ÖNS ÖZ. Ma nevi destekleri yle her za man yanı mda olan aileme ve arkadaşları ma,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖNS ÖZ. Ma nevi destekleri yle her za man yanı mda olan aileme ve arkadaşları ma,"

Transkript

1 ÖNS ÖZ Yapılan çalış ma süresi nce her t ürl ü yardı m, destek ve anl ayışları i çi n Sayın Doç. Dr. Or han İnce ye, Deneysel çalış mal arda verdi kleri yardı m ve bilgiler i çi n Sayı n Doç. Dr. Bahar Kasapgil İnce ye ve araştır ma görevlisi Sayı n Nil gün Ay man Öz e, Çalış manı n çeşitli aşa mal arı nda verdi kleri destek i çi n arkadaşları m Sayın Dol unay Şakar, Nilay Sayı, Güli n Özil kiz, Barış Önel, Banu Sı zırıcı ve Arzu Acar a, İşlet me verileri ni n el de edil mesi nde yardı ml arı ndan dol ayı Sayı n Must afa Kol ukırı k ve Sayı n Özge Eyi ce ye Ma nevi destekleri yle her za man yanı mda olan aileme ve arkadaşları ma, Çok teşekkür edi yorum. Eyl ül 2002 Bengü KOÇARSLAN ii

2 İ Çİ NDEKİ LER KI SALT MALAR TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ ÖZET SUMMARY vi vii ix xi xii 1. Gİ Rİ Ş Çalış manı n Anl a mve Öne mi Çalış manı n Amaç ve Kapsa mı 3 2. ANAEROBİ K ARI TI MI N TEMEL ESASLARI Anaerobi k Arıtı mın Avant aj ve Dezavant ajları Anaerobi k Arıtı mın Genel Tanı mı Anaerobi k Arıtı mın Mi krobi yol ojisi ve Bi yoki myası Hi droliz Asit Fazı Met an Üreti mi İşlet meye Al ma ve Pr oses Kontrol ü Çevresel Fakt örler ph ve Al kali nite Sıcaklı k Besi Maddesi İhti yacı Karıştır manı n Etkisi Toksisite ve İnhibisyonun Et kisi Uçucu Asit İnhi bisyonu Sülfür İnhibisyonu Amonyak Azot u İnhi bisyonu Ağır Met al İnhi bisyonu ANAEROBİ K REAKTÖRLER Reakt ör Seçenekl eri Kl asi k Anaerobik Reakt örler Yukarı Akışlı Anerobi k Ça mur Yat akl arı Anaerobi k Kontak Reakt örler Anaerobi k Filtrel er Döner Diskler Anaerobi k Genişletil miş/ Akışkan Yat aklı Reakt ör Hi brit Reakt ör(havasız Ça mur Yat aklı Filtre) İki Kade meli Havasız Reakt ör TEKEL FABRİ KALARI ARI TMA SİSTEMLERİ Rakı Üreti mi Anason 40 iii

3 Suma Hazırlık Aşa ması Da mıt ma Kanyak Üreti mi Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Distilasyon Atıksul arı Evsel Atı ksular Proses Akış Şeması nı n Açı klanması Atı ksu Ön Çökt ür me Havuzu Kont ak Havuzu Anaerobi k Reakt ör Tankı Plakalı Çökelt me Tankı I. Haval andır ma Havuzu I. Çökeltme Tankı II. Haval andır ma Havuzu II. Çökeltme Havuzu Belt Filtre- Ça mur Susuzl aştır ma Tekel Tekirdağ İçki Fabri kası Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Tekel İstanbul İçki Fabri kası Atı ksu Özellikleri Arıt ma Siste mi Distilasyon Atı ğı Terfi Mer kezi Çökelt me Tankı Resirkül asyon Tankı Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yatağı Granül Çamur Deposu METOT VE YÖNTEMLER Spesifi k Met an Akitivite Testi Spesifi k Met an Akti vite Test Düzeneği Laborat uvarda Spesifi k Met an Akti vite Testi İçi n Yapılan Çalış malar Mi krobi yol oji k Çalış mal ar Direkt Mi kroskobi k Sayı m Yönt e mi TEKEL FABRİ KALARI ANAEROBİ K ARI TMA TESİ SLERİ 66 PERFORMANSLARI Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Perfor mansı Tekel Tekirdağ İçki Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 70 Perfor mansı Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 73 Perfor mansı Tekel İstanbul İçki Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 76 Perfor mansı 7. DENEYSEL SONUÇLAR SMA Testi Sonuçl arı Mi krobi yol oji k Çalış ma Sonuçl arı SONUÇLAR ve ÖNERİ LER Sonuçl ar 91 iv

4 8. 2. Öneriler 94 KAYNAKLAR 95 EKLER 97 ÖZGEÇMİ Ş 147 v

5 KI SALT MALAR AKM UAKM HRT S MA KOİ BOİ HRT : Askı da Katı Madde : Uçucu Askı da Katı Madde : Hi droli k Bekl et me Süresi : Spesifi k Met an Akti vite Testi : Ki myasal Oksijen İhti yacı : Bi yoki myasal Oksijen İhti yacı : Hi droli k Bekl et me Süresi vi

6 TABLO Lİ STESİ Sayfa No Tabl o Bi yoenerji ve Aktif Ça mur Prosesleri ni n Ti pi k Tasarı m 5 Para metreleri ve Perfor mansları nı n Karşılaştırıl ması Tabl o Kar bonhi dratlardan ve Ami noasitlerden Uçucu Asitleri n Üreti mi 14 Tabl o Uçucu Asitlerden Asetat Ür eti mi 14 Tabl o Met an Ar kel eri ni n Substrat Kullanı mı 18 Tabl o Anaerobi k Arıtı mı n İzlenmesi ve Kontrol ü İçi n Önerilen 19 Para metreler Tabl o Anaerobi k Arıtı mperformans Değerleri 21 Tabl o Çeşitli Mi kro- Nütrientlerin Faydalı İnhi bit ör ve Toksi k Et kileri 25 Tabl o Amonyak Azot u Konsantrasyonl arı nı n Anaerobi k Arıtı m 26 Üzeri ndeki Et kisi Tabl o Anaerobi k Kont ak Reaktörler 33 Tabl o Nevşehir Rakı Fabri kası Atı ksu Tasarı mpara metrel eri 43 Tabl o SKKY Al kol ve Al koll ü İçki Üreti mi ve Benzerleri 55 Tabl o Seyrelt me Suyu 61 Tabl o Tabl o Far klı ph Değerleri ndeki Akti vite Yüzdesi ve İnhibisyon Değerleri Çeşitli Substratlar İçi n Elde Edilen Pot ansi yel Metan Üreti m Hı zl arı Tabl o Tekel Fabri kaları Mi krobiyol oji k Sayı msonuçl arı 88 Tabl o Tekel Fabri kaları Deneysel Sonuçl arı 91 Tabl o C. 1. Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Yılı İşlet me Verileri Tabl o C. 2. Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Yılı ph Değişi mi İşlet me Verileri Tabl o C. 3. Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Yılı Sıcaklı k Değişi mi İşlet me Verileri Tabl o C. 4. Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Yılı HRT Değişi mi İşlet me Verileri Tabl o C. 5. Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü Yılı Bi ogaz Değişimi İşlet me Verileri Tabl o C. 6. Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 2000 Yılı İşlet me Verileri Tabl o C. 7. Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı Bi ogaz Değişi mi Verileri Tabl o C. 8. Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı Yılı İşlet me Verileri vii

7 Tabl o C. 9. Tabl oc. 10 Tabl oc. 11 Tabl oc. 12 Tekel İstanbul İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı Yılları Arası İşlet me Verileri Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü SMA Sonuçl arı Tekel Tekirdağ İçki Fab. ve Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akı şlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı SMA Sonuçl arı Tekel İstanbul İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı SMA Sonuçl arı viii

8 ŞEKİ L LİSTESİ Sayf a No Şekil Anaerobi k Dönüşüm Aşamal arı 8 Şekil Dokuz Fazlı Model 9 Şekil Anaerobi k Bi yodönüşüm Aşa mal arı ndaki Mi kroorgani z ma 10 Gr upl arı Şekil Anaerobi k Arıtı mdaki Substrat Kullanı mı ve Mi kroor gani z ma 12 Ti pl eri Şekil H 2 Kıs mi Bası ncı nı n Metan Üreti mi Süreci ndeki Öne mi 15 Şekil Anaerobi k Arıtı m Aşa ması nda Et ki n Ol an Türler 17 Şekil Kl asi k Anaerobi k Reakt ör 29 Şekil Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 31 Şekil Anaerobi k Kont ak Reaktör 33 Şekil Anaerobi k Filtre 34 Şekil Döner Disk 35 Şekil Anaerobi k Genişletil miş / Akışkan Yat aklı Reakt ör 37 Şekil Hi brit Reakt ör 38 Şekil İki Kade meli Havasız Reakt ör 39 Şekil Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Arıt ma Tesisi Akım Şe ması 47 Şekil Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Arıt ma Tesisi Şe ması 51 Şekil Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Arıt ma Tesisi Akı m Şe ması 54 Şekil Tekel İstanbul İçki Fabrikası Arıt ma Tesisi Akı mşe ması 58 Şekil 5. 1 Spesifi k Met an Akti vite Test Düzeneği 62 Şekil 5. 2 Gaz Öl çümünün Şe mati k Gösteri mi 63 Şekil Gaz Öl çüm Siste mi ni n Kali brasyonu İçi n Kullanılan Al et 63 Şekil Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Anaerobi k Kont ak Reakt örü KOİ 68 Gi deri mperfor mansı Değişi mi Şekil Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü 69 Or gani k Yük Değişi mi Şekil Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 71 Yat ağı KOİ Perfor mansı Değişi mi Şekil Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 72 Yat ağı Or gani k Yük Değişi mi Şekil Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Anaerobi k Ça mur Yat ağı 74 KOİ Gi deri mperfor mansı Değişi mi Şekil Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 75 Ça mur Yat ağı Or gani k Yük Değişi mi Şekil Tekel İstanbul İçki Fab. Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 78 Gi riş- Çı kış KOİ Kons ve KOİ Gi deri mperfor mansı Değişi mi Şekil Tekel İstanbul İçki Fab. Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 79 Or gani k Yük Değişi mi Şekil Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü SMA 83 Sonucu Şekil Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 83 ix

9 Şekil Şekil Şekil Şekil Şekil Şekil Şekil Şekil A. 1. Şekil A. 2. Şekil A. 3. Şekil A. 4. Şekil A. 5. Şekil A. 6. Şekil A. 7. Şekil A. 8. Şekil A. 9. Şekil A. 10. Şekil A. 11. Şekil A. 12. Şekil A. 13. Şekil B. 1 Şekil B. 2. Şekil B. 3 Şekil B. 4. Yat ağı SMA Sonucu Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 84 Ça mur Yat ağı SMA Sonucu Tekel İstanbul İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 84 Yat ağı SMA Sonucu Tekel Fabri kaları Anaerobi k Reakt örleri ndeki Ot ofloresan Met an 86 Ar kel eri ni n Kendi İçi ndeki Yüzdesi Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü 89 Ot ofl oresan Met an Ar keleri ve Di ğer Mi kr. Dağılımı Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 89 Yat ağı Ot ofl oresan Met an Ar keleri ve Di ğer Mi kr. Dağılı mı Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 90 Ça mur Yat ağı Ot ofl oresan Met an Ar kel eri ve Di ğer Mi kr. Dağılı mı Tekel İstanbul İçki Fab. Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 90 Ot ofl oresan Met an Ar keleri ve Di ğer Mi kr. Dağılımı Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü 98 Gi riş- Çı kış KOİ Konsantrasyonu Değişi mi Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Anaerobi k Kont ak Reakt örü ph 99 Değişi mi Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Anaerobi k Kont ak Reakt ör ü 100 Sı caklı k Değişi mi Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Anaerobi k Kont ak Reakt örü HRT 101 Değişi mi Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası Anaerobi k Kont ak Reakt örü 102 Met an Veri mi Değişi mi Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 103 Yat ağı Giriş- Çı kış KOİ Kons. Değişi mi Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 104 Yat ağı ph Değişi mi Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 105 Yat ağı Sıcaklı k Değişi mi Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 106 Ça mur Yat ağı Giriş- Çı kış KOİ Konsantrasyonu Değişi mi Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 107 Ça mur Yat ağı Sıcaklı k Değişi mi Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k 108 Ça mur Yat ağı ph Değişimi Tekel İstanbul İçki Fab. Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 109 ph Değişi mi Tekel İstanbul İçki Fab. Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur Yat ağı 110 Met an Veri mi Değişi mi Tekel Nevşehir Rakı Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 112 Yat ağı Ot ofl oresan Metan Ar keleri ni n Dağılı mı Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 112 Yat ağı Ot ofl oresan Metan Ar keleri ni n Dağılı mı Tekel Çanakkal e İçki Fabri kası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 113 Yat ağı Ot ofl oresan Met an Ar keleri ni n Dağılı mı Tekel İstanbul İçki Fabrikası Yukarı Akışlı Anaerobi k Ça mur 113 Yat ağı Ot ofl oresan Met an Ar keleri ni n Dağılı mı x

10 xi

11 ÖZET ALKOLLÜ İ ÇKİ ENDÜSTRİ Sİ ATI KS ULARI NI N ANAEROBİ K ARI TI MI NDA ETKİ N OLAN TÜRLERİ N SAYI LARI NI N VE AKTİ Vİ TELERİ Nİ N BELİ RLENMESİ Bu çalış mada, Tekel fabrikaları nda işlet mede bul unan anaerobi k arıt ma t esisleri ndeki atı ksu ko mpozisyonu, reakt ör ti pi, işlet me koşulları nı n et ki n ol an mi kr obiyal t ürler üzeri ndeki et kileşi mi araştırıl mıştır. Bu kapsa mda Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası, Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası, Tekel Tekirdağ İçki Fabri kası, Tekel İstanbul İ çki Fabri kası anaer obi k arıt ma tesisleri nden alı nan bi yol oji k ça mur ör nekl eri nde et ki n ol an t ürler ve sayıları Epifl oresan mi kr oskobu kullanılarak t espit edil miştir. Belirlenen anaerobik t ürleri n akti viteleri, spesifik metan akti vite t esti ( SMA) kullanılarak öl çül müştür. Tekel Tekirdağ İçki Fabri kası yukarı akışlı anaerobi k çamur yat ağı nda KOİ gi deri m veri mi; %55-90, pot ansi yel met an üreti m hı zı ( PMÜ) ; 376 ml CH 4 / gr. UAKM. gün, Nevşehir Rakı Fabri kası anaerobik kont ak reakt öründe, KOİ gi deri m veri mi; %75-80, P MÜ hı zı; 263 ml CH 4 / gr. UAKM. gün, Çanakkal e Kanyak Fabri kası yukarı akışlı anaer obi k ça mur yat ağı nda KOİ gi deri m veri mi; %70-75, PMÜ hı zı; 230 ml CH 4 / gr.uakm. gün ol arak bul unmuşt ur. Her üç anaerobi k reakt örde ot ofl oresan özelliğe sahi p met an arkesi ol arak kısa çubuk, bunu t aki ben orta ve uzun çubuk t ürleri gözl enmi ştir. İstanbul İçki Fabri kası yukarı akışlı anaerobi k ça mur yat ağı KOİ gi deri m veri mi %90-95, P MÜ hı zı 350 ml CH 4 / gr. UAKM. gün ol arak belirlenmi ştir. İstanbul İçki Fabri kası yukarı akışlı anaerobi k ça mur yat ağı nda, di ğer reakt örlerden farklı ol arak baskı n ot ofl oresan met an t ürü Met hanococcus, bunu t aki ben kısa, orta, uzun çubuk ve Met hanosarci na t ürleri bul unmuşt ur. S MA t ekni ği ni n kullanıl ması ile siste mi n pot ansi yel yükl e me kapasitesi ni n belirlenmesi ve opti mu m i şlet me koşulları nı n t espiti mü mkündür. S MA sonuçl arı ile herbir siste mi n perfor mansı karşılaştırıl mış, atıksu ko mpozisyonu, reaktör ti pi ve mi kr obi yal türler arası ndaki et kileşi mi ncelenmi ştir.

12 SUMMARY DETERMI NATI ON OF NUMBERS AND ACTI VI TI ES OF DOMI NANT SPECI ES I N ANAEROBI C REACTORS TREATI NG ALCOHOL DI STI LLERY EFFLUENTS In t his st udy, t he relationshi ps bet ween wast ewat er characterizati on, react or t ype and operati ng conditions on t he acti ve mi crobi al speci es i n t he anaerobi c treat ment pl ants( ATP) of Tekel factories were investi gated. In t his research, t he numbers and co mposition of species i n bi ol ogi cal anaer obi c sl udge sa mpl es t aken fro m Tekel Nevşehir Raki Fact ory ATP, Tekel Çanakkal e Cognac Fact ory ATP, Tekel Tekirdağ Di stillery Fact ory ATP and Tekel Istanbul Di stillery Fact ory ATP were det er mi ned by Epifl uorescence mi croscope. The acti vities of t he det ermi ned anaerobi c species were measured by specific met hanogeni c acti vit y ( SMA) t est. It was f ound t hat t he COD r e moval efficiency and the pot ential acet oclastic met hane pr oducti on ( PMP) rate i n upfl ow anaerobi c sl udge bl anket of Tekel Tekirdağ Di stillery Fact ory were percent and 376 ml CH 4 / gr. VSS. day; COD r e moval efficiency and P MP r at e i n Tekel Nevşehir Raki Fact ory were percent and 263 ml CH 4 / gr.vss. day; COD r e moval efficiency and P MP r at e i n Tekel Çanakkal e Cognac Fact ory were percent and 230 ml CH 4 / gr. VSS. day; COD r e moval efficiency and PMP r at e i n Tekel Istanbul Di stillery Fact ory percent and 350 ml CH 4 / gr. VSS. day; respecti vel y. In t hese react ors, short rods, medi um and l ong r ods archea were det er mi ned as a do mi nant aut ofl uorescent met hane speci es. In upfl ow anaerobi c sl udge bl anket of Istanbul Di stillery Fact ory, Met hanococcus was f ound as do mi nant aut ofl uorescent met hane species foll owed by short, medi um, long rods and Met hanosarci na species. As a result, it was possi ble t o fi nd t he pot ential l oadi ng capacit y of t he syste m and t o control t he st ability of syste m by usi ng S MA t echni que. Results of S MA tests were compared t o t he each syste m perfor mances and wast ewat er co mposition, and t he relationshi ps bet ween react or type and mi crobi al speci es were investi gated. xii

13 1. Gİ Rİ Ş 1. 1 Çalış manı n Anl a mve Öne mi Son yıllarda Doğal kaynakl arı n zararlı çevre et kileri nden kor unması i çi n anaer obi k arıt ma siste ml eri kullanıl makt adır. Anaerobi k arıt ma t eknol ojileri ni n kullanı mı geliş mekt e ol an ül keler içi n yenilebilir kaynakl arın kullanı mı; dol ayısı yla ekol oji k ve ekono mi k pr obl e ml eri n çözü mü i çi n öne mli bir yol dur. Anaerobi k arıtım, daha az atı k bi yokütle üret me, enerji kaynağı ol arak kullanılabilecek bir ni hai ürün ( met an gazı) ver me, konsantre atıksul ar i çi n daha fazla arıt ma kapasitesi ne sahi p ol ma gi bi avant ajlara sahi p ol up giderek artan bir kullanı mal anı na sahi ptir. Anaerobi k siste ml erde or gani k madde gi deri mi orta mdaki met an arkel eri ni n mi kt arı na ve akti viteleri ne bağlı dır. İl k aşa ma ol an asit fazı nda or gani k bileşi kler asit bakt erileri tarafı ndan organi k asitlere dönüşt ürülür, daha sonra i ki nci aşa ma ol an met an fazı nda met an ar keleri t arafı ndan bu bileşi kler CH 4 ve CO 2 e dönüşt ürül mekt edir. Bununl a birlikte orta mda bir mi kt ar bi yokütle de ol uş makt adır. Anaerobi k arıt ma sist eml eri ni n gi der me verimi ni kontrol eden faktörler met an arkeleri ni n mi kt arı ve akti viteleri dir. Di ğer bir deyişle yet erli mi kt arda aktif met an üreten mi kroorgani z mal arın varlığı dır (İnce vd., 1995). Anaerobi k arıt ma sisteml eri ni n t asarı mı nda uçucu askı da katı madde ( UAKM) para metresi kullanıl maktadır, ancak bu para metre ne t ürleri ni n mi kt ar ve akti vitesi, ne aktif bi yokütle ne de parti kül er madde miktarı nı göster mekt edir. Anaer obi k siste ml eri n işlet meye alın ma ve işlet me döne ml eri nde perfor mansları hali hazırda KOİ, BOİ, gaz veri mi ve ko mpozisyonu, uçucu yağ asitleri, al kali nite, ph gi bi kl asi k para metrelerle öl çül mektedir. Bu para metreler sadece siste mi n o anki veri mi hakkı nda bil gi ver mektedir. Anaerobi k arıt ma siste ml eri ni n işlet meye al ma döne ml eri nde yükl e mel er belli bir t e mel e dayandırıl madan, bir di ğer deyişle met an arkeleri ni n kal dıracağı yük hesapl anmadan uygul andı ğı ndan dol ayı siste ml eri n işlet meye alı nması uzun döne ml erde gerçekl eşmekt edir. Aynı za manda i şlet meye alı ndı ktan sonra gerek st abilitesi ni n kor unması gerekse gel ecekt eki işlet me 1

14 koşullardan doğabilecek ol umsuz geliş mel ere karşılık siste mi n t epkisi ni bu para metrelerle belirle mek mü mkün değil dir (İnce vd., 1996). Bu sor unl ara çözü m getir mek a macı yl a spesifik met an akti vite ( SMA) t esti kullanılır. Siste mden alınan ça mur ör neği nde potansi yel met an üreti m hızı, spesifi k met an akti vite t esti kullanılarak belirlenir. Bu arada siste mden el de edilen gerçek met an üreti m hı zı hesap edilir. Gerçek met an üreti m hı zı nı n pot ansi yel metan ür eti m hı zı ndan belli oranda düşük t ut ul ması sureti yle işlet meye al ma döne mi nde uygun yükl e mel er belirlenir. Böyl ece gel ecekt eki uygun ol mayan yükl e me koşulları ndan doğabilecek işlet me koşulları ndan siste m perfor mansı nı n ol umsuz etkilenmesi önl enmi ş ol ur (İnce vd., 1996). S MA t esti ni n kullanıl ması yla sonuç ol arak, anaerobi k siste ml eri n işletmeye al ma süresi kısal makt a, sistemi n st abilitesi ni n kontrolü ve perfor mansı nı n sürekliliği ni n kor unması sağl anmakt a ve anaerobi k reakt örlerde t ut ul ması gereken bi yokütle mi kt arı belirlenmekt edir (İnce vd., 1994). Anaerobi k reakt ör i çi ndeki mi kroorgani z ma populasyonu ve t ürleri anaer obi k arıt ma tesisi ni n perfor mansı açısı ndan ol dukça öne mli dir. Son ür ün ol an met an üreti mi nde rol al an met an t ürlerini n mi kt ar ve çeşitliliği değişen çevre şartları na asit bakt erileri ne göre daha hassastır ve arıt ma perfor mansı açısı ndan biri nci derecede öne m t aşır. Anaerobi k reakt örlerdeki atı ksu ko mpozisyonu, reakt ör ti pi, aşı ça mur u gi bi değişi ml er mi kroorgani z ma t opl ul uğunun sayı ve akti vitesi ni et kiler. Aynı atı ksuyu arıtan fakat daha fazla mi kt arda aset okl asti k met an t opl ul uğu i çeren bir anaerobi k ça mur un kullanıl ması veya işlet me koşulları nı n opti mi ze edil mesi yl e sağlanabilecek daha aktif bir anaerobi k bi yol ojik ça mur he m daha küçük reakt ör haci ml eri ni n kullanıl ması na he m de işlet me masrafları nı n öne mli öl çüde azaltıl ması na olanak sağlayabilir (İnce vd., 2002). 2

15 1. 2. Çalış manı n Amaç ve Kapsa mı Bu çalış mada Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası, Tekel Tekirdağ İçki Fabrikası, Tekel Çanakkal e Kanyak Fabrikası ve Tekel İstanbul İçki Fabri kası atı ksul arı nı n arıtı mı nda kullanılan anaerobi k arıtma t esisleri ni n son yıllardaki arıt ma verileri ni n i ncelenmesi ve spesifi k met an aktivite t est düzeneği nden yararlanılarak opti mum i şl et me koşulları nı belirlenmesi hedeflenmi ştir. Reakt örlerde et ki n ol an t ür sayıları nı n ve akti viteleri ni n aşı ça mur u, reakt ör ti pi ve atıksu değişi ml eri nden ne şekil de et kilendi ği ni belirle mek a maçl anmı ştır. Biri nci böl ümde, çalışmanı n anl a m ve öne mi belirtilerek ve a maç ve kapsa mı hakkı nda bil gi veril miştir. Çalış manı n i ki nci böl ümünde, anaerobi k arıt manın t e mel esasları üzeri nde dur ul arak, anaerobi k arıtı mı n avantajları, mi krobi yol ojisi ve bi yoki myası, çevre fakt örleri ni n arıt ma üzeri ndeki et kileri üzeri nde durul muşt ur. Üçüncü böl ümde, anaerobi k arıt ma siste ml eri t anıtılarak avant aj ve dezavant ajları belirtil miştir. Dör düncü böl ümde, Tekel Nevşehir Rakı Fabri kası, Tekel Tekirdağ İçki Fabri kası, Tekel Çanakkal e Kanyak Fabri kası ve Tekel İstanbul İçki Fabri kası anaer obi k arıt ma tesisleri hakkı nda genel bil gi veril miştir. Beşi nci böl ümde, spesifik met an akti vite t est düzeneği t anıtıl mış ve hesapl anması hakkı nda bil gi veril miştir. Ayrıca mi krobi yol oji k çalış ma yönt e mi hakkı nda gerekli açı kla mal ar yapıl mıştır. Altı ncı böl ümde, Tekel fabri kaları ndan alı nan işlet me verileri doğrult usunda anaerobi k reakt örleri n gideri mperfor mansları ve işlet me koşulları incelenmi ştir. Yedi nci böl ümde, yapılmı ş ol an deneysel çalış mal ar, S MA t esti sonuçl arı ve mi kr obi yol oji k çalış ma sonuçl arı olarak veril miştir. Seki zi nci böl ümde ise, sonuç ve öneriler belirtil miştir. 3

16 2. ANAEROBİ K ARI TI MI N TEMEL ESASLARI Anaerobi k Arıtı mı n Avantaj ve Dezavant ajları Anaerobi k mi kroorganiz mal ar hakkı nda mi krobi yol oji ve bi yoki netik bil gileri arttıkça, atı ksuları n anaerobi k arıtı mı na verilen öne m art makt adır. Bununla birlikte, aerobi k siste ml erle karşılaştırıldı ğı nda anaerobi k siste ml eri n başlıca avant ajları şu şekil dedir (Speece vd., 1995). 1. Aer obi k ol arak 1 kg KOİ eşdeğeri organi k maddeni n arıtıl ması i çi n gerekli 1, 5-6 kw-saat oksijen gi deri, anaerobi k siste ml erde t a ma mi yl e ortadan kal kmaktadır. 1 kg KOİ eşdeğeri organi k maddeni n anaerobi k arıtımı sonucu yakl aşı k 2, 7 kw- saat eşdeğeri met an gazı ortaya çı kmakt adır. Bu gaz reakt örü ı sıt mak i çi n kullanılabil di ği gi bi di ğer böl üml ere de enerji sağlar. 2. Azot, fosfor gi bi t e mel besi maddel eri i hti yacı anaerobi k siste ml erde %90 daha azdır. 3. Anaerobi k siste ml erde oluşan bi yol oji k ça mur mi kt arı, aerobi k siste ml er göre çok azdır. Genellikle aerobi k arıt maya giren 100 gr organi k karbondan yakl aşık 50 gr bi yol oji k ça mur ol uşt uğu hal de havasız arıt mada buna karşı gel en bi yol oji k ça mur mi kt arı 1-5 gr ci varı ndadır. Dol ayısı yla anaerobi k arıtı mda giderilen organi k karbonun %90-98 i met ana dönüşt ürül ür. 4. Anaerobi k siste ml erde haci msel organi k yükl e me, aerobi k siste ml ere göre 5-10 kat daha fazl adır. Bu durum anaerobi k reakt ör haci ml eri ni n aerobi k reaktörlere göre çok daha küçük ol ması na ol anak verirken, ilk yatırı m mali yetleri nde öne mli bir azal ma sağl a makt adır. 5. Aer obi k siste ml erde, özellikle çözücü maddeler i çeren atı ksul arda gör ül en haval andır ma kaynaklı yüksek t ürbül ans ve/veya kabarcı kları n yol açtı ğı köpükl enme sorunu, anaerobi k siste ml erde büyük ölçüde azal makt adır. 6. Anaerobi k siste ml er, şarap ve şeker üreti mi gi bi yılda sadece 2-4 ay atı ksu üret en işlet mel er i çi n çok uygundur. Anaerobi k mi kroorgani z mal ar beslenmedi kleri durumda bile canlılıklarını aylarca koruyabil mektedirler. 4

17 7. Reakt ör kapalı ol duğundan rahatsız edici kokuya yol aç maz. 8. Ar a ve son ürünl eri kolaylıkla belirlenebil di ği içi n, kontrol ü mü mkün ol maktadır. Bi yoenerji prosesleri yle aerobi k eşdeğeri ol an aktif ça mur un karşılaştırıldı ğı t abl o 2. 1 de, yükl e me oranl arı, enerji t üketi mi ve reakt ör boyutları ndaki avant ajlar gösteril miştir ( Ri ppon, 1983). Anaerobi k arıt manın KOI ni n 4000 mg/l yi geç mesi hali nde daha ekono mi k ol duğunu, KOI mg/l ol duğunda i se, aerobi k siste m mali yeti ni n dörtte biri olduğunu belirtil miştir. Tabl o 2. 1 Bi yoenerji ve Aktif Ça mur Pr osesleri nin Ti pi k Tasarı m Para metreleri ve Perfor mansları nı n Karşılaştırıl ması ( Ri ppon, 1983) Tasarı mpara metrel eri Aktif Ça mur Bi yoenerji - Bi yol oji k yükl e me oranl arı, 0, 2 0, 2 kg BOI / kg AKM- gün - Reakt ördeki ça mur. ( AKM) mg / l Reakt ör boyut u, m 3 /t on BOI- gün Karıştır ma veya haval andırıcı gücü, 34 k Wsaat / 1000 m Separat ör taş ma hızı, m/saat 1, 0 ( AKM3000) 0, 5 ( AKM10000) - Ça mur geri devir po mpalama oranı, 100 besle me yüzdesi Reakt ör sıcaklı ğı, C Ti pi k Perfor mans Değerl eri Aktif Ça mur Bi yoenerji - BOI gi der me oranı, % Ça mur üreti mi, kg / kg BOI 0, 2 0, 02 - Gazı n f uel-oil eşdeğeri, kg / ton BOI - Arıtılabilecek en yüksek BOI değeri, mg / l - Arıtılabilecek, ekono mi k en düşük 100 BOI değeri, mg / l 1000 Açı kl a ma [ N1]: Ne ol duğunu bul Bu t abl odan da görül ebileceği gi bi, her i ki proses de aynı oranda BOI gi deri mi sağlarken, bi yoenerji reakt örleri ni n boyut u aktif ça mur reakt örünün yarısı ndan azdır. 5

18 Aynı za manda, aktif ça mur reakt örünün güç gereksi ni mi yedi kat daha fazladır. Aktif ça mur prosesi ni n ça mur üreti mi, bi yoenerji prosesi ni n on katı dır. Anaerobi k arıtı mı n avantajları yanı nda şu dezavant ajları da bul un makt adır ( Speece vd., 1995): 1. Endüstri yel atı ksuları n arıtı mı nda bu pr osesi n kullanı mı et kileyen en öne mli sorun, opti mu m i şlet me i çi n gerekli ol an ni sbet en yüksek sı caklı k değeri dir. Met an üreti mi ni n yet ersiz ol duğu seyreltik sul arda reakt örün ı sıtıl ması önemli bir probl e m ol uşt ur makt adır. Bu dur umda daha düşük sı caklı klarda çalışabilen mezofilik anaerobi k sisteml er kullanılır. 2. Anaerobi k siste ml erde met an arkeleri ni n büyüme hı zı yavaş ol up siste mi n işlet meye alı nması zaman al makt adır. Büyüme hı zı nı n yavaş ol ması, atı k yükünün değişkenli ği ne, sıcaklı ğa ve çevresel faktörlere bağlı dır. 3. İşlet meni n denge hali ne gel ebil mesi i çi n uzun çamur yaşı gerekli dir, bu nedenl e de zayıf atı klarda anaerobi k arıtı m kı sıtlayıcı olur. Böyl e bi r dur u mda daha büyük reakt örler gerekti ği içi n mali yet artar. 4. Anaerobi k arıtı mda orta mdaki yüksek konsantrasyondaki a monyak azotunun gi deri mi ni n mü mkün ol mayışı dol ayısı yla ilave aerobi k siste ml ere ihti yaç duyul makt adır Anaerobi k Arıtı mı n Genel Tanı mı Anaerobi k arıt ma, bi yolojik ol arak ayrışabilen maddel eri n oksijensiz ort a mda bi yol oji k işle ml er aracılığı ile CH 4 ve CO 2 gi bi son ür ünl ere dönüştürül mesi ni sağlayan mi krobi yal bir prosestir. Or gani k madde CO 2, CH 4, H 2 O, bi yokütle Basit bir yakl aşı m ol arak, anaerobi k arıtı mı n adıml arı şu şekil dedir: İl k adı mda; katı ko mpl eks or gani kler, polisakkaritler, protei nler, li gni n ve li pi dler enzi ml er vasıtası yla suda çözünerek çözünebilir ürünl ere dönüşür. Bu i şle ml er hi droliz aşa ması nda gerçekl eş mekt edir. İ ki nci adı mda; hidrolize ol an basit organik maddel er asit ojen bakt erileri t arafından pr opi yoni k, bütri k ve val eri k asit gi bi uçucu asitlere fer mant e ol ur. Daha sonra aset ojen kade mede, uçucu yağ asitleri aseti k asit, H 2 ve CO 2 e dönüşür. Son adımda; bir gr up met an arkel eri ni n yardı mı ile asetattan, di ğer grup met an arkel eri nin yardı mı ile de CO 2 ve H 2 den, CH 4 üreti mi 6

19 gerçekl eş mekt edir. Bunun yanı sıra CO 2 ve çok düşük sevi yede H 2 S ol uş makt adır. Bu aşa mal ar Şekil 2. 1 de gösteril mekt edir (Stronach vd., 1986). Çeşitli araştır macılar t arafı ndan bazı t anı ml ar yapılarak anaerobi k dönüşü m model yakl aşı ml arı ol uşt urul muşt ur: 4 fazlı model 6 fazlı model ( Guj er ve Zehnder, 1983) 9 fazlı model ( Harper ve Pohl and, 1986) Bu modeller arası nda Har per ve Pohl and ı n geliştirdi ği 9 fazlı model en f azl a geçerliliğe sahi ptir. Şekil 2. 2 de gösterilen 9 fazlı modeli n adı ml arı şu şekildedir: 1) Or gani k poli merleri n fakültatif ve zorunl u anaerobi k mi kroorgani zmal arı n ürettiği hücre dışı enzi ml er tarafı ndan hi drolizi 2) Or gani k mono merleri n hi drojen, bi karbonat, prüvat, al koller ve düşük yağ asitleri ne hi drolizi 3) İndirgenen or gani k ür ünleri n zorunl u hi droj en üreten asit bakt erileri t arafı ndan hi drojen, bi karbonat, asetat a oksi dasyonu 4) Ho moasetat fer mant asyonu yapan bakt eriler tarafı ndan bi karbonattan aset at üreti mi 5) Sülfat ve nitrat i ndirgeyen bakt eriler t arafı ndan i ndirgenmi ş or gani k maddel eri n (al koller, propi yoni k asitler, bütri k asitler) bi karbonat ve asetata yükselt genmesi 6) Sülfat ve nitrat i ndirgeyen bakt eriler t arafından aset atın bi karbonat a yükselt genmesi 7) Sülfat ve nitrat indirgeyen bakt eriler tarafı ndan hidrojeni n oksi dasyonu 8) Aset atı n met an ve karbondi oksite dönüşümü 9) Hi drojeni n met ana dönüşü mü 7

20 Met an Fazı Fer mant asyon - Oksi dasyonu Hi droliz MMr KOMPLEKS MADDELER Pr ot ei nler Kar bonhi dratlar Li pi dler Ami noasitler Şekerler Yüksek Yağ Asitleri, Al koller Ar a ürünl er (Propi yoni k, Bütri k Asit...) Aset at Hi drojen Met an Şekil 2. 1 Anaerobi k Dönüşü m Aşa mal arı (Stronach vd., 1986) 8

21 Şekil 2. 2 Dokuz Fazlı Model ( Harper ve Pohl and, 1986) 9

22 2. 3 Anaerobi k Arıtı mı n Mi krobi yol ojisi ve Bi yoki myası Anaerobi k arıt ma sisteml eri nde pek çok mi kroorgani z ma görev almakt adır. Bunl ardan en öne mlileri ise asit bakt erileri ve met an arkel eri dir. Bu i ki grup da kendi arası nda alt grupl ara ayrıl makt adır. Asit bakterileri: Uçucu yağ asiti üretenler (asitojenl er) Aset at bakt erileri: Aseti k asit ve hi drojen üretenl er Met an arkeleri: Aseti k asiti kullanarak met an üretenl er CO 2 ve H 2 kullanarak met an üretenler (homoaset ojenl er) Anaerobi k bi yodönüşü m aşa mal arı ve her bir aşa mayı yürüt en mi kr oor gani z ma grupl arı şekil 2. 3 de gösteril miştir (Zei kus, 1980). KOMPLEKS ORGANİ KLER Kar bonhi dratlar Pr ot ei nler Li pi dler ÇÖZÜNMÜŞ BASİ T YAPI LI ORGANİ KLER Ami noasitler Şekerler Yağ Asitleri ORGANİ K ASİ TLER Pr opi yonat, Bütrat, Val erat,isoval erat 2 2 H 2 ve CO 2 3 Aset at 4 5 CH 4 ve CO 2 Şekil Anaerobi k Bi yodönüşü m Aşa mal arı ndaki Mi kroorgani z ma Gr upları ( Zei kus, 1980) 10

23 Mi kr oorgani z ma grupl arı: 1. Fer mant atif Bakt eri 2. H 2 üreten aset ojenler 3. H 2 kullanan aset ojenl er 4. H 2 kullanan met anoj enler 5. Aseti k asit kullanan (aset okl astik) bakt eriler Anaerobi k aşa mada r ol alan bakt eri grupl arı ndan sülfat i ndirgeyen bakt eri gr ubu da bul un makt a ol up şekil 2. 4 de göst eril miştir. Bu mi kroorgani z ma grubu met an arkeleri t arafı ndan kullanılan asetat ve H 2 i t üketen bir mi kroor gani z ma topl ul uğudur. Anaerobi k r eakt örlerde bul unan üç t ür şöyl edir: Desuf otomacul um, Desulf obul bus, Desulf ovibri o Hi droliz Mi kr oorgani z mal ar genellikle parti küler organi k maddeyi doğrudan kullana mazl ar. Hi droliz, hücre dışı enzi ml erle yani mi kroorgani z mal ar t arafı ndan sal gılanan a milazlar ile prot ei nler, yağl ar, karbonhi dratlar gibi parti küler maddel eri n a mi noasit, uzun zi ncirli yağ asiti ve şekere dönüşt ürül düğü yavaş bir adı mdır ( Mc Carty, 1964). Reaksi yon hı zı nı et kileyen en öne mli fakt örler ph, sı caklı k, ça mur yaşı dır. Hi droliz bakt erisi ve enzi ml eri n akti viteleri sayesi nde sonraki parçalanma adı ml arı nın başarılı bir şekil de deva mı ve basit substratları n ol uşumu sağl anmakt adır. Bu nedenl e atı ksu içerisi nde parti küler organi k madde ve çözün meyen poli meri k mol ekül erin varlı ğı hı z kısıtlayıcı et kilerdir (Stronach vd., 1986). Yağl ar çok yavaş hi drolize ol duğundan öne mli nispette yağ ve di ğer hi drolize ol an maddel er i çeren atı kların arıtı mı nda hi droliz, hı z kısıtlayıcı bir fakt ör ol abil mekt edir. Özellikle bazı sel ül ozl u atı kları n havasız arıtı mı nda da hi droliz sı nırlayıcı r ol oynar. Li gni n de ol dukça kar maşı k bir maddedir ve rastgele mol ekül er yapısı dol ayısı yl a anaerobi k şartlarda hiç hidrolize ol maz veya reaksiyon hızı düşük ol ur. Hi droliz aşa ması nda rol al an bakt eri grupl arı şunlardır (Stronach vd., 1986): Pr ot ei nleri a mi noasit ve şekerlere dönüşt üren bakt eriler: Cl ostrı di um, Prot eus vul garis, Pept ococcus, Bact eri odes, Basillus, Vi bri o Kar bonhi dratları a mi noasit ve şekere dönüşt üren bakt eriler: Cl ostridi um, Acet ovi bri o cell ulities, Staphyl ococcus, Bact eri ode 11

24 Li pi dleri yüksek mol eküllü yağ asitleri, al koller, a mi noasit ve şekere dönüşt üren bakt eriler: Cl ostri di um, Staphyl ococcus, Mi crococcus Şekil 2. 4 Anaerobi k Arıtı mdaki Substrat Kullanı mı ve Mi kroorgani zma Ti pl eri ( Hansen ve Heijthuijsen, 1990) 12

25 Asit Fazı Ko mpl eks or gani k maddel er, suda çözünebilir daha basit organi k maddel ere hi droliz ol dukt an sonra, asit ojen bakt erileri t arafı ndan organi k asitlere fer ment e ol makt adır. Asit üreten bakt eriler ph ve sı caklı k gi bi çevre etkileri ne karşı met an arkeleri ne göre daha az hassastır. Bu nedenl e asit fazı hızlı bir şekilde gerçekl eşir. Çözünebilir Kar bonhi dratları n Fer mant asyonu: Met an arkel eri ni n olmadı ğı orta mda anaerobi k mi kroorgani z mal ar vasıtası yla karbonhi dratları n fer mant asyonunun başlıca ür ünl eri et anol, H 2, CO 2 dir. Bununl a birlikt e H 2 kullanan bakt erileri n bul un ması durumunda etanol de i ndirge me ve asetat üreti mi nde bir artış gözlenir. Ami noasitleri n Fer mant asyonu: Ami noasit fer mantasyonu redoks reaksi yonl arı nı da i çeren ol dukça kar maşı k bir prosestir. İndirge me reaksi yonunda, havası z mi kroorgani z mal ar t arafından kullanılan başlıca el ektron alıcısı a mi no asitleri n fer mant asyonu sonucunda kısa zi ncirli yağ asitleri ve H 2 ol uşur. Uzun Zi ncirli Yağ Asitlerini n Anaerobi k Oksi dasyonu: Yağl ar suda çözünmeyen ancak or gani k çözücül erde çözünebilen het erojeni k or gani k bileşi kl eridir. Yağ asitleri ni n genel f ormüll eri CH 3 ( CH 2 ) n COOH ol up β- oksi dasyonu il e parçalanırlar. Asi di n - COOH kökünden ardışı k ol arak koparılan asetil grupl arı, aseti k asit ve anaerobi k oksi dasyon yol uyl a doy muş 14 ve 18 kar bonlu yağ asitleri, önce asetata daha sonra CO 2 ve CH 4 e dönüşt ürül ür. Uzun zi ncirli yağ asitleri ni n fer mant asyonu s onucu ol uşan kısa zi ncirli yağ asitleri ya sadece aseti k asit ya da aseti k asit ve propi yoni k asittir. Asit ojen fazı nda gerçekleşen dönüşü ml er t abl o 2. 2 de veril miştir ( Mosey vd., 1983). Asit üreti mi deva m etti ği nde hi droj en birçok asit ol uşt urucu bakt eri yi inhi be et mekt edir. Bundan dol ayı H 2 gazı siste mden gi deril meli dir. Ancak H 2 gazı met an arkel eri t arafı ndan enerji kaynağı ol arak kullanıl dı ğı ndan hı zlı bir şekil de CO 2 i n met an i ndirgenmesi nde t üketil mekt edir ( Özt ürk, 1983). Kı sa Zi ncirli Yağ Asitleri ni n Oksi dasyonu: Oksi dasyon sonucunda ol uşan başlıca ür ünl er asetat ve H 2 dir. Esas karbon ür ünü aset at ol duğundan bu reaksi yonl ar aset ojen fazı ol arak adl andırılır. Tabl o 2. 3 te bu kademedeki dönüşü ml er gösteril miştir ( Boone, 1989). 13

26 Tabl o Kar bonhi dratlardan ve Ami noasitlerden Uçucu Asitlerin Ür eti mi ( Mosey vd., 1983) Gİ RENLER ÜRÜNLER C 6 H 12 O 6 + 4H 2 O 2C 3 COO - + 2HCO H 2 C 6 H 12 O 6 + H 2 O 2C 3 COO - + CH 3 CH 2 COO - +HCO H + +H 2 C 6 H 12 O 6 + 2H 2 O CH 3 CH 2 CH 2 COO - +2HCO H 2 +2H + C 6 H 12 O 6 + 2H 2 O 2CH 3 CH 2 OH+2 HCO H + CH 2 ( NH 2 ) COOH+4 H 2 O CH 3 COO - +2HCO - 3 +H + +2NH H 2 COOHCH( NH 2 )( CH 2 ) 2 COOH+3 H 2 O 3CH 3 COO - +HCO - 3 +H + +NH H 2 CH 2 ( NH 2 ) COOH+H 2 CH 3 COO NH 4 CH 3 CH( NH 2 ) COOH+3 H 2 O CH 3 COO - +NH + 4 +HCO - 3 +H + +2H 2 ( CH 3 ) 2 CHCH 2 CH( NH 2 )COOH+3 H 2 O ( CH 3 ) 2 CHCH 2 COO - +NH HCO 3 +H + +2H 2 Tabl o 2. 3 Uçucu Asitlerden Asetat Üreti mi ( Boone, 1989) Gİ RENLER ÜRÜNLER CH 3 CH 2 COO+H 2 O+H + CH 3 COO+HCO H + +3H 2 CH 3 CH 2 COO+2 H 2 O 2CH 3 COO+2 H + +2H 2 CH 3 CH 2 OH+2 H 2 O+H + CH 3 COO - +2H + +2H 2 Kı sa zi ncirli yağ asitlerini n ayrış ması nı n başarılı ol ması i çi n siste mde üretilen hi drojen gazı nı n et kili bir şekil de gi deri mi gereklidir. Siste mde H 2 konsantrasyonu arttığı nda; 1. Topl a m asit üreti m hı zını n düş mesi ne neden ol ur. Siste mi n kararlı hal e gel mesi i çi n ilave za mana gerek duyul makt adır. 2. Bütri k asit ve pr opi yoni k asit konsantrasyonları nı n art ması na sebep ol makt adır. Bunun sonucunda asetik asit üreti mi ni ve asetat kullanan met an arkeleri ni n CH 4 üret mel eri ni engeller. 3. H 2 konsantrasyonun daha art ması propi yoni k asit üreti mi ni hı zlandırır ve siste mde ph daha da düşer. Pr opi yoni k asitin kıs mi bası ncı 10-4 barı n altına düşt üğünde pr opi yoni k asit aset ata dönüş mekt edir ( Mc Carty, 1982). 14

27 CH 3 CH 2 COOH + H 2 O CH 3 COOH + 3H 2 + CO 2 (2. 1) Pr opi yoni k asiti parçalayan bakt eriler sadece H 2 kullanan bakt erilerle yaşamakt adır. Bu bakt eriler hi drojeni şu şekil de kullanırlar: 4H 2 + CO 2 CH 4 + 2H 2 O (2. 2) Met an ol uşumu, hi drojeni n kıs mi bası ncı 10-6 bar dan yüksek ol duğu dur u mda gerçekl eş mekt edir. Yani propi yoni k asit bozul ması 10-6 bar dan büyük 10-4 bar dan küçük ol duğunda gerçekl eş mekt edir. Hi drojenin kıs mi bası ncı ile serbest enerji sevi yesi arası ndaki ilişki şekil 2. 5 de gösteril miştir ( Mc Cart y, 1982). Şekil 2. 5 H 2 Kıs mi Bası ncı nı n Met an Üreti mi Süreci ndeki Öne mi ( Mc Carty, 1982) Asit fazı nda rol alan bakteriler şunl ardır (Stronach vd, 1986): Ami noasit ve şekerleri yüksek mol eküll ü yağ asitleri ve al kollere dönüşt üren bakt eriler: Zy mo monas mobilis Ami noasitleri doğrudan aset ata dönüşt üren bakteriler: Lact obacillus, Escherichi a, St aphyl ococcus, Mi crococcus, Bacillus, Pseudomonas, Desulf ovi bri o, Veillonell a Selenomonas, Strept ococcus, Desulf obact er, Desulf uromonas Ami noasitleri ara ürünl ere dönüşt üren bakt eriler: Cl ostri di um, Eubact eri um 15

28 Yüksek mol eküll ü yağ asitleri ni al kolleri ara ür ünl ere dönüşt üren bakt eriler: Cl ostri di um, Syntrophomonas wolferi Ar a ür ünl eri asetat ve hi drojene dönüşt üren bakt eriler: Syntrophomonas wolferi, Syntropnobact er woli nii Aset atı hi drojene dönüştüren bakt eri: Cl ostri di umaceticum Met an Üreti mi Anaerobi k ayrış manı n son kade mesi ol up ol uşan aseti k asit, CO 2 ve H 2 gi bi ür ünl eri n met an arkel eri t arafı ndan CH 4 ve CO 2 e dönüşt ürül düğü aşa madır. Met an i ki farklı dönüşü m kade mesi yle üretil mekt edir. Met anı n oluş ması asetatı n parçalanması veya CO 2 i n indirgenmesi yle meydana gel mekt edir (Sta ms vd., 1989). CH 3 COOH CH 4 +CO 2 ( 2. 3) CO 2 +4H 2 CH 4 +2H 2 O ( 2. 4) Anaerobi k arıt mada üretilen met anı n yakl aşı k ol arak %28 i H 2 ve CO 2 i n, %72 si ise aseti k asitin parçalanmasından meydana gel mekt edir. Met an arkeleri ni n büyüme hı zları düşük ol up akti viteleri, ph, sı caklı k değişi mi ve substrat bileşi mi ne karşı ol dukça hassastır (0, 01mg/l çözün müş oksijen tama mi yl e büyü mel eri ni i nhi be eder) ( Zei kus, 1977). Bu gr ubun yavaş büyü mesi değişen çevre koşulları na karşı hassaslıkl arı ile birleştiği nde pr oses bozul mayl a sonuçl anabilir. Bu sebepl e anaerobi k pr osesi n sürekli kontrol ü önemli dir. Eğer met an üretimi dur ursa veya azalırsa, organi k asitler biri kir ve p H düş meye başl ar, CO 2 / CH 4 oranı artar. Bu dengesizlik, kararlı halin dur ması na kadar deva medebilir. Met an fazı nda et kili olan arkeler şunl ardır (Stronach vd, 1986): Aset atı met ana dönüşt üren arkeler: Methanosarci na, Met hanospirill um, Met hanot hris Hi drojeni met ana dönüştüren arkeler: Met hanobact eri um, Met hanobrevi bact eri um Met hanopl anus Anaerobi k arıtı m aşa maları nda et ki n ol an t ürleri n genel ol arak gösteri mi şekil 2. 6 da belirtildi ği gi bi dir (Stronach vd., 1986). 16

29 Şekil 2. 6 Anaerobi k Arıtı m Aşa ması nda Et ki n Olan Türler (Stronach vd., 1986) Met an dönüşt üren arkelerini n orta mdaki substrat kullanı mı t abl o 2. 4 te gösterildi ği gi bi dir (Pohl and ve Malina, 1992). 17

30 Tabl o 2. 4 Met an Ar kel erini n Substrat Kullanı mı (Pohl and ve Mali na, 1992) Çubuk Bi çi mli Hücreler Met hanobact eri um: Met hanobact eri umf or mi ci um For mi k asit, CO 2, H 2 Met hanobact eri um propioni cum Propi yoni k asit Met hanobact eri umsohngenii Asetik asit, Bütirik asit Met hanot her mus H 2, CO 2, ayrıca S 0 indirgenmesi Met anobrevi bakt er H 2, CO 2, For mi k asit Met hanobacillus: Met hanobacillus omeli anskii Biri ncil ve iki ncil al koller, H 2 Met hanosarci na: Met hanot hrix Asetat Küresel Hücreler Met hanococus: Met hanococus mazei Aseti k asit, bütirik asit Met hanococus vanni elli For mi k asit, H 2 Met hanosarci na: Met hanosarci na barkerii Met hanol, aseti k asit, carbon monoksit, H 2 Met hanosarci na met hanica Aseti k asit, bütirik asit Met anomi crobi ales: Met anopl anus H 2, CO 2, for mi k asit Coccus Bi çi mli Hücrel er Met anococcal es: Met anococcus H 2, CO 2, for mi k asit, pruvat Met anomi krobi ales: Met anogeni um H 2, CO 2, for mi k asit Met anoculleus H 2, CO 2, for mi k asit,al koller Met anosarci nal es: Met anosarci na H 2, CO 2, met anol, metila mi n, aset at Met anohal obi um Met anol, metila mi n 18

31 2. 4 İşlet meye Al ma ve Proses Kontrol ü Anaerobi k arıtı mı n yaygı n kullanı mı et kileyen en öne mli fakt ör, anaerobi k mi kroorgani z mal arı n çoğal ma hı zları nı n düşük ol ması sebebi yle bu siste ml eri n aerobi k siste ml ere göre i şlet meye al ma süreleri ni n nispet en uzun ve pr oses kontrol ünün daha hassas ol uşudur. Anaerobi k arıtı mda pr oses kontrol ünün a macı; met an dönüşü münün maksi mi zasyonu ve pr oses sonucu ol uşan ça mur mi kt arı nı n azal ması ol arak verilebilir. Bu a maçl arı n gerçekleş mesi i çi n opti mu m çevre şartları nı n sağl anması ve uygun mi kroorgani z ma t ürleri ni n üretil mesi gerekli dir. Uygun nitelikte mi kroorgani z ma t opl ul uğu i şlet me aşa ması nda yerleştirilirse alıştır ma süresi çok kısalır. İstenilen özellikte bir aşı ça mur u yok i se evsel atı ksu arıt ma t esisi çürüt ücüsünden veya İ mhoff t ankından alı nan ça murla hatta hayvan gübresi yle aşıla ma yapılarak alıştır ma süresi 1-2 ay sürebilir. Met an arkel eri ni n çoğal ma hı zı nı n düşük ol ması sebebi yle, sistemde arzu edilen or ganik yükl erde kararlı işlet me durumuna ul aş ması 4-8 ay al abilir. Ter mofilik şartlarda bu süre daha da uzayabilir. Tabl o 2. 5 te anaerobi k arıtı mda i zlenmesi gerekli para metrel er belirtil miştir. Tabl o 2. 5 Anaerobi k Arıtı mı n İzlenmesi ve Kontrol ü İçi n Önerilen Para metreler Para metre Gi riş suyu (debi, konsantrasyon, toksisite) SRT PH Qg ve % CH 4 Arıt ma Veri mi Al kali nite İzle me Sı klı ğı Sürekli Sürekli Sürekli Günl ük Günl ük Gerekti ği nde Anaerobi k bir reakt örün bozul maya başla ması, uçucu asit konsantrasyonunun ani artışı ile kendi ni belli eder. Uçucu asit artışı nı n nedeni ise şok yükl er, besi maddesi eksi kli ği ve siste me i nhi bitör maddeni n karış ması ol abilir. Uçucu asitler içerisi nde en uygunu aseti k asit, en probl e mlisi ise pr opi yoni k asittir. Siste m alıştırılsa dahi 3000 mg/l ni n üzeri ndeki propiyoni k asit konsantrasyonl arı nda met an arkel eri belli öl çüde inhi be ol makt adır. 19

32 Bi yoenerji prosesleri ni n ayrış ma pr osesi ni n kararlılığı nı n bozul ması genelli kle topla m uçucu asit konsantrasyonunun art ması ve p H nı n 6 ci varı na düş mesi yl e kendi ni göster mekt edir. Or gani k yük azaltılarak ve/ veya Na OH, kireç, Na HCO 3 gi bi ki myasal maddel er kullanılarak p H i stenilen değerlere ayarlanabilir. Siste mi n p H sı kontrol altı na alı ndı ktan sonra dengesizliği n sebebi belirlenmeli dir. Uzun süreli ve ci ddi bir kararsızlık durumunda, dengesizliği n sebebi ortadan kal dırılarak p H kontrol ü yapılsa bile uçucu asitleri n, sistemden bekl enen veri mi sağl ayacak mi kt ara ul aş mal arı tı pkı alıştır ma döne mi nde ol duğu gi bi uzunca bir za man gerektirebilir. Anaerobi k siste ml erde uçucu asit yüksel mesi ve ph düş mesi ile orta mdaki H 2 kı s mi bası ncı arası nda yakı n bir ilişki bul un makt adır. Reakt ördeki H 2 kıs mi bası ncı 10-4 at mosferi aştı ğı t aktirde propi yoni k asitin aseti k asite dönüş mesi dur makta ve bunun neticesi nde t opl a m uçucu asit konsantrasyonu yükselerek met an üreti mi safhası zarar gör mekt edir. Bu hal özellikle ça mur yaşı 10 günden az ol duğunda ortaya çıkmakt adır ( Mosey, 1983). Anaerobik reakt örlerde H 2 kıs mi bası ncı i zlenebil di ği t aktirde p H düş meden önce siste mi n kararlılığı nı n bozul maya başladı ğı an t espit edilerek gerekli önl e m 1 gün önce yapılabilir. Dol ayısı yla ph nı n düş mesi reakt ördeki düzensi zli ği n başlangı cı değil sonucunu yansıt makt a ve yaklaşı k 1 günl ük geci kmeye neden ol makt adır. Her hangi bir sebepl e kararlılığı nı yitiren bir anaerobi k reakt ör de, dengesizli k il k önce siste mdeki t opl a m uçucu asit konsantrasyonun art ması sonucu p H da ani bir düşüş ile kendi ni gösterir. ph daki düşüşü bir süre sonra al kali nitedeki ani azal ma izler. Bu esnada gaz üreti mi ni n yavaşla ması dolayısı yla gaz debisi nde azal ma ve gazdaki CH 4 yüzdesi nde bir düşüş gözl enir. Bunl arı n sonucu ol arak da reakt ör çı kışı ndaki KOİ konsantrasyonu yükselir ve dol ayısı yla siste mi n veri mi düşer ( Özt ürk, 1999) Anaerobi k reakt örün i şlet me aşa ması nda opti mum i şlet me koşulları nda elde edilen çı kış değerleri ise tabl o 2. 6 da gösterildi ği gi bi dir ( Henze ve Harre moes, 1983). 20

33 Tabl o 2. 6 Anaerobi k Arıtı mperfor mans Değerleri ( Henze ve Harre moes, 1983) Arıtı mpara metresi Değerl er BOİ Gi deri mi ( %) %80-90 KOİ Gi deri mi ( mg/l) 1, 5xBOİ gi deri mi Bi ogaz Üreti mi 0, 5 m 3 / kg KOİ gi d. Met an Üreti mi 0, 35m 3 / kg KOİ gi d. Ça mur Üreti mi 0, 05-0, 1 kg UAKM/ kg KOİ gi d 2. 5 Çevresel faktörler Anaerobi k mi kroorgani zmal arı n perfor mansı orta mdaki çevresel koşullara bağlı dır. Anaerobi k bi yodönüşüm gi bi birden fazla sayı daki mi kroorgani z ma gr ubunun birbiri ne bağlı ol duğu ve ort ak faali yeti n gerekti ği siste ml erde çevre koşulları daha çok öne m kazan makt adır. Bu çevresel koşullar ise şunl ardır: ph ve al kali nite, sıcaklı k, besi maddesi ihtiyacı, karıştır ma, inhi bisyon ve t oksisite phve Al kali nite ph anaerobi k arıt ma siste mi ndeki mi kroorganiz mal arı n akti viteleri ile yakı ndan ilişkilidir. Proseste pek çok mi kroorgani z ma türü r ol al dı ğı ndan opt i mu m p H aralı ğı nı belirlemek gerekli dir. Met an arkel eri ph değişi ml eri ne asit ojeni k t ürlere göre daha hassastırlar. Opti mu m ph met an t ürleri i çi n 6, 8-8 arası ndadır. Asit bakt erileri i çi n en uygun p H aralığı 5, 5-6, 5 arası ndadır. Bu duru mda t ek kade meli sisteml erde, i ki grubun yaşayacağı p H aralı ğı 6, 5-7, 5 aralı ğı ndadır. Eğer 6, 2 ni n altına düşerse veri mlilik hı zla düş mekt e ve ol uşan aseti k şartlar met an arkeleri i çi n t oksi k etki yap makt adır ( Cl ark ve Speece, 1970). Or gani k yükdeki değişi ml er ve sı caklı k farkı gi bi özel duruml arda uçucu organi k asitler, kendilerini i ndirgeyen aset ojenl er ve met an t ürleri nden daha hı zlı bir şekil de fer mant atif bakteriler t arafı ndan üretil mekt edirler. Böyl ece uçucu asitlerde art mal ar meydana gelmekt e met an arkel eri inhi be ol makt adır. ph düşüşünü engelle mek i çi n orta ma Na OH, Ca( OH) 2, Na HCO 3, KOH gi bi t amponl ayı cı maddel er orta ma ilave edilir. Bununl a birlikte bu maddel eri n orta ma ani den veril mesi inhi bisyona neden ol ur. Anaerobi k siste mde t uzları n t oksisitesi ni n, t uzların kat yon değerleri yle ilgili ol duğu belirlenmi ştir. 21

34 Reakt örde uçucu asit konsantrasyonu aseti k asit ağırlıklı ise, organi k yükün azaltıl ması veya besle meni n durdurul ması ile birlikte mi kroorgani z mal arca suratle tüketilerek nor mal seviyel ere düş mekt edir. Uçucu asit konsantrasyonu nor mal e döndükt en sonra organi k yük arttırılarak işlet meye deva medil mekt edir. p H nı n ayarlanması, organi k yükün azaltıl ması, besle meni n kesil mesi tedbirleri ne rağmen yüksel mi ş uçucu asit konsantrasyonl arı nor mal değerlere i nmeyebilir. Bu t ür duruml arda reakt öre i yi ce seyreltil miş atı ksu ve bazen de musl uk suyu ile besl e me yapılarak propi yoni k asitin düş mesi sağlanmakt adır ( Özt ürk, 1999) Sıcaklı k Sı caklı k anaerobi k arıtımı nda r ol al an mi kroorgani z mal ar i çi n ol dukça öne mli bir fakt ördür. Ör neği n çok yüksek sı caklı k, hücreni n hayatı i çi n öne mli ol an enzi ml eri n parçalanması ndan dol ayı met aboliz ma hı zını n azal ması na yol açacaktır. Mi kr oorgani z mal ar optimu m büyü me ve met aboliz ma hı zları nı opti mum sı caklı k aralı ğı nda gerçekl eştirirler. Anaerobi k arıtı m i çin üç farklı sı caklı k aralığı et kili dir ( Kost er ve Lettinga, 1985). Sakrofilik bakt erileri n faali yet aralığı:5-20 C Mezofilik bakt erileri n faali yet aralığı: C(opt. 35 C) Ter mofilik bakt erileri n faali yet aralığı: C(opt. 55 C) Met an arkesi sı caklı k değişi ml eri ne di ğer mi kroorgani z mal ara göre daha hassastır. Di ğer mi kroorgani z ma grupl arı nı n daha hı zlı büyü me hı zları ndan dol ayı ( örneği n aset ojenl er gi bi) düşük sı caklı k dereceleri nde de kat aboliz ma başarılı ol abilir (Sch mi d ve Li pper 1969). Mi kroorgani z mal ar kısa s üreli sı caklı k değişi mleri ne karşı direnç gösterirler. 2 saati n üzeri ndeki değişiml eri nde sı caklı k t ekrar eski hali ne getirilirse hı zla nor mal gaz üreti mi ne dönüşü m yapılır Besi Maddesi İhtiyacı Anaerobi k mi kroorgani zmal ar hücre gelişi mi i çin nütrientlere gereksi nim duyarlar. Hücre yapıları t a ma mi yle farklı ol duğu i çi n anaerobi k mi kroorgani z mal arın nütrient gereksi ni mi aerobi k mi kroorgani z mal ardan ol dukça farklı dır. Ör neği n anaerobi k mi kroorgani z mal arı n azot ve f osfor gereksi ni mi aerobi k mi kroorgani z ma i hti yacı nı n 22

HASTANE ATI KLARI NI N YÖNETİ Mİ NDE ATI K Mİ Nİ Mİ ZASYONU. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Çevre Müh. Aslı han ESKİ TÜRK. Anabili m Dalı : ÇEVRE MÜHENDİ SLİ Ğİ

HASTANE ATI KLARI NI N YÖNETİ Mİ NDE ATI K Mİ Nİ Mİ ZASYONU. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Çevre Müh. Aslı han ESKİ TÜRK. Anabili m Dalı : ÇEVRE MÜHENDİ SLİ Ğİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ HASTANE ATI KLARI NI N YÖNETİ Mİ NDE ATI K Mİ Nİ Mİ ZASYONU YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Çevre Müh. Aslı han ESKİ TÜRK Anabili m Dalı : ÇEVRE MÜHENDİ SLİ

Detaylı

HALĠ Ç DĠ P ÇAMURUNUN MĠ KROBĠ YAL TÜR DĠ NAMĠ ĞĠ NĠ N MORF OLOJĠ K VE FĠZYOLOJĠ K BAZDA BELĠ RLENMESĠ. Çevre Müh. Nil ay SAYI

HALĠ Ç DĠ P ÇAMURUNUN MĠ KROBĠ YAL TÜR DĠ NAMĠ ĞĠ NĠ N MORF OLOJĠ K VE FĠZYOLOJĠ K BAZDA BELĠ RLENMESĠ. Çevre Müh. Nil ay SAYI ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ HALĠ Ç DĠ P ÇAMURUNUN MĠ KROBĠ YAL TÜR DĠ NAMĠ ĞĠ NĠ N MORF OLOJĠ K VE FĠZYOLOJĠ K BAZDA BELĠ RLENMESĠ YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Çevre Müh. Nil ay SAYI

Detaylı

KKTC deki Türk Vat andaşl arı İçi n Sağlı k Hi z metl eri nde Yeni Döne m

KKTC deki Türk Vat andaşl arı İçi n Sağlı k Hi z metl eri nde Yeni Döne m KKTC deki Türk Vat andaşl arı İçi n Sağlı k Hi z metl eri nde Yeni Döne m BAŞBAKAN YARDI MCI SI BEŞİ R ATALAY: -TÜRKİ YE SON YI LLARDA SAĞLI K ALANI NDA BÜYÜK REF ORMLAR YAPARAK Bİ RÇOK UYGULAMA BAŞLATTI

Detaylı

TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ KI SALT MALAR SUMMARY. 1 Gİ Rİ Ş 1 1. 1 Çalış manı n Anl a mve Öne mi 1 1. 2 Çalış manı n Amaç ve Kapsa mı 2

TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ KI SALT MALAR SUMMARY. 1 Gİ Rİ Ş 1 1. 1 Çalış manı n Anl a mve Öne mi 1 1. 2 Çalış manı n Amaç ve Kapsa mı 2 İ Çİ NDEKİ LER TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ KI SALT MALAR ÖZET SUMMARY iii v vi viii ix 1 Gİ Rİ Ş 1 1. 1 Çalış manı n Anl a mve Öne mi 1 1. 2 Çalış manı n Amaç ve Kapsa mı 2 2 BOYA ENDÜSTRİ Sİ 3 2. 1

Detaylı

PETROL RAFİ NERİ Sİ ENDÜSTRİ Sİ ATI KSUYUNDA Bİ YOLOJİ K OLARAK KARBON VE AZOT Gİ DERİ Mİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh.

PETROL RAFİ NERİ Sİ ENDÜSTRİ Sİ ATI KSUYUNDA Bİ YOLOJİ K OLARAK KARBON VE AZOT Gİ DERİ Mİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. İSTNBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ PETROL RFİ NERİ Sİ ENDÜSTRİ Sİ TI KSUYUND Bİ YOLOJİ K OLRK KRBON VE ZOT Gİ DERİ Mİ YÜKSEK Lİ SNS TEZİ Müh. Pervi n ERYVUZ nabili m Dalı : ÇEVRE

Detaylı

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Nevin Yağcı, Işıl Akpınar İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Çevre

Detaylı

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ Korkut Kaşıkçı 1, Barış Çallı 2 1 Sistem Yapı İnşaat ve Ticaret A.Ş. 34805 Kavacık, İstanbul 2 Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

BURSA SOĞANLI BOTANİ K PARKI NI N Bİ TKİ SEL TASARI MI NI N DEĞERLENDİ RİLMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Şehi r Pl ancısı Levent TURAN

BURSA SOĞANLI BOTANİ K PARKI NI N Bİ TKİ SEL TASARI MI NI N DEĞERLENDİ RİLMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Şehi r Pl ancısı Levent TURAN İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ BURSA SOĞANLI BOTANİ K PARKI NI N Bİ TKİ SEL TASARI MI NI N DEĞERLENDİ RİLMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Şehi r Pl ancısı Levent TURAN Anabili m Dalı

Detaylı

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Ak Gıda yı Tanıyalım Ak Gıda bir Yıldız Holding kuruluşu 1996 da Sakarya Akyazı ilçesinde küçük bir tesisin alınması

Detaylı

ÖRME KUMAŞLARI N ISLANMA VE KURUMA DAVRANI ŞLARI NI N Gİ YSİ KONFORU AÇISI NDAN İ NCELENMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Ce m ÜNSAL

ÖRME KUMAŞLARI N ISLANMA VE KURUMA DAVRANI ŞLARI NI N Gİ YSİ KONFORU AÇISI NDAN İ NCELENMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Ce m ÜNSAL İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ ÖRME KUMAŞLARI N ISLANMA VE KURUMA DAVRANI ŞLARI NI N Gİ YSİ KONFORU AÇISI NDAN İ NCELENMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Ce m ÜNSAL Anabili m Dalı

Detaylı

SI CAKLI K AYARLI FONKSİ YONEL KUMAŞLARI N TASARLANMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Al ev KARAKAŞ. Anabili m Dalı : TEKSTİ L MÜHENDİ SLİ Ğİ

SI CAKLI K AYARLI FONKSİ YONEL KUMAŞLARI N TASARLANMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Al ev KARAKAŞ. Anabili m Dalı : TEKSTİ L MÜHENDİ SLİ Ğİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ SI CAKLI K AYARLI FONKSİ YONEL KUMAŞLARI N TASARLANMASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Al ev KARAKAŞ Anabili m Dalı : TEKSTİ L MÜHENDİ SLİ Ğİ Progra

Detaylı

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu Speaker: Ercan Basaran, Uwe Späth LAR Process Analysers AG 1 Genel İçerik 1. Giriş 2. Proses optimizasyonu 3. İki optimizasyon

Detaylı

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İnş. Müh. Eren AKGÜL. Anabili m Dalı : İ NŞAAT MÜHENDİ SLİ Ğİ. Progra mı : ULAŞTI RMA MÜHENDİ SLİ Ğİ

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İnş. Müh. Eren AKGÜL. Anabili m Dalı : İ NŞAAT MÜHENDİ SLİ Ğİ. Progra mı : ULAŞTI RMA MÜHENDİ SLİ Ğİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ İ ETT HATLARI NDA AKBİ L KULLANI MI NI N ZAMANA GÖRE DEĞİ Şİ Mİ Nİ N İ RDELENMESİ VE MODELLENMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İnş. Müh. Eren AKGÜL Anabili

Detaylı

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ. Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 30 Hazi ran 2005 Tezi n Savunul duğu Tari h : 30 Mayıs 2005. Prof. Dr.

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ. Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 30 Hazi ran 2005 Tezi n Savunul duğu Tari h : 30 Mayıs 2005. Prof. Dr. İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ İSTANBUL METROPOLİ TEN ALANI NDA KAMULAŞTI RMA YOLUYLA ELDE EDİ LMİ Ş ALANLARI N KULLANI M Bİ Çİ Mİ: AVCI LAR İLÇESİ ÖRNEKLE Mİ YÜKSEK Lİ SANS

Detaylı

KI SALT MALAR TABLO LĠ STESĠ SEMBOL LĠ STESĠ ÖZET SUMMARY. 1. GĠ RĠ ġ 1

KI SALT MALAR TABLO LĠ STESĠ SEMBOL LĠ STESĠ ÖZET SUMMARY. 1. GĠ RĠ ġ 1 ÖNS ÖZ Bu çalış manı n her aşaması nda bana yardı mcı ol an ve beni destekleyip moti ve eden Sayı n Yar d. Doç. Dr. Al i ERCENGİ Z e, veri madenciliği konusuyl a il gilenme me aracı ol an Sayı n Pr of.

Detaylı

Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411

Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411 5. Hafta Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411 Aktif Çamur Sistemleri, Organik Karbon, Biyolojik Azot ve Fosfor Giderimi - Aktif Çamur Prosesi- II - 1 Kapsam Tokat-Yeşilırmak 1. Deşarj Standartları 2. Biyolojik

Detaylı

GECE SOĞUT MASI NDA Bİ NALARI N ISI L PERFORMANSI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Ma k. Müh. Edvi n ÇETEGEN. Anabili m Dalı : MAKİ NA MÜHENDİ SLİ Ğİ

GECE SOĞUT MASI NDA Bİ NALARI N ISI L PERFORMANSI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Ma k. Müh. Edvi n ÇETEGEN. Anabili m Dalı : MAKİ NA MÜHENDİ SLİ Ğİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ GECE SOĞUT MASI NDA Bİ NALARI N ISI L PERFORMANSI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Ma k. Müh. Edvi n ÇETEGEN Anabili m Dalı : MAKİ NA MÜHENDİ SLİ Ğİ Progra

Detaylı

TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ SEMBOL Lİ STESİ ÖZET

TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ SEMBOL Lİ STESİ ÖZET ÖNS ÖZ Öğr eni mi m hayatı m boyunca ve yüksek lisans t ezi mi n her aģa ması nda, beni, ol uml u fikir ve el eģtirileri yle yönl endiren, t ezi mi n son Ģekli ile hazırlanması nda bana yol gösteren Sayı

Detaylı

Çİ MENTO HARÇLARI NI N Nİ TELİ KLERİ Nİ N İ Yİ LEŞTİ Rİ LMESİ. Mi m. Neşe ERDOĞAN

Çİ MENTO HARÇLARI NI N Nİ TELİ KLERİ Nİ N İ Yİ LEŞTİ Rİ LMESİ. Mi m. Neşe ERDOĞAN İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ Çİ MENTO HARÇLARI NI N Nİ TELİ KLERİ Nİ N İ Yİ LEŞTİ Rİ LMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi m. Neşe ERDOĞAN Anabili m Dalı: Mi marlık Progra mı: Çevre

Detaylı

HAVA FOTOĞRAFLARI NDAN YARI OTOMATİ K OLARAK Çİ ZGİ SEL DETAYLARI N BELİ RLENMESİ. DOKTORA TEZİ Y. Müh. Okt ay EKER

HAVA FOTOĞRAFLARI NDAN YARI OTOMATİ K OLARAK Çİ ZGİ SEL DETAYLARI N BELİ RLENMESİ. DOKTORA TEZİ Y. Müh. Okt ay EKER İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ HAVA FOTOĞRAFLARI NDAN YARI OTOMATİ K OLARAK Çİ ZGİ SEL DETAYLARI N BELİ RLENMESİ DOKTORA TEZİ Y. Müh. Okt ay EKER Anabili m Dalı : JEODEZİ VE

Detaylı

Gü ven ce He sa b Mü dü rü

Gü ven ce He sa b Mü dü rü Güvence Hesabı nın dünü, bugünü, yarını A. Ka di r KÜ ÇÜK Gü ven ce He sa b Mü dü rü on za man lar da bi lin me ye, ta nın ma ya S baş la yan Gü ven ce He sa bı as lın da ye - ni bir ku ru luş de ğil.

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN ATIKSU ARITMA TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Güçlü İNSEL İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Arıtma Hedefleri 1900 lerden 1970 lerin başına kadar Yüzücü ve askıda maddelerin giderilmesi Ayrışabilir organik madde arıtılması

Detaylı

KI SALT MALAR TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ SEMBOL Lİ STESİ

KI SALT MALAR TABLO Lİ STESİ ŞEKİ L LİSTESİ SEMBOL Lİ STESİ ÖNS ÖZ Bu çalış manı n ol uşt urulması nda bana yol gösteren ve sonsuz destek veren t ez danış manı m Pr of. Dr. Ethe m TOLGA ya t eşekkür ederi m. Ayrıca bana her t ürl ü desteği veren aile me de teşekkür

Detaylı

METRO İSTASYONLARI TASARI M KRİ TERLERİ İSTANBUL METROSU VE LONDRA TOTTENHAM COURT ROAD İSTASYONU ÖRNEKLERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ

METRO İSTASYONLARI TASARI M KRİ TERLERİ İSTANBUL METROSU VE LONDRA TOTTENHAM COURT ROAD İSTASYONU ÖRNEKLERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİ TÜSÜ METRO İSTASYONLARI TASARI M KRİ TERLERİ İSTANBUL METROSU VE LONDRA TOTTENHAM COURT ROAD İSTASYONU ÖRNEKLERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Şehi r Pl ancısı

Detaylı

BULANI K MANTI ĞI N VERİ MADENCİ LİĞİ NE UYGULANMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mat. Müh. Sel ahatti n BOSTANCI. Anabili m Dalı : MÜHENDİ SLİ K Bİ Lİ MLERİ

BULANI K MANTI ĞI N VERİ MADENCİ LİĞİ NE UYGULANMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mat. Müh. Sel ahatti n BOSTANCI. Anabili m Dalı : MÜHENDİ SLİ K Bİ Lİ MLERİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ BULANI K MANTI ĞI N VERİ MADENCİ LİĞİ NE UYGULANMASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mat. Müh. Sel ahatti n BOSTANCI Anabili m Dalı : MÜHENDİ SLİ K Bİ Lİ MLERİ

Detaylı

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ Doç. Dr. Eyüp DEBİK 03.12.2013 GENEL BİLGİ Arıtmadan sorumlu mikroorganizmalar, sabit bir yatak üzerinde gelişirler. Aerobik biyofilm prosesleri : (1) batmamış biyofilm prosesler,

Detaylı

KENTDI ŞI ALI ŞVERİ Ş MERKEZLERİ NDE KULLANI CI TALEPLERİ Nİ N BELİ RLENMESİ: ADANA ÖRNEĞİ. Mi mar Hayri ye ÇETİ N

KENTDI ŞI ALI ŞVERİ Ş MERKEZLERİ NDE KULLANI CI TALEPLERİ Nİ N BELİ RLENMESİ: ADANA ÖRNEĞİ. Mi mar Hayri ye ÇETİ N İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ KENTDI ŞI ALI ŞVERİ Ş MERKEZLERİ NDE KULLANI CI TALEPLERİ Nİ N BELİ RLENMESİ: ADANA ÖRNEĞİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Hayri ye ÇETİ N Anabili m

Detaylı

GE Mİ İ NŞAATI NDA ALÜMİ NYUM KAYNAĞI VE ALÜMİ NYUM TEKNE İ MALATI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Burak BAYI NDI R. Anabili m Dalı : MAKİ NE MÜHENDİ SLİ Ğİ

GE Mİ İ NŞAATI NDA ALÜMİ NYUM KAYNAĞI VE ALÜMİ NYUM TEKNE İ MALATI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Burak BAYI NDI R. Anabili m Dalı : MAKİ NE MÜHENDİ SLİ Ğİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ GE Mİ İ NŞAATI NDA ALÜMİ NYUM KAYNAĞI VE ALÜMİ NYUM TEKNE İ MALATI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Burak BAYI NDI R Anabili m Dalı : MAKİ NE MÜHENDİ SLİ

Detaylı

ÖNS ÖZ Oc ak, 2003 Hal e EREZ

ÖNS ÖZ Oc ak, 2003 Hal e EREZ ÖNS ÖZ Kült ür- mekan arası ndaki ilişki, t opl umsal di na mi kl eri n baskı n ol duğu yerleş mel erde, şehirleri n makr ofor mu üzeri nde he m t opl umsal he m de mekansal bir et kileşi m süreci ortaya

Detaylı

DAR GELİ RLİ LERE KONUT SAĞLAN MASI NDA Fİ NANS MAN MODELLERİ Nİ N DEĞERLENDİ Rİ LMESİ VE YENİ Bİ R MODEL ÖNERİ Sİ

DAR GELİ RLİ LERE KONUT SAĞLAN MASI NDA Fİ NANS MAN MODELLERİ Nİ N DEĞERLENDİ Rİ LMESİ VE YENİ Bİ R MODEL ÖNERİ Sİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ DAR GELİ RLİ LERE KONUT SAĞLAN MASI NDA Fİ NANS MAN MODELLERİ Nİ N DEĞERLENDİ Rİ LMESİ VE YENİ Bİ R MODEL ÖNERİ Sİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Al

Detaylı

ÖNS ÖZ Ağust os 2002 Ayçe Döşe mecil er

ÖNS ÖZ Ağust os 2002 Ayçe Döşe mecil er ÖNS ÖZ Çalış mal arı m sırası nda değerli eleştirileri yle bana yol gösteren t ez danış manı m İ. T. Ü. Mi marlı k Fakültesi Öğreti m Üyesi Sayı n Pr of. Dr. Sevt ap Yıl maz De mi r kal e ye şükranl arı

Detaylı

1050A, 3003, 3105, 5005 ALÜMİ NYUM ALAŞIMLARI NI N Çİ FT MERDANELİ DÖKÜM YÖNTE Mİ YLE LEVHA ŞEKLİ NDE İ MALATI VE Mİ KROYAPI LARI NI N İ NCELENMESİ

1050A, 3003, 3105, 5005 ALÜMİ NYUM ALAŞIMLARI NI N Çİ FT MERDANELİ DÖKÜM YÖNTE Mİ YLE LEVHA ŞEKLİ NDE İ MALATI VE Mİ KROYAPI LARI NI N İ NCELENMESİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ 1050A, 3003, 3105, 5005 ALÜMİ NYUM ALAŞIMLARI NI N Çİ FT MERDANELİ DÖKÜM YÖNTE Mİ YLE LEVHA ŞEKLİ NDE İ MALATI VE Mİ KROYAPI LARI NI N İ NCELENMESİ

Detaylı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı UZUN HAVALANDIRMALI AKTİF ÇAMUR SİSTEMİ Bu sistem Atıksularda bulunan organik maddelerin mikroorganizmalar

Detaylı

YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ (503991121) Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 22 Aralı k 2003 Tezi n Savunul duğu Tari h : 14 Ocak 2004

YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ (503991121) Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 22 Aralı k 2003 Tezi n Savunul duğu Tari h : 14 Ocak 2004 ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ BĠ LGĠ SAYARDA Ġ NSAN- MAKĠ NE ETKĠ LEġĠ MĠ NĠ N Ġ NCELENMESĠ YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ma ki ne Müh. Çi ğde mbalçi K (503991121) Tezi n Enstitüye Veril

Detaylı

ÇORUM ORGANİ ZE SANAYİ BÖLGESİ AFET Bİ LGİ SİSTEMİ ALTYAPI SINI N OLUŞTURUL MASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Mehmet N. ALKAN

ÇORUM ORGANİ ZE SANAYİ BÖLGESİ AFET Bİ LGİ SİSTEMİ ALTYAPI SINI N OLUŞTURUL MASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Mehmet N. ALKAN İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ ÇORUM ORGANİ ZE SANAYİ BÖLGESİ AFET Bİ LGİ SİSTEMİ ALTYAPI SINI N OLUŞTURUL MASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Mehmet N. ALKAN Anabili m Dalı : JEODEZİ

Detaylı

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Kı vanç GÜRTAŞ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K. Pr ogr a mı : YAPI Bİ LGİ Sİ

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Kı vanç GÜRTAŞ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K. Pr ogr a mı : YAPI Bİ LGİ Sİ İ STANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ LİMLERİ ENSTİ TÜSÜ BETONARME PREFABRİ KE Sİ STEMLERDE DI Ş CEPHE PANELLERİ ARASI NDAKİ DERZLERİ N YALI TI MI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Kı vanç GÜRTAŞ Anabili m

Detaylı

COذRAF B LG SSTEMLER NDE NESNEYE DAYALI VER MODELLEMES

COذRAF B LG SSTEMLER NDE NESNEYE DAYALI VER MODELLEMES STANBUL TEKN K ـN VERS TES FEN B L MLER ENSTTـSـ COذRAF B LG SSTEMLER NDE NESNEYE DAYALI VER MODELLEMES YـKSEK L SANS TEZ Jeodezi ve Fotogra metri Müh. Lütfi ye KUAK (501991080) Tezi n Enstitüye Veril

Detaylı

GELENEKS EL YI ĞMA TAŞ YAPI LARI N FİZİ KSEL VE MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ Nİ N İNCELENMESİ BEŞKONAK ÖRNEĞİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Meli ke ÖZBUDAK

GELENEKS EL YI ĞMA TAŞ YAPI LARI N FİZİ KSEL VE MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ Nİ N İNCELENMESİ BEŞKONAK ÖRNEĞİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Meli ke ÖZBUDAK İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ GELENEKS EL YI ĞMA TAŞ YAPI LARI N FİZİ KSEL VE MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ Nİ N İNCELENMESİ BEŞKONAK ÖRNEĞİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Meli ke ÖZBUDAK

Detaylı

Çalışmalar sırasında yapılan analizler Standard metotlara(apha, AWWA, WPCF) uygun olarak, aşağıdaki ölçüm yöntemleri kullanılarak yapılmıştır :

Çalışmalar sırasında yapılan analizler Standard metotlara(apha, AWWA, WPCF) uygun olarak, aşağıdaki ölçüm yöntemleri kullanılarak yapılmıştır : ÇAMUR STABİLİZASYONU (İP 9) Projenin stabilizasyon iş paketi (İP 9) kapsamında gerçekleştirilen çalışmalarda aerobik, anaerobik ve alkali stabilizasyon çalışmalarına yönelik laboratuvar ölçekli sistemler

Detaylı

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1. GİRİŞ 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1-1 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları (I) Su Kirliliği

Detaylı

ÇAMAġI R MAKĠ NALARI NI N AKI LLI KONTROLU Ġ ÇĠ N GEREKLĠ PARAMETRE VE DEĞĠ ġkenlerġ N Ġ NCELENMESĠ

ÇAMAġI R MAKĠ NALARI NI N AKI LLI KONTROLU Ġ ÇĠ N GEREKLĠ PARAMETRE VE DEĞĠ ġkenlerġ N Ġ NCELENMESĠ ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ ÇAMAġI R MAKĠ NALARI NI N AKI LLI KONTROLU Ġ ÇĠ N GEREKLĠ PARAMETRE VE DEĞĠ ġkenlerġ N Ġ NCELENMESĠ YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ma ki na Müh. Erki n DĠNÇMEN

Detaylı

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ Bölgemiz I. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi (yatırım bedeli 15 milyon $) 1995 yılında, II. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi ( yatırım bedeli 8 milyon

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI ATIKSU ARITIMININ ESASLARI Evsel, Endüstriyel Atıksu Arıtımı ve Arıtma Çamurlarının Kontrolü Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK Dr. Hacer TİMUR Dr. Ufuk KOŞKAN 1. ATIKSU MİKTAR VE ÖZELLİKLERİ... 1 1.1. Atıksu Akımının

Detaylı

Sİ NEMATİ K ŞEHİ RLER VE KAPADOKYA / AS MALI KONAK ÖRNEĞİ. Şehi r Pl ancısı Şebne münal

Sİ NEMATİ K ŞEHİ RLER VE KAPADOKYA / AS MALI KONAK ÖRNEĞİ. Şehi r Pl ancısı Şebne münal İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ Sİ NEMATİ K ŞEHİ RLER VE KAPADOKYA / AS MALI KONAK ÖRNEĞİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Şehi r Pl ancısı Şebne münal Anabili m Dalı: ŞEHİ R VE BÖLGE PLANLAMA

Detaylı

Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 22 Aralı k 2003 Tezi n Savunul duğu Tari h : 14 Ocak 2004

Tezi n Enstitüye Veril diği Tari h : 22 Aralı k 2003 Tezi n Savunul duğu Tari h : 14 Ocak 2004 ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ DE MPSTER SHAFER TEORĠ SĠ KULLANI LARAK TEDARĠ KÇĠ SEÇĠ MĠ UZ MAN SĠSTEMĠ UYGULAMASI YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ End. Müh. Hakan ÇERÇĠ OĞLU 509011202 Tezi

Detaylı

AKARYAKI T VE LPG İSTASYONLARI NDA KAMU GÜVENLİ Ğİ AÇI SI NDAN YAPI VE YAPI M DENETİ Mİ. Mi mar Sedef YUVAKUR

AKARYAKI T VE LPG İSTASYONLARI NDA KAMU GÜVENLİ Ğİ AÇI SI NDAN YAPI VE YAPI M DENETİ Mİ. Mi mar Sedef YUVAKUR İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ AKARYAKI T VE LPG İSTASYONLARI NDA KAMU GÜVENLİ Ğİ AÇI SI NDAN YAPI VE YAPI M DENETİ Mİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Sedef YUVAKUR Anabili m Dalı:

Detaylı

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Die technische Anlagen der Deponiesickerwasserreinigung und Bespiele Kai-Uwe Heyer* *, Ertuğrul Erdin**, Sevgi Tokgöz** * Hamburg Harburg Teknik

Detaylı

AYDI NLAT MA TASARI MI NI N PARK KULLANI MI NA ETKĠ LERĠ: ULUS PARKI. YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ M. Pı nar COġ KUN. Anabili m Dalı: ġehġ R ve BÖLGE PLANLAMA

AYDI NLAT MA TASARI MI NI N PARK KULLANI MI NA ETKĠ LERĠ: ULUS PARKI. YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ M. Pı nar COġ KUN. Anabili m Dalı: ġehġ R ve BÖLGE PLANLAMA ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ AYDI NLAT MA TASARI MI NI N PARK KULLANI MI NA ETKĠ LERĠ: ULUS PARKI YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ M. Pı nar COġ KUN Anabili m Dalı: ġehġ R ve BÖLGE PLANLAMA

Detaylı

ANTREPO MODÜLÜ UYGULAMASI

ANTREPO MODÜLÜ UYGULAMASI ANTREPO MODÜLÜ UYGULAMASI Antrepo modül ü kendi antreposu ol an fir mal ar tarafı ndan depodaki yükl eri n kontrol ü, fat ura ve evrakları nı n kesil mesi raporla ma işle mi ni n yapıl ması a macı yla

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Bugünün Günde mi. Kuş Bakı şı Pi yasal ar. 3 Şubat 2014

Bugünün Günde mi. Kuş Bakı şı Pi yasal ar. 3 Şubat 2014 Geç en haf t a gel i ş mekt e ol an ül kel eri n mer kez bankal arı ndan gel en açı kl a mal arı n y at ı rı mcıl arı n endi şel eri ni gi der emedi ği gör ül dü ve Cu ma günü A. B. D. ni n 10 yı llık

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar

Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar Doç. Dr. H. Güçlü İNSEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ, 26-28 Mayıs 2016, Crown

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Deney Laboratuvarı Adresi : Yokuşbaşı Mah. Emin Anter Bulvarı No:43/B BODRUM 48400 MUĞLA / TÜRKİYE Tel : 0252 313 20 06 Faks : 0252 313 20 07 E-Posta : info@akademi-lab.com

Detaylı

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Must afa ÖZKEÇECİ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K. Progra mı : Bİ NA Bİ LGİ Sİ

YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Must afa ÖZKEÇECİ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K. Progra mı : Bİ NA Bİ LGİ Sİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ TEKNOLOJİ İ LE BÜTÜNLEŞEN ALI Ş- VERİ Ş MERKEZİ MODELLERİ ve I NTERNET ALIŞ- VERİ Şİ ÜZERİ NE Bİ R ARAŞTI RMA YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Must afa

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

OKSİ T- SÜLFÜR KARIŞI MLI KURŞUN- Çİ NKO CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON ARTI KLARI NDAN Hİ DROMETALURJİ K YÖNTE MLERLE Çİ NKO KAZANI LMASI

OKSİ T- SÜLFÜR KARIŞI MLI KURŞUN- Çİ NKO CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON ARTI KLARI NDAN Hİ DROMETALURJİ K YÖNTE MLERLE Çİ NKO KAZANI LMASI İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ OKSİ T- SÜLFÜR KARIŞI MLI KURŞUN- Çİ NKO CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON ARTI KLARI NDAN Hİ DROMETALURJİ K YÖNTE MLERLE Çİ NKO KAZANI LMASI YÜKSEK Lİ

Detaylı

ÇELİ K TAŞI YI CI SİSTE MLERİ N YANGI NA KARŞI KORUN MASI NDA TARİ HSEL SÜREÇ VE KORUMA İ LKELERİ. Mi mar Jül üde Gürbüz

ÇELİ K TAŞI YI CI SİSTE MLERİ N YANGI NA KARŞI KORUN MASI NDA TARİ HSEL SÜREÇ VE KORUMA İ LKELERİ. Mi mar Jül üde Gürbüz İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ ÇELİ K TAŞI YI CI SİSTE MLERİ N YANGI NA KARŞI KORUN MASI NDA TARİ HSEL SÜREÇ VE KORUMA İ LKELERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Jül üde Gürbüz Anabili

Detaylı

ADANA NI N SI CAK- NE MLİ İ KLİ Mİ NDE DI Ş DUVARLARDA OLUŞAN HASARLARI Nİ RDELENMESİ VE YAPI SAL ÇÖZÜM ÖNERİ LERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ

ADANA NI N SI CAK- NE MLİ İ KLİ Mİ NDE DI Ş DUVARLARDA OLUŞAN HASARLARI Nİ RDELENMESİ VE YAPI SAL ÇÖZÜM ÖNERİ LERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ ADANA NI N SI CAK- NE MLİ İ KLİ Mİ NDE DI Ş DUVARLARDA OLUŞAN HASARLARI Nİ RDELENMESİ VE YAPI SAL ÇÖZÜM ÖNERİ LERİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Al

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

PUNTALI NAYLON ELASTAN Ġ PLĠ ĞĠ N ÖRME KUMAġ ( ÇORAP) ÖZELLĠ KLERĠ NE ETKĠ SĠ. Müh. Si bel ġen

PUNTALI NAYLON ELASTAN Ġ PLĠ ĞĠ N ÖRME KUMAġ ( ÇORAP) ÖZELLĠ KLERĠ NE ETKĠ SĠ. Müh. Si bel ġen ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ PUNTALI NAYLON ELASTAN Ġ PLĠ ĞĠ N ÖRME KUMAġ ( ÇORAP) ÖZELLĠ KLERĠ NE ETKĠ SĠ YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Müh. Si bel ġen Anabili m Dalı: Tekstil Mühendisliği

Detaylı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı

4. - 5. sınıflar için. Öğrenci El Kitabı 4. - 5. sınıflar için Öğrenci El Kitabı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı nın 28.08.2006 tarih ve B.08.0.TTK.0.01.03.03.611/9036 sayılı yazısı ile Denizler Yaşamalı Programı nın*

Detaylı

ÇAYELİ BAKI R CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON YÖNTE Mİ KULLANI LARAK SEÇİ MLİ ZENGİ NLEŞTİ Rİ LMESİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI

ÇAYELİ BAKI R CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON YÖNTE Mİ KULLANI LARAK SEÇİ MLİ ZENGİ NLEŞTİ Rİ LMESİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ ÇAYELİ BAKI R CEVHERLERİ Nİ N FLOTASYON YÖNTE Mİ KULLANI LARAK SEÇİ MLİ ZENGİ NLEŞTİ Rİ LMESİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Ma d. Müh.

Detaylı

POLİ MERLERİ N LAZER İ LE KAYNAKLANMASI NDA İ ŞLEM PARAMETRELERİ Nİ N DENEYSEL OLARAK BELİ RLENMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mak. Müh.

POLİ MERLERİ N LAZER İ LE KAYNAKLANMASI NDA İ ŞLEM PARAMETRELERİ Nİ N DENEYSEL OLARAK BELİ RLENMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mak. Müh. İ STANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ LİMLERİ ENSTİ TÜSÜ POLİ MERLERİ N LAZER İ LE KAYNAKLANMASI NDA İ ŞLEM PARAMETRELERİ Nİ N DENEYSEL OLARAK BELİ RLENMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mak. Müh. Fati h DEMİ

Detaylı

AGREGALARI N MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ İ LE DOKUS AL ÖZELLİ KLERİ ARASI NDAKİ İLİ ŞKİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Emel AKKOÇ 505981012

AGREGALARI N MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ İ LE DOKUS AL ÖZELLİ KLERİ ARASI NDAKİ İLİ ŞKİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Emel AKKOÇ 505981012 İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ AGREGALARI N MEKANİ K ÖZELLİ KLERİ İ LE DOKUS AL ÖZELLİ KLERİ ARASI NDAKİ İLİ ŞKİ Nİ N ARAŞTI RI LMASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Emel AKKOÇ 505981012

Detaylı

ANALİZ LİSTESİ EKOSFER LABORATUVAR VE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. SU ve ATIKSU ANALİZLERİ. Toplam Çözünmüş Mineral Madde (TDS) Tayini

ANALİZ LİSTESİ EKOSFER LABORATUVAR VE ARAŞTIRMA HİZMETLERİ SAN. VE TİC.LTD.ŞTİ. SU ve ATIKSU ANALİZLERİ. Toplam Çözünmüş Mineral Madde (TDS) Tayini Kod : Yayın : 26.09.2014 Revizyon /: 00/00 Sayfa : 1/9 SU ve ATIKSU ANALİZLERİ 1 Su, Atıksu (*) (**) (T) ph Elektrometrik 2 Su, Atıksu (*) (**) (T) İletkenlik Laboratuvar 3 Su, Atıksu (*) (**) (T) Toplam

Detaylı

ÜNĠ VERSĠ TE KURULUġUNUN KENT MERKEZĠ ARAZĠ KULLANI M BĠ ÇĠ MĠ NE OLAN ETKĠ LERĠ: ÇANAKKALE ÖRNEĞĠ. YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ül kü ÖZEN (502011402)

ÜNĠ VERSĠ TE KURULUġUNUN KENT MERKEZĠ ARAZĠ KULLANI M BĠ ÇĠ MĠ NE OLAN ETKĠ LERĠ: ÇANAKKALE ÖRNEĞĠ. YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ül kü ÖZEN (502011402) EK D ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ ÜNĠ VERSĠ TE KURULUġUNUN KENT MERKEZĠ ARAZĠ KULLANI M BĠ ÇĠ MĠ NE OLAN ETKĠ LERĠ: ÇANAKKALE ÖRNEĞĠ YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ül kü ÖZEN (502011402)

Detaylı

Dİ YARBAKI R DA NÜFUS HAREKETLİ Lİ KLERİ VE KONUT İ HTİ YACI NIN KARŞI LANMASI İ Çİ N ÇÖZÜM YÖNTE MLERİ TARTI Ş MASI

Dİ YARBAKI R DA NÜFUS HAREKETLİ Lİ KLERİ VE KONUT İ HTİ YACI NIN KARŞI LANMASI İ Çİ N ÇÖZÜM YÖNTE MLERİ TARTI Ş MASI İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ Dİ YARBAKI R DA NÜFUS HAREKETLİ Lİ KLERİ VE KONUT İ HTİ YACI NIN KARŞI LANMASI İ Çİ N ÇÖZÜM YÖNTE MLERİ TARTI Ş MASI YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını

Detaylı

ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI

ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI Doç.Dr. Göksel N. DEMIRER ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 6 MAYIS 2002 ESKİŞEHİR Anaerobik Arıtma Anaerobik arıtma,

Detaylı

Ayrı ca sevgili aile me ve ar kadaşları ma destekleri nden ve bana karşı ol an güvenl eri nden dol ayı teşekkür et mek isteri m.

Ayrı ca sevgili aile me ve ar kadaşları ma destekleri nden ve bana karşı ol an güvenl eri nden dol ayı teşekkür et mek isteri m. ÖNS Ö Önceli kle danış manı m Pr of. Dr. El burus Caferov a Li sans ve Yüksek Li sans eğiti mi m boyunca yardı ml arı ndan ve bana böyl e bir konuda çalışma i mkanı sağladı ğı içi n teşekkür ederi m. Ayrı

Detaylı

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır.

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır. ÖRNEK PROJE ASKİ Ankara İli Kazan İlçesine bağlı Pazar Köyü 600 kişi kapasiteli Dönen Biyolojik Disk (DBD) prensibi ile çalışan Paket biyolojik atıksu arıtma tesisi 0.37 kw motor-redüktör ile aylık kişi

Detaylı

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI Doç. Dr. Eyüp DEBİK 18.11.2013 BİYOLOJİK ARITMA ÜNİTELERİ AKTİF ÇAMUR Biyolojik arıtma, atıksuda bulunan organik kirleticilerin, mikroorganizmalar tarafından besin ve enerji

Detaylı

17 AĞUSTOS 1999 İ ZMİ T VE 12 KASI M1999 DÜZCE DEPRE MLERİ YLE OLUŞ AN DÜŞEY DEFORMAS YONUN MODELLENDİ Rİ LMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ

17 AĞUSTOS 1999 İ ZMİ T VE 12 KASI M1999 DÜZCE DEPRE MLERİ YLE OLUŞ AN DÜŞEY DEFORMAS YONUN MODELLENDİ Rİ LMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ 17 AĞUSTOS 1999 İ ZMİ T VE 12 KASI M1999 DÜZCE DEPRE MLERİ YLE OLUŞ AN DÜŞEY DEFORMAS YONUN MODELLENDİ Rİ LMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Müh. Ayhan

Detaylı

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ 1 Beytullah EREN, 1 Büşra SUROĞLU, 1 Asude ATEŞ, 1 Recep ĐLERĐ, 2 Rüstem Keleş ÖZET: Bu çalışmada,

Detaylı

KI SALT MALAR TABLO LĠ STESĠ ġekġ L LĠSTESĠ SUMMARY

KI SALT MALAR TABLO LĠ STESĠ ġekġ L LĠSTESĠ SUMMARY ÖNS ÖZ Bil eģi k Isı- Güç Ür eti mi veya di ğer adı yla koj enarasyon, t ek bir siste mden eģ za manlı ol arak he m el ektri k enerjisi he m de ısı enerjisi ni n bir arada üretil mesi anl amı na gelir.

Detaylı

HERMETĠ K PĠSTONLU KOMPRES ÖRLERDE YAĞLAMA YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ. Ma k. Müh. ġükrü BarıĢ ÜNAL. Anabili m Dalı : MAKĠ NA MÜHENDĠ SLĠ ĞĠ

HERMETĠ K PĠSTONLU KOMPRES ÖRLERDE YAĞLAMA YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ. Ma k. Müh. ġükrü BarıĢ ÜNAL. Anabili m Dalı : MAKĠ NA MÜHENDĠ SLĠ ĞĠ ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ HERMETĠ K PĠSTONLU KOMPRES ÖRLERDE YAĞLAMA YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ Ma k. Müh. ġükrü BarıĢ ÜNAL Anabili m Dalı : MAKĠ NA MÜHENDĠ SLĠ ĞĠ Progra mı :

Detaylı

7. HAVASIZ ARITMA SİSTEMLERİ

7. HAVASIZ ARITMA SİSTEMLERİ 7. HAVASIZ ARITMA SİSTEMLERİ Havasız çürütme, çamur stabilizasyonunda kullanılan en eski prosestir. Günümüzde atıksu arıtımından çıkan konsantre çamurların stabilizasyonun yanısıra bazı endüstriyel atıksuların

Detaylı

TARİ Hİ YI ĞMA KARGİ R YAPI LARI N GÜÇLENDİ Rİ LMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Mah mut Murat SARAÇ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K

TARİ Hİ YI ĞMA KARGİ R YAPI LARI N GÜÇLENDİ Rİ LMESİ. YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Mah mut Murat SARAÇ. Anabili m Dalı : Mİ MARLI K İSTANBUL TEKNİ K ÜNİ VERSİ TESİ FEN Bİ Lİ MLERİ ENSTİTÜSÜ TARİ Hİ YI ĞMA KARGİ R YAPI LARI N GÜÇLENDİ Rİ LMESİ YÜKSEK Lİ SANS TEZİ Mi mar Mah mut Murat SARAÇ Anabili m Dalı : Mİ MARLI K Progra mı : YAPI

Detaylı

BİR ALKOLLÜ İÇKİ ENDÜSTRİSİ ANAEROBİK ARITMA SİSTEMİ PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE BİYOLOJİK ÇAMURUN KARAKTERİZASYONU

BİR ALKOLLÜ İÇKİ ENDÜSTRİSİ ANAEROBİK ARITMA SİSTEMİ PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE BİYOLOJİK ÇAMURUN KARAKTERİZASYONU ARAŞTIRMA SKKD Cilt 13 Sayı 3 sh. 1-7, 23 BİR ALKOLLÜ İÇKİ ENDÜSTRİSİ ANAEROBİK ARITMA SİSTEMİ PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE BİYOLOJİK ÇAMURUN KARAKTERİZASYONU Orhan İNCE 1, Nilgün AYMAN ÖZ 2, Bahar

Detaylı

GE MĠ LERDE MAKĠ NE DAĠ RESĠ OPERAS YONLARI NDA Ġ NSAN FAKTÖRÜNÜN ÖNE MĠ VE UYGULAMALAR MAK. MÜH. A. ATI L TALAY

GE MĠ LERDE MAKĠ NE DAĠ RESĠ OPERAS YONLARI NDA Ġ NSAN FAKTÖRÜNÜN ÖNE MĠ VE UYGULAMALAR MAK. MÜH. A. ATI L TALAY ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠTÜSÜ GE MĠ LERDE MAKĠ NE DAĠ RESĠ OPERAS YONLARI NDA Ġ NSAN FAKTÖRÜNÜN ÖNE MĠ VE UYGULAMALAR YÜKSEK LĠ SANS TEZĠ MAK. MÜH. A. ATI L TALAY Anabili m

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı

Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı Yüksek Çevre Mühendisi Sevgi Güneş Durak Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Neşe Tüfekci

Detaylı

ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠ TÜSÜ

ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠ TÜSÜ ĠSTANBUL TEKNĠ K ÜNĠ VERSĠ TESĠ FEN BĠ LĠ MLERĠ ENSTĠ TÜSÜ ÜS KÜDAR Ġ LÇESĠ NDEKĠ YEġĠ L ALANLARI N KULLANI MI NI N ve KULLANI CI LARI N ME MNUNĠ YET DERECELERĠ NĠ N DEĞERLENDĠ RĠ LMESĠ: BÜYÜK ÇAMLI CA

Detaylı

GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ MERKEZİ ATIKSU ARITMA TESİSİ FAALİYETİ İŞ AKIM ŞEMASI VE PROSES ÖZETİ 1 1. İŞLETME

Detaylı

Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI

Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI İçindekiler 1. Biyogaz tesislerinde sunduğumuz hizmetler...1 1.1 Probleme dair kısa bilgi...1 1.2 ALS Çek Cumhuriyeti'nin yeterlilikerine

Detaylı

3. KONAKLAMA TESİSLERİ VE TATİ L KÖYLERİ 3. 1. Konakl a ma Tesisleri Tanı mı

3. KONAKLAMA TESİSLERİ VE TATİ L KÖYLERİ 3. 1. Konakl a ma Tesisleri Tanı mı İ Çİ NDEKİ LER ŞEKİ L LİSTESİ TABLO Lİ STESİ ÖZET SUMMARY 1. Gİ Rİ Ş vi viii x xii 1 2. TURİ ZM 6 2. 1. Turiz m Kavra mı nın Tanı mı ve Kapsa mı 6 2. 2. Turiz m Bileşenl eri 8 2. 3. Turiz m Türleri ve

Detaylı

KOKU ARITIMI. Yapmakta olduğumuz başlıca koku arıtma sistemleri aşağıda verilmiştir.

KOKU ARITIMI. Yapmakta olduğumuz başlıca koku arıtma sistemleri aşağıda verilmiştir. KOKU ARITIMI Atıksu Arıtma Tesislerinde görülen kokunun kaynağı, atıksu ile beraber gelen kimyasallar ya da organik maddenin ayrışması sonucu oluşan gazlardır. Atıksulardan kaynaklanan koku sebebi olan

Detaylı

YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI

YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI İ.ÖZTÜRK*' t- Y.ÖZTAŞKENT**/ A.KEÇECİ*** * ÎTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü ** ARTAŞ A.Ş., Cihannuma Mah.Bostancıbaşı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Yakut Mah. Mustafa Kemal Paşa Bulvarı No:186 Kocasinan 38090 KAYSERİ / TÜRKİYE Tel : 0 352 337 09 45 Faks : 0 352 337 09 32 E-Posta

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI 1.1.1. Genel 1.1.2. Atıksu Arıtma Tesislerinin Tasarım Süreci 1.1.3. Tasarım İçin Girdi (Başlangıç)

Detaylı

KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ

KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ KATI ATIK DÜZENLİ DEPOLAMA SAHALARINDA ÇÖP SIZINTI SUYU ve BİYOGAZ YÖNETİMİ ÇÖP SIZINTI SUYU YÖNETİMİ Sızıntı Suyu Oluşumu Sızıntı suyu katı atıkların içinden süzülerek birtakım kimyasal, biyolojik ve

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26

KÜRESEL AYNALAR BÖLÜM 26 ÜRESE AYNAAR BÖÜ 6 ODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜER d d noktası çukur aynanın merkezidir ve ışınlarının izlediği yoldan, yargı doğrudur d noktası çukur aynanın odak noktasıdır d olur yargı doğrudur d + d + dir

Detaylı