GIDA KİMYASI-II Monosakkaritler. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GIDA KİMYASI-II Monosakkaritler. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU"

Transkript

1 GIDA KİMYASI-II Monosakkaritler Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU

2 MONOSAKKARİTLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ Basit şekerler, - katıdırlar, - renksizdirler, - bazen zor kristallenirler, - süper doygun çözelti oluştururlar. - Yapılarındaki ( OH ) gruplarından dolayı suda hızlıca çözünürler - Metil ve etil alkol piridin, dimetilformamit ve dimetil sülfoksitte biraz daha az çözünürler. - Kloroform, eter, benzen gibi lipofilik çözücülerde çözünmezler

3 - Monosakkaritlerin çoğu tatlıdır. Bir kısmı tatsız, hatta hafif acı olanlar da vardır. - Şekerler ısıtıldıklarında kolayca su kaybederek ayrışırlar. - En önemli kimyasal özellikleri, karbonil grubu (O=C ) nun bulunmasıdır. Karbonil grubu komşu hidroksil gruplarını etkileyebilir. α- karbonil grubuna bağlı olan OH grupları çok kolay okside olabilir.

4 1. İndirgen Grupların Reaksiyonları Şekerler indirgen grup ( C=O ) içerdiklerinden tipik karbonil grubu reaksiyonu verirler. a) Siyanhidrin katarlar H C = N H C = O + H CN H C - OH l b) Hidroksilaminlerle oksimleri yaparlar H C = O + NH 2 OH H C = N - OH + H 2 O

5 c) Fenil hidrazin ile osazon verirler. Aldozlar ve ketozlar fenilhidrazin ile iki aşamada reaksiyona girerler. Birinci aşamada: karbonil grubu ile kondensasyon sonucu fenilhidrazon türevleri meydana gelir. İkinci aşamada: fazla miktarda fenil hidrazin ile ısıtma hidrazonları sarı renkli osazon türevlerine dönüştürür. Osazon oluşurken şeker molekülünün sadece ilk iki C atomu tepkimeye girer. 1.C ve 2.C atomları arasındaki farklılıkların ortadan kalktığı için D-glukoz, D-mannoz ve D-fruktozdan meydana gelen osazonlar birbirinin aynısı olup, D-galaktozun oluşturduğu osazon bunlardan farklıdır.

6 Osazon oluşumu: D-glukoz, fenilhidrazin ile 2 aşamada tepkimeye girerek glukoz osazonu oluşur. Aynı ürün epimeri olan mannozdan da oluşur.

7 Osazon bileşiklerinin erime noktaları, kristal şekilleri ve çözünürlükleri farklı renkli bileşikler olduklarından şekerlerin tanınmasında ve birbirlerinden ayırt edilmesinde kullanılırlar. İndirgen grubu olmayan şekerler osazon vermezler. Osazon bileşikleri bakır sülfat ile okside olarak çok dayanıklı bileşik olan Osatriazolleri verir. Bunlar renksiz bileşiklerdir. H-C=N H C = N NH C 6 H 5 + CuSO 4 N-C 6 H 5 + C 6 H 5 - N C = N NH C 6 H 5 H-C=N Osatriazol (renksiz) fenilamin

8 d) Aldozlar merkaptanlarla merkaptalları oluştururlar. Bu reaksiyon aldozları ve ketozları birbirinden ayırt etmek için kullanılır. Çünkü ketozlar aldozlara göre çok daha zor tepkimeye girerler. H-C = O + 2 R-S-H SR H - C + H 2 O H-C-OH SR H-C-OH H C-OH

9 e) Karbonil-amin reaksiyonları: Şekerlerin indirgen grupları, primer aminlerle, amino asitlerle, pepditlerle, proteinlerle ve amin bileşikleri ile reaksiyona girerek glukozil amin bileşiklerini oluştururlar. Zayıf asidik çözeltilerde glikozil aminler yeniden düzenlenerek 1-amino ketozlara dönüşürler. Buna Amadori Yeniden Düzenlenmesi denir. Aldozlar + Amin Bileşikleri Glukozilaminler Glukozilaminler. Amadori Düzenlenmesi 1-Aminoketozlar (zayıf asidik koşullarda)

10 Aynı şekilde ketozlar aminlerle reaksiyona girerek ketozil aminleri verirler. Bunlar da yeniden düzenlenerek zayıf asidik ortamda epimerleri olan 2-amino aldozlara dönüşüler. Buna Heyns Yeniden Düzenlenmesi denir. Ketozlar + Aminler Ketozilaminler Ketozilaminler. Heyns Düzenlenmesi 2-Aminoaldozlar (zayıf asidik koşullarda)

11 Bu bileşikler gıda teknolojisinde çok önemli olan ve Enzimatik Olmayan Esmerleşme Reaksiyonları olarak bilinen MAİLLARD reaksiyonlarının ilk başlangıç ürünleridir. Maillard reaksiyonları, serbest amino asit, pepdit veya proteinin yapısında bulunan serbest amino grubu ile indirgen şekerler arasındaki reaksiyonla başlayıp, esmer renkli azotlu polimerlerin (melanoidinler) oluşması ile tamamlanır. Bu reaksiyon sonunda kahverengi yüksek molekül ağırlıklı bileşikler meydana gelir.

12

13 Ekmek kabuğunda, unlu mamullerde, kahvenin kavrulmasında, patatesin kızartılmasında ve et ve balıkların ızgara edilmesinde esmerleşme reaksiyonları ile beraber tat ve koku bileşikleri de oluştuğundan bu reaksiyonlar bir dereceye kadar arzu edilir. Bu reaksiyonlar sırasında proteinlerin besin değeri azalır. Örneğin lisin amino asidi bloke olduğu için, önemli oranda lisin kaybı meydana gelir. Gıda teknolojisinde bu reaksiyonların önlenmesi esastır. - sütün pastörizasyonu ve sterilizasyonunda, - süt tozu üretiminde, - meyve suyu ve - yumurta tozu üretiminde de bu reaksiyonlar istenmezler.

14 Bu tepkimeler, elma ve patates gibi taze meyve ve sebzelerin kesilmesi veya zedelenmesi ile fenolik maddelerde meydana gelen enzimatik esmerleşmeden ayırt edebilmek için enzimatik olmayan esmerleşme reaksiyonları olarak adlandırılırlar. Şekerlerin ve şekerli çözeltilerin, amino asitler ve proteinler gibi azotlu bileşiklerin bulunmadığı ortamlarda ısıtıldıklarında meydana gelen karamelizasyon reaksiyonları da enzimatik olmayan esmerleşme reaksiyonları içinde yer alır.

15 2. Şekerler Üzerine Alkalilerin Etkisi Seyreltik alkaliler şekerlere etki yaptığında önce epimerizasyon, sonra da izomerizasyon ( aldoz - ketoz dönüşümü) meydana gelir. Bu şekilde 2.C atomu üzerinde oluşan konfigürasyon değişikliğine Epimerizasyon adı verilir. Örneğin, D-Glukoz üzerine seyreltik alkali bir çözelti etki ettiğinde 3 ayrı ürün meydana gelir. Glukoz + Epimer Mannoz + Fruktoz Bu dönüşmeye de LOBRY-DEBRUYN yeniden düzenlenmesi adı verilir. Burada D-glukoz epimeri olan D-Mannoza dönüşür.

16 H-C=O H-C-OH HO-C-H D-Glukoz H-C-OH H-C-OH CH 2 OH + Alkali CH 2 OH H-C-OH H- C=O C=O C-OH HO-C-H HO-C-H HO-C-H HO-C-H H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH D-Fruktoz enol form D-Mannoz

17 Canlı organizmalarda da (hayvan ve bitki) benzer dönüşümler meydana gelir. Enzimlerin şekerler üzerine etkisi ile birinden diğerine dönüşüm olur. Örneğin meme bezlerinde, kandaki glukoz, galaktoza dönüşür. Bundan da süt şekeri oluşur Glukoz + Galaktoz Laktoz *Sadece indirgen gruba en yakın asimetrik C atomu üzerindeki OH gruplarının konfigürasyonları farklı olan şekerlere epimer şeker denir. Örneğin, D-glukoz ve D-mannoz

18 3. Şekerler Üzerine Asitlerin Etkisi Seyreltik asitler şekerler ile ısıtıldığında daha hızlı etki ederler. HCl ve H 2 SO 4 ile etkileştirildiğinde moleküller arası veya molekül içi su kaybı meydana gelir. Moleküller arası su kaybı meydana geldiğinde disakkaritler ve daha yüksek şekerler meydana gelir. Bu olaya reversiyon denir. Oluşan disakkaritlerde α-d-1-6 ve β-d-1-6 bağları baskındır N hidroklorik asit çözeltisinde D-glukozun reversiyona uğraması sonucu oluşan disakkaritler : β,β-trehaloz (%0.1) β-soforoz (%0.2) β-maltoz (%0.4) α-sellobiyoz (%0.1) β-sellobiyoz (%0.3) β-isomaltoz (%4.2) α-gentiobiyoz (%0.1) β-gentiobiyoz (%3.4)

19 Molekül içi su kaybı olursa, pentozlardan furfural, hegsozlardan hidroksi metil furfural (HMF) meydana gelir. H C=O H-C-OH - 3H 2 O HC C H O H-C-OH H-C-OH HC CH- C - H CH 2 OH O D-Riboz (pentoz) furfural CHO H-C-OH HO-C-H -3H 2 O HC C H O H-C-OH O + CH 3 C-CH 2 CH 2 COOH + HCOOH. H-C-OH HOCH 2 C C - C H CH 2 OH O Hegsoz Hidroksimetil furfural laevulinik asit formik asit ( HMF )

20

21 Furfuraller bazı özel kimyasal maddeler ile tipik renk reaksiyonları verirler ve şekerlerin tanımlanmasında kullanılırlar. Örneğin: MOLİSCH tepkimesi: Karbonhidratların varlığını test etmek için kullanılır Basit şekerler konsantre H 2 SO 4 furfural veya polisakkaritler hidroksi metil furfural (HMF) H α-naftol menekşe renk SELİWANOFF tepkimesi: Şekerlerin aldoz mu, ketoz mu olduğunu anlamaya yarar. Heksozlar HCl HMF + resorsinol (difenol) kiraz kırmızısı renk Ketozlar ile (ör. fruktoz) bu renk oluşumu aldozlara göre çok daha çabuk olur. Pentozlar ise daha uzun süreli ısıtma sonunda yeşil renk verirler.

22 Monosakkaritlerin Oksidasyon Reaksiyonları Okside edici maddenin oksitleme gücüne göre farklı oksidasyon ürünleri meydana gelir. - Aldehit grubu veya - en uçtaki (CH 2 OH) primer alkol grubu - Veya her ikisi birden asitlere yükseltgenebilir.

23 H-C=O (H-C-OH) 4 H 2 -C-OH Bromlu su veya Glukoz bakteriyal,elektrolitik Sulu HNO 3 veya katalitik oksidasyon derişik HNO 3 COOH COOH HC=O (HCOH) 4 (HCOH) 4 (HCOH) 4 H 2 COH COOH COOH Glukonik Asit Aldarik Asit Glukuronik Asit (Aldonik asit) (dikarboksilik asit) (Üronik asit)

24 Şekerlerin varlığı ve tayini, oksidasyon testlerine dayanır. Oksitleyici maddeler indirgenirken, şekerler yükseltgenirler. Şekerlerin indirgeme testleri sonucunda çoğu zaman bir renk değişmesi meydana gelir. Bu renkler ölçülerek şekerlerin kalitatif ve kantitatif tayinlerinde kullanılırlar. Bunlardan bazıları şunlardır: - Fehling denemesi - Tollens denemesi - Benedict denemesi

25 FEHLİNG DENEMESİ H O 2Cu(OH) 2 + R-C=O R-C-OH + Cu 2 O + H 2 O Bu reaksiyonda Cu(OH) 2 oksitleyici maddedir. İndirgen şekerin varlığında tuğla kırmızısı bir renk meydana gelir. Cu(OH) 2 deki (+2) değerli bakır, Cu 2 O halinde (+1) değerli bakıra indirgenir. Fehling denemesi alkali ortamda gerçekleşir. Aldozlar ve ketozlar bu tepkimeyi verirler. Ancak BENEDİCT denemesinde reaksiyon asidik ortamda gerçekleşir ve ketozlar bu tepkimeyi vermezler.

26 TOLLENS DENEMESİ Bu denemede şeker Ag 2 O ile yükseltgenir. Amonyak ile gümüş nitrat çözeltisi içerisinde reaksiyon gerçekleştirilir. Deney tüpünün kenarlarında ayna görüntüsü oluşur. H 2OH - O 2Ag(NH 3 ) 2 + R-C=O 2Ag 0 + R-C - O - + H 2 O + 3NH 3 + NH 4

27 Monosakkaritlerin İndirgenme Reaksiyonları NaBH 4 ve sodyum amalgam, elektrolitik veya katalitik olarak uyarılmış hidrojen karbonil gruplarını (-CHO; C=O) kendilerine karşılık gelen alkollere indirgerler. Böylece şeker alkolleri meydana gelir. Pentozların indirgenmesi ile pentitoller, heksozların indirgenmesi ile hekzitoller meydana gelir. D-Glukozdan D-sorbitol meydana gelir. Ketozlar indirgendiğinde karbonil grup üzerinde yeni bir asimetri merkezi meydana gelir ve 2 tane epimer alkol oluştuğu için, D-Fruktoz indirgendiği zaman D-Sorbitol ve D-Mannitol oluşur.

28 CH=O CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH H-C-OH H-C-OH C=O HO-C-H HO-C-H HO-C-H HO-C-H HO-C-H 2H 2H 2H H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH D- Glukoz D- Sorbitol D- Fruktoz D- Mannitol

29 6. Karamelizasyon Şekerler ve şeker şurupları amino asitler ve proteinler gibi azotlu maddelerin bulunmadığı ortamlarda ısıtıldığında karamelizasyon olarak adlandırılan bir dizi reaksiyon meydana gelir. Karamelizasyon reaksiyonları da enzimatik olmayan esmerleşme reaksiyon olarak kabul edilir. Şekerler C i aşan sıcaklıklarda pirolize olurlar. Şekerler susuz yada konsantre çözeltilerde ısıtıldıklarında önce dehidrasyona uğrarlar. Bu sırada çift bağlar ve anhidro halkalar oluşur (Örn. Levo-glukozan). Piroliz reaksiyonları sırasında maltol ve izomaltol gibi tat ve koku bileşikleri de oluşur. Şekerlerin renkleri koyulaşarak kahverengine dönerken, tatta da değişiklikler oluşur. Eğer reaksiyon kontrol edilmezse arzu edilmeyen yanık ve acı ürünler oluşur.

30 RENK Renksiz şeker Sarı tipik Amber Turuncu Kahverengi Karbonizasyon Siyah kömür LEZZET Tatlı Karamel lezzeti Acı Yanık tat -Amonyum bisülfit, -Amonyum tuzları gibi bazı bileşikler karamelizasyon hızını artırırlar ve belirli renk, çözünürlük ve asitliğe sahip özel tip karamellerin oluşumunu sağlarlar.

31 Önemli Bazı Monosakkaritler 4 karbonlu şekerler, Aldotetrozlardan D-eritroz ve D-treoz; Ketotetrozlardan L-eritrülozdur. 5 karbonlu şekerler, Aldehit grubu içerenlerin en önemlileri D-Ksiloz, L-arabinoz ve D-riboz dur.

32

33 Pentozlar: D-Ksiloz, - çoğu yenilebilen bitkilerin embriyolarında bulunur. - polimer bir sakkarit olan ksilanın hidrolizinden elde edilir. Odun şekeri olarak da bilinir. - Bitkilerde doku destek maddesi olarak bulunur. - Tatlı bir tadı vardır.

34 L-Arabinoz, - Doğada D formundan çok daha yaygın olarak bulunur. - Hemiselüloz ve pektin gibi biyopolimerlerin yapısında bulunur. - Araban olarak bilinen polimerik karbonhidratlarda bulunur (Kiraz ağacının sakızında ve bazı ağaçların sakızlarında). - Asit hidrolizi ile bu zamk maddelerinden elde edilir.

35 D-Riboz, - Genetik kopyalamada görev alan RNA nın ve ATP nin bir bileşenidir. - nükleotid ve nükleozitlerin yapısında bulunur. - DNA nın yapısındaki Deoksiribozda, D-Ribozun ikinci karbonunun OH grubu bir H atomu ile yer değiştirmiştir. - Ribozun indirgenme ürünü olan ribitol, lakto flavinde (B2 vitamini) bulunur.

36 H-C=O H-C=O H-C=O H-C=O H-C-OH HO-C-H H-C-OH H-C-OH HO-C-H H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH HO-C-H H-C-OH HO-C-H CH2OH CH2OH CH2OH HO-C-H CH3 D(+)Ksiloz L(+)Arabinoz D(-)Riboz L(+) Ramnoz - Bir çok bitkisel pigment maddelerinin içersinde metil pentoz olan ramnoz bulunur. Bu deoksi hegsozlardan türemiştir

37 Hegsozlar: En önemli ve en çok bilinen şekerler hegsozlardır. Bunlar oligo ve polisakkarit olarak hayvanlarda ve bitkilerde bulunurlar. Doğada serbest olarak en çok glukoz ve fruktoz bulunur. Hegsozlar, suda kolay çözünürler, serbest aldehit ve keton grupları nedeni ile indirgen özellik gösterirler. optik aktivite ve mutarotasyon gösterirler, fehling çözeltisini indirgerler, osazon oluştururlar.

38 D-Glukoz (üzüm şekeri) - Fruktoz ile beraber balın temel bileşenidir. - Kanda % 0.1 civarında glukoz bulunur. - Sakkaroz, laktoz, maltoz, nişasta, glikojen ve selülozun yapı taşıdır. - Ticari olarak üretimi, patates veya mısır nişastasının enzimatik veya hidrolitik parçalanması ile de olur. - Çay şekerinden (sakkaroz) daha az bir tada sahiptir - Kristal şekli α-d-glukozmonohidrattır. - Erime noktası C dir. - Alkolde kristallendirilen susuz glukozun erime noktası ise C dir. - spesifik çevirmesi [α]20 = dir.

39 D-Galaktoz, - Süt şekeri laktoz ile rafinozun yapı taşıdır. Laktozdan asit hidrolizi ile kolaylıkla ayrılır. - Bir polisakkarit olan Arap Zamkının (Gum Arabic) yapısında bulunur. - Suda kolay çözünür ve hemen kristallenir. - Alkolde kristallenmiş anhidrous (susuz) formu (α formu) C de erir. - Sudan monohidrat şeklinde kristallenir. - Sakkarozdan çok daha az bir tada sahiptir.

40 D- Mannoz, - Bir polisakkarit olan mannan ın yapı taşıdır. - Taş çekirdekli meyveler, hurma çekirdekleri ve keçi boynuzu çekirdeklerindeki mannan da bulunur. Ayrıca mannan mayalarda gam şeklinde bulunur.

41 D-Fruktoz (meyve şekeri) - Polarize ışığı sola çevirmesinden dolayı Levuloz olarak da adlandırılır. - Tatlı meyvelerde çok büyük miktarlarda bulunur. - Glukozla beraber sakkarozun bir bileşenidir. Sakkarozun asit hidrolizi ile eşit miktarda glukoz ile fruktoz elde edilir. Buna invert şeker, bu olaya da inversiyon denir. - Rafinoz, gentianoz, melezitoz ve stakiyoz un yapı taşıdır. - Bir fruktozan olan inülinin asit hidrolizi ile fruktoz elde edilir. - Fruktoz zor kristallenir. Bal kristallendiği zaman sıvı fazı daha çok fruktoz oluşturur. - Erime noktası C dir. - Higroskopiktir - Diğer şekerlerden daha tatlıdır.

42 L-Sorboz, - bazı bitki öz sularında bulunur. - D-Sorbitolün bakteriyel oksidasyonu Sorboz bakterileri (Acetobacter xylium) ile elde edilir. - D-Sorboz kimyasal indirgeme ile sorbitole dönüşebilir.

43 Monosakkaritlerin Türevleri 1. Deoksişekerler Şeker molekülündeki OH gruplarından biri veya daha fazlası bir hidrojen atomu ile yer değiştirdiğinde oluşan yeni moleküle denir. Doğada yaygın olarak bulunurlar. - Deoksiriboz, DNA nın (deoksi ribonükleik asit) içerisinde - L-ramnoz: Bir çok bitkisel pigment maddelerinin içersinde deoksi hegsozlardan türemiş bir metil pentoz olan ramnoz bulunur. - L-fukoz (6-deoksi-L-galaktoz) H-C=O OH-C-H H-C-OH L-Fukoz H-C-OH OH-C-H CH3

44 2. Dallanmış zincirli şekerler Bazı doğal materyallerden (tanninler, antibiyotikler ve bitki glikozitleri gibi) izole edilmişlerdir. Doğada nadiren bulunurlar. L-Streptoz (streptomisinden) örnek olarak verilebilir. 5-deoksi-3-C-formil-L-ksiloz L-Streptoz H- C=O H- C-OH H O=C - C-OH HO-C-H H-CH 3

45 3. Amino şekerler Monosakkaritlerdeki bir veya daha fazla hidroksil grupları amino grubu ile yer değiştirirse amino şekerler meydana gelir. - D-glukoz amin (chitosamin, 2-amino-2-deoksi-D-glukoz) - D-galaktozamin (chondrosamin, 2-amino-2-deoksi-D-galaktoz). Bu bileşikler mukopolisakkaritlerde, kan grubu maddeleri ve glikoproteinlerde, kıkırdakta bulunur. H-C=O H-C=O H-C-NH 2 H-C-NH 2 HO-C-H HO-C-H H-C-OH HO-C-H H-C-OH H-C-OH CH 2 OH CH 2 OH α-d-glukozilamin (chitosamin) α-d-galaktozamin (chondrozamin)

46 4. Şeker Alkolleri Bunlar polialkoller olup şekerlerin indirgenmesi ile meydana gelir. Gıda kimyası açısından en önemlileri: D-sorbitol, D-mannitol, dulsitol, ve pentitol (ksilitol)dür. CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH H-C-OH HO-C-H H- C-OH H-C-OH HO-C-H HO-C-H HO-C-H HO-C-H H-C-OH H-C-OH HO-C-H HO-C-H H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH CH 2 OH D- Sorbitol D- Mannitol Dulsitol Ksilitol

47 D-Sorbitol - Polialkollerin doğada en çok bulunanıdır. - Taze meyveler % 5-10 sorbitol içerir. - Algler ve tütün yaprakları önemli miktarda sorbitol içerir. - Rosaceae familyasına ait armut, elma, kiraz, erik, şeftali ve kayısı gibi taş çekirdekli meyveler sorbitol içerirler. - Üzümler ya çok az miktarda ya da hemen hiç sorbitol içermezler. Bu özellik üzüm şarabının elma veya diğer meyve şaraplarından ayırt edilebilmesini sağlar. -Sorbitolun ticari üretimi, hegsozlardan (D-Glukoz, D-fruktoz ve L-sorboz) indirgemek suretiyle yapılır. Günümüzde en çok yaklaşık C ve atm basınçta nikel katalizörlüğünde dekstrozdan üretilir.

48 Sorbitol, - Seyreltik asitlere, alkalilere ve atmosferik oksijene karşı soğukta dayanıklıdır. - Aldehit grupları yoktur ve Fehling çözeltisini indirgemezler. - Mayalar tarafından fermente edilemezler, aksine bakteriyel bozulmaya karşı oldukça dayanıklıdır ve uzun süre depolanabilir. - Maillard reaksiyonunda yer almazlar. - Sorbitol, asit katalizörlüğünde ısıtıldığı zaman su kaybederek hızla iç eter meydana gelir. Oluşan bu bileşiklere SORBİTAN veya SORBİD ler denir. Ayrıca bunların izomerleri de (1,5-2,5 veya 3,6 sorbitan ) oluşabilir.

49 CH2OH CH2 CH2 H-C-OH H-C-OH H-C-OH HO-C-H -H2O HO-C- O -H2O C-H O H-C-OH H-C H-C-OH H-C-OH H-C- O H-C-OH CH2OH CH2OH CH2 D-Sorbitol 1,4 Sorbitan 1,4-3,6-Sorbit

50 Sorbitanların stearik, palmitik, laurik ve oleik asit gibi yağ asitleri ile meydana getirdiği esterlere SPAN ürünleri adı verilir. Yağ asitleri ile kimi esterifikasyonlardan sonra etilen oksit ile olan esterleşme ürünlerine de TWEEN ürünleri adı verilir. Son yıllarda bu ürünler emülgatör ve solubilizatör olarak önem kazanmıştır. Özellikle yağ ve şekerleme endüstrisinde önemli ürünler haline gelmiştir. TWEEN 20 polietilen glikol-sorbitan-laurat TWEEN 40 palmitat TWEEN 60 stearat TWEEN 80 oleat

51 - Sorbitol ayrıca askorbik asit sentezinde de kullanılır. - kokusuz, beyaz kristalli ve ağızda serin bir tat bırakır. - Erime noktası (kristalin şekline göre) C C - Çok hafif bir optik aktivite gösterir. Çevirme derecesi ( 1.980) (suda) - Suda kolay çözünür, metanol, etanol ve asetik asitte çok az çözünür. Ancak sulu çözeltisi bu alkollerle ve asetik asit ile karışabilir. - Şekerleme ürünlerinde kullanıldığında pişirme sırasında sorbitol kaybı olmaz. - Higroskopik özelliği olduğundan su tutarak ürünün yumuşak kalmasını sağlar.

52 - Glukoz ile aynı kalori değerine sahiptir - Organizma tarafından tamamen kullanılır. - Tatlılık değeri sakkarozun yarısı kadardır. Sorbitol yukarıdaki özellikleri dışında diabetik ürünlerde de kullanılır. Metabolizmada önce enzimatik oksidasyon ile fruktoza dönüşür. Fruktoz diabetikler tarafından glukoz veya sakkarozdan daha iyi tolere edilir. Bu nedenle sorbitol diğer şekerlere tercih edilir. Ancak diabetiklere kontrolsüz miktarlarda sorbitol vermek insülin dengesini tehlikeye sokabilir.

53 Mannitol, - bitkilerin sürgünlerinde, çiçeklerde, ince dallarda, diş budak ve zeytin ağacının meyve ve köklerinde bulunur. - D-Mannozun indirgenmesi ile elde edilir. Fruktoz indirgendiğinde hem mannitol hem de sorbitol elde edilir. - Diabetikler tarafından kullanılır, ancak fazlasının laksatif (müshil) etkisi vardır.

54 Dulsitol, -Çeşitli bitkilerin kabuklarında ve özlerinde bulunur. -Melampyritol olarak da adlandırılır. -Simetrik yapısından dolayı optikçe inaktiftir. -Ticari olarak galaktozun indirgenmesi ile elde edilir.

55 Ksilitol (Pentitol), - optikçe inaktiftir - Sakkaroz ile aynı tada sahiptir. - Şekerle aynı kaloriye sahiptir. - Şeker hastaları tarafından iyi tolere edilir Kontrollü miktarlarda verildiğinde sorbitol gibi insülinden bağımsızdır. - Organizmada tamamen kullanılır ve fizyolojik olarak dezavantajı yoktur. - Sorbitol gibi ksilitol de Maillard reaksiyonlarında yer almaz. Bu özelliğinden dolayı, diabetikler için özel gıda üretimlerinde herhangi bir besin değeri kaybına yol açmazlar.

56 5. Şeker Asitleri Aldoz grubu şekerlerin, -aldehit grubunun veya -terminal alkol grubunun veyahut -her iki grubun birden yükseltgenmesi ile şeker asitleri denilen bileşikler meydana gelir. - aldehit grubu yükseltgenirse ALDONİK ASİTLER, - terminal CH 2 OH grubu yükseltgenirse ÜRONİK ASİTLER, - her iki grupda yükseltgenirse ALDARİK ASİTLER meydana gelir.

57 Şekerler, baryum benzoatın tampon etkisi altında brom ile yükseltgenerek, aldehit grupları karboksilik asite dönüşür. D-glukozdan glukonik asit meydana gelir. Bu da asit ortamda kolayca furanolşekline dönüşür (ϒ-lakton). H COOH C C=O H-C-OH H-C-OH H-C-OH Bromlu su HO-C-H -H2O HO-C-H O HO-C-H H-C-OH H-C H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH CH2OH CH2OH CH 2 OH O D-Glukoz D-Glukonik asit D-gluko-furano lakton

58 Aldozlardaki terminal CH 2 OH grubunun yükseltgenmesi ile ÜRONİK ASİTLER meydana gelir. Bunlar doğada serbest olarak bulunmazlar. Fakat polisakkaritlerin ve glikozitlerin bileşenleri olarak önemli fonksiyonları vardır. D-Glukoz dan D-Glukuronik asit (Glukuron asiti) D-Galaktoz dan D-Galakturonik asit (galakturon asiti) D-Mannoz dan D-Mannuronik asit gibi üronik asitler meydana gelir. H H H C=O C=O C=O H-C-OH H-C-OH HO-C-H HO-C-H HO-C-H HO-C-H H-C-OH HO-C-H H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C-OH COOH COOH COOH D-Glukuronik Asit D-Galakturonik Asit D-Mannuronik Asit

59 Bu bileşiklerin OH grupları arasından bir mol su ayrılması ile URONİT ler meydana gelir. Glukuronik asit, galakturon ve mannuron asitler bitki sakızlarında, mukopolisakkaritlerde, pektin ve alginik asitlerde bulunur. Uronik asitlerin piranoz ve furanoz şekilleri vardır. Bunlar Fehling çözeltisini indirgerler. HO H H H OH C C=O C H-C-OH H-C-OH H-C-OH HO-C-H O HO-C-H HO-C-H O H-C-OH H-C-OH H-C-OH H-C H-C-OH H-C COOH COOH COOH β-d-glukuronik asit D-Glukoz α-d-glukuronik asit

60 D-Glukuronik asit, memelilerde vücuda giren zehirli maddelerin zararsız hale getirilmesinde görev alır ve toksik maddelerle iki çeşit bağ yapar: 1. Ester bağı 2. Glikozit bağı Glikozit bağında; asetal hidroksili bir fenolün OH i ile veya başka bir alkolun OH i ile eterleşir. Ester bağında ise şekerin OH i ile bir karboksilli grup ile esterleşir. Aldozların her iki ucunda da karboksil grubuna yükseltgenme olursa ALDARİK ASİT (dikarboksilik asit) ler meydana gelir. Örneğin D-Glukozun bu şekilde yükseltgenmesi ile D-glukarin oluşur.

61 6. Glikozitler Şeker molekülündeki OH gruplarının hepsi aynı derecede reaktif değildir, yarı asetal hidroksil grubu özellikle daha reaktiftir. Bu asetal hidroksiline (glikozidik hidroksili) başka bir alkolik veya fenolik OH grubu eter şeklinde (bir mol H 2 O ayrılır) bağlandığında glikozitler denen bileşikler meydana gelir. şeker + aglikon = Glikozit (şekerden başka bir bileşik) Doğadaki glikozitler β-glikozit şeklinde bulunurlar. Glikozitler glukozdan türemiş ise glukozit, fruktozdan türemiş ise fruktozit adlarını alırlar.

62 * Glikozitlerde asetal hidroksili stabil hale geldiğinden artık Fehling çözeltisini indirgeyemezler. * Glikozitler suda çözünürler. * Alkalilere karşı dayanıklıdırlar. * Doğada bulunan glikozitlerin yapılarındaki şekerlerin hep piranoz şeklinde oldukları tespit edilmiştir. * Enzimler ve mineral asitler glikozit bağını koparır. Çoğu bitkilerde, özellikle baharatlarda önemli miktarlarda glikozitler bulunur. İşleme sırasında karakteristik bileşenler ayrılırlar. Örneğin vanilya tohum kabuklarında, kurutulma sırasında glikozidik bağ kopar, vanillin ve glukoz ayrılır.

63 OCH 3 β OCH 3 O=C- -O-C-H enzim H H-C-OH Glukoz+ O=C- -OH HO-C-H O +H 2 O H H-C-OH H-C Vanillin CH 2 OH (4-hidroksi-3-metoksi benzaldehit) Vanillin-β-D-glikozit

64 Doğal glikozitler aglikona göre 5 gruba ayrılırlar. 1. Alkol glikozitleri 2. Fenol veya enol glikozitleri 3. Azot glikozitleri 4. Siyanik asit glikozitleri 5. Hardal yağı glikozitleri (tiyo şekerlerin türevleri)

65 1. Alkol Glikozitleri Basit alkollerin alkol glikozitleri doğada serbest halde bulunmaz. Örneğin metil glikozit Doğal alkol glikozitlerinde aglikonlar hep steroidlere aittir. H-C O-CH 3 H-C-OH HO-C-H H-C-OH H-C- CH 2 OH O

66 2. Fenol Glikozitleri Hidrokinon glikoziti olan arbutinler, ayı üzümünün yapraklarında bulunur. -Vanillin coniferin, -antosiyanin ve flavon glikozitleri (narigin, hesperidin) Hesperedin, sitrus meyvelerde bulunur.

67 3. N-Glikozitleri -Şekerlerin primer veya segonder aminlerle oluşturduğu bileşiklerdir. -Nükleozitler, nükleotidler ve nükleik asitler bu gruba dahildirler.

68 4. Hardal Yağı Glikozitleri Tiyo şekerlerin türevleridirler. Şeker aglikona sülfür yardımı ile bağlanır. =CH-CH 2 -C S-β-D-glukozilmirosinaz N-OSO 3 K Sinigrin (mironik asitin potasyum tuzu)

69 5. Siyanik Asit Glikozitleri (Siyanojenik Glikozitler) Hidrolizlendikleri zaman serbest HCN veren glikozitlerdir. Acı badem çekirdeğinde bulunan amigdalin, emülsin enzimi ile hidrolizlendiğinde Amigdalin Gentiobiyoz + Benzaldehit + HCN (Glu + Glu)

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Monosakkaritler (Basit Şekerler)

Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Karbonhidratlar. Monosakkaritler (Basit Şekerler) Karbonhidratlar Karbonhidratlar Prof.Dr. Sevinç Yücecan Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Karbonhidratlar bitkilerde fotosentez ile sentezlenirler Yiyeceklerimizde

Detaylı

En basit şekerlerdir. ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır.

En basit şekerlerdir. ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır. En basit şekerlerdir. Monosakkaritler polihidroksilli illi alkollerin ll aldehid veya ketonlu türevleri olarak tanımlanır. Glukoz ve fruktoz gibi monosakaritler bunlara örnek verilebilir. Monosakkarit

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ

KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ KARBOHĐDRATLAR VE KARBOHĐDRATLARI TANIMA DENEYLERĐ 1 2 Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar. Karbohidratlar, -vücudumuzda ve hücrelerde temel enerji sağlayıcıdırlar, -diğer bazı

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI (Karbonhidratlar-2)

GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI (Karbonhidratlar-2) KARBNIDRATLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ (devam) idroliz GIDA KİMYASI ve BİYKİMYASI (Karbonhidratlar-2) Karbonhidratların yapılarını meydana getiren monosakkaritlere parçalanması bünyelerine su alarak (hidroliz)

Detaylı

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI

ÖĞRETİM YILI 2. DÖNEM 12. SINIF / KİMYA DERSİ / 3. YAZILI / / Adı Soyadı : Numara : ÖĞRETİM YL. DÖNEM 1. SNF / KİMYA DERSİ / 3. YAZL Soru Puan 1 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 13 14 15 16 17 18 19 0 TOPLAM 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 100 1. X: 3 NH Y:3 N 3

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler

3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri Monosakkaritler 3.1. Karbonhidratların Tanımı 3.2. Karbonhidratların Sınıflandırılması 3.3. Monosakkaritler ve Monosakkarit Türevleri 3.3.1. Monosakkaritler 3.3.1.1. Monosakkaritlerin isimlendirilmesi 3.3.2. Monosakkaritlerin

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

KARBOHİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ. Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar,

KARBOHİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ. Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar, KARBİDRATLARIN KALİTATİF TAYİNİ Karbohidratlar, yeryüzünde en bol bulunan biyomoleküllerdir. Karbohidratlar, polihidroksi aldehitler veya ketonlardır. Tümü olmasa da karbohidratların çoğu (C2O)n kapalı

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU

GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU GIDA KİMYASI-II Karbonhidratlar Giriş Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU KARBONHİDRATLAR A. Monosakkaritler 1. Triozlar : Gliseraldehit, dihidroksiaseton 2. Tetrozlar: Eritroz, treoz, erütriloz 3. Pentozlar:

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

AMİNLER SEKONDER AMİN

AMİNLER SEKONDER AMİN AMİNLER (ALKİLLENMİŞ AMONYAK) AMİNLER (RNH 2 )PRİMER AMİN TERSİYER AMİN(R 3 N) SEKONDER AMİN R 2 NH Aminler Alkillenmiş Amonyak olarak tanımlanır. Azot Atomuna bağlı 2 tane H atomu varsa(bir tane alkil

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim:

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim: Organik Bileşiklerde C atomunun Yükseltgenme Basamağının Bulunması Yükseltgenme basamağı, C'a bağlı atomların elektronegatifliğine göre değişmektedir. C'un başlangıçta yükseltgenme basamağını 0 gibi düşünelim.

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

veya Monoalkoller OH grubunun bağlı olduğu C atomunun komşu C atomlarına bağlı olarak primer, sekonder ve tersiyer olmak üzere sınıflandırılabilirler:

veya Monoalkoller OH grubunun bağlı olduğu C atomunun komşu C atomlarına bağlı olarak primer, sekonder ve tersiyer olmak üzere sınıflandırılabilirler: ALKLLE Genel formülleri: n 2n+2 ( n 2n+1 = ) Fonksiyonel grupları: Alkollerin sistematik adlandırmasında en uzun zincirdeki atomuna göre alkan adının sonuna ol eki getirilir. Yapısında 1 tane grubu bulunduran

Detaylı

DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI. Genel Bilgiler

DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI. Genel Bilgiler DENEY 8 KARBONHĐDRAT REAKSĐYONLARI Genel Bilgiler Karbonhidratlar hayvansal ve bitkisel organizmalarda önemli işlevler görürler. Kimyasal olarak karbonhidratlar, polihidroksi-aldehitler (aldozlar), polihidroksi-ketonlar

Detaylı

1. Öğretmen Kılavuzu. 2. Öğrenci Kılavuzu

1. Öğretmen Kılavuzu. 2. Öğrenci Kılavuzu 1. Öğretmen Kılavuzu a. Konu b. Kullanıcı Kitlesi c. Deney Süresi d. Materyaller e. Güvenlik f. Genel Bilgi g. Deney Öncesi Hazırlık h. Ön Bilgi i. Deneyin Yapılışı (Prosedür) j. Deney Sonuçları k. Öğrenci

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Monosakkaritler

KARBONHİDRATLAR. Monosakkaritler KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar yeryüzünde en yaygın ve bol olarak bulunan karbon, hidrojen ve oksijen içeren, basit veya kompleks yapılı organik bileşiklerdir. Hayvanların ve bitkilerin metabolizmalarında

Detaylı

Molekülde bulunan OH grubunun sayısına göre 2 ye ayrılırlar:

Molekülde bulunan OH grubunun sayısına göre 2 ye ayrılırlar: FONKSİYONEL GRUPLAR ALKOLLER Hidrokarbonlardaki hidrojen unun bir ya da farklı C daki birkaçının çıkarılıp yerine OH kökünün bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir. Genel formülü R OH dır. Molekülde bulunan

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif formu, fosforik asitle yaptığı esterlerdir Glukoz, galaktoz

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri

Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri Gıda sanayi, Gıda maddelerinin bileşimi ve özellikleri GIDA SANAYİ Tarımsal hammaddeye; değişik hazırlama, işleme, muhafaza, ambalajlama teknikleri

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR

BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR BURADA ÖZET BİLGİ VERİLMİŞTİR. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN VERİLEN KAYNAK KİTAPLARA BAKINIZ. KAYNAKLAR 1) P. Volhardt, N. Schore; Organic Chemistry-Structure and Function, Sixth Edition. 2) H. Hart, L. E.

Detaylı

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2

BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1. Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 BES 231- BESİN KİMYASI VE ANALİZLERİ I HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1 Genel Giriş Lab. Tanıtımı Dr. Berat Nursal Tosun 2 Kolloid Sistemler 3-4 Karbonhidratlar 5-6 Proteinler 7 I. Ara Sınav 8-9 Lipitler 10-11

Detaylı

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

KARBONHİDRATLAR MONOSAKKARİTLER. Karbonhidratların gıdalar için önemi. Enerji kaynağıdırlar. Tadına katkıları vardır

KARBONHİDRATLAR MONOSAKKARİTLER. Karbonhidratların gıdalar için önemi. Enerji kaynağıdırlar. Tadına katkıları vardır KARBONİDRATLAR Karbonhidratlar: C,, O Genel kural olarak bir karbonhidrat kendi karbon atomu sayısı kadar su molekülüne sahiptir. C n ( 2 O)n Bu formül monosakkaritler için geçerli olmakla birlikte oligo-

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II. Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II. Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐTĐM DERSĐ II KĐMYA EĞĐTĐM SEMĐNERĐ II Prof. Dr. ĐNCĐ MORGĐL DĐŞ ÇÜRÜMESĐ Çok Yeme Şekeri, Çürütürsün Dişleri. Dişlerimiz neden çürür? GÜNLÜK yaşam olayı: Diş Çürümesi Kimya konusuyla ilgisi :

Detaylı

Aldehit grubu Keton grubu Primer alkol grubu Sekonder alkol grubu

Aldehit grubu Keton grubu Primer alkol grubu Sekonder alkol grubu KARBONHİDRATLAR (ŞEKERLER) Tanım ve karbonhidratların fonksiyonları Karbonhidratlar, kimyasal olarak polihidroksi aldehit veya ketondurlar veya hidroliz edildiklerinde böyle bileşikler veren maddelerdir.

Detaylı

Ödevleri teslim ederken bu soru sayfası da verilmek zorundadır.

Ödevleri teslim ederken bu soru sayfası da verilmek zorundadır. 12. BÖLÜM: ARENLERİN REAKSİYONLARI: ELEKTROFİLİK AROMATİK YER DEĞİŞTİRME TEPKİMELERİ (ÖDEV TESLİM TARİHİ 13/03/2017) 1) Aşağıda verilen tepkimelerin ana organik ürününü yazınız. 2) aşağıda verilen bileşiği

Detaylı

Canlılardaki Organik Bileşikler

Canlılardaki Organik Bileşikler Canlılardaki Organik Bileşikler Yapılarındaki temel element C, daha sonra ise H ve O dir. Bunların dışında birçok organik bileşikte N, P, S gibi elementler de bulunur. Genellikle çok sayıda atom içeren

Detaylı

Meyve ve Sebze Teknolojisi Uygulama Notları. 1.Hafta Şeker Tayini

Meyve ve Sebze Teknolojisi Uygulama Notları. 1.Hafta Şeker Tayini Meyve ve Sebze Teknolojisi Uygulama Notları 1.Hafta Şeker Tayini Genel Bilgiler Karbonhidratlar, bitkiler tarafından sentezlenen temel besin ögelerinden biridir. Meyveler, sebzeler ve ürünleri az veya

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ [Belge alt başlığını yazın] HATUN ÖZTÜRK PROJE TABANLI DENEY UYGULAMALARI hatun KARBONHĐDRATLAR ORGANĐZMADIN NASIL ATILIR? HATUN ÖZTÜRK ANKARA

Detaylı

Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD Ankara

Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD Ankara Temel Biyokimya-I Karbonhidratlar Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniv. Veteriner Fakültesi Biyokimya AD-06110-Ankara I. MAKROMOLEKÜLLER-YAPI VE FONKSİYONLAR Hücreler büyük moleküllü organik moleküllerden

Detaylı

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR 1. ASİTLER Sulu çözeltilerine Hidrojen İyonu veren maddelere asit denir. Ör 1 HCl : Hidroklorik asit HCl H + + Cl - Ör 2 H 2 SO 4 : Sülfürik asit H 2 SO 4 2H + + SO 4-2 Ör 3 Nitrik

Detaylı

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ Polimerlerin yapısı Polimer, birbirinin aynısı veya benzeri yapıtaşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları uzun bir moleküldür. Polimerlerin yapıtaşı olarak

Detaylı

KAZANIMLAR KARBONHĐDRATLARIN YAPISI VE ÇEŞĐTLERĐ NĐŞASTANIN HĐDROLĐZĐ FEHLĐNG AYIRACININ ETKĐSĐ

KAZANIMLAR KARBONHĐDRATLARIN YAPISI VE ÇEŞĐTLERĐ NĐŞASTANIN HĐDROLĐZĐ FEHLĐNG AYIRACININ ETKĐSĐ ANKARA -2009 KAZANIMLAR KARBONHĐDRATLARIN YAPISI VE ÇEŞĐTLERĐ NĐŞASTANIN HĐDROLĐZĐ FEHLĐNG AYIRACININ ETKĐSĐ KARBONHĐDRAT Pek çok karbonhidratın formülü (CH 2 O) n veya C n (H 2 O) m (karbonun hidratı

Detaylı

' $ &! / % & ) &!! & '! " #$! $ % & % & ' " & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 &

' $ &! / % & ) &!! & '!  #$! $ % & % & '  & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 & ' $ &! / % & ) &!! & '! " #$! $ % & % & ' " & && ( ) &!! * +, (! % $-. + /! 0 1 2 ) % & / 3 0 1 ( 0 % & ( 0 0 0 & Karbonhidratlar, Mısır Şekeri ve Gıda Endüstrisinde Kullanımı Prof. Dr. Nevzat ARTIK Ankara

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

ÖZEL GIDALAR TEKNOLOJİSİ (Şeker, Kakao ve Çikolata, Şekerleme, Çay, Kahve)

ÖZEL GIDALAR TEKNOLOJİSİ (Şeker, Kakao ve Çikolata, Şekerleme, Çay, Kahve) ÖZEL GIDALAR TEKNOLOJİSİ (Şeker, Kakao ve Çikolata, Şekerleme, Çay, Kahve) Doç.Dr. Osman KOLA Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Günümüzde şeker pancarı ve şeker kamışından

Detaylı

BAL TANIMI BALIN BİLEŞİMİNİ OLUŞTURAN MADDELER

BAL TANIMI BALIN BİLEŞİMİNİ OLUŞTURAN MADDELER BAL TANIMI Bal, Türk Gıda Kodeksi 2000/39 sayılı Bal Tebliğinde "Bal; bal arılarının çiçek nektarlarını, bitkilerin veya bitkiler üzerinde yaşayan bazı canlıların salgılarını topladıktan sonra, kendine

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

GIDA KİMYASI-II. Oligo ve Polisakkaritler. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU

GIDA KİMYASI-II. Oligo ve Polisakkaritler. Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU GIDA KİMYASI-II Oligo ve Polisakkaritler Doç. Dr. Neriman BAĞDATLIOĞLU OLİGOSAKKARİTLER * 2-10 monomer şekerden meydana gelmişlerdir. * Aynı veya farklı monosakkaritlerden meydana gelebilirler. Disakkaritler

Detaylı

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır.

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. 7. ASİTLER VE BAZLAR Arrhenius AsitBaz Tanımı (1884) (Svante Arrhenius) Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. HCl H + + Cl NaOH

Detaylı

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI -

ORGANİK KİMYA - DERS NOTLARI - GANİK KİMYA - DES NTLA - İDKABNLA Alifatik Aromatik (Zincir yada halkalı) (Arenler) - Benzen ve türev leri Doymuş Doymamış - Aromatik nitro ve amino Alkanlar Alkan Alkin bileşikleri ALKANLA ( n 2n+2 )

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 RGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 1. Alkanlar, parafinler olarakta adlandırılırlar. lefinler ise alkenlerdir. 5. ( ) 2 C( ) 2 bileşiğinin UPAC adı: 1 C 2 3 4 5 6 2.5 dimetil 2 hekzen dir. 2. Siklo alkenlerin

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

4/1/2013. Gıdalarda Karbonhidrat Tayinleri. Karbonhidratların sınıflandırılması. Bazı bitkisel ve hayvansal gıdaların karbonhidrat oranları

4/1/2013. Gıdalarda Karbonhidrat Tayinleri. Karbonhidratların sınıflandırılması. Bazı bitkisel ve hayvansal gıdaların karbonhidrat oranları Gıdalarda Karbonhidrat Tayinleri GIDA ANALİZLERİ-7 KARBONHİDRAT ANALİZLERİ Karbonhidratlar, genel olarak C n (H 2 O) n formülü ile gösterilen organik bileşiklerdir. Bunlar bitkilerde fotosentez yoluyla

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ KARBOHİDRATLARIN ÖZELLİKLERİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ KARBOHİDRATLARIN ÖZELLİKLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ KARBOHİDRATLARIN ÖZELLİKLERİ Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. HİDROKARBONLAR Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. Alifatik Hidrokarbonlar Düz zincirli veya dallanmış olabilir. Doymuş hidrokarbonlar : Alifatik hidrokarbonlar

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

R C R. Yükseltgen Madde

R C R. Yükseltgen Madde DENEY 4 ALDEĐT VE KETN REAKSĐYNLARI Genel Bilgiler Aldehitler ve ketonlar karbon-oksijen çift bağından oluşan karbonil grubu içerirler ve bu nedenle de genellikle aynı tip reaksiyon verirler. Bu reaksiyonları,

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir.

Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir. Karbonhidratlar Karbonhidratlar Karbonhidratlar, odunsu bitkilerin en önemli yapı maddeleridir. Bunlar, meristematik dokulara iletildiğinde, bu kısımlarda selüloz, lignin, pektin bileşikleri ve lipitler

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

a) Kendine özgü organoleptik karakteri olan ve alkol miktarı +20 C de hacmen %15 den fazla olan,

a) Kendine özgü organoleptik karakteri olan ve alkol miktarı +20 C de hacmen %15 den fazla olan, Distile Alkollü İçkiler Tebliği R.G. Tarihi:21.10.1995 R.G. Sayısı:22440 1. KAPSAM Bu bölüm distile alkollü içkilerin tanımını ve özelliklerini kapsar. 2- TANIMLAR 2.1. Distile Alkollü İçki: a) Kendine

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin

BİYOMOLEKÜLLER. Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Dr. Fatih Büyükserin BİYOMOLEKÜLLER Canlı hücrelerde hangi tip moleküller /işlevsel gruplar vardır, ne orandadır? Birbiriyle nasıl etkileşir? Canlılarda sıklıkla meydana gelen tepkimeler

Detaylı

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler

ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler ÜNİTE 6 Nükleoproteinler ve Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Nükleoprotein ve nükleik asitlerin yapısını, Nükleozid, nükleotid tanımlarını, Azotlu bazları, Nükleik asitlerin metabolizmasını

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur.

* Yapılarında C, H, O bulunur. Bazılarında C, H, O dan başka N, P, S bulunur. Lipitler ortak özellikleri su ile karışmamak olan organik maddelerdir ve kimyasal olarak yağ asitlerinin bir alkolle esterleşmesinden oluşur. 1.1. Lipitlerin Yapısı ve Ortak Özellikleri * Yapılarında C,

Detaylı

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Çözeltiler Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir karışımı olup, en az iki bileşenden oluşur. Bileşenlerden biri çözücü, diğeri ise çözünendir. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR.

KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. KIRMIZI ETLER KİMYASAL VE FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ SEBEBİYLE MİKROBİYEL GELİŞMEYE EN UYGUN, DOLAYISIYLA BOZULMAYA EN YATKIN, GIDALARDAN BİRİDİR. ETTEKİ ENZİMLER VE MİKROBİYEL AKTİVİTE BOZULMANIN BAŞLANGICIDIR.

Detaylı

Mekanizma;

Mekanizma; 4. Asetilen katımı: Aldehit ve ketonlara asetilen veya terminal asetilenik grup içeren alkinler katılarak alkinil bileşiklerini yaparlar. Metil etil ketona asetilen katılması ile sedatif-hipnotik bir ilaç

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin 1 Giriş Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin tamamlayacağı yazılı, sözlü ve uygulamalı görevler beslenme,

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti

Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti Kimya.12 3.Ünite Konu Özeti 1. ORGANĠK REDOKS TEPKĠMELERĠ 2. YER DEĞĠġTĠRME (SÜBSTĠTÜSYON) TEPKĠMELERĠ 3. KATILMA TEPKĠMELERĠ 4. AYRILMA (ELĠMĠNASYON) TEPKĠMELERĠ 5. KONDENZASYON TEPKĠMELERĠ Hazırlayan

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden

Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden Polisakkaritler (glikanlar) Homo- ve heteropolisakkaritler olarak iki grupta toplanırlar. Nişaşta ve selüloz gibi polisakkaritler, 10 ve daha fazla monosakkarit biriminden oluşan polimerlerdir; (D)-Glukoz,

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 13 Asitler ve

Detaylı

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler.

Karbonhidrat Nedir? Bitkiler klorofil, güneş enerjisi, su ve karbondioksiti kullanarak karbonhidratları sentezlerler. Karbonhidratlar Karbonhidrat Nedir? Karbonhidratlar vücudumuza enerji sağlayan besin maddelerinde en fazla bulunan besin öğesidir. Daha çok bitkisel kaynaklı besin maddelerinde yaygın olarak bulunur. Bitkiler

Detaylı

GRUP MARMARA. PROJE DANIŞMANI Doç. Dr. Fatih ALGI. Doç Dr. Murat KAHVECİ. PROJE TEKNİSYENİ Ferah Cömert ÖNDER. Kolonyada Metanol Tespiti

GRUP MARMARA. PROJE DANIŞMANI Doç. Dr. Fatih ALGI. Doç Dr. Murat KAHVECİ. PROJE TEKNİSYENİ Ferah Cömert ÖNDER. Kolonyada Metanol Tespiti GRUP MARMARA PROJE DANIŞMANI Doç. Dr. Fatih ALGI Doç Dr. Murat KAHVECİ TÜBİTAK BİDEB ÖĞRETMENLERİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK- PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (LİSE-4 [ÇALIŞTAY 2014]) Kolonyada

Detaylı

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler

Doğal Biyomalzemeler. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi Proteinler. Doğal Polimerler Doğal Biyomalzemeler yaşamın en önemli biyopolimerleridir. Molekül ağırlıkları birkaç binden milyonlara kadar olabilir. Canlı hücrelerinin kuru ağırlıklarının yaklaşık yarısı proteindir. Protein molekülleri

Detaylı

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI KĐÖ 326 KĐMYA ÖĞRETĐMĐ VE KĐÖ 330 KĐMYA EĞĐTĐMĐ SEMĐNERĐ I DERSLERĐ KAPSAMINDA HAZIRLANMIŞTIR DERSĐN SORUMLUSU: PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL

Detaylı

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA

BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA BİYOİNORGANİK KİMYA 5. HAFTA ESER ELEMENTLER İnsan vücudunda en yüksek oranda bulunan element oksijendir. İkincisi ise karbondur. İnsan vücudunun kütlesinin %99 u sadece 6 elementten meydana gelir. Bunlar:

Detaylı

PROTEİNLER. -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler. -Aminoasitler. --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması

PROTEİNLER. -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler. -Aminoasitler. --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması PROTEİNLER -Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler -Aminoasitler --Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması - Esansiyel olan veya olmayan amino asitler -Proteinlerin Kimyasal Özellikleri

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı