ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE. Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI. Yrd Doç Dr Papatya Keleş İÇİNDEKİLER HEDEFLER KAS İSKELET SİSTEMİ"

Transkript

1 KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI İÇİNDEKİLER Tanım Başlıca Kas İskelet Sistemi Hastalıkları Tanı ve Tedavi Risk faktörleri Önlemler MESLEK MESLEKİ HASTALIKLARI KAS İSKELET Yrd. Doç. SİSTEMİ Dr. Papatya HASTALIKLARI KELEŞ Yrd Doç Dr Papatya Keleş HEDEFLER Bu üniteyi çalış0ktan sonra; Mesleki kas iskelet sistemi hastalıklarını tanımlayabilecek, Mesleki kas iskelet sistemi hastalıklarının başlıcalarını sayılabilecek, Mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları için risk faktörlerini ve alınması gereken önlemleri öğrenebileceksiniz. ÜNİTE 111

2 Meslek hastalıklarının %30 u kas iskelet sisteminde görülür. GİRİŞ Hareket sistemi olarak ta adlandırılan kas iskelet sistemi (KİS), kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur. Eklemler, bir veya daha fazla kemiğin karşılıklı gelmesiyle oluşan yapılardır. Bir eklemde, kıkırdak eklem yüzeyi, eklemleri kuvvetlendiren iç ve dış bağlar ve bazı eklem içi oluşumlar bulunur. Mesela, diz ekleminde iki adet menisküs, omurlar arasında, diskler yer alır. Hareketi sağlayan kasların kemiğe tutunduğu başlangıç ve sonlanma bölgeleri, bağ dokusu olup, kiriş veya tendon ismini alır. Kaslar arasında yerleşmiş olan, içi sıvı dolu küçük yastıkçıklar bursa adı verilir. Bu yapılar, sürtünmeyi azaltarak hareket kolaylığı sağlar. Elbetteki tüm bu yapılara ait damarlar ve sinirler de KİS içerisinde değerlendirilir. Mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları, bu sistemin parçası olan yapılarla ilgili, iş ve iş yeri şartlarına bağlı olarak gelişen bozuklukları kapsar. Omuzdan ele kadar olan vücut bölümüne üst ekstremite, kalçadan ayağa kadar olan vücut bölümüne ise, alt ekstremite denir. Üst ekstremitede omuz, kol, dirsek ve el klinik açıdan önemli olan ve fonksiyonel kayıplarla sonuçlanan patolojilerin ortaya çıktığı bölgelerdir. Boyun ve omuzda kronik ağrı, omuz, kol ve el kaslarına ait tendinitler, el bileği çevresindeki kiriş kılıflarında tenosinovitler görülebilir. Alt ekstremitede, diz, kalça, ayak bileği gibi büyük eklem tutulumları, ortaya çıkan diğer sorunlardır. Diz ekleminde menisküs ve bağ yırtıkları, sık görülen klinik problemlerdir. Mesleki açıdan KİS hastalıkları, dokuların yapılan iş veya çalışma ortamı gereği, fonksiyonel ve mekanik açıdan taşıyabileceğinden daha fazla yüke maruz kalmasına bağlı olarak ortaya çıkarlar. Meslek hastalıklarının %30 u kas iskelet sisteminde görülür. Mesleki KİS hastalıkları ekonomik açıdan en yüksek maliyeti getiren hastalık grubu olarak değerlendirilebilir. Tedavi giderlerinin yanı sıra, en fazla iş gücü kaybı ve sakatlık nedenidir. Mesleki KİS dan korunma ve tedavi açısından alınabilecek en temel önlem, çalışma şartlarını, hareket sistemine ait dokuların kapasitesi ile işin gerektirdiği yüklenmeyi dengede tutabilecek şekilde düzenlemektir. TANIM Kas iskelet sisteminde, yapılan iş veya iş yeri şartlarına bağlı olarak gelişen bozukluk veya fonksiyon kayıplarına mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları denir. Mesleki KİS hastalıkları, iki farklı şekilde ortaya çıkabilir. Aniden ortaya çıkan ve ağrılı seyreden durumlar, akut problemler olarak değerlendirilir. Uzun bir zaman sürecinde gelişen hastalıklar, kronik uzun süreli problemler olarak ortaya çıkar. Akut KİS problemleri hareket sistemine ait yapıların güçlü ve ani olarak aşırı yüklenmesi ile başlar. Bu yüklenme anatomik yapılarda zedelenme, yetmezlik ve fonksiyon kaybına yol açar. Kırıklar, eklem çıkıkları, kaslarda veya eklem bağlarında yırtılmalar, omurga yaralanmaları görülebilir. Kronik KİS hastalıkları uzun süreli olarak, dokuların kapasitesini zorlayacak şekilde yüklenmeyle ortaya çıkarlar. Bu durumda, birikimsel travma hastalıklarından bahsedilir. Sürekli tekrarlanarak, çalışanın biyomekanik kapasitesini aşan ve travma oluşturan hareketler sonucunda eklem, kas, kiriş ve diğer yumuşak dokularda bozulma, fonksiyon kaybı ve ağrı ile seyreden sendromlara, birikimsel travma hastalıkları (BTH) denir. Kemiklerde kırık ve mikro kırıklar, eklemlerde kıkırdak dejenerasyonu, bağlarda veya menisküs gibi diğer eklem içi oluşumlarda zedelenme, kaslarda gerilme, yırtılma, tendon denilen kasların kirişlerinin kemiğe tutunma yerlerinde tendinit adı verilen ve bir çeşit iltihaplanma olan enflamasyon görülebilir. Kronik 2

3 bel ağrıları da sık görülür. Bu grupta ortaya çıkan klinik tablonun akut problemler kadar alevli olmaması, rahatsızlığın yeterince önemsenmemesine neden olabilir. Bu yaklaşım tedavi ve önlem alma sürecinde aksaklığa neden olacağından, sürecin kronikleşmesinin en temel nedenidir. SIK GÖRÜLEN MESLEKİ KİS HASTALIKLARI El ve Dirsek Problemleri Tendinit Kasların sonlanma bölgelerinde, kemiğe tutunduğu kısma tendon veya kiriş denilir. Bu yapılarda, tekrarlayan gerilme, kasılma, sert yüzeyle, titreşimle temas hareketleri sonucu enflamasyon gelişir. Kiriş kalınlaşır ve düzensiz bir hâl alır. Kiriş kılıfının bulunmadığı omuz gibi alanlarda hasarlı alan, kalsifiye olabilir. Yani kalsiyum tuzlarının bölgede birikmesi sonucu, sertlikler oluşur. Karpal tunel sendromu, el bileğinde sinir sıkışması durumudur. Tenosinovit Bazı bölgelerde, kirişleri saran bağdokusundan oluşan yapılar vardır. Sinovial kılıf denilen bu yapıların içerisindeki kirişlerde görülen enflamasyon durumuna tenosinovit adı verilir. Sinovial kılıf, aşırı sıvı salgılar ve kılıf içinde biriken sıvı, ağrı ve şişliğe neden olur. Kirişin kılıf içinde hareketi kısıtlı ve ağrılıdır. Kiriş yapısının da bozulması ve kılıfın basısının artmasıyla tıkayıcı tenosinovit gelişir ve hareket kısıtlılığı olur. De Quervain sendromu De Quervain hastalığı, başparmağını çok kullananlarda görülmektedir. Cilalama, bileme, pense kullanımı, cerrahlar, kasaplar, elle bükme işlemleri gibi. Başparmağın kaslarına ait kirişler, bilekte ortak bir kılıf içinde ilerler. Hastalık, kas tendonlarının el bileği düzeyinde geçtikleri tünel içerisinde sıkışması sonucunda gelişir. Tekrarlanan hareketler sonucunda, tendon ve tendon kılıflarında iltihaplanma ve şişme gelişir. El bileğinin başparmak tarafında kalan yan kısmında ve parmak hareketlerinde ağrı olur. Hastalığın tedavisinde birinci basamak, hastalığa sebep olan durumun düzeltilmesidir. Hareketlerin azaltılması, ergonomik aletlerin kullanılması, başparmak hareketlerini kısıtlayıcı bir atel kullanılmasıdır. Gerekirse ilaçlı tedavi veya cerrahi tedavi uygulanabilir. Tetik parmak Parmakların tekrarlayan bükülmesi gibi, el parmaklarının kıvrılmasını sağlayan kasların kirişlerinde, zorlanma sonucu küçük nodüler şişlikler oluşur. Tendon kılıfları içerisinde sıkışma sonucu, parmak bükülü pozisyonda kalır. İpi sıkıca kavramak gerektiren işlerde çalışanlarda, kunduracılarda sık görülür. Gangliyon kisti Ganglion kisti genellikle el bileğinin sırt kısmında oluşan, içi jel kıvamında bir sıvı ile dolu kistik yapılardır. Ağrı ve şişlik, hareketlerin kısıtlanması görülür. Tedavide önce bölgenin istirahat ettirilmesi düşünülmelidir. Eğer gerilemezse cerrahi tedavi gerekebilir. 3

4 Karpal tunel sendromu El bileğinde sinir sıkışması durumudur. Elimizdeki kasların çalışması ve duyusunun hissedilmesini sağlayan sinirlerden en büyüğü olan median sinir, el bileğinin orta kısmında karpal tünel denilen bir tünel içerisinden avuç içine girer. Median sinirin bu tünelde sıkışması, karpal tünel sendromu olarak adlandırılır. Özellikle uzun süreler klavye kullanımı gibi tek tip el işi yapılması, bileğe uzun süre aşırı güç uygulanması, bileğin uzun süre zorlayıcı pozisyonda kalması, uzun süreli, aşırı miktarda tekrarlanan hareketler, titreşim, soğuk maruziyeti, karpal tunele doğrudan basınç uygulanması gibi durumlar, eldeki tendonların kalınlaşmasına ve buna bağlı sinir üzerinde bası oluşmasına sebep olmaktadır. Ev işleri, halıcılık, müzisyenler, cerrahlar, montaj işleri, cilalama gibi işlerde sık karşılaşılır. İlk bulgular, elde güçsüzlük, çabuk yorulma ve özellikle ilk üç parmakta karıncalanma hissidir. İlerleyen dönemlerde ağrı şiddetlenirken parmaklarda uyuşmalar başlar. Eklemin korunması ve neden olan durumun hafifletilmesi sonuç vermezse, ilaçlı ve cerrahi tedavi gerekebilir. Tekrarlanan zorlayıcı hareketler sonucunda kirişlerde oluşan iltihaplanmaya, tendinit denir. Guyon tuneli sendromu Kolun bir diğer siniri olan ulnar sinirin, bilekte Guyon tuneli denilen yapı içinde sıkışmasının sonucunda meydana gelir. Bileğin uzun süre bükülü veya gergin kalmasına ve avuç içiyle tekrarlanan basınç uygulamasına bağlı olarak gelişir. Ağrı ve uyuşukluk görülür. Halıcılık, pense ve çekiç kullanımı, müzisyenlikte gibi işlerde karşılaşılabilir. Raynauld sendromu Beyaz el sendromu da denir. Titreşimli veya kan akımını engelleyen aletler kullanmak sonucu, parmaklara ait damarlarda geçici daralmaya bağlı olarak ortaya çıkar. Hastalığın ilk safhasında parmaklarda uyuşma, hissizlik ve eklemlerde şişkinlik göze çarpar. Zamanla parmak uçlarından başlayarak eller beyazlaşmaya başlar, el kasları ve kan dolaşımı ile ilgili sorunlar yaşanır. Uygun tedavi uygulanmadığı takdirde, parmaklarda ve ellerde geri dönüşümü olmayan hasarlara yol açabilir. Renk değişikliğine eşlik eden ağrı ve diğer bulgular, zamanla şiddetlenme eğilimindedir. Kangren sonucu parmakların kesilmesi dahi söz konusu olabilmektedir. İş değişikliği ya da titreşim etkisini azaltmak için eldiven kullanımı gibi öneriler, ilk alınacak tedbirlerdir. Sonuç alınamazsa, medikal tedavi uygulanabilir. Kol ve dirsek problemleri Değişik kas gruplarında tekrarlanan zorlayıcı hareketler, tendonlarda enflamasyona sebep olabilir. Lateral ve medial epikondilit Kol bölgesinde yer alan humerus adlı kemiğin alt kısmında iki küçük çıkıntı bulunur. Bunlara iç yani medial ve dış yani lateral epikondil adı verilir. Bu çıkıntılara, el ve bilek hareketlerini yaptıran kaslar tutunur. Bu kasların gerilme ve zorlanmalarında, zorlanan kas gruplarının kirişlerinde, lateral epikondilit ve medial epikondilit adı verilen iltihaplanmalar olur. Bunun sonucunda, bilekten önkola doğru yayılan ağrı olur. Lateral epikondilit, tenisçi dirseği olarak ta bilinir ve daha çok masa başı işler, marangozluk, makine işi gibi kol kaslarını zorlayan meslek gruplarında yaygın görülen bir hastalıktır. El ve el bileğinin aşırı kullanımı sonucunda ön kol kaslarının gerilimi ile ortaya çıkmaktadır. Dirseğin dış tarafında ağrı ve hassasiyet vardır. Elin 4

5 ve bileğin kaldırılmasında veya gerilmesinde, yumruk yapıldığında, bir obje tutulduğunda, el sıkışmasında ya da kapı kolu çevrildiğinde ağrı olur. Medial epikondilit, el bileğinin bükülmesi işlevinden sorumlu olan kol kasları, medial epikondilden başlar. Bu kasların aşırı kullanımına bağlı olarak golfçü dirseği oluşabilir. Kaslar aşırı kullanıldığında tendonlar yapıştıkları bölgede tekrarlayan çekme kuvvetine maruz kalırlar. Bunun sonucunda da tendonlarda iltihaplanma ve küçük yırtıklar oluşur. Bu da ağrıya neden olur. Medial epikondilit, golf oynayan kişilerde sık görüldüğünden golfçü dirseği adıyla da anılır. Ayrıca raket sporları yapanlarda, sürekli yazı yazanlarda ve marangozlarda da rastlanabilmektedir. Golfçü dirseği ağrısı dirseğin iç tarafındadır, önkolun iç kenarına doğru yayılabilir ve eli yumruk yapınca ağrıda artış görülür. Tedavide, zorlayıcı hareketlerin yapılmaması, dirseklik kullanımı, buz uygulanması ilk adımlardır. Daha sonraki adımlar, ilaçlı ve cerrahi tedavidir. Şekil 1.1. Ulnar sinir dış epikondil İç epikondil Şekil 1.1. Dirsek bölgesi. (Gray s Anatomi Atlası) Kronik bel ağrıları, uzun süreli olarak omurganın yüklenmesine bağlı olarak gelişir. Pronator teres sendromu Ön kola içe dönme hareketini, pronator teres kası yaptırır. Median sinir, bu kasın ortasından geçer. Bileğin sık sık dışa bükülmesi ve zorlu içe bükülmesi hareketlerinde bu kas aşırı kasılacağından, sinire bası yaparak kol hareketleri esnasında ağrı ortaya çıkmasına sebep olur. İstirahat ve koruma önemlidir. Radial tunel sendromu Kola dışa dönme hareketini yaptıran kasın kalınlaşmasına bağlı olarak median sinirin baskılanmasının sonucudur. Sıklıkla önkolun tekrarlanan içe dönme hareketleri, bileğin tekrarlanan bükülme, gerilme ve dönmesi gibi hareketler sebep olabilir. El aletleri kullananlarda görülebilir. Kübital tünel sendromu Ulnar sinirin dirsek seviyesinde sıkışmasıdır. Mesleki olarak dirseğin sert zemine konularak çalışılmasının gerektiği durumlarda ortaya çıkar. Masa başı işlerde çalışanlarda sık görülür. Dirseğin iç yüzünde ağrı, elin 4-5.inci parmaklarında uyuşma ve karıncalanma, hareket kısıtlılığı gelişebilir. Öncelikle, sinir sıkışmasına sebep olan hareket veya pozisyon değiştirilerek, bölgenin istirahati temin edilmeli veya dirsek koruyucular kullanılmalıdır. 5

6 Omuz ve boyun problemleri Rotator kılıf tendiniti Omuzun en sık görülen problemidir. Omuzda bulunan ve kola içe dönme, dışa dönme, kolu gövdeden uzaklaştırma hareketlerini yaptıran dört adet kasın tendonlarının oluşturduğu yapıya rotator kılıf denir. Ellerin havada tutulduğu çalışma pozisyonları ile tetiklenir. Bunlar tavanda yapılan çalışmalar, yük kaldırma gibi aktivitelerdir. Toraks açıklığı sendromu Damar ve sinirlerin boyunla omuz arasında sıkışmasına bağlı problemlerin genel adıdır. Kol ve boyuna yayılan sinir ağı ve kolun damarları aynı noktada toplanır. Bu damar sinir demeti, bölgedeki yapılar tarafından baskılanırsa kol, omuz, boyun ve sırtta ağrı ve uyuşmalar, bazen de kolda şişme veya morarma, kas hareketlerinde kısıtlanma ve kas yorgunluğunun uzaması gibi dolaşım bozukluğuna bağlı sonuçlar doğurur. Valiz, sırt çantası taşıma, omuz üzerinde tekrarlanan el hareketleri gibi aktiviteler tetikler. Tedavi olarak uzun süre aynı pozisyonda çalışmanın önlenmesi, sık aralıklarla dinlenme, iş yeri ergonomisinin düzeltilmesi etkili olabilir. Çok ağrısı olan hastalarda ilaçlı tedavi veya bazı operasyonlar uygulanabilir. Gergin boyun sendromu Boynun sürekli gerginliğe zorlanmasının sonucunda, ağrı ve hareketlerde zorlanmalar olur. Baş hizasından yukarda, boyun arkaya atılarak yapılan sürekli veya tekrarlanan hareketler veya ağır taşıma işleriyle tetiklenir. Diz eklem zedelenmeleri, dizin yere konarak ve çömelerek çalışılması gereken mesleklerde sık olarak ortaya çıkar. Bel Ağrıları Bel bölgesinde, omurga ve ona ait bağlar, kaslar, damar ve sinirler bulunur. Omurga, omur adı verilen küçük kemiklerin üst üste gelerek eklem yapmasıyla oluşmuştur. Omurlar arasında, yastık görevi gören diskler bulunur. Şekil 1.1. omurlar Omurlar arası diskler Şekil 1.1. Omurganın yapısı. ( Gray s Anatomi Atlası) 6

7 Diz eklemi zorlanmalarında, çapraz bağlarda veya menisküslerde yırtılmalar görülebilir. İşle ilgili bel ağrıları, özellikle fiziksel güce dayalı çalışanlarda sık görülür. İş yerinden ve çalışma koşullarından kaynaklanan pek çok nedeni vardır. Gövdeyi eğme bükme, aşırı fiziksel yük, sabit çalışma pozisyonu tetikleyici faktörlerdir. Akut yaralanmalar, sıklıkla ağır bir yükün kaldırılması ya da taşınması gibi bir kez aşırı yüke maruz kalma ile meydana gelir. Kişinin günlük hayatını devam ettirmesine engel olabilecek kadar şiddetli bel ağrısı ortaya çıkar. Ağrı genellikle birkaç gün içinde azalmaya başlar. Tedavi yaklaşımı olarak bu tip akut yüklenmelerin engellenmesinin yanı sıra istirahat, medikal tedaviler faydalı olacaktır. Omurga bölgesinde ağrıya neden olan bir diğer etken de bel fıtıkları olarak bilinen disk dejenerasyonudur. Kronik olarak omurganın yüklenmesine bağlı gelişir. İlk aşamada, kas spazmına bağlı mekanik ağrı, sırtın alt kısmında hissedilir. Daha sonra, disklerde dejenerasyon, omurlar arası mesafede azalma ve sinir köklerine basıya bağlı kronik bel ağrısı ile sonuçlanır. Ağrı, bir veya her iki bacağa yayılır. Sinir kökü basısına bağlı, keskin, bacağa yayılan bir ağrı ve his kaybı olabilir. Korunma için, mekanik destek kullanılması, yükün büyüklüğünün ve ağırlığının azaltılması, uygun çalışma pozisyonu, uzun süre ayakta kalmaktan kaçınma gibi önlemler alınabilir. Çalışma şartlarında iyileştirme ve istirahat ile sonuç alınamazsa, medikal tedavi, fizik tedavi veya cerrahi tedavi gerekebilir. Alt Ekstremite Problemleri Diz Bölgesinde Görülebilen Hastalıklar Diz eklemi, eklem bağları ile güçlendirilmiş olup iki adet çok kuvvetli iç bağ bulundurur. Bunlara ön ve arka çapraz bağlar denir. Ayrıca eklem içinde iki adet menisküs adı verilen yapı vardır. Bu bölgedeki kaslar arasında çok sayıda, sürtünmeyi önleyen, içi sıvı dolu destek yapıları olan bursa vardır. Direk bası uygulanması veya uzun süreli zorlanmalar sonucunda bursalarda meydana gelen iltihaplanmaya, bursit denilir. Bursitler Akut bursitler, bir travmadan saatler günler sonra şişlik ve iltihaplanma ile akut yani hızlı başlar. Birkaç gün veya haftada da düzelir. Dizde ağrı, kızarıklık, şişlik, hareket kısıtlılığı, yürüme güçlüğü vardır. Kronik bursitler, yavaş gelişirler. Zorlamaya ve tekrarlayan küçük travmalara bağlı ataklar görülebilir. Korunmada öncelikli amaç, maruziyetin önlenmesidir. Uygun çalışma pozisyonları, iş ortamı düzenlemeleri, aralıklı dinlenerek çalışma, dizlerin korunması gibi önlemler alınmalıdır. Dize darbe veya dizüstü düşme gibi lokal bir travma ya da uzun süre çömelerek çalışmaya bağlı olarak gelişir. Yer döşemeciler, madenciler, çatı ustaları, tesisatçılar bahçıvanlar, dekoratörler diz hasarları açısından yüksek riskli meslek gruplarıdır. Mesleki olarak diz eklem zedelenmeleri, zemin döşemesi işi gibi, dizin yere konarak ve çömelerek çalışılması gereken mesleklerde sık olarak ortaya çıkar. Zorlamanın kaldırılmasının yanı sıra diz altına yumuşak destekler konulması, çömelerek çalışma yerine eğer uygunsa, iş yapılan zeminin yükseltilmesi uygulanabilecek önlemlerdir. Diz eklemi zorlanmalarında, çapraz bağlarda veya menisküslerde yırtılmalar görülebilir. Şekil

8 Eklem boşluğu Arka çapraz bağ Uyluk kemiği menisküs Eklem yüzleri Ön çapraz bağ Şekil 1.2. Diz eklemi. (Gray s Anatomi Atlası) BTH larında, ağrı, hassasiyet, kuvvet kaybı, şişlik ve uyuşukluk sık görülen bulgulardır. Tendinitler Topuk arkasında yer alan kuvvetli ve kalın kirişe, aşil tendonu denir. Patelladan kaval kemiğine uzanan kirişe ise patella tendonu denir. Her iki tendon da zorlanmalarda iltihaplanabilir. Ön diz ağrısı ve ayak bileğinde ağrı ile seyreden bu problemlerde, etkenin ortadan kaldırılması ve değişik özel aletlerle kiriş gerginliğinin azaltılması ilk uygulamalardır. Diz ve ayak bileği çevresinde bağların esneme ve zorlanmaları da ağır yük taşıması yapılan işlerde çalışanlarda sık karşılaşılan problemleri oluşturur. TANI VE TEDAVİ Klinik BTH larında, ağrı, hassasiyet, kuvvet kaybı, şişlik ve uyuşukluk sık görülen bulgulardır. Bu durum, hareket kısıtlanmasına yol açar. Hareketsiz kalan eklem veya kaslarda, zamanla kalıcı bozukluklar ortaya çıkar. Kişi uzuvlarını hareket ettiremez hâle gelebilir. Bu durum, yaşam kalitesini düşürür, psikolojik bozukluklara yol açar ve iş kaybına sebep olur. Bulgular ani veya tedrici başlar. Hastalıklar zamanla ilerler. İlk dönemlerde, ki bu haftalar ve aylar sürebilir, çalışma esnasında ağrı ortaya çıkar, çalışmayı bırakınca genellikle geçer. Geri dönüşümlü olan birinci dönemde, çalışma kapasitesi etkilenmez. Tedavi edilmez veya önlem alınmazsa, şikayetler iş bitiminden sonra da devam eder. Aylarca süren ikinci dönemde, çalışma kapasitesi azalır. Daha sonra hastalık üçüncü döneme girer ki, aylar ve yıllar sürebilen bu dönemde, istirahat esnasında dahi şikayetler vardır. Hafif işleri bile yapamayacak derecede güç kaybı görülür. Tanı Bulgular ve yapılan işin sorgulanması, tanıda çoğu zaman yeterlidir. Ağrı, güçsüzlük, karıncalanma, iğnelenme, uyuşma, ellerde üşüme veya hassasiyet. İleri olgularda yorgunluk, motor fonksiyonlarda bozulma, hareket becerilerinde 8

9 azalma, kuvvet kaybı görülebilir. Fizik muayene, tanısal testler, radyolojik incelemeler tanıyı kesinleştirir. Tedavi Başlangıçta hastalığa sebep olan etken faktörlerinin düzeltilmesi, aşırı yüklenme ve pozisyon yani postür bozukluklarının önlenmesi, aralıklı dinlenerek çalışmanın önerilmesi, istirahat, soğuk veya sıcak uygulamaları, ilaçlar, atel adı verilen, eklemin hareketlerini sınırlayan cihazların kullanımı erken dönemde bulgularının düzelmesi için çoğu zaman yeterlidir. Bazı olgular akupunktür, işten uzaklaşma gibi tedavilerden yararlanabilir. İlerleyen dönemlerde, ilaçlı tedavi, fizyoterapi ve cerrahi tedavi gerekebilir. Akut KİS yaralanmalarında ise genel tedavi yaklaşımı, yaralanan bölgenin hareketsiz kılınması için alçı, atel gibi uygulamalar, ödem ve inflamasyonu azaltmak için soğuk uygulaması ve ilaçlı tedaviyi içerir. Bu tip yaralanmalardan sonra fonksiyonel olarak iyileşmenin sağlanması için rehabilitasyon unutulmamalıdır. RİSK FAKTÖRLERİ Ağır efor Yüksek yoğunlukta kuvvete maruz kalma, ağır yüklerin uzun süreli taşınması gibi durumlarda, dokularda aşırı yüklenmeler, omurgada disk zedelenmeleri görülebilir. Ağır kaldırma, itme, çekme, malzeme taşıma, gücü ve verimliliği iyi olmayan aletleri zorlama, vida sıkma gibi. Yapılan iş ve hareketlerin doğasına uygun basit ergonomik önlemlerin alınması, korunmada en önemli adımdır. Uygunsuz pozisyon Ayakta durma, boynu uzatarak veya bükerek çalışma, kolun omuz üzerinde çalışması, kolun baş üzerinde çalışması, dar alanda çalışma, şekli ve büyüklüğü uygun olmayan aletler ile çalışma, uygun olmayan bir masada bilgisayar kullanma, bileği zorlayarak çalışma, eğilerek çalışma gibi durumlar da dokularda aşırı yüklenmelere sebep olur. Uzun süre aynı pozisyonda kalma Cerrahlar, kuaförler gibi gün boyu ayakta durmak, gün boyu mikroskoba bakmak, gün boyu oturmak; sert bir zemin üzerinde saatlerce ayakta çalışmak gibi. Zamanla kasların hareket kapasiteleri daralır. Tekrarlanan hareketler Aynı kasların dinlendirilmeden devamlı kullanımı, kullanılan bölgede, bazı şikayetlere yol açar. Gıda sektöründe sürekli aynı kesim işlemini yapmak, inşaatta sürekli cıvata ve somun sıkma, bilgisayarda sürekli klavye veya fare kullanma, montaj hattında çalışma gibi. Çevresel faktörler Düşük veya yüksek sıcaklık, havalandırma ve aydınlatmanın yetersiz olması gibi durumlar vibrasyon maruziyeti mesleki KİS hastalıklarına yol açabilir. Darbeli matkap kullanmak, oyma, cilalama, tornalama, elektrikli testere kullanma, makineyle çim biçme gibi, vibrasyonlu aletler kullanmak veya vibrasyonlu makine üzerinde oturmak, dolaşım bozukluğu, sinir zedelenmesi gibi durumlara yol açabilir. 9

10 Psikososyal faktörler Uzun süreli mesai, sosyal desteğin yeterince sağlanamaması, sosyal ihtiyaçların karşılanamaması gibi durumlarda KİS olumsuz etkilenir. Mesleki KİS hastalıklarına yatkınlık oluşturduğu gibi tedaviye cevap alınamamasına da yol açar. Ergonomi; ideal insan, makine, çevre sistemi etkileşimini sağlayan bilim dalıdır. Uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılmalıdır. ÖNLEMLER İş aktiviteleri, çoğu zaman tekrarlanan hareketlerden oluşur. Vücudun uzun süre zorlayıcı pozisyonlarda kalması gerekebilir. Kullanılan alet ve makineler vücuda veya bir bölümüne titreşim iletebilir. Havalı alet kullanımlarında soğuk ve hava akımı etkilenmesi olur. Çoğu zaman da bu risk faktörleri birlikte görülür. Bunların çoğu önlenebilir. Çalışma ortamının doğru kurgulanması, uygun pozisyonda çalışma, uygun el aletleri kullanma bunların başında gelir. Ergonomik önlem tablolarından yararlanılabilir. Eğitim ve fizyolojik düzeltme egzersizleri önemlidir. Mesleki KİS hastalıklarının önlenmesinde, basit ergonomik önlemlerin alınması, en önemli adımdır. Ergonomi, yapılan iş, insan ve iş ortamı arasındaki ilişkiyi bilimsel olarak inceleyen, iş yükü ile çalışma gücünün dengelenmesini, çalışan sağlığının korunmasını ve üretimin artırılmasını amaçlayan bilim dalıdır. Ergonomi, işçinin sağlık ve güvenliğinin sağlanması için işin, alet, makine ve donanımın insanın antropometrik ölçülerine, gücüne ve kişisel özelliklerine uygun olarak tasarlanmasını amaçlar. Ergonomik yaklaşımlar ile yapılan iş ve hareketlerin doğasına uygun olumlu şartlar oluşturulur. İşe giriş muayenelerinde kas, eklem, kemik hastalıklarının varlığı araştırılmalı, uygun işe uygun insan kuralına göre işe yerleştirme yapılmalıdır. Düzenli olarak kontrol muayeneleri yapılmalı, etkilenmeler erken dönemde belirlenerek, iş ve iş yerine ait şartların düzeltilmesi sağlanmalıdır. Hastalığa neden olan iş ve iş yeri ile ilgili olumsuzluklar ve öneriler, işçiye ve işverene bildirilmelidir. Kullanılan alet ve makinelerin bakım onarımları düzeni izlenmeli, vibrasyon üretimleri ölçülmelidir. İşte tekrarlanan hareketler, sıklığı, duruş, ağır kaldırma koşulları izlenmelidir. Dakikada 10 kez malzeme tutma veya dakikada 20 kez tekrarlanan el hareketi veya yoğun tekrarlanan hareket; 1 kg dan ağır malzemenin elle tutulması ağır güç kullanımı olarak nitelenebilir. Son yıllarda mesleki alanda kas iskelet sistemi hastalıkları açısından var olan risklerin belirlenmesi ve alınacak önlemlerin değerlendirilebilmesi için çalışanların katılımı ile değerlendirmenin gerçekleştirildiği bir analiz metodu olan, Hızlı Maruziyet Değerlendirme (HMD) isimli bir yaklaşım geliştirilmiştir. Bu analizde, yapılan iş sırasında postür ve hareket değerlendirilmekte, maruz kalınan yükün ağırlığı, süresi, maruz kalınan vibrasyonun nitelikleri tanımlanmakta ve iş idamesinin güçlüğü gibi kriterler kullanılarak kas iskelet sistemi hastalıkları açısından risk belirlenmektedir. Bu risk verileri kullanılarak ergonomik değişiklik gerektiren iş noktaları saptanmakta, yapılan ergonomik değişikliklerin zaman içerisinde ortaya koydukları olumlu ya da olumsuz etkiler değerlendirilebilmekte ve yeni yapılacak ergonomik girişimler yönlendirilebilmektedir. Dikkat edilmesi gereken önlemlerden bazılarını şöyle sıralayabiliriz: Yük taşıma esnasında uygun pozisyonların kullanılması, gövdeye yaklaştırılarak kaldırılması gibi. Ağır yükler kaldırılacağı zaman, uygun aletlerin kullanılması (vinç kullanılması gibi) Yükün, mümkünse, bölünerek küçültülmesi 10

11 İtme- çekme esnasında, çift el kullanımı, postürün düzgün olması Vücut pozisyonunun düzgün olması, uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılması Aynı kas gruplarının uzun süre kullanılmasını önlemek için gerekirse değişik işlerde sırayla çalışılması Özet Mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları, kas iskelet sistemine ait yapılarla ilgili, iş ve iş yeri şartlarına bağlı olarak gelişen bozuklukları kapsar. Akut KİS problemleri hareket sistemine ait yapıların güçlü ve ani olarak aşırı yüklenmesi ile başlar. Sürekli tekrarlanarak, çalışanın biyomekanik kapasitesini aşan ve travma oluşturan hareketler sonucunda eklem, kas, kiriş ve diğer yumuşak dokularda bozulma, fonksiyon kaybı ve ağrı ile seyreden sendromlara birikimsel travma hastalıkları denir. BTH larında, ağrı, hassasiyet, kuvvet kaybı, şişlik ve uyuşukluk sık görülen bulgulardır. Bu durum, hareket kısıtlanmasına yol açar. Hareketsiz kalan eklem veya kaslarda, zamanla kalıcı bozukluklar ortaya çıkar. Başlangıçta, hastalığa sebep olan etken faktörlerinin düzelqlmesi, aşırı yüklenme ve postür bozukluklarının önlenmesi ve isqrahat, bulgularının düzelmesi için çoğu zaman yeterlidir. Mesleki KİS hastalıkları için risk faktörleri, ağır efor, uygunsuz pozisyon, uzun süre aynı pozisyonda kalma, tekrarlanan hareketler, çevresel faktörler ve psikososyal faktörler olarak sıralanır. Mesleki KİS hastalıklarından korunma ve tedavi açısından alınabilecek en temel önlem, hareket sistemine ait dokuların yük taşıma kapasitesi ile işin gerekqrdiği yüklenmeyi dengede tutabilecek çalışma şartlarının oluşturulmasıdır. İdeal insan, makine, çevre sistemi etkileşimini sağlayan ergonomi bilimi, mesleki KİS hastalıklarının önlenmesinde önemli bir yere sahipqr. İşe giriş muayeneleri ve peryodik muayene ve kontroller yapılarak, iş ve iş yeri ile ilgili aksaklıklar tespit edilmeli ve işçi ve işverene bilgi verilmelidir. 11

12 Ödev Bilgisayar başında uzun süre çalışmak zorunda olan kişiler için en uygun ergonomik çalışma düzeni nasıl olmalıdır? Ergonomi bilimi hakkında bilgi toplayınız. Ağır yüklerin taşınmasında kullanılan aletleri araş0rınız. Bel bölgesini kuvvetlendiren hareketleri araş0rınız. Hazırladığınız ödevi sistemde ilgili ünite başlığı al0nda yer alan ödev bölümüne yükleyebilirsiniz. 12

13 DEĞERLENDİRME SORULARI Değerlendirme sorularını sistemde ilgili ünite başlığı altında yer alan bölüm sonu testi bölümünde etkileşimli olarak cevaplayabilirsiniz. 1. Aşağıdaki ifadelerden hangisinde mesleki kas iskelet sistemi hastalıklarının önemi en iyi şekilde vurgulamıştır? a) Maliyeti yüksek olmakla birlikte, basit tedbirlerle önlenebilir. b) Mutlaka cerrahi tedavi gerektirir. c) Tanı konulması güçtür. d) Çalışanlardan kaynaklanır. e) İş gücü kaybı sebeplerinde son sıralardadır. 2. Aşağıdakilerden hangisi mesleki KİS hastalıklarının sebeplerinden biri değildir? a) Uzun süreli ve tekrarlayan hareketler b) Organizmanın kapasitesini aşan yüklenmeler c) Vibrasyon d) Ergonomik düzenlemeler e) Uzun süre, sabit duruş 3. Aşağıdakilerden hangisi mesleki KİS hastalıklarında görülen bulgu ve şikâyetlerden biri değildir? a) Ağrı b) Kaşıntı c) Şişme d) Hareket kısıtlılığı e) His kaybı ve uyuşukluk 4. Reynoud hastalığı için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? a) El ve ayak parmaklarında görülür. b) Soğuğa maruz kalmak, hastalığı tetikler. c) Vibrasyon, hastalığın sebeplerinden birisidir. d) Ciltte renk değişikliği görülür. e) Sinir sıkışmasından kaynaklanır. 5. Aşağıdakilerden hangisi, karpal tünel sendromu için söylenemez? a) Bileğe uzun süre aşırı güç uygulanması tetikler. b) Bileğin uzun süre zorlayıcı pozisyonda kalması sebeplerden biridir. c) El kol titreşimleri bu duruma yol açabilir. d) Sinir sıkışması sonucunda gelişen bir durumdur. e) Bu bir kemik hastalığıdır. 13

14 6. Tendinitler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? a) Sıcak uygulamak, tedavi yöntemlerinden birisidir. b) Kasların kirişlerinde görülen bir çeşit iltihaplanmadır. d) Tendon zamanla kalınlaşabilir. c) Tekrarlayan gerilme, kasılma, vibrasyon gibi hareketler tetikler. e) Uzun sürede gelişen kronik bir olaydır. 7. Tenisçi dirseği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a) Kırık sonucunda gelişir. b) Dirsek ekleminde görülen çıkıklardır. c) Elin aşırı kullanımı sonucunda oluşan bir çeşit tendinittir. d) Kolun iç tarafında ağrı olur. e) Kısa sürede gelişen akut bir olaydır. 8. Aşağıdakilerden hangisi mesleki KİS hastalıkları için bir risk faktörü değildir? a) Yüksek miktarda kuvvete maruz kalma b) Ergonomik cihazların kullanımı c) Uygun olmayan postürde çalışma d) Yüksek veya düşük ısı e) Tekrarlayan hareketler 9. Aşağıdakilerden hangisi mesleki KİS hastalıklarından korunma kriterleri arasında yer almaz? a) Yükün yer değişimi için tekerlekli cihazlar kullanılması b) Sık sık pozisyon değiştirerek değişik kasların çalıştırılması c) Eldiven gibi koruyucu aletlerin kullanılması d) Aktivitenin sık tekrarlarla kesilmesi e) Pozisyonun değiştirilmesinin engellenmesi 10. Aşağıdakilerden hangisi mesleki KİS hastalıklarının tedavisinde ilk uygulanması gereken adımlardan biri değildir? a) Hastalığa sebep olan durumun ortadan kaldırılması b) Cerrahi operasyonlar c) Ergonomik aletlerin kullanılması d) Etkilenen uzvun istirahat ettirilmesi e) Destekleyici veya koruyucu aletler kullanılması Cevap Anahtarı 1.A, 2.D, 3.B, 4.E, 5.E, 6.A, 7.C, 8.B, 9.E, 10.B 14

15 YARARLANILAN VE BAŞVURULABİLECEK DİĞER KAYNAKLAR Mehmet BERK, Dr. Buhara ÖNAL, Dr. Rana GÜVEN,(2011) Meslek Hastalıkları Rehberi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü (İSGGM) Mehmet Berk, Nefise Burcu Ünal, Ali Rıza Ergun, Nuri Vidinli, Emine Kaplan, Meslek Hastalıkları ve İş ile İlgili Hastalıklar Tanı Rehberi T.C. Çalışma Ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Lider Konu Anlatımlı İş Yeri Hekimliği Temel Eğitim Kitabı Buckle PW, Devereux JJ. The nature of work- related neck and upper limb musculoskeletal disorders. Appl Ergon May;33(3): Mattioli S, Brillante R, Zanardi F, Bonfiglioli R. Occupational (and non- occupational) risk factors for musculoskeletal disorders. Med Lav May- Jun;97(3): Özcan, E. (2002) İşe Bağlı Bel Ağrısı, Ayşegül, K, Bel Ağrısı, Tanı ve Tedavi, Nobel Kitabevi, İş sağlığı ve Güvenliği dergisi, sayı 34, özel sayı Mesleki Kas İskelet Sistemi Hastalıkları, Nisan- Mayıs- Haziran 2007, Melhorn JM, Gardner P, (2004) How We Prevent Prevention of Musculoskeletal Disordes in the Workplace Silverstein B, ve Clark R, (2004) Interventions to reduce work- related musculoskeletal disordes Dul J, (2004) How can Interventions on Work- related Musculoskeletal Disorders, Successfully be İntegrated İnto the Business World Drake L R, Gray s Anatomi Atlası Güneş kitabevi 15

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı OFİS ERGONOMİSİ Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı SUNUM PLANI Ofiste kas iskelet sistemi problemleri gelişiminin sebepleri Sık karşılaşılan problemler Korunma

Detaylı

Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle

Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle Doç. Dr. Onur POLAT Spor yaralanmaları sportif aktivite sırasında meydana gelen yaralanmaların genel adıdır. Normal yaşamda yaralanmalar sıklıkla dış etkilerle gelişirken, spor yaralanmalarında hem dış

Detaylı

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI

İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI İŞ İLE İLİŞKİLİ KAS İSKELET SİSTEMİ BOZUKLUKLARI Öğr. Gör. Uzm. Dr. Banu DİLEK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Öğrenme Hedefleri İşe bağlı KİS bozukluğu

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi?

Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi? Ergonomik Riskler ve Sağlığa Etkileri Dr. Dilek TĐRYAKĐ Ergonomi, Nükleer Felaketleri Önler mi? Ergonomi Đşi ve işyerini, insan vücudunun yetenekleri ve sınırları ile uyumlu olacak şekilde tasarlayan bilim

Detaylı

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri İster amatör olarak spor yapın, isterseniz profesyonel sporcu olun, başınıza en sık gelen olaylardan biridir sakatlanmak. Yazan: Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları

Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Büro çalışanlarında kas iskelet sistemi sorunları Doç Dr Mustafa Akif SARIYILDIZ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon AD 2014 İşe bağlı kas iskelet sistemi hastalıkları (İKİH)

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

MENİSKÜS ZEDELENMELERİ

MENİSKÜS ZEDELENMELERİ MENİSKÜS ZEDELENMELERİ Diz eklemi uyluk (femur) ve kaval (tibia) kemikleri arasında kusursuz bir uyum içinde çalışır. Bu uyumun sağlanmasında, diz içerisinde yer alan menisküs denilen yarım ay şeklindeki

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Giriş Birinci Bölüm ERGONOMİYE GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Giriş Birinci Bölüm ERGONOMİYE GİRİŞ İÇİNDEKİLER Giriş... 1 Birinci Bölüm ERGONOMİYE GİRİŞ I. Ergonomi... 5 II. Ergonomist... 7 III. Ergonominin Tarihi Gelişimi... 7 A. Dünya da Ergonominin Gelişimi... 8 B. Türkiye de Ergonominin Durumu...

Detaylı

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım Kırık Nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden oluşabilir. Yaşlılık ile birlikte kendiliğinden kırık oluşma riski

Detaylı

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org)

Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Türkiye de İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Koşullarının İyileştirilmesi Projesi (www.isgip.org) Bu proje Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Improvement of Occupational

Detaylı

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri Çalışma alışma Ergonomisi Temel Ergonomi İlkeleri Temel Ergonomi İlkeleri İşçi sağlığı ve güvenliği açısından işyeri koşullarının izlenerek ergonomik prensiplerin uygulanması ve problemlerin çözülmesi

Detaylı

Giriş. sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur

Giriş. sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur Giriş Bernardino Ramazzini (1713), işte yapılan sert ve düzensiz hareketler doğal olmayan duruş şekilleri hastalıklara neden olur Gray (1893), Çamaşırcı kadınlarda ortaya çıkan el bileği incinmelerini

Detaylı

Konu: Bilişim Teknolojileri Kullanımı ve Sağlık. Aydın MUTLU İstanbul

Konu: Bilişim Teknolojileri Kullanımı ve Sağlık. Aydın MUTLU İstanbul Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi 5.Sınıf Konu: Bilişim Teknolojileri Kullanımı ve Sağlık 5.Hafta Aydın MUTLU 2016 - İstanbul YANLIŞ BİLGİSAYAR KULLANIMINDA OLUŞABİLECEK SAĞLIK SORUNLARI Bilgisayarla

Detaylı

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR İŞYERİ EGZERSİZLERİ Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR EGZERSİZLERİ Günümüzde, özellikle endüstriyel toplumlarda aktif olmayan yaşam şekli, ergonomik olmayan çalışma koşulları ve İŞYERİEGZERSİZLERİ

Detaylı

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Sağlık Bülteni İLK YARDIM ODTÜ G. V. ÖZEL MERSİN OKULLARI Mayıs 2014 BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM Kırık nedir? Kırık, kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklar darbe sonucu ya da kendiliğinden

Detaylı

SPOR YARALANMALARINDA TEDAVİ YÖNTEMLERİ PROF.DR. MİTAT KOZ

SPOR YARALANMALARINDA TEDAVİ YÖNTEMLERİ PROF.DR. MİTAT KOZ SPOR YARALANMALARINDA TEDAVİ YÖNTEMLERİ PROF.DR. MİTAT KOZ Doku İyileşmesi Doku İyileşmesi İnflamatuvar dönem Tamir ve yenilenme fazı Yeniden şekillenme (remodeling) fazı İnflamatuvar Dönem Inflamasyon

Detaylı

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMA Kırık: Kemik dokusunun bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Çeşitleri: Kapalı kırık: Deri bütünlüğünün bozulmadığı, çevre dokularının ve organların çok fazla zarar görmediği kırıklardır.

Detaylı

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma

Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Diş hekimlerinde Bel Ağrısından Korunma Hastalığın en güzel ilacı, o hastalıktan korunmanın çarelerini öğrenmektir. HİPOKRAT Bu sunumun amacı; bel ağrısından korunmak için doğru oturuş, doğru çalışma ve

Detaylı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı

Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı BİLGİSAYAR NEDİR? Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı ŞEYDA BETÜL KÖSE UFUK TAŞDURMAZLI 1 www.bilgisayarnedir.net 2 Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Sağlıklı Bilgisayar Kullanımı Klavye veya fare kullanımı ciddi

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği)

OMUZ AĞRISI. Klaviküla (Köprücük Kemiği) OMUZ AĞRISI OMUZ AĞRISI Çoğu kişinin omuz olarak tanımladığı organımız, sırtımızı kaşımaktan smaç vurmaya kadar birçok kol hareketini yapmamızı sağlayan, tendon ve kaslara bağlanan bir dizi eklemden oluşur.

Detaylı

ÖN ÇAPRAZ BAĞ ZEDELENMELERİ

ÖN ÇAPRAZ BAĞ ZEDELENMELERİ ÖN ÇAPRAZ BAĞ ZEDELENMELERİ Diz eklemi çepeçevre bağlarla desteklenen ve cildin altında kaslarla çevrili olmadığı için de travmaya son derece açık olan bir eklemdir. Diz ekleminde kayma, menteşe ve dönme

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet PEKER A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

Prof. Dr. Ahmet PEKER A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Prof. Dr. Ahmet PEKER A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı 1957 Karaağaç, Gömeç Balıkesir Selçuk Üni. Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Bşk - İş Güvenliği, Ergonomi, İnsan Mühendisliği, İş Etüdü

Detaylı

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ ERGONOMİNİN TANIMI: Ergo: İş Nomos: Bilim (Yasalar) Ergonomi: İşbilimi(Yunanca) Ergonomi, insanın davranışsal ve biyolojik özelliklerini inceleyerek

Detaylı

BÜRO ERGONOMİSİ. Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü

BÜRO ERGONOMİSİ. Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü BÜRO ERGONOMİSİ Bursa Teknik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Koordinatörlüğü BÜRO ERGONOMİSİ AÇISINDAN NE DURUMDAYIZ? Çalıştığınız büro YETERİNCE büyük mü? Çalıştığınız büro YETERİNCE aydınlık mı?

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Academy of B&M. Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Academy of B&M Ortopedist gözü ile Bale Doç. Dr. Haluk H. ÖZTEKİN İzmir Buca Özel Tınaztepe Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Bale Sanatı İdeal Balerin Yapısı Balenin Faydaları Bale Yaralanmaları

Detaylı

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi

Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Spor Yaralanmalarında Konservatif Tedavi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Üniversitesi Yumuşak doku injurisi Kas, tendon ve bağ yaralanmalarını kapsar. Strain: Kas ve tendonların aşırı yüklenmesi veya

Detaylı

ELLE KALDIRMAve TAŞIMAİŞLERİNDE İ S G.

ELLE KALDIRMAve TAŞIMAİŞLERİNDE İ S G. ELLE KALDIRMAve TAŞIMAİŞLERİNDE İ S G http://www2.worksafebc.com/publications/multimedia/videos.asp?reportid=36871 ELLE KALDIRMA VE TAŞIMA İŞLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ

BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ 2014 BİLGİSAYAR KULLANANLARDA KAS İSKELET HASTALIKLARINDAN KORUNMA VE ERGONOMİ Prof. Dr. Emel Özcan İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI KAS İSKELET

Detaylı

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Ergonomi ile Verimlilik Paneli Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Uludağ Üniversitesi Endüstri Müh. Böl. 13.05.2010 BURSA ERGONOMİ Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen; bilimsel

Detaylı

ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ

ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; elle taşıma işlerinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle sırt ve bel incinmelerinden, çalışanların korunmasını

Detaylı

BEL AĞRISI. Prof. Dr. Necdet Altun. Nedenleri. Korunma. www.necdetaltun.com

BEL AĞRISI. Prof. Dr. Necdet Altun. Nedenleri. Korunma. www.necdetaltun.com BEL AĞRISI Nedenleri Korunma Prof. Dr. Necdet Altun www.necdetaltun.com OMURGAMIZIN YAPISI Omurga, kas-iskelet ve hareket sisteminin en önemli yapılarından biridir. Gövdenin orta direğini oluşturur, ona

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün; Epilepsi bir kişinin tekrar tekrar epileptik nöbetler geçirmesi ile niteli bir klinik durum yada sendromdur. Epileptik nöbet beyinde zaman zaman ortaya çıkan anormal elektriksel boşalımların sonucu olarak

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve

İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve MESLEKİ RİSKLER VE İŞ HİJYENİ İş Hijyeni; İşyerinde oluşan hastalığa neden olan, sağlık ve iyilik ilik halini i bozan, işçiler il ve toplumdaki bireyler arasında önemli ölçüde huzursuzluk ve verimsizlik

Detaylı

İnmede Tedavisi BR.HLİ.102

İnmede Tedavisi BR.HLİ.102 BR.HLİ.102 Serebral Felç (İnme) ve Spastisitede Botoks Spastisite Nedir? Spastisite belirli kasların aşırı aktif hale gelerek, adale katılığına, sertliğine ya da spazmlarına neden olmasıyla ortaya çıkan

Detaylı

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI

30.10.2013 BOYUN AĞRILARI BOYUN AĞRILARI BOYUN ANOTOMISI 7 vertebra, 5 intervertebral disk, 12 luschka eklemi, 14 faset eklem, Çok sayıda kas ve tendondan oluşur. BOYNUN FONKSIYONU Başı desteklemek Başın tüm hareket

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti

Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti Kaynak: Forum Media Yayıncılık; İş Sağlığı ve Güvenliği için Eğitim Seti İnsan, araç - gereç, çevre koşullarının etkileşimini inceleyen ve bu etkileşmeyle ortaya çıkan fiziksel ve psikososyal sorunların

Detaylı

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak.

Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Yrd. Doç. Dr : Tanju ÇELİK MKÜ. Tıp Fak. Ağrı Ağrının tanımı Uluslararası Ağrı Araştırmaları Teşkilâtı tarafından 1979 yılında şu şekilde yapılmıştır: "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan,

Detaylı

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK

KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK KİNEZYOLOJİ ÖĞR.GÖR. CİHAN CİCİK 1 EKLEM 2 EKLEM Vücudumuza stresle en çok karşı karşıya kalan yapılardan biri eklemdir. Kas fonksiyonundan kaynaklanan gerilim ve gravitasyonel reaksiyonlardan kaynaklanan

Detaylı

MESLEKİ KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI VE ERGONOMİ

MESLEKİ KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI VE ERGONOMİ 1 MESLEKİ KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI VE ERGONOMİ MESLEKSEL KAS İSKELET SİSTEMİ HASTALIKLARI GENEL BİLGİ Hizmet sektöründeki gelişmeler, büro türü çalışmalar ve özellikle de bilgisayarların günlük

Detaylı

İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası (35/2008 sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük

İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası (35/2008 sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası ( sayılı Yasa) 44 üncü Madde Altında Yapılan Tüzük Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası nın 44 üncü maddesinin kendisine verdiği yetkiye

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

FTR 208 Kinezyoloji II. El bileği II. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 208 Kinezyoloji II. El bileği II. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 208 Kinezyoloji II El bileği II yrd. doç. dr. emin ulaş erdem EL BİLEGİ LİGAMENTLERİ El bileği ligamentlerinin çoğu küçüktür ve izole etmesi zordur. Bununla birlikte göze çarpmayan doğaları kinezyolojik

Detaylı

OMUZ VE DİRSEK BÖLGESİ YARALANMALARI

OMUZ VE DİRSEK BÖLGESİ YARALANMALARI OMUZ VE DİRSEK BÖLGESİ YARALANMALARI Doç. Dr. Nuri Aydın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı nuri.aydin@istanbul.edu.tr YARALANMA TravmaRk Ani fiziksel

Detaylı

Yöntemleri Uygulanarak Ergonomik Risk Değerlendirilmeleri

Yöntemleri Uygulanarak Ergonomik Risk Değerlendirilmeleri Zor Meslek Gruplarına Ait İşçi Duruşlarının umedergonomi Yazılımı ile REBA ve RULA Yöntemleri Uygulanarak Ergonomik Risk Değerlendirilmeleri WWW.AKROMUHENDISLIK.COM MEHMET EROL ÇAKIR BİLGİSAYAR MÜHENDİSİ

Detaylı

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması :

3- Destek ve Hareket Sisteminin (Kasların) Çalışması : KAS SİSTEMİ İskelet sistemindeki kemiklerin üzerini örten, iç organların yapısına katılarak vücudun ve iç organların hareket etmesini sağlayan kasların oluşturduğu sisteme kas sistemi denir. a) Kasların

Detaylı

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG Sıra no: 38 Amaç Öğrenim hedefleri EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA İSG Ekranlı Araçlarla yapılan çalışmalarda İSG hakkında bilgi edinmek. Ekranlı araçlarla yapılan çalışmalardan kaynaklanabilecek İSG riskleri,

Detaylı

HASTAYA POZİSYON VERME TALİMATI

HASTAYA POZİSYON VERME TALİMATI SAYFA NO 1/5 1. AMAÇ: Hastanın mevcut anatomik pozisyonunu koruyarak günlük yaşam aktivitelerini sağlamak ve olası komplikasyonları önlemeye yönelik standart bir yöntem belirlemektir. 2. KAPSAM: Bu protokol,

Detaylı

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ

MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ MONTAJ HATLARINDA ÇALIŞMA DURUŞLARININ REBA YÖNTEMİ İLE ANALİZİ VE ERGONOMİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Arş. Gör. Yakup ATASAGUN Prof. Dr. Ahmet PEKER (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (Endüstri

Detaylı

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar

İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar İSG 5003 İş ve Sağlık İlişkisinde Temel Kavramlar Güz 2014 Prof.Dr.O.Alp ERGÖR DEÜ Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi İSAMER DEÜ Hastanesi Çalışan Sağlığı Birimi

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma Ergonomi Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını

Detaylı

EL ALETLERİ ELLE TAŞIMA

EL ALETLERİ ELLE TAŞIMA EL ALETLERİ ELLE TAŞIMA Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi MADDE 8 (1) İşveren; elle taşıma işlerinde çalışanların ve/veya temsilcilerinin, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin

Detaylı

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR

AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR AMBULASYONA YARDIMCI CİHAZLAR DOÇ. DR. MEHMET KARAKOÇ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR AD. Diyarbakır 30.10.2013 1 YARDIMCI CİHAZLAR Mobilitenin sağlanması rehabilitasyonun en önemli hedeflerinden

Detaylı

Train Aktif Destekleri Daha hızlı hareket için. Motion is life. www.bauerfeind.com. Motion is life. www.bauerfeind.com

Train Aktif Destekleri Daha hızlı hareket için. Motion is life. www.bauerfeind.com. Motion is life. www.bauerfeind.com DESTEKLER VE ORTEZLER KOMPRESYON ÇORAPLARI TABANLIK VE AYAKKABILAR ÖLÇÜM TEKNOLOJİ S İ DESTEKLER VE ORTEZLER Rev. 0-03/10_19000060009012 Bauerfeind AG Triebeser Strasse 16 07937 Zeulenroda-Triebes Germany

Detaylı

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi İçindekiler Bel fıtığı nedir? 4 Bel fıtığı teşhisi nasıl yapılır? 6 Bel fıtığı tedavisi nasıl yapılır? 7 Barricaid için bir aday

Detaylı

İliotibial Bant Sendromu

İliotibial Bant Sendromu İliotibial Bant Sendromu Doç. Dr.Tahsin Beyzadeoğlu Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Snapping Hip Kalça hareketlerinde ağrılı veya ağrısız atlama hissi, ses duyma

Detaylı

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi:

Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım. Anatomi. Anatomi. Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Omuz kompleksi: Omuz Ağrısı olan Hastaya Yaklaşım Dr.Erkan Göksu Acil Tıp A.D. Anatomi Omuz kompleksi: Humerus Klavikula Skapula tarafından oluşturulmuştur. Omuz eklemini oluşturan kemik yapı Anatomi Dört eklem Akromioklavikular

Detaylı

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur.

KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER. Kasların regenerasyon yeteneği yok denecek kadar azdır. Hasar gören kas dokusunun yerini bağ dokusu doldurur. KASLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER Canlılığın belirtisi olarak kabul edilen hareket canlıların sabit yer veya cisimlere göre yer ve durumunu değiştirmesidir. İnsanlarda hareket bir sistemin işlevidir. Bu işlevi

Detaylı

Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti İÇİNDEKİLER

Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti İÇİNDEKİLER Kitap Temini için: DİNÇ OFSET Matbaacılık San. Tic. Ltd. Şti. 0541 254 62 30 959 sayfa İÇİNDEKİLER Bölüm 1 ŞANTİYELERDE SIK KARŞILAŞILAN TEHLİKELER VE ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER Şantiyelerde sık karşılaşılan

Detaylı

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır.

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri iki kalça kemiği ile omurganın kuyruk sokumu kemiği arasında oluşan pelvis (leğen kavşağı) ile başlar.

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

FTR 207 Kinezyoloji I. Dirsek ve Önkol Kompleksi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 207 Kinezyoloji I. Dirsek ve Önkol Kompleksi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 207 Kinezyoloji I Dirsek ve Önkol Kompleksi yrd. doç. dr. emin ulaş erdem GİRİŞ 3 KEMİK 4 EKLEM Humeroulnar Humeroradial Prox. Radioulnar Distal radioulnar MID-DISTAL HUMERUS ULNA - RADIUS VALGUS

Detaylı

admin tarafından yazıldı. Pazartesi, 05 Kasım :00 - Son Güncelleme Pazartesi, 05 Kasım :49

admin tarafından yazıldı. Pazartesi, 05 Kasım :00 - Son Güncelleme Pazartesi, 05 Kasım :49 DİRSEK Dirsek eklemimiz üç kemikten oluşur. Humerus (dirsekten yukarıdaki tek kemik),radius ve ulna (Bunlar dirsekle el bilek arasında iki uzun kemiktir.) Humerus kemiği dirsek ekleminde iki boğuma ve

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALAR

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALAR EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALAR EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALAR Konunun Genel Amacı Katılımcıların, ekranlı araçlarla yapılan çalışmalarda oluşabilecek riskler ve bunlara karşı alınması gereken iş sağlığı ve

Detaylı

TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE

TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE 1 TEMEL İLK YARDIM VE ACİL MÜDAHALE GİRİŞ : Bir yaralı, hasta ya da kazazedeye ilk yardım yapabilmek ya da herhangi bir yardımda bulunabilmek için, öncelikle gerekenlerin doğru yapılabilmesi için, insan

Detaylı

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI

MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI MADEN İŞKOLUNDA MESLEK HASTALIKLARI Dr. Buhara Önal ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü Meslek Hastalığı 506 s. Sosyal Sigortalar Kanunu 11. md Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre

Detaylı

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır.

Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri üst extremiteye uygun olarak sınıflandırılmıştır. Alt extremite kemikleri iki kalça kemiği ile omurganın kuyruk sokumu kemiği arasında oluşan pelvis (leğen kavşağı) ile başlar.

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA

Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Yazar Ad 125 Prof. Dr. Mehmet BEYAZOVA Beş ergin insandan dördü bel ağrısı yaşamaktadır. İşyerinizde, dışarda veya evde yaptığınız işler, hareketler belinizi ağrıtabilir. Bulaşık yıkama, evi süpürme,

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri)

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) 1. Doğru postür Ayaklar omuz genişliğinde açık, dizler hafif bükük, pelvis arkada, omurga düz, omuzlar dışarıda baş yukarıda dik olarak ayakta dur 2. Abdominal

Detaylı

SESİN FREKANSI ; SESİN FREKANSI ORTAMDAKİ SESİN TİTREŞİMİDİR.BİRİMİ HZ DİR. SESİN ŞİDDETİ ;SESİN ORTAMA YAPTIĞI BASINÇTIRÇBİRİMİ DESBİBELDİR.

SESİN FREKANSI ; SESİN FREKANSI ORTAMDAKİ SESİN TİTREŞİMİDİR.BİRİMİ HZ DİR. SESİN ŞİDDETİ ;SESİN ORTAMA YAPTIĞI BASINÇTIRÇBİRİMİ DESBİBELDİR. GÜRÜLTÜ TİTREŞİM SESİN FREKANSI ; SESİN FREKANSI ORTAMDAKİ SESİN TİTREŞİMİDİR.BİRİMİ HZ DİR. SESİN ŞİDDETİ ;SESİN ORTAMA YAPTIĞI BASINÇTIRÇBİRİMİ DESBİBELDİR. İNSANDA DUYMA EŞİĞİ 0 DB ; AĞRI EŞİĞİ İSE

Detaylı

EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1

EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1 İşyeri Egzersizleri EL VE EL BĠLEKLERĠ Egzersiz 1 Ellerinizi önünüzde avuç içleri birbirine temas eder şekilde birleştiriniz. Ellerinizi avuç içleri yapışık olarak, hafif bir gerilme hissedene kadar aşağı

Detaylı

Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen

Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen hemen tüm insanlar değişik nedenlerle baş ağrısından

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KANAMALARDA İLKYARDIM BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Kanama

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

SERVİKAL DİSK HERNİSİ

SERVİKAL DİSK HERNİSİ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL DİSK HERNİSİ (Boyun Fıtığı) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ SERVİKAL MYELOPATİLİ HASTALARIN YAKINMALARI Omurga, omur denilen

Detaylı

EKSERSİZ PROGRAMLARI

EKSERSİZ PROGRAMLARI EKSERSİZ PROGRAMLARI Satranç sporcuları için sırt, bel, omuz, göğüs, ense ve boyun kaslarının geliştirilmesi önemlidir. Bunun için değişik kas guruplarını güçlendirmek amacıyla iki ayrı eksersiz programı

Detaylı

İNSAN ERGONOMİ İŞ YERİ İŞ DİZAYNI

İNSAN ERGONOMİ İŞ YERİ İŞ DİZAYNI ERGONOMİ Ergonomi kısaca; insan faaliyetlerinin işe, aletlere, makinelere, üretim sistemlerine ve çalışma ortamlarına etkili bir uyum sağlamasına yönelik bilgiler topluluğu olarak adlandırılabilir. İNSAN

Detaylı

AÇIK OCAK YÖNTEMİ İLE ÇALIŞILAN BİR MADENDE ERGONOMİK RİSKLERİN ANKET YOLUYLA DEĞERLENDİRİLMESİ

AÇIK OCAK YÖNTEMİ İLE ÇALIŞILAN BİR MADENDE ERGONOMİK RİSKLERİN ANKET YOLUYLA DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AÇIK OCAK YÖNTEMİ İLE ÇALIŞILAN BİR MADENDE ERGONOMİK RİSKLERİN ANKET YOLUYLA DEĞERLENDİRİLMESİ Bahar BOĞA (İş Sağlığı

Detaylı

Hammertoe Düzeltme Sistemi

Hammertoe Düzeltme Sistemi Hammertoe Düzeltme Sistemi MUTLU AYAKLAR YİNE BURADA! BU YENİ, KABLOSUZ PROSEDÜR HAKKINDA SEVİNİLECEK BİR ŞEY nextradesis/nex*tra*de*sis/ (-de sis) interfalanjiyel eklemin cerrahi fiksasyonudur, ve hassaslık,

Detaylı

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1

ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU. 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup. Sayfa 1 1.Grup 3.Grup 2.Grup 4.Grup ACİL-ORTOPEDİ TRAVMATOLOJİ BLOĞU 31.8.2015 16.11.2015 8.2.2016 18.4.2016 08:30 Eklem ağrısı / şişliği Atst Aylin REZVANİ FİZİK TEDAVİ PAZARTESİ Artrit T Aylin REZVANİ FİZİK

Detaylı