T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI RADYOLOJİ RADYOTERAPİ UYGULAMA PLANI 725TTT093

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI RADYOLOJİ RADYOTERAPİ UYGULAMA PLANI 725TTT093"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI RADYOLOJİ RADYOTERAPİ UYGULAMA PLANI 725TTT093 Ankara, 2012

2 Bu mdül, mesleki ve teknik eğitim kul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Prgramlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik larak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz larak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...iii GİRİŞ... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ RADYOTERAPİ CİHAZLARI External Radyterapi (Teleterapi) Cihazları Cbalt- 60 Cihazı Yüklü Parçacık Hızlandırıcılar (Akseleratörler) İnternal Radyterapi ( Brakiterapi) Cihazları İnterstisyel (Dku içi) Radyterapi İntrakaviter (Vücut bşluklarına uygulanan) Radyterapi Kntakt (Temas ) Radyterapi Sistemik Selektif Radyterapi UYGULAMA FAALİYETİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖĞRENME FAALİYETİ RADYOTERAPİ UYGULAMALARI Slunum Sistemi Tedavi Uygulamaları Larinks Ca Tedavisi Akciğer ca tedavisi Dlaşım Sistemi Tedavi Uygulamaları Lenfma Tedavisi Sindirim Sistemi Tedavi Uygulamaları Özfagus ca tedavisi Mide Ca Tedavisi Rectum ca Tedavisi Ürgenital Sistem Tedavi Uygulamaları Mesane ca Tedavisi Prstat ca Tedavisi Uterus ca Tedavisi Meme Ca Tedavisi Sinir Sistemi Tedavi Uygulamaları Beyin ca Tedavi Uygulamaları Endkrin Sistem Tedavi Uygulamaları Tirid ca Tedavisi Pankreas ca Tedavisi Diğer Tedavi Uygulamaları Cilt (Deri) ca Tedavisi UYGULAMA FAALİYETİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖĞRENME FAALİYETİ RADYASYON KAZALARI Radyasyn Kazalarında Müdahale Kaza Rapru ve Kayıtların Tutulması UYGULAMA FAALİYETİ i

4 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARLARI KAYNAKÇA ii

5 AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI AÇIKLAMALAR 725TTT093 Radylji Radylji Teknisyenliği Radyterapi Uygulama Planı Radyterapide tedavi planını uygulama ile ilgili bilgi ve becerilerin kazandırıldığı bir öğrenme materyalidir. SÜRE 40/16 ÖN KOŞUL - YETERLİK Radyterapi planını uygulamak Genel Amaç Bu mdül ile gerekli araç gereç ve rtam sağlandığında, radyterapide tedavi planını uygulayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. 1.Radyterapi cihazlarını kullanabileceksiniz Radyterapi uygulamaları yapabileceksiniz Radyasyn kazalarından krunabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Ortam: Radylji labratuvarı Dnanım: Prjeksiyn cihazı, bilgisayar, VCD, radyterapi cihazı, immbilizasyn araç gereçleri, knu ile ilgili afişler vb. iii

6 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Mdül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden snra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen mdül snunda ölçme aracı (çktan seçmeli test, dğru-yanlış testi, bşluk dldurma, eşleştirme vb.) kullanarak mdül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir. iv

7 GİRİŞ Sevgili Öğrenci, GİRİŞ Kanser, içinde bulunduğumuz yüzyılda başlıca sağlık srunu lmaya devam etmektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre kanser yükü geçtiğimiz 30 yılda iki kat artmıştır yılında dünyada yıllık yeni kanser vakası sayısının, 2000 yılına göre %65 lik bir artışla 17 milyna çıkacağı öngörülmüştür yılında ise dünya nüfusunun 8,7 milyara yükseleceği, yıllık 27 milyn yeni kanser vakası, kanserden kaynaklanan yıllık 17 milyn ölüm ile birlikte sn 5 yıl içinde yeni kanser tanısı knmuş 75 milynluk rakamlara yükseleceği öngörülmektedir. Türkiye de 2010 yılında ulusal istatistikler dikkate alınırsa yaklaşık civarı yeni tanı alacak hasta sayısına karşılık civarı hastanın radyterapi alması beklenebilir. Yeni kanser tanısı alan hastaların tüm tedavi ve bakımları süresince yaklaşık % i en az bir kez radyterapi alırlar. İlk seri radyterapiden snra vakaların % ine tekrar radyterapi uygulanmaktadır. Bu hastaların bir kısmı beyin ve kemik metastazı geliştikten snra pek çk kez palyatif amaçla radyterapi almak zrunda kalmaktadır. İkinci seri radyterapiler de dikkate alındığında yeni kanser tanısı alan hastaların yaklaşık % 70 inin radyterapi alacağı öngörülebilir. Radyterapiden elde edilecek maksimum fayda için mutlaka çk iyi bir planlama ve tedavi tekniği gerekir. Bunun için gelişmiş teknljiye sahip tedavi cihazları ve planlama üniteleri, en önemlisi bunları kullanabilecek deneyimli bir radyterapi ekibinin lması radyterapide başarı ranını arttırır. Bu mdül, radyterapi uygulamaları ile ilgili bilgi ve becerileri içermektedir. Bu mdül ile kazanacağınız bilgi beceriler, radyterapi birimlerindeki çalışmalarınızda size önemli katkılar sağlayacaktır. 1

8 2

9 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 1 Bu öğrenme faaliyeti snunda edineceğiniz bilgi ve becerilerle radyterapi cihazlarını kullanabileceksiniz. ARAŞTIRMA İnternetten ve çeşitli kaynaklardan radyterapi cihazları hakkında bilgi tplayınız. 1. RADYOTERAPİ CİHAZLARI Radyterapi cihazları, tümör bölgesi veya riskli bölgeye uygun radyasyn uygulanmasını sağlayan yüksek teknljili ve bilgisayar destekli cihazlardır. Bu uygulamada, yüksek enerjili elektrmanyetik radyasynun tümörlü dkuyu tahrip ve imha etme özelliğinden faydalanılır. Burada dikkat edilecek husus, radyasynla tedavi sahasında bulunan sağlıklı nrmal hücrelere en az zararı vermek suretiyle kanserli hücrelerin tahrip edilmesidir. Tümör hücresinin yk edilmesi ve çevre dkulara en az zararı verme ilkesinden hareketle radyterapi uygulamasında iki ana teknik gelişmiştir. Bunlardan biri, radyaktif kaynak ya da ışını hastaya gönderen ana bölüm ile hasta arasında cm gibi uzaklığın bulunduğu radyterapi tekniğidir. İnsan vücudunun herhangi bir bölgesinde yerleşmiş bir tümör göz önüne getirildiğinde tümöre ulaşmak için ışınlar cilt, cilt altı ve ylu üzerindeki nrmal dkulardan geçmek zrundadır. Derinde yerleşmiş ve geniş alan ışınlamasının gerektiği (örneğin ana tümör ve/veya ilgili lenf bezi yayılım alanları gibi) hemen tüm kanser türlerinde kullanılabilir. Diğerinde ise ışın hastaya tek bir alandan verilebildiği gibi karşılıklı paralel iki alandan veya üç-dört alandan girilerek de verilebilir External Radyterapi (Teleterapi) Cihazları External radyterapide C 60, dğrusal hızlandırıcılar (Lineer hızlandırıcı) ve rtvltaj yüzeysel röntgen cihazları kullanılır. 3

10 Tedavi aygıtları aracılığıyla vücut dışından (kaynak ile vücut arasında belli bir mesafe bırakılarak) hedef hacme radyasynun gönderilmesi amacıyla kullanılan cihazlara external radyterapi (teleterapi) cihazı denir yıllarında nükleer reaktörlerin geliştirilmesi ile yüksek enerjili gama ışınları yayan yapay radyaktif maddeler elde edilmiş ve ilk radyaktif Cbalt (C-60) kaynağı 1951 yılında Kanada da teleterapi ünitesi larak kullanılmaya başlamıştır Cbalt- 60 Cihazı C-60 teleterapi cihazları 1952 yılından beri radyterapide süper vltaj tedavi cihazı larak kullanılmaktadır. Işın kaynağı larak C-60 radyiztpu kullanılır. C 60 dğada dğal halde bulunan, radyaktif lmayan C 59 çekirdeğinin nötrnla bmbardıman edilmesi snucu elde edilir. Nötrn kaynağı larak ise her fisyn başına rtalama 3,8 elektrn yayımlayan Cf 252 (Kalifrniyum) kullanılır. Kararlı C 59 metali ince bir nikel tabakası ile kaplanır ve düşük karbnlu paslanmaz çelik (316L) bir kapsülün içine knularak (darbeli tungsten asal gaz kaynağı) yöntemi ile kaynaklanır. Daha snra nükleer reaktörde nötrn akısının yüksek lduğu bir alana knulur. İstenilen aktiviteye bağlı larak rtalama 1,5 2 sene, maksimum 5 seneye kadar nükleer reaktörün su tankında bekletilir. Bu zaman zarfında çelik kapsülün içindeki C 59 nötrn yakalaması yluyla C 60 a dönüşür. Zaten çelik bir kapsülle kaplanmış larak reaktöre knulan bu kaynak, reaktörden çıkarıldıktan snra ikinci bir çelik kapsül içine daha knularak yeniden kaynak yapılır. Bu tip kaynaklara çift kapsüllü kaynaklar denir. Çift kapsüllü C 60 kaynaklar, çk zrlu sızıntı, basınç, sıcaklık, darbelere, titreşim, delik, eğilip bükülme testlerine tabi tutulmuş, taşınım ve kullanım sırasında güvenliği garantiye alacak şekilde dizayn edilmiştir. Şekil 1.1: C 60 teleterapi kaynağı 4

11 1,333 MeV e (megaelektrnvlt) varan güçlü gama ışınları ile yüksek tahrip gücü, derin yerlere iyi bir şekilde girebilmesi, küçük byutları (2 cm çapında bir silindir), kemiklerde gölge yapmaması C-60 ın yaptığı ışınımın önemli özelliklerindendir. Teleterapi cihazında kullanılan kaynağın aktivitesi, genel larak 5,000 ile 15,000 (Curie) Ci arasında değişmekle birlikte 3,000 Ci den daha düşük aktiviteye sahip lan kaynaklar yenileriyle değiştirilir. Bu ise 5 ile 7 yıl arası kullanımdan snra kaynağın yenilenmesini gerektirir. C 60 ünitelerinde ftn demeti üretiminde yüksek aktiviteli kaynaklar kullanıldığından, dz şiddeti radyaktif bzunum sebebiyle zamanla azalır. Aktivitedeki bu azalma yılda yaklaşık % 1 dir. 5,27 yıl snra (C 60 radyaktif iztpunun yarılanma süresidir) tedavi için gerekli süre ilk tedaviler için gerekli sürenin yaklaşık larak iki katı daha uzundur. Tedavi süresini uzun tutmak, hastaların büyük bir bölümünde sıkıntı yaratır. Çünkü hastanın tedavi süresince hareket etme ihtimalini arttırır. Bu yüzden en az 5 yılda bir kaynak değiştirilmelidir. C-60 kaynakları 1 cm kalınlığında 1-2 cm çapında daire şeklinde diskler veya 2 cm uzunluğunda 1 cm çapında tüfek kurşunu veya birkaç hap şeklinde kaynakların gruplanmasıyla luşan 1-2 cm çapında küre şeklindedir. Sürekli ışıma yaptığı için kaynağın özel yöntemlerle zırhlanması gerekir. Teleterapi cihazında kaynak ağırlığı yaklaşık 1 tn lan wlfram ve kurşundan yapılmış bir kafa içerisinde muhafaza edilir. Cihaz kafasına kaynağın yüklenmesini ve çıkarılmasını klaylaştırmak için C-60 kapsülü wlfram ve zayıflatılmış uranyumdan yapılmış bir çekmece üzerine mnte edilmiştir. Cihazın kafasına yerleştirilen kaynak, cihazın çalışması esnasında uzaktan kumandayla klimatörün ağzına getirilir. Bunun için genellikle disk sistemi veya çekmece sistemi kullanılır. Bütün radyiztp cihazlarında kaynak, elektrik kesildiğinde tmatik larak kapalı duruma geçecek şekilde dizayn edilmiştir. Şekil 1.2: C 60 cihazının kafası C-60 cihazı kaynağın bulunduğu kafa, ışının hastaya gönderildiği klimatör, kafanın 80 ya da 100 cm lik izmerkez etrafında dönmesini sağlayan gantri, hastanın tedavi edildiği 5

12 masa ve cihazın uzaktan kntrlünü sağlayan knsldan luşur. Ortalama 1.25 MeV gamma ışıması yapan cihazın gantry bölümü bir dönme ekseni etrafında 360 derece dönebilir. C-60 kurşun ile kruma içerisindedir. Tedavi başladığında kaynak klimatör hizasına gelerek ışınlamaya başlar. Klimatör ile alan büyüklüğü ayarlanır. Işınlamalar ön, arka, yan açılı ya da hareketli larak belli açı aralığında yapılabilir. C-60 makineleri 10 cm'ye kadar derinlikte yerleşmiş (= 20 cm hasta kalınlığı) tümörlerin tedavisinde kullanılabilir. Cilt dzları yüksektir, saha kenarındaki dz dağılımları çk iyi değildir. Tedavi planlamaları mutlaka bu özellikler göz önüne alınarak yapılmalı ve kalınlığı 20 cm'den fazla lan hastaların özellikle karın, kalça bölgelerinde yerleşmiş tümörlerinde diğer bir eksternal radyterapi cihazı lan lineer hızlandırıcılar kullanılmalıdır. Resim 1.1: C 60 cihazları Yüklü Parçacık Hızlandırıcılar (Akseleratörler) Yüksek frekanslı elektrmanyetik dalgalar kullanarak yüklü parçacıkları hızlandıran cihazlardır. Kntrl devreleri ile ışının enerjisi değiştirilebilmekte, üretilen elektrnlar 6

13 hızlandırıldıktan snra ya dğrudan yüzeye yerleşimli tümörlerin tedavisinde, ya da bir hedefe çarptırılıp ftn enerjisine dönüştürülerek derin yerleşimli tümörlerin tedavisinde kullanılmaktadır Lineer Hızlandırıcılar Lineer hızlandırma, elektrnların bir tüp byunca yüksek frekanslı elektr manyetik dalga (EMD) kullanılarak hızlandırılması işlemine denir. Elektrn hızlandırma işleminde kullanılan elektr manyetik dalganın frekansı, 3000 MHz civarındadır. Lineer hızlandırıcıyı luşturan bölümler şunlardır: Güç kaynağı Mdülatör Elektrn tabancası Magnetrn veya klystrn Dalga kılavuzu Hızlandırıcı tüp Tedavi başlığı Şekil 1.3: Lineer hızlandırıcının şeması Lineer hızlandırıcıların özellikleri şunlardır: 6 MeV den küçük enerjilerde elektrnlar düz larak çıkıp yüksek atm numaralı tungstenden yapılmış targete çarparak x ışını luşturur. Daha yüksek enerjili elektrnlar genelde 270 döndürülerek targete çarptırılır ve X- ışınları luşturulur. Işınlar hastaya verilmeden önce düzeltici filtrelerden geçirilir. Bu filtreler Wlfram veya alüminyumdan yapılmıştır. 7

14 Cihazın kafasının içinde primer klimatörler, mnitör iyn daları, ışık huzme sistemi ve ayna sistemi bulunur. Ayarlanabilir klimatörler standart asimetrik veya multilif klimatörler labilir. Standart wedge ve kruma blk tepsisi için özel yerler vardır. X- ışını tüpünde lduğu gibi ısıtılarak serbest hale getirilen elektrnlar, daha yüksek kinetik enerjiye sahip lmaları için elektrmanyetik alan içinde hızlandırılır. Bu şekilde 4 ile 25 MeV (milyn elektrn vlt) enerjisinde elektrnlar ve hedefe çarptırılmaları ile 4 ile 25 MV (mega vlt-milyn vlt) enerjisinde X- ışınları meydana gelir. Knvansiynel X- ışını tüplerinde elektrnların 400 kv tan fazla hızlandırılmaları mümkün değildir. Bu nedenle lineer hızlandırıcılarda yüksek frekanslı manyetik dalga dacıkları kullanılır. Bu şekilde (-) yüklü elektrnların manyetik alandan etkilenerek hızlanması snucu, yüksek kinetik enerji kazanmaları mümkün lur. Şekil 1.4: Hızlandırma mekanizması Elektrn hızlandırılması: İletken bir metalden luşan silindir şeklindeki dacıklar içinde (8 cm çap), 3000 MHz frekansta titreşim luşturulur. Odacıkta luşan bu yüksek frekanslı elektrmanyetik dalga, silindirin rtasındaki kanala iletilir ve elektrn dacıktan dacığa silindir eksenindeki bu kanal byunca dğrusal larak ileriye gittikçe hızlanır. Silindirin çıkışında elektrnların hızları, dacıkta aldıkları hızları tplamına eşittir. Resim 1.2: Hızlandırıcı tüp kesiti 8

15 Lineer hızlandırıcıların çalışma ilkesi şöyledir: Elektrik akımı mdülatörde deplanır. Güç sağlayıcı mdülatöre DC güç sağlayarak Hidrjen Thyratrn tüpünü tetikler. Mdülatörden sağlanan yüksek vltajlı DC güç, belli aralıklarla darbeler halinde magnetrn ya da klystrna ve elektrn tabancasına eş zamanlı larak uygulanır. Radar dalgalarını (mikrdalgalar) elde etmekte kullanılan magnetrn veya klystrn gibi özel tüplerden, frekansı yaklaşık 3000 MHz lan elektrmagnetik dalgalar elde edilir. Havası tamamen bşaltılmış dalga hızlandırıcı tüp içine sevk edilen elektrmagnetik dalgaların hızı, tüpün özel yapısı nedeniyle ışık hızından daha azdır. Elektrn tabancası ile elde edilen elektrnlarda yaklaşık 50 kev'luk enerji ile hızlandırıcı tüp içine enjekte edilir. Magnetrn, mikrdalga üreten bir cihazdır. Mikrsaniye mertebesindeki aralıklarda mikrdalga atımları üretir. Saniyede birkaç yüz atım luşur. Her atım içindeki mikrdalganın frekansı 3000 MHz'dir. 6 MV ya da düşük enerjili linaklarda magnetrnların çıkış gücü 2MW'dur. Klystrn, mikrdalga üretmez. Mikrdalga güçlendiricisi larak görev yapar. Düşük güçteki silatörler tarafından üretilen mikrdalgalar güçlendirilmek üzere klystrna gönderilir. Yüksek enerjili linaklarda kullanılan klystrnlar, 5 MW çıkış gücü ile 25 MV'a kadar enerji üretilebilmektedir. Klystrnların dz stabilitesi magnetrnlara göre daha iyidir. Şekil 1.5: Lineer hızlandırıcıların genel dizaynı 9

16 Lineer hızlandırıcılar enerji düzeyine göre 2 gruba ayrılır: Düşük enerjili lineer hızlandırıcılar, derin dz özellikleri Cbalt-60 cihazlarına benzeyen cihazlardır. Ancak ışının denetimi, saha kenarlarındaki dz keskinliği yönünden Cbalt-60 cihazlarına belirgin üstünlük sağlar. Yüksek enerjili lineer hızlandırıcılar, kalın hastaların derin yerleşimli tümörlerinin klaylıkla ışınlanmasına imkân veren yüksek enerjili ftn üreten ve saha kenarlarındaki dz dağılım üstünlüğünü sürdüren lineer hızlandırıcılardır. Lineer hızlandırıcılarda çıkan ışınların dak nktası çk küçüktür (2-3 mm). Bu nedenle radyasyn huzmesinin sınırları keskindir. Yani penumbra ldukça düşüktür. Işınların alan büyüklüğü byunca hmjen bir yapıya sahip lmaları için düzeltici filtrelerden geçirilir. Elektrn ışınlarında saçıcı filtreler, (scatteringfilter) x ışınlarında ise düzeltici filtreler (fiatteningfilter) kullanılır. Günümüzün mdern teknlji ürünü yeni lineer hızlandırıcılar, düşük ve yüksek larak 2 ftn, 4-6 kademeli elektrn enerjileri üretebilmekte, tmatik larak ışının dzu, kalitesi kntrl edilebilmekte, ek dnanımları aracılığıyla ışını kendisi şekillendirebilmekte (multileafcllimatr-) MLC radyterapi alanlarının dğrulamasını (prtal görüntüleme) yapabilmektedir. Resim 1.3: Lineer hızlandırıcılar 10

17 Orta-vltaj yüzeysel röntgen cihazları: Enerjisi 300 kv lan X- ışınları üreten cihazlardır. Bu tipteki cihazlar, enerjisinin maksimum dzunu vücut yüzeyine verir. Bu nedenle deri kanserleri gibi yüzeysel tümörler için kullanılır. Resim 1.4: Orta-vltaj tedavi cihazı 1.2. İnternal Radyterapi ( Brakiterapi) Cihazları Radyaktif kaynakların veya kaynak taşıyıcı aygıtların vücut yüzeyine, dku içine ve vücut bşluklarına yerleştirilmesiyle yapılan radyterapi yöntemidir. Günümüzde çapı 1 mm'nin altına indirilmiş minik kaynaklar kullanan uzaktan yüklemeli (remteafterlading) sistemler gelişmiştir. Kullanılan kaynaktan uzaklaştıkça hızlı dz azalması nedeniyle yakın kmşuluğunda kritik rgan bulunan kanser yerleşim bölgelerinde eksternal radyterapi ile birlikte dz tamamlayıcı larak (örneğin rahim, rahim ağzı, brnş, meme, yumuşak dku kanserlerinde) kullanılabilir. Bazı göz tümörleri (kridal malign melanm), erken evre rahim, rahim ağzında yerleşmiş kanserlerde tek başına küratif amaçla ya da ileri evre bazı kanserlerde (brnş, safra ylu gibi) yakınmaları azaltmak için kullanılabilir. Resim 1.5: Brakiterapi cihazları ve vücuda yerleştirilen aktif radyasyn kaynağı 11

18 Gama ışınları veren kapalı kaynaklar ve beta parçacıkları kullanılır. Bu tedavinin amacı, radyasyn kaynağının hastanın cilt, beden bşluğu veya dkusu içine yerleştirilerek yalnızca bölgede yüksek dz tplanmasını sağlamaktır. Dz kaynaktan uzaklaştıkça çk hızlı bir biçimde azalmaktadır. Böylece kaynağa temas halinde lan veya yakınına yerleşik lan tümör maksimum dz alırken, tümör etrafındaki nrmal dku elemanlarının dzu çk düşük lmaktadır. Resim 1.6: Brakiterapi cihazı Resim 1.7: Brakiterapi ile hasta tedavisi Resim 1.8: Yüksek dz hızlı iridyum-192 brakiterapi cihazı ile tedavi 12

19 İnterstisyel (Dku içi) Radyterapi Radyaktif kaynakların tümörü sınırlayacak şekilde dku içine yerleştirilmesi esasına dayanır. Burada iğne, tel, şerit ve tanecik şeklindeki radyiztplar kullanılır. Genellikle gama ışını veren ve knulduğu yerin 1-2 cm çevresinde en yüksek dz sağlayan maddeler kullanılır. Kısa yarı ömürlü lan maddeler dku içine bırakılır, uzun yarı ömürlü lanlar belli bir dz verildikten snra çıkarılır. Bu uygulamada Ra-226, C-60, Cs-137, Ir-192, I-125, Ta- 182, Au-198, Cf-252, Pd-103, Sm-145 radyiztpları kullanılır. En sık larak meme, dudak, ağız bşluğu yerleşimli tümörlerde bu yöntem kullanılır. Bu tedavi, harici radyterapinin tamamlayıcısı labileceği gibi esas tedavi larak da kullanılabilir. Özellikle daha önce harici radyterapi uygulanmış hastalarda izlenen yerel nüks durumlarında, çevre nrmal dkulara asgari hasarla tümörlü dkuya yeterli dz verilebilmesi avantajı ile ayrıcalıklı bir yöntemdir. Bu amaçla en sık İridyum-192 ve Sezyum-137 elementleri kullanılır. Bu maddeler çk ince iğneler, kabllar ya da tüpler şeklindedir ve bu radyaktif kaynaklar spinal anestezi ya da genel anestezi altında tümörlü dku çevresine belirli bir sistem dahilinde yerleştirilir. Dğru pzisynda lup lmadıkları, mutlaka röntgen filmi alınarak kntrl edilir. Bu tel ya da tüpler, önceden saat ve dakika bazında hassasiyetle hesaplanan sürede (rtalama 3-4 gün) dku içinde kalır. Bu süre içerisinde hasta, ilgili serviste, ayrı bir dada, özel güvenlik önlemleri altında kalır ve süre snunda radyaktif kaynakların yine spinal ya da genel anestezi ile çıkartılmasının ardından taburcu edilir. Kaynaklar hastanın vücudunda bulunduğu sürece alınacak basit fakat çk önemli önlemler şunlardır: Hasta mutlaka yalnız kalacağı bir daya alınır. Yayılan radyasynu emmesi için yatağın iki kenarına kalın kurşun levhalar yerleştirilir. Gereksiz radyasyna maruz kalmamak için dktr, hemşire ve diğer persnel hasta dasına sadece gerekli lduğu durumlarda uğrar ve çk kısa süre kalır. Çk özel durumlar dışında refakatçi kalmasına izin verilmez, verilse de hasta ile aynı dada kalmaz. Çk özel durumlar dışında ziyaretçi kabul edilmez, edilse de ziyaret çk kısa süreli lur. Çcukların ve hamile bayanların ziyaretine kesinlikle izin verilmez. Bazen dadaki radyasyn seviyesini tespit etmek için özel bir ölçüm yapmak gerekebilir. Bu gibi durumlarda Geiger sayacı denilen bir cihaz kullanılır. 13

20 Resim 1.9: Safra kesesi kanseri ve göğüs kanseri tedavisi Resim 1.10: Geiger sayacı İntrakaviter (Vücut bşluklarına uygulanan) Radyterapi Radyaktif kaynakların özel aplikatörler yardımıyla, dğal bir vücut bşluğuna, ışınlanacak dku ile temas edecek şekilde yerleştirilmesi ile yapılan tedavidir. Kaynaklar belli bir dz verilinceye kadar hastada bırakıldıktan snra çıkarılır. Genellikle uzun yarı ömürlü radyiztplar tercih edilir. Bu uygulamada snradan yüklemeli (after lading) uzaktan kumandalı C-60, Cs-137veIr-197 kaynaklarıyla çalışan cihazlar kullanılır. En yaygın kullanım alanı jinekljik kanserler, brnş ve yemek brusu kanserleridir. Çğunlukla önce external radyterapi uygulanır, takiben hastalık bölgesinde dzu arttırabilmek için internal radyterapiye geçilir. Bu amaçla en sık kullanılan radyaktif madde Sezyum-137 elementidir. Sezyum kaynağı, knulduğu yerde muhafaza edilebilmesi için bir uygulayıcı cihazın içine knulur. Cihaz tüplerle aplikatörlere bağlıdır. Aplikatörler radyaktif değildirler. Bunlar genellikle ağrılı lmayan bir işlemle örneğin sadece vajinaya (vid) ya da vajina ile birlikte rahim içine (tandem) yerleştirilir. Bazı hastalar için uygulamadan önce sakinleştirici gerekebilir. Çk nadiren vücudun alt yarısının uyuşturulduğu spinal anesteziye gerek duyulur. Aplikatörler yerleştirildikten snra, dğru pzisynda lup lmadıklarının kntrlü için röntgen filmi alınır, gerekirse düzeltme yapılır. 14

21 Tedavi başlamadan önce, bu bölgeye yakın kritik rganlardan mesane ve rektuma prblar yerleştirilerek bu rganların alacağı dzlar bir mnitör yardımıyla görüntülenir. Bu rganların belirli bir dzdan fazla almalarına izin verilmez. Aplikatörler yerleştirildikten snra persnel da dışına çıkar, radyaktif kaynaklar dışarıdan tmatik larak yerleştirilir. Tedavi bitiminde de tmatik larak geri çekilir. After lading ya da tmatik yükleme denilen bu teknikle persnelin dz alması önlenmiş lur. Tedavi çğu merkezde rtalama birkaç saat sürer. Hasta bu süre byunca mümkün lduğunca hareket etmemeye çalışmalıdır. Çünkü aplikatörler yerinden ynayabilir ve bu dz dağılımını bzar. Tedavi için önceden belirlenen süre tamamlandığında hasta evine döner. Bu işlem genellikle birer hafta ara ile birkaç kez tekrarlanır. İşlem snunda radyaktif kaynak kapatılıp, aplikatörler çıkartıldığında, tüm radyaktif belirtiler rtadan kalkar. Hasta asla radyasyn bulaştırıcı değildir.hastanın, bu krku nedeniyle insan ilişkilerini sınırlamasına kesinlikle gerek yktur. Bu işlemden snra vajinayı temiz tutmak amacıyla birkaç gün vajinal kruma önerilir. Sezyum yerleştirilmesi snrası, ileride açıklanacak lan mide ve karın bölgesi radyterapisi yan etkilerine benzer etkiler izlenebilir. Sezyum uygulaması snrası düşük de lsa bir lkal enfeksiyn riski vardır. Resim 1.11: Uygulamada kullanılan aplikatör Resim 1.12: Brnş kanseri tedavisi 15

22 Kntakt (Temas ) Radyterapi Yüzeysel tedavi yöntemidir. Plak ve kalıp şeklindeki aplikatörler cilt kanserlerinin ve göz tümörlerinin tedavisinde kullanılır. Aplikatörler Ra 226, C 60, Cs 137, P 32 radyaktif iztplarından yapılmıştır. Şekil 1.7: Göz tümörünün tedavisi 1.3. Sistemik Selektif Radyterapi Sistemik selektif radyterapide, radyaktif madde damar içine verilerek hastalıklı rganda daha yğun şekilde tplanması ve hastalıklı rganın ışınlanması hedeflenir. Beta parçacıkları ve gama ışınları veren açık kaynaklar sıvı ve kllid şeklinde kullanılır. Bu uygulama için en iyi örnek tirid kanserlerinde I 131 (yarı ömrü 8,05 gün) ve metastatik kemik tümörlerinde Sr 89 (yarı ömrü 50,6 gün), ver tümörlerinde P-32 uygulamasıdır. Bunlardan başka Na 24, Au 198, radyiztpları da kullanılmaktadır. Sn yıllarda radyterapi cihazlarındaki teknljik yenilikler ve bilgisayar sistemlerindeki hızlı gelişimin bu cihazlara ve klinik uygulamalara yansıması ile kanser radyterapisinde çk büyük ilerlemeler lmuştur. Günümüzde eksternal ışın radyasyn tedavisinin pek çk farklı yöntemi kanser tedavisi amacıyla denenmekte ve kullanılmaktadır. Radyterapide gelişen yeni yöntemler şunlardır: Klasik 3B-KRT, ışınlanan tümör ve çevredeki nrmal dkular üç byutlu larak belirlendiği için hem tümörün iyi bir şekilde ışınlanması sağlanır hem de çevre sağlıklı dkular krunabilir. Yğunluk Ayarlı Radyterapi (YART veya IMRT), bir tümöre veya vücuttaki belirli hedef bölgelere kesin radyasyn dzları veren yüksek hassasiyette, gelişmiş bir radyterapi yöntemidir. Görüntü kılavuzluğunda radyterapi (IGRT), günlük görüntüleme tekniklerinin kullanılması ile tedavi sırasında tümörün gerçek byutunun, yerleşiminin ve krdinatlarının dğru larak belirlenmesine lanak sağlamaktadır. 16

23 Steretaktik radyterapi, görüntüleme teknikleri ile elde edilen bilgilerle tedavi edilecek hedef tümöre maksimum çevresindeki nrmal dkulara ise minimum dz uygulamak için birçk farklı açıdan aynı merkeze yönelen ışın demetleri prensibine dayanmaktadır. Steretaktik rady cerrahi larak da adlandırılmaktadır. Gamaknife, sadece beyinde kulak memesi hizasına kadar lan lezynlarda kullanılır. Daha aşağıda ve vücutta lan hastalıklarda kullanılamaz. Tmterapi, bir tür görüntü-kılavuzluğunda IMRT'dir. Tmterapi cihazı BT görüntüleme aygıtı ile eksternal-ışın radyasyn tedavi makinesi karışımı melez bir araçtır. Tmterapi makinesinin hem görüntüleme hem de tedavi için radyasyn veren bölümü, BT cihazı gibi hastanın etrafında tamamen dönebilir. Tmterapi cihazları hastadaki tümöre ait görüntüleri tedavi seanslarından hemen önce elde ederek tümörün kesin larak hedeflenmesine ve nrmal dkunun krunmasına lanak sağlar. Prtn-terapi, eksternal-ışın radyasyn tedavisi yukarıda açıklanan ftn ışınlarıyla lduğu gibi prtn ışınları ile de uygulanabilir. Prtnlar bir tür yüklü parçacıktır. Prtn ışınlarının ftn ışınlarından başlıca farkı, yaşayan dkularda enerji biriktirmeleridir. Ftnların dkuya ilerlerken ylda küçük paketler halinde enerji deplamalarına karşın, prtnlar enerjilerinin büyük kısmını ylun snunda biriktirir (Buna Bragg zirvesi denir.) ve ylda daha az enerji birikimi yapar. Terik larak prtnların kullanımı tümöre daha yüksek dzda radyasyn iletilmesine lanak tanıyarak nrmal dkuların maruz kaldığı radyasyn miktarını azaltır. Resim 1.13: Prtn tedavi cihazları Nvalis: Beyin tümörlerine yönelik tasarlanan bu cihaz ile masa ve lineer hızlandırıcı özellikleri ile diğer tümör çeşitleri için de tedavi mümkün kılınmıştır. MLC sistemine sahip lan Nvalis'de diğer MLC lerden farklı larak mikr-mlc sistemi bulunmaktadır. Bu sayede çk küçük tümörler de tedavi edilebilmektedir. Hem steretaktik rady cerrahi hem de IMRT planlaması yapılabilen bu sistemde ters planlama algritması ile 3-byutlu planlama yapılmaktadır. 17

24 Cyberknife, dünyadaki ilk invaziv sabitleme lmaksızın, görüntü eşliğinde rbtik rady cerrahi çözümüdür. Bu sistem sayesinde radyasyn demetleri daksal larak kullanılarak beyindeki ve vücuttaki kanserli bölgeler yüksek dzlarla tedavi edilebilmektedir. Aynı zamanda nrmal dkular, radyasynunun etkilerinden maksimum randa krunabilmektedir. Bilgisayar kntrllü rbt teknljisi ile tedavi cihazı, hasta etrafında adeta dans ederek dönmekte ve yüzlerce açıdan ışınlama yaparak tedaviyi gerçekleştirmektedir. Resim 1.14: Cyberknife tedavi cihazı Dört Byutlu Radyterapi (4BRT): Günümüzde gelinen sn nkta, GKRT ye zaman byutunu entegre eden bir radyterapi yöntemi lan dört byutlu radyterapi (4BRT) yöntemidir. Slunuma bağlı larak hem göğüs kafesi hem de karın içindeki rganlar hareket etmekte, bu hareketi planlama kapsamında değerlendirmek ve rgan ile tümör hareketini izlemek 4BRT nin temelini luşturmaktadır. Slunum hareketini izlemek için özel bir blk, kemer ya da yelek üzerine yerleştirilen kızıl ötesi belirteçler özel kameralarla izlenebilmektedir. Bunu özel bir tmgrafi ile birleştirmekte ve slunumu n ayrı faza ayırarak her fazda rgan ve tümörün nerede lduğunu belirleyebilmekte, üç byutlu larak reknstrüksiynunu değerlendirerek planlama yapılabilmektedir. Bu dğrultuda iki temel uygulama lasıdır: Bunlar, tümörü izleyerek slunum fazına karar vermek (tüm slunum byunca bulunduğu alanı hedeflemek, ya da yalnız belli bir slunum fazında tedavi etmek) veya her slunum fazında tümörü yk etmektir. Hipertermi, sıcakla yapılan kanser tedavisidir. Hipertermi kanser tedavisinde yalnız kullanılabildiği gibi diğer tedavi yöntemleri kemterapi, radyterapi ve cerrahi ile birlikte uygulandığında etkisi daha da artar. Hipertermi, bir taraftan 18

25 kanser hücreleri üzerine durdurucu ve appttik (prgramlı hücre ölümü) etkiler yaparken diğer taraftan vücudun bağışıklık hücrelerine uyarıcı, güçlendirici etkiler gerçekleştirir. Prtein sentezini bzar, hücre membran geçirgenliğini artırır. Lizzmları serbestleştirerek hücre ölümünü gerçekleştirebilir. Hipertermi lkal, bölgesel ve sistemik larak uygulanmaktadır derece tercih edilmektedir. Lkal hipertermi: Sıcaklık tümörün lduğu küçük bir bölgeye uygulanır. Farklı tekniklerle ısıya dönüşen enerji tümöre ulaşır. Mikrdalga, rady dalgası ve ultrasn kullanılan tekniklerdir. Tümörün yerleşimine bağlı larak lkal hipertermi yaklaşımına karar verilir. Tüm vücut hipertermisi: Genellikle vücuduna yayılmış, yaygın metastaz durumlarında kullanılır. Vücut ısısını yaklaşık 41 dereceye çıkaran teknikler kullanılır, bunlar arasında termal dalar ve sıcak su battaniyeleri de vardır. Resim 1.14: Hipertermi tedavisi UY 19

26 UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Radyterapi cihazlarının özelliklerini ayırt ediniz. İşlem Basamakları C-60 cihazının yapısını ve özelliklerini ayırt ediniz. Lineer hızlandırıcıların yapısını ve özelliklerini ayırt ediniz. İnternal radyterapi ( brakiterapi) cihazlarını sıralayınız. İnterstisyel (dku içi) radyterapinin özelliklerini ve kullanım amacını ayırt ediniz. İntrakaviter (vücut bşluklarına uygulanan) radyterapinin özelliklerini ve kullanım amacını ayırt ediniz. Kntakt (temas ) radyterapinin özelliklerini ve kullanım amacını ayırt ediniz. Sistemik selektif radyterapinin özelliklerini ve kullanım amacını ayırt ediniz. Öneriler İnternet ve çeşitli kaynaklardan radyterapi cihazlarını araştırabilirsiniz. 20

27 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sruları dikkatlice kuyunuz ve dğru seçeneği işaretleyiniz. 1. Aşağıdaki external radyterapi (teleterapi) ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır? A) Derinde yerleşmiş ve geniş alan ışınlamasının gerektiği tüm kanser türlerinde kullanılabilir. B) Işınlama hastaya tek bir alandan verilir. Karşılıklı paralel iki alandan veya üç-dört alandan girilerek de verilebilir. C) Radyaktif kaynak ile hasta arasında cm kadar uzaklık bulunur. D) Radyasynun vücuda dışarıdan değil değişik tekniklerle içeriden verilmesi esasına dayanır. E) Işınlama hastaya karşılıklı paralel iki alandan veya üç-dört alandan girilerek de verilebilir. 2. Aşağıdakilerden hangisi C-60 cihazlarının özelliklerinden birisi değildir? A) Yüksek frekanslı elektrmanyetik dalgalar kullanarak yüklü parçacıkları hızlandıran cihazlardır. B) C-60 teleterapi cihazları 1952 yılından beri radyterapide süper vltaj tedavi cihazı larak kullanılmaktadır. C) Işın kaynağı larak C-60 radyiztpu kullanılır. D) Sürekli ışıma yaptığı için kaynağın özel yöntemlerle zırhlanması gerekir. E) Teleterapi cihazında kaynak ağırlığı yaklaşık 1 tn lan wlfram ve kurşundan yapılmış bir kafa içerisinde muhafaza edilir. 3. Aşağıdakilerden hangisi lineer hızlandırıcıların özelliklerinden birisi değildir? A) 6 MeV den küçük enerjilerde elektrnlar düz larak çıkıp yüksek atm numaralı tungstenden yapılmış targete çarparak X- ışını luşturur. B) Enerjisi 300 kv lan X- ışınları üreten cihazlardır. C) Işınlar hastaya verilmeden önce düzeltici filtrelerden geçirilir. D) LİNAK cihazlarında yüksek frekanslı manyetik dalga dacıkları kullanılır. E) Lineer hızlandırıcılarda çıkan ışınların dak nktası çk küçüktür. 4. Aşağıdakilerden hangisi radyaktif kaynakların tümörü sınırlayacak şekilde dku içine yerleştirilmesine verilen addır? A) Kntakt radyterapi B) İntrakaviter radyterapi C) İnterstisyel radyterapi D) Sistemik selektif radyterapi E) Hipertermi 21

28 5. Aşağıdakilerden hangisi radyaktif maddenin damar içine verilerek hastalıklı rganda daha yğun şekilde tplanması ve hastalıklı rganın ışınlanmasıdır? A) İnterstisyel radyterapi B) Hipertermi C) İntrakaviter radyterapi D) Kntakt radyterapi E) Sistemik selektif radyterapi DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karşılaştırınız. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt ettiğiniz srularla ilgili knuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız. Cevaplarınızın tümü dğru ise bir snraki öğrenme faaliyetine geçiniz. 22

29 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Bu faaliyette verilen bilgiler dğrultusunda radyterapi uygulamaları yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Radyterapi uygulamalarının yan etkilerini araştırınız. 2. RADYOTERAPİ UYGULAMALARI Radyterapide planlama tedavinin amacına göre yapılır. Tedavi planlaması simülasyn işlemi ile yapılır. Simülasyn, basit alan tedavisi yapılacak hastalarda knvansiynel simülatör, kmpleks alan tedavisinde de CT veya PET-CT simülatör cihazıyla yapılır. CT'den gelen görüntüler bilgisayarlı tedavi planlama sistemine aktarılır ve tedavi edilecek bölge ve çevre rganlar dktrlar tarafından knturlanır. Radyterapi cihazlarından uygun ve dğru dzda radyasyn verilmesini sağlayan ve denetleyen radyterapi fizikçisidir. Fizikçi ve hekim beraber çalışarak tümör bölgesine mümkün lan en yüksek dzun uygulanmasını sağlarken nrmal dkular için en az dz verilecek tedavi planını 3 byutlu özel bir bilgisayar sistemi ile planlar. Bilgisayarlı planlama sistemi ile 3 byutlu knfrmal radyterapi, yğunluk ayarlı radyterapi (IMRT) veya vlümetrik ark tedavisi (VMAT) yapılabilmektedir. Radyterapide klasik larak fraksiyne/ bölünmüş tedavi kullanılır ve her fx dzu eşittir. Haftada 5 fx ve her fx'da genellikle Gy lik dzların kullanıldığı şemaya knvansiynel tedavi denir. Her tedavi alanı her fx'da ışınlanmalıdır. Tedavi snunda ulaşılan tplam dz ve her fx dzu ışınlanan sahanın genişliği ile ters rantılıdır (Hastanın tleransı açısından sahalar genişledikçe fx dzu ve tplam RT dzu düşürülmelidir.). Hastanın Radyterapiye tleransı, erken ve geç etkiler; tplam dza, fx dzuna, ışınlanan alan genişliğine ve ışınlanan bölgedeki kritik rganlara bağlıdır. Tedaviye tleransı düşük lan hastada tplam dzlarda azaltma, tedavi alanlarında küçültme, hatta tedaviye geçici larak ara verme söz knusu labilir. RT gören hastanın klinik takibi önemlidir. Hasta, tedavi süresince her hafta en az bir defa muayene için dktruna gönderilmelidir. Hastaların RT süresince bazı tetkiklerinin (genellikle kan sayımı) belirli aralarla yapılması gereklidir. Hastanın daha önce RT görüp görmediği, eğer görmüş ise eski tedavi alanları ile yeni tedavi alanlarının kmşuluğu çk 23

30 önemlidir. Daha snraki tedavilerde yardımcı lmak amacıyla alan kenarlarına ve merkezine nkta şeklinde tatuaj yapılmalıdır. Hedef vlümün (tedavi alanı/tedavi hacmi) tanımlaması Radyterapide tedavi planlamanın amacı hedef vlümde hmjen dz dağılımını sağlarken çevre nrmal dkuya da en az dzu vermek, dlayısıyla en yüksek tümör kntrlüne karşın en az nrmal dku hasarı luşturmaktır. Planlama tedavinin amacına göre yapılır ve öncesinde klinik değerlendirme, tedavi kararı gibi ön hazırlıklara gereksinim vardır. Ayrıca her aşamada ekip çalışması esastır. Planlama ve daha snraki kayıt aşamalarında, değişik merkezler arasında rtak bir dil kullanılması, yapılan işlemin anlaşılabilir lması ve snuçların karşılaştırılması açısından zrunludur. Tedavi parametrelerini belirleyebilmek ve tümör yerleşimi ile yayılımını tedavi planlamasında dğru tanımlayabilmek için ICRU (Internatinal Cmissin n Radiatin Units and Measurements) tarafından raprlar yayınlanmıştır. Bu raprlar eksternal tedavilerde ftn enerjileri için ICRU 50 (1993) - 62 (1999) numaralı raprları, elektrn enerjileri için ICRU 71 (2004) rapru ve brakiterapide de ICRU 38 (1985), ICRU 58 (1958) ve ICRU 72 (2004) numaralı raprlarıdır. Prtn enerjileri içinse 2007'de ICRU 78 rapru yayınlanmıştır. ICRU 50 ve 62 raprlarında vlüm tanımları yapılmıştır. Vlüm tanımlamalarının dğru larak uygulanması, tedavide büyük önem taşımaktadır. Günümüzde eksternal radyterapide ICRU 50 ve 62, jinekljik intrakaviter uygulamalarda da ICRU 38 kullanımı önerilmektedir ICRU 50 ye göre vlüm tanımlamaları GTV (Grss tumr vlume - Grss Tümör Vlümü): Tümörün makrskpik görünümüdür. Klinik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle saptanabilir (görülebilir, palpe edilebilir) tümör vlümünü tanımlar. CTV (Clinical target vlume- Klinik hedef vlüm): Mikrskbik hastalığın yayılabileceği veya klinik deneyimle yayılma lasılığı yüksek lduğu bilinen bölge + GTV'ü tanımlar PTV (Planning target vlume- Planlanan hedef vlüm) : Fizyljik veya teknik nedenlerle tedavi alanını CTV'den biraz daha büyük saptanan vlümü tanımlar. Fizyljik nedenler, slunum, mesane ve rektum dluluğu gibi. Teknik nedenler, hasta hareketi, maske hareketi, masa haretketi gibi. TV (Treated vlume-tedavi vlümü): Minimum kmplikasyn yaratabilecek referans izdzun kapsadığı vlümü tanımlar. IV (Irradiated vlume- ışınlanan vlüm): Nrmal dku tlerans dzları dahilinde anlamlı miktarda dzları alan vlümü tanımlar. 24

