arama çabası, bizi belki de daha çok soru sormaya götürebilecektir. Böyle TÜRKİYE'DEN FEDERAL ALMANYA'YA YÖNELEN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "arama çabası, bizi belki de daha çok soru sormaya götürebilecektir. Böyle TÜRKİYE'DEN FEDERAL ALMANYA'YA YÖNELEN"

Transkript

1 TÜRKİYE'DEN FEDERAL ALMANYA'YA YÖNELEN nışgöç HAREKETİ VE YARATTlGi MEKANSAL OLUŞUMLAR ÖZer BOSTANOGLU G ir İ Ş ** Bu makalede, özellikle 19S0'li yıllann ikinci yarıısından başlayarak, 1960' lar ve 1970'ler boyunca (arada duraklamalrur ve kesintilerle), Federal Almanya başta olmak üzere, diğer bazı Avrupa ülkelerine ve 1970'li yılların ikinci yarısından itibaren de bazı Ortadoğu ülkelerine yönelen Türk işgücünün, Federal Almanya örneği çerçevesinde, genel bir değerlendinne denemesi ya~ pılacak ve bu göç hareketinin alıcı ülkedeki mekansal yapılanmaya nasıl eklemlendiği sorusuna, daha sonra yapılması düşünülen bir araştırma çerçevesinde olmak üzere, bazı cevaplar aranacaktır. Hemen belirtelim ki, cevap arama çabası, bizi belki de daha çok soru sormaya götürebilecektir. Böyle olması şaşırtıcı olarak görülmemelidir, kanısındayız; çünkü, Abadan-Unat'ın da behrttiği gibi, göçmen işçinin gidilen ülkedeki yerleşme, konutlanma durumu konusunda, araştırmalar açısından (Türk araştırma evreni) önemli bir boşluk bulunmaktadır l. Türkiye, bilindiği gibi, II. Dünya Savaşı'ndan sonra, pekçok ülkede. görüldüğü gibi, kırdan-kente önemli boyutlara ulaşan bir içgöç hareketine tanık olmuştur. Kentsel yönetimlerin bu seviyedeki bir göç hareketine ha;zırlıkk olmaması, kentlerdekd. sanayi ve hizmet sektöründeki iş kapasitelerinin yeterli olmaması ve dolayısıyla gelen kitlelerin çoğunlukla evsiz _ barksız, işsiz (ya da geçici işçi) kalmaları sonucu, bugün büyükkentlerimizin yan.,. Y. Şehir Planeısı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. ** Makalenin hazırlanmasından sonra okuyup değerli görüşlerini belirten O. D. T. Ü:den Doç. Dr. Kemal KARTAL, Yrd. Doç. Dr. Sencer AYATA ve Berlin. Teknik Üniversitesi'nden Dr. Cihan ARİN'a, zahmetleri için teşekkür ederim. (Ö. B.) Nerınin ABADAN-UNAT,. (Neşe KEMİKSİz), Türk DışGöçü YQ~uBlbliy~ralya, Ankara: A. Ü.S. B. F.,Yayın No: 555, 1986, ss

2 90 AMME İDARESİ DERGİSİ dan - fazla nüfusunu baınnd.ıran.gecekondu. bölgeleri oluşmuştu.:-. Gecekondu olgusunun, sosyal, ekonomik, idari, mekansal pekçok nedeni bulunmaktad.ır 2 Bugün, U980'lerde), kişilik bir nüfus dilimi, (ki toplam nüfusun sekizde biri ve toplam kentsel nüfusun dörtte biri) gecekondularda barınmaktadır 3 Dolayısı ile ülkeiçi kır-kent göçü, Türkiye'nin konutlanma ve kentleşme yapısında büyük önem taşıyan bir olgu haline gelmiştir. Ülke mekansal yapısında, ikili bir yerleşme sistemi Oluşmuş, gecekondu olgusu, yarattığı «a.:-abesk,. (<<dolmuş.) müziği örneğinde görüldüğü gibi, kendine özgü değer sistemi, zevkleri, beğenileri, yokluk ve yoksunlukları ile neredeyse bir.alt-kültür» olarak ortaya çıkmış ve kentlerin toplumsal ve kentsel (mekansal) yapılarını büyük ölçüde etkilemeye başlamıştır. Doğallıkla, gecekondu ya da «izinsiz., «kendiliğinden» yerleşme oruntüsü, f.iadece Türkiye'nin değil ve fakat hemen tüm gelişmekte olan ülkelerin, yani Üçüncü Dünya ülkelerinin meselesidir. Değişik isimlerle de anılsalar (Hindistan - Kalküta'da «bustees», «bidonvilles» olarak Cezayir'de.favelas» olarak Brezilya'da, «jacele regions,. ya da «colonias pmletarias» olarak Meksika'da, vbjs, ortaya çıkiiş nedenleri ve varoluş mekanizma ve biçimleri, birbirine çok benzerdir. Hemen hepsinde, II. Dünya Savaşı ertesinde özellikle beliren kır-kent göçleri oluşmuştur. Bunun temel nedenini, «dünya ekonomisi,.6 çerçevesinde, uluslararası kapitalizmin, kapitalizm-öncesi tanmsal yapıları olumsuz yönde (daha doğrusu dengesiz bir ölçüde) değişikliğe uğratması, yeni bir dünya işbölümü sistemi Oluşturmasında aramak gereklidir. II. Savaş'ın hemen ertesinde birçok «Batı» ülkesine olduğu gibi. Türkiye'ye de sağlanan Marshall yardımı ve yaba.ru::ı sermaye. Türkiye'nin tarım yapısında önemli değişiklikler yaratmıştır? Tanmda mekanizasyon artışı ve özellikle traktörün devreye girmesi, birçok tarım işçisini açığa çıkarmış, tarım topraklarında, miras sisteminin ve demografik artışın da etkileri ile, parçalanma, küçülme, mülksüzleşme başlamış ve kır-kent göçü yoğunla 2 Özer BOSTANoGLU, «Squatter (Gecekondu) Upgrading Phenomenon in Turkey with Specia! Emphasis Upon Technical Infrastructure.., (Yayınlanmamış Şehir Planlama Yüksek Lisans TezO, Ankara, O.D.T.Ü., Temmuz 1986, (özellikle) ss Özer BASTANoGLU, «1987 Uluslararası Evsizlere Barınak Yılı ve Türkiye», Bayındırlık ve ıskan Bakanlıp.Bü1ten, Sayı 95, Ocak-Şubat 1987, (ss. 1()..12), s BOSTANoGLU,..Squatter (Gecekondu) Upgrading (...),. ss ; Özer BOSTAN. OCLU, «Türkiye'de (Planlı ve Gecekondu Alanlarda) Kira PolitikaSh, MülldyeUler BirllP Dergisi, Sayı 82, Eylül 1986, ss Kemal KARTAL, «Gecekondu Türü Konuta Yaklaşımlardaki De~şmeler ve Kurumlarca Üreti. len Sosyal Konuta Geçme Zorunlu~.. Amme İdaresl Dergisi, Cilt 18, Sayı: 13, Eylül 1985, (ss ), s. 60; D. J. DWYER, People and Houslng in Third World CUle., New York: Dongman, 1981 (1975). /) 1. WALLERSTEIN, The Modt:m World System, New York: Academic Press, 1974; 1. WAL. LERSTEIN, T. HOPKINS, «Patterns of Development of the Modern World System", Review, Vol. 1, No. 2, 1977, ss ; Dieter SENGHAAS (ed.), Kapitalistlsche Weltökonomie Kontroversen über ihren Urspnıg und lhre Entwicklungsdynamlk, Frankfurtt M.: Suhrkamp Verlag, 1979; Çağlar KEYDER, Emperyallzm, AzgelişmişIlk ve Türldye, İstanbul: Birikim Yay., 1976; Çallar KE,YDER, «Kriz Üzerine Notlar», (in) Türkiye'de ve DUnya'da Yaşanan Ekonomik Bunalım, Ankara: Yurt Yayıncılık, 1984 (1981), ss İbrahim YASA, Ankara'da Gecekondu Allelerl, Ankara: S. S. Y. B. Yay., No: 46, 1966, s. IS; Önder ŞENYAPıLı, KentUleşen Köylüler, Milliyet Yay., No: 19, 1978, s. 15.

3 TÜRK. DIŞGÖÇU VE MEKANSAL OLUŞUMLAR 91 şarak sürmüştür!!. Örnek olarak, 1950'de tarımda işçi olarak çalışan ailendn. 9O.000'nin hiç toprağı yokken, topraksız ailelerin sayısı, 1963'te üç kattan fazla bi,r artışla 309.ooo'e yükselmişti.ı"9. Bu, göç demektir. Bu konudaki açıklamalann detayına girmeyeceğiz; ancak vurgulamak istediğimiz, (kır-kent) göç(ün)ün temel nedeni, pre-kapita1ist tarım sisteminin çözülmeye uğramış olması ve tanrnda istihdam olanağı bulamayan aile ve bireylerin, mdan itilmiş olmalarıdır arasında Türkiye kentsel nüfusu 5.4 kat büyümüştür. Sosyal güvenlik Siİstemleri gelişkin olmayan Türkiye'de, göçmen kitlesi, gecekondulannı, «sosyal güvenlik aracı» olaı'ak da görmek eğilimindedirler. Dolayısı ile sorun salt bir yerdeğiştirme \hareketi değil ve fakat sosyo-ekonomik bir olgudur. Türk kır-kent göçü özellikle büyükkentlere yönelmiştir. Ankara, İstanbul ve İzmir'in toplam kent nüfuslaırında gecekondu nüfusu payıı, sırasıyla % 70, % 55 ve % SO'dir arasında, artan kent nüfusu <13.3 milyon), İstanbul, Adana, Ankara, İzmir ve Bursa'ya yerleşmiştirll. Fakat bu içgöç olgusunun yanısıra, ondan biraz geçbaşlamakla birlikte, ikinci bir göç hareketi başlamıştır: Dışgöç olgusu. Dışgöç olgusu, hemen belirtelim, içgöç hareketlerinin, yurt sınırları dışına taşmış biçimidir; ve içgöç olgusunun yarattığı durumun ",kriz» boyutlarını, biıraz olsun, hafifletmiştir 1ı. Dolayısı ile dışgöçler, Türk kentleşme hareketinin, "uzun mesafeli,. bir türü olarak değerlendirilebilir 13 Ne var ki, dışgöç hareketleri sonucunda oluşan kentleşme türü, yurtiçi göçlerin sonunda meydana gelen kentleşme olgusundan farklıdııır. Farklılıklar, Türkiye gibi henüz endüstrileşmesini tam anlamı ve bütün boyutlan ile gerçekleştirememiş bir gelişmekte olan ülkenin sosyo-ekonomik koşullan ile, örneğin, Federal Almanya gıibi endüstrileşmesini tamamlamış, sanayileşmesine paralelolarak kentleşme sür-ecindende geçmiş bir endüstri:" sonrası ülkenin yarattığı ve sunduğu olanak ve koşullar arasındadır. Freyer, büyük kente, ve/ya da. bir,endüstri bölgesine göçen kişilerinkarşılaşacaklan sorunu şöyle özetlemektedir: ', 8 Toplam traktör sayısı 1945'te iken, 1950'de 16.58S'e; 1960'da 'ya; 1970'de 10S.86S'e, 1977'de.32S.225'e ve 1983'de 'ya yükselmiştir. Her traktörün 10 işçiyi işinden ettiği düşünülecek ol'..2rsa, konunun önemi açıklıkla ortaya çıkmaktadır. Bkz.: BOSTANOGLU, "Squ. atter (Gecekondu) Upgradig...,."ss Özlem ÖZGÜR, Türkiyede Kapitalizmin Gellşmesl (2. B.) İstanbul : Gerçek Yay., No : 32, 1975, s Ruşen KELEŞ, Kentleşme ve Konut Politikası, Ankara: S. B. F. Yay., No : 540, 1984, s Ibid., s BOSTANOGLU,»Squatter (Gecekondu) Upgrading (... )>>, s. 62; Muzaffer SENCER.... İşçi Göçü», (in) Cumhuriyet Dönemi Anslklopedlsl, İstanbul: İletişim Yay., 25 Haziran 1984, (ss ), s. 1179; Muzaffer SENCER, Toplums-:ıl Yapı Ders Notları, Ankara: T.O.D.A,İ.E. Yay., 1975, s. 209; H. Sami GÜVEN, "Yurda Dönen Türk İşçilerinin Mesleki Yeniden Uyumları Sorunu», Amme İdaresi Dergisi, Cilt 18, Sayı: 3, Eylül 1985, ss ; Nermin ABADAN UNAT, «Batı Avrupa'Ya ve Ortodağu'ya Göç Eden Türk İşgücünün Sosyal Yasalar ve Toplum Yapısı Üzerindeki Etkisi", (in) Prof. Dr. İbrahim Yasa'ya ArmaAan, Ankara: S. B. F. Yay., No: 519, 1983, (ss ), ss ; Mübeccel KIRAY, «The Family of the Immigrant Worker», (in) Toplumbilim Yazıları, Ankara: Gazi Üniv. Yay., No: 7, 1982, (ss ), ss , 477; H. Sami GÜVEN, Dış Göç ve «İşçi Yatınm Ortaklıkları», Ankara: T. O.D.A.İ.E. Yay., No: 168, 1977, ss GÜVEN, «Dış Göç (... )>>. s. 22.

4 9:f AMME toarest DERGiS!" «Büyük bir kent ya da endüstribölgesine göç L.l (göç edenlerin).. eski Alemleri' ile olan ilişkilerinin kesilmesine neden olmaktadır. Böylece bu insanlar sadece bir mekan değil, aynı zamanda toplumsal bir çevre değişikliğıine de konu olmaktadır. c.,) Tanmsal faaliyet yerine makina başında çalışma, köyevi yerine kentleşmiş bir bölge ya da büyük bir kentin kocaman bir binasında kiracı sıfatiyle otwrma, çeşitli ayni yardımlann kesilmesi ve salt gündeliğo dayanan özdeksel bir yaşamın sürdürülmesi gibi olaylar, çok derinlere kadar işleyen toplumsal değişikliklerdir.» 14 Ancak değişme, kırsal alandan çıkıp, çeşitli yabancı ülkelere giden işçiler yada kişiler için çok daha köklüdür. Bunun nedeni ise, yukanda sözügeçen toplumsal sistem ve gelişmişlik farklandır. "Bu işçiler kenclilerini apansız Münih'in ya da Köln'ün ortasında bulmaktadırlar. Gerçekten, köyden kalkıp yurt dışına göç edenler, değişik iş-güç biçimlerinin ve çalışma k~uııanmn yanında oldukça aynk (farklı) davranış biçimlerinin ve değerler sisteminin egemen olduğu, kırsal alandan derin ayınmlar gösteren bir kentsel çevreye girmekte L J L.. ) C. J köy ve bucaklardan koparak, büyük fabrika kentlerinin ve sanayi merkezlerinin o:iasına (düşmekte),. denmekte... dirıs. «Kopma- ve «düşme.. terimlerinin, gerçekten de, durumu betimlemede çok uygun kullanıldıkları kanısındayız. Kentle~:menin birinci yönü, yani «gecekondulaşma» konusunda oldukça fazla sayıda aıraştırma yapılmıştır, denilebihr 16 Ancak kentleşmenin ikinci yönü konusunda araştırma sayısı içaçıcı olmaktan uzaktar. Son zamanlarda yayınlanan ve lsveç örneğinde Türk işçilerinin konutlamna sürecini açımlayan Köksal araştırması, bu konudaki ilk örnektir l7 Gerçekten de önemi konusunda tartışılmayacak bu kitap, iki yönüyle, az da olsa, dezavantaja sahip bulunmaktadır: a) HAlen Batı Avrupa'da yaşayan iki milyonu aşan (% 37'sıi işçi, gerisi işçi yakını) Türk nüfusunun % 74'ü Federal Almanya'da yaşaji"ken, <1983'te) lsveç'te sadece Türk vatandaşı yaşamaktadır 1!; b) Türk dışgöçüne, Hollanda'dan sonra (<<en kapsamlı.. araştırmalan yapmıştır), en fazla eğilen ülkelerin başında gelen lsveç, Batı Avrupa'ya yönelen uluslararası göç hareketinin başlangıcından itibaren, gelenleri..ko 14 Hans FREYER, Sosyolojlye Glrtş (Çev.: Nermİn ABADAN), Ankara: S.B.F. Yay., No : , 1963, s. 157; Ml:taran GÜVEN, edış Göç...», s GüVEN, «Dış Göç (... ).., s Yukarıda zikredileniere ek olarak sadece birkaçını anmak gerekirse: İlhan TEKELİ, Yilit GÜLÖKSÜZ, Tarık OKYAY, Gecekondulu, Dolmuşlu, tşportall Şebir, İstanbul: Cem Yayıncvi, 1976; İlhan TEKELİ, Türkiye'de Kentlqme Yazılan, Ankara: Turhan Kitabevi, No: 3, 1982; Tansı ŞENYAPıLı, Bütünleşmemlş Kentli Nüfus Sorunu, Ankara: O.D.T.Ü. Yay., No: 27, 1978; Tansı ŞENYAPıLı, Gecekondu Çevre t,çllerin Mekanı, Ankara: O.D.T.ü. Yay., 1981; Ruşen KELEŞ, Türkiye'de Şebirle,me, Kmıut, ve Gecekondu (2. Baskı), İstanbul; Gerçek Yay. No: 30, 1978; Kemal KARTAL, Ekonomık ve Sosyal Yönlerlyle Türkiye'de Kentın... me, Ankara: Yurt Yay., 6, 1983; Erkan DOCAN, Kentllleten EfendUer, İstanbul; Ortak Yay., ı980: sayılabilir. 17 Sema KÖKSAL, Refah Toplumunda..Getto.. ve Türlder, İstanbuI( Kendi yayını) a.,.e., ss ve (Tablo 4).

5 TORK DIŞGöçtt. VE MEKANSAL:iOLUŞUMLAR 93 nuk i~çiıo değil,. «göçmen işçi,. olarakkabul etmiş; yanm yüzyılı aşkın bir süreden beri uygulanan «çok kapsamlı sosyal güvenlik.. politikasııo, yabancıla ra, «geçici ıo değil ve fakat "çok geniş haklar kataloğuna sahip azınlık gruplanı,. olarak bakmıı.ştır I9 Dolayısı ile Köksal'in incelediği, Stockholm kent merkezine 12 km. uzaklıkta, merkez be-~lediyesinin en son gerçekleştirdiği kiralık konut alanlanndan biri olan Rinkeby alanı; 1960'larda ilk gelen Türk göçmenleri, arkadaş ya da akrabaları ile pc:'~ylaştıkları kent meı'l{ezi çevresindeki otelodalarında, ya da eski banliyö alanlannın nispeten yıpranmış konutlarında yaşarlarken, «gerek konutlann standardı, gerek kira düzeyleri, gerekse kamu eliyle kiraya verilmesi» gibi birçok nedenden ötürü (göçmenlerin, beklentilerinin "çoküstünde,. olan bir yerleşme alanıdır 2o 1975 tarihli tsveç göçmen yasası, göçmenlere, "eşitlik,., «seçme özgürlüğüıo ve «işbirliği ıo haklan tanımakta olup, ülkede, anadili ile eğitim gören 50 bin çocuk ve 60 ayn dilde eğitim programı mevcuttur. Aynca Rinkeby, oranın Türk sakinleri [çin "Bizim Köy"" buna kal'şılık herhangi bir İsveçli için «Karakafalıların yaşadığı yer" ("SvartkaUes,.), ya da "Türk Köyü,. (octurkeby,.) olarak tanımlanırken; İsveç'teki Türk nüfusunun dörtte birini oluşturan Konya'mn ilçesi Kulu'luların. bu bölgedeki (araştl':ma konusu alanda) oranı % 60 civanndadır. Yine Rinkeby alanında, Stockholm belediyesi tarafından, göçmenlere kendi ctıi.uerinde hizmet vermek üzere, çok işlevli, daha önce enformel ilişkiler yoluyla çözülen konulann çözümlenmesi amacıyla kurulmuş -özel göçmen bürolarıı,. bulunmakta ve bu bürolar, «arzuhalciıo özellikleri ile, -ücretsiz,. ve -sır saklama yükümlülüğü,. ile donatılmış olarak, göçmenlere hizmet sunmaktadırlar. Sonuç itibarn ile, Rinkeby alanında, kendi -iç yaşam,. çerçevelerinde yaşayan ve lsveç toplumunun kenddlerine sunduğu uygun ve ucuz konut olanaklan, ücretsiz yuva ve eğitim olanakları, iş güvenliği gibi kolaylıklardan, kendileri için farklılaştınlımş özel -getto kurumlaın ıo ndan yararlanan bir Türk göçmen kitlesi, bir «refah toplumu gettosuıo olarak ortaya çıkmıştır, denilebilir 21. Yukarıda genel hatla.i\ ile özetlediğimiz ça1ışma, bizim, F. Almanya'daki Türk göçmenlerin yerleşme, konutlanma özelliklerine yaklaşırken belirleyeceğimiz varsayımlarla nasıl bir ilişki içinde olacaktır? Bu sorunun yanıt \anabilmesi için, öncelikle, bu çalışmanın varsayımla.nnın açıklanması gerekiyor, kuşkusuz. Çalşmanın varsayımlan şu şekilde konabi1ıir (F. Almanya bağlamında) : 1. Yurtdışıı göçü, bir Türk Ghetto'su yaratmıştır; 2. (Türk) Ghetto (su), kapitalist piyasa ekonomilerine sahip sosyo-ekonomik formasyonların «kaçınılmaz.. olarak yaratacaklan bir yerleşme biçimidir; 3. İşgücü alan ülkeler (<<merkez» Ülkeler), veren ülkelerden (<<çevre,. ülkeler»). her zaman ve koşulda daha karlıdırlar; yabancı işgücünün ghetto 19 Nermİn ABDAN-UNAT (KEMİKS1Z),.g.e., ss KÖKSAL, a.g.e., ss a.,.e.. ss

6 94' AMME ıdaresı DERG1~ı larda yaşaması, merkez ükelerin, işgücü maliyetlerıini düşürme genel amacının bir parçasıdır ve/ya da sonucudur; 4. (Türk) İşgücünün Ghetto'larda yaşaması, dünya ekonomisi çerçevesinde, verici ülkelerin, dünya sistemine dahil sosyo-ekonomik tabakalannın da yararınadır; 5. Ghetto'ların, ekonomik tabanı değişmeksizin, ortadan kalkmaları olanaksızdır; çünkü «entegrasyon,. ya da casimilasyon,. politikalarfl, başarıya ulaşacaklarsa, bunun yolu, öncelikle gruplar-içi eşitlikten geçer; eşitlik, politik söz hakkı, dolayısı ile bununla birlikte ya da bundan dolayı ekonomik eşitlik demektir; 6. Sistem koşulları değişmeksizin, yapılabilecek ve/ya da Ulaşıllabilecek olan,«ghetto»culara, kendi seçmelerini yapabilecekleri tam bir eşitlikçi düzeni sağlamaktır. KURAMSAL ÇERÇEVE Uluslararası göç akımları XX. yüzyılın evrensel' bir hareketi anlamını taşımaktadı1'r. Özellikle, IL Dünya Savaşı'ndan sonra sınırlar ötesi göç hareketleri yaygınlaşmış ve yoğunlaşmıştır. II. Savaş. sonrası oluşan bu hareketlerin ana-kaynağını, Avrupa'da, Akdeniz kıydarını çevreleyen ülkeler oluşturmu~tur. Meksika'dan A.B.D:ne yönelen göç hareketleri ve Güney Asya ülkelerinin göçmenleninin, Ortadoğu ülkeleri ve daha sonra da Malezya, A.B.D. ve Kanada'ya kaymaları da, XX. yüzyılın. göç bağlamı hakkında bir fikiır edinilmesini kolaylaştırmaktadır 22 Ancak, bu göç hareketleri, XIX. yüzyıl boyunca Avrupa'dan Amerika:ya olan, yerle$me amaçlı, kalıcıı göç hare~ ketlerinden farklı değerlendirilmelidir. xrx. yüzyıl göçleri, bir anlamda~ ~ünya sisteminin o zamanlar hegemonik gücü olan İngiltere'nin. kendi kolohilerinden 'aktaır'dığı değeri, A.B.D.'ye aktarması sonucu oluşan birikimin yarattığıı sarsıntılann bir sonucu olarak görülebilecekken,.xx. yüzyıl göçlerinin, özellikle' Kuzey Avrupa ülkelerine yönelen güçlerin, II. Savaş ertesi d'üjl.'. ya sisteminin hegemonik devleti haline gelen A.B.D.'nin, dünya ekonomi.sinin yeniden-büyüme platformuna yerleşmesini sağlamak için, Savaştan harap çıkmış ülkelere (örneğin F. Almanya) finansal yardım (Marshall y'atdımı) sağlaması sonucu oluşan ekonomik büyümeye paralel geliştikleri gözlenebilmektedir. A.B.D:den sağlanan fonlarla, A.B.D.'den teknoloji satın alan A)vnıpa ülkeleri, böylelikle, bi'rikim şartları hazırlayabilmişler; «daha azgelişmiş ülkeler» ise, A.B.D. sermayesine, pazar ve ucuz işgücü kaynağı haline gelmişlerdirn. Bu dönemde, ü::,etici sermayenin dünya üzerindeki akışkanhğının sağlanması için gerekli koşullar, yani, «hem teknoloji ve taşımacij. lık açısından hem (:e sermaye kabul edici ülkelerde işçinin özgürleşmesi (yani geleneksel bağlarını ve üretim araçlarını kaybetmesi) açısından sermayenin dilediği yerde, dilediği ülke işçisini kiralayarak üretim yapabilme ola 22 ABADAN'-UNAT (KEMİKstZ), a.g.e., s. ı. 23 KEYDER, «Kriz üzerine... l>, S., 32.

7 95 ka naklan~doğm.uştut,.24..yani 'XX: Y\iZy,ıh. göçleri'.geçici--, -.gezipi '..boşluk pay.lcı.. 'özellikleri yönünden sistem dçin anlam taşmıakta.chrlar; ~, Bıı aşaın~a, akademik. çevrelerde kullanılan dışgöçü açıklamıı. modelleline : kısaca. değinelim;. Moddellerden biri, göçü, "'bireyin.,isteğine.bağlı~ bir süreç olarak gören ve ",klasik~ olarak tanımlanan görüştür ve başlıca temsilcileri Lee, Price, Böhning, TodarQ'dur2s «Dengeci~ olarak da tanıı:rplanan b~ modele göre, akılcı seçimini yapan bil"eyler, sermaye, toprak, doğal kaynaklar gibı değişmez üretim faktörlerinin etkin kullanımını Sağlayarak, hem alıcı hem de verici ülkelere yararlar sağlarlar. "Gelişmemiş bir ekonomiden, gelişmiş bir ekonomiye yönelen bu işgücü fazlası, geride kalan İşgücünün marjınal verimliliğini yükselterek, üretim etkenletinin etkin bir kullanıımına yol açar. Üstelik, L.> göç. veren ülkenin ödemeler dengesi üzerinde olumlu katkılarda bulunur~ der bu model sözcüleriu. İkinci dışgöç açıklama modeli, «çatışmacı okuı» olaji"ak tanımlanabilir. Bu model sözcülerine göre, göç, kaynaklar ve üretim faktörleri arasında optimal bir denge yaratan bir olgu değildir; aksine göç, bireysel tercihlerden ziyade, sınıfsal yapı ve çatışma ögeleri çerçevesinde ele alınacak bir konudur Z7 "Simetrik--olmayan büyüme,.modeli olarak da tanımlanan bu modelıs, başlıca, Nikolinakos, Rex, Galtung, Castle ve Kcsack gibi eözcülerce savuı:ıuımuştur29. Üçüncü bir model ise, yukarıdaki iki modelin bir bireşimi gibi duran ve başlıca temsilcisini, Hoffman-Nowotny'de bulan modeldtr. «Toplumsal sistemler,. kuramı da denen modele göre, göçmenler, alcı ülkelerdeki toplumsal tabakalaşma piramidinin eln alt kademesini oluşturmaktadır. Başka bir deyişle, göçmenler, alıcı ülkenin csliııfsal yapısınıı etkileyerek~, en alttakileri en az itibara sahip alt-proleteryayı yaratmaktadırla.r B.g.e., s. 34. LS E.S. LEE, ca Theory of Migration», Eklstics, Vol. 23, 1967, ss ; W. R. BÖHNING «Some Thoughts On Emigration From the Mediterranean Basin.., International Labour RevIew, 3/3,1975, ss ; M. P. TODARO, «A Model of Labor Migration, and Urban Unemployment in Less Developed Countries", Amerlcan Economle Review, Cilt 58, 1968, ss ; ABA DAN-UNAT, (KEMİKSIZ), s. 3; Ali S. GITMEZ, Yurtdışına İşçi Göçü ve Gerl Dönüşler, ıstanbul: Alan Yayıncılık, No: 11, 1983, s GüVEN, «Dış Göç (... )>>, B.g.e., s ABADAN-UNAT, (KEMİKSİZ), s Nennin ABADAN-UNAT, «Akdeniz Ülkelerinden Yurt Dışına İşgöçiiıo, (in) Göç ve Gellşme, (N. ABADAN-UNAT, R. KELEŞ, R. PENNINX, H. Van RENSELAAR, L. Van VELZEN, L. YENI. SEY) (Çev.: Ü. OSKAY), Ankara: Ajans Türk Matbaacıhk Sanayii, 1976, (ss. 1-4), ss M. NIKOLINAKOS, Polltlache Ökonomle der Gastarbeleter - Frage: Mlgratlon und Kapitalismus, Hamburg: Rowohlt 1973; J. REX, Race, ColonlaUsm and the Clty, London: Routledge, 1973; J. GALTUNG, «A Structural Theory of Imperia1ism,., Journal of Peace Research, Vol. 8, No: 2, 1971,.ss ; S. eastles ve G. KOSACK, Immigrant Workers and Class Struc ture in Western Europe, London: Oxford University Press, Nennin ABADAN-UNAT, «Türk Dış Göçü: Dünü, Bugünü, YarınllO" Mıntiyelller BI.rIitl Der Pd" Sayı 86, Nisan 1981, (S ), s. 45; J. HOFFMAN-NOWOTNY, Sozlologte des Fremdarbeiterproblems, Stuttgart: 1973; GİTMEZ, g.e., ss

8 Modellerden önce gejıiştiriıen. f:ijqrler.in.,bmnci. modeli hemen.elimine:ıet'!' tiği göze çarpmaktad.ır. Yanı. daha. doğrusu,.bireyin seçimleri, aslında sistem tarafından belirlenmiştir. Dışgöç sonucunda birey ve ailesi varlığa, refaha kavuşmuşsa, ki bu çoğu yazarca gözlemlenıniştir, bu durum. ülkenin de ka,.. zandığı aınlamma gelmektedir. Bu noktaya, daha soriıi'a yeniden dönülecektir. TÜRK DIŞGÖÇ OLGUSUNUN GENEL ÖZELLİKLERİ Bu bölümde, Türkiye'den dış ülkelere olan göç hareketleri kısaca özetlenecektir. Türk dışgöçünün başlangıcı, F. Almanya'daki Kiel Üniversitesi'nin F. Almanya'nın Türkiye'de yatırım yapması önerisinin, 1956 yılında küçük bir Türk teknisyenler grubunun yetiştirilmesi programına dönüşmesi olayıına kadar gitmektedir 31 Nisan 1957'de aileleri ile birlikte 12 kişilik bir Türk teknisyenler grubu Hamburg'a «çıkmışlar.. ve «seferi. b~latmışlardır. Bunu, bir Türk işadammın, Alman işvereni için Türkiye'den nitelikli işçi komisyonculuğu izlemiş ve böylece Türk işçileri, savaştan yıkkın çıkan Alman sanayisinin, Marshall yaırdımı sayesinde yeniden-yükselişine emekleri ile katılma sürecine girmişlerdir. F. Almanya Türkiye arasındaki işçi alımı mekanizması, 31 Ekim 1961 tarihli «Tlli'k - Alman ışçi Mübadele Anlaşması» ile res. miyete :intikal etmiştir. Bu noktada, göç alan ve veren iki ülkenin geçmişlerindeki önemli göç hareketlerini anımsatmak, "göçe hazıırlık ya da uygunluk.. konumlarının ortaya konmasında faydalı görülmektedir. Türkiye Cumhuriyeti, Osmann İmparatorluğu'nun tasfiyesi sonucunda, başta Yunanistan olmak üzere, Bulgaristan, Romanya ve Yugoslavya'dan önemli sayıda Türk göçmen almıştır. Ay_ nca nüfus değişimi anlaşmalan gereğince, yılları arasında Tür~ kiye'ye, Batı Trakya dışlilda Yunanistan'dan toplam Türk gelmiş Rum ise gitmiştir. ' yıllan'arasında ise Romanya'dan , Yugoslavya'dan Türk gelmiştir yıllarıı arasında ise Yahudi İsrail'e gitmiştir. Bu göçler, ekonomik olmaktan çok, «insan haklan,. nedenu «siyasal göç» sayılmaktaciır32.. Buna karşılık F. Almanya'nın geçmişindeki göç hareketleri, biraz daha özelliklidir; bu ülkenin göç geçmişi, ayruı zamanda ülkenin ekonomik 'yapısındaıp. -emek,. kesiminjn, yani işgücünün, en azından bir kesiminin tarihidir : Bu ülkenin işgücü alımı, yaklaşık 300 yıl önce, 1685'te, (protestan aza.nlıkların Fransa'da çok sıkı takibe uğradıkları döneminde olmak üzere) kişilik bir kitleyi Prusya'ya kabulü ile başlar a3,ikinci göç dalgası, ekonomik gelişme dönemine rastlar ve özel şalha.slar, Avru.,. pa'nın yoksul kır bölgelerine ve özellikle Polonya'ya, Ren havzasındaki \. kömür ve maden ocaklarında çalıştjırmak üzere, «güçlü-kuvvetli,. ve «bekar,. erkek işçiler bulmak üzere dağılırlar. 1861'de yapılan bir nüfus sayımında 31 GİTMEZ, a.g.e., s ARADAN-UNAT, (KEMİKSİZ), a.g.e., s R. MEINHARDT, "Pollacken, ltaker, Kanaker-Zur Leidensgeschichte der Fremden in. Deutschlad», (in) Türken Raus?oder. Verei+'lgt den sozialeq Frieden (Ed. R. MEINHARDT: Hamburg: Rowohit, 1984, <~s'.~ - ı.1)~, s.,9.

9 TÜRK DIŞCO<;Ü VE MEKANSAL OLUŞUMLAR 97, (Ren endüstri bölgesinde) sadece 16 Polonyalı sayılmışken, 30 yıl sonra 1890' aa, salt birkaç yönetici merkezde, sayıları 'a çıkmıştır. 12 Temmuz 1907' de, Almanya (Reich) sınırları içinde, çoğunluğu İtalyan ve Hollandalı olmak (}zere, yaklaşık yabancil işçi çalışmaktadır (Tüm işçilerin % 4.1'D. 191O'a değin, yabancılann sayıları (aile efradı dahil>, 1.25O.880'e ve ı. Dünya Savaşı öncesinde yaklaşık 2 milyona ulaşmıştır. Bu arada, Polonyalı göçmenlerin bazı bölgelerde nüfus oranı % 13, hatta bazı kasaba ve kentleıı'de % 40'ın üzerinde olmuştur. Tüm XIX. yüzyıl boyunca, 1926'ya değin, Tiroller yöresinden 7-14 yaşlatındaki çocukıar, yazlan çalıı:ştınlmak üzere, «çocuk pazarlarında» çiftçilere satılmışlardır. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra, eko. nominin kötülemesi sebebi ile, yabancı işçi istihdamı gerilemiş ve 1932'deki göçmen işçi sayısı olarak hesaplanmıştır. Nasyonal sosyalistlerin iktidara gelmeleri ile birlikte, e:-keklerin askeri manevralara katılmaları nedeni ile i~gücü sıkıntısı yeniden başlamış ve özellikle ülkedeki POlonyalıhn «zorla çnlıştırma,. uygulamasına başlamışlardır. Ocak 1940'dan itibaren, ",düzenli işgücü-avı», polis, SS ve Gestapo zoru eşliğinde sürdüerülmüştür. Sava.'} bitiminde ülkede, 6 milyonu «zorla çalıştınlanlar» dan, 2 milyonu da savaş esirlerinden oluşan yabancı İşgücü bulunmaktadır. 1945'ten sonraki yıkıntı halindeki ekonominin yeniden - kurulması sürecinde, savaştr. kaybedilen yerlerden (Alman İmparatorluğu'nun doğu bölgelerinden), 10 milyon kişi Batı'ya gelmiş ve çok kötü koşullar altında çalışmaya ve yaşamaya başlamışlardır yılınd!. bunlann bir milyonu hala konut sayılamayacak barınaklarda yaşıyordu. 1949'da F. Almanya Cumhuriyeti'nin kurulmasını takibeden yıllarda ve Berlin Duvan'nın 1961'de çekilmesine kadar, yaklaşık 2.6 milyon yüksek-nitelikli DDR vatandaşı Batı'ya kaçmıış ve burada çalışmışlardı:,. Buna rağmen yetmeyen ve özellikle tarım, ormancılık, in:;.aat ve mad:mcilik sektörlerinde sıkıntısı çekilen işgücü açığını kapatmak üzere, F. Amanya, İtalya ile 20 Aralık 1955 yıl!ilda bir anlaşma imzalamıştır. ıri60'da, İ.'"siz sayısından fazla iş açığı saptanması üzerine, hükümet, Avrupa'nın «yoksul arn ban,. Akdeniz ülkelerinden işp,-ücü toplamaya h:ışlamıştır: 1960'da İspanya ve Yunanistan, 1961'de Türkiye, 1963'de Fas, 1964'de Portekiz, 1965'de Tunus, 1968'de de Yugoslavya ile işgücü anlaşmalan imzalanmıştır. Hükümet bu ülkelerin başkentlerinde «başvuru bürolan,. açmış, bu bürolar, işverenlerin isteklerine uygun, genç, sağlıklı erkekleri (kişi başına 165 DM karşılığında) seçip, F. Almanyaya göndermişlerdir 34 Bu birraz uzunca anlatımdan ortaya çıkan sonuçlar nedir? Birincisi, F. Almanya'nın, öncelikle, yabancı i,şgücü çalıştırma pratiğinin UZun bir geçmişi vardır; ikincisi, ülke ekonomisi, dünya ekonomisi konıjonktüründeki değişmelere bağlı olarak her değişme halinde yabancı işgücü politikasıını değiştirmtştir. Yani işgücü, Alman ekonomisinin şartlan dahilinde etkinlik alanı bulabilir; varlık şartı ekonomiktir. Biraz daha genelleştirerek söylemek gerekirse, yabancı işgücü, yerli işgücünün yetmediği ya da yeterince çalışmadığı, çalışmak istemediği sektörlerde ya da iş alanlatlnda çalıştınlmak üzere kabul edilen bir «emek. grubudur. Ülke ekonomisinin istihde,rn kapasitesinde yer kalmayınra" ekonomi, önce yerlilere yer açmak için, yabancı işgücüne "hayır,. diyecektir. Şimdi, yeniden Türk tarafına dönelim. 34 a.g.e., ss

10 98 AMME İDARESİ DERGİSİ Türkiye'den yurtdışına işçi göçü, 1960'larda F. Almanya göçü ile güncel Lik kazanmaktadır. Başta, F. Almanya olmak üzere diğer alıcı Avrupa ülkelerinin çoğunluğu, başlangıçta, yabancı işgücünü «geçici işçi göçü» olarak kabul etmişlerdir 3s F. Almanya ise «Gastarbeiter» (<<konuk işçi») olarak kabul ettiği işçileri «rotasyon»a tabi tutma, yani sözleşmesi biteni geri gönderip, yerine yenisini alma politikasınıı benimsemiş ve işçilerin ailelerinin gelmesini uzun süre engellemiştir. F. Almanya'dan sonra, 1964'de Avusturya. Hollanda ve Belçika ile, l005'de Fransa ve 1967'de de İsveç'le işçi gönderme ı::nln,şması yapılrruştır «petrol krizin,.den sonra Avrupa'ya olan işgücü göçü azalmış, 1975 yılından sonra ise Ortadoğu ülkelerine yönelmiştir. ımo'li yıharda Avustralya ve 1980'li yılla.rda,i86 Kanada, Türk göçünün» fla ş» yönelmelerini oluşturmuştur Mayıs sonundaki bir hesaplamaya göre, AET ülkelerinde çalışan Türk İoşçileri topltm sayısı ; (bunun 542.Sl2'si F. Almanya'dadır); diğer Avrupa ülkelerinde çalışanlarla toplam Avrupa'da çal:cşanla:- 77C.6l0; OrtadOğu ve Kuzey Afgrika'da çalışanlar ; ve tüm 'Türk işgücü say'lsl toplam ı.ols.544'dür 37 Bu duruma göre yurtdışındaki Türk işgücünün % 53.42'si F. Almanya'da bulunmaktadır. Türkiye'den yurtdl1ma işçi gönderimi önceleri İş ve hçi Bulme. Kunınm (İ.tBR,) vasıtası ile düzenlenmekte Ye bu kurum, «azgelişmif} tölgeler:o sakinkrine, Köy Kalkınma Kooperatifleri üyelerine, «afet bölgesi» vatandaşlarına belli öncelikler sağlamakta idi. Bunların dışında «isimlerine talep yap, tıranlar» beklemeden gidebilmek olanağına kavuşmuşlardır. Bu yolların dı ;.~nda yaş kısıtlamasıı ya da sağlık engeli gibi problemleri olanlar ya da uzun sıra beklemek istemeyenler, «kaçak» oiaı'ak «turist.. pasaportuyla yabancı ülkelere gitmişler ve iş bulabildikleri sürece de çalışrmc;:lardı:: yılları arası yurtdışına gönderilenlerin hemen yanya yakını, Türkiye'nin batısında ve kuzeyinde yer alan e ilden gitın.işlerdir. İ.İ.B.K.'nun niteliksiz işgucunun ve özellikle azgelişmiş yörelerin insanlarınıın gitmesini sağlama politikası gerçekleşmemiştir 38 Gerçekleşmesi de zaten beklenemezdi, çünkü i~çi göçü süreci, alan ülkece belirlenmektediır. Türkiye'nin istihdamına olan katkı, Türkiye'nin dışödemeler dengesine olan döviz katkısı, böylece, «kan::rsizlık» ve «dengesizliğe» aç1ktır; çünkü, kapitalist ekonomileı~ln kaçınıımaz olarak, zaman zaman kaı:;,ılaştıkları ekonomik dalgalanma ve bunalımlar, göçmen işçi kaynağı çevre ülkelerin hesapbnnı, nlanlaııı:rı1. hatta ekonomi},: gelişmelerini "tümden» sarsacak, «yokedebilecek» eonuçlar doğurabilii'ler 39 Türkiye'de Be,? yılllk Kalkınma PlanlaTl'nde. da görülebildiği gibi, iktidar çevreleri, dışgöçten önemli getiriler beklemekteydiler: 35 KÖKSAL, a.g.e., s. :;7. 36 GiTMEZ, a.g.e., s Burcu BOSTANOOLU, "Türk İşçilerinin Kurdukları Şirketler ve Günümüzde Bu Şirkelterin Durumu», (Prof. Dr. Nermin ABADAN-UNAT'a sunulan master seminer raporu). Ankara: S. B. F., Mart 198<;, s. 6, Tablo R. PENNINX. H. Van RENSELAAR, «Bugünkü Avrupa ülkelerindeki Ekonomik Durgunluktan Önceki ve Sonraki Dönemlerde Türkiye'nin Yurt Dışına ışçi Gönderme Politikasının Evrimi», (in) Göç ve Gelişme, ss GİTMEZ, a.g.e., s. 257.

11 TÜRK DIŞGÖÇÜ VE MEKANSAL OLUŞUMLAR 99 ı. Dışgöç, ülkenin işsizlik sorununa geçici bir çözüm olduğu gibi, ülkenin gelişmesi için kalıcı bir çözüm de getirebilirdi. 2. Dışgöç, ülkenüı dış ödemelerdeki dengesizliğine bir ÇÖZÜm olarak görülmekte idi. 3. Dışgöç, ülkenin kalkınmasında gerekli olan teknik bilgi ve görgunun, batı çah~ma disiplininin göçmen işçiler eliyle ülkeye yerleşmesine neden ola. caktı. 4. Dışgöç, Batı telmojojik ve toplumsal değerlerinin ülkeye aktarılması yoluyla, ülkenin modernleşmesine ve toplumsa1 değişmeye yardımcı olacak. tı. 5. Dışgöç, L..> nitelikli insangücü ve getirilen yüksek tularda para nedeniyle. ülkede sanayi yatırımlarının artmasma yolaçacaktı.,.40 Oysa durum böyle olmamıştır...ne dönenlerin sanayi deneyimle;-i ile kazanımları, ne de paırasal aktarımlarıı, ülkeye genelde önemli bir katkı sağlamakta. Dışgöçten yararlanma, yalnızca göçmen işçi ve ailesıinin geçiminde görülen sıçrama ile sınırlı. O da telli ölçüler içinde "e belli blr süre için,,41. Dönen işçiler için, «belki de tek amaç», «yönetimi kendinde olan, çok büyük emek gerektirmeyen bir işyeti sahibi olmak olmuştur.» Gerçekleşmeler de bu yöndedir. Dıgöç «geçici» amaçlı oldvğundan, göçenlerin yıllarca geçicilik koşullo.n içinde ve bir yerleşik düzen kurmadan yaşadıklan görülmektedir. «Alıcı ülkelerdeki aynmcılıık ve gerice kökenlilikten kaynaklanan kendini dışlama ile birleşince, geçici düzende yaşamanın gelişmeyi, bilgilenmeyi, içinde yaşanan toplumla yaşamayı önlediği görülür. Geçicilik, uzun dönemli tasanlac""!, planları önlediği gibi, "yoksulluk küıtürü"nün duvarları içine sıkışıp kalmayı da getirir»42. (Buradan da göçmenlerin birarada yaşamaları, ghetto'laşmalan için önemli bir kapı açılmaktarur. ) Demek ki dıı;.göç, o yaşa kadar besleyip yetiştirdiği, "büyük yatırımlar yaptığıı".43 insangücünü ihraç eden ülkeye, kısa vadeli bir miktar döviz sağlamasının dışında. uzun solukta hiçbirşey sağlamamaktat hatta ekonominin yapısı, tam da bu «döviz kaynakları,. nedeni ile daha da bağımlı hale gelmektedi:-. Ekonomide «tüketime» doğru bir yönlenme görülmektedir öncesinde Kranetin yaptığı bir araştırmada 4s, dönen Türk işçilerinin biriktirimlerinin % 41'i konut ya da toprağa, % 23'ü küçük i.şyeri açmaya, % 20'si de tüketim mallan alımına gitmişht. Gitmez araç.tırmasına gö-:e de biriktirimlerin yarıya yakını taşın 40 a.g.e., s a.g.e., s a.g.e., ss John BERGER, Jean MOHR, Yedinci Adam (Çev. : Çevat ÇAPAN), Ankara: V Yayınları, 1987, s Nermİn ABADAN-UNAT, «Genel Değerlendinne (Sonuçlar), (in) Göç ve Gelişme a.g.e., (ss ) ss ; GtTMEZ, a.g.e., ss R. E. KRANE, «Effects of Cyclical Internatioal Migration Upon Socio-Economic Mobility.., InternatioaJ Migratlon Review, Vol. 8. No: 4, 1973, ss ; aktaran: GtTMEZ, a.g.e., s. 239.

12 ioo AMM'E İDARESİ DERGİS1 muz mallara, üçte biride üretime yönelik alanlara yatıfllmıştn 46.> "Kendi ailesine çıkar sağlayan göçmen işçi, bu yolla dünya kapitalist sistemi içindeki Türkiye'nİn konumunu sürdürmesıne de yardımcı olmaktadır., 'lere gelinciiğinde Türkiye, Brezilya, Arjantin. Meksika gibi diğer or1;a.;gelirli topluınıc-..rla beraber yaygın bir dayanıklı tüketim malları üretimine başlamıştı ve iç pazarda, yüksek ücretli bir işçi aristokrasisi (sendikalılar) ve küçük burjuvazi bu tür malların tüketimini «garanti» ediyordu 4s Kuşkusuz, bu «garantörler» arasında dönen işçiler ve akrabaları da vardır. Peki, bu ticari ilişkiler, yani işçi biriktirimleri kimlere yaramaktadiıt? Köyden b~lanırsa, "köyüın orta büyüklükte toprağı olanı toprağını ve toplumsal yerini»; kasabada, kentteki varlıklı kesim dükkan, ev, arsasını göçmene satıyor; o sermaye ile emuıkçi, mobilya.cı, lüks tüketim malı satıcısı (ya da, tabii dayanıklı mallar) oluyor H. Dışgöç olgusunun değerlendirmesini alıcı ülkeler açısından yapanların önemle vurguladıkları nokta, göçmen işçinin belli bir işgücü eksikliğini, o düzen için (ileri sanayi ülkeleri ya da merkez ülkeler için) elverişli bir biçimde dolduran, yani uysal, esnekliği fazla, siyasal ve/ya da sendikal bilinçtenmesini çoğunlukla gerçekleştirememişso, dolayısı ile «yedek bir işgücü,. oluşudur. Boş işlerden daha fazla sayıda işçi, aş,ın ücret artışlarını frenler; yerli işçilerin kabul etmedikleri tehlikeli, düşük statülü, pis, az ücretli işlerde çalışırlar; böylece de merkez ülkede «ikili.. bir işgücü pazarı yaratılmasıdll sağlarlar; gerektiğinde bu iki grup işçi birbirlerine karşı öne sürülüirler; çalışma düzeni böylece «ahenkle» sürer, gidersı. Yurtdışında çalı.şan ve bir «Avrupa alt-proletaryası-nı oluşturan göçmenlersı, gerçekten de, merkez ül4 kelerdeki toplumsal piramidin «en alttakileri-dirler. En alttakilerin de altlan olabilmektedir. Ekonomik yönden en altta olan yabancı işçi gı:ruplar.ının arasında da bazı ayrımlar toplumsalolarak yapılabilmekte ve bugün <1980'lerdel, Almanya'daki en kalabalık yabancı işgücünü oluşturan Türk göçmen kitlesi, toplumsal ve hatta fiziki olarak saldınya uğramakta, dışlanmakta ve ezilmektadir. Almanlann % 48'i, Türkleri, diğer yabancı azınlıklardan «daha az sempatik» bulmakta ve Türkler, Pakistanlı ya da Kara Afrikalı'dan daha itici bulunmaktadıırla,rs3. «Bir Yalhudi ile bir Türk arasında ne faırk vardır? Yahudiler için arkada kaldı!- gibi neredeyse 46 GİTMEZ, a.g.e., s C. RAMAZANüCLU, «Return Migration and Investment: Some Theoretical, Empirical and Planning Problems From a Study of Returned Migrants in!stanbuf", (Ço~altma), Ankara, 1977; aktaran: GİTMEZ, a.g.e., s Çağlar KEYDER, "Yeni Birikim Modeli, Gelir Dağılımı ve Dışlanma», (in) Kriz, G~llr DaAı Iımı ve Türkiye'nin Alternatif Sorunu, (K. BORATAV. ç. KEYDER, Ş. PAMUK), (2. Baskı), İstanbul: Kaynak Yayınları, 1987, (ss ), s GİTMEZ, a.g.e., ss ; Ayrıca Bkz.: R. PENNINX, L. Van VELZEN, "Yurt Dışına İşçi Göçünün Boğazlıyan İlçesi Üzerindeki Ekonomik Etkiler;» (in) Göç ve Gelişme (s~. 209~284), ss SO BERGER, MOHR, a.g.e., ss sı GİTMEZ, a.g.e., ss. 94-9S. 52 GÜVEN a".e. s Der Spiegel, No. 18, 1982, s. 39

13 TORK DIŞ<J!jÇO VE MEKANSAL OLUŞUMLAR vecize haline gelmiş sözler sık, slk duy:ulabilmektedir:a;bu noktada, merk::zdeki.ikili işgücü pazaom, Türkl~rin F, Almanya'da yaşayan toplam C~::O (toplam nüfusun % 9 kadarı) yabancının, 1.552J.lOO'ini, yani % 34,2'siai oıu~> turduğunu (1983), bunlarında yaklaşık 'inil1 çalışmakta oldu!;,...mu'5 hatijrlamak ve birbirinden ekonomi-dışı öğeler yüzünden ayrılmış iki grubun varlığının, ücretlerin düşmesindeki rolünü ve kendi grup çıka! h;,.rınııı birliği bilincine varamamalarınıın, sennaye için yarattığı avantajları düşünmenin s6 gerekli oldugunu samyoruz. Eğe~ merkez ülkelerdeki yeni kapitalist birikim tarzı, Amerika'da örneklerini verdiği gibi, yüksek teknolojili sektörlere (bilgisayar ve bio-teknoloıji gibi) yönelmiş ve eski, geleneksel, ağır sajıayi sektörlerini gözden çıkarmışsa, ki bu sektörler yoğun olarak yabancı i,şgücü istihdam ederler, o zaman, oluşacak sosyal kutuplaşma ve orta sınıfla.-:ıl1 yoksullaşmaları paralelinde s7, merkezde kalması istenıneyen yabancı işgücü artacaktıır ve bunların br;ışında da Türk işgücü olacaktır. Resmi hükümet politikası da geri dönüşleri "özendirmek»tir. 28 Kasım 1~)C3 tarihli "Y[.banerılamn Geriye - Dönüşe - Hazırlıklı (istekli) - Olmalarını Te.şvik Yasası,.. bu konuda atılan son adımlardan biridir. TÜRK DIŞGÖÇÜNÜN AV\1ANYA'DAKİ MEKANSAL ÖZELLİKLERİ Bu bölümde, daha önce çerçevesini çizmeye çalıştığımız F. Almanya göçimde, Türk vatandaşlarımızın, aradan geçen yaklaşık üç-onyıllık sürede gösterdikleri yerleşme öyüntü ve eğilimlerini betimlemeye ve sosyo-ekonomik yapıyla olan bağlantılarını vurgulamaya çalışacağız. Öncelikle, genel bir insan yerleşmeleri kuralını ya da yasasını hatırlamak gerekiyoır tabi = Mekansal örüntü(ler), sosyo-ekonomik yapı (ların) ın, fizik mekana yansımalandır. Şimdi F. Almanya'ya bakalım. Özellikle de (Batı) Berlin'e. F. Almanya, Batı Berlin da.bil yılında yaklaşık 61.5 milyonlllk bir ülke. Ancak 1974'ten beri nüfus azalma&l gözleniyor. DOğum oranı, ölüm oranını karşılamaktan uzak olduğu için, böyle bir durum çıkıyor ortaya vatandaş başına 10.1 doğumla. F. Almanya, dünyanın en düşük doğum yüzdesine sahip. Evlilik. başma, sadece 1.8 çocuk düşmekte 5B Bölgelere göre nüfus dağılımı, oldukça dengesiz. Ren-Ruhr havzası ve bölgesi, Bremen, Hannover, Stuttgart ve Münih yöreleri. en-fazla nüfus toplanmasının gözlendiği yerler yılında, 'den fazla-nüfuslu.büyük - kentler-de. 21 milyon insan; 'den az-nüfuslu kentlerde (<<Gemeinde.) nüfusun % 40'nı oluşturan 24 milyon insan; ve iki nüfus sınırı arasındaki ortaboy-kentlerde ise ( arası), 16 milyon insan yaşamaktaydı s9 En büyük kent, ('0 nüfuslu (1982) B. BerUn'dir. 54 H. J. GAMM, «Gestem Juden, heute Türken?», (in) Türken raus? (... ), ss. (55 65), H. ESSER, «Aus15ndische Bevölkerung und Grossstaedtische Entwicklungel1», (in) Die Staedte in den 80 er Jahren, (Ed. by: J. FRIEDRICHS). Qpıaden: Westdeutsclıer Verlag, 1985, (ss ), ss , Tablo ı. 56 KEYDER, Emperyalimı (...,.. ), s KEYDER, «Yenİ Birikim (... )>>, ss Lexikon-Institut Bertelsmann, Tatsachen über Deutschland, Gütersloh: Bertelsmann (1978), s. 16. s9 a.g.e., ss

14 102 AMME IDARESI DERGISI B. Berlin, yaklaşık. 1200'lerde kurulmuş; 1871'de Reich ba'ikenti olmuş ve bu tarihten yüzyıl sonuna, XX. yüzyıl başına, 8OO.000'den 'a gibi çok büyük bir nüfus gelişmesi göstermiş bir kent. Öyle ki, bugünkü tüm Berlin'in (Batı, Doğu beraber) alanını kapsayan büyüklüğe ulaştığında. (1020'de), Berlin nüfusu 4 milyonu bulmuştu. II. Dünya Savaşı noktalandı~ ğında ise Berlin, tüm Almanya'nın «en-büyük-enkaz-alanı»ydı6q. 13 Ağustos l001'de, Berlin kentinin, kuzeyden güneye hemen hemen ortadan bir hatla kesilmişçesine, ikiye aynlmış fiziksel bütünlüğünün işareti olan Berlin Duvan'mn yapılmaya başlaması ile, eski Reich merkezi, bugünkü durumunu aldı. Savaştan önce binaya sahip olan Berlin'de bina, savaş sonrasında artık yoktu Savaş-öncesi 4.3 milyonluk nüfus, 2.8 milyona düşmüştü. 1952'de, yasalolarak desteklenen «sosyal konut yapımı» programı başlatılmıştı. Yeni binalann % SO'i, bu program kapsamında idi arasında konut yapılmıştı 'de yapılan birr araştırmada, B. Ber!in'de, 'i 1900 yalından önce yapılmış, toplam konutun sağlıklılaştıınlması gerektiği ortaya çıkmıştı 62 Yani, B. Berlin, çoğu, kentin xrx. yüzyılın ilk yarısandan itibaren dünyanın enbüyük sanayi merkezlerinden bld haline gelmesi sürecine paralelolarak yapılan çok sayıda eski, yaşlı konut stokuna da sahipti. Bu konut stokunun önemli bir parçası da, «kira kışlaları» (<<Mietskasernen») diye tanımlanan, ortalama 5 katlıı, ön-ve yan czphed.e binalara, ada ortasında yine birkaç (ön-cepheye paralel) binaya sahip yerleşme biçiminin yapıla..ıdır. Arsadan maksimum faydayı sağlamak ve endüstri devriminin neferleri olan kır göçmenlerine ucuz maliyetli b:rrınaklar sunmak ikili amacından ortaya çıkan kira kışlalan, havalandırma ve banyo, WC gibi teknik donatundan da, çoğu kez, yok.sunlaırdı. Binalarm arka avlusu, pekçok kere, 6x6 metre gibi bir büyüklükte idi 63 B. Berlin'e yine döneceğiz. Daha önce belirttiğimiz gibi, 1950'li yıllarda ve özellikle ı960'larda, F. Almanya'ya muazzam bit yabancı işgücü gelmiştir. Yabancılar, Almanlann nüfus kaybetmeye başladıklan 1G70'lerde, hızlanan göç hareketleri ve sahip olduklan yüksek coğurganlık düzeyleri gibi nedenlerle, ülke nüfus kompozisyonunda ve dolayısıyla ye:'leşme örüntüsünde önemli değişiklikler yaratm:::!;s"d1r. Özellikle büyük-kentleri..1e YOğunlaşmaya başlamışlardır. Tüm B. Almanya'da yıllan arasında % 4.9'dan % 7.6'ya çıkan yabancı nüfus, oranı, büyük-kentlerde % ;3.3'den % ıı.3'e yukselmiştir6'4. Bu arada yabanaı işgücü, dört aşamadan geçmiştir: 60 Der Senator für Bau-und Wohnungswesen, Berlin, Berlin, 1983, ss bl Informationszentrum Berlin, Im Überblick-Berlin, Berlin: Informationszentrum, 1984, ss Hddede BECKER, «Die untersuchten Sanierungsgebiete», (in) Sanlenmgsfolgen, (Eds. : H. BECKER, J. S. Zur WIESCH), Berlin: Verlag W. Kohlhammer/Deutscher GemeindeverIag, 1982, (ss ), s Informationszentrum, s. 28; (.... ) Franziska BOLLEREY, Kristiana HARTMANN, «Die Mi-. etskaserne», (in) Lernberelch-Wohnen (Eds : M. ANDRITZKY, G. SELLE), Reinbek-Hamburg: Rowohlt, 1983 (1979), ss J.BAEER. P. GANS, «Bevölkerurigsveraenderungen und Migrationsmuster in den Grossstaed.~ ten der BU!1ce',republik Deutschland seit 1970,., (in) Die Staedte in den (... :... ),' (ss ). s. 71.

15 TORK DIŞGöÇÜ VE MEKANSAl., OLUŞUMLAR a) 1973 sonundaki işçi alımının durdurulmasına kadar, yüksek oranu yabancı nüfus artışı; b) 1970'lerin ortasındaki ekonomik kriz ile, yabanaı nüfusta, azalma; c) dönemindeki yabancı nüfustaki tekrar artış olayı; d) ıreo'li yıllarca azalma, ki 1982'de, 1976'dan beri ilk kez eksi bir değer vermişti:r6 s. Yabancı nüfusun bir diğer yerleşme özelliği, büyükkentlerin, yani, metal-işleme, makine sanayii, tekstil endüstrisi kentlerinin de belli bölgelerinde, belli yörelerinde toplanmasıdır. Bu bölgelerin ortak özellikleri arasında, konutların nispeten kolay bulunduğu, «iyileştirme» (sağlıklılaştınna) bölge~e' ri yada Alman nüfusun terkettiği kötü çevre koşullanna sahip bölgeler ya ::1:::. endüstri kuruluşlanının yerleşip çevreyi kirlettikleri bölgeler olmaları nüelikleri "ardırm. Yani alıcil ülke toplum piramidinin en-alttaldlerini oluşturan yabancı işçiler, Alman konut pazarında, endüşük nitbliidi konut bölgelerine ve/yt. da konutlata yerleşmekt.edirler. Bunda kuşkusuz, yabancı i~çilerin mümkün oiduğunea az h?,xcayıp, çok biriktirme eğilimlerinin payı vardır; vardır amu, parayı vernıcye kalksalar, bu kez de, «ayı:uncılık,. ile, küçümseme ve dışlama eğilimleri ile karşılaşmaktadırlar. Böylelikle de «etnik konsantrasyonla.ı " ya da «Ghetto,.lar oluşmaktadı:r6 i. Ghetto'yu tanımlarken Yasa, şöyle bir tarif vermektedir: «Geto büyük kentlerde kimi doğal yedeşme alanlarıma verilen bir addır. Buralarda kentin genellikle azınlık halkı yaşar. Her azınlık kümesinin bir yerleşme alanı vardır. Buraları kentin eskipüskü, yıkılmakta olan yıkkın, bakımsız, belediye hizmetlerinden çoğu zaman yoksun, yoksullul{ yu~'alandır. Halk kendi aralarında genellikle birbirlerine Jçtenlikle bağlıdır. Kentin egemen samflarına karşıdır ve çatışma halindedir. Geto halkmm kendi;:~in:::: özgü gelenek ve görenekleri, değer yargıları, nesnel yaşam koşull:x"cır:dnn doğan ekinleri vardır Bunlar büyük kentin alt ekinlerini veya ekin adaçıl-~larını oluşturur. 0_ Lewis buna "Yoksullul~ Ekü1i,. demiştir» 68. Simdi Beılin'e dönelim V'E:) Türk nüfusu1;,un ba,zı özelliklelini orada gbzleyelim. B, BaBn':le bugün yaklaşık L20:J.OCO konut bulunmakta, f.:ma buna karşın konutlanma ala..--ımda güçlükler devam etmektedir. Kentin, büyüme, çevreye yayılma imkam olmadığından, özel mülk konutlara fazla yer kalmamakta, çoğu kez kiralık evler yapılmaktadır. Sadece, % 9 onu-ımd~:j<i b:ı.nehalklarının mülk-konutları bulunmaktadı:r6 9 Yaklaşık sayıl~rı 57'~-,500 c:l;:n eski konutla:ı.n % 6.5 oranındaki çok küçük bir yüzdesi iyi dop[ Ltlm:::'ı,ro Yani banyo, WC ve merkezi ısıtma vard:r. Gerisi kötü şartlardadır. F. i-lmanya'daki tek kent olarak, B. Berlin'de, ya,?lı-konutlar için «kira smu"lamas]» vardır. Yani, evsahipleri, her yıl kiraları, Berlin Senatoau'nun belirle 65 a.g.e., s. 73, 66 ESSER, a.g.e., ss _ 67 a.g.e., s İbrahim YASA, Yurda Dönen işçiler ve Toplumsal De~işme, Ankara: T_ O. D_ A. ı. E, Yay., No: 182, 1979, s, 4 (Dipnot 6)_ 69 Informationszentrum, s. 8&.

16 104 ~ İDARE.St DERGISI diği % 2 - % 5 oranlaın arasında arttırabillrler arasında sekiz kere, Berlin'in bu sözügeçen kira kısıtlamalarından çıkarılmasını isteyen yasa, teklüi verildiyse de, bunda politikacılar başarılı olamamışlar ve kiralar, diğer Batı kentlerine göre, oldukça düşük düzeyde seyretmiştir. Örneğin Mü. nih'te. eskıi ya,pılara olan kira artışı suurlaması kaldırıldıktan sonra, dokuz yıl içinde kira artış oranı, % 70'i bulmuştur 7l Bunun B. Berlin'de de gerçekleşmesini önlemek için, özellikle 1970'li yıllann sonlarında ve 1980'lerde önemli etkinliklerde bulunan yerel kiracı örgütlenmeleri ve semt bidikleri, 18':::2 yılında ve 1987'de de aleyhte (bunun 70.00Q'i Türk) imza toplamış ve yasanın çıkmasını engelleyebilmişlerdir 72 Bu noktada Berlin'deki yapı faaliyetlerine bir göz atalıı.m. B. Berlin'de, denildiği gibi, yaşlı binaların çokluğu, 1960'lı yılların hemen başında, eski konut stokunun iyileştirilmesini öngören planlamalar yapılmasına yolaçmıştır. Bugün için 12 alt-bölgeye (ya da belediyeye) sahip B. Berlin'de altı belediye almında 5U.100 (tüm stokun % 24.4'Ü) tonutm1 iyileştirilmesini amaçlayan ilk programıct, kentin bütün dünyaya HEm edilen «yenileştirme» faaliyetleri başlamjştır. İlk aşamada «yıkıpyeniden-yapm:1» (ckahlschlagsanierung-) yöntemi uyarınca, konut adalaıra. yer'le bir edilip, yeni konutlar yapmaya başlamımış; daha sonra bu yöntem yerini 1970'lerde, pahalı olması ve tarihsel dokuyu da ortadan kaldıırması nedeni ile, "BlOk yenilemesi» deni len ve adanın cephesini bırakıp, ada ortasındaki yapılan temizleyip, sosyal alan kullanışlarına yeraçan bir anlayışa bırakmış74; en son olarak da «ko. nr7u::u k:,mt yenlls'21esi» (<<BehutsG.me Stadterneuerung,.) adı altında yeni bir u:ygu1:::ı.ma başlatılmıştır. Son uy~ulama daha önce yapılan kent iyileştrrmelerinin, iyileştirme değil falcat lı::ötüle<jtirmeye hizmet eden bir pratile yarattıklarını kabul ile yenileştirine faaliyetlerinin, orada oturan ve çalı0 an!ara rağmen değil ve fakat onlarla birlikte, onlar için yürütülmesini öngöymüsi:ür 75 Çalıç.malar odak olarak, Berlin'in eski kent merkezi iken, duvann çokilmesi ve tarihsel, eski yapıların fc:,zlaca yoğunlaşmış olması nedeni He ve bir de, sözüedilen iyileştirme faaliyetlerinin, kendi evlerini de nasılolsa yıkacağıını düşünen, bu yüzden de evleri ile ilgili hiçbir büyük onarım çalışmasına girmeyen evsahiplerinin varlığı sebebi ile «slujiılaşma» özelliği gör. teren, B. Be;-lin'in doğusuyla birlil:::te birkaç bölgeye yönlendirilmiştir. Doğu böl~eleri arasında yeralan Kreuzberg, Berlin kentinin, yenileştirme etkinlikle.ri çerçevesinde, «stratejileri deneme alanı,. niteliği ile sivrilmektedir. Bu bölgenin bir önemli özelliği daha vardnr: Berlin'deki Türklerin «Bizim Köydiyebilecelde:'i bölgedjr. Berlin Eyaleti İstatistik Dairesi'nin 1982 yılı verile 70 Verein SO 37, Berlin'de Klra!ar Serb~,,: Bırz.kıhyor, Berlin, 1987, s a.g.e, s Verein SO 36'nın Türk uzmanları, Özcan.AY.ANOCLU ve Selçuk İSKENDER ile BECKER, a.g.e., s. 43. (Dipnot 28). 74 Bayan G. SCHÖN ile Berlin Teknik Üniversitesi'nde yapılan tarihli görüşme; B.~rlin Ya~ı ve İskan S'.:natosu yetkilileri ile Hazircm ayında yapılan görüşmeler. 75 Hardt Walther HAEMER, «Kaputte Stadt Retten in Kreuzberg», (in) 37 tb World Congress Berlin (Wes~) - Paper!i and Proceeciings 1984 (10 14 September), The Hague: IFHPJFIHU. AT/IVWSR Pub., Vol. la, 1~'84, (ss ), ss,

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Farklı Sistemlerde Kentleşme

Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Kentleşme ve kent planları farklı ekonomik sistemlere göre değişebilir. Kapitalist ve sosyalist ülkelerin kentleşme biçimleri, (keskin olmamakla

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Beyin Gücünden Beyin Göçüne...

Beyin Gücünden Beyin Göçüne... On5yirmi5.com Beyin Gücünden Beyin Göçüne... Beyin göçü, yıllardır pek çok ülkenin kan kaybı... Peki gençler neden ülkelerini tekederler? Hangi sebepler ülkelerin beyin gücünü kaybetmesine sebep olur?

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

10. SINIF NÜFUS DERS NOTLARI

10. SINIF NÜFUS DERS NOTLARI 10. SINIF NÜFUS DERS NOTLARI NÜFUS : Sınırları belli bir alanda yaşayan insan sayısına nüfus denir. Dünya tarihinde il knüfus sayımı yapan ülke Danimarka olmuştur. Ülkedeki asker sayısını öğrenmek için

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm MSGSÜ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ PLN 703 KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm 2014-2015 GÜZ YARIYILI Prof.Dr. Fatma ÜNSAL unsal.fatma@gmail.com TÜRKİYE NİN KENTLEŞME DİNAMİKLERİ Cumhuriyet öncesi Cumhuriyet

Detaylı

BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU

BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU BİR SOSYAL OLGU OLARAK TÜRKİYE'DE KENTLERDE KONUT SORUNU Prof. Dr. Oğuz ARI Boğaziçi Üniversitesi Köylerden kentlere göçler, özellikle büyük kentlerde, aşırı kentleşme, sanayileşme ile desteklenmeyen kentleşme,

Detaylı

SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin

SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin SAMSUN BÜYÜKŞEHIR BELEDİYE BAŞKANI YUSUF ZİYA YILMAZ & SAM-DER Avusturyada yaşayan Samsunlular Derneğinin (kısa adı ile SAM-DER in) davetlisi olarak 2010 yılında kurulduğu dönemde Sam-der e geldim ve büyük

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı ŞANLIURFA BELEDİYESİ Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa daki göç olgusu ağırlıklı olarak Köyden Kente Göç eksenlidir. EKOSEP

Detaylı

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey

Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller. Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Göç ve Serbest Dolaşım Eğilimler ve Engeller Ayşegül Yeşildağlar 16.09.2010 Ankara, Turkey Türkiye den AB ne Göç 1961 den itibaren göçün değişen doğası 60 lar : Batı Avrupa da niteliksiz işgücü ihtiyacı

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok

Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok Dünyada Bölge Planlama Egitimi Ela Babalık-Sutcliffe Tuna Taşan-Kok ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü İÇERİK Şehir ve Bölge Planlama Lisans Eğitiminde Bölge Planlamanın yeri Bölge Planlamaya yönelik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1... Teknik veriler 2... Dergi profili 3... ½ milyon okuyucu 4... Erişim alanı : Ülke geneli

İÇİNDEKİLER. 1... Teknik veriler 2... Dergi profili 3... ½ milyon okuyucu 4... Erişim alanı : Ülke geneli MEDYA VERİLERİ 2015 İÇİNDEKİLER 1... Teknik veriler 2... Dergi profili 3... ½ milyon okuyucu 4... Erişim alanı : Ülke geneli 5... Hedef kitle : Türk okuyucu 6... Almanya da yaşayan Türk nüfusu 7... Sayıca

Detaylı

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM LÜTFİ SUNAR Yararlanılan Kaynak: Ertan Özensel, Köylerden Kırlara: Türkiye de Kırın Dönüşümü, Türkiye de Toplumsal Değişim, Ed. Lütfi Sunar, Ankara: Nobel Yayınları, 2014,

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2

AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ SAYI:15 NİSAN 2004/2 Hazırlayan: Müge ÇAKAR İÇİNDEKİLER 1. AB- TÜRKİYE SON DAKİKA 1.1. AB-Türkiye İlişkileri nde Kıbrıs 2. AB den ÖNEMLİ BAŞLIKLAR 2.1. Avrupa Birliği nde Tarihi Genişleme AVRUPA BİRLİĞİ BÜLTENİ AB SERVİSİ

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

Doğal Afetler ve Kent Planlama

Doğal Afetler ve Kent Planlama Doğal Afetler ve Kent Planlama Yer Bilimleri ilişkisi TMMOB Şehir Plancıları Odası GİRİŞ Tsunami Türkiye tektonik oluşumu, jeolojik yapısı, topografyası, meteorolojik özellikleri nedeniyle afet tehlike

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Araştırma Notu 15/180

Araştırma Notu 15/180 Araştırma Notu 15/180 22 Nisan 2015 ÇOCUKLARIN YARISI MADDİ YOKSUNLUK İÇİNDE Seyfettin Gürsel *, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz Yönetici Özeti Avrupa Birliği standartlarına göre 2013 yılında Türkiye de 0-15

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU

ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI ALMANYA KUZEY REN VESTFALYA BÖLGE RAPORU Gürhan DEMİREL Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Kasım 2008 Kuzey Ren Vestfalya (Nord Rhein Westfalen) Almanya nın kuzey batısında,

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI

EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI D EVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ EKİM 2011 HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİ SONUÇLARI Devlet Planlama Örgütü İstatistik ve Araştırma Dairesi tarafından Ekim 2011 tarihinde uygulanan Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarına göre,

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ÜRÜNÜN TANIMI Armonize Sistem sınıflandırmasına göre halılar 4 ana gruba

Detaylı

Doğruların buluştuğu adres...

Doğruların buluştuğu adres... M E D I A Doğruların buluştuğu adres... İletişim Sanattır Firmaların kıyasıya rekabet ettikleri Etnik Pazar sürekli yeniliklere açıktır. Reklam stratejileri yapılırken hedef kitlenin doğru bir şekilde

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

İç göçün sosyal, ekonomik ve mekansal yansımaları

İç göçün sosyal, ekonomik ve mekansal yansımaları tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı İç göçün sosyal, ekonomik ve mekansal yansımaları Güven SAK Ankara, 11 Kasım 2009 Slide 2 Çerçeve Mesele nedir? Kentlerin hızla artan önemi ve kentleşme

Detaylı

İşsiz Kapıcılara AB Parasıyla Boya Badana Kursu Verilecek 26 Ocak 2005 Büyükşehirlerde doğalgazın yaygınlaşmasıyla apartmanların ısınma sorununun ortadan kalkması sonucu işinden olan kapıcı sayısı hızla

Detaylı

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar

* EL KAZANDI BİZ ÖVÜNÜYORUZ *BORSA 2012 DE DE YABANCIYA ÇALIŞTI *İstanbul da kazanıp, New York ta, Londra da şampanya patlattılar Umut Oran Basın Açıklaması 06.01.2013 Yarın Aydın-Söke de pamuk üreticileriyle bir araya gelecek olan CHP Genel Başkan Yardımcısı, İstanbul Milletvekili Umut Oran ın, yazılı açıklaması şöyle: * EL KAZANDI

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

Gündemde Yine Asgari Ücret

Gündemde Yine Asgari Ücret Gündemde Yine Asgari Ücret İsmail BAYER 01.07.2004 gününden itibaren yeni asgari ücret yürürlüğe girdi. Brüt 444.150.000 TL olan asgari ücretten, işçinin eline geçen net ücret ise, 318.233.475 TL. dır.

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ KENTSEL DÖNÜŞÜMÜN AKTÖRLERİ VE ÖRNEKLER. Ayaz ZAMANOV-1700103 İrem BAHÇELİOĞLU-1603166

TÜRKİYE DEKİ KENTSEL DÖNÜŞÜMÜN AKTÖRLERİ VE ÖRNEKLER. Ayaz ZAMANOV-1700103 İrem BAHÇELİOĞLU-1603166 TÜRKİYE DEKİ KENTSEL DÖNÜŞÜMÜN AKTÖRLERİ VE ÖRNEKLER Ayaz ZAMANOV-1700103 İrem BAHÇELİOĞLU-1603166 İÇERİK Kentsel dönüşüme bakış Kentsel dönüşümdeki aktörler Kamu yönetimi Merkezi yönetim, Yerel yönetimler

Detaylı

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE

KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Türkiye Đşçi Sendikaları Konfederasyonu KAYITDIŞI ĐSTĐHDAMLA MÜCADELE Ankara Amaç Türkiye de kayıt dışı istihdam önemli bir sorun olarak gündemdedir. Ülkede son verilere göre istihdam edilenlerin yüzde

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Hella Dunger-Löper Staatssekretärin für Bauen und Wohnen 1 Katılım (Latince: Katılım). Genel olarak: Katılım, vatandaşların ortak (siyasi) sorunların

Detaylı

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI

Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Bölüm 5 ARZ VE TALEP UYGULAMALARI Neler Öğreneceğiz? Hükümet Müdahalelerinin denge Oluşumlarına Etkileri Fiyat Kontrolleri Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları Asgari Ücret Politikası Tarımsal Destekleme

Detaylı

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar

Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar Hamburg Uyum Meclisi Genel bilgiler Seçim süreci hakkında sorular ve cevaplar 1. Uyum Meclisi ne için gereklidir? Entegrasyon; örneğin politika, ekonomi, iş piyasası, eğitim, sosyal işler, kültür, din,

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek

Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek Tarih: 19.01.2013 Sayı: 2014/01 İSMMMO dan Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı Raporu Türkiye nin geleceğini 25 milyonluk kitle belirleyecek İSMMMO nun Türkiye nin Yaratıcı Geleceği / Y Kuşağı adlı

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Anadilde Eğitim ve Başarı Üzerine Etkileri: Almanya Örneği

Anadilde Eğitim ve Başarı Üzerine Etkileri: Almanya Örneği tepav The Economic Policy Research Foundation of Turkey Anadilde Eğitim ve Başarı Üzerine Etkileri: Almanya Örneği Ali Sökmen, TEPAV 4 Aralık 2013 Çerçeve Almanya nın eğitim sistemi ve dil politikası Almanya

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme MARKA EKONOMİSİ İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda Almanya ya çalışmak için işçi göndermeye başlayan

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü

DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi. Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Akdeniz İktisat Tarihi Seçmeli Dersin Seviyesi Doktora ( İktisat ) Dersin AKTS Kredisi 8 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ A. Emre Demirel Ege Kule AŞ/Fabrika Müdürü 1 EGE KULE A.Ş. Ege Kule, 1955

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 02/2014 devam etmekte: Yrd.Doç.Dr.; Avrasya Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi

ÖZGEÇMİŞ. 02/2014 devam etmekte: Yrd.Doç.Dr.; Avrasya Üniversitesi, Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Leyla AYDEMİR 2. Adres Sancak Mah. Adnan Kahveci Cad. No: 59 B Blok Kat 6 No:21 Yomra/Trabzon 3. Doğum Tarihi 12.01.1980 4. E-Mail: leyla-oezdemir@hotmail.com 5. Öğrenim Durumu 10/2008

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Çalışma alanları. 19 kasım 2012

Çalışma alanları. 19 kasım 2012 Çalışma alanları 19 kasım 2012 Çalışma alanları Hizmet alanları Sanayi alanları Tarım tarımsal üretim tarım+ticaret kenti Sanayi imalat sanayi atölyeden hafif sanayi fabrikaya ağır sanayi seri üretim (fordizm)

Detaylı

Alan: Sosyal Psikololji. 04/2007 10/2008 Yüksek Lisans Humboldt Üniversitesi Berlin

Alan: Sosyal Psikololji. 04/2007 10/2008 Yüksek Lisans Humboldt Üniversitesi Berlin Yrd. Doç. Dr. Leyla ÖZDEMİR Holtur Evleri 2. Etap A Blok Daire 24 Boztepe/Trabzon Mail: leyla-oezdemir@hotmail.com Doğum Tarihi: 12.01.1980 Eğitim Bilgileri 10/2008 12/2012 Doktora Humboldt Üniversitesi

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı