3. YENİ LINUX KULLANICISI...

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "3. YENİ LINUX KULLANICISI..."

Transkript

1

2 İ Çİ NDE Kİ L E R Önsöz Lisans Bilgileri TANIŞMA... 4 "Özgürlük Pardus Bunun anlamı nedir?... 4 Peki Linus Torvalds neden böyle şey yapmak istemiş? 'u nasıl ortaya çıkarmış?...4 Pardus, Ubuntu arasında ne fark var? denilince ne anlamalıyım?...4 'un Windows'dan farkı ne?...6 GNU, GPL, Özgür Yazılım Açık Kaynak nedir?... 6 Açık Kaynağın Kullanıcılara ne faydası var?...7 neden Windows kadar yaygın kullanılmıyor?... 7 Neden bu kadar çok dağıtım var?... 8 Dağıtımları inden ayıran özellikler neler? Bana hangisi uygun?... 8 Madem ki isteyen herkes tarafından değiştirilebiliyor, o zaman milyonlarca çeşidi olması gerekmez mi?...10 Linus Torvalds neden Dünya'nın en zenginleri arasında değil? Ücretli dağıtımlarına kim para rir ki? KURMADAN ÖNCE yüklersem Windows da kullandığım programları oynadığım oyunları kullanabilir miyim? İş yerimde yıllardır Windows ortamında hazırladığım belgeleri tabloları nasıl kullanırım?...12 İşyerimde kullandığım Muhasebe Şirket İçi Otomasyon programlarım var, bunları 'ta kullanabilir miyim?...12 yüklersem Windows yüklü diğer bilgisayarlar ile ağ üzerinden dosya alış rişi yapabilir miyim? yüklersem... kartımı, yazıcımı vs.yi otomatik tanıyacak mı?...13 Bu dağıtımlarından denemek istiyorum hangisi bana uygun?...14 Tamam seçimimi yaptım ne yapmam lazım? Tamam çalışan CD yi hallettim nasıl çalıştırabilirim? Kurulan CD yi hallettim kuracağım bilgisayarda şu anda başka hiç işletim sistemi ri yok nasıl yüklerim? Bilgisayarımda Windows kullanıyorum, kurarsam her iki sistemi de kullanabilecek miyim? Kuracağım 'un kurulu bulunan işletim sisteminin ya belgelerimin üzerine yazılmaması ne yapmalıyım? Et bölümleri hesapladım şimdi bölümlemeye başlayabilirim, nasıl olacak? Belgeler diğer dosyalarım ayırdığım disk bölümünü hangi standartta biçimlendirmeliyim?...17 Bilgisayarımda hiç işletim sistemi yok, önce Windows mu kurmalıyım mu? Kurulum sırasında nelere dikkat etmeliyim? YENİ LINUX KULLANICISI kurdum ama disk bölümlerinde tuhaflık var, C: D: E: falan yok! Diğer disk bölümlerine nasıl ulaşabilirim? kök dizindeki bu kadar çok klasör ne işe yarıyor, içlerinde neler var? Kendim klasör açamaz mıyım? Mevcut klasörlerim ne olacak?...19 Belgelerimi diğer dosyalarımı oluşturduğum [Veri] bölümüne nasıl taşıyabilirim?...19 Konsol Komutlar ne işe yarıyor, bunlara ne gerek var?...20 'u Windows'daki gibi hiç komutlarla uğraşmadan yönetip kullanamaz mıyım?...20 Ben komutlar hakkında hiç şey bilmiyorum, çok komut var mı? Bu konu çok karışık mı? Komutlar hakkında Türkçe kaynak kolay bulabilir miyim? Çeşitli belgelerde gördüğüm bazı komutlar çalışmıyor, oysa aynı dağıtımdan örnek rilmiş Diğer bilgisayarlar ile dosya alış rişi yapamıyorum da internet ağ bağlantısı Windows dan farklı mı? İş yerimde büyük ağ var, ağ bağlantım var ama internet yok?...24 'ta programları nasıl kurarım, Setup dosyası var mı? Yüklemek istediğim programın sistemime uygun yükleme paketi yokmuş, programı kullanamayacak mıyım? Kurmak istediğim programın sadece kaynak kodu var! Peki neden Windows programlarında olduğu gibi yayınlanmıyor?..26 'ta virüs yok diyorlar, inanayım mı?...26 Windows'da kullandığım programların özgür alternatifleri var mı?...27 çöktü! Ne olacak? Peki antivirüs programları ne işe yarıyor?...27 'ta Windows'da olduğu gibi tüm sistem program ayarlarının kayıtlı olduğu kayıt dosyası (Registry) var mı?...28 İnternette gördüğüm bazı masaüstü görüntüleri inden çok farklı hayal edemediğim kadar hoş görünüyor,...29 Sorunum ile ilgili internetten nasıl yardım alırım? Windows u dör mi? Kullandığım dağıtıma ya açık kaynaklı programa destek olmak istiyorum ama ne programlama bilgim var ne de Teşekkürler Sayfa 2

3 Ö NS Ö Z Bilgisayarlarla tanışıklığım 1994 yılına kadar uzanıyor, ancak hakkında 2007 yılı başına kadar hiç bilgim yoktu. Bu kadar uzun süre nasıl olup da u hiç tanımamış olduğuma hayret ediyorum. ile tanışmam Pardus sayesinde oldu. Pardus hakkında kaç forum sayfasında konular görünce çalışan CD yi indirip denedim hakkında bilgi toplamaya başladım. Bir süre sonra un bambaşka dünya olduğunu fark edince o güne kadar bu eğlenceden mahrum kaldığım kendime çok kızdım. Üstelik yıllarca Windows yüzünden yaşadığım mahrumiyetler mahkumiyetleri düşündükçe kendime olan kızgınlığım daha da arttı hakkında her fırsatta yeni şeyler öğrenmeye çalıştım. İşte bu belgede bu kısa süreçte aklıma takılmış olan soruları bulabileceksiniz. Bu arada forum sayfalarında benim gibi cahili olan Windows bağımlılarının hakkında hep benzer soruları sorduğunu aynı sorunları yaşadıklarını gördüm. Bende böyle belge hazırlayarak hem u tanımak isteyenlerin kafasında dolaşan soruları aydınlatmak hem de kurmak isteyenlerin genelde merak ettiklerini dikkat etmeleri gereken noktaları tecrübelerim yettiğince belirtmek istedim. Bu belgede mümkün olduğunca teknik bilgileri rmekten kaçınarak soruların içeriğini anlatmaya çalıştım. Çünkü teknik sorunların her zaman den çok çözüm yolu oluyor forum sayfalarında gördüğüm kadarıyla yeni kullanıcıları genelde sorunlarının nereden kaynaklandığını ne konuda çözüm arayacağını dahi bilmiyor. Oysa içeriği mantığı anlayan kişi sorunun çözüm yöntemlerini de kendisi araştırıp bulabilir diye düşünüyorum. Sonuçta bu belge bilgisayar başında değil, otobüste, tatilde, piknikte, parkta, boş zamanlarda okunabilecek belge özelliği taşıyor. Belgeyi hazırlamaktaki diğer amacım da özgür yazılımları tanımak tecrübe etmekti. Belgenin ilk yayımında (Eylül 2007) OpenOffice kullanmıştım ancak bu yayımı Scribus ile hazırladım, grafikleri Gimp ile düzenleyip kapağı Inkscape ile yaptım, sanırım bu amacıma ulaşıyorum bu yayımı Scribus geliştiricilerine Türkçeleştirme ekibine adıyorum. Belgenin önceki yayımlarında lisans kullanmamıştım ancak kötü niyetli kişileri düşünerek bu belgeyi "Creati Commons by-nc" lisansı ile yayımlıyorum. Yani ticari olmamak kaydıyla içeriği kopyalayabilir üzerinde değişiklik yapıp yenisini üretebilirsiniz. Belgenin güncel yayımları adresini ziyaret edebilirsiniz. Umarım ilerine faydası olur. Ağustos 2008 Ali Erkan İMREK alierkanimrek [at] gmail.com Bu belgenin bazı hakları aşağıda belirtilen hükümlere göre saklıdır. Sayfa 3

4 1. TA N I Ş M A İşletim sistemlerinde yaygın olarak iki farklı dağıtım modeli vardır; Birisi kodları gizli olan yapan kişinin sahiplendiği yazılım türüdür. Bu tür işletim sistemlerinin gelişmesi sistemin ne kadar çok satıldığına gelir elde ettiğine bağlıdır, çünkü bu sistemlerin programcıları maaş aldığı sürece geliştirme yaparlar. Satıcı işletim sistemini kullanıcıya lisans bedeli ile nevi kiralar, sahibinden izin almadan bu sistemi kullanamazsınız. konusunda kendini "Özgürlük geliştirmek isteyen hekırlar bu gruplara katılarak Pardus Bunun yazılımın geliştirilmesine anlamı nedir? katkıda bulunurlar. Genellikle her milletten pek çok geliştiricisi destekçisi vardır. Pardus da bu yöntemle geliştirilen sistemdir, bu nedenle diğer yönteme göre hem kullanıcının hem geliştiricilerin özgür olduğu projedir. Bu tür yazılımların geliştiricileri yazdıkları kodları herkese açık tutarlar yazılımın kullanma, üçüncü kişilere dağıtma gibi haklarını kullanan kişiye bırakırlar. Bu açık kodları ihtiyaçlarına göre değiştirmek isteyenler ya yazılım Pardus, temelinde çekirdeği denilen yazılım üzerine inşa edilmiştir. Buna KDE gibi diğer yüzlerce özgür yazılım da entegre edilmiş bunların yönetimi Pardus geliştiricileri tarafından yazılmış programlar teknolojiler eklenmiştir. Geliştirme şirkete ya kişiye bağlı değildir, 2004 yılından bugüne Tübitak a bağlı Ulusal Elektronik Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE) bünyesinde geliştirme çalışmaları devam etmektedir 'lı yılların başında ne Pardus ne Ubuntu ne de başka dağıtım vardı, denilince grup hekırın kodladığı tek programdan bahsedildiğini anlardınız. Ancak günümüzde bu konulara pek meraklı olmayan sıradan kullanıcı açısından bakıldığında teriminin karşılığı konusunda işlerin az karıştığını itiraf etmek gerekiyor. Bu nedenle anlatmaya anlamaya kronolojik yaklaşmak en doğrusu olacak. teknoloji. çekirdeği de o günlerden bugüne kadar da pek çok uzman tarafından geliştirilmeye devam ediyor. çekirdeğini görmek isterseniz adresindeki kodlarına bakmalısınız. Hikaye Helsinki Ünirsitesinde öğrenci olan Linus Torvalds adında genç hekırın evinden ünirsite bilgisayarına bağlanabilmek yazdığı programla başlıyor. Linus ihtiyaçları doğrultusunda programını sürekli geliştiriyor süre sonra bu küçük program, dosyalama işlemleri gibi işletim sisteminden beklenebilecek pek çok görevi kendi başına yapabilir hale geliyor. Linus sonunda 1991 yılında ünirsitenin de desteği ile adı rilen bu programın kodlarını internette yayınlıyor. Bu kodlar Linus'un da beklemediği ilgi ile karşılaşıyor hekırlardan geliştirme önerileri ile kullanıcılardan hata raporları gelmeye başlayınca proje kendi kendine gelişme sürecine giriyor. Anlaşıldığı üzere ilk önceleri denilince akla doğal olarak çekirdeği geliyordu. 'un erken dönemlerinde kullanıcılar çekirdeği üzerine kendi ihtiyacı olan yazılımları kurup kullanıyordu. Doğal olarak da bu kullandıkları farklı sistemlere farklı isimler takma ihtiyacı yoktu herkes kısaca diyordu. Ancak bu sistemlerin kullanım alanı geliştikçe bazı uzmanlar çekirdeği kullanan ama özel ihtiyaçlar bazı programları hazır bulunduran sistemleri kendi aralarında dağıtmaya başladılar. Bugün sayıları yüzleri bulan Pardus Ubuntu gibi dağıtımlar ilk zamanlarda elin parmaklarını geçmeyecek kadardı hepsine takılmış ayrı adı olsa da yine de bunlara denilmeye devam edildi. Bu durum günümüze kadar da belirgin ayrım olmadan devam etmiş görünüyor. Diğeri de kodları herkese açık olan kim kullanıyorsa onun sahibi olduğu yazılım türü. Pardus, Ubuntu arasında ne fark var? denilince ne anlamalıyım? Bu programın yaptığı aslında bilgisayar donanımlarının diğer yazılımlar tarafından kolayca kullanılabilmesini sağlamaktan başka şey değil yani Böylece kelimesinin hem aslında her işletim sisteminde bulunan çekirdeğine hem de bu çekirdeği işletim sisteminin kalbi durumunda kullanan dağıtımlara karşılık gelen iki 'un simgesi Tux olan çekirdek denilen yazılım. Çekirdek anlamı oluşmuş. Sonuçta aslında görsel araimi olmayan, sistemin arka planında çalışan dağıtımları çekirdeğinden ayrı düşünülemeyeceğine göre sadece uzmanlar tarafından kodlarına bakılarak anlaşılabilen her iki kullanım da yanlış değil. Linus, çekirdeğini kodlamaya başladığı 1991 yılında 22 yaşındaydı, ancak bunu yapmasına neden olan şey tam olarak çocukça meraktı. Bazı çocuklar oyuncakları öylece oynamak yerine i açıp kurcalamaya meyillidir, Linus da bilgisayarlar konusunda böyle karaktere sahip çocuktu. Daha 12 yaşındayken Helsinki Ünirsitesinde iktisat profesörü olan büyükbabasının hesaplamalar kullandığı bilgisayarının başına geçip onun kağıt üzerine yazdığı program kodlarını bilgisayara geçirerek ona yardım ediyordu. Çünkü o dönemlerde bilgisayarlara işlem yaptırabilmek hazır programlar neredeyse hiç yoktu kullanıcılar aynı zamanda programcı olmalıydı. Zamanla bu bilgisayarın kulanım kılavuzundaki örnek programları yazmaya Sayfa 4 Peki Linus Torvalds neden böyle şey yapmak istemiş? 'u nasıl ortaya çıkarmış?

5 başlayan Linus süre sonra kendi küçük programlarını da yazmaya başlamış. Büyükbabası ölünce de bu bilgisayar ona rilmiş. Linus, diğer çocuklar gibi çeşitli sportif oyunlar oynamak yerine uzun saatler günler boyunca kendisini bilgisayarla aynı odaya kapatıp program yazmaktan keyif duyan kişiliğe sahipmiş. Linus, ilerleyen yıllarda da bilgisayarlara olan bu çocukça merakını programlamaya olan ilgisini hiç kaybetmemiş kendi yazdığı küçük programlar her zaman hayatının en büyük eğlencesi olmuş Yılında öğrencisi olduğu Helsinki Ünirsitesi Unix işletim sistemi kullanmaya ders olarak C programlama dili ile likte okutmaya karar rir. Unix, tarihi 1960'lara kadar dayanan, akademik askeri alanlarla kamu hizmetlerinde yaygın kullanılan, gücünü sadeliği, temizliği basitliğinden alan işletim sistemidir. Linus bu dersin kitabı olan Hollandalı profesor Andrew Tanenbaum'un işletim sistemleri ile ilgili yazdığı kitabı dönem önceden alıp okumaya başlamış. Kitap aynı zamanda Tanenbaum tarafından yazılmış Unix benzeri akademik çalışma sistemi olan Minix'i anlatmaktadır. Bu sayede Linus Unix'in gerisindeki felsefeyi bu işletim sisteminin neler yapabileceğini öğrenerek hayran olmuş. Ancak evindeki bilgisayar Minix çalıştıramadığından yıl boyunca para iktirip Intel-386 işlemcili IBM PC almış. Tabii ki ilk yaptığı şey yeni bilgisayarına Minix kurarak taraftan i386 işlemcisini PC mimarisini anlamaya çalışmış taraftan da Minix sayesinde Unix'e olan merakını giderdiği döneme girmiş. Minix son kullanıcıya hitap etmeyen akademik sistem olduğundan kullanıcının araştırıp öğrenmesini teşvik etmek amacıyla bilinçli olarak bazı noktalarda sakatlanmış ya eksik bırakılmış yapıya sahiptir. Üzerindeki bazı programlar da Linus'a hiç kullanışlı gelmemiş, bunlardan en önemlisi Ünirsitedeki Unix sistemine bağlanmasını sağlayan uçim benzetme (Terminal Emulator) yazılımıydı. İşte bu programı beğenmeyen Linus'un kendi uçim benzetme programını yazmaya karar rmesiyle 'un tarihi başlamış oluyor. Ancak buradaki can alıcı nokta Linus'un sadece yeni uçim benzetme programı yazmaya başlaması değil bu programı Minix'den ayrı olarak doğrudan donanım kaynaklarını kullanarak yazmaya karar rmesidir. Bunu yapmasındaki amaç da yeni aldığı bilgisayarın nasıl çalıştığını anlamaktı. Bir süre sonra Linus Ünirsite bilgisayarına artık kendi uçim benzetme programı ile ulaşıyor olacaktı. İstediğini yapmıştı, yazdığı programın çalışması işletim sistemine ihtiyacı yoktu, bilgisayarını Minix ile değil disketteki programından açtığında kolayca bağlantıyı sağlıyordu ancak eksik vardı. Bilgisayara kaydetmek istediği belgeler olduğunda bunu yapamıyordu. Bir yardımcı program ile işletim sistemi arasındaki ayrım noktasına işte bu anda geldi. Ancak yaptığının işletim sistemine yöneldiğini anlaması programını Minix dosya sistemini okuyup yazabilecek şekilde geliştirdikten sonra oldu. Artık o basit uçim benzetme yazılımı değildi, kendini aşmıştı Linus daha iyisini yapmanın çok eğlenceli olacağını düşünmeye başladı. güzel, insanların güneşin sıcaklığını az olsun hissedebildiği kısacık dönemdir) evinde pencereye siyah perde çekilmiş olarak bilgisayar başında geçirdi. Gece ile gündüzün ine karıştığı, yemek-uyku-kodlama ile geçen aylar boyunca Linus karanlık odasında kendi deyimiyle çok tatmin olduğu çok eğlenceli dönem geçirdi. 1991'in Eylül ayı geldiğinde artık Linus'un "Freax" adını rdiği işletim sistemi çalışır haldeydi. Aslında yaptığı iş işletim sistemi gerekli olan temel prensipleri kuralları kodlamaktı, henüz sistem üzerinde sadece kulanıcı girişi yapıp komut girmenizi sağlayan kabuk program C programlama dili derleyicisi çalışıyordu. Aslında C derleyicisi olması demek pek çok programın derlenip kullanılabilmesi anlamına geliyordu ancak sistem oldukça kararsızdı, süre sonra kendiliğinden çöküyordu. Bu nedenle Linus geliştirme hala Minix'i kullanıyordu. Linus iyileştirme geliştirme önerileri almak Freax'ı Ünirsitenin bilgisayarı üzerinden internette yayınlamaya karar rdi. Bu konuda Ünirsiteden kendisine yardım eden Ari Lemke Freax adını beğenmeyerek projenin diğer adı olan 'u kullandı proje adıyla yayınlandı. Birkaç ay de Linus'a çok düzeltme Linus Torvalds (1994) önerisi hata bildirimi gelmeye başladı. Bir süre bu düzeltmeleri yaptı ancak yazılımdan hata (bug) ayıklamak pek eğlenceli uğraş değildi Linus projeye ilgisini yitirmeye başlamıştı ki kendi yaptığı hata nedeniyle bilgisayarındaki Minix kurulu olan bölüm zarar gördü. Elinde tek çalışan sistem kalmıştı bu noktada büyük radikal karar daha rdi Minix'i terar kurmak yerine tüm geliştirme işlemleri ile günlük işlerini ile yapmaya başladı. Ayrıca pek çok hekır tarafından denenmiş geliştirme önerileri de gelmeye başlamıştı. Artık 1992 yılının ilk aylarında Minix'te olmayan bazı özellikler de 'a eklenince o güne kadar Minix kullanan pek çok uzman artık özgürce değiştirip geliştirebilecekleri kullanmaya başdı. Bir yıl geçmeden yüzlerce uzmanın katkısı sayısı tahmin edilemeyen kullanıcı kitlesiyle Ünirsite öğrencisinin eğlencesi olmaktan çıkmıştı. Artık ticari Unix sistemlerin sularında gezinmeye başlamıştı tamamen özgürce dağıtılıp kopyalanabiliyordu. Birisinin çıkıp kodlarını ticari üründe kullanıp kodlarını gizleme tehlikesine karşı Linus 0.12 sürümünü GPL (General Public Licence) lisansı ile dağıttı. Bu da oldukça radikal karardı çünkü bu sayede kodlarını ticari olarak kullanmak Linus sonunda Minix'in kötü isteyenler yaptıkları değişiklikleri eksik yönlerinden kurtulmak radikal geliştirmeleri herkesin göreceği şekilde karar rdi kendi disk sürücüsü Linus Torvalds açmak zorunda kalacaktı, bu da dosya sistemi olan sistem yazmaya Linus'un tam olarak istediği şeydi. girişti. Bu gerçekten korkutucu karardı çünkü yapmayı Çünkü özgür yazılımın gelişimi onunla ilgili kaynakların planladığı şey teknik açıdan çok ağırdı uzun aylar boyunca özgürce ulaşılabilir olmasıyla doğrudan bağlantılıydı. Bu kararla neredeyse insan üstü çalışma temposu gerektiriyordu. likte ( çekirdeği) bugünlere kadar olan gelişim Sonuçta Linus 1991 yılının yaz aylarını (ki Finlandiya'da yılın en çizgisine oturmuş oluyordu. Sayfa 5

6 Bu noktada genelde üç tür fark akla geliyor. İlk olarak şunu yapar Windows bunu yapar, ama o şunu yapamaz, bunun şu yönü eksik gibi tanımlamalarla genelde konuya son kullanıcı açısından bakan tartışma vardır. Bu tür karşılaştırma ile bu konuda adil olarak tarafı başarısız tarafı başarılı gösterebilmek oldukça zordur. Üstelik bu tür karşılaştırmalar ile Windows arasındaki gerçek farklılığı görmenin yolu değildir. Konuya mutlaka bu açıdan bakmak isteseniz dahi Windows işletim sistemini çekirdeği ile karşılaştırmanız mümkün olmadığından yüzlerce dağıtımından sadece tanesini seçmek zorunda kalacaksınız. Bu nedenle profesyoneller dağıtımlarını yine kendi kategorisindeki diğer dağıtımları ile karşılaştırır ancak belli özel ihtiyaçlar söz konusu olduğunda o konuya özel dağıtımlarının ilgili özelliği ile Windows sistemin yine aynı işi yapan özelliğini karşılaştırmak uygun olur. görülemeyecek farklılıklar 'un olup, teknik terimler kullanmadan anlatmak Wi n d o w s ' d a n f a r k ı neredeyse imkansızdır. ne? Ancak fikriniz olması açısından kısaca şöyle özetlenebilir; Windows sistemi her ihtiyaç farklı çözümü benimsemiş yapıdadır, bu oldukça dağınık yapıya neden olmaktadır, ancak tüm sistem tek elden üretildiğinden bu dezavantajı giderilmeye çalışılmıştır. ise sadece en alt seviyedeki ihtiyaçlar çözümler sunmaktadır, diğer ihtiyaçlar bu temel çözümlerin pek çoğunun arada farklı şekillerde kullanılmasıyla çözülmüştür. Bu sayede alt seviyede dağınıklık önlenmiş üst seviyedeki pek çok farklı çözüm fikrine de açık yapı oluşmuştur. Üçüncü olarak dağıtımları ile Windows sistemler arasındaki en can alıcı fark kullanılan lisanslardır. Bildiğiniz gibi Windows sistemi EULA olarak bilinen Microsoft firması tarafından yazılmış olan son kullanıcı lisans sözleşmesi ile dağıtılır Windows kullanan herkes bu sözleşme maddelerini kabul etmiş sayılır. Bu sözleşme Windows'a ait tüm hakları (buna kullanma hakkı da dahil) size rmez, sadece lisans ücreti karşılığı nevi Windows'u kiralamış durumuna düşersiniz. (Örneğin bu sözleşmeye göre Microsoft sisteminizdeki film oynatma ya müzik dinleme yazılımlarını kaldırabilir ya istediği zaman bilgisayarınıza yazılım kurabilir, bunları sizden habersiz yapmaya hakkı vardır ya kopyasını diğer bilgisayarınıza kurmanızı yasaklar vb.) Windows Vista Etkinleştirme Uyarısı İkinci olarak her iki sistemin çalışma prensipleri açısından teknik olarak karşılaştırılması olabilir. Bu karşılaştırmayı her iki sistemi iyi tanıyan uzmanlara bırakmak en iyisidir çünkü bu tür teknik konular son kullanıcı açısından gözle "Açık kaynak" yazılım geliştirme yöntemidir bu yöntemde programın kodları proje dışındaki programcıların da yararlanabilmesi herkese açık şekilde yayınlanır. Bu yöntem bilgisayarların icat edildiği dönemlerden bugüne kullanılan çok başarılı yöntemdir. Hatta uzun süre tüm bilgisayar programları sadece açık kaynak yöntemiyle geliştirilmiş bu sayede yazılım alanındaki teknolojik gelişmeler programcılar arasında özgürce paylaşılmıştır. Ancak bu yöntemin yanında özellikle 1980'lerden sonra belli şirket ya kişinin tekelinde gizli olarak (kapalı kaynaklı) geliştirilen programlar da ortaya çıkmaya başlamıştır. İşte o tarihlere kadar özgür olan Unix işletim sistemi de tekelleşme yoluna girince özgür yazılımcıların o güne kadar Unix yazdığı binlerce özgür yazılımın geleceği den tehlikeye girmişti. Ancak dağıtımları GNU/GPL olarak kısaltılan Genel Kamu Lisansı ile dağıtılmaktadır. Bu lisans sayesinde; Programı sınırsız kullanabilirsiniz, programın nasıl çalıştığını inceleyip amacınıza uygun değiştirebilirsiniz (açık kaynak), programın kopyalarını sınırsız dağıtabilirsiniz ya programı değiştirirseniz değiştirilmiş halini herkese dağıtabilirsiniz. Kısacası kullandığınız dağıtımın sahibi siz olursunuz onunla ne yapacağınıza sadece siz karar rebilirsiniz. tam tersine yazılım GPL GNU, GPL, Özgür lisansı ile dağıtıldığı özgürdür yine aynı lisans Yazılım Açık gereği açık kaynak yöntemi kulanılmıştır. Yani açık Kaynak nedir? kaynak yöntemi GPL lisansında şart olarak bulunmaktadır ama tek başına özgür yazılımı tanımlamaya yeterli değildir Yılında bu tekelci gelişim yöntemine karşı bilimsel çalışmaların özgürce yayınlanmasını isteyen başını yazılımcı, kuramcı eylemci olan Richard Stallman'ın çektiği özgür yazılımcılar tarafından GNU adında topluluk kurulmuştur. GNU'nun amacı tamamen özgür Unix türevi oluşturmaktı. Bu topluluk özgür yazılımları bu felsefeyi tanımlamak üzere GPL olarak bilinen lisans metnini yazdı günümüze kadar özgür yazılımlar GPL lisansı ile dağıtıldı. Kısacası yazılımın özgür olabilmesi taşıması gereken şart "açık kaynak yöntemi" değil GPL lisansı ile dağıtılmasıdır. Bugün özelikle IBM gibi büyük şirketler açık kaynak yönteminden faydalanmaktadır ancak yazılım ürünleri özgür değildir. Günümüzde çoğu zaman özgür yazılımları tanımlamak yanlış olarak "açık kaynak" yöntemine vurgu yapılmaktadır, Sayfa 6 Richard Stallman

7 ise açık kaynak yöntemiyle geliştirilmiş olsa da Linus Torvalds ilk kodları yayınladığında lisansı yoktu. Eğer Linus GPL lisansını tercih etmemiş olsaydı belki bugün diye şey olmayacaktı. Bunun bu kadar önemli olmasının nedeni de şudur; GNU Logosu GNU topluluğu 1984 yılından 1991 yılına kadar yaptıkları özgür yazılım çalışmaları ile zaten pek çok özgür yazılım üretmişti. Ancak 1991'e gelindiğinde bu yazılımlar çalışabilmek hala Unix çekirdeğine yani özgür olmayan yazılıma ihtiyaç duyuyordu. Bir araba benzetmesi yaparsak GNU topluluğu arabanın her yerini tamamlamıştı ancak motoru olmadığından henüz hareket etmiyordu. Her ne kadar GNU topluluğu HURD adında çekirdek projesi yürütse de bu çekirdek o günlerde hazır değildi. Yani özgür yazılımların özgür çekirdeğe, kullanıcılarının da özgür programlara ihtiyacı vardı. İşte bu ortamda Linus'un GPL lisansını tercih etmesiyle çekirdeğinin gelişimi de özgür yazılım dünyasına dahil oldu. Bu sayede özgür yazılım geliştiricisi olan çok sayıdaki uzman da 'a destek rince 'un gelişmesi çok hızlı oldu. Bu nedenle 'u doğuran Linus ise büyüten de özgür yazılım camiasıdır. Bugün yerine GNU/ teriminin kullanılmasının arkasındaki neden de budur. (GNU/GPL lisansının çevirisi adresine bakınız.) Kullanıcılar doğrudan faydalanıyor. Et, bu kodları programcılar anlıyor olsa da bu programları siz kullanıyorsunuz değiştirilmesini istediğiniz Açık Kaynağın yeri olursa ya aklınıza güzel fikir gelirse bunu Kullanıcılara ne programcılara iletip faydası var? değiştirme geliştirme yapmalarını isteyebiliyorsunuz. Bu duruma yabancı pek alışık olmayabilirsiniz ama özgür dünyada programları aslında kullanıcılar geliştirir, işin teknik kısmını programcılar halleder o kadar. Programcıların artısı kendi bilgi ikimlerini tecrübelerini geliştirme konusunda açık kodlardan faydalanıyor olmalarıdır. Ayrıca açık kaynaklı yazılımlar geliştiricilerinin yanı sıra diğer pek çok yazılım uzmanı tarafından incelenebildiğinden hatalar açıklar çok daha hızlı bulunarak giderilebilmektedir. Bu da kullanıcılara günlik olarak yansımaktadır. Özgür yazılımların gelişim döngüsü Ancak 2000'li neden yıllardan sonra özellikle son yıllarda çok şükür Wi n d o w s k a d a r bu kabuğundan çıkıp yavaş yavaş gücünü göstermeye yaygın kullanılmıyor? başlıyor. Bunun en büyük nedeni de geliştirici kullanıcı sayısının hızla artıyor olması. Peki bu nasıl oldu dersiniz? Tabii ki internet sayesinde. Et internet'in Dünyanın hemen her yerinden ulaşılabilir olması bant genişliğinin giderek artmasıyla programcılar kullanıcılar dağıtımlarını, özgür yazılımları, 'ta nasıl program yazılacağına dair teknik belgeleri yayınlamak bunlara ulaşmak çok kolay hale geldi. Dünyanın çeşitli yerlerindeki geliştiricilerin internetten kolayca haberleşebilmeleri, geliştirme çok sayıda programcının kolayca araya gelip büyük projeler geliştirebilmesini sağladı. Bu ivme her geçen gün katlanarak artıyor artık her yeni gün pek çok kişi 'u duyuyor, merak ediyor ya kullanmaya başlıyor. Muhtemelen çevrenize bakınca Windows sisteminin yaygın olduğunu görüyorsunuz. Ancak şu soruyu sorun; Acaba Microsoft'tan lisans alan kaç Windows kullanıcısı var? Et maalesef çevrenizde gördüğünüz Windows kullanıcılarının pek çoğu Windows'u korsan olarak kullanıyor. Bu oran gelişmiş ülkelerde daha düşük olsa da korsan kullanım Dünya genelinde oldukça yaygın. Yani demek istediğim eğer kullanıcılardan Windows'u yükleyebilmeleri yüzlerce dolar istense bunun karşılığında güncelleme yapmak dışında ücretsiz teknik destek bile rilmese kaç kişi Windows kullanmaya devam eder? Bir başka neden pek çok kişinin 'tan haberi olmaması. Yani Windows olmasaydı ne yapardınız sorusuna recekleri cevapları olmaması, herhalde bilgisayarı kullanamayacağını, Mac kullanacağını ya bilgisayarın daktilodan farksız olacağını düşünürdü. Tabii ki çuvaldızı az da 'a batırmak gerekirse şöyle gerçek de var; sistemi uzun yıllar boyunca grafik araim standart ofis - eğlence imkanlarını taşıyan masaüstü ortamını çok sağlıklı zengin ortam olarak ne kullanıcılara ne de geliştiricilere sunamadı. Buna neden olarak 'un multimedya donanımlarına olan desteğinin donanım üreticileriyle neredeyse ortak çalışan Microsoft firmasının desteğine yetişememiş olması gösterilebilir. daha çok sunucu alanında kullanıldığından günlik sağlamlığı geliştirmek üzerine odaklanan geliştiriciler aslında hiç zaman Windows'u rakip olarak görmemiş. Durum böyle olunca sistemi, Ünirsite çevresi, bazı resmi kurum şirketlerdeki sistem yöneticileri, sunucu sistem yöneticileri yazılım uzmanları gibi kısıtlı grup tarafından ne olduğu bilinen şey olarak kalmış. Günümüzde de özgür yazılımlara doğru geçiş süreci yaşanıyor, artık pek çok meraklının bilgisayarında hem Windows hem dağıtımı bulunuyor, pek çok ofiste kamu kurumlarında Windows'un yüksek lisans ücretleri eski sistemlerde performanslı çalışmamasından dolayı oluşan yenileme maliyetleri yüzünden 'a geçiş planları yapılıyor. Buna günlik endişeleri maliyetleri de eklenince sistemi neredeyse tek seçenek olarak kalıyor Windows sistemi sadece Ev-Eğlence ortamına sıkışmış gibi görünüyor. Sayfa 7

8 dağıtımlarının bu kadar çeşitli farklı özelliklerde olmasının en önemli nedeni özgür yazılımların doğası gereği özelleştirilebilmesinin sınırı olmamasıdır. Yani hekır yazılımların kaynak kodlarını istediği gibi değiştirip ihtiyaçlarına göre yeniden kullanabilir, istediği özellikleri ekleyip çıkartabilir. Ayrıca dağıtımlarının tek elden üretilmiş tek büyük proje olmak yerine lego parçaları gibi yüzlerce özgür yazılımın arada uyumla çalışmasını gerektiren yapısı da farklı özellikte dağıtımlar yapılmasını sağlamaktadır. Dağıtımlar kullanıcıların da de bulunduğu çeşit ekosistem içerisinde gelişim gösterirler. Bazı dağıtımların gelişimi zamanla durdurulurken bazıları da o kadar gelişir ki bazı geliştiriciler bu dağıtımı temel alarak farklı ihtiyaçlar başka dağıtım geliştirmeye başlar. Bu şekilde ortaya çıkan dağıtımlara Türkçe'ye çatal ya dal olarak tercüme edilebilecek "fork" denilmektedir. dünyasında temeli 90'lı yıllar boyunca atılan 3 köklü dağıtım vardır, bunlar Debian, Redhat Slackware'dir bugün yaygın kullanılan pek çok dağıtım bu 3 dağıtımdan isinin dalı (fork) olarak geliştirilmiştir. Tabii ki Gentoo, Arch ya Pardus gibi hiç dağıtım temel alınmadan doğrudan prensipleri üzerine inşa edilen dağıtımlar da vardır. Ancak bu dallanma konusunda hiç sınırlama olmadığından yeni dağıtım herhangi dağıtım Neden bu kadar çok temel alınarak geliştirilebilir, bu temel dağıtım dağıtım var? başkasının dalı da olabilir. Dağıtımlar konusunda daha ayrıntılı bilgi adresini ziyaret edin. Dallanmaya örnek (Ortadaki kırmızı çizgi Debian) Bir dağıtımı incelerken bize sunduğu imkanları belli kategorilere ayırmak işleri kolaylaştırır. Bir dağıtımı ancak pek çok programın araya gelmesiyle kullanılabilir olduğundan bu yazılımları mümkün olan en genel anlamda 5 temel kategoriye ayırabiliriz. Sizin yapacağınız şey dağıtımın bu kategorilerde neler sunduğunu incelemek İhtiyaçlarınıza göre bunları değerlendirmektir. Ayrıca bu kategoriler sisteminin çalışma mantığını anlamak de uygun er ayrımdır. 1- Çekirdeği (Kernel) Çekirdek bilgisayardaki parçaların nasıl kullanılacağına dair kural yöntemlerin programlandığı yazılımdır. Çekirdek denmesinin nedeni sisteminin temeli olmasıdır. üzerindeki tüm programlar her türlü işlem, mesela ekran kartınıza, yazıcınıza ya diskteki dosyaya ulaşmak istediğinde bu çekirdek denen programın bazı bölümlerini çalıştırmak zorundadır. Bu nedenle sisteminin zorunlu en önemli parçasıdır. Ayrıca çekirdeğin mümkün olan en günli hata yapmayacak şekilde programlanmış olması gerekir. Çekirdek, donanımlarla programlar arasında çalıştığından sisteminizdeki donanımları destekleyen sürümünü gerekir. kullanmanız Dağıtımları inden ayıran özellikler neler? Bana hangisi uygun? Çekirdek, içlerinde Linus Torvalds'ın da olduğu sıkı organizasyon tarafından geliştirilmeye devam etmektedir. Sürekli yapılan hata düzeltmeler, eklenen yeni özellikler performans düzeltmeleriyle çok sık değişmektedir. Bu değişiklikler dizi sürüm numarası ile takip edilir yapılan değişikliğin büyüklüğüne göre numaralardan bazıları arttırılır. Örneğin en soldaki sürüm numarasındaki değişiklik önceki sürüme oranla çekirdeğin neredeyse yeni baştan yazıldığını anlatırken en sağdaki belki küçük hata düzeltme yapıldığına işaret eder. (Bu belgeyi hazırladığımda 2003 yılında duyurulmuş olan sürümü geliştirilmeye devam ediyordu.) 2-Kabuk kabuk uygulamaları Bu uygulamalar kabuk (shell) denilen kullanıcıyla programın metin ekranında yazılarla iletişimine imkan sağlayan arayüz ile çalışıyor. Konsol olarak bilinen bu arayüz aslında sisteminin kullanıcı ile iletişime geçtiği en alt seviyedir bu seviyedeki programlara kısaca komut denilmektedir. Bu komutlar ile sistemindeki her şeyi en ince ayrıntısına kadar kontrol edebiliyorsunuz. En yaygın kullanılan kabuk yapısı GNU projesi olarak geliştirilen Bash'dır. Bash aynı zamanda gelişmiş programlama yorumlayıcısıdır. Betik yapısında yazılan çok basit kodlarla harika konsol programları yazmaya imkan rir. 3-Grafik arayüz sistemi Bildiğiniz gibi grafik ekranı kullanan programlar kullanıcı ile iletişimi yazılarla değil grafiklerden oluşan butonlar, ikonlar, menüler, pencereler gibi grafiklerle fare, dokunmatik ekran gibi farklı cihazlarla yaparlar. Sonuçta bu işler yüzlerce çeşit ekran kartı çeşitli girdi Bir kabuk penceresi Sayfa 8

9 donanımlarını kullanmaları gerekir. Takdir edersiniz ki her programı her donanım ayrı ayrı programlamak mümkün değildir. İşte buna çözüm olarak tüm bu farklı donanımların imkanlarını sanki tek donanımı kullanıyorlarmış gibi programlara sunabilecek donanımdan soyutlama yazılımına ihtiyaç vardır. Bu iş günümüzde dağıtımlarında yaygın olarak kullanılan yazılım kısaca X olarak bilinen x.org projesidir. (www.x.org) sonra X.org projesinin gelişmesi masaüstü ortamlarının ortaya çıkması sistemleri masaüstü işlemleri de kullanılabilecek yeteneklere kavuşturdu. Genelde masaüstünü yeni kullanmaya başlayan kullanıcılar bu X yazılımını sanki işletim sisteminin kendisiymiş gibi algılama eğilimindedir. Bunun nedeni herhalde Windows sisteminde grafik arayüzün çekirdeğe entegre edilmiş olmasıdır, bildiğiniz gibi Windows sisteminde grafik arayüzde sorun olduğunda sistem çalışmaz duruma gelmekte hatayı onarmak mümkün olmadığından yeniden kurulum yapmak gerekmektedir. Oysa sisteminde grafik arayüz, sistemin diğer parçalarından ayrı yapıda çalışmaktadır. 5-Dağıtımlara Özgü Uygulamalar PiSi Paket Yöneticisi Ancak bu X sisteminin yaptığı sadece grafik programlara çalışmaları uygun ortam hazırlamaktan ibarettir, tek başına çalışan X sisteminde boş siyah ekranda fare ile hareket eden kocaman X işaretinden başka şey yoktur. İşte bu boş ortamı eğlenceli kullanışlı masaüstüne çeviren programlara da Pencere Yöneticileri Masaüstü Ortamı denmektedir. Bu uygulamalar dağıtımı oluşturan geliştirici ekipler tarafından dağıtımın yüklenmesi, kullanımı ya Basit yapısı yönetimi özel olarak yazılmış programlardır dağıtımı diğerinden ayıran temel farklılıklardan isini oluştururlar. Ekran kartı yapılandırmasından ağ bağlantısı sağlamaya kadar çeşitli işlemler gerekli programlardan oluşan bu uygulamalar dağıtımdan dağıtıma farklılık gösterse de bunlardan en önemlisi paket yönetim sistemleridir. sistemlerinde programları kurup kaldırmak kullanılan en pratik yöntem olan paketleme sisteminin yönetimi kullanılan bu uygulamalar aynı zamanda o dağıtımın karakterini de belli eder. Çünkü özgür yazılım dünyasında tek paketleme sistemi yoktur genellikle sadece kullandığınız dağıtımın paketleme sistemi hazırlanmış paketleri kullanabilirsiniz. Bunun bu kadar önemli olmasının nedeni de programların paketler sayesinde genellikle tek tıklamayla ya basit komutla kurulup kaldırılabilmesidir. Aslında programları kaynak kodundan derleyerek (bunun ne demek olduğunu ileride anlatıyorum) her dağıtıma kurmak her zaman mümkün olsa da masaüstü kullanıcısı bu yöntem hiç pratik günli değildir. Günümüzde yaygın kullanılan Ubuntu Kubuntu gibi dağıtımlar Debian dağıtımında kullanılan "deb" paketleme sistemini kullanırken, Fedora dağıtımı RedHat'ın paketleme sistemi olan "rpm" sistemini kullanmaktadır. Pardus ise Pardus ekibi tarafından geliştirilmiş olan "PiSi" sistemini kullanmaktadır. Bir dağıtım seçerken bu listenin tersinden giderek size sunduğu imkanları değerlendirmeniz karar rmenizi kolaylaştıracaktır. 4-Pencere Yöneticileri Masaüstü ortamı Pencere yöneticileri adı üstünde grafik ekrandaki pencere, buton, menü gibi grafik iletişim elemanlarının ekranda düzgün kullanışlı şekilde görünmesini sağlayan programlardır. Masaüstü ortamı da kullanıcıların ihtiyacı olan yönetim işlemlerinin grafik ekrandan yapılmasını masaüstünün kullanışlı şekilde düzenlenmesini sağlayan araçları barındıran programlar ya program gruplarıdır. Günümüzde GNOME KDE adlı masaüstü ortamları kendi pencere yöneticileri de olan yaygın kullanılan iki projedir. Gnome ortamı, sadeliği KDE'ye göre daha az sistem kaynağına ihtiyaç duymasıyla tercih edilirken KDE, özelleştirilebilme imkanları zengin araçlarıyla öne çıkmaktadır. Compiz-Fusion adlı pencere yöneticisi ise bu masaüstü ortamlarının kendi pencere yöneticileri yerine kullanıldığında pencereleri çeşitli görsel efektlerle süslemekte yaygın olarak kullanılmaktadır. Günümüzde Pencere yöneticileri çok gelişmiş olsa da çekirdeğinin ilk geliştirildiği yıllarda henüz kişisel bilgisayarların da grafik işlem teknolojileri gelişmemişti, üstelik sistemleri 2000'li yıllara kadar yaygın olarak masaüstü değil sunucu işlemleri kullanıldığından grafik arayüz gerekli görülmemekteydi. Bu nedenle yazılımları yıllarca grafik arayüzü olmadan text ekranlarda çalıştı. Ancak 2000'li yıllardan Sayfa 9 Pardus Görüntü Yöneticisi

10 Bu tabii ki mümkün ancak 'un aslında çekirdek denilen küçük program olduğunu yazmıştım. Diğer her şey gezegenin etrafında dönen uyduları gibi çekirdeğe hem bağımlı hem de 'un var olmasında zorunlu olmayan yazılımlardır. Bu durumda ileri elbette çekirdeğini alıp kendi özel amaçları değiştirebilir, bu durumda değiştirilmiş kodları orijinal çekirdeğine bağımlı olan diğer tüm uygulamalardan mahrum kalacaktır. Kimse üzerinde şey çalıştıramadığı işletim sistemi istemez. Bu tür radikal işler genelde Ünirsitelerde öğrenciler tarafından deneysel amaçlarla yapılır. Ancak derken kastedilen çekirdeğin dışında üzerindeki uygulamalar ile kullanılan bütün sistem ise (dağıtım) tabii ki bunlar çok çeşitlidir bu çeşitlilik bazı kişilerin hissettiği gibi aslında korkulacak durum değil tam aksine kullanıcılar sahipli yazılımların dünyasında bulunamayacak nimettir. Madem ki isteyen herkes tarafından değiştirilebiliyor, o zaman milyonlarca çeşidi olması gerekmez mi? Linus Torvalds'ın parayı koyacak yeri kalmadığını söyleyenlere inanmayın :) Et Linus 'u ilk kodladığı bilgisayarının taksitlerini zor ödediği dönemlerden daha iyi yaşam sürüyor ancak bunun nedeni doğrudan değil, az sayesinde iş yapan firmaların kendisine hediye ettiği hisse senetleri dönem çalıştığı teknoloji şirketleri olabilir. Aslında bu konu Linus'la ilgili değil. Yine de zenginlik arıyorsanız ben onun, bu hayalinin tahminlerinin bile ötesinde gerçekleşmiş olmasından dolayı Dünya'nın en mutlu en çok eğlenen insanlarından isi olduğuna eminim. Sonuçta özgür yazılımların gelişmesinin sınırlarını şirketin bütçesi değil insanlığın bilgi ikimi hayal gücü belirliyor. (Ayrıca Albert Einstein Dünyayı değiştiren çalışmalar yapmıştı ama yine de en zenginlerden değildi.) Linus Torvalds neden Dünya'nın en zenginleri arasında değil? neden bedava? alıntı kelimesinin taşıdığı çift anlam bu "bedava" konusunda da karışıklığa neden oluyor maalesef. Aslında çekirdeği bedava olsa da dağıtımının bedava olup olmaması tamamen onu geliştirenlerin tercihidir. sistemlerin ticari sistemler karşısında yakaladığı başarı da genel inanışın aksine bedava olmasında değildir. çekirdeğinin özel amaçlar özelleştirilebilmesinin sınırı yoktur doğasından gelen günli kararlı yapısı özel amaçlar oldukça caziptir. Dünyada hiç şirket Örneğin ünlü RedHat firması çekirdeği kullanan dağıtımını binlerce dolara satmayı tercih etmektedir, bunun gibi başka ücretli dağıtımları da vardır. Ancak bu tür dağıtımların ortak özelliği belli konuda özel çözüm getiren dağıtımlar olmaları ya sağladıkları teknik destektir, genellikle de her iki nedenden ötürü ücretlidirler. Yani dağıtımlarının bedava olmak gibi zorunluluğu yoktur. "sunucusundan Ücretli müşterisinin kredi kartı numarası çalınan" ya dağıtımlarına kim "alışriş sitesi her hafta para rir ki? çöken" şirket durumuna düşmemek büyük paralar ödemeye razıdır, her geçen gün günlik kararlılık paha biçilemez hale gelmektedir. Böyle ortamda gibi bu özellikleri doğasında barındıran sistemin uzun süreli teknik destek ile sunulması hem müşteri hem de satıcı her zaman karlıdır. Yani özgür dünyada para eden ürün değil hizmet destektir, ürünler teknolojik bilgi olduğundan insanlığın faydalanması tamamen açılmıştır. Bir Sunucu Sistemi Sayfa 10

11 2. KURMADAN ÖNCE Windows'dan tamamen farklı çalışan sistemdir, bu nedenle her iki sistem arasında program alışrişi mümkün değildir. Bunun tek istisnası yorumlama (interpreter) ya benzetme (emulation) ile çalışan programlardır. Yorumlanarak çalışan programlara örnek php, python ya java gibi betik yapısında yazılmış programlardır. Bunlar kullandığınız işletim sistemine uygun yorumlayıcı programı kurup aynı şekilde kullanabilirsiniz. Ancak oyunlar ya mesela grafik işleme yazılımı gibi programların çok performanslı çalışmaları gerektiğinden yorumlanarak çalışmaları mümkün değildir. Bu nedenle bu tür yazılımlar derlenerek (compile), çalışması hazırlanan işletim sisteminin özelliklerini kullanan kodlara doğrudan bilgisayarın Mikroişlemcisinin anlayacağı yapıya dönüştürülür. Örneğin Windows sistemindeki.exe dosyaları bu şekilde dosyalardır 'ta çalıştırılamazlar. Buna çözüm olarak işletim sisteminin özelliklerini ölçüde taklit edebilen benzetme (emulator) yazılımları geliştirilmiştir. Mesela 'ta kullanılabilen Wine adlı emülatör programı Windows'u taklit eder. Bu program sayesinde bazı destekli sürümü vardır, yüklersem oyunun sitesini ziyaret Wi n d o w s d a edip bakmalısınız. Eğer oyununuzun sürümü kullandığım yoksa şimdilik bu oyun diskinizde Windows programları bulunduracaksınız. Ya da dünyasındaki oyunları oynadığım oyunları keşfetmeye çıkın. Linus'un kullanabilir miyim? oyunlar konusunda şöyle sözü vardır; "Bir oyunu harika yapan şey genellikle ne kadar hızlı olduğu yada gragiklerinin ne kadar iyi olduğu değildir. İnsanların onu oynamasını sağlayacak, onları bilgisayar başında tutacak şeyler olması gerekir. Özel efektler önemlidir ama bunun yanı sıra de akış şeması olması gerekir." Windows'da sürekli kullandığınız programlarınızla da aynı işlevi yapan den çok program mutlaka ortamında vardır, bunları da 'unuzu kurduğunuz gibi kısıtlı lisanslar, aktivasyon, şifre, virüs vs. derdi olmadan rahatça kurup deneyebilirsiniz. Ayrıca son yıllarda bilgisayar donanımlarının oldukça güçlenmesiyle likte sanallaştırma yazılımları da yaygınlaşmaya başladı. Sanallaştırma, işletim sistemini sanal donanım katmanı üzerine kurarak çalıştırmak olarak özetlenebilir. Sanallaştırma yazılımı kurulmak istenen işletim sistemi sanal işlemci, ram bellek, sabit disk alanı, ağ kartı vs. gibi kullanıcı tarafından tanımlanan özelliklerden sanal bilgisayar oluşturur, tabii ki tüm bu sanal donanımlar aslında sistemdeki gerçek donanımları kullanır sanallaştırma yazılımı Bir OpenGL Çıktısı (hepsi değil) Windows programlarını 'tan da çalıştırabilirsiniz. Hepsi değil dememin nedeni bu tür programların 100% benzetme yapamamasıdır bazı programlar işletim sistemine oldukça bağımlı çalışır. Ne yazık ki oyunlar genelde böyledir. Oyunların handikapı şudur; Microsoft firması pencere yönetici sistemlerinden çok önce grafik araimlere yatırım yapmış bu farkı çok iyi kullanarak Windows grafik araimin şıklığını her zaman günlik sağlamlığın önünde tutmuştur. Bunun devamı olarak oyun platformları geliştirdiği DirectX teknolojisi ise bana sorarsanız tam ticari başarı hikayesidir. Bildiğiniz gibi DirectX sayesinde oyun programcıları kısa sürede iyi özelliklere sahip oyunlar yazabiliyorlar. Üstelik DirectX'in en iyi performansta çalışabilmesi en iyileştirilmiş (optimize) Windows aygıt sürücülerinin de yine Microsoft tarafından donanım üreticileriyle ortaklaşa geliştirilmesi bu gelişmeye tuz biber olmuştur. Sonuçta milyon dolarlık oyun sektöründeki şirketler Windows platformu DirectX sayesinde her zaman daha cazip oldu. Kötü haber şu ki; DirectX'in desteği yoktur. 'ta da OpenGL denilen yazılım sayesinde DirectX kalitesinde grafiklere sahip oyunlar üretilebiliyor, her ne kadar OpenGL oyunlardan çok mühendislik, mimari tasarım işleri daha yoğun kullanılsa da, belki oyununuzun OpenGL Sayfa 11 Wine Ayarları Penceresi

12 gerçek donanım kaynaklarını uygun şekilde paylaştırma görevini üstlenir. Bu sayede sanallaştırma yazılımı ile kurulan işletim sistemi aslında pencerede çalışmaktadır ancak kendisinin gerçek bilgisayara kurulduğunu sanır :) Doğal olarak bu sayede kurulan işletim sistemine ait tüm programları bu sanal sisteme kurup kullanabilirsiniz. Ancak sanallaştırmanın eksik yönü genellikle karmaşık donanımların çok basit donanımlarmış gibi sanallaştırılmasıdır. Tahmin edebileceğiniz gibi özel efektleri kullanan ekran kartları ya ses kartları sanallaştırıldığında bu özellikleri kullanılamaz duruma gelir. Ayrıca sanallaştırma yazılımları üzerinde çalıştığı asıl işletim sisteminin kaynaklarıyla da sınırlıdır. Sonuçta sanallaştırma ile ofis programları gibi donanıma çok bağlı olmayan programlar rahatlıkla kullanılabilirken oyunlar gibi donanım düşkünü programların pek şansı yoktur. üzerindeki Sun VirtualBox ile WindowsXP kurulmuş Bunu yazılımı satın aldığınız firmaya sormalısınız. Eğer üretici firmada programınızın derlenmiş sürümü yoksa yapabileceğiniz tek şey yukarıda bahsettiğim emülatör programlarından denemektir. Denemek diyorum çünkü hiç kimse programınızın emülatör sayesinde düzgün çalışacağının garantisini remez. Ancak yine de dağıtımın forum sayfaları e-posta listelerinden bu konuda araştırma yaparsanız belki emülatörü kullanarak programınızı sağlıklı olarak çalıştırmış ilerinden bilgi alabilirsiniz. İşyerimde kullandığım Muhasebe Şirket İçi Otomasyon programlarım var, bunları 'ta kullanabilir miyim? Ayrıca programınızın da çalışabilmesi üretici firmadan talepte bulunun. Çünkü bu programı Windows gibi sistemde kullanabilmek de işletim sisteminin lisansını satın almanız gerekiyor. Üstelik eğer işletim sisteminin lisans ücreti, programınızın lisans ücretinden daha yüksek ise durum iyice trajik-komik hal alıyor :) İş yerimde yıllardır Wi n d o w s o r t a m ı n d a hazırladığım belgeleri tabloları nasıl kullanırım? Eğer Windows'da bu işler MS Office paketlerini kullandıysanız iyi haber, 'ta OpenOffice adlı ücretsiz programla bu belgeleri açıp kullanabilirsiniz. Hemen her dağıtımda hazır olarak bulunan bu program Microsoft un bazı tekelci politikaları nedeniyle henüz MS Office programının 2007 sürümünde kaydedilen dosyaları destekleyemiyor, bu dosyaları daha önceki MS Office sürümü biçiminde kaydederseniz açabilirsiniz. OpenOffice Calc'dan görüntü Sayfa 12

13 Hatta OpenOffice paketini mevcut Windows sistemlere de kurabilirsiniz. OpenOffice Logosu OpenOffice ile hazırladığınız belgelerinizi de biçiminde kaydedebilirsiniz. MS Office OpenOffice paketi tıpkı MS Office paketi gibi elektronik tablo, kelime işlemci, sunum oluşturma, çizim yapma ri tabanı yönetimi gibi araçları barındıran SUN firması tarafından tasarlanmış gelişmiş pakettir. Üstelik kullanıcıların MS Office alışkanlıkları dikkate alınarak arayüzü MS Office'e benzer tasarlanmış kullanıcıların talepleri ile ek özellikler katılmıştır. Bunun dışında kullandığınız programlar olabilir, mesela bazı grafik programları ya ses işleme yazılımları gibi. Genel ofis işlemleri dışında kullanılan bu tür özel yazılımların kayıt formatlarının ise 'ta aynı işi yapan programlarca desteklenmeme ihtimali yüksektir. Bunun yine istisnası standart olarak kabul edilen JPEG, TIFF, MIDI, MPG, AVI, MP3 vb. formatlardır. Eğer kullandığınız programlar bu gibi genel standart formatları kullanıyorsa endişelenmenize gerek yok. Örneğin bu belgenin önceki yayımlarını evde OpenOffice işyerimde Microsoft Office'i likte kullanarak yazmıştım, bu yayımını da özgür masaüstü yayıncılık uygulaması olan Scribus ile hazırladım, böylece hem Windows hem hem de MacOsX sistemlerde rahatça düzenleme yapma imkanına kavuştum. Et, bunun yaygın kullanılan program olan Samba muhtemelen yüklediğiniz dağıtımda vardır. Samba ile aynı paylaşım grubundaki bilgisayarlarınızdan erişmek klasörlerinizi paylaşıma açabilir hatta erişim şifreler kullanabilirsiniz. (Pardus kurulumunda samba hazır olarak yüklenir) yüklersem Wi n d o w s y ü k l ü d i ğ e r bilgisayarlar ile ağ üzerinden dosya alış rişi yapabilir miyim? Biliyorsunuz ki hemen hemen tüm donanım parçaları kendisine has bazı programlar olmadan kullanılamıyor. Bu programlara sürücü yazılımı deniyor işletim sistemine o donanımı nasıl kullanacağı, o donanımın yapabildikleri yapamadıkları gibi bilgileri sağlıyor. yazmamaya karar rmişse yüklersem... bile gönüllü programcılar ürünün teknik rilerini kartımı, yazıcımı açması gerekecektir. Bu vs.yi otomatik durumda bazı gruplar da bu teknik rileri kullanarak o tanıyacak mı? donanımın sürücüsünü yazıyor. Takdir edersiniz ki on binlerce donanım parçasından henüz sürücü yazılımı yazılmamış olanları vardır. Aslına bakarsanız Windows'da da bazı donanım parçaları Windows kurulunca çalışmayacaktır. ama bunun endişelenmezsiniz, çünkü satın aldığınız her donanımla likte üretici firma size sürücü yazılımı yükleme CD'si rmiştir, bunu takar kaç tıklamayla işi halledersiniz. Bunu de yapabilirsiniz, tabii eğer üretici sürücü yazılımı hazırladıysa. Et şimdi 'un zayıf karnına bastırdınız. Çünkü üretici firmalar sürücü yazılımı hazırlamak konusunda her zaman çok istekli olmuyorlar, genelde büyük üreticiler bunun maliyetini karşılasa da küçük üreticiler sıkıntı olabiliyor. Hatta bazı büyük firmalar özellikle sürücüsü üretmiyorlar. Peki bunun nedeni ne? Tabii ki sahipli yazılımlar. Örneğin Microsoft firması küçük üreticilerin ürünleri eski donanımlar yeni Windows sürümlerinde çalışacak Windows sürücü yazılımlarını kendisi üreterek sonraki Windows sürümüne ekliyor, böylece üretici firma hem maliyetini düşürüyor hem de ürününün satılmasını garanti ediyor. Ayrıca pek çok sürücü yazılımı da yeterince yaygın kullanılmadığından iyi test edilmemiş oluyor günliği sağlamak dağıtımlarında (çekirdekte) yer rilmiyor, isteyen kullanıcı bunun riskini alarak kendisi kuruyor. Bazen de bu yazılımlar yeterince geliştirilemediği donanımın tüm fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlayamıyor, mesela bazı çok fonksiyonlu yazıcıların tarayıcı özelliğini kullanamayabiliyorsunuz gibi. Bir diğer sorun da yeni donanımlar, eğer firma yeni donanımı desteği olmadan piyasaya sürmüş ise muhtemelen grubun çıkıp bunun sürücü yazmasını beklemekten başka çareniz yoktur. Et, durumun özeti bu, yani sorunuzun kesin cevabı yok. Böyle tatsız sürprizle ile çalışan Asus EEE PC karşılaşmamak kurulum Peki dünyası yapmadan önce sisteminizdeki donanım desteği konusunda üretici firmalara muhtaç mı? Hem parçaların kuracağınız dağıtım tarafından desteklenip et hem hayır, eğer üretici firma ürünü sürücüsü desteklenmediğini araştırsanız iyi olur. Özellikle dizüstü Sayfa 13

14 sistemler masaüstü sistemlere göre bu konuda az daha şanssız olduklarından dizüstünüz mutlaka araştırma yapmanızı tavsiye ederim. ilk önce dağıtımın forum sayfaları e-posta listelerinde donanım parçanızın marka modelini yazıp arama yaparak sizinkiyle aynı donanıma sahip ilerinin sorun yaşayıp yaşamadığını araştırın. Aslında durum abarttığım kadar kötü değil, hemen her türlü donanımın desteği hazır olarak vardır, sorun genelde çok yeni donanımlar bazı özel parçalarda yaşanıyor kullanıcı sayısı hızla arttığı üretici firmalar her geçen gün desteği konusunda daha istekli olmaya mecbur kalıyor. Bunun cevabı tamamen ihtiyaçlarınız zevklerinize göre değişecektir. Ancak bazı dağıtımlar özellikle bazı işler geliştiriliyor mesela sunucu işlemleri gibi. Eğer böyle özel ihtiyaçlarınız yoksa genel masaüstü işlemleri çok kullanılan Pardus Ubuntu yu öncelikle denemenizi öneririm. Böylece hem KDE'nin hem GNOME'un tadına bakmış olacaksınız. açılmasını sağlıyor. Böylece Bu bilgisayarınıza kurmadan da dağıtımı deneyip dağıtımlarından görebilirsiniz. Ancak CD den denemek istiyorum çalıştığı kurulmuş halinden kat kat yavaş olacaktır dağıtımın hangisi bana uygun? ayarlarında isteğinize göre yaptığınız değişiklikler kalıcı olmayacaktır. Ayrıca pek çok dağıtımın Çalışan CD (Li CD) dedikleri paketleri var, bunlar eğer bilgisayarınızı CD kullanarak açarsanız sanki bilgisayarınıza kurulmuş gibi o dağıtımın 1-Dağıtımlar genelde CD görüntüsü (image) dosyaları şeklinde paketlenmiş oluyor. Öncelikle bu dosyayı bilgisayarınıza kaydetmeniz gerekecek. Bunu dağıtımın internet sitesinden ya torrent programları kullanarak yapabilirsiniz. yazılmadığının kontrol edilmesi gerekiyor. Ayrıca yazım hızını 16x den yukarı çıkarmayın. 2-Her görüntü dosyasının mutlaka hata kontrol kodu olması lazım, yani indirme sırasında bozulma olup olmadığını kontrol etmek. Bu kodlar iki çeşit, MD5 ya SHA kodları. İndirme bittikten sonra mutlaka ama mutlaka, bu kontrolü yapan programla indirdiğiniz dosyanın MD5 ya SHA kodunu hesaplamanız sitesindeki kodla karşılaştırmanız lazım. Eğer e tutuyorsa sorun yoktur. Yoksa tekrar indirmeniz gerekecek. MD5 kontrolü minik Windows programı olan MD5 Checker i tavsiye ederim. 3-İndirdiğiniz bu dosyayı kalıp olarak CD ye yazmanız gerekiyor. Ancak dikkat edin dosya olarak CD ye (Nero da Veri CD si olarak) yazarsanız işe yaramayacaktır. Kalıp olarak yazmanız gerekiyor (Nero da Kalıbı Diske Yaz seçeneği). Ve yazdığınız programla mutlaka ama mutlaka yazılan rileri doğrulama seçeneğinin (rify) açık olması, yani yazdıktan sonra karşılaştırma yaparak rilerin doğru yazılıp Sitesinden alıntı Bilgisayarınız açıldığında işletim sistemi yüklenmeden önce BIOS denilen bilgisayarınızın anakartındaki hafıza çipinde tutulan küçük programı çalıştırır. Bu program bilgisayarda basit kaç test yaptıktan sonra işletim sistemini yüklemeye çalışır. Yüklemek belli sırada ri medyalarını işletim sistemi var mı? diye kontrol eder ilk bulduğunu yükler. Bu sıralamayı değiştirmek bilgisayar açılırken genellikle DEL tuşuna basılarak açılan BIOS ayarlarından Boot Sequence vb. bölümü bulmak gerekiyor. Bu sıralamada eğer CD-ROM dan önce Disk Sürücüsü varsa önce diskte kurulu bulunan sistem yüklenir, onun bu sıralamayı önce CD-ROM sonra Disk Sürücüsü olarak değiştirip kaydetmeniz gerekiyor. Gerekli değişikliği yaptıktan sonra CD yi sürücüye yerleştirip bilgisayarınızı yeniden başlatın. Tamam çalışan CD yi hallettim nasıl çalıştırabilirim? Ancak bazı yeni BIOS programları bilgisayar açılırken F9 F11 gibi tuşlara basılınca ekrana menü getirerek nereden sistemi yüklemesi gerektiğini soruyor. Önce bunu deneyin. Öncelikle çalışan CD yi çalıştırmak yapılanların aynısını yapmanız gerekiyor. Sisteminiz kurulum CD den açıldığında sizi programı karşılayacaktır. Bazı dağıtımlarda çalışan kurulum yapılıyor o zaman kurulum programını çalıştırmanız gerekecek. Genellikle dağıtımların programları oldukça yetenekli kullanıcı dostu, yönlendirecektir. Yani gerisini bu programa bırakın. Tamam seçimimi yaptım ne yapmam lazım? kurulum CD den tıklayıp kurulum sizi iyi Sayfa 14 Kurulan CD yi hallettim kuracağım bilgisayarda şu anda başka hiç işletim sistemi ri yok nasıl yüklerim?

Linux ve Özgür Yazılım Nedir?

Linux ve Özgür Yazılım Nedir? Efe ÇİFTCİ Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Aralık 2010 www.efeciftci.com Çankaya Üniversitesi Bilişim Teknolojileri Topluluğu (BiLTeC) Katkılarıyla Linus Torvalds Kimdir? Linux'un Ortaya

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Temel Kavramlar İşletim Sistemi Bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan, aynı zamanda diğer uygulama yazılımlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem yazılımıdır.

Detaylı

Linux un Temel Bileşenleri. Linux Nedir? Aydın ÜSTÜN (Selçuk Üniversitesi) e-posta: austun@selcuk.edu.tr 02.03.2010

Linux un Temel Bileşenleri. Linux Nedir? Aydın ÜSTÜN (Selçuk Üniversitesi) e-posta: austun@selcuk.edu.tr 02.03.2010 Linux Nedir? Aydın ÜSTÜN Selçuk Üniversitesi e-posta: austun@selcuk.edu.tr 02.03.2010 İçerik Giriş 1 Giriş Temel kavramlar Tarihçe 2 Çekirdek Linux dağıtımları Paketler 3 Neden Linux? Nereden ve nasıl

Detaylı

Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu

Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu Sunum İçeriği Linux'tan Önce... Linus Torvalds Kimdir? Linux'un Ortaya Çıkışı

Detaylı

e-imzatr Kurulum Klavuzu

e-imzatr Kurulum Klavuzu e-imzatr Kurulum Klavuzu Sürüm 0.0.1 1 İçindekiler İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Java yükleme Akis Kurulum Kart Okuyucu Sürücü Kurulum Kullanıcı Doğrulama 2 İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Bu

Detaylı

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü

EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ. Enformatik Bölümü EYLÜL 2012 İŞLETİM SİSTEMLERİ İÇERİK 2 2 Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri Unix Linux Windows Mac OS Android Yazılım Yazılım(Software),

Detaylı

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden

Pardus. Erkan Tekman, T. Barış Metin. 18 Mayıs 2006. Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü. Pardus için 10 Neden için 10 Neden Çözümleri : Kim için? Ulusal Dağıtım Projesi Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Enstitüsü TÜBİTAK 18 Mayıs 2006 İçerik için 10 Neden Çözümleri : Kim için? 1 İsim Neden? Nasıl? 2 için 10 Neden

Detaylı

I. Oturum: GNU/LINUX A GİRİŞ

I. Oturum: GNU/LINUX A GİRİŞ Son Kullanıcılar İçin GNU/Linux Eğitimi - I. Gün 20 Kasım 2011 1 Tarihçe Özgür Yazılım Hareketi Linux un Ortaya Çıkışı ; Açık Kaynak Hareketi Olgunluk Dönemi 2 Temel Özgürlükler Açık Kaynak 3 Dağıtım Ne

Detaylı

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007

Akademik Dünyada Özgür Yazılım. Akademik Dünyada. Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 Akademik Dünyada Özgür Yazılım Onur Tolga Şehitoğlu 10-02-2007 1 Özgür Yazılım Nedir? Neden Özgür Yazılım? 2 Masaüstü İşletim Sistemi Ofis Uygulamaları 3 Görüntüleme 4 Bilimsel Araçlar Octave SciLab R

Detaylı

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri

İşletim Sistemleri; İÇERİK. Yazılım BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI 19.10.2015. 3 Yazılım Türleri İÇERİK 2 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI İşletim Sistemleri ÖĞR. GÖR. HASAN ALİ AKYÜREK Yazılım nedir? Yazılım türleri nelerdir? İşletim sistemi nedir? İşletim sisteminin özellikleri İşletim sistemleri

Detaylı

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği

Pardus. S.Çağlar Onur, caglar@pardus.org.tr. 21 Aralık 2006. Pardus Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği Yenilikleri Projesi [TÜBİTAK / UEKAE] Linux Kullanıcıları Derneği 21 Aralık 2006 Yenilikleri İçerik 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri Neden? Nasıl? 1 Neden? Nasıl? 2 Yenilikleri man 3 Yenilikleri

Detaylı

Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve Özellikleri. Proje Grubu. 230941-Ramazan TUNÇ 244835-Bilge BAHÇECİ 244866-Selma GÖĞÜŞ 244873-Ayşe ALP

Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve Özellikleri. Proje Grubu. 230941-Ramazan TUNÇ 244835-Bilge BAHÇECİ 244866-Selma GÖĞÜŞ 244873-Ayşe ALP KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FATİH EĞİTİM FAKÜLTESİ BİLGİSAYRA VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENLİĞİ İŞLETİM SİSTEMLERİ VE UYGULAMALARI DERSİ ÖDEV RAPORU Sanal Makine Üzerine Linux(Pardus) Kurulumu ve

Detaylı

GNU/Linux'un Tarihi ve Önemi

GNU/Linux'un Tarihi ve Önemi GNU/Linux'un Tarihi ve Önemi Doruk Fişek Linux Kullanıcıları Derneği Linux Nasıl Okunuyor? Linux, Liinuks veya Lihnuks şeklinde okunuyor. İngilizce bir kelime olmadığı için; Linaks, Layneks, Laynaks gibi

Detaylı

Özgür Yazılım ve Pardus. Erkan Tekman TÜBİTAK UEKAE 7 Aralık 2006

Özgür Yazılım ve Pardus. Erkan Tekman TÜBİTAK UEKAE 7 Aralık 2006 Özgür Yazılım ve Pardus Erkan Tekman TÜBİTAK UEKAE 7 Aralık 2006 Özgür Yazılım Nedir? Neden? Pardus Tarihçe Amaçlar / Hedefler Planlar Yazılım TDK: Bir bilgisayarda donanıma hayat veren ve bilgi işlemde

Detaylı

Özgür Yazılım ve GNU/Linux'a Giriş

Özgür Yazılım ve GNU/Linux'a Giriş Özgür Yazılım ve GNU/Linux'a Giriş Adil Güneş AKBAŞ adil.akbas [at] linux.org.tr 7 Nisan 2016 Turgut Özal Üniversitesi Özgür Yazılım Nedir? İngilizce: Free Software Free as in free speech, not as in free

Detaylı

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler

Temel Linux Eğitimi 1., 2. ve 3. Bölümler Süha TUNA Bilişim Enstitüsü UHeM Yaz Çalıştayı - 11.06.2012 İçerik 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı 2. Temel Linux Komutları 3. Sunucuya Uzaktan Bağlanma 1. Linux, Kavramlar ve Dizin Yapısı Linux Linux,

Detaylı

Finans Dünyasında Linux ve Özgür Yazılımlar

Finans Dünyasında Linux ve Özgür Yazılımlar Finans Dünyasında Linux ve Özgür Yazılımlar volkan.uygun@ozguryazilim.com.tr Linux Nedir? Bir işletim sitemidir Linus Torvalds, Minix yerine Temmuz 91 başladı 5 ekim 91 de 0.02 sürümünü yayınladı 1991-0.02

Detaylı

PHP ile İnternet Programlama

PHP ile İnternet Programlama PHP ile İnternet Programlama Doç.Dr. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü 1. BÖLÜM: Bilgisayarımızı PHP ye Hazırlamak PHP Yorumlayıcısı ve Sunucu Yazılımı

Detaylı

Linux İşletim Sistemi. EnderUnix Çekirdek Takımı Üyesi afsin ~ enderunix.org www.enderunix.org/afsin

Linux İşletim Sistemi. EnderUnix Çekirdek Takımı Üyesi afsin ~ enderunix.org www.enderunix.org/afsin Afşin Taşkıran EnderUnix Çekirdek Takımı Üyesi afsin ~ enderunix.org www.enderunix.org/afsin Özgür / Serbest Yazılım? İlk defa Richard Stallman tarafından ortaya atılmıştır. http://www.stallman.org/ Özgür

Detaylı

Linux İşletim Sistemleri. Eren BAŞTÜRK. basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com

Linux İşletim Sistemleri. Eren BAŞTÜRK. basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com Linux İşletim Sistemleri Eren BAŞTÜRK basturkeren@gmail.com www.erenbasturk.com Giriş Linux İşletim Sistemleri Linux Terimlerinin Açıklanması Gömülü Linux İşletim Sistemleri Ubuntu Kurulumu Linux İşletim

Detaylı

Özgür Yazılım Nedir?GPL, GNU...

Özgür Yazılım Nedir?GPL, GNU... Özgür Yazılım Nedir?GPL, GNU... İlk defa Richard Stallman tarafından ortaya atılmıştır. Oluşturulan bir yazılımın herkese ait ve özgür olmasını, ancak yazılımı yazan ilk programcının haklarının saklı tutulması

Detaylı

WINDOWS 7 KURULUMU ve KURULUM ÖNCESİ İŞLEMLER

WINDOWS 7 KURULUMU ve KURULUM ÖNCESİ İŞLEMLER WINDOWS 7 KURULUMU ve KURULUM ÖNCESİ İŞLEMLER Bu yazımızda Windows 7 işletim sisteminin kurulumunu anlatacağım.ancak kurulumdan önce bilmemiz gereken kurulum gereksinimleri,windows 7 sürümleri konularına

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi

TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi TecCom TecLocal Programı Kurulum ve Yapılandırma Rehberi Giriş: TecLocal programı TecCom elektronik ticaret platformu üzerinden sisteme kayıtlı tedarikçi/distribütör firmalara bağlanmayı sağlayan ücretsiz

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu

Turquaz. Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com. Turquaz Proje Grubu Turquaz Açık kodlu muhasebe yazılımı http://www.turquaz.com Turquaz Proje Grubu Konu Başlıkları 1. Turquaz Proje Grubu 2. Programın fikri 3. Geliştirme aşaması 4. Programın içeriği 5. Yapılacaklar 6. Dizayn

Detaylı

1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA. 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma

1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA. 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma 1. PROGRAM KURMA 1.1 LİNUX PROGRAMLARINI KURMA 1.1.1 Yazılım Merkezi ile Program Kurma Ubuntu işletim sisteminde en kolay program kurma yöntemidir. Birlikte Ubuntu Yazılım Merkezini tanımaya çalışalım.

Detaylı

Windows İşletim Sistemi

Windows İşletim Sistemi Windows İşletim Sistemi Bilgisayar (Özellikler) Bilgisayarınızın özelliklerini görüntülemek için : Masaüstünde Bilgisayar simgesine sağ tıklayarak Özellikler e tıklayın. Çıkan pencerede bilgisayarınızda

Detaylı

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım

Yazılım Çeşitleri. Uygulama Yazılımları. İşletim Sistemleri. Donanım Yazılım Yazılım Bilgisayarlar üretildikleri anda içlerinde herhangi bir bilgi barındırmadıkları için bir işlevleri yoktur. Bilgisayarlara belirli yazılımlar yüklenerek işlem yapabilecek hale getirilirler.

Detaylı

RPMNET WOLVOX REPORTER

RPMNET WOLVOX REPORTER RPMNET WOLVOX REPORTER TANITIM : EFAR YAZILIM LTD.STI Tarafından Geliştirilen EFAR Wolvox Reporter AKINSOFT Wolvox Kullanıcılarının Android İşletim Sistemi Yüklü Cep Telefonlarından Online Olarak Kullandıkları

Detaylı

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS.

Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. Windows 2000 veya XP kurarken dosya sistemini seçmeniz gerekir. Ya FAT32 dosya sistemini kullanırsınız ya da NTFS. NTFS'nin FAT32'ye göre sağladığı bir çok avantajı vardır. Diski daha verimli kullanır.

Detaylı

Web Sunucularda Uygulama Koşturulması

Web Sunucularda Uygulama Koşturulması Web Sunucularda Uygulama Koşturulması Doruk Fişek (dfisek@ozguryazilim.com.tr) Web Uygulamalarının Yayına Alınması Analiz, gereksinimlerin belirlenmesi Tasarım ve teknoloji seçimi Geliştirme süreci Test

Detaylı

Hızlı Başlangıç Kılavuzu

Hızlı Başlangıç Kılavuzu Hızlı Başlangıç Kılavuzu 1. Adım Windows Server 2012'yi Yükleme Bilgisayarınız Windows Server 2012 yüklenmiş olarak teslim edildiyse, 1. Adım'ı atlayabilirsiniz. Yükleme Yönergeleri Yükleme yönergeleri,

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

AÇIK KAYNAK KODLU İŞLETİM SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 1-İşletim Sisteminin görevi nedir? En çok kullanılan işletim sistemleri nelerdir?

AÇIK KAYNAK KODLU İŞLETİM SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 1-İşletim Sisteminin görevi nedir? En çok kullanılan işletim sistemleri nelerdir? CANİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI AÇIK KAYNAK KODLU İŞLETİM SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 1-İşletim Sisteminin görevi nedir? En çok kullanılan işletim sistemleri nelerdir? İşletim

Detaylı

Bilgi ve İletişim Teknolojileri

Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bilgi günümüzde çok değerli bir konumda. Şöyle bir düşünün taş devrinde yaşıyor olsaydınız ne kadar bilgiye sahip olurdunuz. Bir zamanlar insanlar dünyanın yuvarlak olduğunu

Detaylı

BEUN VPN Hizmeti. VPN Nedir?

BEUN VPN Hizmeti. VPN Nedir? BEUN VPN Hizmeti VPN Nedir? VPN, Virtual Private Network, yani Sanal Özel Ağ ın kısaltılmasıdır. VPN, İnternet gibi halka açık telekomünikasyon altyapılarını kullanarak kullanıcılar veya uzak ofisleri

Detaylı

Özgür Yazılım ve Linux'a Giriş

Özgür Yazılım ve Linux'a Giriş Özgür Yazılım ve Linux'a Giriş Özlem Özgöbek ozlem.ozgobek@linux.org.tr Yazılım Nedir? Donanımları yöneten, belirli bir işi yapmak üzere bilgisayar verilen komut setleri. İşletim sistemi, diğer programlar...

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

LİGHTKOD SETUP MAKER KULLANIMI 1- Giriş Programı yükledikten sonra Setup Maker programını açtığımızda aşağıdaki pencereyi görürüz. Burada 1.

LİGHTKOD SETUP MAKER KULLANIMI 1- Giriş Programı yükledikten sonra Setup Maker programını açtığımızda aşağıdaki pencereyi görürüz. Burada 1. LİGHTKOD SETUP MAKER KULLANIMI 1- Giriş Programı yükledikten sonra Setup Maker programını açtığımızda aşağıdaki pencereyi görürüz. Burada 1. kutuya kurulum dosyasını yapacağımız programın ismini giriyoruz.

Detaylı

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar

Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar Vmware Esx Server Nedir Ve Ne İşe Yarar VMware 1999 yılında kurulumuş bir şirket ve ilk ürünü hepimizin de bildiği VMware Workstation'dır. Bu ürün PC lerimize kurduğumuz ve Windows ile aynı zamanda diğer

Detaylı

AirTies Kablosuz Erişim Noktası (Access Point) olarak kullanacağınız cihazı bilgisayarınıza bağlayarak ayarlarını yapabilirsiniz.

AirTies Kablosuz Erişim Noktası (Access Point) olarak kullanacağınız cihazı bilgisayarınıza bağlayarak ayarlarını yapabilirsiniz. USB Disk Paylaşımı Değerli Müşterimiz, AirTies desteklediği USB Tak&Paylaş özelliği ile hiçbir ekstra donanıma ihtiyaç duymadan yaygın olarak kullanılan standart USB disk sürücülerinizi tüm ağınıza paylaştırmanıza

Detaylı

Windows 8.1 Güncelleştirmesi Adım Adım Kılavuzu

Windows 8.1 Güncelleştirmesi Adım Adım Kılavuzu Windows 8.1 Güncelleştirmesi Adım Adım Kılavuzu Windows 8.1 Yükleme ve Güncelleştirme BIOS yazılımını, uygulamaları, sürücüleri güncelleştirme ve Windows Update'i çalıştırma Yükleme türünü seçme Windows

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2012 için DataPage+ 2012 için Son Güncelleme: 29 Ağustos 2012 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım 2: Lisans

Detaylı

12. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi

12. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI. KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 12. HAFTA KBT104 BİLGİSAYAR DONANIMI Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Konu Başlıkları FDisk (Disk Bölme) İşleminin Yapılması Recovery Console Repair Kaynakça 3 Temel

Detaylı

İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR. İmage nedir?

İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR. İmage nedir? İMAGE (SİSTEM GÖRÜNTÜSÜ) ALMA VE YÜKLEME NASIL YAPILIR İmage nedir? Sistem yüklemelerini en kolay ve en hızlı şekilde yapmak için kullanılan yöntemlerden biridir. Format atılan bir bilgisayara önce işletim

Detaylı

MİCROSOFT WORD. Araç çubukları: menü çubuğundan yapabileceğimiz işlemleri daha kısa zamanda araç çubukları ile yapabiliriz.

MİCROSOFT WORD. Araç çubukları: menü çubuğundan yapabileceğimiz işlemleri daha kısa zamanda araç çubukları ile yapabiliriz. MİCROSOFT WORD Office programlarının içersinde genelde yazı yazmak amaçlı kullanılan bir programdır Microsoft Word. Aşıdaki şekilde çalışma sayfası görülür. Şimdi Word çalışma sayfasını inceleyelim. Microsoft

Detaylı

Kılavuz içerisinde TalksPBX kurulumu anlatılmakta olup, yapacağınız konfigürasyonlar satın aldığınız lisans ile sınırlıdır.

Kılavuz içerisinde TalksPBX kurulumu anlatılmakta olup, yapacağınız konfigürasyonlar satın aldığınız lisans ile sınırlıdır. HAKKIMIZDA Aktiftelecom, 1994 yılından bu yana deneyimli kadrosu ile telekomünikasyon sektöründe hizmet vermektedir. Satış sonrası hizmetler konusunda uzmanlaşmış teknik destek ekibi ve yurt çapında yayılmış

Detaylı

U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları. IPera İletişim Teknolojileri

U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları. IPera İletişim Teknolojileri U y g u l a m a A i l e s i (Abakus 360, T-Panel, T-CRM) Tarayıcı Ayarları Başlarken İletişim yönetimi için gerekli tüm araçları sunan OfisTelefonu 07 programları Abakus 360, T-Panel ve T-CRM, bir kuruluştaki

Detaylı

Özgür Yazılım, İş ve Kariyer Modelleri. Mahir B. Aşut EkoPC Kurucu Ortağı ve Yöneticisi, LKD Üyesi http://www.ekopc.com.tr http://mahir.asut.

Özgür Yazılım, İş ve Kariyer Modelleri. Mahir B. Aşut EkoPC Kurucu Ortağı ve Yöneticisi, LKD Üyesi http://www.ekopc.com.tr http://mahir.asut. Özgür Yazılım, İş ve Kariyer Modelleri Mahir B. Aşut EkoPC Kurucu Ortağı ve Yöneticisi, LKD Üyesi http://www.ekopc.com.tr http://mahir.asut.net Gündem Özgür Yazılım Nedir? İnternet'in Özgür Temelleri GNU/Linux

Detaylı

Harita Güncelleme MODEL. - Model ; DAİİCHİ üniteye sahip olan TÜM modeller PROSEDÜR. 1. Öncelikle bilgisayarınızdan

Harita Güncelleme MODEL. - Model ; DAİİCHİ üniteye sahip olan TÜM modeller PROSEDÜR. 1. Öncelikle bilgisayarınızdan Harita Güncelleme Bu broşür DAİİCHİ marka Navigasyon ünitesine sahip olan Hyundai modellerimizin, Navigasyon programındaki haritanın güncelleme işleminin nasıl yapılacağı konusunda bilgilendirme amacıyla

Detaylı

VIRTUALIZATION SANALLAŞTIRMA

VIRTUALIZATION SANALLAŞTIRMA VIRTUALIZATION SANALLAŞTIRMA EĞİTMEN AD SOYAD : FAHRETTİN ERDİNÇ TECRÜBE : 17 YIL OKUL : 1995 DEÜ ELK-ELKTR MÜH. BİLİMSEL AKADEMİ KİMDİR? BİLİMSEL AKADEMİ, 1996 YILINDAN BERİ EĞİTİM KONUSUNDA FAALİYET

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı

MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı MEB E-Posta Hizmetleri ve Outlook Programı İçindekiler Bakanlık E-Posta Hizmetleri ve Sistem Ara yüzü E-posta Hizmetlerinin Outlook Programına Bağlanması Outlook 2010 Kullanımına ilişkin temel bilgiler

Detaylı

Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu

Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu Linux Masaüstü Ortamı Efe Çiftci Çankaya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Kasım 2012 CENG 191 Computer Engineering Orientation Özel Sunumu Sunum İçeriği Genel Bilgiler Linux'a Yazılım Kurmak

Detaylı

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT

AKINSOFT. Eofis NetworkAdmin. AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu. Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008. Copyright 2008 AKINSOFT AKINSOFT EOfis NetworkAdmin Kurulumu Bilgi Notu Doküman Versiyon : 1.01.01 Tarih : 10.01.2008 1 - Çalışma Şekli Hakkında Kısa Bilgi modülü kısaca aşağıdaki işlemleri yapar. Bu özelliklerin çalışabilmesi

Detaylı

e-imzatr Kurulum Klavuzu

e-imzatr Kurulum Klavuzu e-imzatr Kurulum Klavuzu Sürüm 0.0.1 İçindekiler İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Java yükleme Akis Kurulum Kullanıcı Doğrulama İşletim Sistemi Sistem Türü Öğrenme Bu başlıkta bilgisayarımızın mevcut

Detaylı

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi...

ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... ecyber Kullanıcı Kılavuzu 1 / 1 1. ecyber hakkında... 1 2. Sistem gereksinimleri:... 2 Donanım:... 2 Yazılım:... 2 3. Kullanım Rehberi... 3 İndirme... 3 Sunucu yazılım kurulumu... 3 Kurulum sayfası çıkacaktır...

Detaylı

Özgür yazılım nedir?

Özgür yazılım nedir? Özgür yazılım nedir? Enver ALTIN http://enveraltin.com/ ealtin@construia.com Yazılım mühendisi (adayı) Yazılım nedir? Bilgisayar sisteminin ayrılmaz parçası, elle tutulamayan yeri Nasıl yazılır? Fakat

Detaylı

JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI

JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI JAL IN İNTERNET TEN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI WINDOWS TA JAL IN İNDİRİLMESİ VE KURULMASI JAL derleyicisi aslında Jal.exe isimli tek bir dosyadan oluşur. Jal.exe derleyici programı, yazılan JAL programı

Detaylı

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş

MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş MAT213 BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA I DERSİ Ders 1: Programlamaya Giriş Yard. Doç. Dr. Alper Kürşat Uysal Bilgisayar Mühendisliği Bölümü akuysal@anadolu.edu.tr Ders Web Sayfası: http://ceng.anadolu.edu.tr/ders.aspx?dersid=101

Detaylı

PAROLA GÜVENLİĞİ. İlker Korkmaz. ilker.korkmaz@ieu.edu.tr homes.ieu.edu.tr/ikorkmaz 08/06 UBE

PAROLA GÜVENLİĞİ. İlker Korkmaz. ilker.korkmaz@ieu.edu.tr homes.ieu.edu.tr/ikorkmaz 08/06 UBE PAROLA GÜVENLİĞİ İlker Korkmaz ilker.korkmaz@ieu.edu.tr homes.ieu.edu.tr/ikorkmaz SUNUM TASLAĞI 1. BÖLÜM: İNTERNET HAFTASI HAKKINDA Türkiye de İnternet Haftası neyi amaçlar? 2. BÖLÜM: PAROLALAR HAKKINDA

Detaylı

Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011. İçindekiler

Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011. İçindekiler Pardus 2011 Kurulum Belgesi Sürüm 1.1 29 Ocak 2011 İçindekiler 0. Giriş 1. Başlangıç Ekranı 1.1. Dil Seçimi 1.2. Grafik Ekran Ayarı 1.3. Çekirdek Ayarı 2. Lisans Şartları 3. Kurulum Ortamının Doğrulanması

Detaylı

USB 2.0 DAN HDMI A VİDEO ADAPTÖRÜ. Hızlı Kurulum Kılavuzu DA-70851

USB 2.0 DAN HDMI A VİDEO ADAPTÖRÜ. Hızlı Kurulum Kılavuzu DA-70851 USB 2.0 DAN HDMI A VİDEO ADAPTÖRÜ Hızlı Kurulum Kılavuzu DA-70851 1. Sürücüyü Yükleme İkaz: Verilen sürücüyü bağlamadan adaptörü bilgisayarınıza BAĞLAMAYIN. Verilen CD yi disk sürücünüze yerleştirin ve

Detaylı

PHP 1. Hafta 2.Sunum

PHP 1. Hafta 2.Sunum PHP 1. Hafta 2.Sunum Hello World Bu derste görülecekler WAMP ve PHP Hosting kavramı ve bizi neden ilgilendirmediği Domain ve localhost kavramları www klasörü İlk PHP kodunun

Detaylı

NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN.

NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN. INSITE YÜKLEME BÜLTENİ Sayfa 2: INSITE yükleme Sayfa 8: INSITE kaldırma NOT: LÜTFEN BU BELGEYİ OKUMADAN YAZILIMI YÜKLEMEYİ DENEMEYİN. HATALI YÜKLEME VEYA KULLANIM YANLIŞ VERİLERE VEYA EKİPMANIN ARIZALANMASINA

Detaylı

AÇIK KAYNAK İŞLETİM SİSTEMİ KURULUMU MODÜLÜ

AÇIK KAYNAK İŞLETİM SİSTEMİ KURULUMU MODÜLÜ AÇIK KAYNAK İŞLETİM SİSTEMİ KURULUMU MODÜLÜ 1. AÇIK KAYNAK KODLU İŞLETİM SİSTEMİ YAPISI 1.1. Temel Kavramlar 1.1.1. İşletim Sistemi İşletim sistemi, bilgisayar donanımının doğrudan denetimi ve yönetiminden,

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

YRD. DOÇ. DR. AGÂH TUĞRUL KORUCU

YRD. DOÇ. DR. AGÂH TUĞRUL KORUCU YRD. DOÇ. DR. AGÂH TUĞRUL KORUCU AGAH.KORUCU@GMAIL.COM KERNEL GNU/LINUX Linux Çekirdeği Linus Torvalds Tarafından Geliştirilmiş ve İlk sürüm 25 Ağustos 1991'de duyurulmuştur. Free Software Foundation'ın

Detaylı

NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu. Yedekleme İşlemi

NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu. Yedekleme İşlemi NPratik Yazılım Kurulum Kılavuzu Herhangi bir neden ile bilgisayarınızı formatlamadan önce NPratik Yazılım Verilerinizi yedeklemeniz gerekmektedir. Programı ilk defa kuruyorsanız NPratik Yazılım Kurulum

Detaylı

Microsoft Office Kurulumu 2012-09-12 Sürüm 2.1

Microsoft Office Kurulumu 2012-09-12 Sürüm 2.1 Microsoft Office Kurulumu 2012-09-12 Sürüm 2.1 İÇİNDEKİLER Microsoft Office Kurulumu... 2 Kurulum Öncesİ Bİlgİsİ... 2 Microsoft Office Kurulumu... 3 Başlarken... 7 Daha Fazla Yardım mı Gerekiyor?... 7

Detaylı

USB Keylogger İncelemesi

USB Keylogger İncelemesi USB Keylogger İncelemesi Aşağıdaki fotoğrafta gördükleriniz her tür klavye girişine uygun keyloggerlar. USB keyloggerımızda bulunan özelliklerin en önemlisi kendisine ait bir depolama alanı olması. Biraz

Detaylı

AutoCAD 2011 Kurulumu

AutoCAD 2011 Kurulumu AutoCAD 2011 Kurulumu AutoCAD Installation Wizard Kurulum için AutoCAD 2011 DVD sini sürücüye yerleştirdiğinizde, DVD-ROM un içeriğinin okunduğunu belirten Setup Initialization penceresinden sonra, karşınıza

Detaylı

Yrd. Doç. Server ACİM İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi. Bir Besteci'nin Gözünden Özgür Yazılım ve Özgür Yaşam

Yrd. Doç. Server ACİM İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi. Bir Besteci'nin Gözünden Özgür Yazılım ve Özgür Yaşam Yrd. Doç. Server ACİM İnönü Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Bir Besteci'nin Gözünden Özgür Yazılım ve Özgür Yaşam NOTA YAZISI Müziğin Kodları Kendine özgü bir kod sistemi olan, her işaretin bir anlamı

Detaylı

HIZLI BAşVURU KILAVUZU

HIZLI BAşVURU KILAVUZU HIZLI BAşVURU KILAVUZU Windows Vista için İçindekiler Bölüm 1: Sistem Gereksinimleri...1 Bölüm 2:...2 Yerel Yazdırma Yazılımını Yükleme... 2 Ağdan Yazdırma Yazılımını Yükleme... 5 Bölüm 3: WIA Sürücüsünü

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. İŞLETİM SİSTEMİ Kavramı. Klasör ve Dosya Mantığı. Klasör ve Dosya Mantığı

İŞLETİM SİSTEMLERİ. İŞLETİM SİSTEMİ Kavramı. Klasör ve Dosya Mantığı. Klasör ve Dosya Mantığı İŞLETİM SİSTEMİ Kavramı İŞLETİM SİSTEMLERİ İşletim sistemini, bir bilgisayar sisteminde kullanıcı ile iletişim kurarak, donanım ve yazılım nitelikli kaynakların kullanıcılar arasında adil bir biçimde paylaştırılmasını

Detaylı

Özgür Yazılım Lisansları

Özgür Yazılım Lisansları Özgür Yazılım Lisansları Doruk Fişek (dfisek@fisek.com.tr) http://seminer.linux.org.tr/seminer-notlari/lisanslar/ Başlarken Yazılım lisansı, yazılımı geliştiren kişi/kurum ile yazılımın kullanıcıları arasında

Detaylı

Özgür Yazılım Proje Yönetimi

Özgür Yazılım Proje Yönetimi Özgür Yazılım Proje Yönetimi Hakan Uygun İçerik Özgür Yazılım Nedir? Proje Yönetimi Özgür Yazılım Farkı Sorular Özgür Yazılım Nedir? Açık Kaynak Kodlu Yazılım Özgür Yazılım Bedava Yazılım Korsan Yazılım

Detaylı

Çalınan Laptopuzunun Peşini Bırakmayın!..

Çalınan Laptopuzunun Peşini Bırakmayın!.. On5yirmi5.com Çalınan Laptopuzunun Peşini Bırakmayın!.. Laptop'unuz mu çalındı? İşte onu izlemenin ve hırsız bezdirmenin en pratik yolu... Yayın Tarihi : 21 Aralık 2011 Çarşamba (oluşturma : 10/2/2015)

Detaylı

1. ONLINE İŞLEMLER MENÜSÜNDEN NES BİREYSEL HESABINA GİRİŞ

1. ONLINE İŞLEMLER MENÜSÜNDEN NES BİREYSEL HESABINA GİRİŞ Kamu SM den aldığınız e-imza sertifikasının detaylarında SHA-1 yazıyorsa ve sertifikanın bitiş tarihi 15.09.2014 ü aşıyorsa sizin için SHA-2 li yeni bir sertifika üretilmiştir ve bu yeni sertifikayı e-imza

Detaylı

Özgür yazılım nedir?

Özgür yazılım nedir? Özgür yazılım nedir? Enver ALTIN http://enveraltin.com/ ealtin@construia.com Yazılım mühendisi (adayı) Yazılım nedir? Bilgisayar sisteminin ayrılmaz parçası, elle tutulamayan yeri Nasıl yazılır? Fakat

Detaylı

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org

ProFTPD FTP Sunucusu. Devrim GÜNDÜZ. TR.NET Sistem Destek Uzmanı. devrim@gunduz.org Devrim GÜNDÜZ TR.NET Sistem Destek Uzmanı devrim@gunduz.org http://seminer.linux.org.tr http://belgeler.linux.org.tr http://lkd.belgeler.org http://www.linux.org.tr/belgeler.php http://www.gunduz.org/belgeler.php

Detaylı

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için

Kurulum ve Başlangıç Kılavuzu. DataPage+ 2013 için DataPage+ 2013 için En Son Güncellenme Tarihi: 25 Temmuz 2013 İçindekiler Tablosu Önkoşul Olan Bileşenleri Yükleme... 1 Genel Bakış... 1 Adım 1: Setup.exe'yi Çalıştırın ve Sihirbazı Başlatın... 1 Adım

Detaylı

Mahaya Bulmaca Sözlük 1.0

Mahaya Bulmaca Sözlük 1.0 Mahaya Bulmaca Sözlük 1.0 1 / 16 Table of contents Mahaya Bulmaca Sözlük'e Hoşgeldiniz... 3 Özellikler... 3 Lisans... 4 Kullanmaya Başlayın... 5 MBS'ü Başlatmak... 5 Yardım Almak... 5 Sistem Gereksinimleri...

Detaylı

Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. / 25

Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. / 25 Asansör firmaları için özel olarak geliştirilen takip yazılımı: Asansör Otomasyon tanıtım sunumu ve kullanım açıklamaları. 2 Bakım yerleri Android uygulama Ödemeler Raporlama Arızalar Faturalar Aylık bakım

Detaylı

İstemci Yönetimi ve Genel Yazdırma Çözümleri

İstemci Yönetimi ve Genel Yazdırma Çözümleri İstemci Yönetimi ve Genel Yazdırma Çözümleri Kullanıcı Kılavuzu Copyright 2007 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Windows; Microsoft Corporation kuruluşunun ABD de tescilli ticari markasıdır. Bu

Detaylı

Linux altında komut satırında...

Linux altında komut satırında... -Kabuk (Shell) Unix ve benzeri işletim sistemlerinde kullanıcının komut yazmasını sağlayan, bu komutları yorumlayarak gerekli işlemleri yapan programlara kabuk (shell) adı verilir. Linux da bir kullanıcı

Detaylı

Pardus 2013 te Metin Editörleri

Pardus 2013 te Metin Editörleri METİN EDİTÖRLERİ Pardus 2013 te Metin Editörleri Editör metin düzenleyicisi demektir. Linux işletim sistemlerinde, metin oluşturma ya da düzenleme işlemleri için farklı metin düzenleyici programları vardır.

Detaylı

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software)

Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Temel Bilgisayar (Basic Computer) Yazılım (Software) Yazılım (Software) Eğitim TV - egitimtv.biz - facebook.com/egitimtv 2 Yazılım Daha önce de bahsettiğimiz gibi; yazılım, bilgisayar üzerinde çalışan

Detaylı

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir

Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı. Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir Compiere Açık kodlu ERP + CRM yazılımı Hüseyin Ergün Önsel Armağan Serkan Demir ERP Nedir? ERP = Kurumsal Kaynak Planlama Organizasyonların farklı fonksiyonlarının ve departmanlarının kullandığı enformasyonu

Detaylı

1. Daha önce bilgisayarınıza USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaşacaksanız, lütfen tıklayınız.

1. Daha önce bilgisayarınıza USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaşacaksanız, lütfen tıklayınız. USB Yazıcı Paylaşımı Windows Vista USB Yazıcı Paylaşımı 1.1 USB bağlantı noktasından hiç kurup kullanmadığınız bir USB yazıcı paylaştırma 1.2 Bilgisayarınıza USB portundan direkt bağlı ve aktif olarak

Detaylı

İşletim Sistemleri Kurulumu

İşletim Sistemleri Kurulumu İşletim Sistemi Kurulumu Öğrt. Gör. Alper Aslan Bilgisayar Büro Programları İşletim Sistemi Kurulumu BIOS BIOS Ayarları Hata Mesajları İşletim Sistemleri İşletim Sistemleri Kurulumu Öğrt. Gör. Alper ASLAN

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ Kablosuz kişisel alan ağlarda kullanılan teknolojileri kavrayıp wi-fi ve bluetooth ağ cihazlarını tanıyacak, kablosuz kişisel alan ağ kurulumunu yapabileceksiniz.

Detaylı

Turquaz Windows kurulum dökümanı. ftp://ftp.mirror.ac.uk/sites/ftp.postgresql.org/binary/v7.3.1/windows/pgsql731wina1.exe

Turquaz Windows kurulum dökümanı. ftp://ftp.mirror.ac.uk/sites/ftp.postgresql.org/binary/v7.3.1/windows/pgsql731wina1.exe 1. Giriş Turquaz programını windows üzerinde çalıştırmak için öncelikle bilgisayarınızda postgresql ve Java nın kurulu olması gerekli. Aşağıdaki bilgi ve dökümanlar windows 2000 işletim sistemi üzerinde

Detaylı

İÇERİK YÖNETİM SİSTEMİ (CMS) Bir web sitesi yayınlamak için yapılması gerekenler:

İÇERİK YÖNETİM SİSTEMİ (CMS) Bir web sitesi yayınlamak için yapılması gerekenler: İÇERİK YÖNETİM SİSTEMİ (CMS) Bir web sitesi yayınlamak için yapılması gerekenler: Yer satın alınır. İsim tescil ettirilir. Ftp ile wordpress klasörü upload edilir. Kendi bilgisayarımızda web sitesi yayınlamak

Detaylı

1.5. Başvuru formundaki bilgileri aşağıdaki şekilde doldurunuz. Kart Okuyucu Tipi: Mini Kart Okuyucu Sertifika Süresi: 3 Yıl

1.5. Başvuru formundaki bilgileri aşağıdaki şekilde doldurunuz. Kart Okuyucu Tipi: Mini Kart Okuyucu Sertifika Süresi: 3 Yıl 1. E-imza bulunmayan personelin e-imza alması gerekmektedir. 1.1. https://portal.kamusm.gov.tr/bp/ws.go internet adresine giriniz. 1.2.Girdiğiniz internet sayfasında Nitelikli Elektronik Sertifika Başvurusu

Detaylı

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Nedir?

Açık Kaynak Kodlu Yazılım Nedir? Açık Kaynak Kodlu Yazılım Nedir? 2 Ekim Pazar 05 Diğer Dökümanlar http://mfyz.com/acik-kaynak-kodlu-yazilim-nedir Bazı ev kullanıcıları, bilgisayar korsanları ve meraklılar çoktan Linux ya da başka bir

Detaylı