31 Resim 2.1: ICRU 50 rapruna göre tedavi vlümleri 1999 ICRU 62 ye göre vlüm tanımlamaları ICRU 50 ye göre tanımlanan vlümlere ek larak İnternal Hedef Vlüm (ITV), Riskli Organ Planlama Vlümü (PRV) adlı 2 ek vlüm ve İnternal Margin (İM), Set up Margin (SM) Organ at Risk (OAR) ve Cnfrmity İndex (C1) kavramları eklenmiştir. İM (İnternal Margin / İç pay): Hastanın bedenine bağlı engellenemeyen fizyljik hareketliliği tanımlar. Slunum, yutkunma, mesane dluluğu, akciğer hareketi, bağırsak hareketleri vb. SM (Setup Margin/ Setup payı): Tedavi ve tekniğe bağlı engellenmeyen, kabul edilebilir, günlük değişebilen hareketliliği tanımlar. Hasta hareketi, tedavi aygıtının hareketleri, setup hataları vb. OAR (Organ at Risk): Tedavi planında ve dzda değişikliğe neden labilecek, tedavi alanı içinde kalması lası yapılardır (Medulla spinalis, akciğer, kalp, böbrek, göz vb.). ITV:(Internal Target Vlume -İnternal Hedef Vlüm): CTV + IM'inden luşan vlümü tanımlar. PRV (Planning Organ at Risk Vlum): PTV içine tedavi sırasında girebilecek OAR vlümünü tanımlar. ICRU 62'ye göre radyterapi planlamada önce GTV ve CTV tanımlanır. Snra İM ve SM I eklenerek PTV luşturulur. Riskli rganlar tanımlanır, PRV göz önüne alınarak TV ve IV belirlenir. Setup ve tedavi Srumlu dktrun, hastanın ilk tedavisinde ve snrasında belirli aralıklarla mutlaka nezaret etmesi gereklidir. Bu hem knvansiynel tedaviler hem de gelişmiş tedavi planlama ve uygulama sistemleri için geçerlidir. Oldukça iyi hazırlanmış bir tedavi planının uygulanabilirliği, dktrun varsa gerekli düzeltme ve mdifikasynları yapmasına bağlıdır. 25

32 Knvansiynel tedavilerde, tedavinin gerçekten plana uygun lup lmadığının kntrlünde prtal filmler kullanılır. Bu filmler, hasta tedavi aygıtındayken belirli aralıklarla çekilir ve simülasyn filmi ile karşılaştırılarak, tedavinin uygunluğu kntrl edilir. Resim 2.2: Simülasyn ve prt filmi Kalite kntrl Radyterapide kalite kntrlü lmazsa lmaz işlemdir. Kalite kntrlü hasta bilgilerinin dsyalanmasından, tedavi snrası izleme dek devam eden prgramlı mekanizmaları içerir. Süreçteki herhangi bir yerdeki aksama tüm işleyişi etkileyeceği için kntrl mekanizmalarının standardize edilmesi ve bu standartların da işlerliğinin sürdürülmesi hasta açısından, klinik ve eknmik açıdan, istenilen başarı için şarttır. Resim 2.3: Kalite kntrl ve bileşenleri Radyterapide tedavi alanları Radyterapide tedavi alanları, bu alanları ışınlayacak ışın demetlerinin sayısına göre genel larak tekli alanlar ve çklu alanlar larak 2 grupta tplanabilir. Tekli tedavi alanı: Genellikle yüzeysel yerleşimli tümörlerin (Cilt kanserleri vb.), yüzeysel lenfatik bölgelerin (supraklavikuler alan vb.),metastatik ndüllerin ve M. spinalis gibi penetrasynun fazla gerekli lmadığı bölgelerde kullanılır. 26

33 Resim 2.4: Tekli tedavi alanı Çklu tedavi alanları: Derin yerleşimli veya büyük tümörlerde, dz hmjenitesini sağlamak ve nrmal dkuyu krumak amacıyla 2 ve daha fazla sayıda tedavi alanı ve ışın demeti kullanımıdır. Resim 2.5: Çklu tedavi alanları Radyterapinin kanser tedavisinde kullanım şekli şunlardır: Radikal radyterapi: Radyterapinin tümörü tamamen kntrl altına almak amacıyla uygulanan tedavi şeklidir. Lkal ve bölgesel hastalıklı lgularda geçerlidir. Adjuvan radyterapi: Radikal tedavinin aşamasıdır. Primer tedavi cerrahi veya kemterapidir, ışın tedavisi mikrskpik kalıntı kntrlü için kullanılır. Palyatif radyterapi: Kür şansı lmayan hastalarda var lan hastalık belirtilerini azaltarak hastanın yaşam kalitesini arttırmaya yönelik tedavilerdir. Palyatif tedavi ağrı giderici (kemik-kc metastazları), bası azaltıcı (beyin-murilik metastazları, VCSS), kanamaya karşı (hematüri, menraji, hemptizi), küratif tedavi yapılamayan, ileri yaşta, perfrmansı düşük hastalarda yaşam kalitesini iyileştirmek ve tümör küçülmesini sağlamak amacıyla uygulanır. 300 cgy x 10 fx 200 cgy x 20 fx 27

34 400 cgy x 5 fx 500 cgy x 4 fx Bir kez 800 cgy dzlarda uygulamalar vardır. Radyterapinin lası yan etkileri Radyterapinin tümör hücrelerini yk eden veya tümör hücrelerine zarar veren dzları bazı nrmal hücrelere de bir miktar zarar verebilir. Tedavinin yan etkilerinin nedeni radyasynun bu nrmal hücreler üzerindeki lumsuz etkilerinden kaynaklanır. Radyterapinin lası yan etkileri birçk faktöre aynı anda bağlıdır: Bunlar: Tedavi alanının genişliği ve lkalizasynu: Alan genişledikçe kmplikasyn riski artar. Ayrıca tedavi alanının içinde yer alan kritik rgan sayısı ve hacmi arttıkça, risk artar. Her rganın radyasyna direnci farklıdır. Özellikle radyasyna tleransı az lan böbrek, karaciğer gibi dkuların alan içinde bulunduğu durumlarda azami dikkat gerekir. Uygulanacak tplam ve günlük dz miktarı: Gerek tplam ve gerek günlük dz miktarı ne kadar yüksekse, yan etki riski de kadar yüksek lacaktır. Hastanın yaşı ve genel durumu: Yaşlı ve vücut direnci düşük hastalarda, genel durumu bzuk hastalarda radyterapiye bağlı yan etkiler daha çabuk gelişir ve daha prblemli seyreder. Tedavinin kalitesi: Dğru cihaz seçimi, dğru planlama ve tedavi süresince dikkatli bir takiple yan etki lasılığını asgariye indirmek mümkündür. Radyterapinin yan etkileri, tedavi süresince görülen "erken kmplikasynlar" ve tedaviden bir süre snra beliren "geç kmplikasynlar" larak sınıflandırılır. Radyterapinin lası yan etkileri şunlardır: Kanda görülen yan etkiler: Radyterapi, bazen kan yapıcı sistemin ürettiği hücreleri etkileyebilir. Radyterapi alanı dahilindeki kemik dkusu hacmi arttıkça (murga, kalça kemiği gibi) kanla ilgili yan etki riski de artar. Ayrıca kemterapi ile birlikte giden ya da kemterapiden hemen snra başlayan radyterapide kan ile ilgili yan etkiler daha sık görülmektedir. Eritrsitler tedavi nedeniyle azalabilir. Löksitler radyterapi ile azalma riski en fazla lan hücre grubudur. Trmbsitler, radyterapiye bağlı larak pek nadiren azalabilir. Kandaki lası yan etkileri zamanında saptayabilmek ve gerekli önlemleri 28

35 zamanında alabilmek için radyterapiye giren her hastaya haftanın belli bir günü, düzenli larak kan sayımı yapılır. Ciltte görülen yan etkiler: Radyasyn tedavisinin uygulandığı her bölgede cilde ait birtakım yan etkiler gelişebilir. Bu yan etki riski, uygulanması planlanan tplam dz yükseldikçe artar. Yani daha çk 5-6 hafta süren uzun süreli tedavilerde ve tedavinin ileri dönemlerinde görülür. Kltuk altı, byun gibi cilt dkusunun ince lduğu bölgelerde, anüs bölgesi, ağız içi gibi mukza dkularında bu tip yan etki riski daha fazladır. Cilde ait yan etkiler, üzerine basmakla slan hafif kızarıklıklarla başlar ve sulu, açık yaralara kadar gidebilir. Cilt reaksiynlarının büyük bölümü tedavi bitiminden 2-4 hafta snra kayblur. Bazen tedavi snrası uzun dönemde radyterapi alanına dahil lan ciltte nktasal tarzda kyu lekeler kalıcı labilir ve zararsızdır. Tedavilerde genel larak yapılan uygulamalar Tedavi dasının hazırlanması: Simülasyn dasında bulunması gereken pansuman malzemeleri (eldiven, kmpres, antiseptik slüsyn) acil durumlar için ksijen tüpü ve ekipmanları, snda, aspiratör, stetskp, tansiyn aleti ve acil müdahale ilaçları (krtizn, adrenalin gibi) tedavi dasında da bulunmalıdır. Ek larak uygun özelliklerde blklar ve kama filtreler bulunur. Ayrıca hastanın immbilizasynunu sağlamak için byun ışınlamalarında baş yastığı, yapıştırıcı bant, köpük kalıplar, ağız için dil basacağı ve mantar, kişisel maske yapımında kullanılan rfit, blus malzemesi; meme ışınlamalarında klu 90 0 de tutmak için kl askısı, sırt altına knulacak eğik düzlem gereklidir. Hastanın hazırlanması: Hastaya tedavi ile ilgili bilgi verilmeli, tedavinin çk kısa ve ağrısız lduğu, tplam tedavi süresinin ne kadar lduğu ve tedavi süresince hangi önlemlerin alınması gerektiği anlatılmalıdır. Hastanın tedavi masasına yerleştirilmesi (set-up): Hasta tedavi masasına yatırılır ve simülasyn fişinde tarif edilen şekilde pzisyn verilir (Örnek: Eğer başın altında 16 cm köpük knmuşsa aynı byutta bir köpük knur.). Psterirden yapılan ışınlamalarda hasta, masa tarafına gelen sahası milar (şeffaf plastik) üzerine gelecek şekilde yatırılır. Lazerler aracılığı ile vücut eksenleri ayarlanır ve SSD ölçülüp alanlar fişte kaydedilen şekli ile hasta üzerinde ayarlanır. Her tedavi alanı için bir prt film çekilir. 29

36 Tedavi uygulama aşamaları: Her tedavinin içermesi gereken aşamalar şunlardır. Hasta tedavi masasına yerleştirilir ve alanları yerine turtmadan lazerler aracılığı ile vücut eksenlerinin kntrlü yapılır. Her alan simülatörde saptandığı şekilde yerine turtulur. Kapının kapatılmasından snra ışınlama süresi (C 60) ya da mnitör ünite sayısı (lineer akseleratör) prgramlanır. Tedavi başlatılır. Vide kameralar aracılığı ile hasta tedavi esnasında izlenir. Eğer pzisynda bir değişme lursa tedavi kesilir ve dğru pzisyn tekrar sağlanır. Her tedavi için tarih, verilen mnitör ünite sayısı ya da tedavi zamanı, her seansta verilen dz, her hedef vlüm için ttal dz gibi parametreler tedavi kartına işlenir. Tedavi snunda hastanın hazırlanmasına yardımcı lunur. Bir snraki tedavi saati hatırlatılıp, hastanın dktr tarafından haftada bir defa görülmesi sağlanır. Radyterapi esnasında ve snrasında alınacak önlemler: Radyterapi sırasında ya da bitiminden snraki 6 hafta içinde hastaya şu önlemleri alması gerektiği söylenmelidir: Cilt için (radyterapi alanı dahilinde): Pansuman ya da benzeri işlemlerde anti allerjik bant kullanmak, mümkünse hiç flaster kullanmamak, Yünlü sert ve sıkı giysilerden uzak durmak, Işınlanan bölgenin hava ile temasını sağlamak ve ışınlanan bölgeyi kuru tutmak, Bir yıl süreyle ışınlanan bölgenin güneşle temasını en az düzeyde tutmak, Elektrikli tıraş makinası kullanmak, Bany esnasında kese yapmamak, ılık su ile kısa zamanda bebe sabunu veya şampuanı ile yıkanmak ve giyinmeden önce iyice kurulanmak, radyterapi esnasında reaksiyn luşmuşsa eter, alkl ve talk pudrası kullanmamak, Mümkünse cildi, havayla temas edecek şekilde tutmak, Srumlu dktrun tavsiyesi dışında krtizn içeren krem kullanmamak. Ağız, larinks ve farenks ışınlamalarında: Baş-byun ışınlaması sıklıkla tükürük bezlerini de içine aldığından ağız kuruluğu önemli bir prblem larak karşımıza çıkar ve diş çürümelerini hızlandırır. Diş enfeksiynu ilerleyerek ışınlanmış mandibula kemiğinde rady nekrzların meydana gelmesini klaylaştırır. Bu nedenle mandibula rezeksiynuna kadar 30

37 gidebilecek kmplikasynları önlemek amacı ile RT'ye başlamadan önce şu önlemlerin alınması gerekir: Besleyici, bl vitamin içeren sulu gıdalarla beslenmek, Çk sıcak, acılı ve ekşili yemeklerden kaçınmak, Günde beş-altı kez ağız içini (dktrun belirleyeceği) özel slüsynlarla çalkalamak ve gargara yapmak, Gerekli ise çürüklerin tedavisi, kurtarılamayacak dişlerin RT öncesinde çekilmesi (RT snrası 6 ay müddetle diş çekimi sakıncalıdır.), flur tedavisi gereken durumlarda diş kalıplarının hazırlanması ve RT süresince uygulanması, Her türlü alkl alımı ve sigarayı durdurmak, Ağız hijyeninin RT müddetince krunması, bunun için hastaya çk sıcak - çk sğuk yiyip içmemesi, sulu gıdalar alması, acılı- ekşilibaharatlı yemeklerden kaçınması, dişlerini yumuşak fırça ile dişetlerini kanatmadan fırçalaması, bikarbnat slüsynları ile gargara yapması önerilir. Batın ve pelvis ışınlamalarında: Diare yapacak gıdalardan (sütlü, acılı, ekşili, yağlı gıdalar, bazı sebze ve meyveler) uzak durmak gereklidir Slunum Sistemi Tedavi Uygulamaları İstatistiklerin ve tedavi snuçlarının karşılaştırılabilmesi için kanserlerde rtak bir evreleme sistemine gidilmiştir. Bu sisteme TNM sınıflaması adı verilir. TNM sınıflamasının amaçları şunlardır: Tedavi planlamasında dktra yl göstermek, Prgnz hakkında bilgi vermek, Tedavi snuçlarının karşılaştırılabilmesini sağlamak, Tedavi merkezleri arasında dğru bilgi alışverişini temin etmek, Kanser araştırmalarına yardımcı lmak TNM sistemi şu 3 öğenin değerlendirilmesinden ibarettir: T (Tümör): Primer tümörün etraf dkulara yayılma derecesi ve byutları N (Ndül): Bölgesel lenf ganglinlarına (bezlerine) metastaz (adenpati) lup lmadığı M (Metastaz): Uzak rgan (akciğer, karaciğer, kemik, beyin, cilt vs. ) metastazı lup lmadığı Her harfin yanına knulan rakam belirli bir evreyi işaret eder: 31

38 T, Tl, T2, T3, T4, N, N1, N2, N3 M, M1. Bu işaretlemeler ile kanserin yayılımı kısaca özetlenmiş lur. Bu işleme evreleme adı verilir. Tx: Primer tümörü sınıflamak için yeterli bilgi yk. T: Primer tümöre ait bir bulgu yk (Tümör yk.). Tis: İn situ (mikrskpik-etrafa yayılmamış, infiltre lmamış) kanser T, Tl, T2, T3, T4: Gittikçe artan byutlarda veya etrafa yayılması artan primer tümör Nx: Bölgesel lenf bezlerinin tutulumuna ait bilgi yk. N: Ganglin tutulumu yk. N1, N2, N3: Gittikçe artan derecede ganglin tutulumu. Bölgesel lenf bezlerinden daha uzaktaki bir lenf bezine lan metastaz, uzak metastaz larak kabul edilerek genelde M1 larak sınıflandırılır. Mx: Uzak metastaz varlığına ait bilgi yk. M: Uzak metastaz yk. M1: Uzak metastaz var Larinks Ca Tedavisi Larinks kanserleri tirid kıkırdak üst kenarı (3. servikal vertebra krpusu alt kenarı) ile krikid kıkırdak alt kenarı (6.servikal vertebra) arasında yerleşen kanserlerdir. En sık görülen baş- byun bölgesi kanserleridir. Yerel-bölgesel dağılım özelliği gösterir. Tedavide, radyterapi ve cerrahi ana tedavilerdir. Erken evrelerde iki yöntemden birisi kullanılır ve hastalık kntrlleri açısından farklılık yktur. Ses kalitesi açısında radyterapi daha iyi snuç vermektedir ve çğu merkezde primer tedavi larak yerini almıştır. İleri evrelerde öncelikli tedavi cerrahi lmakla birlikte, radyterapinin adjuvan larak kullanımı hastalık kntrlü ve sağ kalımı arttırır. Bununla birlikte sn yıllarda rgan krumaya yönelik çalışmalar vardır. İleri evrelerde de öncelikle radyterapi uygulanması (kemterapi ile kmbine veya farklı fraksiynasynla) ve cerrahinin kurtarma amacıyla kullanımında aynı sağ kalımlar elde edilirken hastaların yarısında ses krumak mümkün labilmektedir. Ancak tedavi kararında tümör yerleşimi, evresi, cerrahi ve radyterapiyi uygulayacak ekibin klinik ve teknik dnanımı da belirleyici lmaktadır. Larinks kanserleri vkal krdların seviyesine göre supraglttik, glttik ve subglttik larak 3 bölümde incelenir: Supraglttik bölge: Vkal krdların üstünde kalan kısımdır. Supraglttik bölge tümörlerde lenfatik yayılım erkendir. Daha geç evrelerde tanı alırlar. Glttik bölge: Vkal krdların bulunduğu kısımdır. Glttik bölgede ilk belirti ses kısıklığıdır, daha erken tanı kyulur, lenfatik dlaşım zayıftır. En sık yerleşim yeridir. 32

RADYOTERAPİDE VOLÜM TANIMLAMALARI DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ

RADYOTERAPİDE VOLÜM TANIMLAMALARI DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ RADYOTERAPİDE VOLÜM TANIMLAMALARI ICRU 50 ve 62 DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ Haziran 2010 ICRU:International Commission on Radiation Units and Measurements 1973 ICRU 23: Tek yönlü fotonla

Detaylı

CROSS KALİBRASYON NEDİR, NİÇİN UYGULANIR?

CROSS KALİBRASYON NEDİR, NİÇİN UYGULANIR? X. ULUSAL RAYASYON ONKOLOJİ KONGRESİ ANTALYA, 19-23 Nisan 2012 CROSS KALİBRASYON NEİR, NİÇİN UYGULANIR? ğan YAŞAR, Ph. TAEK, Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi, Seknder Standart zimetri Labratuvarı

Detaylı

Dr. Fiz. Nezahat OLACAK

Dr. Fiz. Nezahat OLACAK Slide 1 VOLUMETRİK AYARLI ARK TERAPİ (VMAT) Dr. Fiz. Nezahat OLACAK E.Ü. Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Slide 2 VMAT Tedavi Cihazının Teknik Özelliklerinin Tedavi Planına Etkisi Maksimum lif hızı

Detaylı

RADYOTERAPİDE PLANLAMA. Dr Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Mart 2015

RADYOTERAPİDE PLANLAMA. Dr Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Mart 2015 RADYOTERAPİDE PLANLAMA Dr Ayşe Hiçsönmez AÜTF Radyasyon Onkolojisi Mart 2015 Çevre sağlıklı dokuya mümkün olan en az dozu vermek Hedef volümde homojen maksimum doza ulaşmak Volüm tanımlama Doz spesifikasyonu

Detaylı

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1 şığın Mdülasynu 008 HSarı 1 Ders İçeriği Temel Mdülasyn Kavramları LED şık Mdülatörler Elektr-Optik Mdülatörler Akust-Optik Mdülatörler Raman-Nath Tipi Mdülatörler Bragg Tipi Mdülatörler Magnet-Optik Mdülatörler

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

RADYOTERAPİDE HEDEF VOLÜM VE DOZ TANIMLANMASI-ICRU. DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ Haziran 2011

RADYOTERAPİDE HEDEF VOLÜM VE DOZ TANIMLANMASI-ICRU. DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ Haziran 2011 RADYOTERAPİDE HEDEF VOLÜM VE DOZ TANIMLANMASI-ICRU RAPORLARI DR. FADİME AKMAN DEÜTF RADYASYON ONKOLOJİSİ Haziran 2011 ICRU:International Commission on Radiation Units and Measurements 1973 ICRU 23: Tek

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ JEOLOJİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ATTERBERG LİMİTLERİ DENEYİ Bşluklardaki suyun varlığı zeminlerin mühendislik davranışını, özellikle de ince taneli zeminlerinkini etkilemektedir. Bir zeminde ne kadar su bulunduğunu (ω) bilmek tek başına

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

AAPM NĠN TG-51 KLĠNĠK REFERANS DOZĠMETRĠ PROTOKOLÜ VE UYGULAMALARI

AAPM NĠN TG-51 KLĠNĠK REFERANS DOZĠMETRĠ PROTOKOLÜ VE UYGULAMALARI Çukurova Üniversitesi AAPM NĠN TG-51 KLĠNĠK REFERANS DOZĠMETRĠ PROTOKOLÜ VE UYGULAMALARI Mehmet YÜKSEL, Zehra YEĞĠNGĠL Lüminesans Dozimetri Kongresi IV Gaziantep Üniversitesi, 20-22 Eylül 2010 1 İÇERİK

Detaylı

Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Dr. Gökhan Özyiğit Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı SBRT Endikasyonları Tedavi öncesi endikasyon değerlendirilmesi Cerrahi, Brakiterapi ve eksternal RT seçenekleri

Detaylı

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER:

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: Rev. N : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 6 NOT: Üst Bilgide Başlığa Anabilim Dalı veya Bilim Dalı İsmini, Dküman kdunda XXX Bölüne Anabilim Dalı/ Bilim Dalı kdunuzu giriniz 1. HİZMET KAPSAMI: Göz Anabilim

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim

Uzaktan Eğitim. Web Tabanlı Kurumsal Eğitim Uzaktan Eğitim Uzaktan eğitim alternatif bir eğitim tarzıdır. Iletişim terisinde ki süreci incelediğimizde kaynak ve alıcı arasındaki süreç farklı fiziksel rtamlarda gerçekleşiyrsa buna uzaktan eğitim

Detaylı

Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi

Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi Meme Kanseri Planlama Tecrübesi ( 3D konformal planlama + field-in-field ) Bülent Yapıcı Acıbadem Maslak Hastanesi CT çekimi Baş karşı tarafta Açı, gövde yere paralel olacak şekilde ( genelde CT ye sığacak

Detaylı

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER:

3. SIKLIKLA TEDAVİ EDİLEN HASTALIKLAR, UYGULANAN PROSEDÜRLER VE HİZMETLER: Dk.Kdu : FR-YLY-15-301 İlk Yay.Tarihi : 15 Nisan 2007 Sayfa Rev. N : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 6 1. HİZMET KAPSAMI: Genel Cerrahi Anabilim Dalı (AD), 16 yaşın üzerindeki ayaktan ve yatan hastalara

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI DENEY NO:6 ELEKTROKOTER CĠHAZI KALĠBRASYONU Elektrkter; ameliyatlarda dkuyu yakarak kesme

Detaylı

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir.

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta lmak üzere çk yğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. 1. Düşüren DC/DC Gerilim Çevirici (Buck (Step Dwn) DC/DC Cnverter). Yükselten DC/DC Gerilim Çevirici

Detaylı

SRC/SBRT Temel Eğitim Kursu. Kaan OYSUL - kaan@oysul.com

SRC/SBRT Temel Eğitim Kursu. Kaan OYSUL - kaan@oysul.com + SRC/SBRT Temel Eğitim Kursu Kaan OYSUL - kaan@oysul.com + Radyocerrahi 1951 yılında Lars Leksell Lezyonun stereotaktik tanımlanması Yüksek sayıda çapraz radyasyon hüzmesinin hedefte kesişmesi + Radyocerrahi

Detaylı

FM561 Optoelektronik. Işığın Modülasyonu

FM561 Optoelektronik. Işığın Modülasyonu FM561 Optelektrnik Işığın Mdülasynu Pasif ptelektrnik elemanlar Çeyrek Dalga Plakası Yarım Dalga Plakası Tarım Dalga Plakası Işığın Mdülasynu lektr-ptik mdülasyn» Pckel tkisi» Kerr tkisi Akust-Optik mdülasyn

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

TOMOTERAPİ CİHAZI İLE PROSTAT KANSERİ TEDAVİSİ

TOMOTERAPİ CİHAZI İLE PROSTAT KANSERİ TEDAVİSİ TOMOTERAPİ CİHAZI İLE PROSTAT KANSERİ TEDAVİSİ AYŞE E EVCİL DR.ABDURRAHMAN YURTASLAN ANKARA ONKOLOJİ HASTANESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ KLİNİĞİ İĞİ Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) ile; Hedef volümde yüksek

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı

Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı PROTON TERAPĐ TEKNĐKLERĐ Doç.Dr. BAHAR DĐRĐCAN GATA RADYASYON ONKOLOJĐSĐ AD Ulusal Proton Hızlandırıcı Çalıştayı 18-19 Nisan 2013 SANAEM-ANKARA 1946 Robert D. Wilson un Proton terapisi ile ilgili yayını

Detaylı

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB RADYASYON GÜVENLİĞİ Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB İyonlaştırıcı radyasyonlar canlılar üzerinde olumsuz etkileri vardır. 1895 W.Conrad Roentgen X ışınını bulduktan 4 ay sonra saç dökülmesini

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

OMUZ ARTROSKOPİSİ TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi,

OMUZ ARTROSKOPİSİ TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + OMUZ ARTROSKOPİSİ Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, Hastanızın sağlık durumu ve size önerilen teşhis veya tedaviye yönelik işlemlerin yarar/zarar,

Detaylı

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm

Kentsel Planlama ve Kentsel Altyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm Kentsel Planlama ve Kentsel ltyapı İlişkisinde Yeni bir Dönem; Kentsel Dönüşüm.Faruk GÖKSU Kentsel Strateji td.şti. nahtar Kelimeler: Kentsel Planlama, Kentsel ltyapı, kıllı Büyüme (smart grwth), Kentsel

Detaylı

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI SS MTEMTİK DENEME SINVI 8. SINIF SS MTEMTİK DENEME SINVI. 4.. Güneş ile yut gezegeni arasındaki uzaklık 80000000 km dir. una göre bu uzaklığın bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir? ),8.0 9 km

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

TIP ile MÜHENDİSLİĞİN ortak zekası;

TIP ile MÜHENDİSLİĞİN ortak zekası; TIP ile MÜHENDİSLİĞİN rtak zekası; Önce kendinizi tanıyın, Snra meslekleri Biymedikal Mühendisliği ne demektir? BİYO + MEDİKAL (=TIP) + MÜHENDİSLİK Mühendis Şu anda var lan ve gelecekte lması muhtemel

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri Parkinson Hastalığı Nasıldır? Parkinson Hastalığı nda amaç, beyinde eksilen dopaminin oluşturduğu etkiyi yerine koymaktır. Bu maddenin yerine geçen

Detaylı

RADYOTERAPİ TEKNİKLERİ

RADYOTERAPİ TEKNİKLERİ Doç. Dr. Bahar DİRİCAN RADYOTERAPİ TEKNİKLERİ Radyasyon Onkolojisi iyonlaştırıcı radyasyonun tek başına veya diğer tedavi modaliteleri (cerrahi, kemoterapi) ile birlikte kanserli hastaların (diğer bazı

Detaylı

Dr. Gönül Kemikler İ. Ü. Onkoloji Enstitüsü

Dr. Gönül Kemikler İ. Ü. Onkoloji Enstitüsü Dr. Gönül Kemikler İ. Ü. Onkoloji Enstitüsü Radyoaktif kaynakların Vücut boşluklarına Tümörün içine Tümörün yakınına kalıcı geçici olarak yerleştirilerek yapılan bir yakın mesafe tedavisidir. X.Ulusal

Detaylı

OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi,

OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, TEŞHİS VE TEDAVİ İŞLEMLERİ AYRINTILI ONAY BELGESİ + OMUZ İNSTABİLİTESİ CERRAHİSİ (TEKRARLAYAN OMUZ ÇIKIKLARI Veya OMUZUN STABİL OLMAMASI) Sayın hasta / hasta vekili / kanuni temsilcisi, Hastanızın sağlık

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

3. Sorumlular: Bu prosedürün uygulanmasından hasta kabul, tedavi ve bakım veren bölümlerde çalışan tüm personel sorumludur.

3. Sorumlular: Bu prosedürün uygulanmasından hasta kabul, tedavi ve bakım veren bölümlerde çalışan tüm personel sorumludur. Dk. Kdu : PR-HUD-01 İlk Yay.Tarihi : 15 Mart 2007 Sayfa 1 / 9 Rev. N : 08 Rev.Tarihi : 13 Haziran 2012 1. Amaç: Bu prsedürün amacı, UÜ-SK nın misyn ve plitikaları dğrultusunda; farklı birimler ve farklı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) MATBAA TİFDRUK SİLİNDİR TEMİZLİĞİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ UZMANLIK SERTİFİKA PROGRAMI EĞİTİMİ EĞİTİM ADI İnsan Kaynakları Yönetimi Uzmanlık Sertifika Prgramı Eğitimi EĞİTİMİN AMACI İşletmelerin sahip ldukları en önemli kaynaklardan birisi,

Detaylı

GRA 21.07 GRA 21.10 GRA 21.13 GRA 21.16. Elektrik Motorlu Aktüatörler

GRA 21.07 GRA 21.10 GRA 21.13 GRA 21.16. Elektrik Motorlu Aktüatörler Elektrik Mtrlu Aktüatörler GRA 21.07 GRA 21.10 GRA 21.13 GRA 21.16 - GRA 21.07 - GRA 21.10 - GRA 21.13 - GRA 21.16 prating vltage AC 230 V - 3 knumlu kntrl sinyali D 40... D 40 mm - 90 nminal döndürme

Detaylı

IMRT (YOĞUNLUK AYARLI RADYOTERAPİ)

IMRT (YOĞUNLUK AYARLI RADYOTERAPİ) IMRT (YOĞUNLUK AYARLI RADYOTERAPİ) Dr. Kadir Yaray Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi KAYSERİ CT Simülasyon 3D Tedavi Planlama Konformal Radyoterapi Uygulamaları CT nin keşfi; 1993

Detaylı

Değerlendirme erlendirme Süreci: S

Değerlendirme erlendirme Süreci: S Değerlendirme erlendirme Süreci: S Değerlendirici erlendirici Bilgileri MÜDEK Prgram Değerlendiricileri erlendiricileri Eğitim E Sunum İçeriği Değerlendiricilerin Yükümlülükleri Değerlendirme Süreci Evreleri

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme materyalidir. Makine Halıcılığı ile ilgili eğitim alan

Detaylı

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme

Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme Bu modül, Makine Halıcılığı sektöründe hazırlanmış olan sertifika/kurs müfredat programlarındaki yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan bireysel öğrenme materyalidir. Makine Halıcılığı ile ilgili eğitim alan

Detaylı

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Panik Atak ve Panik Bozukluk

Panik Atak ve Panik Bozukluk Panik Atak ve Panik Bzukluk Panik ve kaygı her türlü insanı yaşamının herhangi bir döneminde etkileyebilir. Araştırmalara göre her 30 kişiden biri hayatının bir döneminde ciddi panik atak srunu yaşayabilir.

Detaylı

PROSTAT KANSERİNDE TEK ARK VE ÇİFT ARK İLE YAPILAN IMAT PLANLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

PROSTAT KANSERİNDE TEK ARK VE ÇİFT ARK İLE YAPILAN IMAT PLANLARININ KARŞILAŞTIRILMASI PROSTAT KANSERİNDE TEK ARK VE ÇİFT ARK İLE YAPILAN IMAT PLANLARININ KARŞILAŞTIRILMASI Kerime Kayacan 1,Canan Köksal 1,Ümmühan Nurhat 1, Aydın Çakır 1, Murat Okutan 1, M. Emin Darendeliler 2,Makbule Tambaş

Detaylı

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG)

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) Metastatik tümörler en sık görülen beyin tümörleridir. Her geçen yıl çok daha fazla sayıda

Detaylı

Doppler Ultrasonografisi

Doppler Ultrasonografisi Doppler Ultrasonografisi DOPPLERİN FİZİKSEL PRENSİPLERİ D O P P L E R E T K I D O P P L E R F R E K A N S ı D O P P L E R D E N K L E M I D O P P L E R A Ç ı S ı Ultrasonografi nin Tanımı Doppler Çeşitleri

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı

İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı İnsan Kaynakları Yönetimine İş Süreçleri Yaklaşımı Giriş Hatırlanacağı gibi 1980 ler tmasyn dönemiydi. Üretimde rbt kullanımı özellikle Batı ülkelerinde çk yaygındı. 1990 larda ise Tplam Kalite Yönetimi

Detaylı

12-A. Fizik Bilimine Giriş TEST. 4. Aşağıda verilen büyüklüklerden hangisi fizik bilimindeki. 1. Aşağıdaki büyüklüklerden hangisi türetilmiş bir

12-A. Fizik Bilimine Giriş TEST. 4. Aşağıda verilen büyüklüklerden hangisi fizik bilimindeki. 1. Aşağıdaki büyüklüklerden hangisi türetilmiş bir -A TEST izik Bilimine Giriş AZANIM AVRAMA TEST. Aşağıdaki büyüklüklerden hangisi türetilmiş bir büyüklüktür? 4. Aşağıda verilen büyüklüklerden hangisi fizik bilimindeki temel bir büyüklüktür? A) Işık şiddeti

Detaylı

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar

Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177. Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Prostat Kanserinde Prostat Spesifik Membran Antijen 177 Lu-DKFZ-617 ( 177 Lu-PSMA) Tedavisinde Organ ve Tümör Dozimetrisi: ilk sonuçlar Nami Yeyin 1, Mohammed Abuqbeitah 1, Emre Demirci 2, Aslan Aygün

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ - ÇEVRE KURUL ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ - ÇEVRE KURUL ÇALIŞMA PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ VE KAPSAM: Özyeğin Üniversitesinde iş sağlığı ve güvenliği/çevre başlığı kapsamında tüm süreçlerin irdelenmesini, süreç ve çalışanların kaza ve tehlikelerden uzak tutulup güvenli bir şekilde kesintiye

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE NEOADJUVAN KıSA DÖNEM VE UZUN DÖNEM KEMORADYOTERAPI SONRASı HAYAT KALITESI DEĞERLENDIRILMESI SORUMLU ARAŞTIRMACI: Prof.Dr.ESRA SAĞLAM YARDIMCI ARAŞTIRMACI: Dr. ŞÜKRAN ŞENYÜREK

Detaylı

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları Varantın İpuçları VARANT AKADEMİ Eğitimin Knusu: Varantın İpuçları Eğitimin Amacı: Varant fiyatına etki eden parametreleri açıklamak ve en çk merak edilen srulara cevap vermek Kimler İçin Uygundur: Yeni

Detaylı

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır.

FİRMA PROFİLİ. geliştirmede yol açan güçlü bir firma olmaktır. FİRMA PROFİLİ 2000 yılından beri endüstriyel yapılar, eğitim, sağlık ve turizm tesisleri, açık ve kapalı spr alanları, enerji ve iletişim altyapı tesislerinin inşa işlerinde faaliyet gösteren FGC İNŞAAT,

Detaylı

HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı

HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı HUPP, 26.03.2013 HADRON TERAPİ: Kanser Tedavisinde Proton ve Çekirdek Demetlerinin Kullanımı Ümit KAYA TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İÇERİK Giriş Tarihçe Radyoterapide Kullanılan Yöntemler Avantajlar

Detaylı

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi www.pwc.cm.tr Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi Ocak 2016 Basel Standartlarına Uyum Kapsamında Yayımlanan Risk Yönetimi Düzenlemeleri İçerik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından

Detaylı

Radyasyon Tedavisi ve Siz

Radyasyon Tedavisi ve Siz Radyasyn Tedavisi ve Siz 2 Değerli hasta ve hasta yakınlarımız; bu kitapçıklar sizlere Hematlji Uzmanlık Derneği tarafından hastalık sürecinde karşınıza çıkabilecek srunların çözümünde yardımcı labilmek

Detaylı

Radyoterapi Cihazlarının Teknik Özelliklerinin Hasta Seçimindeki Etkisi. Basri Günhan (Ph.D) Tıbbi Radyofizik Uzmanı Neolife Tıp Merkezi

Radyoterapi Cihazlarının Teknik Özelliklerinin Hasta Seçimindeki Etkisi. Basri Günhan (Ph.D) Tıbbi Radyofizik Uzmanı Neolife Tıp Merkezi Radyoterapi Cihazlarının Teknik Özelliklerinin Hasta Seçimindeki Etkisi Basri Günhan (Ph.D) Tıbbi Radyofizik Uzmanı Neolife Tıp Merkezi X.Ulusal Radyasyon Onkolojisi Kongresi Antalya 19 23 Nisan 2012 NeoLife

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ

KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ KAMU İÇ DENETİM PLANI ve PROGRAMI HAZIRLAMA REHBERİ I. GİRİŞ Bu rehber, iç denetim birimlerince hazırlanacak iç denetim planı ve prgramının temel esaslarını belirlemek üzere, İç Denetçilerin Çalışma Usul

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) TESİSAT TEKNOLOJİSİ VE İKLİMLENDİRME SOĞUK SU HAZIRLAMA (CHİLLER) GRUBU MONTAJI ANKARA 2008 Milli Eğitim

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

9-2. betonun bakımı (kür) buhar kürü. Paki Turgut

9-2. betonun bakımı (kür) buhar kürü. Paki Turgut betnun bakımı (kür) buhar kürü 9-2 Paki Turgut Kaynaklar 1) Turhan Y. Erdğan, Betn 2) İlker Bekir Tpçu, Betn Teknljisi, 2006. 3) Hewlett PC, Cement Admixture: uses and applicatins, Cement Admixture Assciatin

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

ALİ HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK. 2015-2016

ALİ HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK. 2015-2016 ALİ HİKMET ERİŞ TIBBİ RADYOFİZİK UZM. BEZMİALEM VAKIF ÜNİV.TIP FAK. 2015-2016 RADYASYON ONKOLOJİSİ TOMOTERAPİ 6 MV X IŞINI VEREN BİR CİHAZDIR. HASTANIN ETRAFINDA 360 DERECE DÖNEREK TEDAVİ YAPAR 64

Detaylı

İntrakranyal Yerleşimli Tümörlerin CyberKnife ile Tedavisinde Göz Lensi ve Tiroid Dozlarının Araştırılması

İntrakranyal Yerleşimli Tümörlerin CyberKnife ile Tedavisinde Göz Lensi ve Tiroid Dozlarının Araştırılması İntrakranyal Yerleşimli Tümörlerin CyberKnife ile Tedavisinde Göz Lensi ve Tiroid Dozlarının Araştırılması Necla KURT UÇAR, Gönül KEMİKLER İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü Giriş Stereotaktik radyocerrahi (SRC)

Detaylı

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 Tiroid bezi boyun ön tarafında yerleşmiş olup, nefes, yemek borusu ve ana damarlarla yakın komşuluk gösterir. Kelebek şeklinde olup

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

Murat Köylü(1), Burcu Gökçe(2), Yusuf Ziya Hazeral(1), Serra Kamer(1), Nezahat Olacak(1), Yavuz Anacak(1)

Murat Köylü(1), Burcu Gökçe(2), Yusuf Ziya Hazeral(1), Serra Kamer(1), Nezahat Olacak(1), Yavuz Anacak(1) TÜM CİLT IŞINLAMASINDA TOMOTERAPİ KULLANILABİLİR Mİ? Tüm Cilt Elektron Işınlaması(TSEI) ve Tomoterapi İle Tüm Cilt Helikal Işınlama(TSHI) Tekniklerinin Anatomik Fantomda Dozimetrik Karşılaştırılması Murat

Detaylı

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi

Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi www.pwc.cm.tr Finansal Risk Yönetimi Mevzuat Bilgilendirmesi Kasım 2015 Basel Standartlarına Uyum Kapsamında Yayımlanan Risk Yönetimi Düzenlemeleri İçerik Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından

Detaylı

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi

HOŞGELDİNİZ MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ. K ayna K. Sakarya Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi. Teknolojisi. Teknolojisi MIG-MAG GAZALTI KAYNAK PARAMETRELERİ K ayna K K ayna K Teknolojisi Teknolojisi HOŞGELDİNİZ Doç. Dr. Hüseyin UZUN Kaynak Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanı 1 /27 KAYNAK PARAMETRELERİ VE SEÇİMİ Kaynak dikişinin

Detaylı

BAŞ-BOYUN TÜMÖRLERİNDE CYBERKNIFE UYGULAMALARI. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI Kemal ERDOĞAN Radyoterapi Teknikeri

BAŞ-BOYUN TÜMÖRLERİNDE CYBERKNIFE UYGULAMALARI. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI Kemal ERDOĞAN Radyoterapi Teknikeri BAŞ-BOYUN TÜMÖRLERİNDE CYBERKNIFE UYGULAMALARI HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI Kemal ERDOĞAN Radyoterapi Teknikeri CYBERKNIFE Robotik radyocerrahi sistem Cerrahiye alternatif

Detaylı

Aydın ÇAKIR,Ph.D. İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü

Aydın ÇAKIR,Ph.D. İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Aydın ÇAKIR,Ph.D. İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Size IMRT yapalım mı? Ben bilbem...beyim bilir... 1-Hangi hastalar için meme IMRT sine ihtiyaç var? 2- Bu olgular için IMRT-dışı teknikler var

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm

Sağlık Fiziği. 1. Bölüm Sağlık Fiziği 1. Bölüm Tıbbi Uygulamalar Tanı Radyasyon başta Radyoloji olmak üzere, Nükleer Tıp, Radyoterapi ve çeşitli tıp dallarında tanı amaçlı kullanılmaktadır. En yüksek oranda tanı amaçlı kullanımı

Detaylı

Silla DIODELAZERTÜY GİDERİCİ SİSTEM. Süper soğutma: Sa r soğutma 0-5 Profesyonel: Mikro kanal teknolojisi Yüksek : Enerji alman bar Büyü:12*12mmspot

Silla DIODELAZERTÜY GİDERİCİ SİSTEM. Süper soğutma: Sa r soğutma 0-5 Profesyonel: Mikro kanal teknolojisi Yüksek : Enerji alman bar Büyü:12*12mmspot Silla DIODELAZERTÜY GİDERİCİ SİSTEM Süper soğutma: Sa r soğutma 0-5 Profesyonel: Mikro kanal teknolojisi Yüksek : Enerji alman bar Büyü:12*12mmspot - Modern Tasarım - Sabit çıkış - Kısa süreli ışınlama

Detaylı

RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER. Hatice Bilge

RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER. Hatice Bilge RADYOTERAPİ CİHAZLARINDAKİ GELİŞMELER Hatice Bilge KISA TARİHÇE 1895: X-ışınlarının keşfi 1913: W.E.Coolidge, vakumlu X-ışını tüplerinin geliştirilmesi 1931: Sikletronun Lawrence tarafından geliştirilmesi

Detaylı

Granül PVC Kullanım Alanları

Granül PVC Kullanım Alanları Sanem Makina İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. Granül PVC Nedir? Plastik sanayi sektöründe yüksek kaliteli bir hammadde larak tanımlanan Granül PVC, plastik malzeme üretiminde kullandığı zaman mükemmel

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

Nükleer Tekniklerin Endüstriyel Uygulamalarında Radyasyondan Korunma. Prof.Dr.Ali Nezihi BİLGE İstanbul Bilgi Üniversitesi

Nükleer Tekniklerin Endüstriyel Uygulamalarında Radyasyondan Korunma. Prof.Dr.Ali Nezihi BİLGE İstanbul Bilgi Üniversitesi Nükleer Tekniklerin Endüstriyel Uygulamalarında Radyasyondan Korunma Prof.Dr.Ali Nezihi BİLGE İstanbul Bilgi Üniversitesi Endüstride Nükleer Teknikler Radyoaktif izleyiciler Radyasyonla Ölçüm Cihazları

Detaylı

Radyoterapi Tedavi Planlarının Optimizasyon Problemleri

Radyoterapi Tedavi Planlarının Optimizasyon Problemleri Radyoterapi Tedavi Planlarının Optimizasyon Problemleri Doç.Dr. Bahar Dirican GATA Radyasyon Onkolojisi AD 21 Mart 2015 Ankara 13 Haziran 2015 İzmir Medikal Fizik Derneği Eğitim Toplantısı Tedavi Planlama

Detaylı

MÜŞTERİ İSTEK-ÖNERİ-MEMNUNİYET- ŞİKAYET YÖNETİM SÜRECİ PROSEDÜRÜ

MÜŞTERİ İSTEK-ÖNERİ-MEMNUNİYET- ŞİKAYET YÖNETİM SÜRECİ PROSEDÜRÜ 1. AMAÇ ENEKO A.Ş. de, müşteri istek, öneri, memnuniyet ve şikayetlerinin değerlendirilmesini, snuçlandırılmasını ve süreçte uygulanacak prsesleri belirlemektir, ayrıca bu prsesin etkinliğini sürekli iyileştirmek

Detaylı

Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Modeli (Personel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar]

Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Modeli (Personel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar] Ek.9 Hayatbyu Öğrenme Prgramı Hayatbyu Öğrenme Prgramı Erasmus Ders Verme Hareketliliği Sözleşme Mdeli (Persnel ile Üniversite arasında) [Asgari şartlar] Bundan böyle kurum larak adlandırılacak taraf:

Detaylı

Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği

Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği Radyoterapi Teknikerliği Programı Ders İçeriği DERSİN ADI I I. DÖNEM (1. SINIF GÜZ YARIYILI) lık Ders Saati Okul Eğitimi Süresi Bireysel Öğrenme Süresi (Proje, Ödev, Araştırma, İş Yeri Eğitimi) 4 414=56

Detaylı

YÜKSEK DERECELİ GLİAL TÜMÖR TEDAVİSİNDE GÜNCEL YAKLAŞIM. Dr. Melek Nur Yavuz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD

YÜKSEK DERECELİ GLİAL TÜMÖR TEDAVİSİNDE GÜNCEL YAKLAŞIM. Dr. Melek Nur Yavuz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD YÜKSEK DERECELİ GLİAL TÜMÖR TEDAVİSİNDE GÜNCEL YAKLAŞIM Dr. Melek Nur Yavuz Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi AD Yüksek Dereceli Glial Tümör SSS tümörlerinin %8-12 Anaplastik astrositom

Detaylı

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI YÜKSEK ENERJİLİ X- IŞINLARIYLA YAPILAN TEDAVİLERDE KARBON FİBER MASANIN CİLT VE İZOMERKEZ DOZUNA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI TÜLAY MEYDANCI, Prof. Dr. GÖNÜL KEMİKLER Medikal Fizik Kongresi 15-18 Kasım 2007

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı