Nizamettin UĞUR. Ocak 2013, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ. -Ders Notları (Özet)-

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Nizamettin UĞUR. Ocak 2013, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ. -Ders Notları (Özet)- www.nizamettinugur.gen.tr"

Transkript

1 Nizamettin UĞUR TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ -Ders Ntları (Özet)- Ocak 2013, Ankara

2 GİRİŞ: BİR GAZETE HABERİ Türkçe anlamak 2 beyin istiyr ODTÜ bünyesinde kurulan Beyin Dil Araştırmaları Labratuvarı nda, diller üzerine yapılan araştırmada, beynin Türkçe cümleleri anlamak için, 2 kez işlem yapması gerektiği rtaya çıkarıldı. Dç. Dr. Gülay Edibğlu-Cedden, Türkiye de ilk kez sağlıklı bireyler üzerinde anadili araştırması yaptıklarını vurgulayarak, şunları anlattı: Türkçeyi anadili larak knuşanlarda 400 üncü milisaniyede ve 600 üncü milisaniyede bir beyin yanıtı meydana geliyr. İngilizce ve Almanca gibi dillerde düz cümlelerde sadece 400 üncü milisaniyede bir yanıt meydana geliyr. Türkçede fiillerin cümlenin snunda yer alması nedeniyle, cümlenin anlaşılması için kişi, cümleyi baştan sna kadar zihninde tutuyr ve fiilin kunmasıyla cümleyi zihninde tekrar luşturuyr. (Hürriyet gazetesi, 20 Aralık 2011) BİR KİTAPTAN ALINTI Eski bir dilsel ayrımı kullanarak, Türkçenin analitik değil, sentetik bir dil lduğunu söyleyelim. Bu, kısaca, sözdiziminde anlamın kelime yerine değil, takılara bağlı lması demektir. Analitik bir dil lan İngilizcede Brutus killed Caesar derseniz, Brutus Sezar ı öldürmüş lur. İki adın yerini değiştirdiğiniz zaman, özne ile nesne bu niteliklerini yerlerinden aldıkları için Sezar Brutus u öldürmüş lur. Türkçede ise özne, nesne, tümleç vb. bu işlevlerini takılarla edindikleri için, cümle içinde yerlerinin değişmesi anlamı değiştirmez. (Sezar ı öldürdü Brutus, öldürdü Brutus Sezar ı, öldürdü Sezar ı Brutus.) Murat Belge, Sanat ve Edebiyat Yazıları, İstanbul: İletişim Yayınları, 2009, s / 2

3 Türkçe Tümcelerin Yapısal ve Anlamsal Özelliklerinden Bazıları Tümce,esas larak dizimsel yapı özelliği taşır. Dizimsel yapı, iki ya da daha çk sözcüğün belli kurallara göre öbeklenip dizilmesiyle luşan bir dilsel yapıdır. Genelde sözcük öbeği lan bu dilsel yapılar, işleyiş yönünden anlatım diye adlandırılır. Dilsel yapılarda başlıca iki tür sözcük öbeklenmesi görülür: 1. Yargısız öbekler, yargısız anlatım: ad tamlaması öbekleri, sıfat tamlaması öbekleri, sayı öbekleri, ikileme öbekleri, eylemsi öbekleri, bağlama öbekleri, bileşik eylem öbekleri, deyim öbekleri 2. Yargılı öbekler, yargılı anlatım: Bir düşünce ya da yargı bildirmek üzere yükleme bağlı larak luşan öbeklenmeler, başka deyişle tümceler. Tümce, dış yapı bakımından sözcük dizilişi larak görünmekle birlikte, iç luşum bakımından düşünce, duygu ve yargı birimidir. Bir yargı asıl larak iki ana öğe içerir: 1. Yargının dayandığı luş, kılış, nitelik Dilsel açıdan, bu öğeye yüklem adı verilir. 2. Bu luş, kılış, nitelik, vb nin bağlandığı dilce kişi. Dilsel açıdan bu öğeye özne adı verilir. Yargıda bu iki öğeyi, esas larak, yükleme eklenen çekim öğeleri, başka deyişle, kip ve kişi ekleri birleştirir. Yargılar, yüklemin türüne göre, eylem yargısı ve ad yargısı diye ikiye ayrılır Dil rtamında yargının luşmasını sağlayan bu ana öğeler yanında yardımcı öğelere de gereksinim vardır. Dilsel açıdan bu öğeler nesne, dlaylı tümleç, belirteç tümleci, ilgeç tümleci adı verilen öğelerdir. Özetlersek, TÜMCE: 1. Bir düşünce ya da duygunun anlatımını sağlar. 2. Yapısal bir bütünlük gerektirir. 3. Bir dizimsel yapıdır. Buradan şu tanıma ulaşılır: Bir düşüncenin, bir duygunun yargısal bütünlük içinde anlatımını sağlayan dizimsel yapıya tümce denir. Tümce, yalnızca kendini luşturan sözcüklerin anlamlarının tplamından luşmaz; nların anlamlarının tplamından daha fazla bir anlam taşır. Sözgelimi, Kahve alacağım. tümcesi; markette ya da kahvehanede başka başka anlamlar iletir. Yaralı, dktra baktı. ile Yaralı dktra baktı. ; Dktr na baktı. ile Ona dktr baktı. ; Yarın tiyatrya gidelim., Tiyatrya yarın gidelim., Gidelim tiyatrya yarın. tümcelerinin anlamları başka başkadır. (Bu knu, esas larak metin çözümleme knusuna girmektedir.) Tümcede sözcük ya da öğe sayısı: En çk öğeli, en geniş tümceler geçişli eylemlerle kurulu lan bildirme tümceleridir. Yüklemi geçişsiz eylemle ya da geçişli-edilgin eylemle (sözde özne: anlamca nesne) kurulu tümceler, nesne alamadığı için daha az öğeyle kurulur. Ad tümceleri ise, nesne alamamak dışında yönelmeli ve çıkmalı (ayrılmalı) dlaylı tümleç de alamadığı için, en az öğeyle kurulabilen tümcelerdir. Ad tümceleri, özne ile yüklem dengesi üzerine kurulur, bazı durumlarda kalmalı dlaylı tümleç alabilirler. Bu nedenle ad tümceleri, öğe sayısı yönünden, kapsamı dar tümcelerdir. Tümcelerin yazımı ve nktalaması da anlamı etkileyebilir. Tümcelerin söylenişi; kuruluş amacına, yapısına, öğe düzenine, öğe sayısına, taşıdığı duygu ve düşünce yüküne göre değişir. Sözgelimi sru tümceleri ile düz tümceler aynı söyleniş özelliğinde değildir. Tümcenin en önemli öğesi yüklem lduğu için, vurgulanmak istenen, yükleme yaklaştırılır. Bu nedenle öğelerin sıralanışı değişkenlik gösterir. Bu mantıkça vurgu yanında, cşku içeren söyleyişlerde -şiir, söylev vb- duygu vuruşu denilen bir vurgu söz knusudur. Türkçe sözdiziminde genel larak yardımcı öğe önce, temel öğe snra gelir. / 3

4 1. TÜMCE (CÜMLE) ve ANLAM 1.1. Tümcede Anlamın Oluşması Tümcenin, kendini luşturan sözcükler bütünü larak anlam luşturabilmesi için çekim ekleri ile işlev görevli bazı yapım eklerinin sözcükler arasında bağlantıyı kurması gerekir. Aşağıda sözcükler önce eksiz, snra aldığı eklerle luşturduğu tümce içinde verilmiştir: Deniz kıyı bir kulübe yaşa Denizin kıyısında bir kulübede yaşıyr. Film sn katil kimlik bir rta çık Filmin snunda katilin kimliği birden rtaya çıkıyr. Bu sürece, yani sözcüklerin eklerle bağlanmasına bağlaşıklığın sağlanması adı verilir. Sözcüklerin ve tümcenin anlamını belirleyen temel etmen, gönderici ve bağlam (rtam)dır (diğer iletişim ögelerini anımsayalım: gönderici, ileti, kanal, alıcı, dönüt, bağlam). Çünkü anlam, önce göndericinin zihninde luşur. Snra dil göstergesi lan sözcüklerin belli bir bağlamda dizimsel larak bir araya gelmesi gerekir. Ancak bundan snra luşan ileti bir kanalla alıcıya ulaşabilir. Göndericinin alıcıdan alamadığı ileti, yani dönüt (geri bildirim) lmadan da sözün anlamı eksik kalır. Demek ki tümcenin anlamının luşabilmesinde ilk basamak, tümceyi kuran kişi, yani gönderici, snra da bu tümcenin hangi bağlamda dile getirildiğidir. Aslında tümcenin kendisi de bir bakıma bağlamı luşturur. Sözgelimi, Başım ağrıyr., Balık baştan kkar., Skak başında seni bekliyrum., Bu işte baş kim? tümceleri, yani her bir dilsel bağlam baş sözcüğünün anlamını etkilemektedir. Ama tümce bağlamı, kimi zaman, içinde yer aldığı daha geniş, daha büyük bağlamlar tarafından anlam farklılığına uğratılabilir. Sözgelimi Mete çk çalışkandır. tümcesinin anlamı bağlama göre değişiklik gösterebilir ve tümcedeki çalışkan sözcüğü gerçek anlamlı ya da yksunlama, yani karşıt anlamlı labilir. Sözcüklerle anlamlı ilişki luşturulmasına da bağdaşıklığın sağlanması adı verilir. Bu anlayışa bağlı larak ileri sürülen Belli bir bağlama yerleşmeyen tümce anlam bakımından syuttur. tezi, özellikle anlambilim ve dil felsefesi alanında çkça tartışılan bir knudur. Bu tez kuşkusuz işin temelinde dğrudur da. Dağ başındaki Çıkarken ışıkları söndürünüz. yazısı, skağın girişindeki Pasaprtlarınızı gösteriniz. yazısı, sınıfın kapısındaki Mayyla girilmez. yazısı bize anlamlı gelmez. Ama pek çk knuda lduğu gibi anlam knusunda da anlatımda sınırlama, daraltma yluna gidilir. Aşağıda, bazı tümceler, sözcüklere ve sözcük öbeklerine (gruplarına) ayrılarak gösterilmiştir. Tek tek sözcüklerin, bazen yalın hâlde, bazen ekler yluyla tümce bağlamına girdikleri görülmektedir. Bu sıralanışta ve anlam luşumunda nktalama imlerinin de işlevi vardır. Tümcede anlam luşumunu sağlayan, sözcüklerin bağlamla ilgili sıralanış biçimleridir. Anlam için, ayrıca, metnin bütünü de önemlidir. Size tek yataklı da vermeliydi ama hepsi dlu. siz-e: adın yönelme durum ekini almış adıl (zamir) / dlaylı tümleç görevinde tek yataklı: sıfat öbeği (grubu) tek yataklı da: sıfat tamlaması / nesne görevinde vermeliydi: gereklilik kipiyle çekimli eylem / yüklem görevinde ama: tümce bağlacı / öge dışı bağlaç hepsi: belgisiz adıl (zamir) / özne görevinde Dur bakayım, n iki numarada bir yatak bş. Dur: emir kipinde eylem / yüklem görevinde bakayım: istek kipinde eylem / yüklem görevinde n iki: sayı grubu / sıfat grubu n iki numara(da): sıfat tamlaması / -de bulunma eki yluyla dlaylı tümleç görevinde bir yatak: sıfat tamlaması / özne görevinde / 4

5 bş: yalın durumda ad sylu sözcük / yüklem görevinde Yan yatakta yatacak lan çk ağırbaşlı, Müslüman bir adamdır. Yan yatakta: bulunma durum eki almış sıfat tamlaması Yan yatakta yatacak: sıfat-eylem (rtaç) grubu Yan yatakta yatacak lan: sıfat-eylem grubu / özne görevinde çk ağırbaşlı: sıfat grubu Müslüman: niteleme sıfatı bir: belgisiz sıfat çk ağırbaşlı, Müslüman bir adamdı: sıfat tamlaması / ekeylem yluyla yüklem lmuş Sabah çıktığını, geceleyin gelip yattığını bile duymazsınız. Sabah çıktığını: sıfat-eylem (rtaç) grubu / belirtme durum eki almış geceleyin gelip: belirteç-eylem (ulaç) grubu geceleyin gelip yattığını: sıfat-eylem grubu / belirtme durum eki almış Sabah çıktığını, geceleyin gelip yattığını bile: belirteç-eylem grubu / nesne görevinde duymazsınız: geniş zaman ve ikinci çğul kişi çekimli eylem / yüklem görevinde Yatak fiyatı da elbette ikramlıdır. Yatak fiyatı: belirtisiz ad tamlaması / özne görevinde da: bağlaç / özneye bağlı elbette: edat (ilgeç) / ilgeç tümleci ikramlı: ad sylu (adlaşmış sıfat) / -dır eki yluyla yüklem Bir metinde anlamın luşmasını sağlayan, yani bağlantıyı ve bağlamı belirleyen, sözcüklerin ve sözcük gruplarının aldığı ekler ve yüklendikleri öge görevleridir. Çünkü eklerle bir yandan anlamlı söz grupları luştururken (tamlamalar, yan cümlecikler vb.), bir yandan da sözlerin yüklemle bağlantı biçimleri, yükleme göre işlevleri belirginleşir. Tümcenin yargıya ulaşmasını sağlayan öge yüklem lduğu için, yüklem eksikliği tümcenin, dlayısıyla yargının luşumunu engeller. Tümcede anlam luşumunu sağlayan ögelerle iletişimi sağlayan ögeler arasında bir ölçüde paralellik vardır. İletişimi sağlayan ögeler Tümcede anlam luşumunu sağlayan ögeler / 5

6 gönderici (kaynak)-ileti (mesaj)-kanal-alıcı (hedef); dönüt; bağlam sözcükler ve söz grupları-eklercümlenin ögeleri-söz söylenenbağlam Bir tümce yluyla bu paralelliği gösterelim: Kâtip, biraz düşündü, önünde hızlı hızlı sluyan adamı süzdü. gönderici: bu sözü söyleyen, bu cümleyi yazan yazar ileti: cümlede dile getirilen lay, görüntü. kanal: söz, yazı, tümce alıcı (hedef): dinleyici, kur dönüt: alıcının, kurun tepkisi (beğenisi, kitabı ya da dergiyi alması vb) bağlam: öykü kalıbı, sanatsal bağlam Özne-yüklem uygunluğu: Tümce luşumunda önemli bir etken, özne-yüklem uygunluğudur. Bu uygunluk üç knuda işler: Kişi uygunluğu: Özne birden çk kişiden luşmuşsa yüklem çğul kişi eklerinden birini alır. Bunların içinde birinci kişi, yüklemi etkiler: özne (ben + sen) ---- yüklem (biz) özne (ben + ) ---- yüklem (biz) özne ( + sen + ben) ---- yüklem (biz) özne (sen + ) ---- yüklem (siz) Bu bahçenin fındıklarını Erl ile ben tplarım. (yanlış) Bu bahçenin fındıklarını Erl ile ben tplarız. (dğru) vb. Tekillik-çğulluk uyumu: Özne birden çk kişiden luşmuşsa, yüklem tekil de çğul da labilir. Bu kural, öznenin çğul eki almış kişi lması durumunda da geçerlidir: Yalçın, Mete ve kardeşim sinemaya gitti / gittiler. İşçiler işyerini bir saat içinde bşalttı / bşalttılar. Özne kişi değilse, yüklem hiçbir biçimde çğul eki almaz: Masadaki çaydanlık ve vaz yere düştü. ( düştüler yanlış) Eşyalar dada sağa sla dağılmış. Tırnaklarım ne çabuk uzadı? ( dağılmışlar yanlış) ( uzadılar yanlış) Uyarı: Özne anlamca çkluk bildirse bile, çğul eki almamışsa yüklem çğul eki alamaz: Halk bu kez tepkisiz kalmıyr. ( kalmıyrlar yanlış) Herkes bir şeyler söylemek, ciddiye alınmak derdindeydi. Alınan karara birkaç kişi katılmak isteme istemedi. Uyarı: İnsan dışı varlıklar kişileştirildiğinde özne yüklemi çğullayabilir: Kuşlar sevinçli sevinçli ötüşüyrlar. Olumluluk-lumsuzluk uyumu: Özne lumlu içerikteyse yüklem de lumlu, lumsuz içerikteyse yüklem de lumsuz içerikte lur: O gün herkes raya zamanında geldi. O gün hiç kimse raya zamanında gelmedi. Tümcede anlam luşumuyla ilgili bazı ntlar Yüklem, tümcenin en temel ögesidir; yüklem eksikliği tümcenin luşumunu engeller: Eskiden bu skakta bir şekerci dükkânı vardı. / (tam tümce) Öznedeki kişi sırası önemli değildir. / 6

7 Çcuklar renk renk giysilerle panayırı dldurmuştu. / (tam tümce) Gösterileri yediden yetmişe herkes ilgiyle / (eksik tümce) Mayıs güneşi ilk nefesini çiçeklerin yüzüne / (eksik tümce) Bahçeleri birbirinden ayıran duvara / (eksik tümce) Yüklem en önemli öge lduğu için vurgulanmak istenen bölümü de kendine çeker: Ben kış mevsiminde işe taksiyle Ben kış mevsiminde taksiyle işe Ben taksiyle işe kış mevsiminde Kış mevsiminde taksiyle işe ben Tümcedeki sözlerin ya da ögelerin nasıl bir anlam ilişkisi kurduğunu bir örnekle gösterelim: Her akşam / sürüler / çıngırak çalarak / köye döner. her akşam: yüklemdeki eylemin ne zaman lduğunu bildirme ilişkisi sürüler: yüklemdeki eylemi yapanı bildirmesi çıngırak çalarak: öznenin eylemi nasıl yaptığını belirtmesi köye: öznenin eylemi nereye dğru taptığını, eylemin yönünü göstermesi Yukarıdaki tümcede geçen bazı sözcükleri çıkaralım: Sürüler çıngırak çalarak köye döner. (ne zaman dönüldüğü belirsiz) Her akşam çıngırak çalarak köye döner. (kimin döndüğü belirsiz) Her akşam sürüler köye döner. (nasıl dönüldüğü belirsiz) Her akşam sürüler çıngırak çalarak döner. (nereye dönüldüğü belirsiz) Her akşam sürüler çıngırak çalarak köye. (yargı luşmuyr, yüklem eksik) Muhsin Çelebi ile knuştukça sadrazamın hayreti büyüyrdu. Kalbi rahatladı. İşte küstah, türedi Acem hükümdarına haddini bildirmek için gönderilecek tam bir adam bulmuştu. Gülüyr, ağır kavuğunu sallıyrdu. (Ömer Seyfettin) Bu metinde yargının luşmasını sağlayan altı sözcük, yani altı yüklem vardır: büyüyrdu, rahatladı, türedi, bulmuştu, gülüyr, sallıyrdu Yüzey Anlam-Derin Anlam Kimi tümcelerin anlamı yalnız kullanılan sözcüklerle sınırlıyken kimi zaman da kullanılan sözcüklerin ötesinde labilir. Özellikle değişmeceli (mecaz) anlamlı sözcüklerin kullanıldı tümcelerde anlam, tümcede smut larak yer alan sözcüklerle sınırlı değildir. Sınıf kapısının kilidi bzulmuş. ( Yüzey anlam ve derin anlam aynı) Ankara İsrail den özür bekliyr. ( Tümce yüzey anlam bakımından anlamsız; çünkü Ankara bir kent lduğu için insana özgü lan bir beklenti içinde lamaz. vb) Ankara(daki T.C. Hükümeti yetkilileri) İsrail(deki hükümetin)den özür bekliyr. ( anlam) derin Tümcenin yüzey anlam-derin anlam knusu aslında daha karmaşık ve geniş bir byut özelliği taşır Yazı Dilinde Vurgu Knuşma diline özgü lan bürünsel özellikler yazıda kimi durumlarda tırnak imi, eğik yazım, kyu harf, BÜYÜK harf kullanımı, birden çk harfin kullanılması gibi görsel ögeler ylluyla yansıtılır. Ceren kitap kumayı çk seviyr. Ceren kitap kumayı çk seviyr. Ceren kitap kumayı çk seviyr. giderim. / 7

8 Ceren kitap kumayı çk seviyr. Nktalama imleri de büyük randa knuşma diline özgü bürünsel özellikleri yazıda işaretlemeye yarar: Ceren, kitap kumayı çk seviyr. (öznenin vurgulanması vb) Yazı dilindeki bu işaretlemeler yanında söz diziminde de vurgulu knumlar vardır. Herhangi bir ögenin vurgulanmadığı Türkçe bir cümlede öge dizilişi özne-nesne-yüklem biçimindedir. Yazı dilinde yüklemin önü, yeni veya önemli bilgiye ayrılmış knumdur; vurgulanmak istenen öge bu knuma kaydırılır: Ceren kitap kumayı seviyr. Kitap kumayı Ceren seviyr. Ayrıca devrik yapılarda bir ögenin başa çekilmesi de vurguyu amaçlayabilir: Ceren seviyr kitap kumayı. Yüklem snu knum, vurgusuz ögelere ayrılmıştır: Kitap kumayı seviyr Ceren. Ceren seviyr kitap kumayı Sözcük Öbekleri (Kelime Grupları) Sözdizimi, sağlıklı ve düzgün bir tümce luşumunun yllarını araştıran ve bunun kurallarını saptayan açığa çıkaran dilbilgisi alanıdır. Sözcük öbekleri ise söz diziminin temel knusu lan tümce yi luşturan yapılardır. Bu nedenle sözcük öbekleri knusu söz dizimi incelemelerinde önemli bir yer tutmaktadır. Dilde bazen nesnelerin, durumların ve hareketlerin nicelikleri ve nitelikleri hakkında bilgi vermek için sözcükler tek başlana yeterli gelmeyebilir. Böyle durumlarda birden fazla sözcük bir araya gelir, bir öbek (grup) luşturur ve anlatılamayan layı, hareketi ya da nesneyi dile getirir. Sözü klaylaştıran, netleştiren, zenginleştiren bu yeni yapıya sözcük öbeği denir. Sözcük öbeği, bünyesinde birden fazla sözcük bulunduran, yapı ve anlam bakımından bir bütünlük gösteren, tümcede de bir bütün larak kullanılan ve herhangi bir yargı bildirmeyen dil birlikleridir. Bu birlikler; tek bir nesneyi, tek bir kavramı veya tek bir hareketi karşılamak üzere yan yana gelir; dlayısıyla cümlede veya başka bir sözcük öbeğinin içinde tek bir sözcük gibi işlev görür. Sözcük öbeklerinde öbeği luşturan sözcükler, belli bir düzen ve kural çerçevesinde arka arkaya gelir. Türkçede sözcüklerin dizilişlindeki sırayı belirleyen temel kural yardımcı ögelerin (belirten) önce, temel ögelerin (belirtilen) ise snra gelmesidir. Film festivali bir hafta sürdü. tümcesinde üç temel öge var ve tümce bunları dile getiriyr: sürme eylemi, süren (şey) ve zaman. Bunlardan ikisi yardımcı öge (Y.Ö.) taşıyr. Film festivali (ad tamlaması) / bir hafta (sıfat tamlaması) / sürdü Y.Ö. T.Ö. Y.Ö. T.Ö. T.Ö. Sözcük öbekleri şunlardır: ad tamlaması ve iyelik öbeği, sıfat tamlaması, sıfat öbeği, karma tamlama, özel ad öbeği, birleşik eylem, eylemsi öbeği (ad eylem, sıfat eylem, belirteç eylem öbeği), deyim öbeği, yineleme (ikileme) öbeği, sayı öbeği, unvan öbeği, ünlem öbeği, ilgeç (edat) öbeği, bağlama (bağlaç) öbeği. Örnekler: Ad tamlaması: evin kapısı, knuk evi, Nbel ödülü, kul kapısının önü, çelik tencere; senin çalışman, nun kulu; (benim) kitaplarım Sıfat tamlaması: güzel hava, dört mevsim, uzun zaman, geçmiş gün, ikinci sezn, birkaç örenci Sıfat öbeği: alt yazılı (film), knuşması etkili (lider), ön beş (gün) Karma tamlama: bu akşamın anlamı, yazarın sn rmanı Özel ad öbeği: Ağrı Dağı, Nazım Hikmet Ran, Yaşar Kemal, İnce Memed / 8

9 Birleşik eylem: yardım etmek, hasta lmak, cana can katmak Eylemsi öbeği: sözünü sakınmamak, şu gelen tbüs, sevgisini hareketleriyle ifade eden, kapıdan çıkarak... Deyim öbeği: eli maşalı, kulağı kesik, gümbürtüye gitmek Yineleme (ikileme) öbeği: pırıl pırıl, az çk, akıllı uslu, havadan sudan, derinden derine, az gittik uz gittik Sayı öbeği: n beş, yüz elli beş, iki bin, bin dkuz yüz dksan Unvan öbeği: Mete Bey, Bayan Ceren, Ayşe Teyze, Yılmaz amca, Yusuf Peygamber, Fatih Sultan Mehmet Ünlem öbeği: be adam, hey arkadaş İlgeç (edat) öbeği: senin için, eve dğru, akşama kadar, benim gözümle, bir tehlike sezmiş gibi Bağlama öbeği: Mavi ve Siyah, Yalçın ile Hakan, hava, ateş, su ve tprak, ne kırmızı kiremitli evler ne taş köprü EK: Dilin İşlevleri 1. Göndergesel İşlev: Dilin bilgi verme işleviyle kullanılmasıdır. Amaç, gönderge knusunda dğru, nesnel, gözlemlenebilir bilgi aktarmaktır. Daha çk kullanma kılavuzlarında, nesnel anlatılarda, bilimsel bildirilerde, kısa nt ve özetlerde karşımıza çıkar. Hegel in felsefesinin çıkış nktası bilim değil, tarihtir. Geleneksel Türk şiirinde iki ölçü vardır: aruz ölçüsü ve hece ölçüsü. 2. Heyecana bağlı işlev: Dil, duygu ve heyecanları dile getirme amacıyla kurulur. Bu işlev, göndericinin kendi iletisine karşı tutum ve davranışını belirtir. Öznellik hâkimdir. Özel mektuplarda, öznel betimlemeler ve anlatılarda, lirik şiirlerde, eleştiri yazılarında dilin heyecana bağlı işlevinden sıkça yararlanılır. Bu knuda sizin tutumunuzu yanlış buluyrum. Seni çk özledim, bir an önce görmek istiyrum. 3. Alıcıyı harekete geçirme işlevi: Dil, ileti knusunda alıcıyı harekete geçirmek üzere düzenlenir. İletinin bir çeşit çağrı işlevi gördüğü bu işlevde amaç, alıcıda bir tepki ve davranış değişikliği yaratmaktır. Prpaganda amaçlı siyasi söylevler, reklâm metinleri, genelgeler, el ilanları genellikle dilin bu işleviyle luşturulur. Bu işlevle hazırlanan metinlerde gönderici, alıcıyı işin içine katmayı, hazırladığı atmsfere skmayı ister. Benden aldığın kitabı hemen getir. Bu filmi sen de mutlaka izlemelisin. 4. Kanalı kntrl işlevi: Dil, kanalın iletiyi iletmeye uygun lup lmadığını öğrenmek amacıyla düzenlenir. Gönderici ile alıcı arasında iletişimin kurulmasını, sürdürülmesini ya da kesilmesini sağlayan bu işlevde iletinin içeriğinden çk iletişimin devam ettirilmesi lgusu önemlidir. Törenlerde, uzun söylevlerde, aile yakınları ya da sevgililer arasındaki knuşmalarda; dilin kanalı kntrl işlevini yansıtan iletiler sıkça kullanılır. Sesim radan duyuluyr mu? Beni anladınız değil mi? 5. Üst dil işlevi: Dil, kendisiyle ilgili bilgi vermek üzere düzenlenir. Dili açıklamak, dille ilgili bilgi vermek amacı güdülür. Dilbilgisi, edebiyat incelemeleri dilin bu işleviyle yazılır. Adıllar (zamirler), adların, sözlerin, tümcelerin yerine geçer. Nktali virgüllerden snra büyük harfle başlanmaz. 6. Şiirsel (sanatsal, petik) işlev: İleti kendi içinde, kendisine dönüktür. Bu durumda ileti, kendi dışında herhangi bir şeyi ifade etmez, yansıtmaz. Nesne (gönderge), iletinin kendisidir. Sözgelimi bir rman kahramanı dış dünyada lan birisi değil, yalnız rmanda yaşayan bir kimsedir. Sanat metinleri / 9

10 kendi iç bağlamına göre tartışılır, değerlendirilir. Dlayısıyla bu metinlerdeki dil, gündelik dil kullanımından farklıdır, kendi tutarlılığı içinde anlamlandırılır. İkimiz birden sevinebiliriz göğe bakalım Şu kaçamak ışıklardan şu şeker kamışlarından Bebe dişlerinden güneşlerden yaban tlarından Durmadan harcadığım şu gözlerimi al kurtar Şu aranıp duran krkak ellerimi tut Bu evleri atla bu evleri de bunları da Göğe bakalım Turgut Uyar Abdi gözlerini açtı. Önce inanamadı. Snra gözleri açık öyle kalakaldı. Gözlerinin karası bile apak kesildi. Dışarıda bir kıyamettir kpuyrdu. Memed elindeki tüfeği dğrulttu. Abdi Ağanın göğsüne üç el ateş etti. Kurşunların rüzgarından dadaki lamba söndü. Yıldırım gibi merdivenlerden aşağı indi, ata bindi. Bu sırada candarmaların haberi lmuş evi byuna kurşunluyrlardı. Atı dludizgin Trs'a sürdü. Arkasından kum gibi kurşun kaynıyrdu. O hızla kasabayı çıktı. 2. TÜMCENİN (Cümlenin) ÖGELERİ İnce Memed, Yaşar Kemal Yargı birimlerine tümce adı verilir. Nasıl bir ev dalardan luşuyrsa tümceler de ögelerden luşur. Tümcenin ögeleri demek, tümcenin parçaları demektir. Tümcenin en temel ögesi yüklemdir; yüklem lmadan tümce bitmez. Diğer ögelerin her biri yüklemi tamamlar. İkinci temel öge öznedir. Diğer ögelere yardımcı ya da yan öge denir. TÜMCENİN ÖGELERİ Temel Ögeler Yardımcı (Yan) Ögeler Yüklem Özne Nesne Dlaylı Tümleç Belirteç (Zarf)T. İlgeç (Edat) T. (Düz Tümleç) YÜKLEM: Tümcedeki anlamın temelini luşturur. Eksiltili (kesik) tümce dışında her tümcenin mutlaka yüklemi vardır. Tek başına tümce luşturan ögedir. Düz (kurallı) tümcelerde snda yer alır. Çekimli eylem ya da ekeylem almış ad sylu sözcükten luşur. Her tür sözcük yüklem labilir. Sru yluyla bulunmaz. Geldim. (çekimli eylem) Tplandılar. (çekimli eylem) İyiymiş. (Ekeylem almış adlaşmış sıfat) Bizim zengin bir kitaplığımız var. (ad) Beni akşama mutlaka aramalısın. (çekimli eylem) Bu yazı Ceren inmiş. (ad) Gittiğimiz film güzelmiş. (adlaşmış sıfat) Beni en iyi anlayan sensin. (adıl / zamir) Buralar tam bize göre. (ilgeç / edat öbeği) N. Ataç ın hiç kullanmadığı sözcük ve ymiş. (bağlaç) İki lafının biri ah tır. (ünlem) Ankara güzel şehirdir. (sıfat tamlaması) / 10

11 Yla düşmeliyiz en kısa zamanda. (deyim) Bazı tümcelerde yüklem anlamca vardır ama kurun hayal gücüne bırakılmıştır: Saydım, tam 26 tane idiler: İnce fakat çk yüksek ve kyu yeşil renkli tam yirmi altı çam ağacı (vardı). ÖZNE: Yükleme srulan kim ve ne srularının yanıtıdır. Geçişsiz-edilgen yüklemli tümcelerin dışında, her tümcenin, gizli ya da açık öznesi mutlaka vardır. Yüklemde lduğu gibi her tür sözcük ve sözcük öbeği özne görevi yapar. Arkadaşın seni srdu. (Sran kim? / Kim srdu?) Müdür yardımcısı beni aramış. (Arayan kim? / Kim aradı?) Bu gömlek pahalı. (Pahalı lan ne? / Ne pahalı?) Çayın rengi kyu. (Kyu lan ne? / Ne kyu?) Dsyayı bir haftada hazırladım. (Hazırlayan kim? / Kim hazırladı? -Gizli özne) Tarihi yapıtlar burada sergilenecek. (Sergilenecek lanlar ne? / Ne sergilenecek? -Sözde özne) Tplantıya bu kıyafetle girilmez. (özne yk) Üzüntü birdenbire gelir. ( sıfat tamlaması) Hava yağmurludur. ( ad) Bir snu gelmeyecek başlangıç. ( gizli özne) Böyle sürüp gidecek gibidir her şey. ( sıfat tamlaması) Öyle ki çcuklar bile çirkindir. ( ad) Skağın çamuru, bu her tarafı kaplayan; gökyüzünden ağaca, ağaçtan duvara, duvardan denize, denizden vapura, vapurdan çımacıya, çımacıdan kaptana, ndan tekrar denize, yine karaya, yine ağaca ve duvara, duvardan yldan geçene vuran bir rengin en kyusudur. Ah! Gündüz, bu pis ışık bir bitse! ( sıfat tamlaması) İşte yalnız iki umut vardır: ( sıfat tamlaması) Kimin eli bu. ( adıl) - Bu surat ne yahu? ( sıfat tamlaması) - Ne var suratımda? ( adıl) Duvarın, gökyüzünün, çamurun devamlı pis halin rengini alır. ( gizli özne) Suratımın rengi de çamurun, gökyüzünün, denizin, duvarın rengindedir. ( ad tamlaması) Benim saçlarım yumuşak. ( tamlayanı kişi adılı lan belirtili ad tamlaması, sözcük grubu) Bu anlarda, en güzel bildiği birisiyle ynaşmak bile zevksizdir. ( ad eylem grubu, yan cümlecik) Havva nın saçları keçe gibi. ( belirtili ad tamlaması / sözcük grubu) Annem iki kere kazıttı saçlarını. ( ad / tamlayanı düşmüş) Oturduğumuz yer bir ufak kasabacıktı. ( sıfat tamlaması, sözcük grubu) Sözde özne söz knusu lduğunda özne belirsiz liğinden söz etmek yanlıştır; çünkü sözde özne, yükleme srulan kim ve ne srularının yanıtıdır. Eylemi gerçekte yapan bilinmese de, yüklem, özne srusunu yanıtladığı için belirsizlik yktur. Bir örnek cümle üzerinde duralım şimdi: Bütün srunlar çözüldü. Sözde özne Yüklem Etken çatılı yüklem edilgen çatılı lunca ( çözdü : etken; çözüldü : edilgen), nesne, sözde özne görevi nde kullanılır. Bu durumda işi yapan belirsizleşir, işten etkilenen, yani nesne, özne durumuna gelir. / 11

12 Tümcenin luşabilmesi için vazgeçilmez ögeler yüklem ve öznedir. Yüklem, tümcenin genelde snunda yer alarak bir anlamda luşumunu sağlar. Özne ise yüklemdeki eylemi yapan ya da yüklemdeki yargıya knu landır: Akşama kadar aralıksız çalıştım evde. Hafta snu gittiğimiz göl gerçekten güzeldi. Bazı eksiltili (kesik) tümcelerde bile özne anlamca vardır ama değişik nedenlerle söylenmemiştir: Ah güzel günler ( nlar) Geçişsiz-edilgen eylem yüklem yapıldığında da özne mantık (anlambilim) açısından vardır ama tümce kuruluşu (biçimbilim) gereği sözde yer almamıştır: Bu fırtınalı havada denize çıkılmaz. Bu şehirde artık yaşanmaz. Tplantılarda böyle giyinilmez. Sıkışınca hep böyle knuşuluyr. NESNE: Nesne, özneyi bulduktan snra yükleme srulan ne (belirsiz nesne için), neyi ve kimi (belirtili nesne için) srularının yanıtıdır. Yüklemdeki eylemin bildirdiği iş genelde nesne üzerinde gerçekleşir. Her türlü sözcük ve sözcük öbeği nesne görevi de üstlenir: Bakkaldan gazete aldım. (Ben ne aldım?) Kardeşi, giysilerini hazırladı. (Kardeşi neyi hazırladı?) Başkan açılış knuşmasını bitirdi. (Başkan neyi bitirdi?) Tst makinesini kendisi tamir etmiş. (Kendisi neyi tamir etmiş) Her şeyden memnun ahbap, seni yıkmış gitmiştir. ( adıl) Duvarın, gökyüzünün, çamurun devamlı pis halin rengini alır. ( araya sıfat girmiş zincirleme ad tamlaması) DOLAYLI TÜMLEÇ: Yüklemin anlamını yön, bulunma, çıkma, ayrılma anlamlarıyla tamamlayan sözlerdir. Adın e, -de, -den durum eklerini alan srular yluyla bulunur. Yanıtı luşturan sözlerde de bu ekler yer alır. Her türlü sözcük ve sözcük öbeği dlaylı tümleç görevi yapar: Dsyayı bana verdi. (Dsyayı kime verdi?) Bu kitaplar bizde var. (Kimde?) Okul müdüründen kötü söz işittik. (Kimden?) Eve geç dönüldü. (Nereye?) Bu yaz köyün yaylasında kalacağız. (Bu yaz nerede kalacağız?) İşten erken çıktım. (Nereden?) Babam, alacaklıları ile bizim aramızda eziliyrdu. Bizde alacakları kalmıyrdu. Babamın hcalık etmesine, sessizliğine kızıyr. Babama hem acıyr, hem de na kızıyrum. BELİRTEÇ (ZARF) TÜMLECİ: Yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yön, sebep, kşul bakımlardan tamamlayan öğelerdir. Yükleme bu anlamlarla ilgili larak yöneltilen srularla bulunur. Her türlü sözcük ve sözcük öbeği zarf tümleci görevi yapar. Bu akşam sinemaya gidiyruz. (Ne zaman?) Olanları sakin sakin anlat. (Nasıl?) Tatilde bir hafta kaldık. (Ne kadar?) Biraz yukarı çıkar mısın? (Nereye? Dikkat: Yanıtta e yönelme eki lmamalı.) / 12

13 Hepimiz yrgunluktan uyuyakalmışız. (Neden?) Hava güzel lursa pikniğe gideceğiz? (Ne zaman?) Sözlerimi gülümseyerek dinledi. (Nasıl?) İşten çıkınca biraz takılacağım. (Ne zaman?) O yıllarda ben, sekiz dkuz yaşlarında idim. (Zaman Belirteci Tümleci ) Ekmek paramızı ancak çıkarabiliyrduk. (Durum Zarfı Tümleci) Aç, açık kaldığımız yk ise de babam bir aylığını alamadığı günlerde aç kalmak krkusuyla kendini gösteriyrdu. (Durum Zarfı Tümleci / Zaman Zarfı Tümleci / Durum Zarfı Tümleci) Haklı lmadıklarını da şimdi anlıyrum. (Zaman Zarfı Tümleci) Bunlar bittikten snra da turup ağlıyrdu. (Zaman Zarfı Tümleci / Durum Zarfı Tümleci) Suratını biraz asar. (Miktar Zarfı Tümleci) Şimdi de rahatça uyurdum. (Zaman Z.T. / Durum Z.T.) Bu düşünce bana biraz rahatlık vermiş lacak ki uyumuşum. (Sebep Zarfı Tümleci) İLGEÇ (EDAT) TÜMLECİ: Edatlarla öbekleşerek yüklemi değişik anlamlarla tamamlayan sözlerdir. Edatla (göre, kadar, için vb) öbekleşmeden edat tümleci luşmaz. Bu ögeyi bulak için kesinlikle edat kullanılır ve yanıtta da aynı edat yer alır: Duvarların rengi bana göre güzel lmamış. (Kime göre?) Ülkem için her türlü çabayı gösteririm. (Ne için?) Orada bir hafta kadar kalmıştık. (Ne kadar?) İzmir e uçakla gideceğiz. (Ne ile?) Bütün bunlar senin yüzünden ldu. (Kimin yüzünden?) NOT: Edat (ilgeç) tümleci kavramını kabul etmeyip bu ögeyi zarf (belirteç) tümleci içinde ele alan anlayış da hayli kabul görmektedir. Edat tümleci ÖSYM srularında az da lsa geçmiştir. TÜMCE DIŞI SÖZLER: Tümcelerde öge lmayan, hiçbir öge srusuna yanıt vermeyen bazı sözler bulunabilir. Tümce öğeleri içinde görülmeyen bu gibi parçalara tümce dışı unsur denir. Tümce dışı unsurlar değişik sözlerden luşabilir: İşbirliğine varım ama herkes görevini tam yapmalı. ( öge dışı bağlaç) D.T. Y. Özne B.li N. Z.T. Yüklem Eyvah, yine bu iş de yetişmedi. ( öge dışı ünlem) Z. T. Özne Yüklem Arkadaşlar, hep birlikte katılıyruz tplantıya. ( öge dışı hitap, seslenme sözcüğü) Z.T. Yüklem D.T. Sıra arkadaşım, aslında iyi tanımam, çk hırslı birine benziyr. ( öge dışı ara cümle) Özne D.T. Yüklem Evet, şimdi seni de dinleyelim. Bizim ufaklık, siz de çk iyi bilirsiniz, derslerine pek çalışmaz. Eyvâh! Ne yer ne yâr kaldı. (A. Hâmit) Lâkin vatandan ayrılışın ıstırabı zr. Şair, sen üzüldükçe ve öldükçe yaşarsın. Ulu mabet, seni ancak bu sabah anlıyrum. Neden böyle düşman görünürsünüz / Yıllar yılı dst bildiğim aynalar. Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul. Şimdi, efendiler müsaade buyurursanız- size bir sual srayım. / 13

14 Türkçede Tümcenin Ögeleri, Yapı ve Anlam Bakımından Öge Türleri Yüklem türleri: İki sözcüklü yüklem: Kırıta kırıta yürüdü gitti. Yinelenmiş yüklem: Çcuk dakikalarca ağladı, ağladı. Pekiştirilmiş yüklem: İşi gücü akşama kadar çalış babam çalış. Ortak yüklem: Yamaçlar, köyün bacaları, her şey uyanıyrdu. Özne türleri: Açık özne: Kimdi bu çcuklar?, Sen hep böyle yapıyrsun. Gizli öne: Hep birlikte tatile gidiyruz. (biz) Gerçek özne: Ahmet Vefik Paşa mdern tiyatrnun öncüsüdür. Sözde özne: Kapı üç kez vuruldu. Örtülü özne: Kar yüzünden yllar kapandı. Belirsiz özne: Geçmiş lsun. Mantıkça özne: Obaya gidilirken geçilir bu yldan. (mutlaka bu yldan birileri geçiyr.) Ortak özne: Kardeşim dasına çekildi, ders çalışmaya başladı. Seslenmeli özne: Arkadaş, nurunu kırdırma. Açıklamalı özne: İki ihtiyar, annemle babam, bizleri hep merak eder. Yinelenmiş özne: Aradan yıllar, yıllar geçti. Pekiştirilmiş özne: Karacağlan der ki ben de bakayım. Özne ile yüklemin kaynaşması: Tatilin ilk günüydü. Deyimler anlamca kaynaşmış söz öbeği lduğu için tek söz larak kabul edilir ve tümcelerde bölünmeden tek öge yapılır ancak deyim tek başına cümle luşturduğunda ögelerine ayrılabilir: İçi içine sığmıyrdu. (Özne-D.T.-Yüklem) Nesne türleri: a. Belirtili nesne (neyi, kimi, nereyi?) b. Belirtisiz nesne (ne? * Kullanımlarına göre: rtak nesne, açıklamalı nesne Dlaylı tümleç türleri: a. Yönelmeli dlaylı tümleç (neye, nereye, kime?) b. Kalmalı dlaylı tümleç (neyde, nede, nerede, kimde?) c. Çıkmalı (ayrılmalı) dlaylı tümleç (nereden, neden, kimden?) * Kullanımlarına göre: rtak dlaylı tümleç, açıklamalı d. t., yinelenmiş d. t Belirteç (zarf ) tümleci türleri: a. Zaman bildirenler (ne zaman?) b. Durum bildirenler (nasıl, neden?) c. Yer-yön bildirenler (nereye?) d. Nicelik (miktar, azlık-çkluk) bildirenler (ne kadar?) İlgeç (edat) tümleci (kurduğu anlam ilişkisi esas lduğu için tür ayrımı yapmaya gerek kalmaz): Yüklemi, ilgeçlerle öbekleşerek araç, birliktelik, neden, amaç, başlangıç, bitiş, görelik ilgileriyle tamamlayan sözler. Srulan sruda ve alınan yanıtta aynı ilgeç yer alır: neyle, kiminle, niçin, ne zamana kadar, kime göre?.. Öge lan dilbilgisi birimleri: Sesler: Türkçedeki bilinen yarı ünlü ses y dir. Heceler: -yr, kendinden önce gelen geniş ünlüleri darlaştırır. Ekler: İstek kipinin birinci çğul kişi eki lim dir. * Adlar, ad tamlamaları, sıfatlar, sıfat tamlamalar, adıllar (zamirler), belirteçler (zarflar), bağlaçlar. TDK sözlüklerinde ve yazım kılavuzunda öge, Dil Derneği sözlüklerinde ve yazım kılavuzunda öğe larak geçen bu sözcüğün anlamı şöyle açıklanmaktadır: öge isim 1. Bir bütünü luşturan, bütünden ayrıştırıldığında da kendi başına anlam taşıyan parça, unsur. 2. Başka şeylerin kendisinden türediği ilk madde, ilke, unsur. 3. Gerekçe, araç. / 14

15 "O savaşı başarıya ulaştıran en kuvvetli öge, ne yabancıdan gördüğümüz yardım ne de bugünkü özel girişimcilerin gayretleridir." - N. Cumalı. 4. kimya Birleşik bir şeyi luşturan basit şeylerden her biri, unsur, eleman. 5. dil bilgisi Bir cümleyi luşturan özne, yüklem, tümleç vb. birimlerden her biri. 6. tplum bilimi, mantık Bir sınıf veya bir tpluluğun bireylerinden her biri (TDK Sözlüğü) öğe a 1. Birleşik bir şeyi luşturan yalınç şeylerden her biri, unsur, eleman:...televizynun temel öğesi lan insanın eğitilmesi... -Dergilerden. 2. man. Bir sınıfın ya da bir tpluluğun bireylerinden her biri. 3. dilb. Bir tümceyi luşturan özne, yüklem, tümleç gibi birimlerden her biri. (Dil Derneği Sözlüğü) Türkçede tümcenin luşması için öncelikle yüklemin, snra öznenin, gerekiyrsa snra diğer ögelerin yer alması gerekir. Bu ögeler belli bir mantık bağlamında bir arada bulunur. Düzen bakımından, genellendiğinde özne tümleç yüklem sırası geçerlidir. Ancak Türkçenin, öge sırası bakımından diğer dilerden önemli bir farkı, hareketli lmasıdır. Bu ilkeyi şöyle örnekleyebiliriz: Yarın seninle sinemaya gidelim. Sinemaya yarın seninle gidelim. Seninle yarın sinemaya gidelim. Gidelim yarın seninle sinemaya vb. Her birinde anlamı ve vurgusu değişen bu tümce dizilişlerine diğer dillerde pek rastlanmaz. Etkili anlatım; tümcenin dğru ve güzel kurulmuş lmasıyla, tümce ögelerinin amaca uygun sıralanmasıyla, verilmek istenen duygu ve düşünceye uygun sözcük seçiminin sağlamasıyla, zengin tümce kurgusuyla sağlanır. Dlayısıyla etkili anlatım ile tümce arasında zrunlu, kaçınılmaz bağlar vardır. Tümce anlatım aracı, anlatım yargısı lduğuna göre etkili anlatım da tümcenin güzel, dğru, zengin lmasıyla elde edilir. Tümceleri belirlemede bize yardımcı öge öncelikle yüklemdir ve tümce başındaki sözcüğün yazımı ile tümce snu nktalama imleri bize yardımcı lur. Sıralı ve bağlı tümcelerde yüklemlere daha çk dikkat etmek gerekir. Anlamı var eden bu şekilsel özelikler yanında anlam bütünlüğü de tümceyi belirlemede önemlidir. Sözcük grubu biçiminde lan ögelerin sözcükleri birbirinden ayrılamaz; çünkü zaman cümlede anlam eksilmesi, bazen de anlatım bzukluğu luşur. Sözcük grubu biçiminde lan ögelerin altı çizilerek aşağıya alınan tümcelerde sözcüklerin bu bakımdan birbirinden ayrılamayacağı klaylıkla görülecektir: Tren istasynda bir dakika duruyrdu. bu sefer ikindiden epey snraydı. Frenlerin gıcırtısı kesilmeden pencereyi açtım. İlerideki vagnlardan birisine heybeli ve sepetli bir köylü bindi. Onun hayatını ve geldiği yeri bilmek isterdim. Köy, birkaç kilmetre ilerideki tepenin ardında lmalıydı. Bu, şu berbat ylun rada kaybluşundan belli... Lkmtifin yanında duran lacivert elbiseli memur, su buharları içinde, rüyada gibi görünüyrdu. İstasynda ne başka bir insan ne de bir eşya vardı. Görünürlerde ağaç da yktu. Aşağıda yüklemi çeşitli yönlerden tamamlayan ögeler ve bu ögelerin tümceye anlam bakımından katkıları gösterilmiştir: / 15

16 Tümce ve yüklemi tamamlayan ögeler O yıllarda ben, sekiz dkuz yaşlarında idim. Z.T. Özne Yüklem Oturduğumuz yer bir ufak kasabacıktı. Özne Babam hesap Özne B.siz Nesne Saatçilik de ederdi. B.siz Nesne Yüklem Yüklem kutuyrdu. Yüklem Ekmek paramızı ancak çıkarabiliyrduk. B.li Nesne Z.T. Yüklem Aç, açık kaldığımız yk ise de babam bir aylığını Z.T. Özne Zarf alamadığı günlerde aç kalmak krkusuyla Tümleci kendini gösteriyrdu. Yüklem Zarf Tümleci Babam, alacaklıları ile bizim aramızda Özne eziliyrdu. Yüklem Dlaylı Tümleç Evinde turduğumuz adamın, alışveriş ettiğimiz bakkalın kapıya kadar gelip acı sözler söyledikleri de lurdu. Yüklem S. Özne Haklı lmadıklarını da şimdi anlıyrum. B.li Nesne Z.T. Yüklem Ögelerin tümceye katkıları Zarf tümleci Zaman tamamlayıcısı Özne Yargının knusu (sekiz dkuz yaşlarında lan kim?) Özne Yüklemdeki yargının knusu (bir ufak kasaba lan ne?) Özne Yüklemdeki eylemi yapan Nesne Yüklemim yaptığı işten etkilenen lgu Nesne Yüklemim yaptığı işten etkilenen Nesne Öznenin yaptığı işten etkilenen Zarf tümleci Sınırlama bildirerek tamamlamak Zarf tümleci Kşul tamamlayıcı Özne Eylemi yapan Zarf tümleci Zaman tamamlayıcısı Zarf tümleci Durum tamamlayıcısı Özne Eylemi yapan Dlaylı Tümleç Bulunma anlamıyla tamamlayan Özne Yüklemdeki eylemin knusu (lan ne?) Nesne Öznenin etkilediği, anladığı Zarf tümleci Zaman tamamlayıcısı Bizde alacakları kalmıyrdu. D.T. B.li Nesne Yüklem Geç kalıyr ama bütün brçlarımızı veriyrduk Yüklem B.li Nesne Yüklem Bu yksulluktan anam, her gün hasta. Z.T. Özne Z. T. Yüklem Babamın hcalık etmesine, sessizliğine kızıyr, Dlaylı Tümleç Yüklem hamallık etse bizi daha rahat geçindireceğini Belirtili Nesne söylüyr, yk yere ablamı, beni haşlıyr; bunlar Yüklem B.li Nesne Yüklem Zarf bittikten snra da turup ağlıyrdu. Tümleci Z. T. Yüklem Dlaylı Tümleç Yer tamamlayıcısı Nesne Öznenin, eylemiyle etkilediği Nesne Öznenin, eylemiyle etkilediği Öge dışı unsur ama bağlacı Zarf Tümleci Sebep bildirerek tamamlama Özne Yüklemdeki yargının knusu, maddesi Zarf Tümleci Zaman bakımından tamamlayıcı Dlaylı Tümleç Eylemin yönü B.li Nesne Öznenin eyleminin etkilediği Zarf Tümleci Zaman tamamlayıcısı Zarf Tümleci Durum tamamlayıcısı / 16

17 Ykluk içinde yüzen bu evde bir lamba şişesi kırmanın ne acıklı bir şey lduğunu anlarsınız. B.li Nesne Yüklem Bunun daha acıklısı, babamın hiç sesini çıkarmaması ldu. Özne Yüklem Benim ne kadar üzüleceğimi bilirdi. Belirtili Nesne Yüklem Suratını biraz asar, öğüt verir, kılıklı birkaç söz Nesne Z.T Yükl. Yükl. Nesne söyler; ben de suç işlemiş, karşılığını da görmüş Yükl. Özne Nesne lurdum. Yüklem Şimdi de rahatça uyurdum. Z.T. Z.T. Yüklem Babama hem acıyr hem de na kızıyrum. D.T. Yüklem D.T. Yüklem İçimdeki bu üzüntüyü susturmak için yarın güvercinleri satıp bir lamba şişesi almayı düşünebildim. Yüklem Belirtili Nesne Bu düşünce bana biraz rahatlık vermiş lacak ki uyumuşum. Yüklem Zarf (Belirteç) Tümleci B.li Nesne Öznenin eyleminin etkilediği Özne Yüklemdeki eylemin gerçekleştiği lgu Belirtili Nesne Öznenin eyleminin etkilediği Nesne Öznenin, eylemiyle etkilediği Özne Eylemi yapan Zarf Tümleci Durum tamamlayıcısı Zarf Tümleci Zaman tamamlayıcısı Zarf Tümleci Durum tamamlayıcısı Dlaylı Tümleç Eylemin yönü Öge dışı unsur hem hem bağlacı Belirtili Nesne Öznenin eyleminin etkilediği Zarf Tümleci Durum tamamlayıcısı Aşağıdaki tümcelerin ögelerini siz bulunuz: Bunlar bu atı, düğün kşusunda kşmak için hazırlıyrlar. Biletlerini alıp üçüncü mevkiye yerleşince rahat ettiler. Bir nisan akşamı, yla çıkmıştık. İnsansız hiçbir şeyin güzelliği yk. Ne desem yalan gibiydi. Kırmızı araba kimin? Görevli kırmızı arabayı parka çekmiş. Plis kırmızı arabaya yaklaştı. Gençler kırmızı arabadan indiler. En gösterişli lanı kırmızı arabaydı. Evinde turduğumuz adamın, alışveriş ettiğimiz bakkalın kapıya kadar gelip acı sözler söyledikleri de lurdu. Bunun daha acıklısı, babamın hiç sesini çıkarmaması ldu. Öğüt verir. / 17

18 Şiirin snlarına dğru Hak ile Yaşamak ı kafiye düşür Ülkeler çağımızda uygarlık görüntüsüyle savaşıyr. Gecenin geç vaktinde dış kapıyı sessizce açtı. İş yerindeki arkadaşlarına bu akşam veda edecek. Her akşam erkenden yatar. Şu karşımdaki çamlar müstesna. İnce fakat çk yüksek ve kyu yeşil renkli tam yirmi altı çam ağacı... Dalları ta yukarıdan başlıyr ve böylece kümenin altında ferah, sakin ve rüyalı bir kıta meydana geliyrdu. Bir yaz ikindisi rada turmak, uzakları ve uzaktakileri düşünmek hş lmalıydı. İlerde, katar şefine selam duran istasyn memuru, lkmtifin büsbütün salıverdiği su buharları içinde büsbütün hayalleşti. Tren ağır ağır yürüdü. Aşağıdaki şiirin tümce ögelerini bulunuz: KARŞI Bütün ömrünce savaşmıştı Eski şiire karşı. Yaprak ta bayrak açmıştı Geri düşüncelere karşı. Müstağni kalmıştı hayatında Para ve mevkiye karşı. Veda etti bir kasım gecesi İnsanı deli eden dünyayı, Sabaha karşı. Şimdi sereserpe yatmaktadır Urumelihisarı nda, Bğaz a karşı. Orhan Veli KANIK 3. TÜMCE (CÜMLE) TÜRLERİ 3.1. ANLAM BAKIMINDAN TÜMCE TÜRLERİ (Yüklem Eksenli) İkiye ayrılarak incelenir: 1. Bildirme (haber) tümceleri, 2. Dilek (tasarlama) tümceleri. Bu tümceler daha snra ünlem, sru, lumlu-lumsuz durumlarına göre incelenir Bildirdikleri Anlamlara Göre Tümceler Bildirme (Haber) Tümceleri Dilin göndergesel işlevde kullanılması amacına dayanırlar. Göndergesel işlev söz knusu lduğu tümcenin anlamında nesnellik esastır; ancak göndergesel işlev heyecana bağlı işlevle zenginleştirilip nesnel lanın kişisel değerlerle (öznel) anlatılmasını sağlanır. / 18

19 Alıcının bilmediği bir durumu bildirirler ya da alıcının bildiğinden söyleyenin de haberdar lduğu bir durumu rtaya kyarlar. Dğrudan kip eki almış eylemlerle ya da ek eylem almış adlarla kurulurlar. Kısacası, yüklemleri haber (zaman) kipleriyle kurulu tümcelerdir: Buralarda zamanda her tür hayvan yaşarmış. (duyulan geçmiş zaman) Bu yaz yağmur hiç yağmadı. (bilinen geçmiş zaman) İki yıldır bu işte çalışıyr. (geniş zaman) Festivale n Türk filmi katılacak. (gelecek zaman) Her akşam en n sayfa rman kurum. (geniş zaman) Sözünde durmayanları kimse sevmez. (geniş zaman, lumsuz) EK BİLGİ: Hangi kiple söylenmiş lursa lsun bütün tümceler aslında üç temel zaman bildirir. Bu üç zamanı genel larak kapsayan geniş zaman aslında ayrı bir zaman dilimi değildir. Geçmiş Şimdi Gelecek Her Zaman Tümcelerin kuruluş zamanı ile yaşanan zaman arasında fark yksa şimdiki zaman; yaşanan zaman, söyleme zamanından önceyse geçmiş zaman; lay, söyleme zamanından snra lacaksa gelecek zaman söz knusu lur. DÜN Dün sınıfça kır gezisine gittik. Sabah kulun önünde buluştuk. Bir minibüse dluştuk. Ylumuz bir saat sürdü. Gün byu eğlenceyle, ynamayla geçti. Bl bl ftğraflar çektin. Akşam lmadan yla çıktık. Gün kararırken kulun önüne varmıştık. BUGÜN Sınıfça kıra gitmek için kulun önünde buluşuyruz. Bir minibüse dluşuyruz. Minibüs hareket ediyr. Yl eğlenceli geçiyr. Bir saat snra varıyruz gideceğimiz yere. Gün byu ynayıp eğleniyruz. Akşam lmadan yla kyuluyruz. Okulun önüne gün kararmadan varıyruz. YARIN Yarın sınıfça kıra gideceğiz. Sabah kulun önünde buluşacağız. Sanırım ylumuz bi saat sürecek. Orada iyi vakit geçireceğiz. Akşam karanlık basmadan döneceğiz. Yine kulun önüne bırakacak bizi minibüs. Haber yazıları, kullanım kılavuzları, öyküler, rmanlar haber tümceleriyle kurulur; çünkü bu tür metinlerde lup bitenler ya da lup bitecek lanlar anlatılmaktadır. Şiirde, betimleme anlatım biçiminde haber tümceleri daha az yer alır. Diller, haber tümcelerinde, lup bitenin lduğu gibi haber verilme amacı güdüldüğü için göndergesel işlevi nde kullanılır. Sözcüklerin gerçek anlamlarına göndergesel anlam denir. Dlayısıyla nesnel, birebir bilgi vermek, lduğu gibi anlatmak amacı söz knusu lduğunda göndergesel işlev esas alınır. Dilin haber tümcelerinde sadece göndergesel işlevinde kullanılması, tümlelerin nesnel lması snucunu getirir. Çünkü göndergesel işlev, sözcüklerin gerçek anlamlarında, dlayısıyla duygusallıktan, öznellikten uzak kullanılması demektir. Haber tümceleri günlük hayatta herhangi bir knuda bilgi aktarırken, duygusallıktan çk nesnel tutumla frmel ve benzeri iletişim rtamında kullanılır. Frmel iletişim kulda, resmi dairelerde, yaş farkına bağlı knuşmalarda, yakınlık içermeyen durumlarda, heyecan taşımayan her türlü knuşmada geçerli iletişimdir. Bilgi ve haber aktarmak amacıyla göndergesel işlevli, nesnel tümceler kurarız. Bilgi bir layla ilgili ise haber kipli; görüntü ya da durumla ilgili ise haber kipiyle birlikte yüklemi ad lan cümleler kullanırız Dilek (Tasarlama) Tümceleri İstenilen, tasarlanan bir eylemi, eylemler hakkında bir niyet ve duyguyu ifade eden tümcelerdir. / 19

20 Dğru ve yanlış lmalarına lanak bulunmayan tümcelerdir, gerçekleşmesi mümkün lsun veya lmasın bir durum için duyulan özlem dile getirilir. Yalnız yüklemi eylem lan tümcelerdir. Yani dilek kiplerinden (dilek-kşul, istek, gereklilik, emir) biriyle kurulu tümcelerdir: Ah bir kazansan şu sınavı! (dilek-kşul) Pazardan biraz sebze meyve alayım. (istek) Bu yaz iyi bir tatil yapmalıyım. (gereklilik) Büyüklerine saygısızlık etme. (emir, buyruk) (Yalnız 3. tekil kişisi vardır) Bu tür tümcelerin hepsinde dilek anlamı ve belirsiz biçimde bir gelecek zaman (tasarlama) söz knusudur: Tatil bir an önce gelse. Çalışmaya biraz ara verelim. Kip knusunda test çözmeliyim. Kitaplarını defterlerini tpla Bir an önce gelip benimle knuşsun. Dilek, istek ve hayalleri anlatırken dilek (tasarlama) kipleri ni kullanırız. Çünkü dilin işleyişinde bu kipler, geleceğe ilişkin anlam belirten kiplerdir ve dilde var luş nedenleri, rtaya çıkış nedenleri de zaten buradan kaynaklanır. Bir hayalinizi, isteğinizi, dileğinizi anlattığınızda bu kipleri kullandığının göreceksiniz. Bildirme (haber) tümceleri layları, hareketleri ve durumları gerçekleştiği zamanı belirterek bildirmek için kullanılır; haber kipleriyle kurulur. Dilek tümceleri ise dilek, istek, gereklilik, emir gibi duygu ve düşünceleri dğrudan zamana bağlamadan, dilek-istek kipleri kullanılarak kurulur. Dilek tümceleri öncelikle öznellik içerir. Bildirme (haber) tümceleri zaman içerir; lay, durum, hareket bildirir. Dilek-istek tümceleri ise haberden çk dilek ve istek belirtir, zaman anlamını dğrudan taşımaz. Aşağıda kiplerle ilgili karşılaştırmalı örnek tümceler verilmiştir: Bildirme (haber) tümceleri Öğrenciler maç yapıyr. Yazın çk kitap kuyacağım. Fatih, genç yaşta tahta geçmiş. LYS haziran ayında yapılacak. Bilirsin, terliksiz basamam. Dün gece gözümü kıpmadım. Yemek istiyrdur. Çamaşırdan göz mü açıyr zavallı! Zıvanadan çıkarıyr bu Kevser beni. Ah pek üzüldüm! Ünlem Tümceleri Dilek-istek tümceleri Bir an önce buradan gitsek. Benim önerimi ciddiye almalısın. Yarın sinemaya gidelim. Eşyalarını hemen tpla. Balık yağı mı içsem? Kırıklarını bulursan yapıştırmazlık etme. Bir kurtulsam elinizden!.. Buyurun cenaze namazına! Kş Kevser, kş! Eli kırılasıca! Ünlem değeri taşıyan tümcelere ünlem tümcesi denir. Cşku, heyecan vb. durumları ünlem tümceleriyle anlatırız. Ünlem cümlesi Oluşumu Kullanılış amacı, kazandırdığı anlam Bilmem ki! ki yluyla Şaşırma / 20

21 Pek çirkinliğin var bugün üstünde hâlâ! Tümceye ünlem değeri kazandırma Şaşırma Bakımsızlık, gıdasızlık! Tümceye ünlem değeri kazandırma Üzüntü Eli kırılasıca! Deyimin ünlem larak kullanılması Kızgınlık Ah pek üzüldüm! Pek üzüldüm! ah ünlemi / tümceyi ünlem yapma Üzüntü Vah, vah, vah! vah ünleminin kullanımı Üzüntü Kırıklarını yemedi ya Kevser! Tümceye ünlem değeri kazandırma Şaşırma Sağlık lsun! Deyimin ünlem larak kullanılması İstek Sen de ikiyüzlüsün hâlâ! Tümceye ünlem değeri kazandırma Kızgınlık Bir kurtulsam elinizden!.. Tümceye ünlem değeri kazandırma İstek, kşul Kevser gibi hizmetçiyi, benim gibi vekilharcı zr bulursun sen! Tümceye ünlem değeri kazandırma Uyarı Ben lmasam kim yapar alışverişi! Tümceye ünlem değeri kazandırma Uyarı Çamaşırdan göz mü açıyr zavallı! Tümceye ünlem değeri kazandırma Acıma Yiyemez lası! Tümceye ünlem değeri kazandırma Kızgınlık Kş Kevser, kş! Tümceye ünlem değeri kazandırma Kızgınlık Sade suya lduktan snra! Tümceye ünlem değeri kazandırma Teşvik Et suyuna lacak değil ya! ya ünlemi yluyla Önemsememe Kşsana Kevser, kazıklar ağası! Tümceye ünlem değeri kazandırma Kızgınlık Şeytan diyr ki al tencereyi geçir kafasına! Tümceye ünlem değeri kazandırma Kızgınlık Eli tatlıdır şu Kevser in hani!.. Tümceye ünlem değeri kazandırma Beğenme Ver eline yağı, unu, eti, bir yemek pişirsin, zaman gör! Tümceye ünlem değeri kazandırma Beğenme Buyurun cenaze namazına! Tümceye ünlem değeri kazandırma Şaşırma Sru Tümceleri Yüklemdeki eylemi ya da yargıyı sran tümcelerdir. Sru tümceleri ayrıca lumlu ya da lumsuz, eylem ya da ad tümcesi özelliği gösterebilir. Sınıfta kim daha güzel knuşuyr? Sen bizimle tplantıya gelmiyr musun? Bağımsızlık benim karakterimdir. sözü kimin? Bu grubun lideri kim? Yanıt isteyenlere gerçek sru tümcesi, yanıt istemeyenlere sözde sru tümcesi denir. Bu tümcelerin snuna, amaca göre sru ya da ünlem imi knur: Gerçek sru cümleleri: Okula mı? Pazardan ne aldın? Sözde sru cümleleri: Yürüyecek güç mü kaldı bende?! Arkadaşlarına saygısız davranmak sana yakışıyr mu?! Bu sözü ben mi söylemişim? Her zaman burada buluşmuyr muyduk? / 21

TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet -

TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet - TÜMCE (CÜMLE) BİLGİSİ - Ders Notları / Özet - Nizamettin UĞUR Ocak 2010, Ankara Türkçe Tümcelerin Yapısal ve Anlamsal Özelliklerinden Bazıları Tümce, dizimsel yapı özelliği taşır. Dizimsel yapı, iki ya

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır.

CÜMLE ÇEŞİTLERİ. Buna yükleminin türüne göre de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır. CÜMLE ÇEŞİTLERİ Cümleler, kendini oluşturan sözcüklerin anlamlarına, cümlede bulundukları yerlere, türlerine göre değişik özellikler gösterir. İşte bu özelliklere göre cümleler değişik gruplar altında

Detaylı

Nizamettin UĞUR. Ocak 2012, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ. -Ders Notları (Özet)- www.nizamettinugur.gen.tr

Nizamettin UĞUR. Ocak 2012, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ. -Ders Notları (Özet)- www.nizamettinugur.gen.tr Nizamettin UĞUR TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ -Ders Ntları (Özet)- Ocak 2012, Ankara www.nizamettinugur.gen.tr GİRİŞ: BİR GAZETE HABERİ Türkçe anlamak 2 beyin istiyr ODTÜ bünyesinde kurulan Beyin Dil Araştırmaları

Detaylı

Nizamettin UĞUR. Ocak 2012, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ. -Ders Notları (Özet)- www.nizamettinugur.gen.tr

Nizamettin UĞUR. Ocak 2012, Ankara TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ. -Ders Notları (Özet)- www.nizamettinugur.gen.tr Nizamettin UĞUR TÜRKÇE TÜMCE (CÜMLE) BĠLGĠSĠ -Ders Ntları (Özet)- Ocak 2012, Ankara www.nizamettinugur.gen.tr GİRİŞ: BİR GAZETE HABERİ Türkçe anlamak 2 beyin istiyr ODTÜ bünyesinde kurulan Beyin Dil Araştırmaları

Detaylı

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz.

Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. CÜMLENİN ÖĞELERİ Bir duygu, düşünce veya durumu tam olarak anlatan sözcük ya da söz öbeklerine cümle denir. Şimdi birbirini tamamlayan öğeleri inceleyeceğiz. Bir cümlenin oluşması için en önemli şart,

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: Bu formun ç kt s n al p ço altarak ö rencilerinizin ücretsiz Morpa Kampüs yarıyıl tatili üyeli inden yararlanmalar n sa layabilirsiniz.! ISBN NUMARASI: 65482464 ISBN NUMARASI: 65482464! ISBN NUMARASI:

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U

TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U TÜRKÇE CÜMLE BİL- GİSİ TDE 203U KISA ÖZET DİKKAT Burada ilk 4 sahife gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 1 1. ÜNİTE Türkçede Kelime Gruplarının Yapısı ve Kullanılışı Biçimleri:

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 6. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY 1 Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi Biçim Bilgisi 4 5 Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim anlam) Kök ve eki kavrar.

Detaylı

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir.

FİİLİMSİLER. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y IŞ MAK) ekleriyle türetilen sözcüklere isim fiil denir. FİİLİMSİLER Fiillere getirilen, özel eklerle türetilen cümlede isim, sıfat, zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir. Fiilimsiler üçe ayrılır. a)isim FİİL(MASTARLAR):Fiillere getirilen (MA y

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TÜRKÇE

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TÜRKÇE YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI TÜRKÇE CEVAP 1: (TOPLAM 2 PUAN) 1.1: Eylemin anlamını zaman kavramıyla sınırlayan belirteç tümlecidir. (1 puan) 1.2: Merak uyandırarak okurun ilgisini canlı tutmak için (1 puan)

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı

SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı SBS İlköğretim 6 Türkçe Müfredatı TÜR VE ŞEKİL BİLGİSİ Düz Yazı Bilgisi Efsane Destan Masal Hikâye Tiyatro Gezi Yazısı Anı (Hatıra) Günlük (Günce) Deneme Biyografi Otobiyografi Mektup Münazara Şiir Bilgisi

Detaylı

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör.

Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Ör. Büyük lokma ye: büyük konuşma. Ör. Eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ve zarfların anlamlarını çeşitli yönden etkileyen sözcüklere zarf denir. Eylem ve eylemsilerin anlamalarını durum yönünden tamamlayan zarflardır. Eylem ya da eylemsiye

Detaylı

ZAMİR Varlıkların veya onların isimlerinin yerini geçici veya kalıcı olarak tutabilen, isim gibi kullanılabilen, isim soylu kelimelerle, bazı eklere zamir denir. Zamirlerin Özellikleri: İsim soyludur.

Detaylı

Büyük Postane Cad. No:43 45 Kat:4 Bahçekapı İstanbul, Tel:

Büyük Postane Cad. No:43 45 Kat:4 Bahçekapı İstanbul, Tel: 1 ++ Büyük Pstane Cad. N:43 45 Kat:4 Bahçekapı 34420 İstanbul, Tel: 0 212 514 90 40 44 2 Öğretmene Ntlar: Önerilen ders planı, depremin bire bir yaşanmadığı yerlerde yaşayan öğrenciler ile uygulanmak üzere

Detaylı

CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir.

CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir. CÜMLE TÜRLERİ(TÜMCE ÇEŞİTLERİ) Cümle türleri diğer ismiyle tümce çeşitleri basit bir YGS konusudur. Kolaylıkla yapılabilir. En önemli kısmı ise yapısına göre cümleler kısmıdır çünkü diğer kısımlara göre

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini

Detaylı

7. HAFTA. TÜR 101 Türk Dili-1

7. HAFTA. TÜR 101 Türk Dili-1 7. HAFTA TÜR 101 Türk Dili-1 Bu bölüm tamamlandıktan sonra; Cümlenin, konuşma için temel oluşturduğunu fark etmek, Basit ve karmaşık olan cümlenin hangi durumlarda ne tür ögeler içerdiğini tespit etmek,

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I)

Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) Cümle Bilgisi I (Söz Dizimi I) 2 Cümlenin Ögeleri 2. Yardımcı Ögeler Nesne(Belirtili/Belirtisiz) Dolaylı Tümleç Zarf Tümleci 1. Asıl Ögeler Yüklem Özne 1 CÜMLE BİLGİSİ I (SÖZ DİZİMİ I) 3 Cümle Türleri

Detaylı

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir.

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

ANLATIM BOZUKLUKLARI

ANLATIM BOZUKLUKLARI ANLATIM BOZUKLUKLARI 1. Dün beklenmedik bir sürprizle karşılaştık. Gereksiz Sözcük Kullanımı 2. Yoğun sis sayesinde kaza yapmışlar. Sözcüğü Yanlış Anlamda Kullanma 3. Trafik kazasında yaralananlara başınız

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq q Sıfatlar Bilgisayar I 10.12. Salim Erer 0 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi Sözcükler tür bakımından üç ana gruba ve sekiz ayrı türe ayrılır. A. AD SOYLU SÖZCÜKLER 1. İsim (Ad) - İsim Çekim Ekleri 2. Sıfat

Detaylı

Cümlede Anlam TEST 38

Cümlede Anlam TEST 38 SABEDİN TÜRKER İÖO 5.SINIF TÜRKÇE Cümlede Anlam TEST 38 1) Çocukların öğütten çok, iyi bir. ihtiyaçları vardır. Tümcesinde boş bırakılan yere aşağıdaki sözcüklerden hangisi getirilebilir? A. ilgiye sevgiye

Detaylı

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam

yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam VARLIKLARIN ÖZELLİKLERİNİ BELİRTEN KELİMELER yuvarlak masa yeşil erik üç kalem ihtiyar adam şu otobüs birkaç portakal Yuvarlak masa : Yuvarlak sözcüğü varlığın biçimini bildiriyor. Yeşil erik : Yeşil sözcüğü

Detaylı

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir.

c. Yönelme Hâli: -e ekiyle yapılır. Yüklemin yöneldiği yeri, nesneyi ya da kavramı gösterir. ÇEKİM EKLERİ: Çekim ekleri, kelimelerin diğer kelimelerle bağ kurmasını, kelimelerin cümlede görev almasını sağlar, hâlini, sayısını, zamanını, şahsını belirler. Çekim ekleri eklendiği sözcüğün anlamında

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ TEKEL KARŞITI & REKABET İLKELERİ Magna, aktif ancak adil bir rekabet içindedir ve serbest ve adil rekabeti desteklemektedir. Tarafımızca,

Detaylı

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ

PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ C E N T R U L NAŢIONAL DE EVALUARE ŞI E X A M I N A R E PROGRAMA DE EXAMEN PENTRU DISCIPLINA LIMBA ŞI LITERATURA TURCĂ MATERNĂ BACALAUREAT 2011 TIP PROGRAMĂ: PROFIL TEOLOGIC ŞI PEDAGOGIC Pagina 1 din 5

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir.

Cümle içinde isimlerin yerini tutan, onları hatırlatan sözcüklere zamir (adıl) denir. ZAMİR (ADIL) Kitapları dolabın diğer rafına koyalım. Bunları dolabın diğer rafına koyalım. Yukarıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri inceleyelim: ilk cümlede "kitap" sözcüğü bir varlığı kar şıladığından

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Adı: Soyadı: Doğum Tarihi: Yaşı: Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1 Anlam Bilgisi SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 CÜMLE ANLAMI...16 Öznel ve Nesnel Anlatým...16 Neden - Sonuç Ýliþkisi...16 Amaç - Sonuç Ýliþkisi...16 Koþula

Detaylı

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri

ÜNİTE 14 ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ. TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ İÇİNDEKİLER HEDEFLER. Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri ŞEKİL BİLGİSİ-II YAPIM EKLERİ İÇİNDEKİLER BAYBURT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Çekim Ekleri İsim Çekim Ekleri Fiil Çekim Ekleri HEDEFLER TÜRK DİLİ Okt. Aslıhan AYTAÇ Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ

1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ CÜMLE BĐLGĐSĐ 1. CÜMLE Duygu, düşünce ve durumları belli bir yargıya bağlı olarak bildiren kelime veya kelime grubuna cümle adı verilir. 1.1. CÜMLENĐN ÖGELERĐ Cümle içerisinde yer alan ve farklı görev

Detaylı

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ

EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE YETİŞTİRME KURSU KAZANIMLARI VE TESTLERİ DERS SAATİ AY HAFTA 016-017 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKÇE DERSİ DESTEKLEME VE DERS SAATİ KONU ADI 1 FİİLİMSİLER SÖZCÜKTE ANLAM KAZANIMLAR Fiilimsiyle, fiil ve isim soylu kelimeler arasındaki farkları kavrar.

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE NOKTALAMA İŞARETLERİ TESTİ

5. SINIF TÜRKÇE NOKTALAMA İŞARETLERİ TESTİ 1- Bir gün Nasreddin Hoca şehre gelip bir arkadaşıyla birlikte handa kalmış ( ) Gece yarısı arkadaşı sormuş ( ) ( ) Hocam ( ) uyudunuz mu ( ) ( ) Buyurun bir şey mi var ( ) ( ) Biraz borç para isteyecektim

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

5. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 5. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ 3 4 5 Ön bilgilerini kullanarak okuduğunu anlamlandırır. Çok anlamlılık (temel, yan, mecaz ve terim Metinde verilen ipuçlarından hareketle, karşılaştığı yeni kelimelerin

Detaylı

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali

İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Aşağıda verilen isimleri örnekteki gibi tamamlayınız. Örnek: Ayakkabı--------uç : Ayakkabının ucu İsim İsim İsimlerin Tamamlanmış Hali Kalem sap Çanta renk Araba boya Masa kenar Deniz mavi Rüzgar şiddet

Detaylı

Cümlede Anlam TEST 39. 1) Bu güzellikleri görmek için Uzungöl e gün doğarken gelmelisin. Bu cümlede aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı yoktur?

Cümlede Anlam TEST 39. 1) Bu güzellikleri görmek için Uzungöl e gün doğarken gelmelisin. Bu cümlede aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı yoktur? SABEDİN TÜRKER İÖO 5.SINIF TÜRKÇE Cümlede Anlam TEST 39 1) Bu güzellikleri görmek için Uzungöl e gün doğarken gelmelisin. Bu cümlede aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı yoktur? 1. A. Niçin 2. B. Ne

Detaylı

II. başarıya III. çalışmıyorsanız IV. ulaşmanız

II. başarıya III. çalışmıyorsanız IV. ulaşmanız SABEDİN TÜRKER İÖO 5.SINIF TÜRKÇE Cümlede Anlam TEST 37 1) V. mümkün değildir I. II. başarıya III. çalışmıyorsanız IV. ulaşmanız Yukarıda numaralandırılmış sözcüklerden anlamlı ve kurallı bir tümce oluşturulduğunda

Detaylı

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir?

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir? ALTIN BALIK Bir zamanlar iki balıkçı varmış. Biri yaşlı, diğeriyse gençmiş. İki balıkçı avladıkları balıkları satarak geçinirlermiş. Bir gün yine denize açılmışlar. Ağı denize atıp beklemeye başlamışlar.

Detaylı

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.)

Bu gerçeği bilen Atatürk, Türk Dil Kurumunu kurdu. ( Aşağıdaki ilk üç soruyu parçaya göre cevaplayın.) Dil ve kültür birbirini tamamlar. Biri olmadan diğeri olmaz. Dil, ulusal olduğu ölçüde ulusal kültür oluşur. Biraz Fransızca, biraz İngilizce çokça Arapça sözcüklerle dolu bir dil ile ulusal kültür oluşmaz.

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 1

Sosyal Bilimler Dergisi 1 Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin

Detaylı

EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM. Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir

EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM. Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir EDAT-BAĞLAÇ-ÜNLEM Edat, bağlaç ve ünlem sözcük türlerinden olan bir konudur. Bu konu ezberin çok olduğu bir bölümdür. Onlar ezberlendikten sonra işin asıl kısmı bitmiş olur. Hangi sözcüklerin edat hangi

Detaylı

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU

T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU T.C. MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ İSTATİSTİK BÖLÜMÜ LİSANS DERS TANITIM FORMU Dersin Adı İnsan Kaynakları Yönetimi Kdu Dönemi Zrunlu/Seçmeli MSGSÜ Kredi AKTS İST 373 3

Detaylı

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın.

ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda kalsın. ZARFLAR(BELİRTEÇLER) FİİL ARAYIN!!! Zarf sözcük türlerinden bir tanesidir. Sıfat çözerken isim arayın diye ifade etmiştik burada da fiil arayın diye üzerinde duracağız. Yani zarf eşittir fiil diye aklınızda

Detaylı

İlk 4 soruyu metne göre cevaplayınız. 1 Metinde geçen aşağıdaki cümlelerden hangisi metnin ana fikridir?

İlk 4 soruyu metne göre cevaplayınız. 1 Metinde geçen aşağıdaki cümlelerden hangisi metnin ana fikridir? İnsanın üstünlüğü, bilime dayanarak olaylara egemen olabilmesinde ve doğa güçlerini denetim altına alabilmesindedir. Bilim; doğada ve toplumda geçerli kuralları, yasalan bulup ortaya çıkartır. Sorunların

Detaylı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı

(22 Aralık 2012, Cumartesi) GRUP A. 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı 2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı AÇIKLAMALAR 1. Soruların cevaplarını kitapçıkla birlikte verilecek optik forma işaretleyiniz. 2. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle

Detaylı

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır?

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır? 5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) Öğle üstü bir cip gelip obanın çadırları önünde durdu. Çocuklar hemen çevresinde toplaştılar. Cipten önce veteriner, sonrada kaymakam indi. Obanın yaşlıları hemen

Detaylı

TATÍLDE. Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz.

TATÍLDE. Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz. TATÍLDE Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz. Ízin zamanı yaklaşırken içimizi bir sevinç kaplar.íşte bu yıl da hazırlıklarımızı tamamladık. Valizlerimizi

Detaylı

Kısa ve özlü sözle, çok şey anlatma sanatına icaz denir. Önemli olan etkiyi aşmak, kendine özgü bir şiire ulaşmaktır.

Kısa ve özlü sözle, çok şey anlatma sanatına icaz denir. Önemli olan etkiyi aşmak, kendine özgü bir şiire ulaşmaktır. Cümle Türleri Kuruluşlarına Göre Cümleler : Düz (Kurallı) Cümle : Yüklemi sonda olan cümlelere, kuruluşları yönünden, düz cümle denir. Ö rnek : Günler günleri, aylar ayları kovaladı. vermişlerdir. Sembolistler,

Detaylı

OKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SERVİSİNİN TANITIMI

OKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SERVİSİNİN TANITIMI OKUL REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK SERVİSİNİN A. AMACIMIZ: TANITIMI Öğrenci yaşamında bilgi ve başarının yanı sıra düşünce ve davranış hazırlığının da önemli bir etken lduğumdan hareketle yla çıkan

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES TELEFON EV İŞ EV --------------------------

Detaylı

Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Bu yüzden sözlük anlamı da denir.

Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Bu yüzden sözlük anlamı da denir. A.SÖZCÜKTE ANLAM GERÇEK (TEMEL) ANLAM Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk anlama gerçek anlam denir. Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır. Bu yüzden sözlük anlamı da denir.

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. DÖNEM. 3. Telaffuz (Söyleyiş)... 49 1. Türkçenin Özellikleri... 50 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 63

İÇİNDEKİLER I. DÖNEM. 3. Telaffuz (Söyleyiş)... 49 1. Türkçenin Özellikleri... 50 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 63 VI İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER I. DÖNEM 1. ÜNİTE (İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR) 1. İletişim... 5 2. İnsan, İletişim ve Dil... 7 3. Dil - Kültür İlişkisi... 13 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 15 2. ÜNİTE (DİLLERİN

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır.

Ygs-Lys. 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. Ygs-Lys 2010 dan itibaren üniversitelere öğrenci seçimi iki aşamalı sınav uygulanarak yapılacaktır. 1.Aşama : Yükseköğretime Geçiş Sınavı () 2.Aşama : Lisans Yerleştirme Sınavı (LYS) larak adlandırılmıştır.

Detaylı

II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI)

II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) II.Ünite: KLASİK MANTIK (ARİSTO MANTIĞI) A. KAVRAM, TERİM - Kavramlar Arası İlişkiler - İçlem - kaplam ilişkisi - Beş tümel - Tanım B. ÖNERMELER - Önermeler Arası İlişkiler C. ÇIKARIM Ve Türleri - Kıyas

Detaylı

3) Bir gün bu delikten bir tarla faresi çıktı. cümlesinde aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı

3) Bir gün bu delikten bir tarla faresi çıktı. cümlesinde aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı SABEDİN TÜRKER İÖO 5.SINIF TÜRKÇE Cümlede Anlam TEST 35 1) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma söz konusudur? 1. A. Seni bu başarından dolayı kutlarım. 2. B. Çalışıyorsunuz diye yanınıza girmedim.

Detaylı

.com. Faydalı Olması Dileklerimizle... Emrah&Elvan PEKŞEN

.com. Faydalı Olması Dileklerimizle... Emrah&Elvan PEKŞEN .com Faydalı Olması Dileklerimizle... Emrah&Elvan PEKŞEN ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkok Adı-Soyadı:... Önce kelimeleri tek

Detaylı

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir.

5. SINIF TÜRKÇE KELİME TÜRLERİ TESTİ. A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. 1- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı vardır? A) Ben ise yağmur yağmasını bekliyordum. Cümlesindeki isimlerin hepsi tekildir. B) İyi bir aşçıydı. Cümlesinde özel isim kullanılmıştır. C) Tavuklar

Detaylı

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun.

Dal - mış - ım. Dal - mış - sın. Dal - mış. Dal - mış - ız. Dal - mış - sınız. Dal - mış - lar. Alış - (ı)yor - um. Alış - (ı)yor - sun. EYLEM ve EYLEMSİ FİİL (EYLEM) İsimler varlıkları, kavramları karşılayan sözcüklerdir. Fiiller ise hareketleri, oluşları, durumları karşılar. Fiiller genel olarak mastar hâlinde ifade edilir. Mastar hâlinde

Detaylı

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ

KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ KÖTÜ ŞARTLARDAKİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YASAKLANMASI VE ORTADAN KALDIRILMASINA İLİŞKİN 182 SAYILI ACİL ÖNLEMLER SÖZLEŞMESİ Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. Uluslararası Bürsu

Detaylı

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte,

Detaylı

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem

Örn: İddiamı ispat için, bu odanın duvarlarına gül. yazdırdım. Yüklem TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ TÜRKİYE TÜRKÇESİ - IV DERS NOTLARI 2. Sınıf - 2. Dönem İsa SARI www.isa-sari.com KISALTMA GRUPLARI Türkçede kısaltma grupları, çeşitli kelime gruplarının (sıfat-fiil grubu,

Detaylı

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir? SABEDİN TÜRKER İÖO 5.SINIF TÜRKÇE Cümlede Anlam TEST 34 1) Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sebep sonuç ilişkisi vardır? 1. A. Sıcak havalar meyveleri kuruttu. 2. B. Taşlara basarak karşı kıyıya geçtik.

Detaylı

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir

ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir ZAMİRLER(ADILLAR) Zamir sözcük türlerinden biridir. Zamiri yapmak için cümleyi çok çok iyi anlamak gerekir çünkü zamirler isimlerin yerine geçen sözcüklerdir sözcüğün neyin yerine, nasıl geçtiğini kavramak

Detaylı

6. Sınıf sıfatlar testi testi 1

6. Sınıf sıfatlar testi testi 1 6. Sınıf sıfatlar testi testi 1 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamını sağlayan kelime sıfat değildir? A) Kaç liralık fatura kesilecek? B) Oraya gidip de ne iş yapacaksın? C) Ne kadar güzel konuşuyor

Detaylı

ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Anlatım Bozuklukları

ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Anlatım Bozuklukları ANLATIM BOZUKLUKLARI Sözcük Düzeyinde Anlatım Bozuklukları Cümle Düzeyinde Anlatım Bozuklukları SÖZCÜK DÜZEYİNDE ANLATIM BOZUKLUKLARI Gereksiz Sözcük Kullanımı: İçinde bulunduğu cümlenin anlamına bir şey

Detaylı

HAYAT BİLGİSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ADI SOYADI:

HAYAT BİLGİSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ADI SOYADI: HAYAT BİLGİSİ HAFTA SONU ÖDEVİ ADI SOYADI: 09.04.2010 1. Vücudumuzdaki şeker oranını aşağıdaki organlarımızdan hangisi ayarlar? A) Kalp B) Böbrek C) Karaciğer 2. Sağlıklı bir yaşam için en önemli seçenek

Detaylı

Anlatım bozukluklarını anlama ve yapıya dayalı bozukluklar olmak üzere iki grupta toplayabiliriz:

Anlatım bozukluklarını anlama ve yapıya dayalı bozukluklar olmak üzere iki grupta toplayabiliriz: ANLATIM BOZUKLUKLARI Her cümle belli bir düşünceyi, duyguyu aktarmak için kurulur. Bu cümlenin, ifade edeceği anlamı açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya koyması gerekir. Ayrıca mümkün olduğunca gereksiz

Detaylı

Metin Edebi Metin nedir?

Metin Edebi Metin nedir? Metin Nedir? Metin, belirli bir iletişim bağlamında, bir ya da birden çok kişi tarafından sözlü ya da yazılı olarak üretilen anlamlı bir yapıdır. Metin çok farklı düzeylerde dille iletişimde bulunmak amacıyla

Detaylı

TÜRKÇE. Değerlendirme 1 Harf Bilgisi. A. Seviyorum B. Süt. A. Anne B. Dede. C. Baba. A. Kaplumbağa B. Tavşan C. Kurbağa. A. Okul B.

TÜRKÇE. Değerlendirme 1 Harf Bilgisi. A. Seviyorum B. Süt. A. Anne B. Dede. C. Baba. A. Kaplumbağa B. Tavşan C. Kurbağa. A. Okul B. Ad :... Değerlendirme 1 Harf Bilgisi 1. 5. Selin Süt içmeyi seviyorum. Selin in cümlesindeki hangi sözcüğün harf sayısı en azdır? Seviyorum Süt Anne Dede Baba Yukarıda verilen sözcüklerin hangisi sözlükte

Detaylı

CÜMLENİN ÖĞELERİ. Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime

CÜMLENİN ÖĞELERİ. Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümlenin öğeleri önemli bir YGS konusudur. Dikkat edilmesi gereken en önemli şey kelime gruplarının asla ayrılmamasıdır. Ösym de bu bilgi üzerinden düşürücü sorular sorabilmektedir. Nedir

Detaylı

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR

EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR EDAT BAĞLAÇ ÜNLEM EDATLAR Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere

Detaylı

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta

TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI. 11.Hafta TÜRK DİLİ I DERSİ UZAKTAN EĞİTİM DERS SUNULARI 11.Hafta Yapım Ekleri ve Uygulaması Fiilden İsim Yapma Ekleri Sıfat Fiil Ekleri Fiilden Fiil Yapma Ekleri Zarf Fiil Ekleri Fiilden İsim Yapma Ekleri Fiil

Detaylı

TÜRKİYE TENİS FEDERASYONU DOĞU KULÜPLERİ ARASI TENİS LİGİ TALİMATI. İlk Yayın Tarihi Değişiklik Tarihi Talimat Seri Numarası 18.08.

TÜRKİYE TENİS FEDERASYONU DOĞU KULÜPLERİ ARASI TENİS LİGİ TALİMATI. İlk Yayın Tarihi Değişiklik Tarihi Talimat Seri Numarası 18.08. TÜRKİYE TENİS FEDERASYONU DOĞU KULÜPLERİ ARASI TENİS LİGİ TALİMATI İlk Yayın Tarihi Değişiklik Tarihi Talimat Seri Numarası 18.08.2011 Dğu_Lig_1001 TTF Dğu Kulüpleri Arası Tenis Ligi Talimatı 1. Kapsam

Detaylı

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI SS MTEMTİK DENEME SINVI 8. SINIF SS MTEMTİK DENEME SINVI. 4.. Güneş ile yut gezegeni arasındaki uzaklık 80000000 km dir. una göre bu uzaklığın bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir? ),8.0 9 km

Detaylı

Yukarıdaki diyalogda kaçıncı cümlede diğerlerinden farklı türde bir fiilimsi kullanılmıştır?

Yukarıdaki diyalogda kaçıncı cümlede diğerlerinden farklı türde bir fiilimsi kullanılmıştır? 8. Sınıf Fiilimsiler Testi 1 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat fiil vardır? A) Çocuklar, bahçedeki kırık kapıdan girip meyve ağaçlarına çıktılar. B) Arkadaşımın ailesi buradan taşınalı tam iki yıl

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri MAGNA INTERNATIONAL INC. Tekel Karşıtı ve Rekabet İlkeleri Magna, aktif ancak adil bir rekabet içindedir ve serbest ve adil rekabeti

Detaylı

7.sınıf kazanımlara göre çalışma kâğıtları

7.sınıf kazanımlara göre çalışma kâğıtları 7.sınıf kazanımlara göre çalışma kâğıtları 1.Aşağıdaki fiilleri anlamlarına göre tabloda uygun yerlere yazınız. Kızmak Almak Bilmek Silmek Kalmak Sulamak İş fiili Oluş fiili Durum fiili 2.Aşağıdaki eylemlerle

Detaylı

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH:

KONU: ZARFLAR HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: HAZIRLAYAN: ERAY POLAT ÖĞRENCİ NUMARASI: 20110954063 DERS: BİLGİSAYAR I TARİH: 09.12.2012 ERAY POLAT AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ İçindekiler 1. Ünite Hakkında Genel Bilgi... 2 2. Zarflar... 2 3. Durum Zarfları...

Detaylı

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları

VARANT AKADEMİ. Eğitimin Konusu: Eğitimin Amacı: Kimler İçin Uygundur: Varantın İpuçları Varantın İpuçları VARANT AKADEMİ Eğitimin Knusu: Varantın İpuçları Eğitimin Amacı: Varant fiyatına etki eden parametreleri açıklamak ve en çk merak edilen srulara cevap vermek Kimler İçin Uygundur: Yeni

Detaylı

TÜRK DİLİNDE SORU SÖZCÜKLERİ ve EDATLAR

TÜRK DİLİNDE SORU SÖZCÜKLERİ ve EDATLAR TÜRK DİLİNDE SORU SÖZCÜKLERİ ve EDATLAR YÜKSEL GÖKNEL 2013 SORU SÖZCÜKLERİ Türkçedeki soru sözcükleri adların ve zamirlerin yalın halleri ve [İ], [E], [DE], [DEN] ve [LE] morfemleri almış şekilleri gibidir.

Detaylı

.com. Haftanın Diğer Çalışmaları En Kısa Zamanda Yayınlanacaktır.

.com. Haftanın Diğer Çalışmaları En Kısa Zamanda Yayınlanacaktır. .com Haftanın Diğer Çalışmaları En Kısa Zamanda Yayınlanacaktır. ilkok 2/... Sınıfı Türkçe Dersi Değerlendirme Sınavı Adı-Soyadı:... Yaşayabilmek için oksijene ihtiyaç vardır. Oksijen sayesinde karadaki

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma

Detaylı

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR

Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II. Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR Cümle Bilgisi (Söz Dizimi) Ünite 1 5İ Ortak Dersler TÜRK DİLİ II Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR 1 Ünite 1 CÜMLE BİLGİSİ (SÖZ DİZİMİ) Yrd. Doç. Dr. Mediha MANGIR İçindekiler 1.1. CÜMLE... 3 1.2. CÜMLENİN ÖGELERİ...

Detaylı

25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com)

25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com) 25. İngilizce Geniş Zaman Konu Anlatımı (Simple Present) (www.konuanlatımı.com) Merhaba. Bugünkü konumuz simple present tense; yani namı değer geniş zaman. İngilizcedeki zamanların içinde en çok kuralları

Detaylı

25. Aşağıdaki deyimlerle anlamca üçlü bir grup oluşturulduğunda hangisi dışta kalır? A) eli bol B) eli açık C) eli geniş D) eli kulağında

25. Aşağıdaki deyimlerle anlamca üçlü bir grup oluşturulduğunda hangisi dışta kalır? A) eli bol B) eli açık C) eli geniş D) eli kulağında 21. Hangi cümlede "mi" farklı anlamda kullanılmıştır? A) O bu resmi gördü mü? B) O buraya geldi mi bayram olur. C) Zil çaldı mı içeri girer. D) Yemeği pişirdi mi ocağı kapat. 22. "Boş boş oturmayı hiç

Detaylı

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası,

*Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası, orası, ZAMİRLER Kişi (Şahıs) Zamirleri *ben, sen, o,biz, siz, onlar Not: Ek alabilirler: bana, sana, bize, ondan, onları İşaret Zamirleri *Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, buraya, şuraya, oraya, burası, şurası,

Detaylı

EDATLAR(İLGEÇ) Tek başlarına anlamları olmayan, kendisinden önce ve sonra gelen kelimeler arasında değişik anlam ilgileri kuran kelimelere edat denir. Edatlar çekim eki alırsa adlaşır. Başlıca Edatlar:

Detaylı

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi

Detaylı

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI

-DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI 2012 -DE, -DA VE -Kİ NİN YAZIMI AYDIN ARIDURU BİLGİSAYAR 1 ÖĞRETİM GÖREVLİSİNİN ADI: YRD. DOÇ. NURAY GEDİK 05.12.2012 İÇİNDEKİLER İçindekiler... 1 -de da ve ki nin yazımı konu anlatımı... 2-6 -de da ve

Detaylı