Türkiye de Romatizmal Hastal klar n Epidemiyolojisi ve Di er Ülkelerle Karfl laflt r lmas

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de Romatizmal Hastal klar n Epidemiyolojisi ve Di er Ülkelerle Karfl laflt r lmas"

Transkript

1 RAED DERG S (2010/2; 1-8) Türkiye de Romatizmal Hastal klar n Epidemiyolojisi ve Di er Ülkelerle Karfl laflt r lmas Prof Dr. Nurullah Akkoç Dokuz Eylül Üniversitesi ç Hastal kl klar Anabilim Dal, Romatoloji Bilim Dal, zmir Anahtar kelimeler; epidemiyoloji, romatoid artrit, ankilozan spondilit, Behçet, ailesel Akdeniz atefli, Sjögren Keywords; epidemiology, rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, Behçet, familial Mediterranean fever, Sjögren ÖZET: Amaç: Türkiye de romatizmal hastal klar n epidemiyolojisini araflt rmak ve bu çal flmalardan elde edilen s kl k oranlar n baflka ülkelerden bildirilen s kl k verileriyle k saca karfl laflt rmak. Materyel ve Metod: Bu makalede, Türk popülasyonunda romatizmal hastal klar n s kl n araflt ran ve hakemli dergilerde yay nlanm fl yaz lar, belli bafll bibliyografik veritabanlar nda indekslenmeyenler dahil, gözden geçirilmifltir. Sonuçlar: zmir ve Antalya da yap lan iki çal flman n iflaret etti i gibi Türkiye de romatoid artrit (RA) prevalans %0.5 in alt nda gözükmektedir. Bu oran, Güney Avrupa ülkelerinden bildirilmifl s kl k oranlar na benzerdir. Karadeniz Bölgesinde yap lan çal flmalarda bildirilen yüksek RA prevalans rakamlar, metodolojisi güçlü çal flmalarca desteklenmedikçe büyük bir ihtiyatla karfl lanmal d r. Türkiye de ankilozan spondilit s kl (%0.49), RA s kl na benzer gözükmektedir. Buna karfl l k, genel spondiloartrit prevalans (%1.05) ise talya, Litvanya ve Çin de oldu u gibi RA prevalans ndan daha yüksektir. Behçet hastal (BH) ve ailesel Akdeniz atefli (AAA) Türkiye de dünyan n di er bölgelerine gore daha s k görülür. Farkl bölgelerde yap lan çal flmalarda BH hastal için %0.02 ile %0.42 aras nda, FMF için ise %0.027 ve %0.82 aras nda de iflen s kl k oranlar bildirilmifltir. zmir de yap lan birçok romatizmal hastal n ayn popülasyondaki s kl n araflt ran epidemiyolojik çal flmada (Amerika-Avrupa kriterlerine gore) Sjögren sendromu s kl %0.15, gut hastal s kl ise %0.33 olarak bulunmufltur. Sonuç: Türkiye de romatizmal hastal klar n epidemiyolojisini araflt ran az say da çal flma vard r. Eriflkinlerde yap lan çal flmalar n hepsi belli bir bölgeden seçilen nüfusta yap lm flt r ve henüz genel eriflkin nüfusu temsil eden bir s kl k verisi hiçbir romatizmal hastal k için yoktur. ABSTRACT: Objective: To review the epidemiology of rheumatic diseases in Turkey and also to briefly discuss how it compares to other countries. Materials and Methods: Studies, which investigate the prevalence of rheumatic diseases in a Turkish population and which were published in peer reviewed journals, including those currently not indexed in any of the major bibliographic databases, were reviewed. Results: Prevalence of rheumatoid arthritis (RA) in Turkey seems to be less than 0.5% as indicated by two studies from Izmir and Antalya. This prevalence is in the range of those reported from South Europe. The higher rates reported from the Black Sea region should be regarded with a high degree of caution until replicated by studies with stronger designs. Prevalence of ankylosing spondylitis in Turkey (0.49%) seems to be similar to that of RA, whereas overall prevalence of spondyloarthritis (1.05%) appears to be higher than RA as in Italy, Lithuania, and China. Behçet s disease (BD) and familial Mediterranean fever (FMF) are relatively common in Turkey as compared to other parts of the world. Rates for BD have been reported to range from 0.02% to 0.42%, and for FMF to range from to 0.82%. In the multicomponent epidemiologic study in Izmir the prevalence of Sjögren syndrome (according to American-European criteria) and of gout were reported as, 0.15% and 0.33%, respectively. Conclusion: Epidemiologic studies on rheumatic diseases in Turkey are quite limited. All studies were conducted in local populations and nationwide occurrence data for adults is not available for any rheumatic disease. G R fi Epidemiyoloji terimi genifl anlamda bir hastal n toplumdaki da l m ve hastal n ortaya ç kmas nda rol oynayan faktörleri araflt r r. Epidemiyolojik araflt rmalar n sonuçlar hastal klar n topluma getirdi i sosyal ve ekonomik yükü hesaplamak için önemlidir. Hastal k yükünü hesaplarken kullan lan en önemli parametrelerden biri hastal n toplumdaki s kl d r. Hastal n görülme s kl prevalans ve insidens olarak iki türlü flekilde hesaplan r. Prevalans, tan mlanm fl bir nüfusta kesitsel olarak var olan hasta say s n n nüfusa oran n temsil eder. nsidens ise, tan mlanm fl bir nüfusta belirlenen bir zaman aral - nda ortaya ç kan hasta say s n n nüfusa oran n temsil eder. Toplumdaki hastal k yükünü hesaplarken insidens rakamlar, prevalansa göre çok daha 1

2 önemlidir. Fakat, romatoid artrit (RA), ankilozan spondilit (AS) veya spondiloartrit (SpA) gibi toplumda göreceli olarak düflük s kl kta görülen enflamatuar romatizmal hastal klar n insidens rakamlar n n do ru hesaplanmas için çok büyük bir örneklem say s na ve/veya çok uzun bir takip süresine ihtiyaç vard r. Buna karfl l k, prevalans rakamlar ise, çok daha makul büyüklükte örneklem say s kullan larak hesaplanabilir. Bu nedenle tüm dünyada enflamatuar romatizmal hastal klarla ilgili prevalans çal flmalar, insidens çal flmalar na göre çok daha fazlad r. Ülkemizde ise romatizmal hastal klar n epidemiyolojisini araflt ran s n rl say daki çal flman n hepsinde yaln zca hastal k prevalans araflt r lm flt r. Türkiye de prevalans araflt r lan hastal klar aras nda RA (1-5), AS ve SpA (6, 7), Sjögren sendromu (8, 9), gut (10) gibi bafll ca enflamatuar romatizmal hastal klara ek olarak, baflka ülke ve etnisitelere göre Türk toplumunda nisbeten s k görülen Behçet hastal (BH)(11-15), ailesel Akdeniz atefli (AAA) (16-19) gibi rahats zl klar say labilir. Bunlar n d fl nda, fibromiyalji (20) ve osteoartrit (21, 22) gibi enflamatuvar olmayan hastal klar da az say da epidemiyolojik çal flman n konusu olmufltur. Bu makalede, özellikle, enflamatuar romatizmal hastal klar n epidemiyolojisi konusu gözden geçirilecektir ROMATO D ARTR T Ülkemizde RA prevalans konusunda ilk çal flma yaklafl k 40 y l önce stanbul da Sa malc lar bölgesinde yap lm flt r (1, 23). RA tan s 1958 ACR kriterlerine (24) dayand r lan bu çal flmada RA prevalans %0.22 olarak bulunmufltur. Ancak bu çal flman n yap ld zamanda, ilgili k rsal bölgede yaflayanlar n %70 i Balkanlar dan yeni göç etmifl kiflilerden oluflmaktad r. Bu nedenle ülke nüfusunun tamam n temsil etme özelli i bulunmamaktad r. RA prevalans n araflt ran di er çal flmalar zmir (2), Antalya (3) ve Karadeniz bölgesinde (4, 5) yap lm flt r (Tablo1). zmir deki çal flma Narl dere ve Balçova ilçelerinde 20 yafl n üzerindeki kifliden küme örneklem yöntemi ile seçilen 2835 kifli ile yüz yüze görüflülerek gerçeklefltirilmifltir (2). Bu epidemiyolojik taramada RA d fl nda, AS, primer Sjögren sendromu (SS) ve gut s kl da araflt r lm flt r. RA ile ilgili tarama sorular na pozitif yan t veren 301 hastan n %80 i ayr nt l muayene için hastaneye gelmifltir. Tan için 1987 revize ACR kriterlerinin (25) alan çal flmalar için modifiye edilmifl hali (26) kullan lm fl ve 14 hastada RA tan s konmufltur. Bunlar n yaklafl k 1/3 ü daha önce tan almam fl olgulard r. Çal flmada RA prevalans kad nlar için %0.77, erkekler için %0.15 olarak bulunmufl, ve 2000 y l ndaki ülke nüfusu yap s na dayanarak yafl ve cinsiyete göre düzetilmifl (standardize) prevalans %0.36 olarak hesaplanm flt r. Bu oran, Antalya da yap lan çal flmada (3) bulunan oran (%0.35) ile oldukça benzerdir. Ancak Antalya da yap lan çal flmada bildirilen prevalans kaba prevalanst r; ülke nüfusuna göre standardize prevalans bildirilmemifltir (23). Halbuki farkl çal flmalarda bulunan prevalans rakamlar n n do ru bir flekilde karfl laflt r labilmesi için benzer yafl gruplar n n çal flmaya al nm fl olmas, ayn tan kriterlerinin kullan lm fl olmas ve ortak bir nüfusa göre standardize edilmifl olmas gerekir (27). Buna ra men, hem Ege ve hem de Akdeniz bölgesinden bildirilen bu rakamlar n spanya (%0.5), Fransa (% ), talya (% ), Yunanistan (% ) ve Yugoslavya (%0.2) gibi güney Avrupa ülkelerine benzer, ngiltere (% ), Finlandiya (%0.8), sveç (% ), gibi Kuzey Avrupa ülkelerine göre ise düflük oldu unu söyleyebiliriz (28-41). Asya ve Güney Amerika da bildirilen RA s kl. güney Avrupa ya benzer veya daha düflüktür (28, 29, 42-46). Ülkemizde Karadeniz bölgesinde yap lan iki epidemiyolojik çal flmada oldukça yüksek prevalans oranlar bildirilmifltir (4, 5). lk yap lan çal flmada bildirilen %3.7 oran (4), RA n n daha s k oldu u düflünülen kuzey Avrupa ülkelerinden bildirilen rakamlardan bile daha yüksektir. Yak n zamanda Do u Karadeniz bölgesinde yap lan bir baflka çal flmada (5) ilk Karadeniz çal flmas na göre daha düflük, ama Ege ve Akdeniz de bildirilen oranlardan oldukça daha yüksek bir prevalans bildirilmifltir (Tablo 1). Her iki çal flmada da örneklem yöntemi net olarak ifade edilmemifltir. lk çal flmada rastgele seçildi i ima edilen 1825 kifli aras nda yan ts zl k oran ndan hiç bahsedilmemesi dikkat çekicidir. Her iki çal flmada da kullan lan anketlerin geçerlili i konusunda bilgi verilmemifltir. Do ru metodolojik yöntemlerin kullan ld ve RA konusunda deneyimli araflt rmac lar n kat ld epidemiyolojik çal flmalarca desteklenmedikçe Karadeniz bölgesinden bildirilen yüksek prevalans rakamlar ihtiyatla karfl lanmal d r. ANK LOZAN SPOND L T ve SPOND LOARTR TLER Ülkemizde RA prevalans n araflt ran ilk çal flmay yapan Yenal ve arkadafllar, bu çal flmalar ndan 9 y l sonra askere al nm fl 1436 kiflide klinik ve radyog- 2

3 RAED DERG S (2010/2; 1-8) rafik olarak sakroillit bulgular n araflt rm fl ve iki kiflide (%0.14) kesin bilateral sakroiliit saptam fllard r (6); 18 kiflide ise spondilitten flüphelendikleri halde klinik ve radyografik veriler kesin tan için yeterli olmam flt r. Seçilmifl bir grupta ve çok dar bir yafl aral nda yap lm fl oldu u için bu sonuçlar Türk toplumu için genel bir fikir veremez. zmir in Balçova ve Narl dere bölgelerinde yap lan epidemiyolojik çal flmada araflt r lan romatizmal hastal klar aras nda AS ve SpA da vard r (7). Görüflülen 2835 hastadan 1781 i bel a r s problemi yaflad klar - n söylemifller ve bunlardan 422 tanesi enflamatuar bel a r s özellikleri tan mlam fllard r. Bu hastalar n %78 i ile telefonda görüflme gerçeklefltilebilmifltir. Telefon görüflmeleri sonucu hastaneye ça r lan 145 hastan n %83 ü bu daveti kabul etmifller ve AS/SpA tan - s ndan flüphelenilen 86 hastada pelvis grafisi çekilmifltir. Pelvis grafisindeki de erlendirmelerinde fikir birli- ine var lamayan 8 hastada bilgisayarl tomografi ve iki hastada MRI ile sakroilyak eklemler de erlendirilmifltir. Bu çal flmada Türk toplumuna göre standardize edilmifl SpA prevalans %1.05, AS prevalans ise %0.49 olarak bulunmufltur (7). Avrupa da yap lan çal flmalarda çok farkl AS prevalans rakamlar bildirilmifltir (47). Genellikle kan donörleri kullan larak yap lan çal flmalarda yüksek, hastane kay tlar na dayanan çal flmalarda ise düflük prevalans rakamlar elde edilmifltir (47). Toplum taramalar na dayanan çal flmalarda Avrupa da bildirilen en yüksek AS prevalans Norveçlilerde (%1.1, 1.8) (48, 49), en düflük ise Frans zlarda (%0.08) bulunmufltur (50). Son zamanlarda yap lan çal flmalarda AS ile birlikte ayn popülasyonda SpA s kl da araflt r lm flt r (Tablo2). Almanya, Portekiz ve talya da bulunan SpA prevalans ülkemizdekine benzer flekilde %1 in üzerindedir (51-53). Asya toplumlar nda en düflük AS ve SpA prevalans Japonya da (s ras yla, %0.007 ve %0.01) bildirilmifltir (47, 54). Buna karfl l k Çin lilerde bildirilen AS ve SpA prevalans (s ras yla, %0.24 ve %0. 93) Avrupa l lara benzer say labilir (47, 55, 56). BEHÇET HASTALI I Ülkemizde BH prevalans n araflt ran 5 tane alan çal flmas vard r (Tablo 4). Edirne nin Havsa ilçesinde yap lan çal flmada Türkiye deki en düflük prevalans (%0.02) bildirilmifltir (15). Bu çal flmada 10 yafl n üzerinde taranan 4137 kifli aras nda yaln zca bir Behçet olgusu saptanm flt r. Buna karfl l k stanbul da kentsel bölgelerde (14), Ankara da varofl bölgede (13) ve Ordu da k rsal bölgede (12) yap lan çal flmalarda Trakya bölgesine göre çok daha yüksek prevalans rakamlar bulunmufltur (Tablo 4). Aradaki fark, de iflik bölgelerdeki çevresel ve genetik faktörlerle ilflkili olabilece i gibi metodolojik farkl l klar da dikkate al nmal d r. Ankara daki ve stanbul daki flehir merkezi ve çevresinde yap lan çal flmalarda belirlenen hastalar n n yaklafl k %25-50 sinde göz tutulumu bildirilmifltir ve tüm hastalar n yaklafl k yar s taramadan önce tan alm fl hastalard r. Buna karfl l k Ordu k rsal bölgesinde tarama s ras nda belirlenen 19 hastan n sadece 1 i daha önceden tan alm flt r ve hiç birinde göz tutululumu bildirilmemifltir. Yak n zamanda Paris in nüfusu 1 milyonun üzerinde eriflkin ( 15 yafl) nüfusun yaflad ve oturanlar n n %26 s n n Avrupa kökenli olmad bir bölgesinde hastane ve doktor kay tlar, sa l k sigorta kurumlar n n veritabanlar na dayanan bir çal flmada prevalans kiflide 7.1 ( kifli bafl na Avrupa l larda 2.4, Kuzey Afrika kökenlilerde 34.6 ve Asya kökenlilerde 17.5) bulunmufltur (57). Behçet hastal n n dünyadaki prevalans n n da gözden geçirildi i bu makalenin tart flmas nda görülece i gibi Türkiye den sonra en yüksek prevalans rakamlar Ortado u ve Uzak Do u dan bildirilmifltir (58-60). Paris teki çal flmada göçmenlerde hesaplanan hastal k prevalans, köken ald klar bölgelerden bildirilen prevalanslara benzerdir. Buna karfl l k Hawai ve California da yaflayan Japon kökenlilerdeki BH hastal - s kl Japonya da yaflayanlardan daha düflük bulunmufltur (61). Berlin de yaflayan Türklerde BH prevalans % olarak bildirilmifl (62), bu rakam daha sonra %0.077 olarak revize edilmifltir (63). Bu prevalans rakamlar, Anadolu da yap lan çal flmalarda (12-14) gözlenenlere göre düflük olmakla birlikte, Almanya daki prevalans n kay t sistemi kay tlar üzerinden hesapland, Türkiye deki çal flmalar n ise alan çal flmalar oldu u gözden kaç r lmamal d r. A LESEL AKDEN Z ATEfi Ülkemizin farkl bölgelerinde AAA s kl araflt - r lm flt r (Tablo 4). Bat Anadolu da yap lan bir çal flmada (18) AAA prevalans, ç Anadolu da (17, 19) ve ülke geneli için bildirilen prevalanstan daha düflük bulunmufltur (16). Ancak çal flmalarda farkl yafl gruplar n n taranm fl olmas gibi yöntemsel farkl l klar ve s n rl l klar karfl laflt rma yaparken dikkate al nmal d r. Ülkenin de iflik bölgelerini, kapsayan çal flmada 4-16 yafl grubundaki çocuklar taranm fl ve muhtemel AAA olgular için çal flma baflla- 3

4 d ktan sonra gelifltirilmifl gözüken tan kriterleri kullan lm flt r (16). Kendisinde AAA oldu unu bildiren olgular veya muhtemel AAA olarak s n fland r lan olgularda tan do rulamas için ek bir görüflme yap lmam flt r. Bu çal flmada Türkiye deki juvenil kronik artrit prevalans da araflt r lm fl ve %0.064 olarak bulunmufltur (16). AAA s kl n araflt ran Sivas taki çal flmada tüm yafl gruplar (17), Tokat taki çal flmada 18 yafl ve üzerindekiler (19), Denizli deki çal flmada 9-17 yafl grubu çocuklar çal flmaya dahil edilmifl ve tan için Tel Hashomer kriterleri kullan lm flt r. Sivas ta yap lan çal flmada saptanan 10 hastan n, 5 inin ayn aileye mensup olmas (17), örneklem seçiminde hastal n ailesel özelli ini hesaba katmak gerekti ini düflündürür. AAA s kl n n srail de %0.1, Ermenistan da ise %0.2 oldu u tahmin edilmektedir (64). SJÖGREN SENDROMU Ülkemizde SS araflt ran iki çal flma da zmir Bölgesinde yap lm flt r (8, 9). Balçova ve Narl dere bölgesini kapsayan çal flmada (9) yüz yüze görüflülen 2835 eriflkinden 159 tanesi (126 kad n, 33 erkek) a z ve göz kurulu u tan mlam fl ve bunlar n %54 ü hastaneye ça r larak ayr nt l olarak muayene edilmifllerdir. Avrupa-1 kriterlerine göre 10 hastada (9 kad n), Amerika-Avrupa kriterlerine göre ise 6 hastada (hepsi kad n) primer SS tan s konmufltur; ülke nüfus yap s temelinde yafl ve cinsiyete göre standardize edilmifl prevalans Amerika-Avrupa kriterleri flartlar n karfl layan hastalar için %0. 16, Avrupa-1 kriterlerini karfl layan hastalar için %0.28 olarak hesaplanm flt r (9). Bornova da yap lan 18 yafl n üstünde 813 kad n kapsayan di- er çal flmada prevalans Avrupa-1 kriterlerine göre %1.56, Amerika-Avrupa kriterlerine göre %0.72 olarak bulunmufltur (8). Dünyan n de iflik bölgelerinde yap lan çal flmalarda SS için çok farkl preavalans rakamlar bildirilmifltir. Ancak çal flmaya al nan kiflilerin farkl yafl gruplar na mensup olmas, farkl tan kriterlerinin kullan lm fl olmas bu çal flmalar karfl laflt rmay neredeyse imkans z k lmaktad r. lginç olarak Yunanistan da 7 bölgeyi içine alan toplum tabanl bir alan çal flmas nda Amerika-Avrupa kriterlerine göre bulunan standardize prevalans (%0.15) (65), Balçova-Narl dere de ayn kriterler göre hesaplanan prevalans n hemen hemen ayn d r. GUT zmir de yap lan çok amaçl epidemiyolojik çal flmada gut s kl da araflt r lm flt r (10). Görüflülen 2835 hasta aras ndan tarama sorular sonucu filtrelenen 312 kifliden hastaneye gelmeyi kabul eden 247 kifli iki romatolog taraf ndan muayene edilmifl, uygun görülen hastalarda ürik asit ölçümü ve radyografik inceleme yap ld ktan sonra, 11 hastada Wallace kriterlerine (66) göre gut tan s konmufltur. Erkek/kad n oran 3.3 ve yafl ve cinsiyete göre düzeltilmifl prevalans %0.33 olarak hesaplanm flt r. Bu çal flman n yap ld - örneklem içinden seçilen 132 kiflide hiperürisemi s kl araflt r lm fl ve erkeklerde %19, kad nlarda da %5.8 oran nda saptanm flt r (67). Hiperürsemi oranlar bat toplumlar ndan daha düflük de ilse de, ülkemizde gut prevalans ngiliz ve Amerikan toplumlar ndan daha düflük gözükmektedir (68-70) NON-ENFLAMATUAR ROMAT ZMAL HASTALIKLAR Ülkemizde kalça, diz ve el osteoartriti s kl iki farkl grup taraf ndan araflt r lm flt r. 25 yafl ve üzerindeki populasyonda kalça osteoartriti s kl %12 (21), 50 yafl ve üzeri popülasyonda diz osteoartriti s kl %14.5 (kad nlarda %22.5, erkeklerde %8); el (distal interfalanjal eklemlerde) osteoartrit s kl %10.5 (kad nlarda %17.6, erkeklerde %4.3) bulunmufltur (22). Osteoartrit d fl nda, fibromiyalji ülkemizde s kl araflt r lan bir di er non-enflamatuar romatizmal hastal kt r. Bu konuda yap lan tek çal flmada yafl aral ndaki kad nlarda fibromiyalji prevalans %3.6 olarak bulunmufltur (20). SONUÇ Türkiye de romatizmal hastal klar n epidemiyojisini araflt ran çal flma say s k s tl d r. Eriflkinlerde yap lan çal flmalar n hepsi bölgesel çal flmalard r ve ülke genelinde yap lm fl bir epidemiyolojik çal flma henüz yoktur. Farkl bölgelerde yap lan çal flmalarda RA, BH ve AAA için farkl prevalans rakamlar elde edilmifltir. Bunun nedeni farkl bölgelerdeki genetik ve çevresel faktörlerdeki farkl l klar olabilece i gibi, çal flmalarda kullan lan yöntemsel farkl l klar da olabilir. Ayr co rafyalarda bulunan prevalans rakamlar n n güvenilir bir flekilde karfl laflt r labilmesi için çal flmalar n benzer yafl gruplar nda, benzer metodoloji kullan larak yap lmas ve ortak bir nüfusa göre standardize edilmesi gerekir. Ülkemizde romatizmal 4

5 RAED DERG S (2010/2; 1-8) hastal klar n topluma getirdi i yükü do ru bir flekilde tahmin etmek için hastal klar n toplumdaki s kl n ülke düzeyinde en do ru flekilde yans tacak iyi planlanm fl prevalans ve insidens çal flmalar na ihtiyaç vard r. Tablo 1. Ülkemizde yap lan epidemiyolojik çal flmalarda bulunan romatoid artrit prevalanslar Bölge Yafl Örneklem Büyüklü ü Tan Kriterleri Kaba Prevalans (%) Düzeltilmifl Prevalans(%) Istanbul, k rsal(1) ARA Trabzon, kentsel (4) revize ARA Izmir, kentsel(2) revize ARAb Antalya, kentsel(3) revize ARA Do u Karadeniz, kentsel(5) revize ARA 1 - a Yafl ve cinsiyete göre düzeltilmifl b Toplum tabanl çal flmalar için revize edilmifl flekli Tablo 2. Ülkemizde ve baz Avrupa ülkelerinde spondiloartrit (SpA) ve ankilozan spondilit (AS) prevalans n birlikte araflt ran çal flmalar Ülke Say Yafl Tarama Tipi Tan Kriterleri Prevalans (%) SpA/AS SpA AS Türkiye(7) Yüz yüze görüflme ESSG/New York Azores /Portekiz(52) Yüz yüze görüflme ESSG/New York (X-ray, CT) Almanya(51, 71) 348 donör Posta anketi ESSG /New York Fransa(50) 9395 >18 Telefon görüflmesi Görüflme/Romatolog muayenesi Yunanistan (72) Yüz yüze görüflme ESSG /New York talya (53) 2155 >18 Posta anketi ESSG /New York Litvanya(73) Telefon görüflmesi Görüflme/Romatolog muayenesi a a Standardize edilmemifl oran Tablo 3. Türiye nin de iflik bölgelerinde Behçet Hastal prevalans Bölge Hedef Nüfus Say Yafl (y l) Tan Kriterleri Prevalans (%) stanbul, k rsal(11) - 4,96 >10 O Duffy 0.08 Ordu k rsal(12) 9,128 5, O Duffy 0.37 Ankara, varofl(13) 20,007 13,894 >10 ISG a 0.12 stanbul, kentsel(14) 9,500,000 23,986 >12 ISG a 0.42 Edirne, k rsal(15) 5,727 4, ISG a 0.02 a ISG: Uluslar aras Çal flma Grubu Tablo 4. Ülkemizin de iflik bölgelerinde ailesel Akdeniz atefli (AAA) prevalans Bölge Hedef nüfus Say Yafl Tan Kriterleri Prevalans (%) Tüm ülke(16) 67,000, Yeni gelifltirilmifl kriterler 0.028a 0.093b Sivas(17) 83, Her yafl Tel Hashomer 0.25 Denizli(18) Tel Hashomer Tokat(19) Tel Hashomer 0.82 a AAA tan s alm fl hastalara göre hesaplanan prevalans b Muhtemel AAA vakalar dahil edildi indeki prevalans 5

6 KAYNAKLAR 1. Yenal O, Lav I, Bilecen L. [Epidemiological study on the infectious rheumatic syndrome in Turkey. II. Occurrence of rheumatoid arthritis in the Sagmalcilar district of Istanbul. Influencing of various factors and tuberculosis]. Z Rheumaforsch. 1968; 27: Akar S, Birlik M, Gurler O, et al. The prevalence of rheumatoid arthritis in an urban population of Izmir-Turkey. Clin Exp Rheumatol. 2004; 22: Kacar C, Gilgil E, Tuncer T, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in Antalya, Turkey. Clin Rheumatol. 2005; 24: Madenci E, Güler M, Tosun M, Cakirbay H. Prevalence of rheumatoid arthritis in a sample of the Turkish population. Pain Clinic. 2002; 25: Çapkin E, Cakirbay H, Karkucak M, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in the eastern Black Sea region of Turkey. International Journal of Rheumatic Diseases. 2010: no. doi: /j X x 6. Yenal O, Usman ON, Yassa K, Uyar A, Agbaba S. [Epidemiology of rheumatic syndromes in Turkey. III. Incidence of rheumatic sacro-iliitis in men of years]. Z Rheumatol. 1977; 36: Onen F, Akar S, Birlik M, et al. Prevalence of ankylosing spondylitis and related spondyloarthritides in an urban area of Izmir, Turkey. J Rheumatol. 2008; 35: Kabasakal Y, Kitapcioglu G, Turk T, et al. The prevalence of Sjogren s syndrome in adult women. Scand J Rheumatol. 2006; 35: Birlik M, Akar S, Gurler O, et al. Prevalence of primary Sjogren s syndrome in Turkey: a population-based epidemiological study. Int J Clin Pract. 2009; 63: Gurler O, Birlik M, Akar S, et al. The Prevalence and Clinical Characteristics of Gout in Urban Area of Izmir, Turkey.. Annals of the Rheumatic Diseases,. 2002; 61: S Demirhindi O, Yazici H, Biny ld z P, et al. Silivri Fener Köyü ve yöresinde Behçet Hastal ve s kl ve bu hastal n toplu içinde taranmas nda kullan labilecek bir yöntem. Cerrahpasa T p Fak Derg. 1981: Yurdakul S, Gunaydin I, Tuzun Y, et al. The prevalence of Behcet s syndrome in a rural area in northern Turkey. J Rheumatol. 1988; 15: Idil A, Gurler A, Boyvat A, et al. The prevalence of Behcet s disease above the age of 10 years. The results of a pilot study conducted at the Park Primary Health Care Center in Ankara, Turkey. Ophthalmic Epidemiol. 2002; 9: Azizlerli G, Kose AA, Sarica R, et al. Prevalence of Behcet s disease in Istanbul, Turkey. Int J Dermatol. 2003; 42: Cakir N, Dervis E, Benian O, et al. Prevalence of Behcet s disease in rural western Turkey: a preliminary report. Clin Exp Rheumatol. 2004; 22: S Ozen S, Karaaslan Y, Ozdemir O, et al. Prevalence of juvenile chronic arthritis and familial Mediterranean fever in Turkey: a field study. J Rheumatol. 1998; 25: Onen F, Sumer H, Turkay S, Akyurek O, Tunca M, Ozdogan H. Increased frequency of familial Mediterranean fever in Central Anatolia, Turkey. Clin Exp Rheumatol. 2004; 22: S Cobankara V, Fidan G, Turk T, Zencir M, Colakoglu M, Ozen S. The prevalence of familial Mediterranean fever in the Turkish province of Denizli: a field study with a zero patient design. Clin Exp Rheumatol. 2004; 22: S Kisacik B, Yildirim B, Tasliyurt T, et al. Increased frequency of familial Mediterranean fever in northern Turkey: a population-based study. Rheumatol Int. 2009; 29: Topbas M, Cakirbay H, Gulec H, Akgol E, Ak I, Can G. The prevalence of fibromyalgia in women aged in Turkey. Scand J Rheumatol. 2005; 34: Goker B. Radiographic osteoarthritis of the hip joint in Turkey. Rheumatol Int. 2001; 21: Kacar C, Gilgil E, Urhan S, et al. The prevalence of symptomatic knee and distal interphalangeal joint osteoarthritis in the urban population of Antalya, Turkey. Rheumatol Int. 2005; 25: Akkoc N, Akar S. Epidemiology of rheumatoid arthritis in Turkey. Clin Rheumatol. 2006; 25: Ropes MW, Bennett GA, Cobb S, Jacox R, Jessar RA Revision of diagnostic criteria for rheumatoid arthritis. Bull Rheum Dis. 1958; 9: Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, et al. The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum. 1988; 31: MacGregor AJ, Bamber S, Silman AJ. A comparison of the performance of different methods of disease classification for rheumatoid arthritis. Results of an analysis from a nationwide twin study. J Rheumatol. 1994; 21: Akkoc N, Akar S. Standardization is essential for a more rigorous comparison of rates: comment on the reply by Gilgil, Kacar, and Tuncer. Clin Rheumatol. 2007; 26: Alamanos Y, Drosos AA. Epidemiology of adult rheumatoid arthritis. Autoimmun Rev. 2005; 4: Silman A, Hochberg MC. Rheumatoid Arthritis. In: Silman A, Hochberg MC, editors. Epidemiology of the rheumatic diseases. 2 ed. New York: Oxford University Press; p Carmona L, Villaverde V, Hernandez-Garcia C, Ballina J, Gabriel R, Laffon A. The prevalence of rheumatoid arthritis in the general population of Spain. Rheumatology (Oxford). 2002; 41: Saraux A, Guedes C, Allain J, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis and spondyloarthropathy in Brittany, France. Societe de Rhumatologie de l Ouest. J Rheumatol. 1999; 26:

7 RAED DERG S (2010/2; 1-8) 32. Guillemin F, Saraux A, Guggenbuhl P, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in France: Ann Rheum Dis. 2005; 64: Cimmino MA, Parisi M, Moggiana GL, Maio T, Mela GS. Prevalence of self-reported peripheral joint pain and swelling in an Italian population: the Chiavari study. Clin Exp Rheumatol. 2001; 19: Salaffi F, De Angelis R, Grassi W. Prevalence of musculoskeletal conditions in an Italian population sample: results of a regional community-based study. I. The MAPPING study. Clin Exp Rheumatol. 2005; 23: Andrianakos A, Trontzas P, Christoyannis F, et al. Prevalence of rheumatic diseases in Greece: a cross-sectional population based epidemiological study. The ESORDIG Study. J Rheumatol. 2003; 30: Drosos AA, Alamanos I, Voulgari PV, et al. Epidemiology of adult rheumatoid arthritis in northwest Greece J Rheumatol. 1997; 24: Stojanovic R, Vlajinac H, Palic-Obradovic D, Janosevic S, Adanja B. Prevalence of rheumatoid arthritis in Belgrade, Yugoslavia. Br J Rheumatol. 1998; 37: Soderlin MK, Borjesson O, Kautiainen H, Skogh T, Leirisalo-Repo M. Annual incidence of inflammatory joint diseases in a population based study in southern Sweden. Ann Rheum Dis. 2002; 61: Aho K, Kaipiainen-Seppanen O, Heliovaara M, Klaukka T. Epidemiology of rheumatoid arthritis in Finland. Semin Arthritis Rheum. 1998; 27: Simonsson M, Bergman S, Jacobsson LT, Petersson IF, Svensson B. The prevalence of rheumatoid arthritis in Sweden. Scand J Rheumatol. 1999; 28: Symmons D, Turner G, Webb R, et al. The prevalence of rheumatoid arthritis in the United Kingdom: new estimates for a new century. Rheumatology (Oxford). 2002; 41: Dai SM, Han XH, Zhao DB, Shi YQ, Liu Y, Meng JM. Prevalence of rheumatic symptoms, rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, and gout in Shanghai, China: a COPCORD study. J Rheumatol. 2003; 30: Lau E, Symmons D, Bankhead C, MacGregor A, Donnan S, Silman A. Low prevalence of rheumatoid arthritis in the urbanized Chinese of Hong Kong. J Rheumatol. 1993; 20: Senna ER, De Barros AL, Silva EO, et al. Prevalence of rheumatic diseases in Brazil: a study using the COP- CORD approach. J Rheumatol. 2004; 31: Spindler A, Bellomio V, Berman A, et al. Prevalence of rheumatoid arthritis in Tucuman, Argentina. J Rheumatol. 2002; 29: Shichikawa K, Inoue K, Hirota S, et al. Changes in the incidence and prevalence of rheumatoid arthritis in Kamitonda, Wakayama, Japan, Ann Rheum Dis. 1999; 58: Akkoc N, Khan MA. Epidemiology of Ankylosing Spondylitis and Related Spondyloarthropathies.. In: Weisman MH, Reveille JD, van der Heijde D, editors. Ankylosing Spondylitis and the Spondyloarthropathies. St. Louis: Mosby p Gran JT, Husby G, Hordvik M. Prevalence of ankylosing spondylitis in males and females in a young middle-aged population of Tromso, northern Norway. Ann Rheum Dis. 1985; 44: Johnsen K, Gran JT, Dale K, Husby G. The prevalence of ankylosing spondylitis among Norwegian Samis (Lapps). J Rheumatol. 1992; 19: Saraux A, Guillemin F, Guggenbuhl P, et al. Prevalence of spondyloarthropathies in France: Ann Rheum Dis. 2005; 64: Braun J, Bollow M, Remlinger G, et al. Prevalence of spondylarthropathies in HLA-B27 positive and negative blood donors. Arthritis Rheum. 1998; 41: Bruges-Armas J, Lima C, Peixoto MJ, et al. Prevalence of spondyloarthritis in Terceira, Azores: a population based study. Ann Rheum Dis. 2002; 61: De Angelis R, Salaffi F, Grassi W. Prevalence of spondyloarthropathies in an Italian population sample: a regional community-based study. Scand J Rheumatol. 2007; 36: Hukuda S, Minami M, Saito T, et al. Spondyloarthropathies in Japan: nationwide questionnaire survey performed by the Japan Ankylosing Spondylitis Society. J Rheumatol. 2001; 28: Akkoc N. Are spondyloarthropathies as common as rheumatoid arthritis worldwide? A review. Curr Rheumatol Rep. 2008; 10: Ng SC, Liao Z, Yu DT, Chan ES, Zhao L, Gu J. Epidemiology of spondyloarthritis in the People s Republic of China: review of the literature and commentary. Semin Arthritis Rheum. 2007; 37: Mahr A, Belarbi L, Wechsler B, et al. Population-based prevalence study of Behcet s disease: differences by ethnic origin and low variation by age at immigration. Arthritis Rheum. 2008; 58: Davatchi F, Jamshidi AR, Banihashemi AT, et al. Prevalence of Behcet s disease in Iran: a WHO-ILAR COP- CORD stage I study. APLAR Journal of Rheumatology. 2007; 10: Kaneko F, Nakamura K, Sato M, Tojo M, Zheng X, Zhang JZ. Epidemiology of Behcet s disease in Asian countries and Japan. Adv Exp Med Biol. 2003; 528: Jaber L, Milo G, Halpern GJ, Krause I, Weinberger A. Prevalence of Behcet s disease in an Arab community in Israel. Ann Rheum Dis. 2002; 61: Marshall SE. Behcet s disease. Best Pract Res Clin Rheumatol. 2004; 18: Zouboulis CC, Kotter I, Djawari D, et al. Epidemiological features of Adamantiades-Behcet s disease in Germany and in Europe. Yonsei Med J. 1997; 38:

8 63. Papoutsis NG, Abdel-Naser MB, Altenburg A, et al. Prevalence of Adamantiades-Behcet s disease in Germany and the municipality of Berlin: results of a nationwide survey. Clin Exp Rheumatol. 2006; 24: S Ben-Chetrit E, Touitou I. Familial mediterranean Fever in the world. Arthritis Rheum. 2009; 61: Trontzas PI, Andrianakos AA. Sjogren s syndrome: a population based study of prevalence in Greece. The ESORDIG study. Ann Rheum Dis. 2005; 64: Wallace SL, Robinson H, Masi AT, Decker JL, McCarty DJ, Yu TF. Preliminary criteria for the classification of the acute arthritis of primary gout. Arthritis Rheum. 1977; 20: Sari I, Akar S, Pakoz B, et al. Hyperuricemia and its related factors in an urban population, Izmir, Turkey. Rheumatol Int. 2009; 29: Luk AJ, Simkin PA. Epidemiology of hyperuricemia and gout. Am J Manag Care. 2005; 11: S435-42; quiz S Harris CM, Lloyd DC, Lewis J. The prevalence and prophylaxis of gout in England. J Clin Epidemiol. 1995; 48: Lawrence RC, Helmick CG, Arnett FC, et al. Estimates of the prevalence of arthritis and selected musculoskeletal disorders in the United States. Arthritis Rheum. 1998; 41: Akkoc N, Khan MA. Overestimation of the prevalence of ankylosing spondylitis in the Berlin study: comment on the article by Braun et al. Arthritis Rheum. 2005; 52: ; author reply Trontzas P, Andrianakos A, Miyakis S, et al. Seronegative spondyloarthropathies in Greece: a population-based study of prevalence, clinical pattern, and management. The ESORDIG study. Clin Rheumatol. 2005; 24: Adomaviciute D, Pileckyte M, Baranauskaite A, Morvan J, Dadoniene J, Guillemin F. Prevalence survey of rheumatoid arthritis and spondyloarthropathy in Lithuania. Scand J Rheumatol. 2008; 37:

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı

JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER. Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı JÜVENİL SPONDİLOARTROPATİLER Özgür KASAPÇOPUR İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Jüvenil spondiloartropatiler 16 yaş altındaki çocuklarda, özellikle

Detaylı

Ulusal Romatoloji Kongrelerinde sunulan bildirilerin irdelenmesi: Neredeyiz?

Ulusal Romatoloji Kongrelerinde sunulan bildirilerin irdelenmesi: Neredeyiz? Araflt rma / Research Article RAED Dergisi 2011;3(1-2):6-10 doi:10.2399/raed.11.002 Gelifl tarihi / Received: Aral k / December 9, 2010 Kabul tarihi / Accepted: Ocak / January 31, 2011 Ulusal Romatoloji

Detaylı

Eğitim 2005-2010 OMÜ Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı

Eğitim 2005-2010 OMÜ Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp Ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Özgeçmiş: Kişisel Bilgiler Adı-soyadı: İlker İlhanlı Doğum tarihi: 14 Aralık 1979 Doğum yeri: Adana Telefon: İş:454-2140369 E-posta: ilker.ilhanli@giresun.edu.tr Eğitim 2005-2010 OMÜ Tıp Fakültesi Fiziksel

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri

Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Aksiyal SpA da Güncellenmiş ASAS anti-tnf Tedavi Önerileri ve Hedefe Yönelik Tedavi Stratejileri Prof.Dr. M.Pamir ATAGÜNDÜZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı 11 Nisan 2014 Ana Başlıklar

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

The prevalences of allergic diseases symptoms among 6-7 yr old school children in Denizli

The prevalences of allergic diseases symptoms among 6-7 yr old school children in Denizli Araştırma Makalesi / Research Paper Ege Tıp Dergisi / Ege Journal of Medicine 46(3) : 145-150, 2007 Denizli deki 6-7 yaş okul çocuklarında allerjik hastalıklarının prevalansları The prevalences of allergic

Detaylı

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ

DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ A OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL-2 TESTİ ALES İlkbahar 007 SAY DİKKAT! SORU KİTAPÇIĞINIZIN TÜRÜNÜ "A" OLARAK CEVAP KÂĞIDINA İŞARETLEMEYİ UNUTMAYINIZ. SAYISAL BÖLÜM SAYISAL- TESTİ Sınavın bu testinden alacağınız standart puan, Sayısal Ağırlıklı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı soyadı: Sevim ÖKSÜZ İletişim Bilgileri: Adres: Doğu Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Bölümü, Mağusa-KIBRIS Tel: 0 (392) 630 2473 0 (392) 630 3067 Mail: sevim.oksuz@emu.edu.tr

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri

Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı. ALES / Đlkbahar / Sayısal II / 22 Nisan 2007. Matematik Soruları ve Çözümleri Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı ALES / Đlkbahar / Sayısal II / Nisan 007 Matematik Soruları ve Çözümleri 1. 3,15 sayısının aşağıdaki sayılardan hangisiyle çarpımının sonucu bir tam

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI. TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi. Büyükçekmece İstanbul ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir 1915-1918 Çanakkale Hava Savafllar Bilindi i gibi Osmanl savafla girdi inde birkaç cephesi vard r. Ancak en önemlisi buradaki Çanakkale Cephesidir. Adeta savafl n can damar

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 Sunum Planı Giriş I)Literatür Uluslararası Literatür Ulusal Literatür II)Karşılaştırmalı Analiz III)

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z

ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z ÜRET M, PAZARLAMA VE SATIfi PLANLARINIZI YEN DEN GÖZDEN GEÇ RECEKS N Z MARKET DONANIMLARI VE YAZILIMLARI 2009 Market donan mlar ve yaz l mlar pazar araflt rmas, sektördeki tüm firmalara aç k kollektif

Detaylı

Birey ve Toplum Gözüyle Romatoid

Birey ve Toplum Gözüyle Romatoid Birey ve Toplum Gözüyle Romatoid Artrit ve Ankilozan Spondilit Prof Dr Salih PAY GATA Romatoloji BD Tüm Dünyada Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları En Sık Görülen Hastalıklardan Biridir Avrupa da 100 milyon

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

ek: eğitim izleme göstergeleri

ek: eğitim izleme göstergeleri ek: eğitim izleme göstergeleri, eğitim izleme raporu 2011, sfa 157-202 ek: eğitim izleme göstergeleri Eğitim İzleme Raporu nun eki olarak üçüncü kez kamuoyuna sunduğumuz Eğitim İzleme Göstergeleri nin

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

2013-2014 Dönemi Erasmus Hareketlilik Faaliyeti Hibe Dağıtım Yöntemi

2013-2014 Dönemi Erasmus Hareketlilik Faaliyeti Hibe Dağıtım Yöntemi T.C. AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı 2013-2014 Dönemi Erasmus Hareketlilik Faaliyeti Hibe Dağıtım Yöntemi 1. Performans Hesaplamaları: 2013-2014

Detaylı

Deomed Medikal Yay nc l k

Deomed Medikal Yay nc l k Deomed Medikal Yay nc l k Schiltenwolf / Henningsen Muskuloskeletal A r lar Biyopsikososyal Yaklafl mla Tan ve Tedavi Türkçe Editörü / M. Sar do an Çeviri / A. Kasabal gil 16.5 x 24 cm, XVI + 320 Sayfa

Detaylı

Geriatrik Olgularda Musküloskeletal Fizyoterapi Gerektiren Patolojilerin Vücut Bölgelerine Da l m *

Geriatrik Olgularda Musküloskeletal Fizyoterapi Gerektiren Patolojilerin Vücut Bölgelerine Da l m * KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2012; 4: 27-31 Gelifl Tarihi/Received: 04/08/2010 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 15/12/2010 Geriatrik Olgularda Musküloskeletal Fizyoterapi Gerektiren Patolojilerin

Detaylı

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu

Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Mesle imizin ve hukuk devletinin teminat olan genç avukatlara arma and r. stanbul Barosu SEM Yürütme Kurulu Cumhuriyeti ve onun gereklerini yüksek sesle anlat n z. Bunu yüreklere yerlefltirmek için elveriflli

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Acil serviste romatoloji konsültasyonu: Bir y ll k sonuçlar

Acil serviste romatoloji konsültasyonu: Bir y ll k sonuçlar Klinik Araflt rma / Clinical Research Article RAED Dergisi 2014;6(1):8-12 2014 RAED doi:10.2399/raed.14.80299 Gelifl tarihi / Received: fiubat / February 3, 2014 Kabul tarihi / Accepted: Temmuz / July

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları

Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Deprem Yönetmeliklerindeki Burulma Düzensizliği Koşulları Prof. Dr. Günay Özmen İTÜ İnşaat Fakültesi (Emekli), İstanbul gunayozmen@hotmail.com 1. Giriş Çağdaş deprem yönetmeliklerinde, en çok göz önüne

Detaylı

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i

Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Ortaö retim Alan Ö retmenli i Tezsiz Yüksek Lisans Programlar nda Akademik Ba ar n n Çe itli De i kenlere Göre ncelenmesi: Mersin Üniversitesi Örne i Devrim ÖZDEM R ALICI * Özet Bu ara t rmada 2002-2003

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

Tesislerde Akustik Boyutland rma Yeni VDI 2081 in Uygulamalar

Tesislerde Akustik Boyutland rma Yeni VDI 2081 in Uygulamalar Tesisat Mühendisli i Dergisi Say : 92, s. 17-22, 2006 Tesislerde Akustik Boyutland rma Yeni VDI 2081 in Uygulamalar Prof. Dr. Karl-Josef Albers * Bu makale, Alman So utma ve klimlendirme Tekni i Derne

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) 1/11/85 YAT Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak,

Detaylı

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 22-11-2013 Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU İş bu rapor, Galata Yatırım A.Ş. tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu nun 12/02/2013 tarihli ve 5/145 sayılı kararında yer alan; payları ilk kez halka

Detaylı

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi*

Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* 91 Söke İlçesinde Pnömatik Ekim Makinaları Talep Projeksiyonunun Belirlenmesi* Hakan Destici (1) Cengiz Özarslan (2) (1) Söke Ziraat Odası, Söke / Aydın (2) ADÜ Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü,

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI

T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI T.C. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TEZ YAZIM KURALLARI Yazı Karakteri Tezde 12 punto Times New Roman yazı biçimi kullanılır. Tezde kullanılan yazı karakteri

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yüksel Baykara ACAR Minhaç ÇEL K Bülent Ç ÇEKL Muharrem EKfi

YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yüksel Baykara ACAR Minhaç ÇEL K Bülent Ç ÇEKL Muharrem EKfi Yüksel Baykara ACAR YAZARLAR HAKKINDA Alfabetik S rayla Yrd. Doç. Dr. Yüksel Baykara Acar Hacettepe Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü nde Ö retim Üyesi olarak görev

Detaylı

Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora

Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora ÖZGEÇMİŞ Kişisel Bilgiler Adı soyadı: Saime Nilay BAYDOĞAN Doğum tarihi: 08.11.1986 Eğitim Düzeyi Mezun Olduğu Kurumun Adı Mez. Yılı İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora 2012-devam

Detaylı

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri

Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri TRAKYA ÜN V TIP FAK DERG 2005;22(2):88-92 KL N K ARAfiTIRMA Zihin ve Hareket Engelli Çocuklar çin E itim Araflt rma ve Uygulama Merkezi nde zlenen Olgular n Demografik Özellikleri Demographic Characteristics

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

TeSLA Projesi: öğrenme ortamları için uyarlanabilen ve güvenilir bir e-değerlendirme sistemi

TeSLA Projesi: öğrenme ortamları için uyarlanabilen ve güvenilir bir e-değerlendirme sistemi Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd auad.anadolu.edu.tr TeSLA Projesi: öğrenme ortamları için uyarlanabilen ve güvenilir bir e-değerlendirme sistemi Yrd.Doç.Dr. Serpil KOÇDAR a Prof.Dr.

Detaylı

2- Bilim ve Danışma Kurulu Onayına Sunulacak Eserlere Đlişkin Yayın

2- Bilim ve Danışma Kurulu Onayına Sunulacak Eserlere Đlişkin Yayın SĐGORTA ARAŞTIRMALARI DERGĐSĐ GENEL YAYIN ĐLKELERĐ VE YAZIM KURALLARI Sigorta Araştırmaları Dergisi ne çalışma göndermek için gerekli kriterler şunlardır: 1- Çalışmanın Genel Yayın Đlkeleri ne uygun olması,

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi Türk Onkoloji Dergisi 9;24(1):15- Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi The effect of stopping power ratios of different protocols on %DD curve Hilal ACAR 1 1 stanbul Üniversitesi

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI Otopsi Cengiz Özak nc 8 Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI 71 Y l Sonra Dünyada ve Türkiye de lk Kez T pk Bas m ve Tam Metin 24 fiubat 1942 Struma Facias nda Türkiyenin Suçsuzlu unu Kan tlayan

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1

KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K... 1 Ç NDEK LER ÖNSÖZ.................... iii 3. BASKIYA ÖNSÖZ........... v KONU 1: B L MSEL YÖNTEM VE STAT ST K............................ 1 1. Bilimsel Yöntem..............................................................

Detaylı

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI I. AMAÇ ve KAPSAM MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI Madde 1. Bu esasların amacı, Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim elemanlarının ulusal ve uluslararası düzeyde

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi. Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü PROJE HAZIRLAMA ESASLARI Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ Orman Endüstri Makinaları ve İşletme Anabilim Dalı 1. Proje Konusunun

Detaylı

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1

BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 1 BÖLÜM 7 BİLGİSAYAR UYGULAMALARI - 1 Belli bir özelliğe yönelik yapılandırılmış gözlemlerle elde edilen ölçme sonuçları üzerinde bir çok istatistiksel işlem yapılabilmektedir. Bu işlemlerin bir kısmı

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE

KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE II. Bölüm KÜRESEL EKONOMİK ÇEVRE Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) BAZI KAVRAMLAR Bir ülke vatandaşlarının bir yıl için ürettikleri toplam mal

Detaylı

AKADEM K MAKALELER. M. Esad Coflan

AKADEM K MAKALELER. M. Esad Coflan M. Esad Coflan ...M. ESAD COfiAN çindekiler K saltmalar... 9 Sunufl... 11 Elyazmas Kitaplar 1... 13 Elyazmas Nedir?... 13 Türkiye deki Yazmalar... 14 Elyazmas Kitaplar 2... 17 Elyazmas Kitap Nedir?...

Detaylı

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber

Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Tam yağlı süt ürünleri tüketen erkeklere kötü haber Sağlıklı, güçlü kuvvetli bir erkeksiniz ama çocuğunuz olmuyorsa bu önemli sorunun sebebi yediklerinizle ilgili olabilir. Erkekler üzerinde yapılan bilimsel

Detaylı

DEPRESYONUN TANIMI VE EP DEM YOLOJ S

DEPRESYONUN TANIMI VE EP DEM YOLOJ S Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Depresyon, Somatizasyon ve Psikiyatrik Aciller Sempozyumu 2-3 Aral k 1999, stanbul, s. 11-17 Sürekli Tıp İ.Ü. Cerrahpaşa

Detaylı

YARGITAY 14. HUKUK DA RES KARARLARI

YARGITAY 14. HUKUK DA RES KARARLARI YARGITAY 14. HUKUK DA RES E: 2004/5475 K: 2004/9296 T: 30.12.2004 SATIfi VAAD SÖZLEfiMES N N GERÇEKLEfiME OLANA I MAR PLANLARI (3194 SK. m. 18/son) YARGITAY 14. HUKUK DA RES KARARLARI Özet: Bir tafl nmazda

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI. (2015-2016 Güz Dönemi)

KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI. (2015-2016 Güz Dönemi) KARADENĠZ TEKNĠK ÜNĠVERSĠTESĠ MADEN MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ KAYA MEKANĠĞĠ DERSĠ LABORATUVARI (2015-2016 Güz Dönemi) KAYA SERTLĠĞĠ BELĠRLEME DENEYĠ (SCHMIDT ÇEKĠCĠ) DETERMINATION OF ROCK HARDNESS TEST ( SCHMIDT

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ISPARTA İLİ KİRAZ İHRACATININ ANALİZİ Danışman Doç. Dr. Tufan BAL YÜKSEK LİSANS TEZİ TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI ISPARTA - 2016 2016 [] TEZ

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Sosyoloji Ortadoğu Teknik Üniversitesi 2010 (ODTÜ)

Derece Alan Üniversite Yıl. Doktora Sosyoloji Ortadoğu Teknik Üniversitesi 2010 (ODTÜ) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Serap (Türkmen) KAVAS 2. Doğum Tarihi: 12.01.1981 3. Unvanı: Yard.Doç 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngiliz Dili ve Fatih Üniversitesi 2002 Edebiyatı Y. Lisans

Detaylı

Karıştırcılar ve Tikinerler

Karıştırcılar ve Tikinerler Karıştırcılar ve Tikinerler Giriş Begg Cousland ve Jiangsu New Hongda Group 2002 yılından beri beraber çalışmaktadır. Bu zamandan beri Begg Cousland mist gidericileri Jiangsu New Hongda tarafından Çin

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI

SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI SOSYAL GÜVENL K REFORMUNDA ASKERL K BORÇLANMASI Resul KURT* I. G R fi 5510 say l Sosyal Sigortalar ve Genel Sa l k Sigortas Kanunu 16.06.2006 tarih ve 26200 say l Resmi Gazetede yay nlanm flt r. 5510 say

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II

Hastane nfeksiyonlar n n Sürveyans ve Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II Hastane nfeksiyonlar Dergisi 2002; 6: 107-124 Hastane İnfeksiyonları Amerika Ulusal Nozokomiyal nfeksiyon Sürveyans Sistemi: II [National Nosocomial Infection Surveillance System (NNIS)] Dr. Gül Ruhsar

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2

1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 İÇİNDEKİLER 1. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.1. GİRİŞ... 2 1.2. NİTEL ARAŞTIRMALARDA GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK SORUNLARI... 2 1.3. NİTEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ... 2 1.3.1. ÖRNEK OLAY (DURUM ÇALIŞMASI) YÖNTEMİ...

Detaylı

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI

SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI MEVS ML K TARIM LER N SA LIK SORUNLARI ve BARINMA KO ULLARI YEN EH R/ÇARDAK ÖRNE BURSA TAB P ODASI USTOS 2010 BURSA TAB P ODASI 2 GÖZLEMLER: Bar ve Demokrasi Partisi l Ba kanl n ba vurusu üzerine, geçici

Detaylı

Tablo 45 - Turizm İşletme Belgeli Tesislerde Konaklama ve Belediye Sayıları

Tablo 45 - Turizm İşletme Belgeli Tesislerde Konaklama ve Belediye Sayıları TURİZM Kütahya ya gelen yabancı turistler Merkez ve Tavşanlı ilçelerinde; yerli turistler ise Merkez, Emet, Simav ve Tavşanlı ilçelerinde yoğun olarak konaklamaktadırlar. 2012 yılı içerisinde ildeki işletme

Detaylı

TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ

TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ TEKNOLOJİ GELİŞTİRME BÖLGELERİ AMAÇ 2001 yılında 4691 sayılı yasayla kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde; teknolojik bilginin üretilmesi, üretilen bilginin ticarileştirilmesi, üründe ve üretim yöntemlerinde

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı