TÜRK EKONOMİSİNİN UZUN DÖNEM ENFLASYON ANALİZİ : BİR AMPiRiK YAKLAŞlM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRK EKONOMİSİNİN UZUN DÖNEM ENFLASYON ANALİZİ : BİR AMPiRiK YAKLAŞlM"

Transkript

1 Ekonomik yaklaşm Cilt: 4, Say: 8, 993 TÜRK EKONOMİSİNİN UZUN DÖNEM ENFLASYON ANALİZİ : BİR AMPiRiK YAKLAŞlM Kvlcm Metin I. GiRiş 2 Türkiye'de, son krk yl içinde, göreli olarak önemli üç enflasyonist dönem yaşanmştr. Bunlar; , dönemleri ile 984'ten günümüze dek süregelen dönem olarak belirlenebilir. Bu çalşma, Türkiye'deki enflasyonist süreci ampirik olarak inceleme amac gütmektedir. Çalşmada kullanlacak iktisadi yaklaşm, Surrey ( 989)'un enflasyonun açk ekonomiler için kategorik snflandrmasna dayanmaktadr. Bu yaklaşma göre enflasyon i) Saf parasalc teoriler ve ii) Dş ticaret teorileri (ithal edilmiş enflasyonu da dikkate alarak) çerçevesinde veya iii) İşgücü piyasas ve talep fazlas ile ilgili teorilerle açklanabilir. Bu iktisadi snflamaya ek olarak, biz analizimizde Türkiyede'ki kamu sektörü bütçe açğ nedeniyle ortaya çkan mali genişlemenin, enflasyonist süreç üzerindeki etkilerini de göz önüne aldk. Fakat, gerçek hayatta, yukarda sözü edilen mekanizmalar birbirlerine bağml olup, bir teorinin enflasyonla ilgili açklamalarn diğer teorinin açklamalarndan ayrt etmek oldukça güç olmaktadr. Bu güçlüğü göz önüne alarak, biz geniş bir parametrizasyon ile genel bir makro model çerçevesinde, her bir sektörden gelen enflasyonist etkileri aşağdaki eşitlikte gösterdik. LogP = ~o + ~Z + ~ 2 ogm + ~ 3 PPP + ~ 4 (R 0 - Rw) () Z = ~\ F + ö 2 M (2) burada logp enflasyon orann, logm parasal büyüme hzn, F mali politika değişkenini, Z talep fazlasn ve PPP satn alma gücü paritesini gös- () Öğretim Görevlisi, Bilkent Üniversitesi (2) Bu pl:;;ma, yazarn "An Integraleel Analysis of Turkish Intlation" adl makalesinin ilk bölümüne dayanmaktadr 97

2 Kvlcm METİN termektedir. Satn olma gücü paritesi, PPP, "tek fiyat kanununa dayanarak, mal piyasasnda serbest ticaret varken, ülkeler arasndaki mal fiyatlarnn farkllaşmas mal arbitraj ile yok edilir", der. Satn alma gücü paritesi, PPP == PD - P w - e şeklinde olup, burada PD, P w' logantmik olarak yurtiçi ve dünya fiyatlarn, e ise yine logantmik olarak döviz kurunu gösterir. Böylece, ülkeler arasnda fiyatlarn eşitlenmesi, yürürlükte olan döviz kuru rejimine bağldr. Tek fiyat kanunu, finansal aktiflere de uygulanabilir ve bu yolla ülkeleraras faiz hadlerinin eşitliği sağlanr. Literatürde, bu, 'örtülü olmayan faiz hadleri paritesi' (Uncovered Interest Rate Parity, (UIP)) olarak bilinir ve aşağdaki eşitlikle ifade edilir. UIP == RD - Rw - e Burada Bu ve Rw, nominal yurtiçi ve dünya faiz hadlerini ifade eder. Bu ilişki () nolu eşitlikte gözlenen faiz hadleri fark (RD - Rw) olarak yer almştr ve yurtiçi enflasyon orann pozitif olarak etkiler (~ 4 >0). Genelde, enflasyon bir ekonomide, mal, para, mali, işgücü ve dş ticaret piyasalarndaki talep fazlas yüzünden ortaya çkar. Teorik olarak, bu ksmi sektörel talep fazlalar enflasyonu belirler. Fakat, ampirik çalşmalarda, bu sektörel talep fazlalarn temsil etmek üzere uygun değişkenler bulmak kolay değildir. Son yllarda, ampirik ekonometrik araştrmalar co-integration(3) adyla bilinen yeni bir alanda yoğunlaşt. Co-integration, durağan olmayan (non-stationary) değişkenler arasndaki durağan (stationary) uzun dönemli ilişkiyi tanmlar(4) (bknz. Engle ve Granger (987)) ve ayn zamanda ekonomideki talep fazlas için de uygun bir ölçüt (proxy) oluşturur. (3) Çal:;;ma boyunca baz yeni ekonometrik terminolojiyi Türkçele:;;tirmekte zorluk çektik. Yanlş bir anlamaya yol açmamak için de Türkçeleştirmedik ve Ingilizcesini kullanmak zounda kaldk. (4) GBnelde iktisadi seriler durağ"an değillerdir. Bu serileri durağan hale getitmek için fark alma işlemi uygulanmaldr. Ömeğin, eğer durağan olmayan bir serinin "k" defa fark alnrsa, ve bu i:;;lem sonucunda hu seri durağan hale gelirse, hu seriye I (k) (integrated o der k), k'nc dereceden fark alnmş seri denir. Seri durağan hale geldiğinde bu seri I (O) dr. Genelde iktisadi seriler I () veya I (2) özelliğindedir (örneğin fiyatlar genel seviyesi Türkiye'de I (2) iken enflasyon oran da I () dir (fazla bilgi için bknz. Metin ( 992a)). Co-integration, teknik olarak ayn fark dereceüne (ömeğin I ()) sahip değişkenlerin, doğrusal kombinasyonlar :,;onucunda, durağan I (O) ilişkilere dönüşmesidir (Bu konuda hilgi için hknz. Oxford Bulletin of Economics nnd Statistics, özel Co-integration saylar, lhi Hi vol ve ~m2 vol. 54-3). 98

3 Ekonomik Yaklaşm Çalşmann izleyen bölümlerinde, co-integration analizi kullanlarak, Türkiye'de enflasyon, ampirik olarak incelenecektir (5). Çalşmann izleyen bölümlerinin organizasyonu şöyledir. II. bölümde analize konu olan dönemdeki Türk ekonomisindeki gelişmeler özetlenmiştir. III. bölümde çalşmada kullanlan ekonometrik yöntem tanmlanmştr. IV. bölümde bireysel sektörlerin - para, mali, işgücü ve dş ticaret - enflasyona katklar, birer alt bölüm olarak incelenmiştir. V. bölümde sonuçlar özetlenmiştir. II. Ekonomik Gelişmeler Türk ekonomisi, önce 950'lerin ikinci yars, daha sonra da 970'lerde, hzl enflasyon ve düşük büyüme hzlaryla karş karşya kalmştr. Ekonomideki dengesizlik ve darboğazlarn ana nedeni, büyüyen kamu sektörü açklar, bu açklar finanse edebilmek için aşr kredi kullanm - özellikle tarm sektörünü finanse eden krediler - büyük yatrm değerlenmiş dö programlarnn finansmannn giderek zorlaşmas ve aşr viz kurudur. 970'de önemli sonuçlar doğuran bir ekonomik paket çerçevesinde Türk liras devalüe edildi. Fakat hemen 970'lerin başlarnda, hem dünya mal fiyatlarnn, hem de petrol fiyatlarnn artş göstermesi, döviz kurunun aşr değerlenmesine neden oldu. Bu dönemde enflasyon, ekonomik sürecin bir parças olarak, cari işlemler açğyla birlikte geldi. Cari işlemler açğmn yannda kamu sektörü açklar da 970'lerin ilk yarsndan itibaren artan bir trend izledi (bknz. grafik, merkezi hükümet bütçe açğnn, (G-T), - kamu iktisadi teşebbüsleri açklar hariç - para bazna, H, oran (( G-T ) H). 970'lerin sonuna gelindiğinde, Türk ekonomisi, ödemeler dengesi güçlükleri ve enflasyonla birlikte gelen derin bir krize girdi (bknz. grafik 2, tüketici fiyatlar enflasyonu, (2) nolu grafikden enflasyonist dönemler açklkla izlenebilmektedir). 978'lere dek hemen hemen stabil kalan parann ortalama elde tutulma oran (M/PY), iki rakaml yüksek enflasyonun etkisiyle yaklaşk % 70 düşüş göstermiştir (bknz. grafik 3). Ocak 980 kararlar ile, liberal istikrar politikalar yürürlüğe konmuş ve ekonomi ihracata yönelik kalknma stratejisi ve piyasa güçlerinin (5) Ampirik çal~malar için bknz. Johansen (~8:), Johansen ve Juselius (990, 99), Juselius (~89, 99la, UHilh). 99

4 G-T/H = Jiolld. 2Y:J.Hl0 -.lyu -.. j. ~ -. 95Y 9:,:; '!6.. <,;:,. l_ ~----~----~ --- _J <J7:o 9Hiol <Jij~ 99lol GRAFiK olcpit.800.6yo.59! luid.mm -. UUl -.z L---L ----J..!. 9:i2 l9:i6 9ilol <j(,'l i,... J ~-----L,_.. J! l9fi!! ''7. 97fi 9!llol <JH'l 9!! GRAFiK 2 00

5 a-p-y = L--":-::-=-:L-~'":-::~' , t. -- ~. _.- ---~ >4 'If>:; J 97Q J n s J 9H!!<JR :. 999 GRAFİK 3 oletl$ = :;o.30.HI L.. L_ l'lf-'l '; l'hh!!...,..._ 9!4 t'-8! GRAFiK 4 0

6 R. c.uo.:uy.-tm. :n~.zm.hi "----~ ' ly~u 9~~ l~hy _ l'!h:l 9"/(i en:. J.. l9!jy '----~... - I'IH:i GRAFiK 5 02

7 Kvlcm METİN liberalleşmesi ile, yeni bir uyum sürecine girmiştir. Programda, fiyat şoklar yannda, para, maliye, gelir politikalarna da yer verilmiştir. Programn bir parças olarak önemli bir devalüasyon yaplmş ve daha sonra da esnek döviz kuru politikasma geçilmiştir (bknz. grafik 4, bu grafikden üç önemli devalüasyon, sabit ve esnek kur politikasnn uygulandğ dönemler açkça görülmektedir). 980'lerde ayrca yeni bir faiz politikas yürürlüğe kondu. Faiz hadleri serbetlik kazand ve enflasyonun üzerinde seyretmesine izin verildi (grafik 5 Merkez Bankas iskonto oranlarn göstermektedir. Bu oran 980'lere dek hemen hemen sabit ve enflasyonun çok gerisinde iken, 980'li yllarda enflasyon oranm yakalamş ve baz dönemlerde pozitif reel faizlere ulaşlmştr). 980 İstikrar Paketinin uygulanmas sonucunda, reel para balanslar kslmş, bu nedenle ekonomide geçici bir durgunluk yaşanmş ve bunun sonucunda da, üç basamakl enflasyon rakam önce %35'e, daha sonra 983'un sonunda % 25'ere düşmüştür. Fakat 984'ten sonra enflasyon tekrar artş göstermiş, 980'lerin ikinci yarsndan günümüze kadar neredeyse % 60'larda stabil hale gelen bir enflasyonist dönem başlamştr. geliştirilen III. Ekonometrik Metodoloj i Bu bölümde, çalşmada k ullandğmz, Johansen ( 988) tarafndan çoklu co-integration metodunu özetleyeceğiz. Modelde, xt Nxl boyutlu bir zaman serisi vektörü olup şeklinde ifade edilir. Burada c sabit terimi, Qt ise dcterninistik kukla değişkenleri - trend ve mevsimlik kukla değişkenleri - temsil ediyor. ifadesi ise, gecikme işlemeisi L'nin matriks polinomudur. vt ise ortalmnas sfr varyans n olan, normal dağlna sahip, sabit varyansl, serisel olarak korclasyonsuz hata terimidir. 03

8 Ekonomik Yaklaşm Vektör otoregresyon (vector autoregression), V AR, modelini kullanarak bütün değişkenleri (xt 'leri) kendi geçmiş değerlei ve deterministik değişkenler üzerine koşullandrarak ifade etmek mümkündür. D (xt x't-l Q.~). Burada, x't- = (xl' x2, xt-). İşte Johansen (988) tarafndan önerilen çoklu co-integration, temelde VAR modelinde direkt olarak co-integration'in belirlenmesine dayanr. Johansen'in modelini yeniden parametrik olarak yazarsak olup, p- Dx = - l: t.dxt. + txt. L + c + t + dq + Et (4) t = i burada t. = - (IN + l: A.) ve t = - (I + l: A.) hata terimi Et (t=l,..., T) p J N = = p boyutlu bağmsz, ortalamas sfr, varyans l: olan, durağan (stationary) gaussian değişkenlerdir. t matriksinin rank, r, durağan değişken (xt) saysn belirler. 7t=aW olup, uzun dönem tepki matciksini ifade eder. Burada a ve p matriksleri Nxr boyutlu olup, N değişken saysn, r ise co-integrated vektör saysn gösterir. p matrisi katsay rnatriksidir, a matriksinin elernanlan ise, her bir co-integrating vektörünün parametrelerine ilişkin ağrlklar verir. p matriksi, (5) nolu eşitlikle, r sayda en büyük istatistiki olarak anlaml eigen değerlerin oluşturduğu, eigen vektörler tarafndan tahmin edilir. [.skk- sk s -s k = o (5) o 00 o burada S 00, Dxt 'nin Dxt-l,... Dxt-k+, üzerine regresyonundan elde edilen artk moment matriksi; Skk' xt-k'nin D\-k+l üzerine regresyonundan elde edilen artk moment matriksi olup; Sok ise çapraz ürün moment matriksidir. Eigen değerler (~'ler) kullanlarak, cointegrating vektör says logolabilirlik oran test istatistiği ( 6) yardmyla test edilir. p " -Tl: In (-J.l.) (6) r+l Bu istatistiğe trace testi denir. Burada~,...,Jl, p-r sayda en kür+ p çük eigen değerleridir. Ayrca maximal eigen değer testi (MED) adndaki ikinci bir test ise, yine logolabilirlik testine (-T ln 0-P-.) dayanr ve r sayda co-integrating vektörün r+ I saydaki altematif karşsnda test edilmesidir (fazla bilgi için bknz. Jo- 04

9 Kvlcm METİN hansen (988), Johansen ve Jusclius (990)). Şimdi yukarda özetlenneye çal~lan ckonornctrik yöntemi kullanarak ampirik modelimizi incelemeye ba~layacağz. IV. Uzun Diinem Sektürcl Entlasyon Analizi Bu bölümün ana <:unac, ds ticaret isoücü ve kanu-için gcrçeklcstirrnektcdir ':> ' ':>C ':> uzun dönem cnnasyon tahminlerini her sektör-para, IV.. Para Sektüründe Enflasyon lüçer Aylk Verilerle] Bu alt bölünün mnac, 949 (4) (4) dünemindeki para politikmmun enflasyonist etkilerini icclemektir. Biz, reel para talebi ilc ilgili dcği~kcn seti-reel gayri safi milli hwala, cnnasyon ve faiz hadleri - arasndaki uzun dönem ili~kidcn yola çkarak enflasyonu belirlemeye çal~tk. Analizde kullanm dcği~kcnlcr ve bunlara ili~kin veriler ~öyle özetlenebilir. M, nominal para talebi Ml (dar tanm; dolaşmdaki para miktar + vadesiz mevduatlar), Gnpd, gayri safi milli hasla detlatörü, Y sabit fiyatlarla (980) GSMH, R ise Merkez Bankas nominal iskonto oranlardr. GSMH ve GSMH dctlatörü, üçer aylk seriler halinde mevcut olmadğndan, bu seriler tarafmzdan Fcmandcz (98l)'dc ünerilen yöntem kullanlarak türetilmiştir (Bknz. Metin (992a) s ). Daha sonra her bir dcği~kcnin dört döncmlik gccikmclcri, sabit tcrirn ve trend değişkeni de dikkate almu ak bir V AR modeli kuruldu (bknz. (5) nolu denklem) ve Johansen metodu kullanl<mk tahmin edildi (Bknz. tablo ).(6) Analizde D, değişken Ierin birici derece f:u klarn (x (xt-l), L ise değişkenierin logari tmalarn ifade etnektedir. Tablo de sra.;yla cigcn değerleri, tracc (-T. Log O-Ili)), ve maximal eigen değer (MED) test (-T.l:Log 0-!li)), değerleri, ~ ve a matrikslcri verilmiştir. -Icn trace hem de MED testine göre, iki co-intcgraling vckwr olduğu saptanmştr (Test değerlerinin kritik değerlei için bknz..tohmscn ve Juselius (990)). W mat iksinin birinci sras bir uzun dönem reel para talebi ili~kisidir. L(Ml/P) =- 0. DLgnpd LrY -.0 LR Gerçekten, bu ili~ki, yüksek gelir esnekliği katsaysna (2.9) rağmen iyi tamml:mm~ bir pma talebi ili~kisi gürüünüdcdir. İkinci co-itcgration ili~kisi ise, ~ (6) Co-integration analizi David Ilclry'nin P\-FIML'i ve Jurger D()()rik'i yeni PC-FIML'i kullanlarak gerçekle.ştiri lişj r. 05

10 \ \ Ekonomik Yo.klo.şm matriksinin birinci ve ikinci sralarnn ycnü.len normalleştirilmesi sonucunda (~ 22 (~ + (~ 2 +.6)) uygu larak, elde edilir ve buradan enflasyon denklemi yazla~ bilir. DLgnpd =.6 LrY +.llr. Bu ilişki, entasyonun gelir etrafnda durağan olduğunu göstenncktedir (İngiliz ekonomisi üzerine benzer bulgular için bknz. Hendry ve Mizon (990)). a matciksine göre : birinci kolonda, birinci co~integrating vektörünün ana etkisi L(Ml/P) değişkeni üzerinedir. a'nn ikinci kolonunda, enflasyondan faiz badleri üzerine bir etki ortaya çkmştr. Özetle, reel para talebi; enflasyon, faiz hadleri ve gelir tarafndan belirlenmiş, enflasyon ise gelirdeki değişimlerden etkilenmiştir. Tablo l : Para Sektöründe Enflasyon : 949 (4) (4) cigen değer J..Lİ ~ T. Log (-J..Li) ~ T.ILog( -J..Li) Standartlaştrlmş (pt) eigen vckti.irleri Değişkenler L(M/P) Dlgnpd LrY L(M/P) Dlgnpd LR Standartlaştnlmş a. katsaylar Değişkenler L(M/P) Dlgnpd L(MIP) ~ Dlgnpd LrY LR V. 2. Kamu Sektiirü Enflasyonu (Yllk Verilerle) Bu alt bölümde, enflasyon ile kamu sektörü bütçe açğ ilişkisi incelenmiştir. llişkinin dayandğ temel tikir, hzl parasal büyümenin enasyonu yarattğ, vergi gelirlerinin toplanmasndaki gecikmeterin (ve dolaysyla vergi tabannn a~un~l'-ann) 06

11 ş m Kvlcm METlN.. ~: z :la- tkileri ve ve harcmnalan.laki hzl art~n k:mm sektörü açğna yol açtğ yünündcdir. Kmnu sektörü açğnn p:m arlndaki :.u t~i<u la finanse edilmesi ise, entl:.l'\yonu daha da artnnaktadr. Bu analiz, genelde k:.unu finansnan (Public Finance) yakla~mna dayanr (daha detayl bilgi için bknz. Phelps (9'73), Anand ve van Wijnbergen (989) Rodrik (990), Sindair (989)). Uzun dönem co-integration analizinde, kmnu sektörü bütçe açğ ve cnnasyon arasndaki ilişkiyi incelemek üzere dört değişken-para baznn GSMH'ya oran (H/Y), reel GSMH'nin büyüme hz (DLrY), cnnasyon (DcpiT) ve merkezi hükümet bütçe açğnn para bazna oran ((G-T)/H)- kulhuuld. Analiz yllk verilere dayandrldğnd<n, bu kez V AR modeli, her bir değişkenin iki döncmlik gccikncleri, sa h it ve trend değişkeni de göz önüne alnarak kuruldu ve tahmin edildi (bknz. tablo 2). Trace ve MED istatistikleri, yanlzca bir co-integrating vcctor bulunduğunu gösterdi. W matriksinin birinci sr:.l-;, yanlzca enflasyon ilişkisi olar:.k yorumlmabildi. Bu denklem ne ((G-T)/H), ne de L(I-/Y) ilişkisi şeklinde yoruml<nabildi, zira ilişkilerin yönü beklentilere uymmnaktayd. ~'nin biri ci sml'i DLcpiT = 2.7 (G-T) H DLrY +. L(H/Y) z2.7 (((G-T) H) - DLrY) + L(H/Y) şeklinde ifade edilir. Bu eşitlik bize, entasyonun uzun dönemde kmnu sektörü açklarnn para bazna oran ile, ekonominin reel büyüme hz arasndaki fark tarafndan ((G-D /H) - DLrY) ve ekonominin monetize olmas ile L(H/Y) tarafndan belirlendiğini ortaya koymaktadr. Tablo 2 : Kamu Sektörü Açğ : 95-9H6 eigen değer ~i -T.Log(l-~i) -T.I.Log(l-~i) H H5H H05( 57.H<N 03 Dcği~kcnlcr Standartlaştrlnş DLcpiT (W) eigen vektörleri L(II/Y) D LrY G-T/ ) Sra

12 r \ Ekonomik Yaklaşm standartlaştrlmş a katsaylar Değişkenler DLcpiT L(H/Y) DLry G-Till Kolon V. 3. Dş Ticaret Sektöründe Enflasyon Belirlenmesi (Yllk Verilerle) B u alt bölümde, dş ticaret sektöiinde, enflasyonun uzun dönemde belirlenmesi, satn alma gücü paritesi (PPP) ve yurtiçi ve yurtdş faiz oranlar arasndaki farka (UIP) dayandnlarak açklannaya çalşlmştr. Geleneksel olarak, Türkiyenin önemli ticaret ilişkisi oldu~u ülkeler, OECD ülkeleri, AT ülkeleri, ABD, Japonya ve di~cr endüstrileşmiş ülkelerdir. Bu nedenle, biz dş ticarette ülkemiz üzerine etkilerini temsil etmek üzere, sanayileşmiş ülkelerin verilerini kullandk. Veriler şöyle özetlenebilir; CpiT=Türk tüketici fyatlar endeksi (980=00); etl/$ =L dolar döviz kuru (980=00); UStbr=ABD hazine bonosu faiz haddi. Epiic = sanayileşmiş ülkelerin tüketici fiyat endeksi (990=00); Rtd = Türkiyede yllk mevduat faizi. İncelenen dönem dönemini kapsamaktadr. Bu dönemde Türk ekonomisi, üç devalüasyon yaşayp, sabit döviz kurundan esnek döviz kuru sistemine geçmiştir. Daha önceki sektörlerde uygulad~mz gibi, buruda da PPP ve UIP ilişkisini göz önüne alarak, iki dönem gecikncli bir V AR modeli kurduk. De~işkenlerimiz, LcpiT, Lcpiic, LeTL$, Rtd, UStbr, sabit ve trenddir. Modelin tahmini ise tablo J'de verilmiştir. Hedef parcunetrc seti ise (, -, -,, -) şeklindedir (bu konuda fazla bilgi için bknz. Juselius (99a)). Trace ve MED testine göre, sadece bir cointegrating vector bulunabilmiştir. matriksinin birinci sras W! \ (LcpiT =.6 Lcpiic +.7LcTL$) parametlerinin işaretleri dikkate alnd~nda bcklentimizi doğrulamakta, fakat parametrelerin büyüklüğü (, -, -) şeklindeki beklentiyi yerine getirememektedir. Ayrca UIP veya faiz hadleri farkna ilişkin bir bulguya rastlannamşur. Ksaca, bu analizden Türkiye'de enflasyonun, dş ticaret sektöründe PPP ve UIP ilişkileri ile açklanamadğ ortaya çkmaktadr. 08

13 Kvlcm METİN Tablo 3 : Dş Ticaret Scktiiründc Enflasyon : eigen değer J.lİ -T.Log(-J.li) -T.I:Log( -J.li) l.66r X !- a Standartlaşhnlnuş CW) eigcn vektiirleri Değişkenler LcpiT Lcpiic Le Rtd USttR Sra z Sra = Standartlaştmlnuş a kal'iaydar Değişkenler kolon kolon2 LcpiT Lcpiic Le Rtd listtr Modelin, hedetenen reel ücreti iyi tahmin edebilmesi için i~gücü verimliliği değişkenini içermesi gerekmektedir (bknz. Beckerman ve.tenkinson (986a)). İşgücü verimliliği, logaritmik olarak şöyle tanmlanabilir, LLp=L(Ymr/MEmp), burada Ynr reel imalat sanayii üretimini MEmp ise, imalat s:mayiinde istihd<un edilen kaytl V. 4. İşgücü Piyasasnda Entlasyon (Yllk Veriler Kullanlarak) B u son alt bölümde, reel ücretlerle fiyatlar arasndaki ili~ki () dönemi çn incelenmi~tir. Sistem içinde kullmulan deği~ken setine ilişkin veriler, B ulutay (990) ve Uygur (990) ilim alnm~, bir ksm ise tarafmziliu türetilni~tir. Analizde kullanlan veriler ~unlardr. L W = Ortalama yllk ücret (TL/yl), LrW=reel ücretler (LW-Lmwpi), burada Lmwpi imalat smayinde toptan!iyat endeksidir. i~gücü miktarn göstermektedir. Unemp ise toplcun i~siz saysdr. Ücretleri ve fiyatm nodellqtirirken, çalş~mlarn y<l~<un maliyeti ilc, imalat 09

14 Ekonomik Yaklaşm sanayi sektöründeki endüstriyel firmalarn ddc ettikleri riyatlm arasndaki ili;ki: i (wed ge) değişkeni ilc gösterdik (daha fazla bilgi için bknz. Nickeli (I <l)-\.f) VI..' Layard ve Nickeli (986)). Wedge, Lcpi-Lmwpi ol;mtk tamlar. D<iylcce deği~kc setimizin-reel ücrellcr, cnasyon, wcdgc, işgücü verimliliği ve işsizlik düzeyielemanlar tanmlaunş olmaktadr (hu konudaki teorik ve ::unpirik çalşnalar için bknz. Lay::u d ve Nickcil (986), Ilall (986, 989) Hall ve Henry (987), Jcnkinson (986), Bcckerman ve Jcnkinson (986a, 986b), Clcments ve Mizon (99) ve Jusclius (99b)). Bu değişkenleri göz öiine almak ekonomik yönden anlaml bir ilişki şöyle yazlabilir : LrW = adlmwpi + LLp -~LUnemp + fwedge. Buradan hareketle beklenen hedef ilişki ise, (, a,, -~. r) şeklinde l<mmhmahilir (bknz. Layard ve Nickeli (986)). Hedef reel ücret ilişkisini ekonomik olar<k anl::unl biçimde yorumlayabilmek için baz tanmsal kstlar getirmeliyiz. Örneğin, ()nceki hedef reel ücret ilişkisini yeniden par<unetrik olm ::k yazalm, (LrW-LLp) = f [(-) LUnemp, (+) DLmwpi, (+) Wedgc] Bu ksta göre reel ücretlcr, işgücü verimliliği kadar artn<ktadr. Böylece işgücü verimliliğine göre uyarlanmş reel ücrctler, negatif olarak işsizlik düzeyi, pozitif olm ak da cnnasyon ve wedgc t. afndan belirlenecektir. j t j t. Hedef ilişki, ayrca bir işsizlik fonksiyonu olarak da yorumlanabilir. LUncmp=h [ (+) (LrW-LLp), (-) (DLmwpi)]. Bu durumda i~sizlik düzeyi, cnla."iyon, i~gücü verimliliğine göre uym l<mm~ reel ücretler tmafnd;m belirlenecektir. Bütün bu teorik açkl<unalar çerçevesinde, iki dünem gecikmcli deği~kcnlcrlc sabit ve trend uc göz önünde tutulank model tablo 4 de verildiği gibi tahmin edilni~tir. Hem trace, hem de MED istatistikleri, iki tane co-intcgrating vektör olduğunu göstcnnektedir. Oysa veri saysnn (N) azlğ ve deği~ken saysnn (k) çokluğunu dikkate alarak, eigen değerleri T-k ilc yeniden <Hçcklcndirildiğindc, yanlzca bir vektör olduğu ortaya çkmaktadr. Ekonomik olarak anlmnl tck co-intcgrating vcktörü, ~ matriksinin bir ve ikinci satrlar yeniden nonnallcştirilerck elde edilen i~sizlik dcnklemidir. LUnemp =.5LrW -.75LLp +.76DLmwpi +.23 L(cpi/mwpi) Bu ili~kiye göre, işsizlik düzeyi pozitif olar<k reel ücretlcr, cna."iyon ve wedge, negatif ohm:k da işgücü verimliliği tmafnd<m bclirlemniştir. 0

15 m Kvlcm METİN \ a n - m n c t Tablo 4 : İşgücü Jliyasastda Enflasyon : eigen Değer.ti -T.Log(l-.ti) -LL Log( -.ti) -(T-k). ILog(-.ti) ~W Standartlaşhrlmş (P') eigcn vektörleri Değişkenler LUnemp LrW LLp DLwpi L(cpi/mwpi) Sra l Sra Standartlaştrlnş a katsaylar Değişkenler kolon kolon 2 LUnemp.M~ LrW.O LLp DLwpi L(cpi/nwpi).os lll

16 r Ekonomik Ynkluşn V. SONUÇ Bu çalşm:mn mnac, çoklu co-integration metodunu kullanarak Türk ekonomisi için entasyonu, sektörel bazda incelenektir. Tahmin edilen model, uzun dönemli statik bir analize dayannaktadr (ksa dönem dinmnik ::maliz için bknz. Metin 992b). Analiz sonucunda şu bulgular elde edilmiştir. i) reel para bahmslan ile enflasyon arasnda ilişki verilerle desteklcnmiş, ayrca enflasyonun gelirdeki değişmelere karş duyarl olduğu ortaya çkmştr. ii) K::unu sektöründe enilasyon, uygun biçimde ölçcklendirilmiş kmnu sektörü açğ ((G-T)/H)-DLrY) ve ekonominin monetizasyonu L(H/Y) tmafndan belirlenmiştir. Dolaysyla cnnasyon ile kt:unu sektörü bütçe açğ arasndaki iktisadi ilişki verilerle desteklenmiştir. iii) Dş ticaret sektöiinün cnllasyona katks PPP ve {TIP ilişkileri kullanlarak açklanmaya çalşlmştr. Fakat her iki ilişki de vcrilcrce yeterince desteklenmemiştir. Yanlzca PPP ilişkisi zayf bir kabul günnüştür. iv) İşgücü piyasasnda, ekonomik olarak ::nlaml reel ücret ve cnnasyon ilişkisine rastlanmamştr. B unun yerine işsizlik düzeyi ilc ilgili <ml<unl bir co-integration vektörü bulunmuştur. Dolaysyla, işgücü piy<l'i<l<indan enflasyon üzerine herhangi bir etki gelmemektedir. i j i! 2

17 m Kvlcm METlN Başvurulan Kaynaklar : J- )- I- - ü Anand. R, ve van Wijnbergen, S.(l989),"nflation and the Financing of Government Expenditure: an Introductory Analysis with an Application to Turkey "The World Bank Economic Review, vol.3, No., 7-38, The International Bank for Reconstruction and Development, bc WorldBank. Beckerman, W. ve Jenkinson, T.(986a)," What Stopped the Inflation? Unemployment or Comrnodity Prices?" The Economic Journal, 96, Beckernan, W. ve Jenkinson, T.(l986b)," How Rigid are Wages Anyway?"in Beckerman, W.(Ed.), Wage Rigidity, Uncmploymcnt and Macr(){.'Conomic Policy, London, Duckworth Bulutay, T. (990), "Labour Market Information System in Turkey", Chapter 3 of Report on Employment in Turkey, Mimeographed, Ankara, ILO Clements, M.P. ve Mizon, G.E. (990), "Enpirical Analysis of Macroccononic Time Series :VAR and Structural Models" European Econumic Review, Vol. 35, No.4, Engle, R.F. ve Hendry, D.F. ve Richard,.T-F (983), "Exogeneity", Econometrica, Vol. 5, Engle, R.F. ve Granger, C.W..J. (987), "Cointcgration and Error Correction : representation, estination and testing", Economctrica, Vol.50, 9X7-0mc Fernandez, R.B. (98)" A Mcthodological Note on the Estination of Tine Series", Revicw of Economics and Statistics, 53, Hall, S.G. (986), "An Application of the Granger and Engle two-step Estination Procedure to United King do m Agğregate W age Data", Oxford Bulletin of Economics and Statistics, Vol. 48, No.3, Hall, S.G. (989) "Maximum Likelihood Estination of Cointegrating Vcctors : An Example of The Johansen Procedure", Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 5,2 Hall, S.G. ve Henry, S.G.B. (987), "Wage Models", NIESR Econonic Review, February. Hcffernan, S ve Sinclair, P..J.N (l~no), Modern International Economics, Ba-;il Blackwell, Oxford. Hendry, D. F. ve Mizon, G. E. (990), "Evaluating Dynanü.: Econumetric Models by Enconpassing the VAR", in P.C.B. Phillips and V.B.Hall (eds.), Modcls, Mcthods and Applications Essays in Honor of Rex Bergstrom. 3

18 \ \ Ekonomik Yaklaşm Hylleberg, S. ve Mizon, G.E. (LIJ~9), "Cointcgration ad Error Corrcction Mcchanism", The Economic Journal, Vnl.9J, (Cufcrcncc ln9), 3-25 Jcnkinson, T..J. (986), "Tcsting Nco-classi~al Thcorics of Lahour Dcnand: An Application of Cointcgration Tcdmiqucs", Oxford Bu Iletin of Econnmics and Statistics, 48,3, Johansen, Johansen, S. ( 988), "Statistical Analysis of Cointegration Vectors", Journal of Economic Dynamics and Control, 2, S. (990), "Estimalion and Hypothesis Testing of Cointegration Vcclors in Gaussian Veetar Autoregressivc Modcls, Economctrlca'da yaynlanacak Johansen, Johansen, S. ve Jusellius, K. (990), "Maximum likclihood Estimation and Inference on cointegration with applications to the Demand for Mocy", Oxford Bullctin of Economks and Statistics, 52, S. ve Jusclius, K. (99), "Testing Structural Hypothesis ina Multivariate Cointegration Analysis of the PPP and UIP for UK, Institute of Mathenatical Statistics Discussion Paper, University of Copcnhagen. Juselius, K. (989), "Stationary Disequilibrium Processcs in the Danish Money Market, An Application of ML Cointegration" Institute of Econnnics, University of Copenhagen Discussion Papcr. Juselius, K. (990a), "Manual to Cointcgration Analysis of Time Series CATs n RATs, Insitute of Economics, University of Copcnhagen, Minco \ Juselius, K. (990h) "Cointegration Analysis in a VAR model wilh Detcrministic and Stochaslic Trend; An Application to the Purchasing Power parity and Uncovered Interest Rate Parity Between Deunark and Gcrnany" Institute of Economics, University of Copehagen, minco Juselius, K. (99la) Long-run Relations in a Well Defincd Statistical Model for the Data Generating Process: Cointegration Analysis of the PPP and ltip Relations Between Denmark and Gcrnany, in Gruchcr, J(ed.) Economctrlc dt.'cision Modcls: New methods of Modeliing and Applications, Springer Verlag. Juselius, K. ( 99 b) "Donestic and Foreign Effects on Prices in an O pc n Econony" Journal of Policy Modelling de yaymlanacak Layard,R. ve Nickcll, S. (986), "Unenployment in Britain" Economica, Vol.53, Spccial Issue On Unemploynen, Metin, K. (992a), The Analysis of Intation : The Casc of Turkey ( ), Baslnan~ Doktora tezi, Oxford Üniversitesi 4

19 Mvycl METİN Metin, K. (992h), "An Intcgratcd Aalysis of Turkish Inflalion" Oxford Bullctin of Econonics and Statistics, Editorlar kurulanda incelcnnektcdir. Nickell, S..l. (982), "The Detenninats of Equilibrium Unenploymcnt in Britain", Econonic Journal, 92, Nickell, S..l. (984), "The Modeling of Wages and Employnent in D.F. Iledry ve Wallis K.F., (Eds.), Economctrics and Quantitativc Economics, Basil Blackwell Phelps, E. ( 973) "lnflation and the Theory of Puhlic finance", Swt.'<lish Journal of Econonics, 75,67-82 Rodrik, D. (990), "Prenature Liberalizatio, Incomplcte Stalilization: The Özal Decade in Turkey", J.F. Kennedy School of Governcnt, Harvard University, Cambridge, Minco. Sinclair, P. J.N (989)," Is Fiscal Expasion Inflationary?" Applied Ecunomics Discussion Papcr Series, No. 64, Institute of Economics and Statistics, Oxford Surrcy, M..J.C. (989), "Moncy, Conunodity Prices and lntation: Somc Simplc Tests", Oxford Bullctin of.econonics and Statistics, Vol. 5, No Uygur, E. (990), "Policy, Productivity, Growth and Employnent in Turkey, , and Prospect-; for the 990s", ILO MIES Docuncnt No:IJ0/4 5

CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if)

CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if) EKONOMIK Y AKLAŞIM 93 CAGAN'IN PARA TALEBi MODELi VE UYUMLU (AD APT if) BEKLEYiŞLERiN TESTi: TÜRKiYE ÖRNEGi I. Giriş K1vdCJm Metin İlker Muslu Cagan (1956) para talebi fonksiyonunu tanırularken enflasyonist

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi

Türkiye de Tarımsal Üretim ile Tarımsal Kredi Kullanımı Arasındaki Nedensellik İlişkisi Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 4(1): 67-72, 2014 Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Iğdır University Journal

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ

DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ UZUN DÖNEMLİ NEDENSELLİK ANALİZİ: 2000-2013 DÖNEMİ İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi Journal of Economic Policy Researches Cilt/Volume:2, Sayı/Issue:1, Yıl/Year: 2015, 32-38 DÖVİZ KURU, SERMAYE MALLARI, ARA MALI VE TÜKETİM MALI İTHALATI ARASINDAKİ

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE

REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE REEL DÖVİZ KURU İLE DIŞ TİCARET HADDİ VE BİLEŞE LERİ ARASI DAKİ UZU DÖ EM İLİŞKİ Yrd.Doç.Dr. Hüseyin GÜRBÜZ * Yrd.Doç.Dr. Kamil ÇEKEROL ** ÖZET Bu makalede, döviz kuru değişiklikleri ile ticaret hadleri

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları (devam) Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Şekil 15-4: Para Arzı Artışının Faiz Oranına Etkisi

Detaylı

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ

TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2013, Cilt:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:65-77 TÜRKİYE DE KUR REJİMİ UYGULAMASI VE ENFLASYON İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR ANALİZ Şahabettin GÜNEŞ * AN ANALYSIS ON THE EXCHANGE

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi:

TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi: EKONOMIK YAKLAŞlM TÜRKiYE/DE SAGLIK HARCAMALARI N 1 N EKONOMETRiK ANALiZi: EŞBÜTÜNLEŞME TESTi** Şen ay Üçdoğruk *!.GiRiŞ Son yıllarda gelişmekte olan çeşitli ülkelerde sağlık harcamalarında ortaya çıkan

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 0 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Dersin Verildiği Yıl Dersin Verildiği

Detaylı

GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ

GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ Sosyal Bilimler Dergisi Sayı: 20 2008 GIBSON ÇELİŞKİSİNİN TÜRKİYE VERİLERİ İLE ANALİZİ Doç. Dr. Muammer ŞİMŞEK Cumhuriyet Üniversitesi, Cumhuriyet M.Y.O., Sivas, msimsek@cumhuriyet.edu.tr Doç. Dr. Cem

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ

AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2011, s. 1-19 AZERBAYCAN DA FĠYATLAR GENEL DÜZEYĠ VE DÖVĠZ KURU ĠLĠġKĠSĠ Seymur AGHAYEV Öz Çalışmada 1995: 01 2010: 04 dönemine ait aylık

Detaylı

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır.

Ders Notları Dr. Murat ASLAN. Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

PARA TALEBİ PARA POLİTİKASI İLİŞKİSİ: TÜRKİYE İÇİN EŞ-BÜTÜNLEME ANALİZİ

PARA TALEBİ PARA POLİTİKASI İLİŞKİSİ: TÜRKİYE İÇİN EŞ-BÜTÜNLEME ANALİZİ PARA TALEBİ PARA POLİTİKASI İLİŞKİSİ: TÜRKİYE İÇİN EŞ-BÜTÜNLEME ANALİZİ Aslı ALICI (*) Özet: Bu çalışmada, para talebinin yapısına ilişkin ampirik tahminlerin para politikası tasarımındaki yeri dikkate

Detaylı

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi

Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Türkiye de Sigara Fiyatları ve Tüketim İlişkisi Zeynep Önder Giriş Türkiye dünyadaki en büyük sigara tüketici ülkelerden biridir. A.B.D. Tarım Bakanlığı verilerine göre, 199-1999 yılları arasında dünyadaki

Detaylı

The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation

The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation MPRA Munich Personal RePEc Archive The effects of exchange rate volatility on the turkish export: an empirical investigation Ilhan Ozturk and Ali Acaravcı 2006 Online at http://mpra.ub.uni-muenchen.de/332/

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ ÇEŞİTLERİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİNİN EKONOMETRİK BİR ANALİZİ Doç.Dr. Muhsin KAR * Arş.Grv. Esra KINIK ** Özet Enerji ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki araştırmacıların

Detaylı

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN

STEMLERĐ VE DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN DÖVĐZ Z PĐYASASINDA P DENGE, DÖVĐZ Z KURU SĐSTEMLERS STEMLERĐ VE DÖVĐZ Z KURUNU BELĐRLEMEYE YÖNELĐK K YAKLAŞIMLAR DR. DĐLEK SEYMEN ASLI SEDA BĐLMAN Döviz Piyasasında Denge Esnek kur sisteminde döviz piyasasında

Detaylı

8. DERS: IS/LM MODELİ

8. DERS: IS/LM MODELİ 8. DERS: IS/LM MODELİ 1 Mal Piyasası ve Para Piyasası...2 2. Faiz Oranı, Yatırım ve IS Eğrisi...2 A.IS eğrisi nin özellikleri:...3 B.Maliye Politikası IS Eğrisini Nasıl Kaydırır?...5 3. Para Piyasası ve

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

DERS PROFİLİ. Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5. Prof. Dr. Nesrin Sungur Çakmak

DERS PROFİLİ. Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5. Prof. Dr. Nesrin Sungur Çakmak DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi ECO420 Bahar 8 3+0+0 3 5 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları

Detaylı

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*)

KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) EKONOMİK YAKLAŞlM 71 KONUT ELEKTRiK TALEP DENKLEMiNiN TAHMiNi: Türkiye Örneği, 1950-1991 (*) Rahmi YAMAK* * Bayram GÜNGÖR * * * GiRiŞ Bir çok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de konut elektrik tüketiminin

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

Sayı: 2015-05 / 06 Mart 2015 EKONOMİ NOTLARI. Uluslararası Hububat Fiyatlarının Yurt İçi Fiyatlara Yansıması 1

Sayı: 2015-05 / 06 Mart 2015 EKONOMİ NOTLARI. Uluslararası Hububat Fiyatlarının Yurt İçi Fiyatlara Yansıması 1 EKONOMİ NOTLARI Uluslararası Hububat Fiyatlarının Yurt İçi Fiyatlara Yansıması 1 Fatih Akçelik Burç Tuğer Abstract: In this study, we examine the relationship between domestic prices and international

Detaylı

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ

TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ: ARDL MODELLEME YAKLAŞIMI İLE EŞBÜTÜNLEŞME ANALİZİ Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, Cilt 9, Sayı 18, 2013 Int. Journal of Management Economics and Business, Vol. 9, No. 18, 2013 TÜRKİYE NİN NET PETROL İTHALATININ FİYAT VE GELİR ESNEKLİKLERİ:

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 15. Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 15 Para, Faiz Oranları ve Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Para Nedir? Para arzının kontrolü Parasal varlık tutma

Detaylı

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği

Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği M. TIRAŞOĞLU ve B. Y. TIRAŞOĞLU Hisse Senetleri, Banka Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği Arş. Gör. Muhammed TIRAŞOĞLU İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü muhammed.tirasoglu@istanbul.edu.tr

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE ENERJİ TÜKETİMİ, EKONOMİK BÜYÜME VE CARİ AÇIK İLİŞKİSİ Rüstem YANAR Yrd.Doç.Dr., Gaziantep Üniv. İİBF, İktisat Bölümü E-posta: yanar@gantep.edu.tr Güldem KERİMOĞLU Gaziantep Üniv. SBE E-posta:

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Dönem Yarıyıl Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6 Ön Koşul MATH103 MATH104 Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR?

PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR? PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ İMKB ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİ: İMKB, MAKROEKONOMİK POLİTİKALAR AÇISINDAN BİLGİ ETKİN MİDİR? Levent ÇITAK* ÖZET Bu makalenin amacı, makroekonomik politikalarla

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 77 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

BİLECİK ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU

BİLECİK ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU BİLECİK ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı SERPİL TÜRKYILMAZ Ünvanı Yardımcı Doçent Doktor Birimi SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Doğum Yeri ESKİŞEHİR E-Posta serpil.turkyilmaz@bilecik.edu.tr

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları. Slides prepared by Thomas Bishop Chapter 16 Fiyat Seviyeleri ve Uzun Vadede Döviz Kurları Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Tek Fiyat Kanunu (Law Of One Price) Satınalma

Detaylı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul ECO202 (Makroekonomi) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Zorunlu

Detaylı

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği

Sığır Sayısı, Süt Üretimi ve Süt Fiyatı Arasındaki Uzun Dönem İlişkisinin Belirlenmesi: 1980-2013 Dönemi-Türkiye Örneği Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi http://dergi.siirt.edu.tr/index.php/ziraat Araştırma Makalesi / Research Article Turk J Agric Res (2014) 1: 196-202 TÜTAD ISSN: 2148-2306 Sığır Sayısı, Süt Üretimi

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini

Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Çukurova Üniversitesi İİBF Dergisi Cilt:16.Sayı:2.Aralık 2012 ss.95-110 Türkiye nin Fasıllara Göre İthalat Talep Fonksiyonunun Ekonometrik Tahmini Econometric Estimation of Sectoral Import Demand Function

Detaylı

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ

TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 9 () 2009: 25-259 TÜRKİYE DE AR-GE HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ NEDENSEL İLİŞKİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF THE CASUAL RELATIONSHIP BETWEEN R&D EXPENDITURES

Detaylı

Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı?

Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı? Petrol ve İthalat: İthalat Kuru Petrol Fiyatları mı? Ya petrol fiyatları sadece petrol fiyatları değilse? Yani Türkiye günde altı yüz küsür bin varil olan kendi tükettiği petrolünü üretse, dışarıdan hiç

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011

TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 THE EFFECT OF TOURISM SECTOR ON THE ECONOMIC GROWTH OF TURKEY: 1963-2011 ÖZ TURİZM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE NİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: 1963-2011 Nurgün TOPALLI 1 Turizm ülkelerin ekonomik ve sosyal alanlarında önemli bir hizmet sektörü olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved.

Chapter 16. Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru. Slides prepared by Thomas Bishop. Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Chapter 16 Fiyat Seviyeleri ve Döviz Kuru Slides prepared by Thomas Bishop Copyright 2009 Pearson Addison-Wesley. All rights reserved. Önizleme Tek Fiyat Kanunu (Law Of One Price) Satınalma Gücü Paritesi

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

Gelir, İşsizlik ve Suç: Türkiye Üzerine Bir İnceleme *

Gelir, İşsizlik ve Suç: Türkiye Üzerine Bir İnceleme * Finans Politik & Ekonomik Yorumlar 27 Cilt: 44 Sayı:513 M. V. PAZARLIOĞLU - T. TURGUTLU 63 Gelir, İşsizlik ve Suç: Türkiye Üzerine Bir İnceleme * M. Vedat PAZARLIOĞLU 1 Timur TURGUTLU 2 1 Özet Suçun nedenleri,

Detaylı

Dışsallık ve Nedensellik Kavramları Üzerine Kısa Bir Bakış

Dışsallık ve Nedensellik Kavramları Üzerine Kısa Bir Bakış Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2012, C:4, S:3, s. 29-34 Year:2012, Vol:4, No:3, s. 29-34 Dışsallık ve Nedensellik Kavramları Üzerine

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Enflasyon, Kointegrasyon,Granger Nedensellik Analizi TÜRKĐYE DE ENFLASYON ĐLE GSYĐH ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN KOĐNTEGRASYON YÖNTEMĐYLE ĐNCELENMESĐ * ÖZET Bu çalışmada, Türkiye de enflasyon ile GSYĐH arasındaki ilişki kointegrasyon yöntemi kullanılarak 987:2004:3

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANS SEKTÖRÜ VE REEL SEKTÖR ETKİLEŞİMİ Abdulkadir KAYA Ünal GÜLHAN Bener GÜNGÖR Öz Bu çalışmada, finansal piyasalardaki gelişmelerin ekonomik büyümeye katkıda bulunduğunu iddia eden

Detaylı

Döviz Kurundaki Değişkenliğin Türkiye İhracatı Üzerine Etkisi: Ampirik Bir Çalışma

Döviz Kurundaki Değişkenliğin Türkiye İhracatı Üzerine Etkisi: Ampirik Bir Çalışma Döviz Kurundaki Değişkenliğin Türkiye İhracatı Üzerine Etkisi: Ampirik Bir Çalışma Ali Acaravcı Araştırma Görevlisi, İktisat Bölümü, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Çukurova Üniversitesi İlhan Öztürk

Detaylı

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER

T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Ocak 2009 T.C. MALİYE BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı EKONOMİK GÖSTERGELER Ocak 2009 Ekonomik Göstergeler yayını, T.C. MALİYE BAKANLIĞI, Strateji Geliştirme Başkanlığı, Ekonomik ve Sektörel Analiz

Detaylı

Güncel Ekonomik Yorum

Güncel Ekonomik Yorum MAYIS 15 Güncel Ekonomik Yorum Nisan ayı genelinde finansal piyasalarda özellikle hisse senetlerinde yukarı yönlü olmakla beraber son aylardaki volatil durumunu korumaktadır. ABD de FED in uzun süredir

Detaylı

YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ

YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Güz 2012, Cilt:8, Yıl:8, Sayı:2, 8:45-55 YATIRIM ARAÇLARININ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN ÇOK BOYUTLU ÖLÇEKLEME YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Mustafa İBİCİOĞLU * MULTIDIMENSIONAL

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK Doç. Dr. Cevdet Akçay 15 Haziran 2004 İstanbul Hilton Oteli Nominal Döviz Kuru Reel Döviz Kuru E = E TL/$ q = q TL/$ R Nominal Faiz

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı

Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009 13 (1): 301-314 Türkiye de Kamu Harcamaları ve Büyüme İlişkisi: Sınır Testi Yaklaşımı Selim BAŞAR (*) Hayati AKSU (**) M. Sinan TEMURLENK (***)

Detaylı

TÜRKİYEDE TURİZM BİR EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASI ARACI OLABİLİR Mİ? BİR GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZET

TÜRKİYEDE TURİZM BİR EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASI ARACI OLABİLİR Mİ? BİR GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZET TÜRKİYEDE TURİZM BİR EKONOMİK BÜYÜME POLİTİKASI ARACI OLABİLİR Mİ? BİR GRANGER NEDENSELLİK ANALİZİ ÖZET Yrd. Doç.Dr. Ali Rıza ÖZDEMİR Yrd. Doç.Dr. Oktay ÖKSÜZLER Bu çalışmada, turizm ile ekonomik büyüme

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü EYLÜL TÜRKİYE Geçtiğimiz haftada yurtiçinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla II. Çeyrek verileri ile Temmuz ayı sanayi üretimi ve cari işlemler açığı verileri takip edildi. Tüik verilerine göre gayrisafi yurtiçi

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı