T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI TARIM TRAKTÖRÜ İLE ÇALIŞTIRILAN BİR MEYVE HASAT PLATFORMU TASARIMI MUSTAFA ÜÇGÜL YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ MART

2 KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI TARIM TRAKTÖRÜ İLE ÇALIŞTIRILAN BİR MEYVE HASAT PLATFORMU TASARIMI MUSTAFA ÜÇGÜL YÜKSEK LİSANS TEZİ Kod No: Bu tez ---/---/2007 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği/Oy Çokluğu ile Kabul Edilmiştir. Yrd. Doç. Dr. Ali AYBEK DANIŞMAN Prof. Dr. M. Tunç ÖZCAN ÜYE Yrd. Doç. Dr. Selçuk ARSLAN ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Prof. Dr. Özden GÖRÜCÜ Enstitü Müdürü Bu çalışma KSÜ Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığı tarafından desteklenmiştir. Proje No: 2006/2-2 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ÖZET... ABSTRACT... ÖNSÖZ... ÇİZELGELER DİZİNİ... ŞEKİLLER DİZİNİ... Sayfa I 1. GİRİŞ Genel Meyve Hasadı Hasat Yöntemleri Hasat Üzerine Etkili Parametreler Tasarım Mühendislik Tasarımı Problemin Tanımlanması Ödevin Oluşturulması Ödevin Biçimlendirilmesi Ödevin Geliştirilmesi Üretim Tasarımda Bilgi Toplama Tasarım Özellikleri Ürün Yaşam Döngüsü Malzeme Seçimi ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOT Materyal Metot Üst tabla tasarımı Kızak sistemi tasarımı Makas sistemi tasarımı Taşıyıcı alt tabla tasarımı Hidrolik sistem tasarımı Tasarım hesaplamalarında kullanılan eşitlikler III IV V VI VII I

4 İÇİNDEKİLER Platform teknik resim çizimleri Platform hareket gücünün belirlenmesi BULGULAR VE TARTIŞMA Üst tabla tasarımı Kızak sistemi tasarımı Makas sistemi tasarımı Taşıyıcı alt tabla tasarımı Hidrolik sistem tasarımı Platform teknik çizimleri Platform hareket gücünün belirlenmesi SONUÇ VE ÖNERİLER KAYNAKLAR 78 ÖZGEÇMİŞ 81 II

5 ÖZET KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIM MAKİNALARI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ ÖZET TARIM TRAKTÖRÜ İLE ÇALIŞTIRILAN BİR MEYVE HASAT PLATFORMU TASARIMI MUSTAFA ÜÇGÜL DANIŞMAN: Yrd. Doç. Dr. Ali AYBEK Yıl: 2007, Sayfa: 81 Jüri: Yrd. Doç. Dr. Ali AYBEK Prof. Dr. M. Tunç ÖZCAN Yrd. Doç. Dr. Selçuk ARSLAN Bu çalışmada, küçük ve orta ölçekli meyve üreticisine hitap eden, traktör hidrolik güç çıkışı ile çalıştırılabilen, meyvelerin el ile hasadında kullanılacak çekilir tip yarı mekanize bir meyve hasat platformunun tasarımı ve imalatı yapılmıştır. Üst tabla, kızak sistemi, makas sistemi, taşıyıcı alt tabla ve hidrolik sistemden oluşan meyve hasat platformunun genişliği 2.1 m, uzunluğu 2.85 m, kapalı halde yerden yüksekliği 0.85 m ve kütlesi 475 kg dır. Çalışma koşullarına göre platform 4 m genişliğe ve 1.85 m yüksekliğe kadar ayarlanabilir ve 4 m yüksekliğe kadar olan meyveler hasat edilebilir. Platformun hareket direnci gücü, değişik tarla koşulları ve çalışma hızlarında, yüksüz ve yüklü olarak hesaplanmıştır. Örneğin, yüklü platformun 4 km/h çalışma hızında ortalama hareket direnci gücü, sert ve düz tarlada 0.33 kw, yumuşak ve ıslak tarlada ise 2.88 kw olarak hesaplanmıştır. Anahtar Kelimeler: Meyve hasadı, platform tasarımı, platform çeki gücü III

6 ABSRACT DEPARTMENT OF AGRICULTURAL MACHINERY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES KAHRAMANMARAS SUTÇU IMAM UNIVERSITY MSc THESIS ABSTRACT DESIGN OF A FRUIT HARVEST PLATFORM DRIVEN BY TRACTOR HYDRAULICS MUSTAFA ÜÇGÜL Supervisor : Assist. Prof. Dr. Ali AYBEK Year : 2007, Pages : 81 Jury : Assist. Prof. Dr. Ali AYBEK Prof. Dr. M. Tunç ÖZCAN Assist. Prof. Dr. Selçuk ARSLAN The objective of this study was to design and construct a pull type fruit harvest platform to increase the efficiency of manual harvest operations in small and medium scale orchards. The harvest platform s width, height, length, and dead weight are 2.1 m, 0.85 m, 2.85 m, and 475 kg, respectively. The platform has a single-point hitch, and consists of a tray, lifting tracts (rails), a scissor type jack, and lift cylinder. The height and width of the platform can be adjusted by the tractor operator hydraulically up to 1.85 m and 4.0 m, respectively. The required drawbar pull was calculated based on the coefficient of rolling resistances for various field conditions both for the dead weight of the platform and loaded platform. For instance, average power requirement for the loaded platform at 4 km/h was calculated to be 0.33 kw for dry and flat field conditions while 2.88 kw was found for light and wet field conditions. Key words: Fruit harvesting, platform design, platform drawbar power IV

7 ÖNSÖZ ÖNSÖZ Meyve hasadı, günümüzde, meyvelerin dallardan elle, yarı mekanize ya da tam mekanize olarak toplanması şeklinde gerçekleşmektedir. Hasat platformları yarı mekanize hasat makinalarından biridir. Bu çalışmada, tarım traktörü ile çalıştırılan, hidrolik olarak kontrol edilen, yarı mekanize bir meyve hasat platformunun tasarımı ve imalatı yapılmıştır. Toplam beş ana bölüm altında incelenen araştırmanın birinci bölümünde konu ile ilgili genel bilgilere yer verilmiş ve konunun önemi açıklanmıştır. İkinci bölümde konu ile ilgili önceki çalışmalar verilmiş, üçüncü bölümde araştırmada kullanılan materyal ve metot tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde tarım traktörü ile çalıştırılan bir meyve hasat platformunun tasarımı yapılmıştır. Beşinci bölümde ise araştırma sonuçları ve öneriler özetlenmiştir. Bu araştırmada yardımlarını esirgemeyen danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Ali AYBEK e, yakın ilgi ve desteğini gördüğüm Yrd. Doç. Dr. Selçuk ARSLAN a, Prof. Dr. M. Tunç ÖZCAN a, ayrıca projenin başından sonuna kadar benden desteklerini esirgemeyen değerli dostlarım ve mesai arkadaşlarım Arş. Gör. Emre DOĞRULUK ve Emrullah BAŞER e, araştırmanın maddi desteğini sağlayan KSÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığına ve projenin imalatını gerçekleştiren Gemciler Tarım Makinaları A.Ş ye teşekkür ederim. MART 2007 KAHRAMANMARAŞ V

8 ÇİZELGELER DİZİNİ ÇİZELGELER DİZİNİ Sayfa Çizelge 1.1. Bazı meyve türlerinde hasat için gerekli işgücünün toplam işgücü gereksinimi içindeki payı (%) Çizelge 1.2. Sofralık meyve hasadının el ve yardımcı hasat elemanları kullanılarak gerçekleştirilmesinde özellikler. 3 Çizelge 1.3. Makineli sofralık meyve hasadına ilişkin özellikler... 4 Çizelge 1.4. Fabrikasyon amaçlı, makineli meyve hasat yöntemleri ve bunlara ilişkin özellikler. 5 Çizelge 1.5. Bazı meyve türleri için dikim aralığı... 6 Çizelge 3.1. Prototip meyve hasat platformunun bazı teknik ölçüleri Çizelge 3.2. Farklı tarla koşullarında yuvarlanma direnci katsayıları. 24 Çizelge 4.1. Platform Lastik özellikleri Çizelge 4.2. Platformun yüksüz, farklı tarla ve hız koşullarında, hareket direnci gücü (kw) değerleri. 75 Çizelge 4.3. Platformun yüklü, farklı tarla ve hız koşullarında, hareket direnci gücü (kw) değerleri. 75 VI

9 ŞEKİLLER DİZİNİ ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa Şekil 1.1. Sık ağaçlandırma için kullanılan, hareketli meyve toplama yürür bant sistemine sahip, büyük meyve toplama kasalı yardımcı hasat elemanı. 4 Şekil 1.2. Tasarımda bilgi toplama aşamaları... 8 Şekil 1.3. Tasarım kısıtlamalarını belirleyenler ve temel kısıtlamalar. 11 Şekil 3.1. Meyve hasat platformunun üç boyutlu görünüşü Şekil 3.2. Kaynak boyutları Şekil 3.3. U geometrik yapılı kaynak boyutları.. 23 Şekil 4.1. İnsan boyuna göre diğer boyutların oranı.. 25 Şekil 4.2. Üst tabla Şekil 4.3. Kızak sistemi.. 28 Şekil 4.4. Sağ kızağa etkiyen kuvvetler 29 Şekil 4.5. Sağ kızak için kesme kuvveti ve moment diyagramları Şekil 4.6. Sağ kızak için kaynak geometrik şekli 30 Şekil 4.7. Sol kızağa etkiyen kuvvetler. 31 Şekil 4.8. Sol kızak için kesme kuvveti ve moment diyagramları. 31 Şekil 4.9. Sol kızak için kaynak geometrik şekli Şekil Kızak sacının büküm yeri destekleri. 33 Şekil Destek üçgenleri için kaynak geometrik şekli Şekil Sağ ve sol kızaklar için rulman yerleşimi.. 34 Şekil Rulman mili ve etki eden kuvvetler Şekil Rulman mili kaynak geometrik şekli. 35 Şekil Sağ ve sol kızak destek çubukları.. 36 Şekil Kızak destek çubuğunun denge durumu.. 36 Şekil Destek çubukları için kaynak geometrik şekli. 37 Şekil Destek çubukları yerleşimi. 37 Şekil Kızak destek profillerine etkiyen kuvvetler. 38 Şekil Destek profili için kesme kuvveti ve moment diyagramı 38 Şekil Kızak destek profili için kaynak geometrik şekli. 39 Şekil Korkuluk düzeni (kapalı ve açık durum). 40 Şekil Korkuluğa etkiyen kuvvetler.. 41 Şekil Korkuluk için kesme kuvveti ve moment diyagramı Şekil Korkuluk için kaynak geometrik şekli VII

10 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Profile destek köşebenti eklenmesi 43 Şekil Destek köşebenti için kaynak geometrik şekli. 43 Şekil Makasın tam kapalı ve tam açık konumları. 43 Şekil Makas sistemine etkiyen kuvvetler 44 Şekil Makas ön destek miline etkiyen kuvvetler 45 Şekil Makas ön destek mili kaynak geometrik şekli.. 45 Şekil Makas arka destek miline etkiyen kuvvetler 46 Şekil Makas rulmanı. 47 Şekil Makas sistemi genel görünüşü Şekil Taşıyıcı alt tabla.. 48 Şekil Tekerlek yerleşimi Şekil Tekerlek ve çeki okunun uzunluğunun belirlenmesi Şekil Alt tablaya etkiyen kuvvetler. 50 Şekil Alt tablaya etkiyen kuvvetler. 50 Şekil Alt tabla kesme kuvveti ve moment diyagramları Şekil Dingile gelen kuvvetler 51 Şekil Dingil için kesme kuvveti ve moment diyagramları. 52 Şekil Dingil için kaynak geometrik şekli 52 Şekil Jant takımı için kaynak geometrik şekli.. 53 Şekil Jant takımının maruz kaldığı eğilme momenti Şekil Çeki okuna gelen kuvvetler 54 Şekil Çeki oku Şekil Çeki oku için kaynak geometrik şekli Şekil Çeki halkası kaynak geometrik şekli. 56 Şekil Çeki okunun yerleşimi 57 Şekil Yardımcı tekerlek 57 Şekil Üst tablanın yerden yüksekliği Şekil Kaldırma pistonu bağlantı şekli. 59 Şekil Kızak pistonu bağlantı şekli Şekil Kızak pistonları yerleşimi Şekil Kızak pistonları ön uç bağlantı sacı Şekil Kızak pistonları ön uç bağlantı sacı pimine etkiyen kuvvetler Şekil Ön destek yatağı pimi kesme kuvveti ve moment diyagramları. 62 VIII

11 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil Kızak pistonları ön uç bağlantı sacı geometrik kaynak şekli.. 62 Şekil Kızak pistonları arka uç bağlantı sacı Şekil Kızak pistonları arka uç bağlantı sacı pimine etkiyen kuvvetler Şekil Arka destek yatağı pimi kesme kuvveti ve moment diyagramları. 64 Şekil Hidrolik devre şeması. 66 Şekil Hasat platformu montaj resmi Şekil Sağ kızak perspektif ve görünüşleri.. 68 Şekil Sol kızak perspektif ve görünüşleri Şekil Üst tabla perspektif ve görünüşleri 70 Şekil Makas sistemi perspektif ve görünüşleri.. 71 Şekil Taşıyıcı alt tabla perspektif ve görünüşleri.. 72 Şekil Makas sistemi ön kısım alt ve üst kesit görünüşleri. 73 Şekil Makas sistemi orta ve üst arka kısım kesit görünüşleri.. 74 IX

12 GİRİŞ 1. GİRİŞ 1.2. Genel Tarım traktörleri Türkiye de verimli kullanılamamaktadır. Ortalama işletme büyüklüğünün yeterli olmaması nedeniyle çiftçilerin yıl boyunca traktör kullanım süresi az olmakta, sonuç olarak büyük bir yatırım kalemini oluşturan traktörün verimli çalışma olanağı kısıtlı olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde bir traktörün karlı çalışması için yılda saat dolayında tarımsal işlerde çalışması beklenmektedir (ASAE, 1995). Ülkemizde ise 600 saatlik çalışma ile bir tarımsal işletmede karlı üretim yapılabileceği hesaplanmıştır. Ancak, büyük çoğunluğu küçük veya orta ölçekli olan tarım işletmelerimizde traktörler, işletme büyüklüğüne göre değişmekle birlikte, örneğin kuru tarımda yılda yaklaşık olarak 350 saat çalışmaktadır (Yalçın, 1990). Mevcut ortalama işletme büyüklüğü ve ürün deseni düşünüldüğünde, traktörün saat kadar çalıştırılması olası görünmemektedir. Tarımsal işletmelerimizin güç kaynağı olan traktörden optimum bir şekilde yararlanmak için iki yol bulunmaktadır; birincisi işletme büyüklüğünü artırmak, ikincisi tarım traktörlerinin yıllık kullanım sürelerini artırmaktır. Her işletme için arazi büyüklüğünü artırmak mümkün olamayacağı için traktörün kullanım sürelerinin artırılması gerekmektedir. Traktörün yıllık kullanım süresinin artırılması, birim çalışma saati başına düşen maliyeti de düşürmektedir. Traktörün çok amaçlı kullanımını sağlayan en önemli özelliği hidrolik güç çıkışının olmasıdır. Bu yolla traktöre çeşitli tarım iş makineleri bağlanabilmektedir. Meyve hasat platformu da bu makinelerden birisidir. Ülkemizde, küçük ve orta ölçekli işletmelerde meyvelerin toplanması, yüklenmesi ve taşınması işlemleri büyük oranda el ile yapılmaktadır. Meyve ağaçlarında, özellikle insan elinin yetişemeyeceği bölgelerdeki meyvelerin hasadının bir platform yardımı ile yapılması, meyvelerin toplanması için gerekli süreyi azaltır, iş verimini yükseltir, meyveler yaralanmayacağı için meyve kalitesi korunur ve işçilik maliyetleri azalır (Tuncer ve Özgüven, 1989). Bu amaçla bir traktör ile çekilen, kaldırma ve indirme hareketleri için gerekli enerjiyi traktörün hidrolik sisteminden alan, basit ancak işlevsel bir meyve hasat platformu tasarlanarak meyvecilikle uğraşan çiftçilerin hasat işlemleri kolaylaştırılabilir. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de meyve hasadı genellikle elle yapılmaktadır. Bu nedenle meyvecilikte, birim alana düşen işgücü ihtiyacı en fazla olan işlemlerin başında hasat gelmektedir. Bu işgücünün büyük bir bölümü de insan işgücüdür. Bazı meyvelerdeki işgücü ihtiyaçları Çizelge 1.1 de verilmiştir. Çizelge 1.1. Bazı meyve türlerinde hasat için gerekli işgücünün toplam işgücü gereksinimi içindeki payı (%) (Gezer, 2001) Meyve Türü Narenciye Şeftali Elma Kayısı Zeytin Vişne ve Fındık Kiraz Hasat İş Gücü (%)

13 GİRİŞ Elle meyve hasadı meyveden meyveye değişmekle birlikte ortalama olarak işgücü h/ha arasında insan işgücünü gerektirmektedir. Bu rakam üretim için toplam çalışma zamanının %40-80 ini, toplam üretim maliyetinin % ını oluşturmaktadır (Tuncer ve Özgüven, 1989 ). Klasik toplama işleminde işçiler gruplar halinde bahçenin bir ucundan başlayarak sonuna kadar hasat işlemini gerçekleştirirler. Alçak noktalardaki meyveler hasat edilirken yüksek dallardaki meyveleri hasat etmek için ağaca tırmanma ya da bir merdiven kullanma gibi yöntemlere başvurulur. Bu işlemin bazı sakıncaları vardır. Örneğin; ağaca çıkıldığında ilk çıkış esnasında ağaçta meydana gelecek titreşimler nedeni ile bir miktar meyve yere düşüp zedelenebilir, basılan dallar kırılıp ağaç zarar görebilir, işçinin topladığı meyveleri içine koymak için kullandığı sepet düşüp meyvelere zarar verebilir. Bu meyve kalitesini ve hasat verimini olumsuz yönde etkiler. Yükseltici olarak bir merdiven kullanılsa bile merdivenle ulaşabilecek alan kısıtlı olduğundan merdivenin yerinin sürekli olarak değişmesi gerekecek işçinin boşta geçen süresini artıracaktır. Ayrıca bu işlemler (ağaca ve merdivene çıkma-inme, merdiven taşıma, elinde sepet taşıma) işçiye ek bir enerji harcatıp yorgunluğa neden olmaktadır Klasik hasat yöntemlerinde, meyveler önce küçük sepetlere toplanır, ardından dolan sepetler ya büyük bir sandığa boşaltılıp farklı işçiler tarafından bir merkeze götürülür ya da birkaç sepet toplandıktan sonra bu sepetleri toplayan işçiler tarafından bir merkeze götürülür. İlk durumda fazladan işçi kullanımı, ikinci durumda ise aşırı bir zaman kaybı söz konusudur. Hasat edilen meyvenin cinsine bağlı olarak, her aktarmada meyve kalitesinde bozulmalar meydana gelebilir ve maddi kayıplara neden olur. Bir hasat platformu yardımı ile aşağıda sıralanan yararlar sağlanabilir: Yüksek dallardaki meyvelerin hasat işlemleri zorlanmadan ve geniş bir çalışma alanı içerisinde güvenli bir şekilde yapılarak meyve kalitesi korunabilir, Hasat edilen meyvelerin platform ile birlikte taşınılabilmesi ile merkez toplama noktasına çok seferde az miktarda ürün yerine bir defada çok miktarda ürün geleceğinden işçililerin boşa geçen zamanı kısalabilir, İşçiler yüksek noktalara ellerinde sepetlerle çıkmak zorunda kalmayacaklarından işçiler daha az yorulurlar, Fiziksel zorlanmaların azaltılması ve iş veriminin artırılması sağlanabilir, traktörün işletme maliyeti düşürülebilir. Bu çalışmanın amacı, küçük ve orta ölçekli meyve üreticisine hitap eden, traktöre kolaylıkla bağlanıp sökülebilen, traktör hidrolik güç çıkışı ile çalıştırılabilen, sert çekirdekli (şeftali, erik, nektarin, kayısı vb) ve yumuşak çekirdekli (elma, armut, vb) meyvelerin hasadı için kullanılacak bir meyve hasat platformunun tasarımını ve yapımını gerçekleştirmektir Meyve Hasadı Meyve hasadı geniş anlamda meyvelerin daldan herhangi bir şekilde ayrılması, toplanması, taşınması, temizlenmesi, sınıflandırılması ve saklanmasıdır. Taze tüketim ve fabrikasyon için meyve hasadı, meyvelerin zedelenebilirlik derecesine göre, farklı hasat yöntemleri, farklı dikim ve ağaç şekil budamasını gerektirmektedir. Taze tüketim için el ile 2

14 GİRİŞ hasat ve bazı alet yardımları kullanılıp, dar sıra ve bodur anaç, üretimi yapılırken, fabrikasyon amacıyla hasat için yüksek boylu ağaçlarda, makine kullanılmaktadır. El ile hasat iri meyveli ağaçlar ile küçük meyveli ağaçlar ve yüksekliğe göre farklılık göstermekte ve bu değer iş gücü saat/ha arasında insan iş gücü gerektirmektedir (Tunçer ve Özgüven, 1989). Bu değerler % üretim maliyetine eşdeğer olmaktadır. Hasadın mekanize edilebilirliğini etkileyen faktörler: Çok fazla sayıda çeşit olması, Farklı plantaj ve şekil budaması yöntemleri Meyvelerin termik-mekanik dayanım azlığı, Çok yıllık bitki oluşu, Eşzamansız olgunlaşma ve Makinelerin ilk satın alma bedelinin yüksek oluşudur (Tunçer ve Özgüven, 1989) Hasat Yöntemleri Hasat yöntemleri nitelik ve ekonomik beklentilere göre değişmektedir. Sofralık ve fabrikasyon amacıyla olmak üzere iki yöntemle meyve hasadı gerçekleştirilmektedir. Sofralık Meyve Hasadı Teknik-ekonomik verileriyle birlikte günümüz hasat yöntemleri Çizelge 1.2'de ve gelecekteki teknik çözümler Çizelge 1.3 de görülmektedir. El ile hasatta meyveler tek, tek toplanmakta ve saklanmaktadır. Bazı aletler yardımıyla iş verimini yükseltmek çok kısıtlıdır. Çünkü meyvenin toplanması toplam zamanın % 40-50'sini oluşturmaktadır. Hidrolik kaldırıcı platformlar ile iş verimi % 20 oranında, ağaca asılan torbalar ve boşaltma arabaları ile iş verimi % 15 oranında artırılmaktadır. Durup ilerleyen çalışma bankları (yüksekliği hidrolik olarak ayarlanan) ve bütün bantlar ile iş verimi % 30 oranında artırılmaktadır. Çizelge 1.2. Sofralık meyve hasadının el ve yardımcı hasat elemanları kullanılarak gerçekleştirilmesinde özellikler (Tunçer ve Özgüven, 1989) Hasat yöntemleri Kesikli ilerleme Kesiksiz ilerleme Özellikler Kullanılan alet Toplama kızağı Plastik kasalar Taşıma katarı Tek kişilik lift Hareketli platform Toplama arabası Götürücü bant sistemi Ağaç şekli Çit, bodur Yüksek, bodur Çit, bodur İş gücü gereksinmesi (Taşıma hariç) 1 >2 1 >2 >2 5 8 Hasat iş verimi* (kg/işg. h) Kayıplar Zedelenme (%)

15 GİRİŞ Sofralık meyvelerin makinalı hasadında, meyvenin düşme yüksekliğinin ve düşme hızının azaltılması, ağaçların uygun şekilde budanarak şekillendirilmesi ile meyvenin bir yere çarpmadan serbest düşmesi sağlanmakta, böylece meyvelerin yaralanması azaltılmaktadır (Çizelge 1.3). Meyvenin daldan düşürülmesi dal ve gövde sarsıcıları ile yapılmaktadır. Örneğin; tüm ağaç yapay plastik top ile dolu bir kafes içerisine alınıp, meyve hasadı gerçekleştirilirse ki; meyveler toplarla birlikte aşağıda toplanmaktadır, yaralanmalarda % 10 luk bir azalma sağlanmaktadır. Topların meyveden ayrılması pnömatik taşıma esnasında hava akımı ile yapılmaktadır. Bu yöntemin enerji girdisi ve maliyeti oldukça yüksek değerdedir. Bir diğer yöntemde ise birbirinin üzerine farklı yüksekliklerde toplayıcı yüzeyler koyarsak, meyvenin düşü yüksekliği azaltılmaktadır. Bu yöntem ile meyve zedelenmeleri % dolaylarında azaltılmaktadır. Çit şekilli bahçe tesislerinde kendi yürür makinalar oldukça etkin bir şekilde ve meyveleri zedelemeden hasat işini yürütebilmektedir. Oldukça yüksek olan ilk tesis masrafları, makinaların iş veriminin artışıyla karşılanabilmektedir. Örneğin; elmanın dar sıra arası dikiminde (35 t/ha) makina iş verimi (5 t/ha) dolayına erişmektedir. Çizelge 1.3. Makineli sofralık meyve hasadına ilişkinözellikler (Tunçer ve Özgüven, 1989) Özellikler Kesikli ilerleme Hasat yöntemleri Kesiksiz ilerleme Kullanılan alet Ağaç şekli Sarsıcı Frekans (Hz) Gemlik (mm) Güç (kw) İşg. Gereksinmesi (Taşıma hariç) Hasat verimi * (t/işg. h) Gövde sarsıcı Tutma kasası Çekilir makine Çit, yüksek ve bodur Gövde sarsıcı Parmaklı tutucu Kendi yürür mak. Çit, yüksek ve bodur Titreşimli sarsıcı Toplama yüzeyi Kendi yürür mak. Çit Dal sarsıcı 4 tutma yüzeyi Çekilir makine Tatura -V- Şekil budaması Darbeli sarsıcı Toplama yüzeyi Kendi yürür mak. Lincoln - çatı şekli Kayıplar (%) Zedelenme (%) Çit şekilli budanmış bahçelerde hasat işçileri ve doldurma kasaları birlikte taşınmaktadır. Düşü yüksekliği fazla olmayan boşaltıcı bantlar ile meyveler kasalara doldurulmaktadır (Şekil 1.1). Şekil 1.1. Sık ağaçlandırma için kullanılan, hareketli meyve toplama yürür bant sistemine sahip, büyük meyve toplama kasalı yardımcı hasat elemanı 4

16 GİRİŞ Fabrikasyon Amacıyla Meyve Hasadı Fabrikasyon için meyveler silkeleme, tutma ve toplama şeklinde makina ile hasat edilmektedir (Çizelge 1.4). Meyvelerin daldan düşürülmesi titreşimli dal ve gövde sarsıcılarıyla sağlanmaktadır. Çok ender olarak sopalı, darbeli silkeleyiciler, su ve hava akımı ile meyveler düşürülmektedir. Sert çekirdekli yumuşak etli (kiraz) meyveler tenteler yardımıyla tutulmakta, ceviz gibi ürünler ise yerden toplanmaktadır. Meyveleri toplama düzenleri (tenteleri), sofralık meyveler için kullanılanlara göre yapısal olarak daha basit düzeneklerdir. Çünkü bu yöntemlerde meyvelerin belirli oranlarda zedelenmelerine izin verilmektedir. Toplama düzenleri olarak katlanabilir tenteler, iki parçalı şemsiye, katlanır şemsiye gibi düzenler, titreşim veya silkme mekanizması ile birlikte, traktöre asılır, çekilir veya kendi yürür makineler şeklinde yapılabilmektedir. Güç gereksinmeleri 70 kw dolayındadır (Tunçer ve Özgüven, 1989). Çizelge 1.4. Fabrikasyon amaçlı, makineli meyve hasat yöntemleri ve bunlara ilişkin özellikler (Tunçer ve Özgüven, 1989) Özellikler Hasat Yöntemleri Sarsma dökülen meyvelerin yakalanması Sarsma bir araya toplama Kullanılan aletler Ağaç şekilleri Sarsıcı Frekans (Hz) Gemlik (mm) Güç (kw) İş gücü gereksinmesi Hasat verimi (Ağaç/h) Kiraz (kg/işg. h) (60 kg/ağaç) Elma (kg/işg. h) (200 kg/ağaç) Halat sarsıcı Gergi bezi Bodur veya yüksek Kesikli ilerleme Kesiksiz ilerleme Kesikli ilerleme Kesiksiz ilerleme Dal-gövde Pervazlı v. Pnöm. hid. Gövde sarsıcı Dal Gövde sarsıcı 2 döner silindirli Kim. elekt. Titreşimli kanatlı sarsıcı yakalama sarsıcı kanatlı Toplayıcı ve yak. Çerçevesi Toplayıcı alet çerçevesi yakalayıcı ayırıcı alet Bodur veya yüksek Bodur Çit Bodur veya yüksek Bodur, yüksek veya çit Pnöm (120 kw) Hid. (80 kw) Elek. (10-20 kw) Kim. Ethrel (Çit) (20 kg/ağaç) Hasat Üzerine Etkili Parametreler Meyve hasadında mekanizasyon ilkelerinin uygulanabilmesi, öncelikle hasat edilecek olan meyvenin temel biyoteknik özelliklerinin bilinmesi ve makinelerin tasarımında bu özelliklere uyulmasına bağlıdır. Örneğin; koparma için; geometrik ölçüler, kütle, yoğunluk, kopma kuvveti; taşıma sırasında sürtünme ve akış katsayısı gibi değerler önemlidir. Sert çekirdekli meyvelerde, tür ve çeşit özellikleri, verim ve yetiştiricilik teknikleri açısından büyük farklılıklar gözlenmektedir. Örneğin, bunlarda verim birkaç kg' dan 1500 kg' a kadar, 1 ha'daki ağaç sayısı ise 100'den 'e kadar değişebilmektedir. Bu durum, hasat sistemlerinin tasarımını, imalatını ve standardizasyonunu zorlaştırmaktadır. Günümüz şartlarında yeterli sayılabilecek etkinlikte bir mekanik hasat ancak bazı şartların uygunluğuna bağlıdır. Bunların bazıları, yetiştiricilik özellikleri, 5

17 GİRİŞ meyve ve ağaçların fiziko-mekanik özellikleri ve hasat sistemlerinin mekanik ve teknolojik özellikleri olarak sıralanabilir. Meyvelerin mekanik hasadında, meyve ile ilgili olarak; meyvenin dala tutunma kuvveti, fiziksel dayanımı, boyutu, elastisitesi, olgunluk durumu ve değerlendirilme şekli, ağaçla ilgili olarak; dikim yöntemi, budama şekli, sıra arası ve sıra üzeri mesafe, taç şekli, yükseklik, dal sayısı ve uzunluğu, dal yaylanma katsayısı ve kuvvet faz açısı, hasat sistemleriyle ilgili olarak ise; titreşim genliği, frekansı, sarsma süresi, güç tüketimi ve iş başarısı gibi faktörler hasat sistemlerinin tasarımında önemli olmaktadır (Gezer, 2005). Yetiştiricilik Özellikleri Türkiye'de, sert çekirdekli meyvelerin mekanik hasadıyla ilgili olarak en temel problemlerden biri, bahçe plantasyonu ve ağaç morfolojisinin mekanik hasat dikkate alınmadan oluşturulmuş olmasıdır. Bu durum, hasat sistemlerinin etkin bir şekilde çalışmasını oldukça zorlaştırmaktadır. Bu yüzden, ancak mekanik hasada uygun hale getirilmiş bahçelerde yapılacak çalışmalar, makineli hasadın gerçek performansını ve etkinliğini ortaya koyacaktır (Gezer, 2005). Ülkemizde yaygın olarak yetiştirilen bazı meyve türlerine ait dikim aralıkları Çizelge 1.5 de verilmiştir. Çizelge 1.5. Bazı meyve türleri için dikim aralığı (Özbek, 1975; Gezer, 2005). Meyve türü Ağaç şekli Dikim aralığı (metre) Elma Yarı bodur 3-5 Elma Kuvvetli (Çöğür anacı) 6-12 Şeftali Kuvvetli (Çöğür anacı) 5-6 Kiraz Yarı bodur 3-5 Kiraz Kuvvetli (Çöğür anacı) 6-8 Armut Yarı bodur 5-7 Armut Kuvvetli (Çöğür anacı) 7-12 Kayısı Kuvvetli (Çöğür anacı) 10 Erik Yarı bodur 4-6 Erik Kuvvetli (Çöğür anacı) Tasarım Mühendislik Tasarımı Tasarım, genel olarak ihtiyaçtan doğan bir nesnenin planlanması ve planlanan bu düşüncenin bir belge üzerine aktarılmasıdır. Mühendislik tasarımı, herhangi teknik bir sistemin ödevinin kesin olarak belirtilmesi, uygulanacak fiziksel prensiplerin saptanması, bu prensipleri sağlayan elemanların seçimi, montajı ve parça resimlerinin hazırlanmasına kadar geçen bütün faaliyetleri kapsamaktadır. Mühendislikte tasarım iki aşamalı bir faaliyet olarak gerçekleşir. Birincisi; ödevin belirlenmesi ve uygulanacak fiziksel prensiplerin saptanması, yani teorik modelin kurulması aşamasıdır. İkincisi ise, fiziksel prensibe göre elemanların seçimi, boyutlandırılması, montaj ve parça resimlerinin hazırlanması, yani teorik modelin gerçekleştirilmesi aşamasıdır. Tasarımın birinci aşamaması Konstrüksiyon Sistematiği 6

18 GİRİŞ adı verilen bilim dalını, ikinci aşaması ise Makina Elemanları bilim dalını ilgilendirmektedir (Cürgül ve ark., 2002). Tasarımcılık yetenek işi olarak görülmesine karşın, özellikle mühendislik tasarımında sadece yetenek yeterli olmayacaktır. Tasarımcının yetenek dışında, çok iyi bir şekilde malzeme bilgisi, teknik resim bilgisi, mukavemet bilgisi, üretim prosesi bilgisi, ekonomi ve fiyat bilgisinin yanı sıra kısa sürede ve doğru karar verecek yapıda olması gerekmektedir. Yine tasarım yapılırken tasarımın şekillendirilmesi ile belirli kurallar ve istekler doğrultusunda gelişecektir. Sınırlandırılmış bütçe içerisinde en mükemmel tasarım gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Tabi ki sadece tasarım satın alma açısından değil, tasarımın kullanımı açısından da ekonomik olmalıdır. Yani genel anlamda maliyeti oluşturan etmenler olarak sıralanacak, üretim, bakım ve işletme maliyetleri toplamda ekonomik sınırlar içerisinde olmalıdır. Tasarım ürünü doğru ve bakımlı kullanımla uzun süre kullanılabilmelidir. Bir başka deyişle, sınırları içerisinde kullanılan tasarım ürünü yaşam süresi uzun olmalıdır. Ürün mukavemet kuralları dikkate alınarak tasarlanmalıdır. Yani yükün uygulanma yönü ve biçimi, bağlantılar, kullanılan malzemelerin şekilleri ve üründe gelebilecek gerilmeler düşünüldüğünde tasarlanan malzemenin mukavemet sınırı en yüksek değerde olması sağlanmalıdır. Tasarım geliştirilirken tasarımcı için gerekli olacak en önemli özelliklerden biri de tasarımcının planlı ve düzenli bir çalışma yapabilmesidir. Yani tüm tasarım aşamaları belirli bir plan ve düzen içerisinde yürütülmelidir. Tasarımı gerektiren ihtiyacı bir problem, tasarımı ise bir ödev olarak tanımladığımıza göre, probleme ait bir algoritmanın geliştirilmesi en doğru yaklaşım olacaktır. Bu algoritma sistematik olarak her problemde aynı olmakla birlikte, karşılaşılacak her probleme ait kendine has içerik ve çözümleri kapsamalıdır. Tasarım ödevi yerine getirilirken oluşturulacak algoritma (Şekil 1.2) şu adımları içermelidir: 1. Problemin tanımlanması 2. Ödevin oluşturulması 3. Ödevin biçimlendirilmesi 4. Ödevin geliştirilmesi 5. Üretim 7

19 GİRİŞ Şekil 1.2. Tasarımda bilgi toplama aşamaları Problemin Tanımlanması Başlangıçta da belirtildiği gibi tasarım bir ihtiyaçtan doğuyorsa ve bu ihtiyaç bir problem olarak tanımlanıyorsa, öncelikli olarak bu ihtiyacın çok iyi belirlenmesi gerekir. Yani problemin çok net ve detaylı bir şekilde ortaya konulması gerekir. Her yönüyle düşünüp, yapılması istenilen işte gereksinim duyulacak ihtiyaçlar, sıralanmalı ve ne yapılmak istediği net bir şekilde ortaya konulmalıdır. Problemin tanımlanması, tasarımın geliştirilmesi için önemli bir aşamadır. Çünkü ne istenildiği ortaya net bir şeklide konulamazsa çözümün de başarılı olma şansı zorlaşacaktır. Daha doğrusu ihtiyaca cevap veremeyecektir. Bu nedenle iyi bir tasarımın başlangıç noktası olarak problemin iyi tanımlanması gerekir. 8

20 GİRİŞ Ödevin Oluşturulması İhtiyaç belirlenip problem tanımlandıktan sonra iş artık ödevin oluşturulmasına gelmektedir. Yani öncelikli olarak, tasarlanan eleman ya da mekanizma taslak haline getirilmelidir. Bu aşamada oluşturulacak taslak ödevi yani tasarımı kabaca ortaya koyabilmelidir. Tasarım hakkında bilgiler içermelidir. Kapsamlı olmamakla beraber tasarımı ortaya koyma aşaması olarak da adlandırılabilir Ödevin Biçimlendirilmesi Kabaca ortaya konulan tasarım, artık malzeme, sistematik, kinematik ve konstrüksiyon bakımından detaylandırılmalıdır. İşte bu aşamada yapılacak işlemler de, yukarıda belirtilen konuları içermelidir. Öncelikli olarak tasarımda kullanılacak malzemeye, elemanlara ve sistemlere karar verilmelidir. İyi bir malzeme seçiminin ardından, elemanlar belirlendikten sonra her bir elemanın parça resimleri ile tasarımın montaj resmi çizilmelidir. Ayrıca gerek duyulması durumunda detay resimlerinin de oluşturulması gerekir. Sistemde ihtiyaç duyulacak hesaplamalar yapılmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken konulardan biri de şudur: Bu aşamada karar verilen sitemler ve yapılan hesaplamalar, hem kinematik kurallarına hem bilimsel ilkelere aykırı olmamalıdır. Bütün bu prensipler ve ilkelere bağlı olarak elde edilecek tasarım özelliklerine göre fizibilite (yapılabilirlik) araştırması yapılmalıdır. Tasarımın hem ekonomik hem de teknolojik fizibilitesi yapılmalıdır Ödevin Geliştirilmesi Oluşturulan tasarım ile ilgili yapılabilecek son değişiklik ya da düzenlemeler uygulanabilir. Ayrıca farklı alternatiflerin geliştirilmesi ve tasarımın en uygun şekilde sonuçlandırılması aşamasıdır Üretim Sonuçlandırılan tasarım, tasarımcının üretim prosesi bilgisi doğrultusunda karar vereceği üretim yöntemleri ile üretim gerçekleştirilir. Üretim esnasında tasarımcı üretime direkt müdahale edecek bir pozisyonda değildir. Bu nedenle tasarımcı, bu aşamaya kadar gerçekleştireceği bütün adımlarda, mekanik, malzeme, mukavemet, teknik resim vb. bilgilerini iyi kullanmalı ve mümkün olan en eksiksiz tasarımı oluşturmaya çalışmalıdır Tasarımda Bilgi Toplama Tasarımcıda bulunması gereken en önemli özelliklerden biri de gözlem yapabilme yeteneğidir. Bilgi toplama aşaması, tasarımcının gözlemlerine dayanarak ihtiyacı belirlemesinden sonra başlar. Yani problem ortaya konulduktan sonraki hemen hemen bütün aşamalarda bilgi toplama işlemi sürdürülür. Bilgi toplama işlemi, literatür tarama, 9

21 GİRİŞ incelemeler ve sorgulama şeklinde gerçekleştirilebilir. Yani problem ortaya konulduktan sonra, tasarıma yönelik literatür taraması gerçekleştirilir, tasarıma yönelik farklı sistem ve çözümler üzerinde incelemeler yapılır. Özetle ortaya konulacak tasarıma yönelik bir sorgulama yapılarak bu tasarımın ihtiyaca ne kadar cevap vereceği belirlenmeye çalışılır. Bilgi toplamada önemli adımlardan biri de daha önce yapılmış çalışmaların incelenmesidir. Daha önce yapılan bu çalışmaların tasarlanan sistemle aynı olması gerekmez. Eğer benzer bir çalışma daha önce yapılmış ise bu çalışmanın incelenmesi sonucunda sistemin bütünü hakkında bilgi sahibi olunması sağlanır. Daha önce yapılmış çalışmalarda dikkat edilmesi gerek özelliklerden biride, incelenecek sistemin tasarlanan sistemle bire bir uyuşması beklenmemelidir. Yani incelecek çalışmalar araştırılırken sadece tasarlanan sisteme benzerlik aranmamalıdır. İncelenecek farklı sistemler içerisinde tasarıma uygun veya tasarımda kullanılması düşünülen mekanizmalar var ise bu mekanizmaların irdelenmesi ve bu mekanizmalardan faydalanılması da bilgi toplama bakımından önemli olacaktır. Tasarımcı aynı zamanda sorgulayan bir yapıya sahip olmalıdır. Tasarımcı tasarımın her aşamasında tasarımın gelişimini sağlayacak yenilikler için tasarımını sürekli sorgulamalıdır. Ancak bu şekildeki bir işlemden sonra tasarım her geçen sürede daha iyi bir düzeye gelecektir Tasarımın Özelikleri Tasarımcı, incelemelerinden, gözlemlerinden ve karşılaştığı aksaklardan yola çıkarak tasarım yapma işine başlar. Tasarımını geliştirirken yapmak istediklerini en iyi şekilde ortaya koyup en iyi sonuca ulaşmaya çalışır. Ancak tasarım esnasında karşılaşacağı birçok kısıtlama nedeniyle istediği düşündüklerini her zaman sistemine aktarması mümkün olmayabilir. Bu kısıtlamalar; a) Bilinen ilkelere aykırı bir tasarım yapılmamalıdır. b) Tasarım toplumun kültür düzeyine uygun olmalıdır. Toplumun din, gelenek, görenek örf ve adetlerine aykırı olmamalıdır. c) Kulanım kolaylığı açısından ergonomik olmalıdır. d) Ülkeler tarafından belirlenen standartlara uygun olmalıdır. Tasarımcıyı birçok yönden engelleyen kısıtlamaların bir kısmı esnek ve seçime bağlı iken bir kısmı ise zorunludur. Bu kısıtlamalar tasarımcı, üretici, tüketici ve yasa koyucu için farklı anlamlar ve istekleri ortaya koymaktadır (Şekil 1.3). Şekil 1.3 de görüldüğü gibi tasarımcı, üretici, tüketici ve yasa koyucu açısından belirli kısıtlamalar olacaktır. Bunları bir kısmı esnek-seçime bağlı olabileceği gibi bir kısmı ise değiştirilemez kuralları içerecektir. Bu noktada tasarımcı esnek bölgelerde daha rahat hareket edebilmektedir. Yani, tüketicinin ilgisini çekebilmek veya daha başarılı tasarımlar yapabilmek için esnek bölge olarak tanımlayacağımız konularda daha geniş bir uygulama alanı bulabilecektir. Ancak rijit bölge olarak tanımlanan konularda tasarımcının çok fazla farklılık yapma şansı olmayacaktır. Bu da tasarımcı açısından istenmeyen bir durumdur. 10

22 GİRİŞ esnek seçime bağlı estetik biçim tasarımcı ekonomi teknoloji sağlamlık yararlılık üretici tüketici tasarım kısıtlamaları rijit zorunlu Şekil 1.3. Tasarım kısıtlamalarını belirleyenler ve temel kısıtlamalar (Bayazıt, 1994) Ürün Yaşam Döngüsü Endüstriyel ürünler tasarlanmasından üretilmesine kadar birçok aşamalardan geçerler. Tasarımcı ya da üretici sadece ürünün oluşum aşamasını düşünmekle kalmayıp, aynı zamanda tasarlanan ürünün, üretimden sonra tüketiciye ulaşmasını, tüketicinin kullanımı aşamasında karşılaşabileceği durumları ve çözümlerini, teknik servis koşullarını, ürünün kullanımdan sonra atıl hale gelmesiyle bu atıl ürünü tekrar hammadde veya hurda olarak değerlendirilme aşamalarını da düşünmek ve planlamak durumundadır. Yani tüketiciden çıkan atıl durumdaki ürün de tasarımcı ya da üretici açısından değerlendirilmesi ve planlanması gereken bir konudur. Tasarımcı özellikle hurda haline gelmiş ürünü, kullanılabilir hurda ve kullanılamaz hurda şeklinde ayrıştırıp kullanılabilir hurdayı tekrar hammadde haline getirilebilmesini de düşünmelidir. Bu bakımdan ürün yaşam döngüsü ile ilgili şöyle bir tanım yapılabilir. Hammaddeden atılana ya da geri dönüp tekrar üretime dahil edilene kadar bir ürünün geçirdiği aşamalara Ürün Yaşam Döngüsü denir (Bayazıt, 1994). Özellikle günümüzde çevre kirliliği açısından da düşünüldüğünde geri dönüşümün bir mecburiyet olduğu görülmektedir. Bu nedenle tasarımcı sadece üretmekle değil aynı zamanda bu yaşam döngüsünü planlamakla da yükümlü olmaktadır Malzeme Seçimi sağlamlık kalite yasa koyucu Mühendislik tasarımında önemli konulardan biri de uygun malzeme seçimidir. Daha önce tasarım tanımında da bahsedildiği gibi, mühendislik tasarımı sadece yetenek işi değil aynı zamanda bilgi ve tecrübe işidir. Yalnızca şekilsel tasarımlar yeterli olmamaktadır. Oluşturulan çizimlere hayat verecek elemanların iyi belirlenmesi ve uygulanması gerekmektedir. Oluşturulacak tasarımda malzeme seçimi de önemli bir yer tutmaktadır. Tasarımın boyutundan ağırlığına, dayanıklılığından esnekliğine ve fiyata kadar birçok konu malzeme seçimini yakından ilgilendirmektedir. Bu nedenle malzeme seçimi iyi çalışma ve bilgi gerektirmektedir. 11

23 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Kadayıfçılar (1969), traktör mekaniği açısından önemli özellikleri açıklamıştır. Traktörlere ait başlıca ölçüleri belirlemiş ve traktöre etki eden kuvvetleri dikkate alarak aks yüklerinin ve stabilite sınırlarının belirlenmesini açıklamıştır. Traktörlere uygulanan yükleme ve taşıma düzenlerini ayrıca ele almıştır. Yüksek hızlarda kısa dönüşler yapılması durumunda ilerleme hızı, tutunma katsayısı ve dönme dairesi yarıçapı arasındaki ilişkileri ve emniyetli dönüş için gerekli koşulları belirlemiştir. Sullivan (1975), hidrolik akışkan gücünün tek etkili doğrusal sistemlere uygulama ilkelerini açıklamıştır. Hidrolik devre tasarımında incelenmesi gereken parametreleri belirlemiş, güç gereksinimini ve hidrolik verimliliği incelemiştir. Berlage ve Langmo (1976), 1970 li yıllarda geliştirilen ve elma, narenciye ve üzüm hasadı için geliştirilen OTR (Over-The-Row Continuous Tee-Crop Harvester) adı verilen sıralar arasında sürekli hareketli meyve hasat yapabilen makinayı elma hasadı için kullanmışlardır. Bu makinanın elma hasadındaki iş başarısı 0.57 min/ağaç olarak bulunmuştur. Erdoğan (1976), tarım traktörlerine önyükleyici uygulamasında değişik koşullarda çalışma özelliklerini belirlemiştir. Eğimli koşullarda stabilite açılarını belirlemiş, traktörün ağırlık merkezinin yerden yüksekliğine bağlı olarak kritik dönme hızlarının hesabını açıklamıştır. Coppok (1976), bir silkeleyici ve tutma platformu imal ederek trunçgil hasadı gerçekleştirmiştir. Çalışmanın sonucunda %98.3 hasat yüzdesi elde edilmiştir. Silkeleyicinin hasat verimi ise 16.2 ağaç/h olarak bulunmuştur. Coppock ve Brown (1978), hava püskürtmeli bir sistemle (hava jetleri) yaptıkları bir çalışmada %95 düşürme ve ağaç /h gibi oldukça yüksek bir iş başarısı elde etmişlerdir. Hava jetleri ile hasatta, hava, mekanik hareketli deflektörler ile Hz çalışma frekansıyla ağacın değişik yerlerine, makine hareket halinde iken 65 m/s gibi yüksek bir hızla püskürtülmüştür. Zocca ve ark. (1978), tam otomatik bir meyve hasat makinasını projeleyip imal ederek makinanın teknik özelliklerini ve performans değerlerinin tespit etmişlerdir. Silkeleme, toplama ve depolama işlemlerini aynı anda yapan bu makina, elektromekanik tahrikli PLC kontrol merkezine gelen bilgileri değerlendiren ultrasonik, magnetik ve mekanik özellikli bir sensöre sahiptir. Gövde ayarlaması da dahil tüm hasat çalışmaları, elektronik, hidrolik ve pnömatik sistemlerle gerçekleştirilmektedir. Saatte seksenden den fazla ağacı hasat edebileceği tarla testleri sonucu anlaşılan bu makinanın çalıştırılabilmesi için sadece bir personele ihtiyaç vardır. Özcan (1982), hidrolik akışkan gücü, devre elemanları ve hidrolik devre tasarımı konularında bilgiler ve örnek hesaplamalar vermiştir. 12

24 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Babalık (1983), vidalar, dişliler, yaylar, kavramalar, yağlamalı yataklar, rulmanlar, kamlar, kamalar, kaynaklı birleştirme, tölerasnlar ve diğer makine elemanları hesaplamalarını açıklamış ve konstrüksiyon örnekleri üzerinde durmuştur. Shigley (1986), makine tasarımında çatlak, darbe ve yorulma dayanımları ile ilgili bilgiler vermiş, ayrıca; yay, dişli, cıvata- somun, kaynak, yağlamalı yataklar, rulmanlar, kayış-kasnak sistemleri, zincirler, kavrama sistemleri gibi makine elemanları konusunda bilgiler vererek örnek hesaplamalar yapmıştır. Andor ve ark. (1987), Macaristan da, sert çekirdekli meyvelerin hasadıyla ilgili bir araştırma yapmışlardır. Bu araştırmada, vişne, kayısı ve eriğin mekanik hasadında kullanılan Schauman Combiner ve E-842 tipi hasat makinaları ile kendi yürü Kilby hasat makinası mukayese edilerek teknik detayları karşılaştırılmıştır. Esposito (1988), güç hidroliğinde enerji ve güç, iletim sistemi, hidrolik alıcılar ve kontrol elemanları konularını ayrı ayrı incelemiş, hidrolik devre tasarımı, analizi ve yorumlanması konuları hakkında bilgiler vermiştir. Sansavani ve Costa (1988), Bologna Üniversitesi tarafından dizayn edilen kendi yürür tam otomatik bir gövde sarsıcıyı kayısı hasadında kullanmışlardır. 50 m2 lik bir tutma alanına sahip olan bu silkeleyicinin iş başarısı, yetişkin ağaçlarda 30 ağaç/h, genç ağaçlarda ise ağaç/h olarak bulunmuştur. Aynı makine ile mekanik kayısı hasadındaki hasat etkinliğini % 84.3 olarak belirlenmiştir. Fankhauser ve Schiess (1989), tarım traktörlerine çatallı yükleyici ve arka yükleyici uygulamışlardır. Uygulamada kg kapasiteli yükleyiciler bulunduğunu, pratik çalışma için en az 200 kg ön ağırlığa gerek olduğunu, böylece dümenleme yeteneğinin de arttığını belirtmişlerdir. Ayrıca, 45 kw gücündeki bir traktörü ön ağırlıklarla donatmanın, ön yüksüz daha büyük güçlü bir traktör kullanmaktan daha uygun olacağını ifade etmişlerdir. İndirme süresinin en az 10 saniye ve gidiş-geliş sürelerinin eşit olmasını önermişlerdir. Tuncer ve Özgüven (1989), meyve hasat yöntemleri; elle, yarı mekanize ve tam mekanize hasat makinaları hakkında bilgiler vererek, bu makinaları kendi aralarında karşılaştırmıştır. Ayrıca dünyada ülkemizde meyve hasat yönteminde kullanılan makinaları tanıtarak bu makinaların olumlu ve olumsuz yönleri hakkında bilgiler vermiştir. Ayrıca Ülkemizde mevcut meyve hasat mekanizasyonunun durumu hakkında bilgiler vermiştir. O Brien ve ark.(1993), bazı sert çekirdekli ağaç meyvelerin mekanik hasadında frekans ve genlik ile hasat etkinliği arasındaki ilişkileri belirlemişlerdir. Ülger ve ark. (1994), endüstriyel hidrolik hakkında temel bilgiler vererek, pompalar, yağlar, pistonlar, valfler, bağlatı ve sızdırmazlık elemanları vb. hidrolik devre elemanlarını tanıtmışlar ayrıca hidrolik devre çeşitleri ve hidroliğin tarım makinelerinde uygulamaları, konularında bilgi vermişlerdir. 13

25 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Martin (1995), hidrolik devre elemanlarının ve hidrolik sistemlerin tasarımı konularını ayrıntıları ile ele almış, örnek hidrolik bir sistemin tasarımı, devre elemanlarının seçimi, boyutlandırılması gibi konularla ilgili örnekler vermiştir. Liljedahl ve ark. (1996), traktör statik denge analizi, uzunlamasına denge ve sabit hızla ilerleme koşullarında yanal stabilite koşullarını da içermek üzere traktör mekaniğini değişik boyutlarıyla açıklamıştır. Ülger ve ark. (1996), Marmara bölgesinde zeytin üretiminde mevcut mekanizasyon durumu ve sorunlarını inceledikleri çalışmada, bölgede zeytin hasadının erkek ve kadın işçiler tarafından yapıldığı makine ile hasada rastlanmadığını belirtmişlerdir. Gezer (1997), kablolu ve eksantirik dal silkeleyiciler ile bir çift kanatlı tutma platformu kullanarak iki farklı çeşit kayısı için etkili hasat parametrelerini araştırmıştır. Kablolu silkeleyiciyle %98.9, eksantirik silkeleyici ile %99.6 ya kadar düşürme gerçekleştirmiştir. Ayrıca tutma platformu kullanmanın, toprak zemine düşürmeye göre zedelemeyi %78 oranında azalttığını bildirmiştir. Kablolu silkeleyiciyle etkili kayısı hasadı için 50 mm genlik, 8 Hz frekans değerini önerirken, eksantirik silkeleyici için 40 mm genlik ve 15 Hz frekans değerlerini önermiştir. Sprinka ve Gavrilov (1997), fındığın mekanik hasadıyla ilgili olarak mekanik ve pnömatik ilkelerle çalışan bir hasat makinasının tasarım ve imalatını gerçekleştirmişler. Rusya da fındıkların makinalı hasadı ile ilgili yaptıkları bir çalışmada iş gücü ihtiyacının elle hasada göre %80 oranında azaldığı belirlemişlerdir Topuz ve Uçucu (1997), Ege bölgesinde yaptıkları bir çalışmada bölgede zeytin tarımında, meyvelerin biyolojik devresinin sürekliliğini bozan periyodisiteyi teşvik eden, sırıklamak suretiyle hasadın hala yaygın bir şekilde devam ettiği bildirilmiştir. Kabayashi ve ark. (1998), robotlu bir sistemle elma ve domates hasadı gerçekleştirmiştir. Sistem mafsallı bir kol ve elinde bir kamera bulunan bir robottan oluşmaktadır. Akçalı (1998/a), makine parçalarının statik ve dinamik tasarım esasları hakkında bilgiler vererek eğilme ve burulma gerilmeleri, süperpozisyon ilkesi, bileşik gerilmeler, ısıl gerilmeler, şekil değiştirme, Castigliana teoremi, burkulma, makine elemanlarının dayanımları hakkında bilgiler verip uygulamaları ilişkin örnek hesaplamalar yapmıştır. Akçalı (1998/b), mekanizmaların tanıtılması, kinematik kavramlar, ani dönme merkezi, hız analizi, ivme analizi, hareket eğrileri, dişliler ve dişli dizileri analizi ve uygulamaları hakkında pratik ve teorik bilgiler vermiştir. Akçalı (1998/c), pratikte en çok kullanılan makine bağlantı elemanı olan vidaların ve yayların pratik ve teorik hesaplama yöntemleri açıklanmıştır. Konularla ilgili tasarım örnekleri vermiştir. 14

26 ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Polat (1999), yaptığı bir çalışmada Türkiye de Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan Antep fıstığının mekanik yolla hasat imkanlarını araştırmıştır. Eksantrik silkeleyici, pnömatik silkeleyici ve motorlu el silkeleyicinin kullanıldığı çalışmada % oranında hasat gerçekleştirilmiştir. Bu sonuçlar, Türkiye de Antep fıstığının mekanik hasadının mümkün ve uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Yazıcıoğlu (1999), fleksibıl makine elemanlarının tasarım ve imalat yöntemleri hakkında bilgiler vermiş, ayrıca temel mukavemet ve tasarım konuları hakkında örnek alıştırmalar ve uygulamaya yönelik teorik ve pratik hesaplamalar yapmıştır. Gezer (2001), mekanik hasat konusu hakkında bilgi verilerek dünyada ve ülkemizde mekanik meyve hasadının durumu ve dünyadaki yeni teknolojik gelişmeler hakkında bilgiler vermiştir. Söyler ve Özcan (2003), turunçgil hasadının teknik ve ekonomik başarısının belirlenmesine ilişkin çalışmalar yapmış, elle hasat yönteminin uygulanması, bu hasat yönteminde işçilerin organizasyonu ve ürün kalitesi ve iş başarısı üzerindeki etkilerini araştırmış ayrıca hasat ekipleri ve aletleri konularını incelemiştir. Söyler ve Özcan (2004), turunçgil hasadında kullanılan yöntemler hakkında bilgiler vermiş, trunçgil hasadında kullanılan toplama robotu, bölgesel ağaç tacı sarsma ve yakalama sistemi (Mongoose), ağaç tacı çekme ve yakalama sistemi (crunkelton), havalı hasat makinası, gövde sarsıcı sistemler, kesintisiz hareketli ağaç tacı sarsma ve yakalama sistemleri tanıtmış ve kullanılan alet ekipmanlar ayrıntıları ile ele almışlardır. Gezer (2005), kayısıcılıkta traktör kullanımı, dikim mekanizasyonu, toprak işlemede mekanizasyon, sulama, gübreleme, bitki koruma, bakım ve budama ve kayısı hasadında kullanılan makinalar hakkında bilgiler vermiş, ayrıca kayısının yıkama ve sınıflandırma işlemlerinin mekanizasyonu, meyve suyu ve pulpu üretimi, konserve üretim tesisleri, ekstrüzyon mamulleri üretimi, kükürtleme ve kurutma mekanizasyonu, çekirdek çıkarma işlemlerinde mekanizasyon, kuru kayısı işleme tesisleri ile kayısı çekirdeği işleme tesisleri gibi konular hakkında bilgiler vermiştir. 15

27 MATERYAL VE METOD 3. MATERYAL VE METOT 3.1. Materyal Bu çalışmanın ana materyalini, ülkemizde yaygın kullanılan, küçük ve orta güçlü traktörlere bağlanacak bir meyve hasat platformu oluşturmaktadır. Platform, traktör tarafından çekilen, tekerlekli bir kasa üzerine monte edilmiştir. Platforma çıkan işçinin, yüksek dallardaki meyvelere ulaşmak için, platformu ve meyve kasalarını kaldırıpindirmesi ve iki yana ağaca yaklaşıp uzaklaşmayı sağlayan yan kanatların içeri-dışarı açıpkapaması hidrolik bir sistem ile yapılmıştır. Platformun hidrolik güç ihtiyacı traktör hidrolik düzeninden sağlanmaktadır. Çalışma koşullarına göre platform 4 m genişliğe ve 1.85 m yüksekliğe kadar ayarlanabilmektedir. İşçiler meyveleri toplamak için ellerini kaldırdığında yaklaşık 2160 mm mesafeye ulaşırlar. Bu durumda tasarlanan bu platformla 4 m yüksekliğe kadar olan meyveler hasat edilebilecektir. Meyve hasat platformunun bazı teknik ölçüleri ve üç boyutlu görünüşü Çizelge 3.1 ve Şekil 3.1 de verilmiştir. Çizelge 3.1. Prototip meyve hasat platformunun bazı temel boyutları Toplam genişlik (mm) 2100 Toplam uzunluk (mm) 2850 Kapalı halde yerden yükseklik (mm) 850 Toplam kütle (kg) 475 Şekil 3.1. Meyve hasat platformunun üç boyutlu görünüşü 16

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi

Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., (2003) 17(2): 103-110 Mekanik Titreşimli Zeytin Hasat Makinasının Performans Değerlerinin Belirlenmesi Eşref IŞIK * Halil ÜNAL ** ÖZET Bu çalışmada, ülkemizin zeytin üretim

Detaylı

Bazı Meyve Türlerinin Hasadında Meyve Hasat Platformu Performansının Belirlenmesi

Bazı Meyve Türlerinin Hasadında Meyve Hasat Platformu Performansının Belirlenmesi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 2(4): 73-78, 2012 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 11 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 14 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 15 1.5

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI AKSLAR VE MİLLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Dönen parça veya elemanlar taşıyan

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 2. BÖLÜM BAĞLAMA ELEMANLARI... 7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III 1. BÖLÜM MAKİNA BİLGİSİ... 1 1.1. Kuvvet Makinaları... 1 1.2. İş Makinaları... 2 1.3. Tarifler... 2 1.4. Birimler ve Uluslararası Birim Sistemleri (SI)... 3 1.5. Makinalarda Tanımlar...

Detaylı

tarafından finanse edilmektedir

tarafından finanse edilmektedir Bu Proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir MAKİNA TASARIM VE İMALAT ALANINDA MESLEKİ EĞİTİMİN İÇERİĞİNİN VE KALİTESİNİN ARTTIRILMASI (MUSAVVIR) PROJESİ MESLEKİ EĞİTİM

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI

MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI 105 MAKİNA ELEMANLARI DERS NOTLARI Bölüm 20. GİRİŞ VE AÇIKLAMALAR Makina Elemanları Bilimi, makinaları oluşturan elemanların hesaplama ve şekillendirme prensiplerini inceleyen bilim dalıdır. Herhangi bir

Detaylı

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Aks ve milin tanımı Akslar ve millerin mukavemet hesabı Millerde titreşim hesabı Mil tasarımı için tavsiyeler

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat)

MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM. Prof. Dr. İrfan KAYMAZ. : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) MAKİNE ELEMANLARI I TASARIM Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Oda numaram E-posta adresi : 255 (Makine Mühendisliği bölümü II. kat) : ikaymaz@atauni.edu.tr http://muhserv.atauni.edu.tr/makine/ikaymaz/makel Her hafta

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ

MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ MAKİNE ELEMANLARINA GİRİŞ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Makineler 2 / 30 Makineler: Enerjiyi bir formdan başka bir forma dönüştüren, Enerjiyi bir yerden başka bir yere ileten,

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 2

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 2 Makinelerin sınıflandırılması MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 2 Enerji çevirici olarak makineler, motorlar ve iş makineleri olmak üzere iki büyük gruba ayrılabilir. Motorlar elektrik, termik, hidrolik,

Detaylı

Fırtına 2019 B Profesyonel Zeytin hasat ve budama makinası

Fırtına 2019 B Profesyonel Zeytin hasat ve budama makinası Fırtına 2019 B Profesyonel Zeytin hasat ve budama makinası 2-3 adet zeytin çırpıcı çalıştırabilen 2019 B özel hava kompresörü sayesinde zeytin hasadında yüksek hasat kapasitesi ve performans sağlar. Uzun

Detaylı

Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı. Doç.Dr. Bilge Doran

Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı. Doç.Dr. Bilge Doran Yapısal Analiz Programı SAP2000 Bilgi Aktarımı ve Kullanımı Dersin Adı : Yapı Mühendisliğinde Bilgisayar Uygulamaları Koordinatörü : Doç.Dr.Bilge DORAN Öğretim Üyeleri/Elemanları: Dr. Sema NOYAN ALACALI,

Detaylı

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1

Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Sektöre ÖzgüRedüktörler - 1 Yılmaz Redüktörün standart üretim yelpazesinin içerisinde genel kullanım amaçlı üretilen redüktörlerin dışında sektöre özgü imal edilmiş özel redüktörlerde bulunmaktadır. Bu

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler-flipped Classroom Akslar ve Miller İçerik Giriş Temel kavramlar Sınıflandırma Aks ve mil mukavemet hesabı Millerde titreşim kontrolü Konstrüksiyon

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLATYLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLATYLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLATYLARI TEMEL BİLGİLER P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I A L İ HOĞ LU Oda numaram E-posta adresi : 333 (Makine

Detaylı

MAKİNA ELEMANLARI I-1 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ. Dr. Yavuz SOYDAN soydan@sakarya.edu.tr 264-2955853 (kat 4 / 7352) www.soydan.info

MAKİNA ELEMANLARI I-1 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ. Dr. Yavuz SOYDAN soydan@sakarya.edu.tr 264-2955853 (kat 4 / 7352) www.soydan.info MAKİNA ELEMANLARI I-1 2013-2014 GÜZ DÖNEMİ Dr. Yavuz SOYDAN soydan@sakarya.edu.tr 264-2955853 (kat 4 / 7352) www.soydan.info 1. HAFTA GENEL BİLGİ 1. Ders tanıtımı ve değerlendirme 2. Teknik sistemler ve

Detaylı

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ RÜZGAR YÜKÜNÜN BİR TİCARİ ARAÇ SERVİS KAPISINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Melih Tuğrul, Serkan Er Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 07 08 Haziran

Detaylı

Patateste hasat zamanının geldiği yaprak ve sapların sararıp kuruduğu, yumruların normal büyüklüğünü alarak bitkiden kolayca ayrıldığı ve kabuğun

Patateste hasat zamanının geldiği yaprak ve sapların sararıp kuruduğu, yumruların normal büyüklüğünü alarak bitkiden kolayca ayrıldığı ve kabuğun Patateste hasat zamanının geldiği yaprak ve sapların sararıp kuruduğu, yumruların normal büyüklüğünü alarak bitkiden kolayca ayrıldığı ve kabuğun kalınlaşıp sertleştiğinden anlaşılır. Kabuk tırnakla kolayca

Detaylı

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ

Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz konular: Kayış-kasnak mekanizmalarının türü Kayış türleri Meydana gelen kuvvetler Geometrik

Detaylı

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN

ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN ASİSTAN ARŞ. GÖR. GÜL DAYAN VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜ Viskozite, bir sıvının iç sürtünmesi olarak tanımlanır. Viskoziteyi etkileyen en önemli faktör sıcaklıktır. Sıcaklık arttıkça sıvıların viskoziteleri azalır.

Detaylı

MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş. Mühendislik Branşları Örnekleri. Mühendislik. Makine Mühendislerinin İşleri Arasında:

MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş. Mühendislik Branşları Örnekleri. Mühendislik. Makine Mühendislerinin İşleri Arasında: MAK 101 Makine Mühendisliğine Giriş Makine Mühendisliği Konuları Temel Ve Mühendislik Yaklaşımı Mühendislik Engineering(ingenerare) : Yaratmak Mühendislik: Temel Bilimleri kullanarak; yapılar, aletler

Detaylı

WL52. Şantiyelerdeki klasik: WL52

WL52. Şantiyelerdeki klasik: WL52 WL52 Özel Tekerlekli Yükleyiciler Şantiyelerdeki klasik: WL52 WL 52 tekerlek yükleyici hiçbir şantiyede eksik olmamalıdır. Güçlü hidroliklere ek olarak, operatörlere uzun iş günlerinde dahi yorulmadan

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI DİŞLİ ÇARKLAR MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Dişli Çarklar 2 Dişli çarklar, eksenleri birbirine paralel, birbirini kesen ya da birbirine çapraz olan miller arasında

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar RULMANLI YATAKLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Rulmanlı Yataklar Yataklar minimum sürtünme ile izafi harekete müsaade eden, fakat kuvvet doğrultusundaki

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

Anlatım-sunum-laboratuar

Anlatım-sunum-laboratuar MM 301 ÜRETİM YÖNTEMLERİ - I 2+1/2,5 AKTS Kredisi:3 -laboratuar 1 saat laboratuar Talaşlı imalat ve takım tezgahları. Modeller, maçalar, kalıp tasarımı, döküm yöntemleri, ergitme ve döküm, döküm malzemeleri.

Detaylı

NEW HOLLAND BC 5000 Serisi Balya Makineleri bc 5040 bc 5040 Hb bc 5050 Hb bc 5060 bc 5070

NEW HOLLAND BC 5000 Serisi Balya Makineleri bc 5040 bc 5040 Hb bc 5050 Hb bc 5060 bc 5070 NEW HOLLAND BC 5000 Serisi Balya Makineleri bc 5040 bc 5040 Hb bc 5050 Hb bc 5060 bc 5070 BC Serisi Haşbaysız Balya Makineleri BC 5060 BC 5070 Çeki okunun doğrudan aksa bağlanması ile daima güvenli çalışabilme

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ

İÇİNDEKİLER. Bölüm 1 GİRİŞ İÇİNDEKİLER Bölüm 1 GİRİŞ 1.1 TAŞITLAR VE SOSYAL YAŞAM... 1 1.2 TARİHSEL GELİŞİM... 1 1.2.1 Türk Otomotiv Endüstrisi... 5 1.3 TAŞITLARIN SINIFLANDIRILMASI... 8 1.4 TAŞITA ETKİYEN KUVVETLER... 9 1.5 TAŞIT

Detaylı

BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ

BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ BİR TİCARİ ARAÇ İÇİN ECE R-14 REGÜLASYONUNA UYGUN KOLTUK BAĞLANTILARININ GELİŞTİRİLMESİ Alper Arslan, Mertcan Kaptanoğlu Hexagon Studio Araç Mühendisliği Bölümü OTEKON 2010 5. Otomotiv Teknolojileri Kongresi

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı

TOBB ETÜ. MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı

TOBB ETÜ. MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı TOBB ETÜ MAK 312 MAKİNE ELEMANLARI DERSİ GÜZ DÖNEMİ Dönme Dolap Tasarımı Amaç: Eğlence merkezlerinin olmazsa olmazı dönme dolaplar, ilk olarak George Washington Gale Ferris, Jr., tarafından 1893 yılında

Detaylı

Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği. 04 Şubat 2014 İzmir

Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği. 04 Şubat 2014 İzmir Modern (Bodur) ve Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği 04 Şubat 2014 İzmir Ajanda Geleneksel Meyve Yetiştiriciliği (GMY) Modern Meyve Yetiştiriciliği (MMY) GMY ve MMY Farkları GMY Nasıl MMY Çevrilir 2 Geleneksel

Detaylı

ASKILI KONVEYÖRLER. Askılı Konveyör Detayı. Askılı Konveyör Uygulaması

ASKILI KONVEYÖRLER. Askılı Konveyör Detayı. Askılı Konveyör Uygulaması ASKILI KONVEYÖRLER Askılı Konveyör Uygulaması Askılı Konveyör Detayı Genellikle malzeme, yarı mamül ve mamüllerin boyama, kurutma ve soğutma proseslerinde kullanılmaktadırlar. Montaj hatları için tasarlanan

Detaylı

TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI

TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI BÖLÜM 14. TRANSPORT SİSTEMLERİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI 14. GİRİŞ Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD), imalatın tasarım aşamasının ayrılmaz bir parçasıdır. Genel amaçlı bir CAD sisteminde oluşturulan bir

Detaylı

Korkmaz İskele, 2005 yılında iskele-kalıp sektöründe ticari faaliyetine başlayarak, üretimini yaptığı

Korkmaz İskele, 2005 yılında iskele-kalıp sektöründe ticari faaliyetine başlayarak, üretimini yaptığı Karadeniz in Öncüsü Hakkımızda Korkmaz İskele, 2005 yılında iskele-kalıp sektöründe ticari faaliyetine başlayarak, üretimini yaptığı sistemlerin satış ve kiralamasını yapmaktadır. Korkmaz İskele, Kaliteli

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Makine Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler Makine Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler Makine Elemanları İçerik Makine elemanları nedir? Konstrüksiyon nedir? Tasarım nedir? Tasarımda dikkat edilecek hususlar ve örnekler 2 Makine

Detaylı

SİSTEM PROJELENDİRME

SİSTEM PROJELENDİRME SİSTEM PROJELENDİRME Mekaniğin (Pnömatik sistem Tasarımı ) temellerini öğreneceksiniz. PNÖMATİK SİSTEM TASARIMI Herhangi bir sistem tasarımı üç aşamada gerçekleştirilir. Bu aşamalar Senaryo çalışması Tasarım

Detaylı

SKF bu yolda ilerlerken bünyesinde servis-yağlama-sızdırmazlık platformlarınıda geliştirmiş ve bu platformlarda çalışmalarını devam ettirmektedir.

SKF bu yolda ilerlerken bünyesinde servis-yağlama-sızdırmazlık platformlarınıda geliştirmiş ve bu platformlarda çalışmalarını devam ettirmektedir. Günümüzde teknolojinin gelişimi ile birlikte endüstriyel işletmelerin eskiye oranla satınaldıkları ürünlerden beklentileride artmış ve beklentilerini en üst seviyede karşılayabilecek ürünleri tercih etmelerinin

Detaylı

MEKANİK MEYVE HASADINDA KULLANILAN BAZI SARSICI SİSTEMLER Some of The Shaker Systems Used in Mechanical Fruit Harvesting.

MEKANİK MEYVE HASADINDA KULLANILAN BAZI SARSICI SİSTEMLER Some of The Shaker Systems Used in Mechanical Fruit Harvesting. Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 582 MEKANİK MEYVE HASADINDA KULLANILAN BAZI SARSICI SİSTEMLER Some of The Shaker Systems Used in Mechanical Fruit Harvesting İbrahim GEZER 1 ÖZET Son

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

Balya Makineleri. w w w. a t e s. c o m. t r

Balya Makineleri. w w w. a t e s. c o m. t r Balya Makineleri w w w. a t e s. c o m. t r Balya Makineleri Haşbaysız Kare Balya Makinesi PK 4010 KOSTKA Agromaster Balya Makinesi buğday, arpa, yulaf ve çavdar gibi tahıl bitkilerinin hasattan sonra

Detaylı

SİLİNDİRİK BALYA BALYA. SARMA MAKİNElerİ. MAKİNElerİ PROFESYONEL OT TOPLAMA ÇAYIR BİÇME TIRMIKLARI. makineleri.

SİLİNDİRİK BALYA BALYA. SARMA MAKİNElerİ. MAKİNElerİ PROFESYONEL OT TOPLAMA ÇAYIR BİÇME TIRMIKLARI. makineleri. BALYA MAKİNElerİ SİLİNDİRİK BALYA SARMA MAKİNElerİ OT TOPLAMA TIRMIKLARI PROFESYONEL ÇAYIR BİÇME makineleri www.ates.com.tr 444 33 66 Firmamız, 1963 yılında yedek parça sektörüne toptan ve perakende cıvata

Detaylı

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ - ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ Form BTP-01 (1/) BAHAR 007-008 4/01/008 Taşıt Hareket Denklemlerinin Bilgisayar Yardımıyla Çözümü 1. Taşıta etkiyen kuvvetlerin belirlenmesi. Düz harekette taşıt hareket denklemlerinin

Detaylı

Biber Hasat Mekanizasyonu. Gökhan ERAVCI Onur ERGÜN

Biber Hasat Mekanizasyonu. Gökhan ERAVCI Onur ERGÜN Biber Hasat Mekanizasyonu Gökhan ERAVCI 20090254037 Onur ERGÜN 20100254001 Hasat Zamanı Biberlerde hasat; çeşidin erkenciliği, yetiştirme ve bakım koşullarına göre değişir. Biber, uygun büyüklüğü aldığında

Detaylı

Dr. Gökhan FİLİK* (İşletmeci-Ziraat Yüksek Mühendisi, gfilik@hotmail.com )

Dr. Gökhan FİLİK* (İşletmeci-Ziraat Yüksek Mühendisi, gfilik@hotmail.com ) GIDA ATIKLARINDAN TEKNOLOJİK İŞLEMLER İLE ALTERNATİF YEM HAMMADDESİ GERİ KAZANIMI VE HAYVAN BESLEMEDE KULLANIM OLANAKLARI Dr. Gökhan FİLİK* (İşletmeci-Ziraat Yüksek Mühendisi, gfilik@hotmail.com ) Çukurova

Detaylı

Güvenli Balya Makineleri İmalatında Gözönüne Alınacak Kriterler. Mesut Gölbaşı UTEM Antalya İmalatçı Eğitimi

Güvenli Balya Makineleri İmalatında Gözönüne Alınacak Kriterler. Mesut Gölbaşı UTEM Antalya İmalatçı Eğitimi Güvenli Balya Makineleri İmalatında Gözönüne Alınacak Kriterler Mesut Gölbaşı UTEM Antalya İmalatçı Eğitimi Ezme veya ezilme Makaslama Kesme veya koparma Dolanma veya takılma Kapma veya yakalama Daha geniş

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun

TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun . Döşemeler TAŞIYICI SİSTEM TASARIMI 1 Prof. Dr. Görün Arun 07.3 ÇELİK YAPILAR Döşeme, Stabilite Kiriş ve kolonların düktilitesi tümüyle yada kısmi basınç etkisi altındaki elemanlarının genişlik/kalınlık

Detaylı

Mekanizma Tekniği. Fatih ALİBEYOĞLU Ahmet KOYUNCU

Mekanizma Tekniği. Fatih ALİBEYOĞLU Ahmet KOYUNCU Mekanizma Tekniği Fatih ALİBEYOĞLU Ahmet KOYUNCU KİNEMATİK DİYAGRAM 2 Kinematik Diyagram, mekanizmaların uzuvlarını şekil ve ölçülerinden ziyade şematik olarak göstermeyi ve uzuvların mafsallarla bağlanabilirliğini

Detaylı

Toprak frezeleri. 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1

Toprak frezeleri. 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 15.10.2012 Prof.Dr.Rasim OKURSOY 1 Toprak frezeleri, titreşimli dipkazanlar ve kuyruk mili tırmıkları ile birlikte hareketini traktörün kuyruk milinden alarak çalışan toprak işleme aletlerindendir. Birçok

Detaylı

. TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp

. TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp 1 . TAŞIYICI SİSTEMLER Çerçeve Perde-çerçeve (boşluklu perde) Perde (boşluksuz perde) Tüp Iç içe tüp Kafes tüp Modüler tüp 2 Başlıca Taşıyıcı Yapı Elemanları Döşeme, kiriş, kolon, perde, temel 3 Çerçeve

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

CATCRANE. Güçlü tasarım departmanı sayesinde her işletmenin ihtiyaçlarına göre esnek projelerde zorlanmadan sonuca ulaşılabilmektedir.

CATCRANE. Güçlü tasarım departmanı sayesinde her işletmenin ihtiyaçlarına göre esnek projelerde zorlanmadan sonuca ulaşılabilmektedir. CATCRANE Yıllarca sahip olunan tecrübeleri artık ürüne dönüştürmüş ihtiyaç sahiplerine mühendislik ve kalite adına yeni hızlı ve kalıcı çözümler sunmayı hedeflemiş genç bir firmadır. Güçlü tasarım departmanı

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları Hassas tarım değişken oranlar ilkesiyle gerekeni, gerektiği yere, gerektiği zaman, gerektiği kadar kullanımı temel almış olan bir teknoloji olduğu için, konumsal bilgi

Detaylı

ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi

ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi ÇATI KONSTRÜKSİYONLARINDA GAZBETON UYGULAMALARI Doç.Dr.Oğuz Cem Çelik İTÜ Mimarlık Fakültesi Yapı Statiği ve Betonarme Birimi ÖZET Donatılı gazbeton çatı panellerinin çeşitli çatı taşıyıcı sistemlerinde

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

Makine Teorisi (MFGE 305) Ders Detayları

Makine Teorisi (MFGE 305) Ders Detayları Makine Teorisi (MFGE 305) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Makine Teorisi MFGE 305 Güz 2 2 0 3 4 Ön Koşul Ders(ler)i MFGE 204 - Mühendislik

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi

Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Alperen Fatih DURSUN İSG Uzman Yardımcısı İnşaat Mühendisi Güvenli İskele Projesi 2014 T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK

Detaylı

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI

KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI KAYIŞ-KASNAK MEKANİZMALARI Müh.Böl. Makina Tasarımı II Burada verilen bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. Bir milden diğerine güç ve hareket iletmek için kullanılan mekanizmalardır. Döndürülen Eleman

Detaylı

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ

BURSA TECHNICAL UNIVERSITY (BTU) 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ Makine Elemanları 2 DİŞLİ ÇARKLAR I: GİRİŞ 1 Bu bölümden elde edilecek kazanımlar Güç Ve Hareket İletim Elemanları Basit Dişli Dizileri Redüktörler Ve Vites Kutuları : Sınıflandırma Ve Kavramlar Silindirik

Detaylı

Makine Elemanları (MFGE 306) Ders Detayları

Makine Elemanları (MFGE 306) Ders Detayları Makine Elemanları (MFGE 306) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Makine Elemanları MFGE 306 Bahar 2 2 0 3 6 Ön Koşul Ders(ler)i MFGE 212 - Katı

Detaylı

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ

STATIK MUKAVEMET. Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATIK MUKAVEMET Doç. Dr. NURHAYAT DEĞİRMENCİ STATİK DENGE KOŞULLARI Yapı elemanlarının tasarımında bu elemanlarda oluşan iç kuvvetlerin dağılımının bilinmesi gerekir. Dış ve iç kuvvetlerin belirlenmesinde

Detaylı

Ürün Kodu Genişlik Yükseklik Boş Ağırlık : A22 : 2.550 mm : 3.550 mm : 2.100 ~ 2.500 kg Geometrik Hacim : 8 10-12 16 20 26.000 l. (Kamyon tipine göre) Bölme Sayısı : 1 ~ 5 (Kamyon tipine göre) Tank Kodu

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları. Çelik Izgara

Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları. Çelik Izgara Sistem Donanım Metal : Başlıca Faliyet / Üretim Konuları Çelik Izgara Sistem Donanım Ltd. Şti.,ızgara döşeme, geçit ızgara, kanal ızgara, hendek ızgara, platform ızgara ve çelik yapılar, inşaat metal kalas,

Detaylı

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları

Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Ergonomi ile Verimlilik Paneli Ergonomi Uygulamaları ile Kâr Etmenin Yolları Uludağ Üniversitesi Endüstri Müh. Böl. 13.05.2010 BURSA ERGONOMİ Çalışan ile teknik sistem arasındaki ilişkiyi inceleyen; bilimsel

Detaylı

DEPO YÖNETİMİ VE DEPO YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNEMİ

DEPO YÖNETİMİ VE DEPO YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNEMİ DEPO YÖNETİMİ VE DEPO YÖNETİM SİSTEMLERİ ÖNEMİ Depo nedir? Depo Hizmeti alan iç ve dış müşteriler için, depo tam zamanlı ve müşteri odaklı çalışan stratejik destek bir birimdir. Depo, katma değer üretilen

Detaylı

NEW HOLLAND İLAÇLAMA MAKİNALARI

NEW HOLLAND İLAÇLAMA MAKİNALARI NEW HOLLAND İLAÇLAMA MAKİNALARI SA Serisi - SP Serisi Yüksek hava debisi, üstün manevra kabiliyeti ve mükemmel ilaçlama performansı... Sağlam depo ve şasi New Holland SA serisi bağ, bahçe atomizörlerinin

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI-I (İ.Ö)

MAKİNE ELEMANLARI-I (İ.Ö) ERZURUM TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK ve MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS DOSYASI MAKİNE ELEMANLARI-I (İ.Ö) 2014-2015/GÜZ Dersin Adı Öğretim Dili DERS BİLGİ PAKETİ MAKİNE ELEMANLARI-I

Detaylı

Lamella Tekniği Kullanım Nedenleri

Lamella Tekniği Kullanım Nedenleri Lamella Teknolojisi Lamella teknolojisi, su ve atık su arıtma sistemlerinde çöktürme ve yüzdürme işlemlerinde kullanılan, 100 yıl önce mühendislik ürünü olarak bilinmesine rağmen, uygulamada ürün geliştirilememesi

Detaylı

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması

Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması 1 Hibrit ve Çelik Kablolu Köprülerin Dinamik Davranışlarının Karşılaştırılması Arş. Gör. Murat Günaydın 1 Doç. Dr. Süleyman Adanur 2 Doç. Dr. Ahmet Can Altunışık 2 Doç. Dr. Mehmet Akköse 2 1-Gümüşhane

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

Doç. Dr. Muhammet Cerit Öğretim Üyesi Makine Mühendisliği Bölümü (Mekanik Ana Bilim Dalı) Elektronik posta ( ):

Doç. Dr. Muhammet Cerit Öğretim Üyesi Makine Mühendisliği Bölümü (Mekanik Ana Bilim Dalı) Elektronik posta ( ): Tanışma ve İletişim... Doç. Dr. Muhammet Cerit Öğretim Üyesi Makine Mühendisliği Bölümü (Mekanik Ana Bilim Dalı) Elektronik posta (e-mail): mcerit@sakarya.edu.tr Öğrenci Başarısı Değerlendirme... Öğrencinin

Detaylı

Elma Hasat Makinesi Yardımı İle Elma Toplama ve İş Başarısının Belirlenmesi

Elma Hasat Makinesi Yardımı İle Elma Toplama ve İş Başarısının Belirlenmesi Elma Hasat Makinesi Yardımı İle Elma Toplama ve İş Başarısının Belirlenmesi Yusuf DİLAY, Adem ÖZAN. aramanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ARAMAN ÖZET ydilay@kmu.edu.tr Türkiye'de

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

Traktör Ön Lastikleri TR-20 TR-25 TR-300 TR-35 TR-40 TR-50. Traktör Arka Lastikleri TR-330. Radyal Traktör Lastikleri TR-110 TR-120 TR-130 TR-140

Traktör Ön Lastikleri TR-20 TR-25 TR-300 TR-35 TR-40 TR-50. Traktör Arka Lastikleri TR-330. Radyal Traktör Lastikleri TR-110 TR-120 TR-130 TR-140 Traktör Ön Lastikleri TR-20 TR-25 TR-30 TR-35 TR-40 TR-50 TR-55 TR-60 Traktör Arka Lastikleri TR-60 TR-65 TR-300 TR-330 Radyal Traktör Lastikleri TR-110 TR-120 TR-130 TR-140 Römork Lastikleri SM-160 SM-200

Detaylı

Meyva Bahçesi Tesisi

Meyva Bahçesi Tesisi Meyva Bahçesi Tesisi Meyve bahçesi tesisinde dikkate alınması -gereken koşullar 1. Yer seçimi 2. Tür ve çeşit seçimi 3. Anaç seçimi 4. Tozlanma isteğinin bilinmesi 5. Dikim sistemleri ve dikim sıklığı

Detaylı

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma

Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Kılavuz Rayları ve Emniyet Freni Mekanizmaları Üzerindeki Gerilmelere Dair Araştırma Dr. C. Erdem Đmrak 1, Said Bedir 1, Sefa Targıt 2 1 Đstanbul Teknik Üniversitesi, Makine Mühendisliği Fakültesi, Makine

Detaylı

Serdar BİROĞUL YÜKSEK LİSANS TEZİ (ELEKTRİK EĞİTİMİ) GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANKARA

Serdar BİROĞUL YÜKSEK LİSANS TEZİ (ELEKTRİK EĞİTİMİ) GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ANKARA i GENETİK ALGORİTMA YAKLAŞIMIYLA ATÖLYE ÇİZELGELEME Serdar BİROĞUL YÜKSEK LİSANS TEZİ (ELEKTRİK EĞİTİMİ) GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ OCAK 2005 ANKARA ii Serdar BİROĞUL tarafından hazırlanan

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir:

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Yükü şasi çerçevesi üzerine düzgün bir şekilde dağıtmak için Tekerlekler ve çerçeve üzerinde dik duran diğer parçalar için boşluk sağlamak amacıyla Üstyapıyı

Detaylı

STADLER. Mühendisliğin zirvesinde. Balistik ayırıcılar

STADLER. Mühendisliğin zirvesinde. Balistik ayırıcılar Mühendisliğin zirvesinde Balistik ayırıcılar Becerileri: Bir malzeme akışının etkili şekilde çeşitli bölümlere ayrılması Yuvarlanan ve ağır maddeler; örn. kaplar, plastik şişeler, taşlar, ahşap, teneke

Detaylı

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2

MAKİNA ELEMANLAR I MAK Bütün Gruplar ÖDEV 2 MAKİNA ELEMANLAR I MAK 341 - Bütün Gruplar ÖDEV 2 Şekilde çelik bir mile sıkı geçme olarak monte edilmiş dişli çark gösterilmiştir. Söz konusu bağlantının P gücünü n dönme hızında k misli emniyetle iletmesi

Detaylı

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI BORULARDA VE HİDROLİK ELEMANLARDA SÜRTÜNME KAYIPLARI DENEY FÖYÜ 1. DENEYİN AMACI Borularda

Detaylı

MÜHENDİSLİK YAPILARI ÇERÇEVELER VE MAKİNALAR

MÜHENDİSLİK YAPILARI ÇERÇEVELER VE MAKİNALAR MÜHENDİSLİK YAPILARI ÇERÇEVELER VE MAKİNALAR ÇERÇEVELER Çerçeveler kafesler gibi genellikle sabit duran taşıyıcı sistemlerdir. Bir çerçeveyi kafesten ayıran en belirgin özellik, en az bir elemanının çok

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Malzeme Seçiminin Temelleri... 1 1.1 Giriş... 2 1.2 Malzeme seçiminin önemi... 2 1.3 Malzemelerin sınıflandırılması... 3 1.4 Malzeme seçimi adımları... 5 1.5 Malzeme seçiminde dikkate

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER MAKİNE PARÇALARINI ETKİLEYEN KUVVETLER VE GERİLMELER Dış Kuvvetler : Katı cisimlere uygulanan kuvvet cismi çekmeye, basmaya, burmaya, eğilmeye yada kesilmeye zorlar. Cisimde geçici ve kalıcı şekil değişikliği

Detaylı

Bu nedenle budama, meyvecilikte karlılık oranını artırmak için yapılması gereken en önemli bakım tedbirlerindendir.

Bu nedenle budama, meyvecilikte karlılık oranını artırmak için yapılması gereken en önemli bakım tedbirlerindendir. MEYVE AĞAÇLARINDA BUDAMA Prof. Dr. Ali ÜNAL E.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü EGE ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Çiftçi Broşürü : 28 Meyve Ağaçları Neden Budanır? Meyve

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

Girdi kuvvetleri ile makinaya değişik biçimlerde uygulanan dış kuvvetler kastedilmektedir (input forces). Çıktı kuvvetleri ise elde edilen kuvvetleri

Girdi kuvvetleri ile makinaya değişik biçimlerde uygulanan dış kuvvetler kastedilmektedir (input forces). Çıktı kuvvetleri ise elde edilen kuvvetleri ÇERÇEVELER Çerçeveler kafesler gibi genellikle sabit duran taşıyıcı sistemlerdir. Bir çerçeveyi kafesten ayıran en belirgin özellik, en az bir elemanının çok kuvvet elemanı (multi force member) oluşudur.

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Yrd.Doç.Dr. Kemal ÜÇÜNCÜ Öğrenci Numarası Adı ve Soyadı SORU 1. İnsan makine sistemine ilişkin bir şema çizerek insan üzerinde etkili faktörleri gösteriniz. Duyusal işlevlerdeki bir eksiklik kontrolü nasıl etkiler, belirtiniz.

Detaylı