükleme durumu için elde edilen ve gerilme değerleri tablolar ve grafikler halinde x xy verilmiştir. En büyük elastik gerilmelerin üniform yük durumunda, en küçük elastik gerilmelerin ise üçgen yayılı yük durumunda elde edildiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kompozit Malzeme, Ankastre Kiriş, Farklı Yüklemeler, Gerilme Analizi ABSTRACT In this study, a stress analysis is carried out in isotrop and anisotrop cantilever beams subjected to uniform and linearly loads. In this solution, polyester material is used for isotrop case, however; glass-reinforced polyester composite material in different volume fractions and different orientation angles is used in anisotrop case. In isotropic case, stress component of x is maximum at the upper and lower surfaces and is zero on the x axis of beam. But, in anisotropic case, the stresses are at the same at the upper and lower surfaces of the beam for 0 and 90 orientation angles of beams subjected to uniformly loads. But, it is maximum at the upper surface for 30, 45 and 60 orientation angles. For beams subjected to linearly distributed loads are maximum at the upper and lower sides for 0, 30, 45, 60 and 90 orientation angles because of the symmetry of the material properties with respect to the x axis. For isotrop and anisotrop cases, stress component of is zero the upper and lower surfaces and is maximum on the x axis of the beam. The intensity of the stress components of and are given as Tables and Figures. It is shown that maximum the intensity of x xy xy 1 Süleyman Demirel Üniversitesi Müh.-Mim. Fak., Makina Müh. Böl. Isparta 1

2 the stress is obtained for uniformly load, however, minimum the intensity of the stress is obtained for linearly distributed load. Keywords: Composite Material, Cantilever Beam, Different Loads, Stress Analysis 1.GİRİŞ Elyaf takviyeli kompozit malzemelerin kullanımı her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Takviye ve matriks malzemesinin cinsi, takviye malzemesinin oranı gibi parametreleri değiştirmek suretiyle kompozit malzemenin mekanik özelliklerini ayarlamak mümkündür. Takviye malzemesinin hacim oranı arttıkça kompozit malzemenin dayanımı artmaktadır [1]. El yatırma ve kapalı kalıp yöntemleriyle elyaf olarak silan kaplı sürekli cam elyaf (Ecamı), matriks malzemesi olarak polyester kullanmak suretiyle tek doğrultuda oluşturulan kompozit malzemelerin çekme dayanımlarının elyaf hacim oranı ve elyaf yönüyle değişimi incelenmiştir. Elyaf hacim oranı arttıkça çekme dayanımının arttığı gözlenmiştir. Aşınma direnci ve sürtünme katsayısı gibi tribolojik özelliklerin elyaf hacim oranı ve elyaf doğrultusu ile ilişkileri, pim-disk tipi aşınma deney düzeneğinde incelenmiştir. Elyaflara paralel doğrultuda yapılan ölçümlerde en iyi aşınma direnci, % 15 elyaf hacim oranında gözlenmiştir [2]. Gemci ve Ulçay [3], rastgele dağılımlı lif takviyeli polimerik kompozit malzemelerin aşınma direncini araştırmışlardır. Lif takviyeli polimerik kompozit malzemelerle ilgili deneysel çalışmada; %1, %3, %5 hacimsel oranlı Kevlar 49, Novoloid, E- Cam lifi takviye ve grafit tozu, alüminyum tozu dolgu malzemeli karışımlı malzemeler aşınma testine tabi tutulmuşlardır. Çalışma sonucunda, Kevlar 49 ve E-Cam lifleri ile takviyelendirilen kompozit malzemede aşınma direncinin yüksek olduğu ve hacimsel oranın arttırılmasıyla daha da yükseldiği gözlenmiştir. Yazıcı ve Ülkü [4], iki boyutlu rastgele dağılı kısa cam elyaf takviyeli polyester matriksli plaklarda çekme hızının kompozit mukavemeti üzerindeki etkilerini araştırmışlardır. Bir, iki ve üç tabakalı kompozitler üretmişlerdir. Elde ettikleri test sonuçlarına göre çekme hızı arttıkça kompozit mukavemetinde düşme gözlenmiştir. Düzlemsel gerilmeler etkisindeki simetrik ve asimetrik plakalar için tabakalı kompozit teorisi kullanılarak Arall ve Glare plakların anizotrop davranışları incelenmiştir [5]. Alüminyum folyo, polyester reçine emdirilmiş kağıt ve cam elyaf kullanılarak elde edilen petek yapılı kompozitlerin maksimum kırılma dayanımı ve deformasyon değerleri, enerji absorbe özellikleri, basma ve çarpma yükleri altında araştırılmıştır. Petek yapılı hücrelerle farklı hücre boyutu ve malzeme seçimi ele alınarak optimum değerler elde edilmiştir [6]. Sayman ve Kayrıcı [7], serbest ucundan tekil yüke maruz ankastre termoplastik kompozit kirişe analitik olarak elasto-plastik gerilme analizi uygulamışlardır. Analitik çözüm sonucunda kirişin üst ve alt yüzeylerindeki x artık gerilme bileşenlerini ve elastik bölgedeki deplasman bileşenlerini elde etmişlerdir. Bir diğer çalışmada ise, serbest ucundan eğilme momenti uygulanmış ankastre termoplastik kiriş için analitik olarak elastoplastik gerilme analizi uygulanmıştır [8]. Esendemir [9], üniform yayılı yüke maruz keyfi oryantasyon yapılmış termoplastik kompozit kiriş için analitik çözüm yardımıyla elastoplastik gerilme analizi yapmıştır. Ayrıca, üçgen yayılı yüke maruz polimer matriksli kompozit kiriş için analitik olarak elastik-plastik gerilme analizi uygulamıştır. 0, 30, 45, 60 ve 90 oryantasyon açıları için plastik bölge dağılımını ve x artık gerilme bileşenlerini elde etmiştir [10]. 2

3 Bu çalışmada, farklı yüklemelere maruz ankastre bir kiriş için izotrop ve anizotrop durumdaki gerilme dağılımları verilmiştir. Anizotrop durumda; farklı hacim oranları ve farklı oryantasyon açıları için çözüm yapılmıştır. 2. İZOTROP VE ANİZOTROP ELASTİSİTE TEORİSİ İzotrop malzemeler için düzlem gerilme durumunda gerilme-şekil değiştirme bağıntısı [11]; x 1 x y (1) E y 1 y x (2) E xy xy G (3) şeklindedir. Anizotrop malzemeler için düzlem gerilme durumunda gerilme-şekil değiştirme bağıntısı [12]; x a11 x a12 y a16 (4) y a12 x a22 y a26 xy (5) xy a16 x a26 y a66 xy (6) xy şeklindedir. Burada a a a a a a S S a ij rijitlik matrisidir. 4 4 sin cos S S S S S11 sin 2S12 S66 sin cos S22 cos 3 2S11 2S12 S66 sin cos 2S 22 2S12 S66 3 2S 2S S sin cos 2S 2S S 2 11 sin cos S 2S 4S S sin cos S sin cos 11 4 cos 2S S sin cos sin sin cos 66 3 sin cos 3 S 11 1 E 1, S 12 E 12 1, S 22 1 E 2, S 66 1 G 12 (7) Düzlem şekil değiştirme halinde denge denklemi aşağıdaki gibidir [11]: 3

4 x x y y xy y xy x 0 0 (8) 3. ANKASTRE KİRİŞTE FARKLI YÜKLEME DURUMLARI İÇIN GERİLME DAĞILIMLARI Düzgün yayılı yüke maruz izotrop ankastre kiriş için gerilme bileşenleri; q o x x y y (9) 2I 3 q o y y c y c (10) 2I 3 3 q o x 2 2 xy c y (11) 2I olarak verilir [10]. Düzgün yayılı yüke maruz anizotrop ankastre kiriş için gerilme bileşenleri ise aşağıdaki gibidir [9]: q o x x y ny rxy rc x nc y 2I 3 5 (12) 3 q o y 2 q y c y 2I 3 2t (13) q o xy xy ry c x rc y 2I 3 3 (14) 2S16 2S12 S 66 2S16r 2tc 3 r n I S 3S

5 Şekil 1 de düzgün yayılı yüke maruz bir ankastre kiriş gösterilmektedir. q 2c x L t y Şekil 1. Düzgün yayılı yüke maruz ankastre bir kiriş Üçgen yayılı yüke maruz izotrop ankastre kiriş için gerilme bileşenleri [13]: 3 qo x y qo X 2xy c xy 3 3 4tLc 4tLc 5 (15) 3 q ox qox y 3y y Lt Lt (16) 3 2 4c 4c qo 4 4 3qo 2 2 c y c y c y 3qox xy (17) 3 3 8tLc 8tLc 20tLc Üçgen yayılı yüke maruz anizotrop ankastre kiriş için gerilme bileşenleri [10]: 1 qo 3 1 qok 3 3 qol 3 qok x x y xy xy xy tlc 2 tlc 4 tc 10 Ltc (19) 1 qo 3 3 qo 1 qo y xy xy x 3 4 tlc 4 tlc 2 Lt (20) 3 qo qok 4 qol 2 3 qok 2 xy x y y y y tlc 8 tlc tc 20 tlc 3 qok 2 1 qokc 3 qol x 8 tlc 40 tl 8 tc (21) k 1 2 2S 12 6S66 4 S 11 ss 16 S s S

6 Şekil 2 de üçgen yayılı yüke maruz ankastre kiriş gösterilmektedir. q 2c x L t y 4. KARIŞIMLAR KURALI Şekil 2.Üçgen yayılı yüke maruz ankastre bir kiriş Kompoziti oluşturan bileşenlerin değerleri bilindiği takdirde kompozit malzemenin sırasıyla yoğunluğu, elyaf eksenine paralel kuvvet uygulandığındaki elastisite modülü, elyaf eksenine dik yönde kuvvet uygulandığındaki elastisite modülü, kayma modülü ve poisson oranı karışımlar kuralı yardımıyla aşağıdaki şekilde hesaplanır [1]: k V V (22) f f m m E E G E V E V 1 k f f m m (23) E E f m 2 k (24) EmV f E f Vm G G f m 12 k (25) GmV f G f Vm E E 12 k f f m m (26) Burada k, f ve m sırasıyla; kompozit, fiber ve matriksi, poisson oranını, V ise hacim oranını göstermektedir. 5. ÖRNEK PROBLEM Bu çalışmada; malzeme olarak izotrop durumunda polyester malzeme, anizotrop durumunda cam fiber ve polyesterden oluşan kompozit malzeme kullanılmıştır. Cam fiber ve polyester malzemelerinin mekanik özellikleri Tablo 1 de verilmiştir. 6

7 Tablo 1. Cam fiber ve polyester malzemelerin mekanik özellikleri [14] E (GPa) 12 Cam fiber Polyester Bu iki malzemeden oluşturulan kompozitin mekanik özellikleri Karışımlar Kuralı yardımıyla farklı hacim oranları için elde edilerek Tablo 2 de verilmiştir. Tablo 2. Farklı hacim oranlarına göre cam fiber takviyeli polyester kompozit malzemenin mekanik özellikleri %10 %20 %30 %40 %50 E 1 (GPa) E 2 (GPa) G 12 (GPa) Üniform ve üçgen yayılı yük şeklinde iki farklı yüklemeye maruz ankastre kirişlerde oluşan gerilmeler izotrop ve anizotrop durumuna göre ayrı ayrı elde edilerek şekil ve tablolar halinde verilmiştir. Kiriş kalınlığı t=5 mm ve kiriş uzunluğu L=150 mm sabit tutularak farklı yükleri (q o =0.5N/mm ve 1N/mm) ve farklı kiriş yükseklikleri (2c=14mm ve 20mm) için izotrop ve anizotrop durumlarındaki gerilme değerleri bulunmuştur. Bu değerler tablolar halinde verilmiştir. Anizotrop durumunda değişik oryantasyon açıları ( 0, 30, 45, 60 ve 90 ) için çözüm yapılmıştır. Tablo 3. y=c için x mesafelerine göre izotrop ve anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=0.5 N/mm, c=7mm, 30, hacim oranı: %30) Düzgün yayılı yük Üçgen yayılı yük x (mm) izotrop x anizotrop x izotrop x anizotrop x Tablo 3 den görüleceği üzere; iki farklı yükleme durumu için x mesafesi arttıkça hem izotrop hem de anizotrop durumlardaki elastik gerilmeler artmaktadır. Anizotrop durumundaki elastik gerilmeler izotrop durumdaki elastik gerilmelerden daha büyüktür. En büyük gerilmeler düzgün yayılı yükte meydana gelmektedir. 7

8 Tablo 4. y=-c için x mesafelerine göre izotrop ve anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=1 N/mm, c=7mm, 30, hacim oranı: %30) x (mm) Düzgün yayılı yük izotrop x anizotrop x Üçgen yayılı yük izotrop x anizotrop x ve 4 nolu tablolar karşılaştırıldığında, her iki farklı yükleme durumu için kirişlere uygulanan yükleme miktarı arttıkça elastik gerilme değerlerinin de arttığı görülmektedir. Tablo 5. y=c için x mesafelerine göre izotrop ve anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=1 N/mm, c=7mm, 30, hacim oranı: %30) Düzgün yayılı yük Üçgen yayılı yük x (mm) izotrop x anizotrop x izotrop x anizotrop x Düzgün yayılı yükte anizotrop durumda yükün uygulandığı kirişin üst yüzeyindeki gerilmeler alt yüzeydeki gerilmelerden daha büyüktür. Üçgen yayılı yükte ise denklem 19 dan görüleceği üzere simetriden dolayı kirişin üst ve alt yüzeyindeki gerilmeler aynıdır (Tablo 4-5). Tablo 6. y=c için x mesafelerine göre izotrop ve anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=0.5 N/mm, c=10 mm, 30, hacim oranı: %30) Düzgün yayılı yük Üçgen yayılı yük x (mm) izotrop x anizotrop x izotrop x anizotrop x Tablo 6 ve Tablo 3 den; iki farklı yükleme durumu için de kirişin yüksekliği arttıkça gerilme değerlerinin düştüğü gözlenmektedir. Tablo 7. y=c için hacim oranlarına göre izotrop ve anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=0.5 N/mm, c=7 mm, x=140 mm, 30 ) Hacim oranları Düzgün yayılı yük Üçgen yayılı yük izotrop anizotrop izotrop x x x % anizotrop x 8

9 % % % % Tablo 7 den anizotropik durumda iki farklı yükleme durumu için de hacim oranları arttıkça gerilmelerin arttığı görülmektedir. Tablo 8. y=c için oryantasyon açılarına göre anizotrop durumundaki gerilme bileşenlerinin değişimi (q=0.5 N/mm, c=7 mm, x=140 mm, hacim oranı: % 30) Oryantasyo n Açısı Düzgün yayılı yük anizotrop x Üçgen yayılı yük anizotrop x Tablo 8 den görüleceği üzere; iki farklı yükleme durumu için en büyük gerilmeler 30 oryantasyon açısında meydana gelirken, en küçük gerilmeler ise 90 oryantasyon açısında meydana gelmektedir. Şekil 4 de düzgün yayılı yüke maruz ankastre kompozit kirişin, Şekil 5 de ise üçgen yayılı yüke maruz ankastre kompozit kirişin farklı x değerlerine göre x gerilme dağılımları verilmektedir. y x=120 x=130 x=140 x= x Şekil 4. Düzgün yayılı yüke maruz ankastre kompozit kirişin farklı x değerlerine göre gerilme dağılımları (Hacim oranı: %30, 30 ) x 9

10 y x=120 x=130 x=140 x= x (N/mm 2 ) Şekil 5. Üçgen yayılı yüke maruz ankastre kompozit kirişin farklı x değerlerine göre gerilme dağılımları (Hacim oranı: %30, 30 ) x Şekil 4 ve 5 den görüleceği üzere kirişin alt ve üst yüzeylerindeki elastik gerilme değerleri maksimumken orta noktasında ise sıfırdır. x mesafesi büyüdükçe gerilme değerlerinin de büyüdüğü gözlenmektedir. Şekil 6 ve 7 de sırasıyla farklı yüklemelere maruz %30 hacim oranı ve 30 oryantasyona sahip ankastre kompozit kirişin x=130mm değeri için elastik ve plastik x gerilme dağılımları verilmiştir. y düzgün ü z g ü n y ayili y a yyük ili y ü k ucgen yayili yük x (N/mm 2 ) Şekil 6. Farklı yüklemelere maruz ankastre kirişin elastik x gerilme dağılımları (hacim oranı: %30, 30 ve x=130mm) üçgen yayili yük düzgün yayili yük y x (N/mm 2 ) Şekil 7. Farklı yüklemelere maruz ankastre kompozit kirişin elastik x gerilme dağılımları (hacim oranı: %30, 30 ve x=130mm) 10

11 Şekil 6 ile 7 karşılaştırıldığında; üniform yayılı yüke maruz kirişte, üçgen yayılı yüke nazaran daha büyük gerilme değeri oluştuğu görülmektedir. Şekil 8 de %50 hacim oranı ve 30 oryantasyona sahip ankastre kompozit kirişin her bir yükleme durumundaki izotrop ve anizotrop halindeki gerilme dağılımları görülmektedir. x y %50,dy,izotrop %50,dy,anizotrop %50,uy,izotrop %50,uy,anizotrop x (N/mm 2 ) Şekil 8. x=130mm değeri için ve düzgün ve üçgen yayılı yüklere maruz ankastre kompozit kirişin izotrop ve anizotrop durumdaki x gerilme dağılımları ( =30, hacim oranı: % 50; dy: düzgün yayılı, uy: üçgen yayılı) Şekil 8 den her bir yükleme için izotrop ve anizotrop halindeki gerilme değerlerinin birbirine yakın olduğu gözlenmektedir. Kirişin farklı yükleme durumları için izotrop ve anizotrop (hacim oranı: %30, 30 ) durumundaki xy kayma gerilmesi dağılımları Şekil 9 da verilmiştir düzgün yayılı yük üçgen yayılı yük y xy (N/mm 2 ) Şekil 9. Düzgün ve üçgen yayılı yüklemelere maruz ankastre kompozit kirişin x=130mm değeri için xy gerilme dağılımları (hacim oranı: %30) Hem izotrop hem de anizotrop durumunda kirişin üst ve alt yüzeylerindeki xy kayma gerilmesi değerleri sıfır iken, buna karşılık bu değerler kirişin orta noktasında maksimumdur (Şekil 9). Şekil 9 dan görüleceği üzere, izotrop ve anizotrop durumdaki kayma gerilme değerlerinin birbirine yakın olduğu görülmektedir. xy 11

12 6. SONUÇLAR Düzgün ve üçgen yayılı yüke maruz ankastre izotrop ve ankastre anizotrop kirişlerde oluşan gerilmeler analiz edilmiştir. Analizde, değişken olarak farklı hacim oranları, x mesafeleri, q yükleri, kirişin yüksekliği (2c) ve oryantasyon açıları esas alınarak gerilmeler elde edilerek irdelenmiş ve aşağıdaki sonuçlar gözlenmiştir: 1. x gerilme bileşeni kirişin en alt ve en üst yüzeylerinde maksimum, x ekseninde sıfırdır. gerilme bileşeni kirişin x ekseni üzerinde maksimum, alt ve üst yüzeylerinde ise 2. xy sıfırdır. 3. x gerilme bileşeni, xy gerilme bileşeninden daha büyüktür. 4. Üçgen yayılı yüke maruz kirişte simetriden dolayı x gerilme bileşeni kirişin en alt ve en üst yüzeylerinde aynı değere sahiptir. 5. Düzgün yayılı yüke maruz kirişlerde yükün uygulandığı üst yüzeydeki x gerilme bileşeni, alt yüzeydeki gerilme bileşeninden daha büyüktür oryantasyon açısında iki farklı yükleme durumu için x gerilme değerleri maksimum iken; 90 oryantasyon açısında minimumdur. 7. Anizotrop durumda her bir yükleme durumu için hacim oranları arttıkça gerilmeler de artmaktadır. 8. Kirişe uygulanan yük arttıkça gerilme değerleri artmaktadır. 9. Kirişin yüksekliği arttıkça gerilme değerleri azalmaktadır. 12

13 7. KAYNAKLAR [1]. Şahin, Y., Kompozit Malzemelere Giriş, Gazi Kitabevi, Ankara. [2]. Yaşar, İ., Sürekli Cam Elyaf Takviyeli ve Polyester Matriksli Kompozit Malzemelerde Elyaf Hacim Oranı ve Elyaf Yönlenmesinin Mekanik ve Tribolojik Özelliklere Etkisi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 78sf. [3]. Gemci, R., Ulçay, Y., Üç Boyutlu Tesadüfi Dağılımlı Aramid, Novoloid ve Cam Lif Takviyeli Polimerik Kompozit Malzemelerin Aşınma Direnci, Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 9 (1), 1-9. [4]. Yazıcı, M., Ülkü, S., İki Boyutlu Rastgele Dağılı E-Cam Lifi/Polyester Matriks Kompozitlerde Yükleme Hızının Mukavemet Üzerine Etkisinin İncelenmesi, Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 8 (1), [5]. Armatlı Kayrak, M., Düzlemsel Gerilmeler Etkisindeki Arall ve Glare Kompozit Plakaların Rijitlik Analizleri, Mühendis ve Makine, 47 (560), [6]. Arslan, N., Kaman, M.O., Alüminyum, Kağıt ve Cam Elyaf Petek Yapılı Kompozitlerin Üretim Teknikleri ve Mekanik Özelliklerinin Araştırılması, DEÜ Mühendislik Fakültesi, Fen ve Mühendislik Dergisi, 4 (3), [7]. Sayman O., Kayrıcı, M., An Elasto-Plastic Stress Analysis in a Thermoplastic Composite Cantilever Beam, Composite Science and Technology, 60, [8]. Sayman O., Uyaner, M., Dağhan, B., Elastic-Plastic Stress Analysis of Composite Beams Loaded by in a Thermoplastic Composite Cantilever Beams Loaded by Bending Moment, Journal of Reinforced Plastics and Composites, 21(1), [9]. Esendemir, Ü., An Elasto-Plastic Stress Analysis in a Thermoplastic Composite Beam of Arbitrary Orientation Subjected to Transverse Uniformly Distributed Load, International Journal of Applied Mechanics and Engineering, 6(2), [10]. Esendemir, Ü., An Elasto-Plastic Stress Analysis in a Polymer Matrix Composite Beam of Arbitrary Orientation Subjected to Transverse Linearly Distributed Load, Journal of Reinforced Plastics and Composites, 21(8), [11]. Timoshenko, S., Goodier, J.N., Elastisite Teorisi, Arı Kitabevi Matbaası, İstanbul. [12]. Jones, R.M., Mechanics of Composite Materials, McGraw-Hill, Kogakusha, Tokyo. [13]. Esendemir, Ü., Öndürücü, A., Üçgen Yayılı Yüke Maruz Ankastre Kirişlerde Elastik-Plastik Gerilme Analizi, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9 (3), [14]. Kolat, K., Farklı Ortamların Sandwich Kompozitlerin Kırılma Tokluğu Üzerindeki Etkisi, DEÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 78sf. 13

14 GÖRME ÖZÜRLÜLERE YÖNELİK GPS TABANLI NAVİGASYON SİSTEMLERİNİN GELİŞİMİ ÜZERİNE BİR İNCELEME ÖZET Celalettin TIĞLI 1 Bu çalışmada görme özürlülere (GÖ) yönelik geliştirilmiş GPS tabanlı navigasyon sistemleri detaylı şekilde araştırılmış ve bu araştırmanın sonuçları mümkün olduğu kadar özetlenerek sunulmuştur. Genel olarak GPS tabanlı bir navigasyon sisteminde bulunması gereken temel bileşenler de burada ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre bu temel bileşenlerin bir GPS ile birlikte, coğrafi bilgi sistemi, kullanıcı ara birimi, ve bir PC (veya veri işleyen benzer bir cihaz) olduğu görülmektedir. Anahtar sözcükler: GPS, GIS, Navigasyon, Görme Özürlü ABSTRACT In this work, the developed GPS based navigation systems which are aimed at visually impaired people are examined in detail. The results of this research are presented as far as possible by summarizing. In general, The basic required components in an GPS based navigation system is also presented. According to the results of the research, it is seen that this basic components are along with GPS, an GIS (Geographic Information System), an user interface and an PC (or a similar unit for data processing) Key words: GPS, Navigation, Visually Impaired People, GIS 1. GİRİŞ GÖ e yönelik geliştirilen navigasyon çalışmaları arasında GPS tabanlı olmayan çalışmalar da bulunmaktadır. Bu çalışmalar sonar tabanlı, görsel tabanlı, kızılötesi tabanlı sistemler olarak sınıflandırılabilir (Tığlı, 2007). Fakat bu araçlardan hiçbirisi yaygın şekilde kabul görmemiştir. Bunun sebebinin, bu araçların çevre ile ilgili yeterli bilgi sağlamaması olduğu düşünülmektedir. Literatürde baskın olan görüşe göre, bu araçlar yeterli seyir (navigasyon) bilgileri sağlamamaktadırlar. Örneğin nerede olunduğu, nereden gelindiği, hedefe nasıl gidileceği gibi sorulara cevap verememektedirler. Son 10 yıldır GÖ ye yönelik yardım amaçlı yapılan çalışmalar (EYY-Elektronik Yol Yardımı) seyir (navigation) üzerinde yoğunlaşmaktadır. GÖ bir yerden başka bir yere kendi başına gidebilmek için, yolu üzerindeki engellerden korunmanın yanında, belli bir anda bulunduğu yeri ve bu yerin belirli yerlerle ilişkisini (mekan ilişkisini) de bilmelidir. Bu amaçla, öncelikle yolcunun yer (konum) bilgisine ihtiyaç duyduğu düşünülmektedir. Bu bilgi ise, günümüzde, en hassas şekilde GPS ile sağlanabilmektedir 1 Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Meslek Yüksekokulu Endüstriyel Elektronik Programı 14

15 GÖ navigasyonuna yardımcı olması için GPS in kullanılması fikri 10 yıldan daha öncesine dayanmaktadır. Bu amaçla GPS ilk 1989 da Strauss ve arkadaşları tarafından kullanılmıştır. O zamanki hassasiyetin yetersiz olması, o zaman için GPS in bu alanda pratik olarak kullanılmasını engellemiştir (Loomis ve Golledge 2001). 2. GÖ YE YÖNELİK GELİŞTİRİLMİŞ GPS TABANLI NAVİGASYON SİSTEMLERİ Şimdiye kadar GPS tabanlı araştırmalar içinde en önemlileri, Sendero Group firmasının üzerinde uzun zamandır çalıştığı GPS-Talk, MoBIC - (Mobility Of Blind and Elderly People Interacting with Computers), Kişisel Kılavuz Sistemi, Electronic Guide Dog projeleridir. Bu sistemlerin ortak özelliği, yer belirleme için bir GPS (bazen DGPS ile desteklenmiş olan), bir coğrafi bilgi sistemi (GIS) ve bu bilgilere istenildiği zaman ulaşılmasını sağlayan bir veritabanı ve program ile koordinasyonu sağlayan bir bilgisayar içermeleridir. Yolcu bütün bu donanımı yanında bulundurmaktadır. Ayrıca, bu sistemlerde, yolcunun sistemle etkileşimini sağlayan bir kullanıcı arabirimi de bulunmaktadır. Kullanıcıya ulaştırılacak mesajlar, bu arabirim tarafından genellikle sentetik sesler halinde sunulmaktadır. GPS-PC tabanlı bir sistem olan ve Sendero Group tarafından geliştirilen GPS-Talk sistemi (şekil 1) şu ünite ve verileri kullanır: Özel bir program olan Atlas, POI (Point of Interest -varılacak hedef) verisi, digital harita verisi ve GPS. Kullanıcı yolculuğa başlamadan önce, bir yolculuk planı yapabilmekte ve GÖ, yolculuk sırasında, konuşan atlas programı tarafından yönlendirilmektedir. Bu sistemin GÖ için sağladığı avantajlar; Otomatik olarak sağlanan konuşmalı yönlendirme sistemi Point of Interest (dikkate alınan, ulaşılacak nihai veya ara hedef), kesişme alanları, ön, arka, sağ, sol çevre bilgileri Güncel harita verisi ve POI verisi olarak sıralanabilir (The Sendero Group 1997) Şekil 1. Sendero Group tarafından geliştirilen GPS-TALK sistemi (The Sendero Group 1997) Sendero Group tarafından geliştirilen GPS-Talk sisteminin dezavantajları; Bir bilgisayar taşımayı gerektirir POI veritabanı ve harita bilgileri en son duruma göre güncellenmesi gerekir 15

16 yardım edemez. Kullanıcı izlenemez. Örneğin kullanıcının yardıma ihtiyacı olsa yakınları şeklinde yazılabilir. GPS-TALK ile kullanıcı, yönünü, hedefe uzaklığını, bir dönüş noktasına olan uzaklığını, en yakın POI yi, hızını, GPS pozisyonuna en yakın adresi belirleyebilmektedir. Bunlardan başka, yer koordinatlarını, kullanıcı kimliğini ve bazı bilgileri bir merkeze göndermek için, bir GSM telefonu kullanan sistemler de vardır. Bu sistemlerde ayrıca, bu bilgilerin gönderildiği, değerlendirildiği ve tekrar yolcuya bazı bilgilerin gönderildiği bir merkez de bulunmaktadır. Bu merkezde ya bir operatör veya onun görevini üstlenecek bir ana bilgisayar bulunmaktadır. Şekil 2 de GÖ için tasarlanan bir kılavuz sisteminin temel bileşenleri verilmiştir. Şekil 2. GÖ için tasarlanmış Kişisel Kılavuz Sisteminin temel bileşenleri (Loomis ve ark. 1998) GPS-PC tabanlı bir sistem olan Kişisel Kılavuz Sisteminin yapısında 3 temel bileşen bulunmaktadır: 1-Yolcunun uzayda konumunu ve yönünü belirleyen modül veya modüller: Bu modüller, DR (Dead Reckoning), INS (Inertial Navigation) ve GPS in bir kombinasyonu olabilmektedir. 2-GIS (Geographic Information System): Test bölgesinin ayrıntılı bir veritabanını, yol planlaması ve veritabanından bilgi elde etmek için bir program içermektedir. 3-Kullanıcı arabirimi (user interface): sistemden çevre hakkında veya yol durumu hakkında bilgi istemek ve kullanıcı tercihlerini sisteme bildirmek için kullanılmaktadır. Yolcu rotasından çıktığında onu uyarır. Bu uyarı sesle olabildiği gibi titreşimle de olabilmektedir. GPS tabanlı sistemlerde yer belirleme için GPS e ilaveten bir de yolcunun hız veya ivme bilgisinin kullanıldığı ikinci bir yer belirleme sistemi (Hız tabanlı veya ivme tabanlı) kullanılabilmektedir. Bu yedek yer belirleme sistemi, GPS sinyallerinin alınamadığı (ormanlık bölgelerde, kapalı alanlarda veya yüksek binalar arasında) yerlerde veya GPS sinyallerinin yansıma hataları dolayısı ile pozisyon belirlemede hatalara neden olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Bu ilave sistem, maliyeti ve daha da önemlisi sistemin karmaşıklığını arttırmasına rağmen, bazen gerekli görülmektedir. Çünkü bu sistemlerde, pozisyonun hatasız belirlenmesi çok önemlidir. Fakat bununla birlikte çevrenin fiziksel 16

17 özelliklerinden faydalanılması da düşünülebilir. GPS sinyallerinin alınamadığı ara sokak gibi yerlerde GÖ, en son GPS sinyalini aldığı yeri referans alarak, hedefe yönlenmeyi güvenli bir şekilde devam ettirebilmek için bulunduğu yeri büyük ölçüde tahmin edebilir. Hedefe yönlenmeyi sürdürebilmek için kullanılacak iki strateji vardır(anonim 1999); 1- Yürüyüş mesafesini tahmin etmek 2- Çevrenin düzeni; örneğin koridor planları, sokak isimleri, adresler, numaralama sistemi hemen her yerde aynı veya benzerdir. GPS/DGPS (Diferensiyel GPS): Son zamanlarda, GPS deki diğer gelişmeler ile birlikte, tek frekanslı bir GPS alıcısı için hassasiyet 6 m ye kadar yaklaştırılabilmiştir (DGPS olmadan) (Anonim 1999). DGPS kullanıldığında ise, bu hassasiyet 1 metreden az olabilmektedir. DGPS kullanmanın getireceği extra bir donanım ise, en fazla 20 km yarıçaplı bir alana hitap edebilen bir baz istasyonu ve yolcunun üzerinde taşıyacağı bir alıcıdır. Yeterli sayıda kullanıcı olması durumunda bu ekonomik olabilir. Yakın bir gelecekte GPS ve GLONASS (Rus uydu sistemi) ve diğer uydu sistemlerinin birleştirilmesi ve bir GPS alıcısının her uydudan veri alıp işlemesi beklenmektedir Ocak ayında GLONASS, geçerli mesajlar gönderen 24 uyduyla tam olarak faaliyete geçtiğinden, GPS ve GLONASS alıcılarının birleşmesinin yolu açılmış olmaktadır. Alıcı yeteneği ve 24 uydu yerine 48 uydu kullanılması, kara, hava, deniz tabanlı uygulamalar gibi geniş bir alanda uygulama imkanını sağlayabilir. GPS ve GLONASS ın birlikte kullanılması bir GPS alıcısının kullanımında şu avantajları sağlayacaktır (Anonim 1999); Kanyonlar, yüksek binalar, dağlar vs gibi normalde GPS yayınlarının alınamadığı yerlerde yayınların alınması kolaylaşır. DGPS kullanılmadan iyi bir hassasiyet sağlanır. Yüksek enlemleri kapsama Sistem güvenirliğinin artması İyonosferik gecikme etkilerinin azaltılması DGPS düzeltmeleri, kısa dalga radyo yayını veya daha geniş alanlı uygulamalar için uydu haberleşmesi şeklinde olabilir. Bununla birlikte sivil uygulamalar için bu pahalı yol çok pratik görülmemektedir. İngiltere, Fransa gibi bazı ülkeler ticari veya hükümet haberleşme hizmetleri sağlamaktadırlar (uzun veya orta dalga radyo yayını). Daha yakın bir zaman önce ise, ulusal FM radyo yayınını kodlayan Radyo Data Sistem-(RDS) bazı ülkeler tarafından hizmete sokulmuştur. Ayrıca cep telefonları da bu amaçla kullanılabilmektedir. DGPS düzeltmelerini almakta GSM kullanmanın oldukça güvenli olduğu kanıtlanmıştır. İngiltere de DGPS düzeltme yayınları Focus FM ve ulusal radyo istasyonu Classic FM tarafından RDS kullanılarak yapılmaktadır. Benzer DGPS düzeltmeleri Fransa, İsveç ve Almanya da da RDS kullanılarak yapılmaktadır (Anonim 1997). Drishti (Helal ve ark. 2001) GPS tabanlı, çeşitli teknolojiler ile bütünleştirilmiş GÖ ye yönelik olarak geliştirilmiş bir navigasyon sistemidir (şekil 3, şekil 4). Bu sistem taşınabilir bir PC, kablosuz ağ, GIS ve GPS içermekte ve ses tanıma ve sentezleme yeteneği ile donatılmıştır (şekil 3). GÖ ve sistem dinamik olarak etkileşimlidir. Ana bilgisayar (server), hareketli olan GÖ den gelen istekleri yönetmektedir. Ses girişi, sistem ve GÖ arasındaki 17

18 iletişim için kullanılmaktadır. Bu diyalog, kural grameri ile dikkatlice kontrol edilmektedir. Metin-ses dönüşümü Via Voice ile sağlanmaktadır. Sisteme eklenen başka bir giriş cihazı da DGPS dir. DGPS çıkışındaki enlem ve boylam bilgileri birer saniye aralıklarla üretilmekte ve bu koordinat değerleri seri port ile PC ye aktarılmaktadır. GPS bilgisi kaybolduğu zaman, pozisyon belirlemede DR tekniği kullanılmaktadır. Sistem, kullanıcı tercihlerine, yol çalışmalarına, trafik durumuna göre, optimum yolu belirleyebilmektedir. Yol boyunca çevre durumu ve önemli nokta bilgileri veritabanından sağlanmaktadır. Şekil 3. Drishti de taşınabilir bileşenler ile etkileşim durumu (Helal ve ark. 2001) Şekil 4. Drishti nin Clint/proxy server yapısı (Helal ve ark. 2001) (Şekil 5) deki ultrasonik pozisyon belirleme sistemi, Drishti nin biraz geliştirilmiş halidir. Bu sistem hem iç hem de dış mekanlarda kullanılabilme özelliğine sahiptir. Sözel bir komutla iç ve dış mekan kullanımı seçilebilmektedir. Sistemin en önemli özelliği iç 18

19 mekanlarda ultrasonik bir pozisyon belirleme sistemi kullanmasıdır. İç mekanlardaki pozisyon hassasiyeti 22 cm kadardır. Bu sistem donanım olarak taşınabilir bir bilgisayar, DGPS alıcı, kablosuz ağ ve ultrasonik konum belirleyiciden oluşmaktadır. Program ise uzaysal veritabanı, yol depolayıcı (route store), harita sunucusu (map server), IBM via voice ve iç mekan pozisyon belirleme hizmetlerinden oluşmaktadır. İç mekanlarda pozisyon belirleyebilmek için akıllı ev in tavanındaki 4 köşeye 4 pilot ve kullanıcının omuzlarının üstüne bağlanan yer gösterici (beacon) yerleştirilmiştir Şekil 4 de T kullanıcı omzundaki yer göstericidir. F ve S ise, ev içindeki iki pilottur. Burada F, T ye en yakın pilottur. Kullanıcının koordinatları (TS ve TM) basit bir algoritma ile elde edilebilmektedir (şekil 5). Her yol gösterici için, bir sonraki en yakın uzaklık seçilmektedir. Böylece yol göstericiye en yakın ve ondan sonraki en yakın pilot belirlenmiş olur. Algoritma birçok yansıma hatalarını da elimine etmektedir. F Y L2 M T L1 X S(0,0) Şekil 5. Drishti'de akıllı ev içinde ultrasonik pozisyon belirleme algoritması (Ran ve ark. 2004) GÖ için tasarlanmış GPS tabanlı diğer bir kılavuz sistemi (Golledge ve ark. 1998) temel olarak 3 bileşenden oluşmaktadır. Bu bileşenler, pozisyon ve yön belirleyen birim, GIS, ve kullanıcı arabirimi. Yön belirlemek için DGPS ve elektronik pusuladır. Bu sistemde kullanıcı (GÖ), sisteme sesle veya klavyeden bilgi girebilmektedir. GÖ ye yönelik GPS tabanlı başka bir yol yardım sisteminin (Makino ve ark. 1996) en büyük avantajı sırtta taşınması gereken bir PC ye ihtiyaç duymamasıdır. Sistem temel olarak 2 bileşene ayrılabilir. İlki GÖ için taşınabilir olan kısım diğeri, GÖ nün pozisyon bilgisini bir telefon hattı vasıtası ile aldıktan sonra coğrafi bilgi verisini hazırlayan bir baz istasyondur. Mobil istasyon, GPS, modem, taşınabilir telefon ve kontrol ediciden oluşmaktadır. Kontrol edicide baz istasyonun telefon numarası bulunduğu için, mobil telefon otomatik olarak üniteyi baz istasyona bağlar ve ünite, modem vasıtası ile GPS verisini baz istasyona gönderir. Baz istasyonda, mobil istasyondan gelen bu işlenmemiş GPS bilgisi, mikrobilgisayar tarafından, GÖ nün yerini belirlemek için kullanılmaktadır (baz istasyondaki diğer GPS alıcısından elde edilen düzeltme verisini kullanarak). Sonuçta ses sinyali kılavuz bilgisi olarak GÖ ye mobil telefonla ulaştırılmış olmaktadır. Kılavuz bilgisi, en yakın kavşak noktasını, ilgili binayı ve bazı köşetaşı isimlerini taşımaktadır. Bu sistemde GPS den, her 3 saniyede bir koordinat bilgisi alınmaktadır. Şekil 6 da konum kılavuz sistemi verilmiştir. 19

20 Şekil 6. Konum kılavuz sistemi (Makino ve ark. 1996) DGPS kullanan bir başka sistem (Hashimoto ve ark. 2001), ivme sensörü (acceleration sensor), yer magnetik sensörü (terestial magnetic sensor), cayro sensör, harita ve trafik veritabanından oluşmaktadır (şekil 8). Bu sistemde yön, klavyeden veya ses tanıma sisteminden girildikten sonra, GÖ nün pozisyonu kestirilmekte ve hedefe giden en uygun yol hesaplanmaktadır. Belirtilen sistemde, DGPS için gerekli olan bilgi, FM alıcı ile sağlanmakta ve pozisyon bilgisi her 5 saniyede bir alınabilmektedir. DGPS in çalışmadığı durumlarda, diğer pozisyon sensörlerinin kullanılması gerekmektedir. Bu sistemde adım genişliği ve adım sayısı kullanılarak hareket mesafesi hesaplanmaktadır. Adım sayısı ise, ivme sensörü ile ölçülmektedir. İvme sensörü çıkışındaki her keskin pik, bir adım anlamına gelmektedir (şekil 8). DGPS tekniği ile mutlak pozisyon elde edilen bir sistemde GPS sinyali olmadığı zamanlar pozisyonu kestirmek gereklidir. Bu durumda ivme sensörü ve cayro ile izafi hareket ölçülür. Şekil 7. İvme sensörü çıkışı (Hashimoto ve ark. 2001). Pikler adım anlarını göstermektedir. 20

21 Şekil 8. GÖ ye yönelik, DGPS kullanılan bir navigasyon sisteminin ilkesi (Hashimoto ve ark. 2001) GPS in yanında cayro, magnetik sensör, ivme sensörü ve dijital harita bulunduran bir sistemde (Yamasaki ve ark. 2000), GPS verisi olmadığı zaman, diğer pozisyon belirleme araçları kullanılarak pozisyon kestirilmektedir. Bu sistemde GÖ sentezlenmiş sesle yönlendirilmekte ve yön, cayroskop ve magnetik sensör ile kestirilmektedir. Bu kestirim yönteminin sonucu, cayroskop çıkışının kayması (ofset) nedeni ile hatalı olabilmektedir. Bu sistemde, belirtilen hatanın kaldırılması için harita eşleştirme (map matching) yöntemi kullanılmaktadır. En kısa yol, her zaman en uygun olmayabileceği için, bu sistemde GÖ güzergahı, Dijkstra nın algoritması ile ve yol şartları kullanılarak belirlenmektedir. Şekil 9. GPS tabanlı bir navigasyon sisteminin basitleştirilmiş diyagramı (Hashimoto ve ark. 2001) Robotlar için bir navigasyon sistemi (Kotani ve ark. 1998), DGPS ve görsel navigasyonu birlikte kullanmaktadır (şekil 10). Belirtilen sistemde robot, önemli nesneleri (dönüm noktası) belirlemek için görüntü, başlangıç pozisyonunu ve yönlenmeyi belirlemek için de 21

22 DGPS kullanmaktadır. Şekil 10, sistemin bileşenlerini ve bu bileşenler arasındaki ilişkileri göstermektedir. Şekil 10. Kamera ve GPS kullanan Robotun şematik gösterimi (Kotani ve ark. 1998) Belirtilen sistemde robot hareket ederken, pozisyonunu klasik DR (Dead Reckoning) yöntemi ile kestirmekte ve pozisyon kestirimindeki hatayı azaltmak için çevre modeli ile dönüm noktalarını eşleştirmektedir. Robotun başlangıç pozisyonu ve yönü, DGPS ile elde edilen ilk ve ikinci yerlerin değerlerinden hesaplanmaktadır. Sonraki yönlenmeler ve pozisyon değerleri ise, harita eşleştirme (map matching) ile elde edilmektedir. Bu sistemde kamerayı döndüren bir servo motor bulunmaktadır. Kotani ve ark. (1998) tarafından kullanılan çevre modelinde yollar sabit bir koordinatta belirlenmiş ağlardır (şekil 11). Bu ağlar, eğri ve düğümlerden oluşmaktadır. Dönüm noktalarının (önemli noktaların) yerleri koordinatlarla bellidir. Dönüm noktası verileri insan tarafından eklenmektedir. Bu sistemde engeller kızılötesi sensör ile belirlenmektedir. Çevre modeli ile bir çevredeki dönüm noktalarını eşleştirmek önemlidir. Robot, görüntüdeki doğruları (dönüm noktaları) belirler. Böylece, DR den kaynaklanan pozisyon hatası telafi edilmiş olur. Görüntüdeki doğrular Hough transform ile belirlenmektedir. Şekil 11. GPS ve kamera içeren robot navigasyon sisteminde kullanılan çevre modeli (Kotani ve ark. 1998) 22

23 3. SONUÇ Bu çalışmada, literatürde geçen, Görme Özürlülere yönelik olarak geliştirilmiş GPS tabanlı yol yardım sistemleri detaylı araştırılmıştır. Bunun sonucunda, sadece GPS tabanlı yol yardım sistemlerinin genel ve kendine has özellikleri değil, navigasyonda kullanılan yöntemler, pozisyon belirleme yöntemleri, DGPS (Diferansiyel GPS) ve Görme özürlülerin ihtiyaç duyduğu bilgilere de ışık tutmakta olan bir inceleme ortaya çıkmıştır. Konu ile ilgili yapılan önceki yayınlara göre, GÖ ye yönelik GPS tabanlı navigasyon sistemlerinin üç problemi bulunmaktadır. Birincisi; GPS pozisyon hataları veya GPS sinyallerinin yüksek binalar, derin kanyonlar vb. sebeplerle iletilememesi (ulaşımının engellenmesi), ikincisi; harita veritabanında bulunmayan, yol üzerindeki araç, kaya parçası vb. engellerin tanınmasındaki (belirlenmesindeki) zorluklar, diğeri ise, GÖ nün bakış yönünün belirlenmesindeki güçlüklerdir. GPS pozisyon hatalarının onlarca metreyi bulabilmesi ve bazen de pozisyon bilgisinin yukarıda belirtilen nedenlerle kaybolması nedeniyle genellikle yardımcı bir pozisyon belirleme sistemine ihtiyaç duyulduğu gözlenmektedir. Bu pozisyon belirleme sistemleri DR (Dead reckoning) ve/veya INS(Inertia Navigation System) olabilmektedir. 23

24 4. KAYNAKLAR [1]. ANONİM Mobility of Blind and Elderly People Interacting with Computers. Information resource for people working in the field of visual disabilities, Tiresias-Scientific &Technological Reports. [2]. ANONİM Draft Summary; Wayfinding Technology Workshop. Interagency Committee on Disability Research (ICDR) Interagency Subcommitee on Technology, National Science Foundation Board Room, Arlington, Virginia. [3]. GOLLEDGE, R.G., R.L.KLATZKY, J.M.LOOMIS, J.SPEIGLE ve J.TIETZ A Geographical Information System for A GPS Based Personal Guidance System. Geographical Information Science, vol. 12, No, 7, , USA [4]. HASHIMOTO, H., K.MAGATANI, K.YANASHIMA The Development of the Navigation System for Visually Impaired Persons. 23rd Annual EMBS International Conference, İstanbul, Turkey. [5]. HELAL, A., S.E.MOORE, B.RAMACHANDRAN Drishti: An Integrated Navigation System for Visually Impaired and Disabled. IEEE. [6]. KOTANI, S., K.KANEKO, T.SHINODA ve H.MORI Mobil Robot Navigation Based on Vision and DGPS Information. IEEE. [7]. LOOMIS, J.M., R.G.GOLLEDGE, R.L.KLATZKY Navigation System for the Blind: Auditory Display Modes and Guidance. Presence. Vol. 7, No 2, [8]. LOOMIS, J.M., R.G.GOLLEDGE GPS Based Navigation Systems for the Visually Impaired. University of California Santa Barbara and Roberta L. Klatzky Carnegie Mellon University. p , In W. Barfield& T. Caudell (Eds.), Fundamentals of Wearable Computers and Augmented Reality. Mahwah NJ: Lawrence Erlbaum Associates [9]. MAKINO, H., I.ISHII, M.NAKASHIZUKA Development of Navigation System for the Blind Using GPS and Mobile Phone Combination. IEEE. [10]. RAN, L., S.HELAL, S.MOORE Drishti: An Integrated Indoor/Outdoor Blind Navigation System and Service. IEEE. [12]. THE SENDERO GROUP What is GPS- Talk. [13]. TIĞLI, C., 2007, Doktora tezi, UU FBE [14]. YAMASAKI, H., H.HASHIMOTO, K.MAGATANI, K.YANASHIMA Development of the Navigation System for the Visually Impaired. IEEE. [15]. Ek: GPS : Global Positioning System DGPS : Differential GPS 24

25 TECTONİC INTERPRETATION OF FRACTURE SYSTEMS IN ÇAMLIK TRAVERTINES (Bucak-Burdur) ÇAMLIK TRAVERTENLERİNDEKİ KIRIK SİSTEMLERİNİN TEKTONİK YORUMU (Bucak-Burdur) Mete HANÇER 1, Erkan KARAMAN 2, Fırat TEKİN 3 ABSTRACT The purpose of this paper is to investigation of direction of tectonic regime by using crack systems on travertine in Burdur-Antalya basin. Achieve the goal of the paper the study area was preferred locates around the Çamlık Village, east of Bucak, where is between Burdur and Antalya. Outcrops of travertine can be observed around the study area is about 12 km 2 and some travertine quarries are also operated in the area. In the study area, observed travertine have light yellow to brown colored and thickness of the travertine layers horizontally changes from 110 to 120 m. Age of travertine is probably Plio-Quaternary. In the area, on travertine layers, observed cracks, as a result of tensional tectonic regime in the basin, were measured and majority of the strike of cracks are E-W and N-S direction. Additionally, Normal faults which is directed E-W in the north and N-S in the east-southeast are occurred in the field. Some normal faults which is directed E-W are observed and are named as Hacıbağ faults, which are step faults composed of 3 main segments. In the field it is observed that age of these step faults are Plio-Quaternary. These faults that are younger than travertine units also can be observed on travertine in the area. Vertical slip of the faults is changing from 50 to 250 meter in the field. Direction of another observed main fault, Kocaseki, is E-W also cuts travertine outcrop in the area. The length of the fault is approximately 3 to 3.5 km. Another investigated major fault system, which is seen east-southeast of the region, in the field is directed N-S. These fault systems are parallel to the Kovada graben, which also occupies east of the region, and cuts travertine outcrops as well. These faults are the boundary between travertine outcrop, which has relatively high elevation, and other observed units and its length is about 15 km. In conclusion, observed cracks are parallel to the fault systems in the area and they occurred due to extensional tectonic regime, which is developed N-S and E-W direction in the same period of time. Key words: Bucak, Çamlık, Travertine, Fault, Fracture, Outcrop 1 Yrd. Doç. Dr. Pamukkale Ü. Müh. Fak. Jeoloji Müh. Böl DENİZLİ 2 Prof. Dr. Akdeniz Ü. Müh. Fak. Jeoloji Müh. Böl ANTALYA 3 Öğr. Gör., Celal Bayar Ü.,Soma Meslek Yüksekokulu, 45500, Soma, MANİSA 25

26 ÖZET Çalışmanın amacı, Burdur-Antalya havzasındaki travertenlerde gelişen kırık sistemlerini kullanarak tektonik rejimin konumunu belirlemektir. İnceleme alanı Burdur ve Antalya arasında bulunan Bucak ilçesinin doğusundaki Çamlık Köyü ve çevresidir. Çalışma alanı ve çevresinde gözlenen traverten mostraları yaklaşık 12 km 2 lik alanda yayılım gösterir ve yörede bazı traverten ocakları da işletilmektedir. Açık sarı kahverengi renk tonlarında gözlenen travertenler yatay tabakalı konumda olup m. kalınlığa ulaşırlar ve muhtemelen Pliyo-Kuvaterner yaşlıdırlar. Çalışma alanındaki traverten tabakalarında gözlenen kırıklar havzadaki açılma tektoniği rejimi sonucu oluşmuş açılma çatlaklarıdır ve egemen olarak D-B ve K-G doğrultularında gelişmişlerdir. Bununla birlikte çalışma alanında kuzeyde D-B doğrultulu ve doğugüneydoğuda K-G doğrultulu normal faylar bulunur. Bunlardan D-B doğrultulu olan faylar üç ayrı segment halinde basamak faylar şeklindedirler ve Hacıbağ fayları olarak adlandırılmışlardır. Pliyo-Kuvaterner yaşlı olan bu faylar travertenleri kesmişlerdir. Fayların düşey atımları 50m. ile 250m. arasında değişir. Çalışma alanında gözlenen diğer fay ise D-B doğrultulu Kocaseki fayı olup bu fay da travertenleri keser ve yaklaşık km. uzunluğundadır. Çalışma alanının doğu ve güneydoğusunda gözlenen diğer ana fay sistemi ise K-G doğrultulu faylardır ve bunlar da travertenleri keserler. Bu fay sistemi çalışma alanını dışında doğudaki Kovada graben faylarına paraleldir. Yaklaşık 15 km. uzunluğunda 2 ayrı segment halinde olan bu faylar nispeten yüksek kotlardaki traverten mostraları ile diğer birimlerin sınırını oluştururlar. Sonuç olarak çalışma alanında gözlenen kırık sistemleri faylara parallel olarak gelişmişlerdir. Aynı dönemde meydana gelmiş olan D-B ve K-G doğrultulu açılma tektoniği sonucu meydana gelmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Bucak, çamlık Traverten, Fay, Kırık, Mostra 1. INTRODUCTION In generally investigated area situated in the western Taurus region of southwestern Anatolia, form a part of west flank of the Isparta bend (Blumenthal, 1963). According to Ketin (1966), the region is located at the Torides tectonic union Geyikdağı and according to Özgül (1976), Bozkır union. In locally investigated area occurs around of Çamlık Village, east of Bucak where is between Burdur-Antalya. Travertines outcrop surround Çamlık and Hacıbağ Villages and spread of approximately 12 km 2. (Fig. 1) 26

27 Figure 1. Location map Şekil 1. Yer bulduru Haritası Allochthonous units which origin is still in debate settled to region at various time. These units coming from different direction, form the most important paleo-tectonic events in the region. These nappes are Antalya nappes (Lefevre, 1967)., Beyşehir-Hoyran nappes (Gutnic at.al., 1977). and Lycian nappes (Graciansky, 1968). Ersoy, (1990) named as the West Taurus nappes all of the Lycian, Elmalı and Teke nappes. Koçyiğit, (1983) named as the Taurus ophiolitic melange nappes all of them without considering settling age of those. This settlement fairly affects the units in study area. (fig. 2) At this time, Neotectonic periods begins in Turkey by Arabia-Eurasian approach (Şengör, 1984). Isparta bend begins to appear as a result of E-W directional compression. At the end of Middle Miocene, east limb of Isparta bend advanced on the west limb where north point of V (Koçyiğit, 1981). The neotectonic period age is the Upper Miocene-Pliocene. During this time normal faults the most important tectonic events in the region and cuts travertines as a diferent direction. In the Pliocene, terrestrial deposits, volcanic activites and normal faults were developed with the begining of tensional tectonic regime in the region. The trends of these faults were first N-S and NE-SW and than E-W. In all units, parallel to these faults N-S and E-W trending tensional fractures were developed. 27

28 Figure 2. Main tectonic units around the study area (simplified and modified after Şenel, 1990, Robertson 1993, Dilek and Rowland 1993,) Şekil 2. Çalışma alanı ve yakın çevresindeki tektonik birlikler (Şenel, 1990, Robertson 1993, Dilek and Rowland 1993 den değiştirilmiştir). 2. STRATIGRAPHY In generally, rock units in the region are grouped based on tectonic deformation has been experienced as follow (Fig. 3). Pre-Miocene autochthonous units: In an ascending from bottom to top tectono-stratigraphical order; Cenomanian aged neritic limestone, Maastrichtian aged pelagic limestone, Paleocene, Lower-Middle Eocene aged interbedded detritic-carbonates and Priabonian aged clayey limestone. Oligocene aged units are not seen in investigated area. Miocene transgression begins with Aquitanian aged reef limestone and continues with Burdigalian aged flysch. At the end of Burdigalian, ophiolitic melange and limestone blocks which are known as Lycian nappes settle tectonically on the flysch. Upper Miocene autochthon is Tortonian aged post-tectonic conglomerate. Post-Miocene terrestrial autochthonous units are volcanic units, pebblestone and travertines which formed in a terrestrial environment of the region at Pliocene-Pleistocene (Fig. 4). Travertines are observed light yellow and brown coloured and middle-thick layers. Generally layers of travertine are horizontal (Fig. 5) and m. total thickness. The units are probably Plio-Quaternary in aged. Open pit were doing on travertines in this region (Fig. 6). On the other hands travertine outcrops are located around of Taşyayla Village (fig. 7) in the north and east-northeast of Beşkonak Village in the southeast (Fig. 8). 28

29 Figure 3. Generalized tectono- stratigraphical column section(hançer, 1996). Şekil 3. Genelleştirilmiş tektono-stratigrafik Sütun Kesit (Hançer, 1996) 29

30 Figure 4. Structural map of the region (Hançer and Karaman 2001) Şekil 4. Bölgenin Yapısal Haritası (Hançer ve Karaman 2001) 30

DÖRTGEN DELİKLİ KOMPOZİT LEVHALARDA ELASTO- PLASTİK GERİLME ANALİZİ

DÖRTGEN DELİKLİ KOMPOZİT LEVHALARDA ELASTO- PLASTİK GERİLME ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K Bİ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 000 : 6 : 1 : 13-19

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

TEKİL KUVVETLE YÜKLENMİŞ ÖRGÜLÜ ÇELİK FİBER TAKVİYELİ TERMOPLASTİK KOMPOZİT ANKASTRE KİRİŞLERDE ARTIK GERİLME ANALİZİ

TEKİL KUVVETLE YÜKLENMİŞ ÖRGÜLÜ ÇELİK FİBER TAKVİYELİ TERMOPLASTİK KOMPOZİT ANKASTRE KİRİŞLERDE ARTIK GERİLME ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 00 : 0 : : 9-5 TEKİL KUVVETLE

Detaylı

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ

KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ KARBON ELYAF TAKVİYELİ POLİAMİT 6 KARMALARIN ISIL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ N. Gamze Karslı Yılmaz, Ayşe Aytaç, Veli Deniz Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET

İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI ÖZET İÇERİSİ BETON İLE DOLDURULMUŞ ÇELİK BORU YAPI ELEMANLARININ DAYANIMININ ARAŞTIRILMASI Cemal EYYUBOV *, Handan ADIBELLİ ** * Erciyes Üniv., Müh. Fak. İnşaat Müh.Böl., Kayseri-Türkiye Tel(0352) 437 49 37-38/

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 10 Sayı: 20 Güz 201 s.119-126 DOKUMA BAZALT-CAM VE FINDIK KABUĞU TAKVİYELİ POLİMER KOMPOZİTLERİNİN EĞİLME DAYANIMI VE ISI GEÇİRGENLİKLERİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

matris: a (Mo) (sünek) woven fibers cross section view fiber: g (Ni 3 Al) (kırılgan)

matris: a (Mo) (sünek) woven fibers cross section view fiber: g (Ni 3 Al) (kırılgan) Kompozitler Kompozitler İki veya daha fazla malzeme grubuna ait malzemelerin bir araya getirilerek daha üstün özellikli malzeme oluşturulmasıdır. Cam takviyeli plastikler, beton, araba lastiği gibi örnekler

Detaylı

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması 1 Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması Arş. Gör. Murat Günaydın 1 Doç. Dr. Süleyman Adanur 2 Doç. Dr. Ahmet Can Altunışık 2 Doç. Dr. Mehmet Akköse 2 1-Gümüşhane

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

PLANE LOADED COMPOSITE LAMINATE PLATES RESIDUAL STRESS ANALYSIS

PLANE LOADED COMPOSITE LAMINATE PLATES RESIDUAL STRESS ANALYSIS DÜZLEMSEL YÜKLÜ TABAKALI KOMPOZİT PLAKALARDA ARTIK GERİLME ANALİZİ * *Dicle Üniversitesi Şırnak Meslek Yüksek Okulu, 735 ŞIRNAK hadin@dicle.edu.tr ÖZET Bu çalışmada, üniform yayılı düzlemsel çekme yüklerine

Detaylı

Fiber Takviyeli Polimer (FRP) Uygulanan Betonarme Kirişlerde Moment-Eğrilik İlişkisi

Fiber Takviyeli Polimer (FRP) Uygulanan Betonarme Kirişlerde Moment-Eğrilik İlişkisi Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 6, No: 2, 2010 (42-56) Electronic Journal of Construction Technologies Vol: 6, No: 2, 2010 (42-56) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1305-631x

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 11 Kompozit Malzemeler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 11 Kompozit Malzemeler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 11 Kompozit Malzemeler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı KOMPOZİT MALZEME TAKVİYE + MATRİKS Kompozit malzemeler 2 Kompozit malzemeler iki yada daha fazla bileşenden

Detaylı

Tabakalı Kompozit Plakların Sonlu Farklar Yöntemi ile Statik Analizi Static Analysis of Laminated Composite Plates by Finite Difference Method

Tabakalı Kompozit Plakların Sonlu Farklar Yöntemi ile Statik Analizi Static Analysis of Laminated Composite Plates by Finite Difference Method Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Cilt 17, Sayı 1, 2011, Sayfa 51-62 Tabakalı Kompozit Plakların Sonlu Farklar Yöntemi ile Statik Analizi Static Analysis of Laminated Composite Plates

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

SANDVİÇ PANEL MEKANİK DAYANIMI

SANDVİÇ PANEL MEKANİK DAYANIMI SANDVİÇ PANEL MEKANİK DAYANIMI Binaların çatı, cephe, iç bölme veya soğuk hava odalarında kaplama malzemesi olarak kullanılan sandviç panellerin hızlı montaj imkanı, yüksek yalıtım özelliklerinin yanısıra

Detaylı

UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ

UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ Ordu Üniv. Bil. Tek. Derg., Cilt:3, Sayı:2, 2013,1-17/Ordu Univ. J. Sci. Tech., Vol:3, No:2,2013,1-17 UNİFORM SICAKLIK UYGULANMIŞ METAL MATRİSLİ KOMPOZİT DİSKİN ISIL GERİLME ANALİZİ Faruk ŞEN 1*, Bahadır

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

PETEK YAPILI SANDVİÇ YAPILARDA KÖPÜK DOLGUNUN KRİTİK BURKULMA YÜKÜNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK TESPİTİ

PETEK YAPILI SANDVİÇ YAPILARDA KÖPÜK DOLGUNUN KRİTİK BURKULMA YÜKÜNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK TESPİTİ 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analiz Kongresi 11-12 Kasım 2010- Balıkesir PETEK YAPILI SANDVİÇ YAPILARDA KÖPÜK DOLGUNUN KRİTİK BURKULMA YÜKÜNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK TESPİTİ Murat Yavuz SOLMAZ*, İsmail

Detaylı

Doç. Dr. Buket OKUTAN BABA

Doç. Dr. Buket OKUTAN BABA Doç. Dr. Buket OKUTAN BABA ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Cumhuriyet Makine Mühendisliği 987-99 Y. Lisans Cumhuriyet Makine Mühendisliği 994-996 Doktora Dokuz Eylül Makine Mühendisliği

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI DENEY ADI: EĞİLME (BÜKÜLME) DAYANIMI TANIM: Eğilme dayanımı (bükülme dayanımı veya parçalanma modülü olarak da bilinir), bir malzemenin dış fiberinin çekme dayanımının ölçüsüdür. Bu özellik, silindirik

Detaylı

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ

STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ STRAIN GAGE DENEY FÖYÜ HAZIRLAYAN Prof. Dr. Erdem KOÇ Yrd.Doç.Dr. İbrahim KELEŞ Yrd.Doç.Dr. Kemal YILDIZLI MAYIS 2011 SAMSUN

Detaylı

ihmal edilmeyecektir.

ihmal edilmeyecektir. q h q q h h q q q y z L 2 x L 1 L 1 L 2 Kolon Perde y x L 1 L 1 L 1 = 6.0 m L 2 = 4.0 m h= 3.0 m q= 50 kn (deprem) tüm kirişler üzerinde 8 kn/m lik düzgün yayılı yük (ölü), tüm döşemeler üzerinde 3 kn/m

Detaylı

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR 1 4. FAYLAR ve KIVRIMLAR Yeryuvarında etkili olan tektonik kuvvetler kayaçların şekillerini, hacimlerini ve yerlerini değiştirirler. Bu deformasyon etkileriyle kayaçlar kırılırlar, kıvrılırlar. Kırıklı

Detaylı

BİNALARDA KISA KOLONA ETKİ EDEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİ

BİNALARDA KISA KOLONA ETKİ EDEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİ Altıncı Ulusal Deprem Muhendisliği Konferansı, 16-20 Ekim 2007, İstanbul Sixth National Conference on Earthquake Engineering, 16-20 October 2007, Istanbul, Turkey BİNALARDA KISA KOLONA ETKİ EDEN PARAMETRELERİN

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir

Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir Genel olarak bir kompozit malzeme, her iki bileşene ait özelliklerin birleşimiyle daha iyi özellikteki kombinasyonlarının elde edildiği çok fazlı bir malzeme olarak düşünülebilir. Bu birleşik etki prensibine

Detaylı

Kürleşme sıcaklığı ve süresinin cam/polyester kompozit kirişlerin serbest titreşim ve burkulma davranışına etkileri

Kürleşme sıcaklığı ve süresinin cam/polyester kompozit kirişlerin serbest titreşim ve burkulma davranışına etkileri Kürleşme sıcaklığı ve süresinin cam/polyester kompozit kirişlerin serbest titreşim ve burkulma davranışına etkileri B. Beylergil* İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü İzmir Özet Bu çalışmada, kürleşme sıcaklığı

Detaylı

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi YDGA2005 - Yığma Yapıların Deprem Güvenliğinin Arttırılması Çalıştayı, 17 Şubat 2005, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Güçlendirme Alternatiflerinin Doğrusal Olmayan Analitik Yöntemlerle İrdelenmesi

Detaylı

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme Mutlak Konum Belirleme Bağıl Konum Belirleme GPS ile Konum Belirleme büroda değerlendirme (post-prosessing) gerçek zamanlı (real-time) statik hızlı statik kinematik DGPS (kod) gerçek zamanlı kinematik

Detaylı

ELYAF TAKVİYELİ KOMPOZİT MALZEMELER İÇİN MİKROMEKANİK ESASLI KIRIM KISTASI EMRE FIRLAR KAAN BİLGE MELİH PAPİLA 0º 90º 90º 0º

ELYAF TAKVİYELİ KOMPOZİT MALZEMELER İÇİN MİKROMEKANİK ESASLI KIRIM KISTASI EMRE FIRLAR KAAN BİLGE MELİH PAPİLA 0º 90º 90º 0º ELYAF TAKVİYELİ KOPOZİT ALZEELER İÇİN İKROEKANİK ESASLI KIRI KISTASI x z θ y 0º 90º 90º 0º ERE FIRLAR KAAN BİLGE ELİH PAPİLA UHUK-2008-074 II. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 15-17 Ekim 2008, İTÜ,

Detaylı

PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI ABSTRACT

PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI ABSTRACT PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI Uğur Arıdoğan (a), Melin Şahin (b), Volkan Nalbantoğlu (c), Yavuz Yaman (d) (a) HAVELSAN A.Ş.,

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Galatasaray Üniversitesi Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Mustafa Tekeli, Özlem Durmaz İncel İçerik Giriş Literatür Özeti Sistem Mimarisi / Metodoloji Öncül

Detaylı

COMPARING THE PERFORMANCE OF KINEMATIC PPP AND POST PROCESS KINEMATICS METHODS IN RURAL AND URBAN AREAS

COMPARING THE PERFORMANCE OF KINEMATIC PPP AND POST PROCESS KINEMATICS METHODS IN RURAL AND URBAN AREAS KİNEMATİK PPP VE POST PROCESS KİNEMATİK YÖNTEMLERİNİN KIRSAL VE MESKUN ALANLARDAKİ PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI A. CEYLAN 1, C.Ö. YİGİT 2, S. ALÇAY 1, B. N. ÖZDEMİR 1 1 Selçuk Üniversitesi, Mühendsilik

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AŞIRI PLASTİK DEFORMASYON METOTLARININ ALÜMİNYUM ALAŞIMLARININ MEKANİK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ Mak. Müh. Kaan ÖZEL YÜKSEK LİSANS TEZİ Makina Mühendisliği ANA

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Coğrafi Bilgi Teknolojileri LOREM İPSUM Şubesi Müdürlüğü ANKARA 2015 LOREM İPSUM

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Coğrafi Bilgi Teknolojileri LOREM İPSUM Şubesi Müdürlüğü ANKARA 2015 LOREM İPSUM BİLGİ TEKNOLOJİLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Coğrafi Bilgi Teknolojileri LOREM İPSUM Şubesi Müdürlüğü ANKARA 2015 LOREM İPSUM 1950 yılında kurulan Karayolları Genel Müdürlüğü Otoyollar, devlet ve il yolları

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

İKİ BOYUTLU RASGELE DAĞILI E-CAM LİFİ/POLYESTER MATRİS KOMPOZİTLERDE YÜKLEME HIZININ MUKAVEMET ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

İKİ BOYUTLU RASGELE DAĞILI E-CAM LİFİ/POLYESTER MATRİS KOMPOZİTLERDE YÜKLEME HIZININ MUKAVEMET ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 1, 2003 İKİ BOYUTLU RASGELE DAĞILI E-CAM LİFİ/POLYESTER MATRİS KOMPOZİTLERDE YÜKLEME HIZININ MUKAVEMET ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Detaylı

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar).

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). . KONSOLİDASYON Konsolidasyon σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). σ nasıl artar?. Yeraltısuyu seviyesi düşer 2. Zemine yük uygulanır

Detaylı

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş FRACTURE ÜZERİNE 1. Giriş Kırılma çatlak ilerlemesi nedeniyle oluşan malzeme hasarıdır. Sünek davranışın tartışmasında, bahsedilmişti ki çekmede nihai kırılma boyun oluşumundan sonra oluşan kırılma nedeniyledir.

Detaylı

DÜZGÜN YAYILI YÜKE MARUZ ORTOTROPİK KOMPOZİT ANKASTRE KİRİŞTE SEHİM HESABI

DÜZGÜN YAYILI YÜKE MARUZ ORTOTROPİK KOMPOZİT ANKASTRE KİRİŞTE SEHİM HESABI PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K Bİ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 999 : 5 : : 879-88 DÜZGÜN

Detaylı

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY Monthly Magnetic Bulletin May 2015 BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeomanyetizma/ Magnetic Results from İznik

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

İÇERİK Kompozit malzemeler

İÇERİK Kompozit malzemeler İÇERİK Kompozit malzemeler Kullanım alanları Avantaj ve dezavantajları Sınıflandırılması KOMPOZİT MALZEMELER İki veya daha fazla malzemenin makro- düzeyde bir araya getirilmesiyle oluşturulan ve yeni özelliklere

Detaylı

Örnek 1 (Virtüel iş çözümü için; Bakınız : Ders Notu Sayfa 23 - Örnek 4)

Örnek 1 (Virtüel iş çözümü için; Bakınız : Ders Notu Sayfa 23 - Örnek 4) Örnek 1 (Virtüel iş çözümü için; Bakınız : Ders Notu Sayfa 23 - Örnek 4) Şekil 1.1. İzostatik sistem EA GA 0, EI = 2.10 4 knm 2, E = 2.10 8, t =10-5 1/, h =60cm (taşıyıcı eleman yüksekliği, her yerde)

Detaylı

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması.

Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. 1 Deneyin Adı Çekme Deneyi Deneyin Amacı Çekme deneyinin incelenmesi ve metalik bir malzemeye ait çekme deneyinin yapılması. Teorik Bilgi Malzemelerin statik (darbesiz) yük altındaki mukavemet özelliklerini

Detaylı

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI Gözlem noktasına baglı yöntemler: Yerden uyduya Uydudan yer noktasına Uydudan uyduya Ölçünün cinsine baglı yöntemler: Dogrultu ölçmeleri (geometrik yöntem) Çift

Detaylı

R d N 1 N 2 N 3 N 4 /2 /2

R d N 1 N 2 N 3 N 4 /2 /2 . SÜREKLİ TEELLER. Giriş Kolon yüklerinin büyük ve iki kolonun birbirine yakın olmasından dolayı yapılacak tekil temellerin çakışması halinde veya arsa sınırındaki kolon için eksantrik yüklü tekil temel

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

YAPI MÜHENDİSLİĞİ BİLGİSAYAR UYGULAMALARI

YAPI MÜHENDİSLİĞİ BİLGİSAYAR UYGULAMALARI YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAPI MÜHENDİSLİĞİ BİLGİSAYAR UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Barış Erdil YAPI MÜHENDİSLİĞİ NEDİR? STRUCTURAL ENGINEERING IS

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Mehmet ŞENEL Doğum Tarihi: 19 Nisan 1966 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Lisans Makine Mühendisliği İstanbul Teknik Üniversitesi 1989 Y.

Detaylı

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ N.O. AYKUT Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, İstanbul, oaykut@yildiz.edu.tr

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

Öngerilmeli Beton Sürekli Kirişlerin Bilgisayarla Hesabı

Öngerilmeli Beton Sürekli Kirişlerin Bilgisayarla Hesabı Öngerilmeli Beton Sürekli Kirişlerin Bilgisayarla Hesabı ÖZET Bu çalışmada öngerilmeli beton sürekli kirişlerin tasarımını Yük-Dengeleme yöntemiyle yapan bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. Program

Detaylı

DAİRESEL DELİKLİ TABAKALI KOMPOZİT LEVHALARDA DENEYSEL VE SAYISAL HASAR ANALİZİ

DAİRESEL DELİKLİ TABAKALI KOMPOZİT LEVHALARDA DENEYSEL VE SAYISAL HASAR ANALİZİ 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 009, Karabük, Türkiye DAİRESEL DELİKLİ TABAKALI KOMPOZİT LEVHALARDA DENEYSEL VE SAYISAL HASAR ANALİZİ EXPERIMENTAL AND NUMERICAL FAILURE

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR

ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR Yrd. Doç. Dr. Afşın Alper CERİT AKADEMİK GEÇMİŞİ Aksaray Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü İmalat ve Konstrüksiyon Anabilim Dalı Adana Yolu Üzeri E-90 Karayolu

Detaylı

Üç Boyutlu Çerçeve Yapıların Statik Analizi için Geliştirilen Bir Bilgisayar Programı: YapAn05

Üç Boyutlu Çerçeve Yapıların Statik Analizi için Geliştirilen Bir Bilgisayar Programı: YapAn05 Akademik Bilişim 10 - XII. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri Üç Boyutlu Çerçeve Yapıların Statik Analizi için Geliştirilen Bir Bilgisayar Programı: YapAn05 Dumlupınar Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

DİKDÖRTGEN KESİTLİ BETONARME KOLONLARIN YAKLAŞIK HESABI İÇİN BASİT BİR FORMÜL

DİKDÖRTGEN KESİTLİ BETONARME KOLONLARIN YAKLAŞIK HESABI İÇİN BASİT BİR FORMÜL International Journal of Engineering Research and Development, Vol.6, No.2, June 2014 1 DİKDÖRTGEN KESİTLİ BETONARME KOLONLARIN YAKLAŞIK HESABI İÇİN BASİT BİR FORMÜL Sabahattin Aykaç, Bengi Aykaç, Meryem

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Effect of Glass Fiber Addition on the Compressive and Tensile Strength of Concrete

Effect of Glass Fiber Addition on the Compressive and Tensile Strength of Concrete Politeknik Dergisi Cilt:13 Sayı: 3 s. 239243, 2010 Journal of Polytechnic Vol: 13 No: 3 pp. 239243, 2010 Cam Elyaf Katkısının Betonun Basınç ve Çekme Dayanımı Üzerindeki Etkisi Servet YILDIZ, Yakup BÖLÜKBAŞ,

Detaylı

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri

TEKNOLOJİNİN BİLİMSEL İLKELERİ. Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ. 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Bölüm-4 MALZEMELERDE ÇEKME-BASMA - KESME GERİLMELERİ VE YOUNG MODÜLÜ 4.1. Malzemelerde Zorlanma ve Gerilme Şekilleri Malzemeler genel olarak 3 çeşit zorlanmaya maruzdurlar. Bunlar çekme, basma ve kesme

Detaylı

Cam Elyaf Katkılı Betonların Yarmada Çekme Dayanımlarının Yapay Sinir Ağları İle Tahmini

Cam Elyaf Katkılı Betonların Yarmada Çekme Dayanımlarının Yapay Sinir Ağları İle Tahmini 6 th International Advanced Technologies Symposium (IATS 11), 16-18 May 211, Elazığ, Turkey Cam Elyaf Katkılı Betonların Yarmada Çekme Dayanımlarının Yapay Sinir Ağları İle Tahmini S. Yıldız 1, Y. Bölükbaş

Detaylı

GERÇEK ZAMANLI YAPI SAĞLIĞI İZLEME SİSTEMLERİ

GERÇEK ZAMANLI YAPI SAĞLIĞI İZLEME SİSTEMLERİ GERÇEK ZAMANLI YAPI SAĞLIĞI İZLEME SİSTEMLERİ Erdal Şafak Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Deprem Mühendisliği Anabilim Dalı Çengelköy, İstanbul erdal.safak@boun.edu.tr

Detaylı

Yapõlacaklar : DL + LL + PRESTRESS yükleme kombinasyonu için moment diagramõnõ belirleyiniz.

Yapõlacaklar : DL + LL + PRESTRESS yükleme kombinasyonu için moment diagramõnõ belirleyiniz. 1 Problem I Öngerilmeli Beton Kiriş Beton : E =4400 ksi, Poisson Oranõ = 0.2 f c = 6 ksi Ön germe kuvveti = 200 kips Yapõlacaklar : DL + LL + PRESTRESS yükleme kombinasyonu için moment diagramõnõ belirleyiniz.

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi

İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Maslak,34469 İstanbul UCK 328 YAPI TASARIMI Prof. Dr. Zahit Mecitoğlu ÖDEV-II: İTÜ hafif ticari helikopteri için iniş takımı analizi 110030011

Detaylı

ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ. Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System

ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ. Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System [ Y ı l ] ÜNİVERSAL MUKAVEMET TEST SİSTEMLERİ Mühendislik Araştırmları Elektronik Sistemler Engineering Research Electronic System Merkez Ofis : Huzur Mah. Oyak Sitesi 14. Blok Daire : 4Ayazağa-Şişli /

Detaylı

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi

Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2 (2014) 271 277 Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi Araştırma Makalesi Polimer Malzemelerin Sürtünme Karıştırma Nokta Kaynağı Bekir ÇEVİK a,* a

Detaylı

Research On Using a Mobile Terrestrial Photogrammetric Mapping System For The Determination Of Object Volumes

Research On Using a Mobile Terrestrial Photogrammetric Mapping System For The Determination Of Object Volumes Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt: 4, No: 3, 2012 (1-6) Electronic Journal of Map Technologies Vol: 4, No: 3, 2012 (1-6) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.com e-issn:1309-3983

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI. İSTANBUL TKBM HİZMET İÇİ EĞİTİM Temel Jeodezi ve GNSS

HARİTA DAİRESİ BAŞKANLIĞI. İSTANBUL TKBM HİZMET İÇİ EĞİTİM Temel Jeodezi ve GNSS HİZMET İÇİ EĞİTİM MART 2015 İSTANBUL TAPU VE KADASTRO II.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SUNUM PLANI 1- Jeodezi 2- Koordinat sistemleri 3- GNSS 3 JEODEZİ Jeodezi; Yeryuvarının şekil, boyut, ve gravite alanı ile zamana

Detaylı

DİYARBAKIR MERMER TOZ ARTIKLARININ TAŞ MASTİK ASFALT YAPIMINDA KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI

DİYARBAKIR MERMER TOZ ARTIKLARININ TAŞ MASTİK ASFALT YAPIMINDA KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI DİYARBAKIR MERMER TOZ ARTIKLARININ TAŞ MASTİK ASFALT YAPIMINDA KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI 1.GİRİŞ Mermer üretiminde ülkemiz dünyada önemli bir yere sahiptir. Mermer ocak işletmeciliği ve işleme

Detaylı

Doç. Dr. Mehmet ÇEVİK

Doç. Dr. Mehmet ÇEVİK Doç. Dr. Mehmet ÇEVİK ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Yıllar Lisans Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği 986-990 Y. Lisans Boğaziçi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

BOYUNA VE ENİNE DOĞRULTUDA BERKİTİLMİŞ VE BERKİTİLMEMİŞ DÖRT TARAFINDAN MESNETLİ ÇELİK LEVHALARIN TAŞIMA DAVRANIŞLARI

BOYUNA VE ENİNE DOĞRULTUDA BERKİTİLMİŞ VE BERKİTİLMEMİŞ DÖRT TARAFINDAN MESNETLİ ÇELİK LEVHALARIN TAŞIMA DAVRANIŞLARI BOYUNA VE ENİNE DOĞRULTUDA BERKİTİLMİŞ VE BERKİTİLMEMİŞ DÖRT TARAFINDAN MESNETLİ ÇELİK LEVHALARIN TAŞIMA DAVRANIŞLARI Ahmet Necati YELGİN *, Hüseyin YELGİN ** ve Cihat ÇUKUR *** * Sakarya Üniversitesi

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

Farklı Uniform Sıcaklıklar Altındaki Karma Bağlantı Yapılmış Kompozit ve Alüminyum Plakalardaki Gerilme Analizi

Farklı Uniform Sıcaklıklar Altındaki Karma Bağlantı Yapılmış Kompozit ve Alüminyum Plakalardaki Gerilme Analizi International Journal of Engineering Research and Development, Vol.4, No.1, January 2012 16 Farklı Uniform Sıcaklıklar Altındaki Karma Bağlantı Yapılmış Kompozit ve Alüminyum Plakalardaki Gerilme Analizi

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI. Şekilde gösterildiği gibi yüklenmiş ankastre mesnetli kirişteki mesnet tepkilerini bulunuz.

ÇALIŞMA SORULARI. Şekilde gösterildiği gibi yüklenmiş ankastre mesnetli kirişteki mesnet tepkilerini bulunuz. ÇALIŞMA SORULARI Üniform yoğunluğa sahip plaka 270 N ağırlığındadır ve A noktasından küresel mafsal ile duvara bağlanmıştır. Ayrıca duvara C ve D noktasından bağlanmış halatlarla desteklenmektedir. Serbest

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

DÜZLEM ÇUBUK ELEMAN RİJİTLİK MATRİSİNİN DENEYSEL OLARAK BELİRLENMESİ

DÜZLEM ÇUBUK ELEMAN RİJİTLİK MATRİSİNİN DENEYSEL OLARAK BELİRLENMESİ XIX. ULUSAL MEKANİK KONGRESİ 24-28 Ağustos 2015, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon DÜZLEM ÇUBUK ELEMAN RİJİTLİK MATRİSİNİN DENEYSEL OLARAK BELİRLENMESİ Orhan Yapıcı 1, Emre Karaman 2, Sezer Öztürk

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (Shell Mesh, Bearing Load,, Elastic Support, Tasarım Senaryosunda Link Value Kullanımı, Remote Load, Restraint/Reference Geometry) Shell Mesh ve Analiz: Kalınlığı az

Detaylı

GÖRÜNTÜSÜ ALINAN BİR NESNENİN REFERANS BİR NESNE YARDIMIYLA BOYUTLARININ, ALANININ VE AÇISININ HESAPLANMASI ÖZET ABSTRACT

GÖRÜNTÜSÜ ALINAN BİR NESNENİN REFERANS BİR NESNE YARDIMIYLA BOYUTLARININ, ALANININ VE AÇISININ HESAPLANMASI ÖZET ABSTRACT GÖRÜNTÜSÜ ALINAN BİR NESNENİN REFERANS BİR NESNE YARDIMIYLA BOYUTLARININ, ALANININ VE AÇISININ HESAPLANMASI Hüseyin GÜNEŞ 1, Alper BURMABIYIK 2, Semih KELEŞ 3, Davut AKDAŞ 4 1 hgunes@balikesir.edu.tr Balıkesir

Detaylı

Uzay Çatı Sistemlerinin ANSYS Paket Programı Kullanılarak Statik Analizi

Uzay Çatı Sistemlerinin ANSYS Paket Programı Kullanılarak Statik Analizi Fırat Üniv. Fen ve Müh. Bil. Der. Science and Eng. J of Fırat Univ. 18 (1), 105-112, 2006 18 (1), 105-112, 2006 Uzay Çatı Sistemlerinin ANSYS Paket Programı Kullanılarak Statik Analizi M. Yavuz SOLMAZ

Detaylı

TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi

TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi TESTBOX Yapısal Sağlık Takibi (SHM) Uygulamaları Uygulama Notu AN-TR-401 TESTBOX Serisi Cihazlar ile Tarihi Bir Yapıda Kablosuz Yapısal Sağlık Takibi Anahtar Kelimeler: Yapısal Sağlık Takibi, Operasyonel

Detaylı

İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Şev Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi

İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Şev Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt: 8 Sayı: 1 s. 95-100, 2005 Vol: 8 No: 1 pp. 95-100, 2005 İnce Daneli Malzeme Kalınlığının, Dane Çapının ve Eğiminin Taşıma Gücüne Etkisi Servet YILDIZ, Oğuzhan

Detaylı

KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU

KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU KATMANLI KOMPOZİT KİRİŞLERİN GENETİK ALGORİTMA İLE OPTİMİZASYONU Fatih Karaçam ve Taner Tımarcı Trakya Üniversitesi, MMF Makine Mühendisliği Bölümü 030 Edirne e-mail: tanert@trakya.edu.tr Bu çalışmada

Detaylı

BETONARME KİRİŞLERİN KOMPOZİT MALZEMELER İLE GÜÇLENDİRİLMESİ. Zeki ÖZCAN 1 ozcan@sakarya.edu.tr

BETONARME KİRİŞLERİN KOMPOZİT MALZEMELER İLE GÜÇLENDİRİLMESİ. Zeki ÖZCAN 1 ozcan@sakarya.edu.tr BETONARME KİRİŞLERİN KOMPOZİT MALZEMELER İLE GÜÇLENDİRİLMESİ Zeki ÖZCAN 1 ozcan@sakarya.edu.tr Öz:Kompozit malzemelerin mühendislik yapılarının güçlendirilmesinde ve onarımında kullanılması son yıllarda

Detaylı

SONLU ELEMANLAR (FINITE ELEMENTS) YÖNTEMİ

SONLU ELEMANLAR (FINITE ELEMENTS) YÖNTEMİ SONLU ELEMANLAR (FINITE ELEMENTS) YÖNTEMİ Sonlu Elemanlar Yöntemi, çeşitli mühendislik problemlerine kabul edilebilir bir yaklaşımla çözüm arayan bir sayısal çözüm yöntemidir. Uniform yük ır Sabit sın

Detaylı

ProMark 800 ve GNSS Teknolojisindeki Büyük Gelişmeler. Türkiye Tek Yetkili Temsilcisi

ProMark 800 ve GNSS Teknolojisindeki Büyük Gelişmeler. Türkiye Tek Yetkili Temsilcisi ProMark 800 ve GNSS Teknolojisindeki Büyük Gelişmeler Türkiye Tek Yetkili Temsilcisi 10.Eylül.2012 ProMark 800 ü Tanıtmak Spectra Precision dan yeni GNSS Alıcısı Trimble Firması Ashtech Firmasını kendi

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI. (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KAYA MEKANİĞİ DERSİ LABORATUVARI (2014-2015 Güz Dönemi) NOKTA YÜK DAYANIMI DENEYİ THE POINT LOAD TEST DENEY:4 Amaç ve Genel Bilgiler: Bu deney, kayaçların

Detaylı

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVAR CİHAZLARI ALIM İŞİ TEKNİK ŞARTNAME. Genel Çalışma Koşulları: 0-40 C. Sıcaklık

HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVAR CİHAZLARI ALIM İŞİ TEKNİK ŞARTNAME. Genel Çalışma Koşulları: 0-40 C. Sıcaklık HAVACILIK VE UZAY MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVAR CİHAZLARI ALIM İŞİ TEKNİK ŞARTNAME Genel Çalışma Koşulları: Sıcaklık 0-40 C Nem 80% (31 C altında) 50% (40 C da) Elektrik Teknik şartnamede listelenen CİHAZ 1-12

Detaylı

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 TURQUOISE 2.0 UTS Tribometer T10/20 Yüksek kalite, hassas ölçüm Esnek Tasarım Akademik bakış açısı Hassas ve güvenilir ölçüm TRIBOMETER T10/20 UTS Mühendislik firması

Detaylı

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI

BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI tasarım BELĐRLĐ BĐR SIKMA KUVVETĐ ETKĐSĐNDE BĐSĐKLET FREN KOLU KUVVET ANALĐZĐNĐN YAPILMASI Nihat GEMALMAYAN, Hüseyin ĐNCEÇAM Gazi Üniversitesi, Makina Mühendisliği Bölümü GĐRĐŞ Đlk bisikletlerde fren sistemi

Detaylı