TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD"

Transkript

1 TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN Haziran 2007 ICS ; YILDIRIMDAN KORUNMA BÖLÜM 3: YAPILARDA FİZİKSEL HASAR VE HAYATİ TEHLİKE Protection against lightning Part 3: Physical damage to structures and life hazard TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA

2 Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz. Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız. Kalite Sistem Belgesi İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir. Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası) TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü nün garantisi altında olduğunu ifade eder. TSEK Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası) TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü nün garantisi altında olduğunu ifade eder. DİKKAT! TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir garanti söz konusu değildir. Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geniş bilgi Enstitümüzden sağlanabilir. TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR.

3 Ön söz - Bu standard, CENELEC tarafından kabul edilen EN (2006) standardı esas alınarak TSE Elektrik İhtisas Grubu na bağlı Elektroteknik Güvenlik ve Aydınlatma Özel Daimi Komitesi nce hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulu nun 05 Haziran 2007 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir. - EN :2006 da IEC (2006) dan farklı olarak yapılmış olan değişiklikler metinde tek düşey (I) çizgilerle gösterilmiştir. - Bu standardın kabulü ile TS 622 (1990) ve TS IEC (2002) iptal edilmiştir. - Bu standardda kullanılan bazı kelime ve/veya ifadeler patent haklarına konu olabilir. Böyle bir patent hakkının belirlenmesi durumunda TSE sorumlu tutulamaz.

4 İçindekiler 0 Giriş Kapsam Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar Terimler ve tarifleri Yıldırımdan korunma sistemi, LPS Dış yıldırımdan korunma sistemi Korunacak yapılardan ayrılmış dış yıldırımdan korunma sistemi Korunacak yapılardan ayrılmamış dış yıldırımdan korunma sistemi İç yıldırımdan korunma sistemi Hava sonlandırma sistemi İniş iletken sistemi Halka iletken Toprak sonlandırma sistemi Topraklama elektrotu Halka topraklama elektrotu Temel topraklama elektrotu Konvansiyonel topraklama empedansı Toprak sonlandırma gerilimi LPS nin doğal bileşeni Bağlama bileşeni Sabitleme bileşeni Metal tesisat Dış iletken bölümler Elektrik sistemi Elektronik sistem İç sistemler Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması Kuşaklama barası Kuşaklama iletkeni Birbirine bağlı takviye çeliği Tehlikeli kıvılcım atlaması Ayırma mesafesi Parafudur, SPD Deney ek yeri LPS sınıfı Yıldırımdan korunma tasarımcısı Yıldırımdan korunma tesisatçısı Patlama riskine sahip yapılar Yıldırımdan korunma sistemi (LPS) LPS sınıfı LPS nin tasarımı Betonarme yapılarda çelik iskeletin sürekliliği Dış yıldırımdan korunma sistemi Genel Hava sonlandırma sistemleri İniş iletken sistemi Toprak sonlandırma sistemi Bileşenler Malzeme ve boyutlar İç yıldırımdan korunma sistemi Genel Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması Dış LPS nin elektriksel yalıtımı LPS nin bakımı ve muayenesi Muayenelerin uygulanması Muayenelerin sırası Bakım... 24

5 8 Dokunma ve adım gerilimlerinden dolayı canlılara verilecek zarara karşı koruma tedbirleri Dokunma gerilimlerine karşı koruma tedbirleri Adım gerilimlerine karşı koruma tedbirleri Ek A Hava sonlandırma sisteminin konumlandırılması Ek B Tehlikeli kıvılcım atlamasını önlemek için giren kablo ekranının en küçük kesiti Ek C (Bilgi için) Yıldırım akımının iniş iletkenleri arasında bölünmesi Ek D (Bilgi için) Patlama riski bulunan yapılardaki LPS için ilâve bilgi Ek E (Bilgi için) Yıldırımdan korunma sistemlerinin tasarımı, yapımı, bakımı ve muayenesi için kılavuz Kaynaklar

6

7 Yıldırımdan korunma - Bölüm 3: Yapılarda fiziksel hasar ve hayati tehlike 0 Giriş Bu standard, bir yapının içinde ve etrafında fiziksel hasar oluşmasına ve dokunma ve adım gerilimlerinden dolayı canlılara zarar verilmesine karşı koruma tedbirleri ile ilgilidir. Fiziksel hasarlara karşı yapıların korunması için temel ve en etkili tedbirin, yıldırımdan korunma sistemi (LPS) olduğu kabul edilmektedir. Yıldırımdan korunma sistemi, genellikle iç ve dış yıldırımdan korunma sisteminden oluşmaktadır. Dış LPS nin amacı; a) Yapıya yıldırım çakmasını yakalamak (bir hava sonlandırma sistemi ile), b) Yıldırım akımını güvenli bir şekilde toprağa iletmek (bir iniş iletken sistemi kullanılarak), c) Yıldırım akımını toprak içinde dağıtmaktır (bir toprak sonlandırma sistemi kullanılarak). Bir iç LPS vasıtasıyla, bir dış LPS (Madde 3.2 de tarif edildiği şekilde) bileşenleri ile yapı içindeki diğer elektriksel iletkenliği sağlayan elemanlar arasında eş potansiyel kuşaklama yapılarak veya bir ayırma mesafesi kullanılarak (ve böylece elektriksel yalıtım sağlanır) yapı içindeki tehlikeli kıvılcım atlaması önlenir. Dokunma veya adım gerilimlerin canlılarda sebep olduğu zararlara karşı temel koruma tedbirlerinin amacı ise; 1) Açıkta kalan iletken bölümlerin yalıtılması ve/veya yüzey toprak öz direncini artırmak suretiyle gövdeden akan tehlikeli akımı azaltmak, 2) Fiziksel sınırlamalar ve/veya uyarı ilanları vasıtasıyla tehlikeli dokunma ve adım gerilimlerinin ortaya çıkmasını azaltmaktır. LPS nin tipi ve yeri, yeni bir yapının ilk tasarımında dikkatli bir şekilde göz önünde bulundurulmalıdır. Bu sayede yapının elektriksel olarak iletken bölümlerinden en fazla yararlanılması imkânı elde edilmiş olur. Böyle yapmak suretiyle, bir tümleşik donanımın tasarım ve yapımı daha kolay olmakta, tüm estetik hususlarda ilerleme sağlanmakta ve LPS nin etkinliği en düşük maliyet ve çaba ile artırılabilmektedir. Toprak içine girilmesi ve etkin bir toprak sonlandırılmasının oluşturulması amacıyla, temeldeki uygun çelik iskeletin kullanılması yapımı tamamlanmış bir yerde tam olarak mümkün olmayabilir. Bu nedenle, toprak öz direnci ve toprağın yapısı projenin en erken aşamasında mümkün olduğunca dikkate alınmalıdır. Bu bilgiler, bir toprak sonlandırma sisteminin tasarımının temelini oluşturmaktadır, Bu husus yapı temel tasarım çalışmasına etki edebilir. LPS tasarımcıları ile montajı yapan kişiler, mimarlar ve inşaatçılar arasında düzenli görüşmeler yapılması en düşük maliyetli en iyi sonucun elde edilmesi için gereklidir. Bir yıldırımdan korunma sisteminin mevcut bir yapıya monte edilmesinin gerekmesi durumunda, bu işin bu standarddaki prensiplere uygun olmasını sağlamak amacıyla her türlü gayret sarf edilmelidir. Bir LPS nin yeri ve tipinin tasarımında mevcut yapının özellikleri dikkate alınmalıdır. 1

8 1 Kapsam Bu standard, bir yapının yıldırımdan korunma sistemi (LPS) vasıtasıyla fiziksel hasara karşı korunması ve bir LPS nin yakınında oluşan dokunma ve adım gerilimlerinden dolayı canlılara vereceği zararın önlenmesi ile ilgili kuralları kapsar (IEC ). Bu standard, aşağıdakilere uygulanır: a) Yüksekliklerinde sınırlama olmaksızın yapılarda kullanılan bir LPS nin tasarımı, monte edilmesi ve bakımı, b) Dokunma ve adım gerilimlerinin oluşturduğu zararlara karşı canlıları korumaya yönelik tedbirlerin belirlenmesi. Not 1- Patlama riski nedeniyle çevrelsinde tehlike oluşturan yapılardaki bir LPS için özel kurallar inceleme aşamasındadır. Bu gibi durumlar için ek bilgiler, geçici bir süre kullanım amacıyla Ek D de verilmektedir. Not 2- Bu standard, aşırı gerilimler nedeniyle elektrik ve elektronik sistemlerin arızalanmasına karşı koruma sağlamayı amaçlamamaktadır. Bu gibi durumlar için özel kurallar IEC te verilmektedir. 2 Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste hâlinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tâdil veya revizyonlar, atıf yapan bu standardda da tâdil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standard ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi hâlinde en son baskısı kullanılır. EN, ISO, IEC vb. Adı TS No 1) Adı No (İngilizce) (Türkçe) IEC :2002 IEC :2002 IEC :2004 IEC :2004 IEC :2002 Electrical apparatus for explosive gas atmospheres Part 10: Classification of hazardous areas Electrical apparatus for explosive gas atmospheres Part 14: Electrical installations in hazardous areas (other than mines) Electrical apparatus for use in the presence of combustible dust Part 10: Classification of areas where combustible dusts are or may be present Electrical apparatus for use in the presence of combustible dust Part 14: Selection and installation Low-voltage surge protective devices Part 12: Surge protective devices connected to low volatge power distribution systems Selection and application principles TS 3491 EN TS EN Patlayıcı gaz ortamlarında kullanılan elektrikli cihazlar- Bölüm 10: Tehlikeli bölgelerin sınıflandırılması Patlayıcı gaz ortamlarında kullanılan elektrikli cihazlar - Bölüm 14 : Tehlikeli alanlardaki elektrik tesisatı (maden ocakları hariç) TS EN * - TS EN * ) TSE Notu: Atıf yapılan standardların TS numarası ve Türkçe adı 3. ve 4. kolonda verilmiştir. işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır. 2

9 EN, ISO, IEC vb. No Adı (İngilizce) TS No 1) Adı (Türkçe) IEC IEC IEC IEC ISO Protection against lightning Part 1: Generel principles TS EN Yıldırımdan korunma-bölüm 1: Genel kurallar Protection against lightning Part TS EN Yıldırımdan korunma - Bölüm 2: 2: Risk management Risk yönetimi Protection against lightning Part TS EN Yıldırımdan korunma - Bölüm 4: 4: Electrical and electronic Yapılardaki elektrik ve systems within structures Elektronik sistemler Protection against lightning Part - - 5: Services 1 Graphical symbols Safety TS 7248 ISO 3864 Emniyet ile ilgili renkler ve colours and safety signs Part 1: işaretler Design principles for safety signs in workplaces and public areas 3 Terimler ve tarifleri Bu standardın amacı bakımından aşağıdaki terimler ve tarifleri uygulanır. IEC in diğer bölümlerinde verilenler de dâhil, bunlardan bazıları, IEC de verilmiş ancak referans kolaylığı bakımından bu standardda tekrar edilmiştir. 3.1 Yıldırımdan korunma sistemi, LPS Bir yapıda yıldırım çakması nedeniyle oluşan fiziksel hasarı azaltmak amacıyla kullanılan komple sistem. Not - LPS, dış ve iç yıldırımdan korunma sistemlerinden meydana gelmektedir. 3.2 Dış yıldırımdan korunma sistemi LPS nin bir hava sonlandırma sistemi, bir iniş iletken sistemi ve bir toprak sonlandırma sisteminden oluşan bölümü. 3.3 Korunacak yapılardan ayrılmış dış yıldırımdan korunma sistemi Yıldırım akım yolunun korunacak yapıyla teması olmayacak şekilde konumlandırılan hava sonlandırma sistemi ve iniş iletken sistemine sahip LPS. Not- Ayrılmış LPS vasıtasıyla, LPS ile yapı arasındaki tehlikeli kıvılcım atlaması önlenmektedir. 3.4 Korunacak yapılardan ayrılmamış dış yıldırımdan korunma sistemi Yıldırım akım yolu korunacak yapıya temas edebilecek şekilde konumlandırılan hava sonlandırma sistemi ve iniş iletken sistemine sahip LPS. 3.5 İç yıldırımdan korunma sistemi LPS nin yıldırım eş potansiyel kuşaklama ve/veya dış LPS nin elektriksel yalıtımından oluşan bölümü. 3.6 Hava sonlandırma sistemi Dış LPS nin yıldırım çakmalarını yakalamayı amaçlayan çubuklar, kafes biçimindeki iletkenler, kataner telleri gibi metal elemanların kullanıldığı bölümü. 3.7 İniş iletken sistemi Dış LPS nin hava sonlandırma sisteminden toprak sonlandırma sistemine yıldırım akımını iletmeyi sağlayan bölümü. 3.8 Halka iletken Yapı etrafında kapalı bir döngü oluşturan ve iniş iletkenleri arasında yıldırım akımını dağıtmak için bu iletkenleri birbirlerine bağlayan iletken. 3.9 Toprak sonlandırma sistemi Dış LPS nin yıldırım akımını iletmeyi ve toprağa dağıtmayı sağlayan bölümü. 3

10 3.10 Topraklama elektrotu Toprakla doğrudan elektriksel teması sağlayan ve yıldırım akımını toprak içinde dağıtan toprak sonlandırma sisteminin bir bölümü veya bölümlerinden meydana gelen bir grubu Halka topraklama elektrotu Yerin altında veya yüzeyinde yapının etrafında kapalı bir döngü oluşturan topraklama elektrotu Temel topraklama elektrotu Yapının temelinde bulunan takviye çelikleri veya bir yapının beton temeline gömülmüş ve topraklama elektrotu olarak kullanılan ilâve bir iletken Konvansiyonel topraklama empedansı Toprak sonlandırma geriliminin tepe değerlerinin, genellikle aynı anda oluşmayan toprak sonlandırma akımının tepe değerlerine oranı Toprak sonlandırma gerilimi Toprak sonlandırma sistemi ile uzaktaki toprak arasındaki potansiyel farkı LPS nin doğal bileşeni Yıldırımdan korunma için özel olarak monte edilmeyen LPS ye ilâve olarak kullanılabilen veya bazı durumlarda LPS nin bir veya birden fazla fonksiyonunu yapabilen iletken bileşen. Not - Bu terimin kullanımına ait örnekler aşağıdakileri kapsar: - Doğal hava sonlandırma, - Doğal iniş iletkeni, - Doğal topraklama elektrotu Bağlama bileşeni EN serisinde tanımlandığı gibi, dış LPS nin iletkenlerin birbirlerine veya metal tesisatlara bağlanması için kullanılan bölümü Sabitleme bileşeni EN serisinde tanımlandığı gibi, dış LPS nin LPS elemanlarını korunacak yapıya tutturmak amacıyla kullanılan bölümü Metal tesisat Korunacak yapıdaki döşenmiş borular, merdivenler, asansör kılavuz rayları, havalandırma, ısıtma ve klima kanalları ve birbirlerine bağlı takviye çeliği gibi yıldırım akımı için bir yol oluşturabilen metal nesneler Dış iletken bölümler Borular, kablo metal elemanları, madeni hava kanalları gibi korunması gereken binaya giren veya çıkan dışarıdaki metal nesneler. Bunlar yıldırım akımının bir kısmını taşıyabilir Elektrik sistemi Alçak gerilim güç kaynağı bileşenleri ve muhtemel elektronik bileşenlerden oluşan sistem Elektronik sistem Haberleşme cihazları, bilgisayar, kontrol ve cihaz sistemleri, radyo sistemleri, güç elektroniği tesisleri gibi hassas elektronik bileşenlerden oluşan sistem İç sistemler Bir yapı içindeki elektrik ve elektronik sistemler Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması Yıldırım akımının sebep olduğu potansiyel farklarını azaltmak üzere, ayrı metal parçaların doğrudan iletken bağlantılar yapılmak suretiyle veya parafudurlar üzerinden LPS ye kuşaklanması Kuşaklama barası Metal tesisatlar, dış iletken bölümler, elektrik güç ve haberleşme hatları ve diğer kablolarının bir LPS ye kuşaklanabilmesini sağlayan metal bara. 4

11 3.25 Kuşaklama iletkeni Ayrılmış iletken bölümlerin LPS ye bağlanmasını sağlayan iletken Birbirine bağlı takviye çeliği Elektriksel olarak süreklilik sağladığı kabul edilen bir beton yapı içindeki çelik iskelet Tehlikeli kıvılcım atlaması Korunacak yapıda fiziki hasara sebep olan yıldırımın meydana getirdiği elektriksel boşalma Ayırma mesafesi İki iletken bölüm arasındaki tehlikeli kıvılcım atlamasının ortaya çıkmasını önleyebilen mesafe Parafudur, SPD Geçici rejim aşırı gerilimlerini sınırlamak ve ani aşırı akımı başka yöne çevirmek amacıyla kullanılan eleman. Bu eleman, en az bir adet doğrusal olmayan bileşen içermektedir Deney ek yeri LPS bileşenlerinin elektriksel deneye tâbi tutulması ve ölçmenin yapılmasını kolaylaştırmak için tasarlanmış ek yeri LPS sınıfı Tasarımlanmış olduğu yıldırımdan korunma seviyesine göre bir LPS nin sınıflandırılmasını gösteren sayı Yıldırımdan korunma tasarımcısı LPS nin tasarımlanmasında yetkili ve yetenekli uzman kişi Yıldırımdan korunma tesisatçısı LPS nin tesis edilmesinde yetkili ve yetenekli uzman kişi Patlama riskine sahip yapılar IEC ve IEC a uygun olarak belirlenen patlayıcı maddeleri ve tehlike bölgelerini içeren yapılar. 4 Yıldırımdan korunma sistemi (LPS) 4.1 LPS sınıfı Bir LPS nin karakteristikleri, korunacak yapının karakteristikleri ve dikkate alınan yıldırımdan korunma seviyesi ile belirlenir. IEC de tanımlanan yıldırımdan korunma seviyelerine karşılık gelen LPS ye ait dört sınıf (I - IV), bu standarda belirtilmiştir (Çizelge 1). Çizelge 1 Yıldırımdan korunma seviyeleri (LPL) ile LPS sınıfı arasındaki ilişki (IEC ) Yıldırımdan korunma seviyeleri I II III IV LPS sınıfı I II III IV Her bir LPS sınıfı aşağıdakiler ile nitelendirilmektedir: 5

12 a) LPS sınıfına bağlı veriler; 6 - Yıldırım parametreleri (IEC deki Çizelge 3 ve Çizelge 4), - Yuvarlanan küre yarı çapları, kafes büyüklüğü ve koruma açısı (Madde 5.2.2), - İniş iletkenleri arasındaki ve halka iletkenleri arasındaki tipik mesafeler (Madde 5.3.3), - Tehlikeli kıvılcım atlamalarına karşı ayırma mesafesi (Madde 6.3), - Toprak elektrotunun en küçük uzunluğu (Madde 5.4.2). b) LPS sınıfına bağlı olmayan veriler; - Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması (Madde 6.2), - Hava sonlandırma sistemindeki metal levhaların veya metal boruların en küçük kalınlığı (Madde 5.2.5), - LPS malzemeleri ve kullanma şartları (Madde 5.5), - Hava sonlandırma sistemleri, iniş iletkenleri ve toprak sonlandırma sistemleri için malzeme, konfigürasyon ve en küçük boyutlar (Madde 5.6), - Bağlantı iletkenlerinin en küçük boyutları (Madde 6.2.2). Her LPS sınıfı ile ilgili performans IEC , Ek B de verilmiştir. İstenen LPS sınıfı, bir risk değerlendirme esasına bağlı olarak seçilmelidir. 4.2 LPS nin tasarımı LPS nin tasarım ve yapımındaki aşamaların, özellikle korunacak yapının tasarım ve inşa aşamaları ile koordineli olarak yürütülmesi durumunda, teknik ve ekonomik olarak en uygun LPS tasarımını gerçekleştirmek mümkün olmaktadır. Özellikle, yapı tasarımında yapının metal bölümleri LPS bölümleri olarak kullanılmalıdır. Mevcut yapılar için sınıf tasarımında ve LPS nin yerinin seçiminde, mevcut duruma ait kısıtlamalar hesaba katılmalıdır. LPS nin tasarım dokümanı, doğru ve tam montajı yapmak için gerekli bütün bilgileri içermelidir. Ayrıntılı bilgi için Ek E ye bakılmalıdır. 4.3 Betonarme yapılarda çelik iskeletin sürekliliği Betonarme yapılar içindeki çelik iskeletin, düşey ve yatay çubukların birbirlerine bağlantılarını sağlayan ana bölümlerinin kaynak yapılması veya başka bir şekilde güvenli olarak bağlanması şartıyla, elektriksel olarak süreklilik sağladığı kabul edilmektedir. Düşey çubukların bağlantıları, kaynaklanmalı, sıkıştırılmalı veya çaplarının en az 20 katı kadar üst üste getirilmeli ve bağlantısı yapılmalı veya başka bir şekilde güvenli olarak bağlanmalıdır. Yeni yapılardaki, takviye elemanları arasındaki bağlantılar, tasarımcı veya montajı yapan kişi tarafından, müteahhit ve inşaat mühendisi ile birlikte çalışılarak belirlenmelidir. Çelik betonarmenin kullanıldığı yapılarda (ön döküm, ön gerilmeli takviyeli birimler dâhil) takviye çubuklarının elektriksel sürekliliği, en üst bölüm ile toprak seviyesi arasında elektriksel deney yapmak suretiyle belirlenmelidir. Bu amaç için uygun bir deney düzeneği kullanılarak ölçülen toplam elektriksel direnç, 0,2 Ώ dan daha büyük olmamalıdır. Bu değerin elde edilememesi veya bu deneyin yapılmasının pratik olmaması durumunda, takviye çeliği, Madde te bahsedildiği gibi doğal bir iniş iletkeni olarak kullanılmamalıdır. Bu durumda, bir dış iniş iletkenin yerleştirilmesi tavsiye edilmektedir. Ön döküm betonarme yapılarda, birbirine en yakın münferit beton birimler arasında takviye çubuklarının elektriksel sürekliliği sağlanmalıdır. Not 1 - Betonarme yapılarda çelik iskeletin sürekliliği ile ilgili daha fazla bilgi için Ek A ya bakılmalıdır. Not 2 - Bir çok ülkede, LPS nin bir bölümü olarak betonarme kullanılmasına izin verilmemektedir.

13 5 Dış yıldırımdan korunma sistemi 5.1 Genel Dış LPS nin uygulanması Dış LPS, yapı yan yüzeyleri de dâhil yapıya doğrudan yıldırım çakmalarını yakalamayı ve yıldırım akımını çarpma noktasından toprağa iletmeyi amaçlamaktadır. Dış LPS ayrıca, bu akımı ısıl ve mekanik hasara (ne yangını tetikleyebilen tehlikeli kıvılcım atlamasına ne de patlamalara) sebep olmaksızın toprak içinde dağıtmayı da amaçlamaktadır Dış LPS nin seçimi Pek çok durumda, dış LPS korunacak yapıya tutturulabilir. Çarpma noktasındaki ısıl ve patlama etkilerinin veya yıldırım akımını taşıyan iletkenler üzerindeki etkilerin yapıya veya içindekilere hasar verebilmesi durumunda, ayrılmış bir dış LPS dikkate alınmalıdır (Ek E). Yanabilen kaplamaya sahip yapılar, yanabilen duvarlara sahip yapılar ve patlama ve yangın riski altındaki alanlar tipik örneklerdir. Not - Yapıdaki değişikliklerin, yapı içinde bulunanların veya yapının kullanımının LPS de değişiklik gerektireceğinin önceden kestirilmesi durumunda, ayrılmış bir LPS nin kullanılması daha yararlı olabilir. İçindekilerin duyarlılığı, iniş iletkenindeki yıldırım akım darbesi ile birlikte ışıyan elektromanyetik alanda düşüşü garanti etmesi durumunda, ayrılmış bir dış LPS ayrıca dikkate alınabilir Doğal bileşenlerin kullanımı Yapının içinde/üzerinde kalan ve değişiklik yapılmayacak olan (örneğin, birlerine bağlı takviyeli çelik, yapının metal iskeleti, vb.) iletken malzemelerin yapıldığı doğal bileşenler, LPS nin bölümleri olarak kullanılabilir. Diğer doğal bileşenler, bir LPS nin ekleri olarak kabul edilmelidir. Not - Daha fazla bilgi için Ek E ye bakılmalıdır. 5.2 Hava sonlandırma sistemleri Genel Yıldırım akımının yapıya nüfuz etme ihtimali, uygun olarak tasarlanmış bir hava sonlandırma sisteminin varlığı ile önemli ölçüde azaltılır. Hava sonlandırma sistemleri, aşağıdaki elemanların birleşiminden meydana gelebilir: a) Çubuklar (boş duran direkler dâhil), b) Kataner telleri, c) Kafes biçimli iletkenler, Bu standarda uygun olması için, hava sonlandırma sistemlerine ait bütün tipler Madde 5.2.2, Madde ve Ek A ya uygun olarak konumlandırılmalıdır. Münferit hava sonlandırma çubukları, akımın bölünmesini sağlamak amacıyla çatı seviyesinde birbirine bağlanmalıdır. Radyoaktif hava sonlandırmalarına izin verilmez Konumlandırma Bir yapıya monte edilen hava sonlandırma bileşenleri, aşağıdaki metotlardan birine veya birden fazlasına uygun olarak köşelere, maruz kalma noktaları ve kenarlarına (özellikle binanın dış yüzeylerinden herhangi birisinin üst seviyesi üzerinde) yerleştirilmelidir. 7

14 Hava sonlandırma sisteminin konumunun belirlenmesinde kullanılacak kabul edilebilir metotlar aşağıda verilmiştir: - Koruma açı metodu, - Yuvarlanan küre metodu, - Kafes metodu. Bütün durumlarda yuvarlanan küre metodu uygun olmaktadır. Koruma açı metodu, basit biçimli binalar için uygundur. Ancak Çizelge 2 de belirtilen hava sonlandırma yükseklik sınırlarına tâbidir. Kafes metodu, korunması gereken düzlem yüzeylerin korunmasına uygun bir düzendir. Her LPS sınıfı için koruma açısı, yuvarlanan küre yarı çapları ve kafes büyüklüğü ile ilgili değerler, Çizelge 2 de verilmiştir. Hava sonlandırma sisteminin konumlandırılmasına dair ayrıntılı bilgiler, Ek A da verilmiştir. Çizelge 2 LPS sınıfına karşılık gelen yuvarlanan küre yarı çapları, kafes büyüklüğü ve koruma açısının en büyük değerleri Korunma metodu LPS sınıfı Yuvarlanan küre yarı çapı, r m Kafes büyüklüğü, W m I 20 5 x 5 II x 10 III x 15 IV x 20 Koruma açısı αº Aşağıdaki şekle bakılmalıdır Not 1 - ile işaretli değerlerin ötesinde geçerli değildir. Bu durumda sadece yuvarlanan küre ve kafes metodu uygulanır. Not 2 - H, korunması gereken alanın referans düzlemi üstünde hava sonlandırmanın yüksekliğidir. Not 3-2 m nin altındaki H değerleri için açı değişmemektedir Yüksek yapıların cephelerine yıldırım çakmalarına karşı hava sonlandırmaları 60 m den daha yüksek yapılarda, yapının cephesine (özellikle yüzeylerdeki noktalara, köşelere ve kenarlara) yıldırım çakabilir. 8

15 Not - Genellikle, bu çakmaların sebep olduğu risk, yüksek binalara olan bütün çakmaların çok az bir yüzdesinin yapıların cephesinde oluşmasından dolayı düşüktür. Üstelik bunlarla ilgili parametreler, yapının tepesinde oluşan çakmalarınkinden önemli ölçüde daha düşüktür. Bununla birlikte, yapıların dış duvarları üzerinde bulunan elektrik ve elektronik cihazlar, düşük akım tepe değerlerine sahip yıldırım çakmaları ile dahi tahrip olabilir. Hava sonlandırma sistemi, yüksek yapıların üst bölümlerini (örneğin, tipik olarak yapının yüksekliğinin % 20 lik en üst kısmı) ve bunun üstüne monte edilen cihazları korumak amacıyla monte edilmelidir (Ek A). Çatıdaki hava sonlandırma sistemlerinin konumlandırılmasına dair kurallar, yapıların üst bölümlerine de ayrıca uygulanmalıdır. İlave olarak, 120 m den daha yüksek yapılarda, 120 m nin üstündeki tehlike altında bulunabilen bütün bölümler korunmalıdır Yapım Korunacak yapıdan ayrılmamış bir LPS ye ait hava sonlandırmalar, aşağıda belirtildiği şekilde monte edilebilir: - Çatının yanmayan malzemeden yapılması durumunda, hava sonlandırma iletkenleri çatı yüzeyi üzerinde konumlandırılabilir. - Çatının kolayca yanabilen malzemeden yapılmış olması durumunda, hava sonlandırma iletkenleri ile malzeme arasındaki mesafeyle ilgili gerekli özen gösterilmelidir. Kamışın dizilmesi için çelik çubukların kullanılmadığı sazla kaplı çatılarda, 0,15 m lik bir mesafe yeterlidir. Diğer yanabilir malzemeler için 0,10 m den daha az bir mesafenin yeterli olduğu kabul edilmektedir. - Korunacak yapının kolayca yanabilen bölümleri, dış LPS nin bileşenleri ile doğrudan temas hâlinde olmamalı ve bir yıldırım çakması ile delinebilen metalden yapılmış ince çatı malzemesinin (zar biçiminde) doğrudan altında bulunmamalıdır (Madde 5.2.5). Ahşap tabakalar gibi daha az yanabilen ince çatı malzemesi ayrıca dikkate alınmalıdır. Not - Düz bir çatı üzerinde su birikebilme ihtimalinin olması durumunda, hava sonlandırmaları en büyük muhtemel su seviyesinin üstüne monte edilmelidir Doğal bileşenler Bir yapının aşağıda belirtilen bölümleri, doğal hava sonlandırma bileşenleri ve Madde e uygun LPS bölümü olarak kabul edilmelidir. a) Korunacak yapıyı örten metal levhalar aşağıdaki şartları sağlamalıdır: - Levhaların değişik bölümleri arasındaki elektriksel sürekliliğin sağlanması (örneğin, sert lehimle lehimleme, kaynak yapma, sıkıştırma, dikiş yapma, vidalama veya cıvatalama suretiyle), - Levha malzemesinin delinmesini önlemek veya altında bulunan kolayca yanabilen malzemelerin tutuşmasını dikkate almak önemli olmadığı taktirde, metal levha kalınlığının, Çizelge 3 te verilen t değerinden daha küçük olmaması, - Delinmeye karşı önlemler almak veya sıcak benek problemlerini göz önünde bulundurmak gerekli ise, metal levha kalınlığının, Çizelge 3 te verilen t değerinden daha küçük olmaması, - Metal levhaların yalıtkan malzeme ile kaplanmaması. 9

16 Çizelge 3 Hava sonlandırma sistemlerindeki metal levhalar veya metal boruların en küçük kalınlıkları LPS sınıfı Malzeme Kalınlık a t mm Kalınlık b t mm Kurşun - 2,0 Çelik (paslanmaz, 4 0,5 galvanizli) I - IV Titan 4 0,5 Bakır 5 0,5 Alüminyum 7 0,65 Çinko - 0,7 a t delinme, sıcak benek veya tutuşmayı önler. b t delinme, sıcak benek veya tutuşma önemli değil ise sadece metal levhalar içindir. b) Çatı yapımında kullanılan metal bileşenler (payandalar), birbirlerine bağlanmış takviye çelikleri, vb.), korunacak yapıdan çıkarılabilen bölümü oluşturması şartıyla alttaki metal olmayan çatı malzemesi, c) Standard hava sonlandırma bileşenleri için belirtilenlerinkinden daha küçük olmayan kesitlere sahip süslemeler, tırabzanlar, borular, parapet kaplamaları, vb. metal bölümler, d) Çizelge 6 ya uygun kalınlıklara ve kesitlere sahip malzemeden yapılması şartıyla, çatıda bulunan borular ve tanklar, e) Çizelge 3 te verilen t ye tahsis edilen değerden daha küçük olmayan kalınlığa sahip malzemeden yapılmış olmaları ve çarpma noktasında iç yüzeydeki sıcaklık artışının bir tehlike oluşturmaması şartıyla, kolayca yanabilen veya patlayıcı karışımları taşıyan metal borular ve tanklar (ayrıntılı bilgi için Ek E ye bakılmalıdır). Kalınlıkla ilgili şartlar sağlanmadığı takdirde, borular ve tanklar korunacak yapı ile bütünleştirilmelidir. Flanş bağlantılarındaki contanın metalik olmaması veya flanş kenarlarının uygun şekilde bağlanmaması durumunda, kolayca yanabilen veya patlayıcı karışımları taşıyan boru sistemi hava sonlandırma doğal bileşeni olarak dikkate alınmamalıdır. Not - İnce bir koruyucu boya kaplaması veya yaklaşık 1 mm lik asfalt veya 0,5 mm lik PVC yalıtıcı olarak dikkate alınmaz. Ayrıntılı bilgi için Ek E ye bakılmalıdır. 5.3 İniş iletken sistemi Genel LPS de akan yıldırım akımının neden olduğu hasar ihtimalini azaltmak için, iniş iletkeni çarpma noktasından toprağa kadar aşağıdaki biçimde düzenlenmelidir: a) Muhtelif paralel akım yolları mevcuttur, b) Akım yolunun uzunluğu en az olacak şekilde tutulur, c) Yapının iletimi sağlayan bölümlerin eş potansiyel kuşaklamaları, Madde 6.2 deki kurallara uygun yapılır. Not - Toprak seviyesinde ve yüksekliğin her 10 m 20 m sinde, Çizelge 4 e uygun olarak iniş iletkenlerinin yanal bağlanmasının pratikte iyi bir uygulama olduğu kabul edilmektedir. İniş iletkenleri ile halka iletkenlerinin geometrisi, ayırma mesafesine etki etmektedir (Madde 6.3). Not 2 - Halka iletkenler vasıtasıyla yaklaşık eşit aralıklarla çevreden birbirlerine bağlı mümkün olduğunca çok sayıda iniş iletkeninin montajı, tehlikeli kıvılcım atlama ihtimalini azaltmakta ve içteki tesisatın korunmasını kolaylaştırmaktadır (IEC ). Bu şart, metal kafes yapılarda ve birbirlerine bağlanmış çelikte, elektriksel sürekliliği sağlayan betonarme yapılarda sağlanır. 10 İniş iletkenleri arasında ve yatay halka iletkenleri arasındaki mesafeye ait tipik değerler, Çizelge 4 te verilmiştir. İniş iletkenleri arasında yıldırım akımının bölünmesi ile ilgili daha fazla bilgi Ek C de verilmiştir.

17 5.3.2 Ayrılmış LPS için konumlandırma a) Hava sonlandırmanın metalden yapılmamış veya takviye çeliğine bağlanmamış ayrı direkler üzerinde (veya bir direk üzerinde) bulunan çubuklardan meydana gelmesi durumunda, her direk için en az bir iniş iletkenine ihtiyaç duyulmaktadır. Metalden yapılmış direkler veya takviye çeliğine bağlı direkler için ilâve iniş iletkenlerine ihtiyaç duyulmamaktadır. Not - Bir çok ülkede, LPS nin bir bölümü olarak betonarmenin kullanılmasına izin verilmez. b) Hava sonlandırmanın kataner tellerden (veya bir telden) meydana gelmesi durumunda, destek amacıyla kullanılan her yapıda en az bir iniş iletkenine ihtiyaç vardır. c) Hava sonlandırmanın iletkenlerden meydana gelen bir şebeke biçiminde olması durumunda, en azından her destek telinin ucunda bir iniş iletkenine ihtiyaç vardır Ayrılmamış bir LPS için konumlandırma Her ayrılmamış LPS için iniş iletkeni sayısı, ikiden az olmamalı ve korunacak yapının çevresi etrafında dağıtılmalıdır (mimari ve uygulamadaki kısıtlamalara tâbi olarak). İniş iletkenlerinin çevre etrafında eşit açıklıkta olması tercih edilmektedir. İniş iletkenleri arasında mesafeye ait tipik değerler, Çizelge 4 te verilmiştir. Not - İniş iletkenleri arasındaki ilişkilendirilmiştir. mesafeye ait değer, Madde 6.3 te verilen ayırma mesafesi ile Çizelge 4 LPS sınıfına uygun iniş iletkenleri arasında ve halka iletkenler arasındaki mesafeye ait tipik değerler LPS sınıfı Tipik mesafeler m I 10 II 10 III 15 IV 20 İniş iletkeni, mümkün olması durumunda, yapının her bir açık köşesine tesis edilmelidir Yapım İniş iletkenleri, uygulanabilir olduğu kadarıyla, hava sonlandırma iletkenlerinin doğrudan sürekliliğini sağlayacak bir şekil oluşturacak biçimde tesis edilmelidir. İniş iletkenleri, toprağa kısa ve en kestirme yol oluşturacakk şekilde düz ve düşey tesis edilmelidir. Döngüler oluşturmasına izin verilmemeli, ancak bunun mümkün olamadığı yerlerde, iletken üzerinde iki nokta arasında ölçülen s mesafesi ve bu noktalar arasında iletkenin l uzunluğu (Şekil 1) Madde 6.3 e uygun olmalıdır. 11

18 Şekil 1 Bir iniş iletkenindeki döngü İniş iletkenleri, yalıtkan malzeme ile kaplanmış olsalar dahi, olukların içine ve oluk ağızlarına monte edilmemelidir. Not Oluklardaki nemin etkileri, iniş iletkenin aşırı paslanmasına yol açar. İniş iletkenlerinin, bu iletkenler ile kapılar ve pencereler arasında Madde 6.3 e uygun bir ayırma mesafesi olacak şekilde konumlandırılması tavsiye edilmektedir. Korunacak yapıdan ayrılmamış iniş iletkenleri, aşağıdaki gibi tesis edilebilir: - Duvarın yanmayan malzemeden yapılmış olması durumunda, iniş iletkenleri duvarın yüzeyine veya içine yerleştirilebilir, - Duvarın çabuk yanabilen malzemeden yapılmış olması durumunda, iniş iletkenleri, yıldırım akımının akmasından dolayı bu iletkenlerdeki sıcaklık artışının duvar malzemesi için tehlikeli olmaması şartıyla, duvar yüzeyi üzerine yerleştirilebilir, - Duvarın çabuk yanabilen malzemeden yapılmış olması ve iniş iletkenindeki sıcaklık artışının tehlikeli olması durumunda, iniş iletkenleri, duvarla bu iletkenler arasındaki mesafe daima 0,1 m den büyük olacak şekilde yerleştirilmelidir. Montaj bağlantı elemanları duvarla temas edebilir. İletkenlerden yanabilen bir malzemeye olan mesafeden emin olunamadığı durumlarda, iletkenlerin kesiti 100 mm 2 den daha az olmamalıdır Doğal bileşenler Yapının aşağıda belirtilen bölümleri, doğal iletkenler olarak dikkate alınmalıdır: a) Aşağıdaki şartları sağlayan metal tesisatlar Madde ye göre muhtelif bölümler arasındaki elektriksel sürekliliğin devamlılığının sağlanmış olması, - Boyutların, en azından standard iniş iletkenleri için Çizelge 6 da belirtilenlere eşit olması. Flanş bağlantılarındaki contanın metalik olmaması veya flanş kenarlarının başka uygun bir şekilde bağlanmaması durumunda, kolayca yanabilen veya patlayıcı karışımları taşıyan boru sistemi iniş iletkeni doğal bileşeni olarak dikkate alınmamalıdır. Not 1 - Metal tesisatlar, yalıtkan malzeme ile kaplanabilir. b) Yapının betonarme iskeletindeki elektriksel sürekliliği sağlayan metal.

19 Not 2 - Prefabrik betonarmede, takviye elemanları arasında bu elemanların birbirlerine bağlanmasını sağlayacak noktalar tesis etmek önemlidir. Betonarmelerde, birbirine bağlantı noktaları arasında bir iletken bağlantının olması ayrıca önemlidir. Münferit bölümler, montaj sırasında yapıldığı yerde bağlanmalıdır (Ek E). Not 3 - Ön gerilmeli beton olması hâlinde, yıldırım akımından dolayı veya yıldırımdan korunma sistemine bağlantının bir sonucu olarak kabul edilemez mekanik sonuçların doğurduğu riske dikkat edilmelidir. c) Yapıda birbirlerine bağlanmış metal iskelet. Not 4 - Çelik yapılardaki metal iskeletin veya birbirine bağlı takviye çubuklarının iniş iletkeni olarak kullanılması durumunda, halka iletkenlere gerek yoktur. d) Aşağıdaki şartları sağlayan yapı dış cephesinde kullanılan elemanlar, profil raylar ve dış cephelerin metalik alt konstrüksiyonları: - Bunlara ait boyutların iniş iletkenleri için istenenlere uygun olması (Madde 5.6.2) ve metal levhalar veya metal borular için kalınlıklarının 0,5 mm den daha az olmaması, - Düşey yöndeki elektriksel sürekliliğin Madde de belirtilen kuralları sağlaması. Not 5 - Daha fazla bilgi için Ek E ye bakılmalıdır Deney ek yerleri Toprak sonlandırma bağlantısında, yapı temel toprak elektrotları ile birleştirilen doğal iniş iletkenlerinin olması durumu dışında, her iniş iletkeni üzerine bir deney ek yeri bulunmalıdır. Ölçme amaçları için, ek yeri bir alet yardımıyla açılabilir özellikte olmalıdır. Normal kullanımda ek yeri kapalı kalmalıdır. 5.4 Toprak sonlandırma sistemi Genel Yıldırım akımının (yüksek frekanslı davranış) toprağa dağıtılması söz konusu olduğunda, muhtemel tehlikeli aşırı gerilimleri en aza indirmede, toprak sonlandırma sisteminin biçimi ve boyutları önemli kriterlerdir. Genel olarak, düşük topraklama direnci (alçak frekansta ölçüldüğünde 10 Ώ dan daha küçük ise) tavsiye edilmektedir. Yıldırımdan korunma bakış açısından yaklaşıldığında, tek bir tümleşik yapıdaki toprak sonlandırma sistemi tercih edilmekte ve her türlü amaç için (örneğin, yıldırımdan korunma, güç sistemleri ve haberleşme sistemleri). uygun olmaktadır. Toprak sonlandırma sistemi, Madde 6.2 deki kurallara uygun olarak bağlanır. Not - Başka toprak sonlandırma sistemlerinin ayırma ve kuşaklama şartları, genellikle bu amaç için görevlendirilmiş ulusal yetkililerce belirlenir. Not 2 - Farklı malzemelerden yapılan topraklama sistemlerinin birbirlerine bağlanması durumunda, ciddi korozyon problemleri ortaya çıkabilir Genel şartlarda topraklama düzenlemesi Toprak sonlandırma sistemleri için toprak elektrot düzenlemelerine yönelik iki temel tip kullanılır A tipi düzenleme Bu düzenleme tipinde, her iniş iletkenine bağlı korunacak yapının dışında tesis edilen yatay veya düşey toprak elektrotları bulunmaktadır. A tipi düzenlemede, toplam elektrot sayısı ikiden az olmamalıdır. 13

20 Not - III ve IV sınıfları, toprak öz direncinden bağımsızdır. Şekil 2 LPS sınıfına göre her toprak elektrotuna ait en küçük l 1 uzunluğu. Her iniş iletkeninin tabanında her toprak elektrotuna ait en küçük uzunluk aşağıda verilmiştir: - l 1 yatay elektrotlar için, veya - 0,5 l 1 düşey (veya eğik) elektrotlar için. Burada; l 1, Şekil 2 de ilgili bölümde gösterilen yatay elektrotların en küçük uzunluğudur. Birleştirilmiş elektrotlar için (düşey veya yatay elektrotlar için) toplam uzunluk dikkate alınmalıdır. Şekil 2 de belirtilen en küçük uzunluk, toprak sonlandırma sisteminin topraklama direncinin 10 Ώ dan daha az bir değerde elde edilmiş olması şartıyla (şebeke frekanslarında ve girişimi önlemek için şebeke frekansının katlarında ölçülen) dikkate alınmayabilir. Not 1 - Toprak elektrotlarını pratikte 60 m ye kadar uzatmak suretiyle topraklama direncinin düşürülmesi mümkündür. Not.2 - Daha fazla bilgi için Ek E ye bakılmalıdır B tipi düzenleme Bu düzenleme tipi, korunacak yapının dışında bir halka iletkenden (toplam uzunluğunun en az % 80 toprakla temas hâlinde) veya bir yapı temel elektrotundan meydana gelmektedir. Bu gibi toprak elektrotları ayrıca kafes biçiminde olabilir. Halka toprak elektrotu (veya yapı temeli toprak elektrotu) için halka toprak elektrotu (veya yapı temeli toprak elektrotu) tarafından çevrelenen alanın ortalama yarıçapı r e, l 1 değerinden daha küçük olmamalıdır. r e l 1 (1) 14

21 Burada; l 1, LPS sınıfı I, II, III, ve IV göre Şekil 2 de gösterilmiştir. İstenen l 1 değerinin uygun r e değerinden daha büyük olması durumunda, aşağıdaki formüllerde verilen her birisi l r (yatay) ve l v (düşey) uzunluklarına sahip ilâve yatay veya düşey (veya eğik) elektrotlar eklenmelidir: l = l 1 (2) r r e ve l = l r ) / 2 (3) v ( 1 e En az iki olması şartıyla, elektrot sayısının iniş iletkeni sayısından daha az olmaması tavsiye edilmektedir. İlâve elektrotlar, iniş iletkenlerinin bağlandığı noktalarda halka toprak elektrotuna, mümkün olduğunca, eşit uzaklıklarda bağlanmalıdır Toprak elektrotlarının tesis edilmesi Halka toprak elektrotları (B tipi düzenleme), ve dış duvarların etrafında yaklaşık 1 m mesafede ve en az 0,5 m lik bir derinliğe gömülmelidir. Toprak elektrotları (A tipi düzenleme), üst ucu en az 0,5 m derinlikte olacak şekilde tesis edilmeli ve topraktaki elektriksel kuplaj etkilerini en aza indirmek için mümkün olduğunca düzgün dağıtılmalıdır. Toprak elektrotları, yapım sırasında muayene edilmesine izin verecek şekilde tesis edilmelidir. Gömme derinliği ve toprak elektrot tipi, korozyon, toprağın kuruma ve donma etkilerini en aza indirecek ve böylece konvansiyonel toprak direnç değerini kararlı kılacak şekilde olmalıdır. Donmuş toprak derinliğine eşit olan düşey bir toprak elektrotunun üst bölümünün don şartlarında etkili olduğunun dikkate alınmaması tavsiye edilmektedir. Not - Böylece, her düşey elektrot için, Madde ve Madde de hesaplanan l 1 uzunluğuna 0,5 m ilâve edilmelidir. Çıplak sert kaya için, sadece B tipi topraklama düzenlemesi tavsiye edilmektedir. Yoğun elektronik sistemlerin bulunduğu veya yüksek yangın riskine sahip yapılar için (IEC ) B tipi topraklama düzenlemesi tercih edilmektedir Doğal toprak elektrotları Madde 5.6 ya uygun beton temellerdeki birbirlerine bağlı takviye çelikleri veya diğer uygun yer altındaki metal yapılar tercihen bir toprak elektrotu olarak kullanılmalıdır. Betondaki metalik takviyenin bir toprak elektrotu olarak kullanılması durumunda, betonun mekanik dağılmasını önlemek amacıyla yapılan bağlantılara özel önem verilmelidir. Not 1 - Ön gerilmeli beton olması hâlinde, kabul edilemeyen mekanik gerilmeleri meydana getirebilen yıldırım boşalma akımlarının akmasının sonuçları göz önünde bulundurulmalıdır. Not 2 - Yapının temeli bir toprak elektrotu olarak kullanıldığında, uzun dönemde topraklama direncinde artış olması mümkündür. Not 3 - Bu konu hakkında çok daha ayrıntılı bilgi Ek E de verilmiştir. 5.5 Bileşenler Bir LPS ye ait bileşenler, yıldırım akımının elektromanyetik etkilerine dayanmalı ve hasar meydana gelmeksizin kazara oluşan gerilmeler önceden tahmin edilebilmelidir. Bir LPS nin bileşenleri, Çizelge 5 te verilen malzemelerden veya eş değer mekanik, elektrik ve kimyasal (korozyon) performans karakteristiklerine sahip diğer malzemelerden imal edilmelidir. 15

22 Not - Metalden farklı malzemeden yapılan bileşenler, sabitleme için kullanılabilir. Çizelge 5 LPS malzemesi ve kullanım şartları Malzeme Bakır Sıcak galvanizli çelik Paslanmaz çelik Alüminyum Kurşun Açık havada Som Örgülü Som Örgülü Som Örgülü Som Örgülü Som Kaplama olarak Kullanım Korozyon Toprakta Betonda Direnç değeri Aşağıdaki ile artan Som Örgülü Kaplama olarak Som Som Örgülü Uygun değil Som Kaplama olarak Som Örgülü Kaplama olarak Som Örgülü Som Örgülü Uygun değil Uygun değil Pek çok ortamda iyi Havada, betonda ve yumuşak toprakta kabul edilebilir Pek çok ortamda iyi Konsantrasyonları düşük sülfür ve klorür içeren atmosferlerde iyi Yüksek konsantrasyonlu sülfatlar içeren atmosferde iyi Sülfür bileşikleri Organik malzemeler Yüksek klorür içeriği Yüksek klorür içeriği Alkali çözeltileri Asitli topraklar Aşağıdaki ile galvanik kuplajla tahrip olabilen - Bakır Bakır Bakır - Paslanmaz çelik Not 1 - Bu çizelgedekiler sadece genel yol gösterme amacıyla verilmiştir. Özel durumlarda, korozyona karşı bağışıklık hususlarına daha fazla dikkat edilmelidir (Ek E). Not 2 - Örgülü iletkenler, som iletkenlere nazaran korozyona daha fazla duyarlıdır. Örgülü iletkenler, toprak/betona girdiği ve çıktığı yerlerde ayrıca.duyarlıdır. Örgülü galvanizli çeliğin toprak içinde tercih edilmemesinin sebebi budur. Not 3 - Galvanizli çelik, killi toprak veya nemli toprakta paslanabilir. Not 4 - Beton içindeki galvanizli çelik, betonun tam dışında çeliğin muhtemel korozyona uğramasından dolayı, toprak içinde uzatılmamalıdır. Not 5 - Beton içindeki takviye çeliği ile temas eden galvanizli çelik, özel durumlarda, betona hasar verebilir. Not 6 - Toprak içinde kurşun kullanılması, çevre sorunları nedeniyle genellikle yasaklanmış veya kısıtlanmıştır Sabitleme Hava sonlandırma sistemleri ve iniş iletkenleri, elektrodinamik veya rastlantı sonucu meydana gelen mekanik kuvvetler (örneğin, titreşimler, kalın kar kütlesinin kayması, ısıl genleşme vb.) sebebiyle kopma veya gevşeme olmayacak şekilde sıkıca tutturulmadır (IEC , Ek D) Bağlantılar İletken boyunca bağlantıların sayısı, en az olacak şekilde tutulmadır. Bağlantılar, sert lehimle lehimleme, kaynak yapma, sıkıştırma, dikiş atma, vidalama veya cıvatalama gibi yollarla güvenli hale getirilmelidir. Takviyeli çelik yapılar içindeki çelik iskeletteki bağlantılar Madde 4.3 e uygun olmalıdır. 16

23 5.6 Malzeme ve boyutlar Malzemeler Malzemeler ve bunlara ait boyutlar, korunacak yapının veya LPS nin korozyona uğrama ihtimali göz önünde bulundurularak seçilmelidir Boyutlar Hava sonlandırma iletkenleri, hava sonlandırma çubukları ve iniş iletkenlerinin konfigürasyonları ve en küçük kesit alanları Çizelge 6 da verilmiştir. Toprak elektrotlarının konfigürasyonları ve boyutları Çizelge 7 de verilmiştir. 17

24 Çizelge 6 - Hava sonlandırma iletkenleri, hava sonlandırma çubukları ve iniş iletkenlerine ait malzeme, konfigürasyon ve en küçük kesit alanı Bakır Malzeme Konfigürasyon En küçük kesit alanı mm 2 Kalay kaplı bakır 1) Alüminyum Alüminyum alaşımı Sıcak daldırılmış galvanizli çelik 2) Som şerit Som yuvarlak 7) Örgülü Som yuvarlak Som şerit Som yuvarlak 7) Örgülü Som şerit Som yuvarlak Örgülü Som şerit Som yuvarlak Örgülü Som yuvarlak 3) Som şerit Som yuvarlak 9) Örgülü Som yuvarlak Paslanmaz çelik 5) Som şerit 6) 3), 4) 3), 4), 9) Som yuvarlak 6) Örgülü 3), 4) Som yuvarlak 50 8) 50 8) 50 8) 200 8) 50 8) 50 8) 50 8) 70 8) 50 8) 50 8) 50 8) ) 200 8) 50 8) ) 200 8) 50 8) ) 200 8) Açıklamalar 10) Kalınlığı en az 2 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Çapı 16 mm Kalınlığı en az 2 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Kalınlığı en az 3 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Kalınlığı en az 2,5 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Çapı 16 mm Kalınlığı en az 2,5 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Çapı 16 mm Kalınlığı en az 2 mm Çapı 8 mm Her telin çapı en az 1,7 mm Çapı 16 mm 1) Sıcak daldırma veya elektro kaplamada kaplamanın kalınlığı en az 1 µm. 2) 3) Kaplama kalınlığı en az 50 µm olması şartıyla, kaplama düzgün, sürekli olmalı ve pasta lekelerinden arındırılmalıdır. Sadece hava sonlandırma çubukları için uygulanır. Rüzgâr yükü gibi mekanik gerilmelerin kritik olmadığı yerlerdeki uygulamalar için çap 10 mm. En büyük 1 m uzunluğunda ve ek sabitlemesi olan hava sonlandırma çubuğu kullanılabilir. 4) Sadece toprak içindeki kılavuz çubuklarına uygulanır. 5) Krom % 16, nikel % 8, karbon % 0,07. 6) Betona gömülü ve/veya alev alabilen malzeme ile doğrudan teması olan paslanmaz çelik için, en küçük büyüklükler som yuvarlak tipler için 78 mm 2 ye (çap 10 mm) kadar ve som şerit tipler için 75 mm 2 ye (kalınlık en az 3 mm) kadar artırılabilir. 7) Mekanik dayanımın temel kural olmadığı özel uygulamalarda 50 mm 2 (çap 8 mm), 28 mm 2 ye kadar düşürülebilir. Bu durumda tutturucular arasındaki açıklığın azaltılmasına dikkat edilmelidir. 8) Isıl ve mekanik mülâhazaların önemli olması durumunda, bu boyutlar som şerit tipler için 60 mm 2 ye kadar ve som yuvarlak tipler için 78 mm 2 ye kadar artırılabilir. 9) kj/ώ luk spesifik bir enerjide erimeyi önlemek için en küçük kesit, 16 mm 2 (bakır), 25 mm 2 (alüminyum), 50 mm 2 (çelik) ve 50 mm 2 dir (paslanmaz çelik).. Daha fazla bilgi için Ek E ye bakılmalıdır. 10) Kalınlık, genişlik ve çap ± % 10 toleranslı olarak tanımlanır. 18

25 Çizelge 7 Toprak elektrotlarına ait malzeme, konfigürasyon ve en küçük boyutlar Malzeme Bakır Örgülü 3) Konfigürasyon Toprak çubuğu Ø mm En küçük boyutlar Toprak iletkeni 50 mm 2 Toprak plâkası mm Açıklamalar Her telin en küçük çapı 1,7 mm Som yuvarlak 3) Som şerit 3) Som yuvarlak Boru Som plâka Kafes plâka 15 8) mm 2 50 mm 2 500x x600 Çap 8 mm En küçük kalınlık 2 mm Et kalınlığı en az 2mm Kalınlık en az 2 mm Kesit 25 mm x 2 mm Kafes konfigürasyonunun en küçük uzunluğu: 4,8 m 1), 2) Çelik Galvanizli som yuvarlak 1), 2) Galvanizli boru Galvanizli som şerit 1) Galvanizli som plâka 1) Galvanizli kafes plâka 1) Bakır kaplı som yuvarlak 4) Çıplak som yuvarlak 5) Çıplak veya galvanizli som 5), 6) şerit 5), 6) Galvanizli örgülü Galvanizli çapraz profil 1) 16 9) x50x3 Çap 10 mm 90 mm 2 Çap 10 mm 75 mm 2 70 mm 2 500x x600 Et kalınlığı en az 2 mm Kalınlık en az 3 mm Kalınlık en az 3 mm Kesiti 30 mm x 2 mm Radyal en az 250 µm % 99 bakır içerikli bakır kaplama Kalınlık en az 3 mm Her telin en küçük çapı 1,7 mm Paslanmaz çelik 7) Som yuvarlak Som şerit 15 Çap 10 mm 100 mm 2 Kalınlık en az 2 mm 1).Kalınlığın yuvarlak için en az 50 µm ve düz malzeme için en az 70 µm olması şartıyla, kaplama düzgün, sürekli olmalı ve pasta lekelerinden arındırılmalıdır. 2). Dişler, galvaniz işlemi yapılmadan önce açılmalıdır. 3). Kalay kaplı olabilir. 4). Bakır, çeliğe içsel olarak bağlanmış olmalıdır. 5). Sadece, beton içine tamamen gömüldüğünde izin verilir. 6). Sadece, temelin toprakla temas ettiği bölümdeki doğal takviye çeliği ile en az her 5 m de bir, doğru bir şekilde birlikte bağlandığında izin verilmektedir. 7). Krom % 16, nikel % 5, molibden % 2, karbon % 0,08 8). Bazı ülkelerde 12 mm ye izin verilmektedir. 9). İniş iletkenini toprağa girdiği noktaya bağlamak amacıyla, bazı ülkelerde kılavuz toprak çubukları kullanılır. 19

26 6 İç yıldırımdan korunma sistemi 6.1 Genel İç LPS, dış LPS de veya yapının diğer iletken bölümlerinden akan yıldırım akımından dolayı korunacak yapı içinde tehlikeli kıvılcım atlamasının ortaya çıkmasını önlemelidir. Tehlikeli kıvılcım atlaması, dış LPS ile aşağıda belirtilen diğer bileşenler arasında ortaya çıkabilir: - Metal tesisatlar, - İç sistemler, - Dış iletken bölümler ve yapıya bağlanmış hatlar. Not 1 - Patlama tehlikesi olan yapı içinde oluşan kıvılcım atlaması daima tehlikelidir. Bu durumda, henüz inceleme aşamasında olan ilâve koruma tedbirlerine ihtiyaç vardır (Ek E). Not 2 - İç sistemlerin aşırı gerilimlere karşı korunması için, IEC e bakılmalıdır. Tehlikeli kıvılcım atlaması aşağıdaki vasıtalarla önlenebilir: - Madde 6.2 ye uygun eş potansiyel kuşaklamalar, - Madde 6.3 e uygun bölümler arasındaki elektriksel yalıtım. 6.2 Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması Genel Eş potansiyellik, aşağıda belirtilenlerle LPS yi birbirlerine bağlamak suretiyle elde edilir: - Yapıdaki metal bölümler, - Metal tesisatlar, - İç sistemler - Dış iletken bölümler ve yapıya bağlanmış hatlar. Yıldırım eş potansiyel kuşaklaması iç sistemlerle gerçekleştirildiğinde, yıldırım akımının bir bölümü bu gibi sistemlerden akabilir ve bu etki göz önünde bulundurulmalıdır. Birbirlerine bağlama vasıtaları şunlar olabilir: - Elektriksel sürekliliğin doğal bağlantı ile sağlanamadığı hallerde, kuşaklama iletkenleri, - Kuşaklama iletkenleri ile doğrudan bağlantıların yapılamaması durumlarında, parafudurlar (SPD ler). Yıldırım eş potansiyel kuşaklamasının yapılma biçimi önemli olup, isteklerde ihtilaf söz konusu olabildiği taktirde, haberleşme şebekesi operatörü, elektrik güç operatörü ve ilgili diğer operatörler veya yetkililerle konu müzakere edilmelidir. SPD ler, muayenelerine imkân verecek şekilde tesis edilmelidir. Not - Bir LPS tesis edildiğinde, korunacak yapının dış metal iskeleti etkilenebilir. Bu durum, böyle sistemler tasarımlandığında dikkate alınmalıdır. Dış metal iskelet için yıldırım eş potansiyel kuşaklama ayrıca gerekli olabilir Metal tesisatlar için yıldırım eş potansiyel kuşaklama Ayrılmış bir dış LPS olması durumunda, yıldırım eş potansiyel kuşaklama sadece toprak seviyesinde yapılmalıdır. Ayrılmamış bir dış LPS durumunda, yıldırım eş potansiyel kuşaklaması aşağıdaki yerlerde tesis edilmelidir: 20

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Yıldırımdan korunma

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Yıldırımdan korunma ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Yıldırımdan korunma 1 Yıldırımdan korunma 2 Yasal Mevzuat BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Yıldırımdan Korunma Tesisatı, Transformatör ve Jeneratör Yıldırımdan

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TASARISI tst 25 004 TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 13536 Aralık 2012 ICS 11.180.01; 11.180.15 TS ISO 23599 UN UYGULAMASINA YÖNELİK TAMAMLAYICI STANDARD Complementary Turkish

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 7568 EN ISO 4172 Mart 2003 ICS 01.100.30 TEKNİK ÇİZİMLER YAPI UYGULAMA ÇİZİMLERİ ÖNYAPIMLI YAPILARIN MONTAJ ÇİZİMLERİ Technical drawings - Construction drawings - Drawings

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 62305-2 Haziran 2007 ICS 29.020; 91.120.40 YILDIRIMDAN KORUNMA BÖLÜM 2: RİSK YÖNETİMİ Protection against lightning Part 2: Risk management TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ

Detaylı

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ TOPRAKLAMA VE POTASİYEL SÜRÜKLEMESİ Genel bilgi Generatör, transformatör, motor, kesici, ayırıcı aydınlatma artmatürü, çamaşır makinası v.b. elektrikli işletme araçlarının, normal işletme anında gerilim

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 8237 ISO 4190-1 Nisan 2004 ICS 91.140.90 ASANSÖRLER - YERLEŞTİRME İLE İLGİLİ BOYUTLAR - BÖLÜM 1: SINIF I, SINIF II, SINIF III ve SINIF VI ASANSÖRLERİ Lift (US: Elavator)

Detaylı

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI

TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI TS 12514 E GÖRE HERMETİK CİHAZ YERLEŞİM KURALLARI 1.2.4 - C Tipi Cihazların (Hermetik) Montajı 1.2.4.1 - Genel Şartlar C tipi cihazlar (hermetik) montaj odasının hacmi ve havalandırma biçiminde bağlı olmaksızın

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI KONU VE KAPSAM: Alçak gerilim dağıtım panoları, bina içinde kullanılan, zemine montajlı, serbest dikili tip olarak prefabrik standart fonksiyonel

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ AALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda, uygun atölye ortamında, standartlara ve elektrik iç tesisleri ve topraklamalar yönetmeliğine

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 62305-1 Haziran 2007 ICS 29.020; 91.120.40 YILDIRIMDAN KORUNMA - BÖLÜM 1: GENEL KURALLAR Protection against lightning - Part 1: General principles TÜRK STANDARDLARI

Detaylı

Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar

Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Yıldırımdan Korunma Yönetmeliği BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde - Bu Yönetmelik, yapıların yıldırımdan koruma tesislerinin can ve mal güvenliği bakımından

Detaylı

E.S.E (Erken Akış Uyarımlı) Paratonerler

E.S.E (Erken Akış Uyarımlı) Paratonerler E.S.E (Erken Akış Uyarımlı) Paratonerler Havanın iyi bir iletken olmaması bünyesinde elektrik yükleri bulunduran bulutları oluşturur. Fiziksel nedenlerden ötürü, bulutun yüklenmesi sırasında yere yakın

Detaylı

1. Ana topraklama terminalleri veya çubukları 2. Elektrikli ekipmanların temasa açık iletken kısımları 3. Genel iletken parçalar.

1. Ana topraklama terminalleri veya çubukları 2. Elektrikli ekipmanların temasa açık iletken kısımları 3. Genel iletken parçalar. SAĞLIK BAKANLIĞI TOPRAKLAMA SİSTEMİ KISIM 1 - GENEL İşin Tanımlanması: bu bölüm her enerji kaynağına topraklama tesis etmek ve aşağıdakileri içeren TN-S sistem düzenlemesine dayalı olarak, koruyucu topraklama

Detaylı

Kapak ONAY PARATONER. Onay Plus Aktif Paratoner Ünitesi

Kapak ONAY PARATONER. Onay Plus Aktif Paratoner Ünitesi Kapak ONAY PARATONER Onay Plus Aktif Paratoner Ünitesi ONAY PARATONER -- İÇİNDEKİLER -- Aktif Paratoner Ünitesi...1 L=45 m Onay Plus Aktif Paratoner Ünitesi...2 L=60 m Onay Plus Aktif Paratoner Ünitesi...3

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 62305-4 Haziran 2007 ICS 29.020; 91.120.40 YILDIRIMDAN KORUNMA BÖLÜM 4: YAPILARDA BULUNAN ELEKTRİK VE ELEKTRONİK SİSTEMLER Protection against lightning Part 4: Electrical

Detaylı

YAPI İŞLERİ YILDIRIMDAN KORUNMA TESİSATI BİRİM FİYAT VE TARİFLERİ

YAPI İŞLERİ YILDIRIMDAN KORUNMA TESİSATI BİRİM FİYAT VE TARİFLERİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı Sayı: 18 YAPI İŞLERİ YILDIRIMDAN KORUNMA TESİSATI BİRİM FİYAT VE TARİFLERİ 2014 GENEL HÜKÜMLER VE AÇIKLAMALAR 1- fiyatlar Çevre ve Şehircilik

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Organize Sanayi Bölgesi 10. Cadde No: 4 Melikgazi 38070 KAYSERİ / TÜRKİYE Tel : 90 352 321 11 06 Faks : 90 352 321 15 69 E-Posta : kayserilab@tse.org.tr

Detaylı

ICS 91.100.25 TÜRK STANDARDI TS EN 538/Ocak 2000

ICS 91.100.25 TÜRK STANDARDI TS EN 538/Ocak 2000 ÖNSÖZ Bu standard, CEN tarafõndan kabul edilen EN 538 : 1994 standardõ esas alõnarak, TSE İnşaat Hazõrlõk Grubu nca hazõrlanmõş ve TSE Teknik Kurulu nun 6 Ocak 2000 tarihli toplantõsõnda Türk Standardõ

Detaylı

Yıldırımdan Korunma. Prof. Dr. Özcan Kalenderli İTÜ Elektrik-Elektronik Fakültesi

Yıldırımdan Korunma. Prof. Dr. Özcan Kalenderli İTÜ Elektrik-Elektronik Fakültesi Yıldırımdan Korunma Prof. Dr. Özcan Kalenderli İTÜ Elektrik-Elektronik Fakültesi TSE (Türk Standardları Enstitüsü) YILDIRIMDAN KORUNMA Standardı: TS EN 62305-1 Yıldırımdan Korunma Bölüm 1: Genel Kurallar

Detaylı

MAK-TES DOĞAL GAZ ISI SİSTEMLERİ HERMETİK BACA MONTAJ KILAVUZU

MAK-TES DOĞAL GAZ ISI SİSTEMLERİ HERMETİK BACA MONTAJ KILAVUZU MAK-TES DOĞAL GAZ ISI SİSTEMLERİ HERMETİK BACA MONTAJ KILAVUZU Hermetik baca montajında yanmış gazın çıkmasını ve taze havanın içeriye alınmasını sağlayan ve rüzgâra karşı (kuşluk) emniyet koruyucusu bulunan

Detaylı

2014 YILI TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU KURU TİP TRANSFORMATÖR VE HARİCİ TOPRAKLI AYIRICI TEKNİK ŞARTNAMESİ

2014 YILI TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU KURU TİP TRANSFORMATÖR VE HARİCİ TOPRAKLI AYIRICI TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. AMAÇ 2014 YILI TÜRKİYE TAŞKÖMÜRÜ KURUMU KURU TİP TRANSFORMATÖR VE HARİCİ TOPRAKLI AYIRICI TEKNİK ŞARTNAMESİ Türkiye Taşkömürü Kurumu Armutçuk Taşkömürü İşletme Müessesesi ihtiyacı olarak, kullanılmak

Detaylı

GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO KANALLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO KANALLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO KANALLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ Mayıs 2010 Sayfa no: 1 KAPSAM Projede kullanılacak metal kablo kanalları aksesuarlarının imalatı, sıcak daldırma galvanizasyonu, ve alıcının

Detaylı

ALÇAK GERİLİM DAĞITIM PANOLARI TEKNİK ŞARTNEMESİ

ALÇAK GERİLİM DAĞITIM PANOLARI TEKNİK ŞARTNEMESİ ALÇAK GERİLİM DAĞITIM PANOLARI TEKNİK ŞARTNEMESİ 1 GENEL 1.1 Alçak Gerilim elektrik panoları montaj edilecek yere uygun, çalışma şartlarına göre izolasyon seviyesi sağlanmış, kısa devre şartlarına elektriksel

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 1019- Nisan 008 ICS 77.140.75 YAPISAL ÇELİK BORULAR - DİKİŞLİ, ALAŞIMSIZ, İNCE TANELİ ÇELİKLERDEN SOĞUK ŞEKİLLENDİRİLEREK KAYNAK EDİLMİŞ - BÖLÜM : TOLERANSLAR, BOYUTLAR

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

ÇELİK KONSTRÜKSYON PRİZMATİK DEPO YAPILARI

ÇELİK KONSTRÜKSYON PRİZMATİK DEPO YAPILARI ÇELİK KONSTRÜKSYON PRİZMATİK DEPO YAPILARI ÇELİK KONSTRÜKSYON PRİZMATİK DEPO YAPILARI ŞARTNAMELER PREFİ PREFABRİK YAPI ENDÜSTRİ BİLİŞİM VE TİCARET LTD.ŞTİ. 27/200 FORMLU TRAPEZOİDAL

Detaylı

24.10.2012. Öğr.Gör.Alkan AKSOY. Hazırlayan: Öğr.Gör. Alkan AKSOY -Sürmene

24.10.2012. Öğr.Gör.Alkan AKSOY. Hazırlayan: Öğr.Gör. Alkan AKSOY -Sürmene Öğr.Gör.Alkan AKSOY Elektrik enerjisini ileten bir veya birden fazla telden oluşan yalıtılmamış tel veya tel demetlerine iletken eğer yalıtılmış ise kablo denir. Ülkemizde 1kV altında genellikle kablolar

Detaylı

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi

Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Toz Patlaması ve Tozdan Kaynaklanan Güvenlik Risklerinin Yönetimi Serdar GÜLTEK Makine Müh., FPE, M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Serkan KÜÇÜK Kimya Müh., M.Sc. İş Güvenliği Uzmanı (A) Toz Patlaması Parametreleri

Detaylı

KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ

KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ 1 KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. Bir yapıyı yıldırımın birincil etkilerinden korumak için alınabilecek dış yıldırımlık önlemlerinden birisi de Kafes Metodudur. Kafes metodu ile korunması planlanan yapının

Detaylı

GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ

GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ Mustafa Kemal AVŞAROĞLU Radsan A.Ş. mavsaroglu@radsan.com.tr ÖZET Güneşler elektrik elde edilen sistemlerin en temel yapıtaşı güneş hücreleri

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

TS ISO 4190-1 - 18.06.2014 Asansörler - Yerleştirme ile ilgili boyutlar - Bölüm 1: Sınıf ı, sınıf ıı, sınıf ııı ve sınıf vı asansörler

TS ISO 4190-1 - 18.06.2014 Asansörler - Yerleştirme ile ilgili boyutlar - Bölüm 1: Sınıf ı, sınıf ıı, sınıf ııı ve sınıf vı asansörler Asansör Standartları Standart No/Kabul Tarihi TS EN 81-20:2014 (İngilizce Metin)-30.10.2014 Asansörlerin yapım ve kurulumu için güvenlik kuralları - İnsan ve eşyanın taşınması için asansörler - Bölüm 20:

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO MERDİVENLERİ TEKNİK ŞARTNAMESİ

GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO MERDİVENLERİ TEKNİK ŞARTNAMESİ GERPAAS MARKA AĞIR HİZMET TİPİ KABLO MERDİVENLERİ TEKNİK ŞARTNAMESİ Mayıs 2010 Sayfa no: 1 KAPSAM Projede kullanılacak kablo merdivenleri ve aksesuarlarının imalatı, sıcak daldırma galvanizasyonu, ve alıcının

Detaylı

4 TS ISO 4190-5 (İngilizce Metin) Asansörler ve servis asansörleri- Bölüm 5: Kumanda tertibatları, sinyalleri ve ilâve bağlantılar 27.8.

4 TS ISO 4190-5 (İngilizce Metin) Asansörler ve servis asansörleri- Bölüm 5: Kumanda tertibatları, sinyalleri ve ilâve bağlantılar 27.8. 1 TS EN 81-72 (İngilizce Metin) 2 TS EN ISO 25745-2 (İngilizce Metin) 3 TS EN ISO 25745-3 (İngilizce Metin) GÜNCEL ASANSÖR ve YÜR MER. / BANT STANDARTLARI - ARALIK 2015 bölüm 72:İtfayeci asansörleri Asansörler,

Detaylı

ZENON PANEL YAPI TEKNOLOJİSİ ZENON PANEL MALZEME VE BİLEŞENLERİ

ZENON PANEL YAPI TEKNOLOJİSİ ZENON PANEL MALZEME VE BİLEŞENLERİ ZENON PANEL YAPI TEKNOLOJİSİ ZENON PANEL MALZEME VE BİLEŞENLERİ İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. ZENON PANEL DUVAR SİSTEMİ AÇIKLAMALARI... 4 2.1. Zenon Panel duvar sisteminin esasları... 4 2.2. Zenon Panel

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK İçerik Patlayıcı Ortamlar ATEX Nedir? İlgili Mevzuat Temel Kavramlar Patlamadan Korunma Dokümanı 2 3 ATEX Nedir? ATEX Atmosphères

Detaylı

ICS 77.140.50 TÜRK STANDARDI TS 3519 EN 10131/Nisan 1996 ÖNSÖZ

ICS 77.140.50 TÜRK STANDARDI TS 3519 EN 10131/Nisan 1996 ÖNSÖZ ICS 77.14.5 TÜRK STANDARDI TS 3519 EN 1131/Nisan 199 ÖNSÖZ Bu standard, CEN tarafindan kabul edilen EN 1131 standardi esas alinarak, TSE Metalürji Hazirlik Grubu'nca TS 3519'in revizyonu olarak hazirlanmis

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD https://www.tse.org.tr/turkish/abone/kapak.asp?stdno=38653 Page 1 of 1 17.05.2004 TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 12390-2 Nisan 2002 ICS 91.100.30 BETON - SERTLEŞMİŞ BETON DENEYLERİ - BÖLÜM 2: DAYANIM

Detaylı

BÜLBÜLOĞLU DIŞ CEPHE GÜVENLİK AĞI PLATFORMLARI

BÜLBÜLOĞLU DIŞ CEPHE GÜVENLİK AĞI PLATFORMLARI GENEL BİLGİLER BÜLBÜLOĞLU DIŞ CEPHE GÜVENLİK AĞI PLATFORMLARI BÜLBÜLOĞLU Güvenlik Ağı Platformları, TS EN 1263-1 normunun gereklerine göre tasarlanmış ve üretilmiştir. Platformlar şantiyede yerlerine monte

Detaylı

ÇATI KAPLAMASI. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi

ÇATI KAPLAMASI. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi ÇATI KAPLAMASI Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi ÇATI KAPLAMASI Çatı kaplaması için kullanılan malzemeler şunlardır.

Detaylı

ALÜMİNYUM KOMPOZİT PANELLER

ALÜMİNYUM KOMPOZİT PANELLER ALÜMİNYUM KOMPOZİT PANELLER YAPI MARKET SAN.TİC.LTD.ŞTİ. Formlandırılmış alüminyum kompozit panel kaplamalarının alt taşıyıcı strüktürlerinin yardımı ile mimarinize farklı yenilikler katması, sadece formları

Detaylı

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK 1- YILDIRIMDAN KORUNMA a) YILDIRIM NEDİR? Bulutla toprak arasında elektrik yüklerinin hızlı bir deşarjıdır. b) YILDIRIMIN OLUŞUMU Bulutların

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS ISO 7010 Haziran 2007 ICS 01.080.20; 01.080.10 GRAFİK SEMBOLLER EMNİYET İLE İLGİLİ RENK VE İŞARETLER İŞ YERLERİ VE HALKA AÇIK ALANLARDA KULLANILAN EMNİYET İŞARETLERİ

Detaylı

ÇELİK YAPILAR. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe

ÇELİK YAPILAR. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe. Çelik Yapıda Cephe ÇELİK YAPILAR Cephe elemanı yatay ve düşey elemanların oluşturduğu forma bağlı olarak rüzgar yüklerini iki yada tek doğrultuda aktarır. Bu, döşemenin düşey yükler altındaki davranışına benzer. 8 1 Çelik

Detaylı

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları. Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Kalorifer Tesisatı Proje Hazırlama Esasları Niğde Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü ISITMA TEKNİĞİ 1.Tarihsel gelişim 2.Günümüz ısıtma teknikleri Bir ısıtma tesisatının uygun olabilmesi için gerekli

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesisat kontrolleri 1 Topraklama ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ (R.G. 21.08.2001 24500) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alçak Gerilim Tesislerinde Topraklama Topraklama

Detaylı

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları

BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları BETON* Beton Beton, çimento, su, agrega kimyasal ya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karıştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil rilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek

Detaylı

ELINEMK Teknik Tablo E L E K T R İ K Beyan Akımı Busbar Kodu Standartlar Beyan Yalıtım Gerilimi Maks. Beyan Çalışma Gerilimi Beyan Frekansı Kirlilik Derecesi Koruma Sınıfı Mekanik Darbe Dayanımı (IK Kodu)*

Detaylı

DÜŞEY SİRKÜLASYON ARAÇLARI

DÜŞEY SİRKÜLASYON ARAÇLARI DÜŞEY SİRKÜLASYON ARAÇLARI Sirkülasyon, kelime anlamı olarak; insan akımı, deveran, gidip gelme hareketlerini ifade etmektedir. Düşey sirkülasyon ise insanların bir noktadan farklı bir kottaki noktaya

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ TEKNİK RESİM DERSİ ÖĞR. GÖR. BERIVAN POLAT Kesit çıkarma ve Merdivenler MERDİVENLER Bir yapıda birbirinden farklı iki seviye arasında muntazam aralıklı, yatay

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

AHŞAP VE ÖN YAPIMLI ÇELİK İLE ALÜMİNYUM ALAŞIMLI BİLEŞENLERDEN OLUŞAN DIŞ CEPHE İŞ İSKELELERİNE DAİR TEBLİĞ

AHŞAP VE ÖN YAPIMLI ÇELİK İLE ALÜMİNYUM ALAŞIMLI BİLEŞENLERDEN OLUŞAN DIŞ CEPHE İŞ İSKELELERİNE DAİR TEBLİĞ Resmi Gazete Tarihi: 19.09.2014 Resmi Gazete Sayısı: 29124 AHŞAP VE ÖN MLI ÇELİK İLE ALÜMİNYUM ALAŞIMLI BİLEŞENLERDEN OLUŞAN NE DAİR TEBLİĞ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı; yapılan işin niteliği

Detaylı

TBS Aşırı Gerilim ve Yıldırımdan Korunma Sistemleri

TBS Aşırı Gerilim ve Yıldırımdan Korunma Sistemleri TBS Aşırı Gerilim ve Yıldırımdan Korunma Sistemleri TBS 4 ALT ÜRÜN GRUBUNA AYRILMAKTADIR 1 TBS 2 Alçak Gerilim Parafudr Sistemleri(Surge Arrester Systems) Paralel Pazar Stratejisi Eşpotansiyel Sistem Ürünleri

Detaylı

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN TOPRAKLAMA 2015-1 Prof.Dr. Nurettin UMURKAN 1 ELEKTRİK AKIMININ İNSAN VÜCUDU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 50 Hz alternatif akımın insan vücudundan geçtiğinde oluşan etkiler. 1 ma Akımın hissedilme sınırı 1-5 ma

Detaylı

ÇELİK PREFABRİK YAPILAR

ÇELİK PREFABRİK YAPILAR ÇELİK PREFABRİK YAPILAR 3. Bölüm Duvarlar. 4. Bölüm Kafes Kirişler. Duvarlar Çelik çerçeveli yapılarda kullanılan duvarlar da taşıyıcı yapı elemanları gibi çoğunlukla prefabriktir. Bu özellik üretimin

Detaylı

ALÇI İȘLERİ İÇİN DEKORASYON PROFİLLERİ

ALÇI İȘLERİ İÇİN DEKORASYON PROFİLLERİ ALÇI İȘLERİ İÇİN DEKORASYON PROFİLLERİ Köşe leri 9002 köşe bitiş profilidir. Hareketli tavan ve duvar bitişlerinde kullanılır. Tek taraflı uygulanır. 9077 Farklı kanat genişliklerinde üretilen alüminyum

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Tanımlar 1 İçerik 1. Giriş Temel tanım ve kavramlar Enerji şebekesi (Üretim, iletim ve dağıtım aşamaları) Temel bileşenler (İletkenler, elektrik tesisat ekipmanları, anahtarlama

Detaylı

BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI

BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası 46 Elektrik, Elektronik, Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Hizmetleri TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ

Detaylı

YILDIRIMDAN KORUNMA TASARIMINDA KULLANMAK İÇİN RİSK DEĞERLENDİRME YAZILIMI GELİŞTİRİLMESİ

YILDIRIMDAN KORUNMA TASARIMINDA KULLANMAK İÇİN RİSK DEĞERLENDİRME YAZILIMI GELİŞTİRİLMESİ YILDIRIMDAN KORUNMA TASARIMINDA KULLANMAK İÇİN RİSK DEĞERLENDİRME YAZILIMI GELİŞTİRİLMESİ Özcan KALENDERLİ ve Atakan Yavuz YILMAZ İstanbul Teknik Üniversitesi, Elektrik-Elektronik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği

Detaylı

PHOTOVOLTAİC SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM&YILDIRIMDAN KORUNMASI VE PV SİSTEMLERDE TOPRAKLAMA

PHOTOVOLTAİC SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM&YILDIRIMDAN KORUNMASI VE PV SİSTEMLERDE TOPRAKLAMA PHOTOVOLTAİC SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM&YILDIRIMDAN KORUNMASI VE PV SİSTEMLERDE TOPRAKLAMA SERDAR AKSOY ELEKTRİK MÜHENDİSİ/MBA serdar.aksoy@yilkomer.com 05327720676 www.yilkomer.com SUNUM İÇERİĞİ *PV SİSTEMLERİN

Detaylı

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu :

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu : DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ Kafes metodu : Kafes metodu ile korunmak için, korunacak bina bütün tali kısımları ile birlikte binanın en yüksek yerlerinden toprağa kadar sürekli ve kesintisiz iletken bir

Detaylı

DUVARLAR duvar Yapıdaki Fonksiyonuna Göre Duvar Çeşitleri 1-Taşıyıcı duvarlar; 2-Bölme duvarlar; 3-İç duvarlar; 4-Dış duvarlar;

DUVARLAR duvar Yapıdaki Fonksiyonuna Göre Duvar Çeşitleri 1-Taşıyıcı duvarlar; 2-Bölme duvarlar; 3-İç duvarlar; 4-Dış duvarlar; DUVARLAR Yapılarda bulunduğu yere göre, aldığı yükleri temele nakleden, bina bölümlerini birbirinden ayıran, bölümleri çevreleyen ve yapıyı dış tesirlere karşı koruyan düşey yapı elemanlarına duvar denir.

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK

KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi POLİETİLEN KÖPÜK Etilen ve propilen maddelerinden

Detaylı

RELAYrack. Açık sistem çatı D=600 - D=800 - D=1000. RELAYrack tekli çatı, D= 600 mm. RELAYrack çiftli çatılar, D= 800 mm

RELAYrack. Açık sistem çatı D=600 - D=800 - D=1000. RELAYrack tekli çatı, D= 600 mm. RELAYrack çiftli çatılar, D= 800 mm RELAYrack / Açık sistemler, network teknolojisi ve elektronik alanında sayısız uygulama için, uygun maliyetli ve montaj dostu çözümler sunar 19 standart cihazların montajı için tasarlanmıştır. Ekipmanlara

Detaylı

ASANSÖR STANDARTLARI

ASANSÖR STANDARTLARI ASANSÖR STANDARTLARI TS 12255 Yetkili servisler - Asansörler için - Kurallar TS 13561 Yetkili servisler - Asansörler, Revizyonler ve yürüyen bantlarda kullanılan kumanda panoları veya kumanda kartları

Detaylı

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir:

EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: EK-C RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU KONTROL İŞLEMLERİ Rüzgar ölçüm direğinde ölçülecek meteorolojik değişkenler ve algılayıcının adı aşağıda verilmiştir: Değişken adı Rüzgar Hızı Rüzgar Yönü Hava Sıcaklığı Bağıl

Detaylı

ASANSÖR STANDARTLARI. EN Standartları. ISO Standartları

ASANSÖR STANDARTLARI. EN Standartları. ISO Standartları ASANSÖR STANDARTLARI EN Standartları ISO Standartları STANDARTLAR YAYIN TARİHİ TSE CEN/TS 81-76:2011 (İngilizce Metin) Asansörler Yapım ve montaj için güvenlik kuralları- Yolcu ve yük asansörleri için

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 1 İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ 2.3. Tesisatlar 2.3.1. İlgili standartlarda aksi belirtilmediği

Detaylı

Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi

Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi Güvenli İskele Projesi 2014 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK

Detaylı

Tek bir sistemle ısı, yangın ve ses yalıtımı nasıl sağlanır?

Tek bir sistemle ısı, yangın ve ses yalıtımı nasıl sağlanır? Problem / Çözüm Önerileri Tek bir sistemle ısı, yangın ve ses yalıtımı nasıl sağlanır? Yapıların tipine ve kullanım amacına göre ısı yalıtımı kadar, yangın ve ses yalıtımı da önem taşır. Özellikle, Yüksek

Detaylı

TS 13561 Yetkili servisler - Asansörler, Revizyonler ve yürüyen bantlarda kullanılan kumanda panoları veya kumanda kartları için - Kurallar

TS 13561 Yetkili servisler - Asansörler, Revizyonler ve yürüyen bantlarda kullanılan kumanda panoları veya kumanda kartları için - Kurallar ASANSÖR STANDARTLARI TS 12255 Yetkili servisler - Asansörler için - Kurallar TS 13561 Yetkili servisler - Asansörler, Revizyonler ve yürüyen bantlarda kullanılan kumanda panoları veya kumanda kartları

Detaylı

FOTOVOLTAİK (PV) GÜÇ SİSTEMLERİ ELEKTRİK TESİSATI İLE İLGİLİ STANDARDLAR

FOTOVOLTAİK (PV) GÜÇ SİSTEMLERİ ELEKTRİK TESİSATI İLE İLGİLİ STANDARDLAR FOTOVOLTAİK (PV) GÜÇ SİSTEMLERİ ELEKTRİK TESİSATI İLE İLGİLİ STANDARDLAR Sabri GÜNAYDIN H.Avni GÜNDÜZ Nur GÜLEÇ sabrigunaydin@hbteknik.com.tr, havni.gunduz@emo.org.tr, nurgulec@gmail.com 1. GİRİŞ Fotovoltaik

Detaylı

Yakalama ucu sistemlerinin montajı ve bu montajda kullanılacak malzeme tercihi TS EN 62305 e uygun yapılmalıdır.

Yakalama ucu sistemlerinin montajı ve bu montajda kullanılacak malzeme tercihi TS EN 62305 e uygun yapılmalıdır. NEDEN İÇ YILDIRIMLIK KULLANMALIYIZ? Yıldırım Nedir? Yıldırım, gök gürültüsü ve şimşekle görülen, gökyüzü ile yer arasındaki elektrik boşalmasıdır. Şimşek bir bulutun tabanı ile yer arasında, iki bulut

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS EN 60079-25 Ekim 2006 ICS 29.260.20 PATLAYICI GAZ ORTAMLARINDA KULLANILAN ELEKTRİKLİ CİHAZLAR BÖLÜM 25: KENDİNDEN GÜVENLİKLİ SİSTEMLER Electrical apparatus for explosive

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA n Aşırı akımlar : Kesici n Aşırı gerilimler: 1. Peterson bobini 2. Ark boynuzu ve parafudr 3. Koruma hattı 26.03.2012 Prof.Dr.Mukden UĞUR 1 n 1. Peterson bobini: Kaynak tarafı yıldız bağlı YG sistemlerinde

Detaylı

Montaj el kitabı - Gemi yapımı VEGAWELL 52. Hizmet tankları (Motor yakıtı, soğutkan) Taze su-/atık su tankları Balast tankları (Yanlardaki tanklar)

Montaj el kitabı - Gemi yapımı VEGAWELL 52. Hizmet tankları (Motor yakıtı, soğutkan) Taze su-/atık su tankları Balast tankları (Yanlardaki tanklar) Montaj el kitabı - Gemi yapımı VEGAWELL 52 Hizmet tankları (Motor yakıtı, soğutkan) Taze su-/atık su tankları Balast tankları (Yanlardaki tanklar) Document ID: 4957 İçindekiler İçindekiler Genel. Genel

Detaylı

CEPHE KAPLAMA KILAVUZU

CEPHE KAPLAMA KILAVUZU CEPHE KAPLAMA KILAVUZU STONITE TERASTONE STONITE Terastone yüzey kaplamaları yapısına giren materyallerin estetik ve mekanik özelliklerini öne çıkaran doğal bir üründür. Üretiminde kullanılan İtalyan Breton

Detaylı

Alçak Gerilim Yönetmeliği (73/23 AT) Kılavuz. Alçak Gerilim Yönetmeliği ve bu Yönetmelikle birlikte ele alınan diğer Yönetmeliklerin uygulanması

Alçak Gerilim Yönetmeliği (73/23 AT) Kılavuz. Alçak Gerilim Yönetmeliği ve bu Yönetmelikle birlikte ele alınan diğer Yönetmeliklerin uygulanması Alçak Gerilim Yönetmeliği (73/23 AT) Kılavuz Alçak Gerilim Yönetmeliği ve bu Yönetmelikle birlikte ele alınan diğer Yönetmeliklerin uygulanması 1 GİRİŞ: Bu Kılavuz Yeni Yaklaşım konsepti içinde yer alan

Detaylı

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması:

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: 7.11.2000 tarihinde yayınlanan TS-3994, Elektrik iç tesisler yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre AG

Detaylı

ÇATILAR. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi

ÇATILAR. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi ÇATILAR Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi ÇATILAR Bir yapıyı üstünden etkileyen yağmur, kar, rüzgar, sıcak ve soğuk

Detaylı

DİLATASYON DERZİ. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi

DİLATASYON DERZİ. Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü. Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi DİLATASYON DERZİ Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi DİLATASYON DERZİ Yapının kendi ağırlığından ya da oturduğu zeminden

Detaylı

KONYA KARAPINAR 300 KİŞİLİK ÖĞRENCİ YURDU İnceleme Dosyası

KONYA KARAPINAR 300 KİŞİLİK ÖĞRENCİ YURDU İnceleme Dosyası 2012 KONYA KARAPINAR 300 KİŞİLİK ÖĞRENCİ YURDU İnceleme Dosyası Konya Karapınar da yapılması planlanan 300 Kişilik Öğrenci yurduna ait genel bilgi ve maliyet çalışması Halil ATLI ESEER İNŞAAT 03.02.2012

Detaylı

Askılar, Raflar ve Konveyörler

Askılar, Raflar ve Konveyörler Askılar, Raflar ve Konveyörler Tavsiyeler Askılar ve Raflar olabildiğince küçük olmalıdır. Askılar parçalardan toz partiküllerini uzaklaştırmamalıdır. Askılar parçalarla sürekli tekrarlanan temas halinde

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TS 13082 Ocak 2008 2. Baskı ICS 03.080.20 İŞ YERLERİ - HİZMET SEKTÖRÜ İÇİN DANIŞMANLIK HİZMETLERİ - GENEL KURALLAR Work places - Consultancy services for service sector

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Şerifali Çiftliği Hendem cad. No:58 Kat:1 Yukarıdudullu Ümraniye 34775 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 420 47 52 Faks : 0 216 466 31

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ

KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ KATI YALITIM MALZEMELERİ TAŞ YÜNÜ Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi TAŞ YÜNÜ Taş yünü, volkanik bir kaya olan bazalt

Detaylı

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY Isı Yalıtımı Yoğuşma Kontrolü İklimlendirme, ısıtma ve soğutma sistemlerinde kullanılmak üzere üretilen, elastomerik kauçuk esaslı, kapalı gözenekli düzgün hücre yapısına

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ Elektrik Tesisatı cins ve hacmine göre ehliyetli elektrikçiler tarafından tesis edilerek bakım ve işletmesi sağlanmalıdır. Bu hususta Elektrik

Detaylı

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI 103 104 Elektrik, Elektronik-Biyomedikal-Kontrol Mühendisliği Hizmetleri TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ ÖLÇÜM RAPORU A- GENEL BİLGİLER ÖLÇÜMÜ TALEP EDEN İLGİLİ KİŞİ ÖLÇÜM

Detaylı

Otomatik Yük Ayırıcı

Otomatik Yük Ayırıcı Otomatik Yük Ayırıcı Teknik Özellikler: IEC standartlarına göre - E3 M2 Anma gerilimi (kv rms) 36 Anma akımı (A) 630 Anma kısa devre akım (ka) 12,5 Anma yalıtım düzeyi kv rms, 50Hz/1 dak. faz - toprak

Detaylı

1-Üst Mahya 2-3 yol mahya 3- Yan mahya. 4- Mahya Bitiş Kapama 5- Dere 6- Saçak kapama

1-Üst Mahya 2-3 yol mahya 3- Yan mahya. 4- Mahya Bitiş Kapama 5- Dere 6- Saçak kapama PVC PANEL KİREMİT 2 3 4 1 6 5 1-Üst Mahya 2-3 yol mahya 3- Yan mahya 4- Mahya Bitiş Kapama 5- Dere 6- Saçak kapama ÜRÜN BİLGİSİ ASA ile kaplanan DURAMİT PVC Panel Kiremitleri ko-ekstrüzyon teknolojisiyle

Detaylı

AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜNLERİ (SPD) PARAFUDR

AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜNLERİ (SPD) PARAFUDR AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜLERİ (SPD) PARAFUDR Aşırı Gerilim Koruma Ürünleri Tip 1+2 (Sınıf I+II, T1+T2, B+C) Tip 2 (Sınıf II, T2, C) E 61643-11 ye göre test edilmiştir Maksimum sürekli çalışma gerilimi U

Detaylı

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD

TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD TÜRK STANDARDI TURKISH STANDARD Bu standard metni 10 Nisan 2007 tarihli TSE Teknik Kurul toplantısında kabul edilerek yürürlüğe girmiş olup metin üzerindeki redaksiyonel düzeltmeler devam etmektedir. TS

Detaylı

ENERJİ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJİ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJİ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Panolar: OG AG Panolar: 1 Devre kesici kompartmanı 2 Ana bara kompartmanı 3 Kablo kompartmanı 4 Alçak gerilim kompartman1 5 Ark gaz tahliye kanalı 6 Akım trafoları

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı