ATOMLARDAN KUARKLARA ATOMLARDAN KUARKLARA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ATOMLARDAN KUARKLARA ATOMLARDAN KUARKLARA... 249"

Transkript

1 6 ATOMLARDAN KUARKLARA Sayfa No Karşıtparçacık Doğaaki Tml Kvvtlr v Tml Parçacıklar Haronlar v Lptonlar Karklar Etkinlik,,

2 ÜNİTE 6 Bir protonn kark bilflimi ATOMALTI TEMEL PARÇACIKLAR 90ʼl yılların başına atomn proton, nötron v lktron aı vriln üç tml parçacıktan olştğ üşünülüyor. Fakat çok gçmn 98ʼ Uranym5 çkirğinin parçalanmasıyla atomn parçalanarak atom altı parçacıkların var olabilcği anlaşılı. 950ʼlrn sonra parçacık hızlanırıcıların glişmsiyl birçok atom altı tml parçacıklar birr birr kşfilmy başlanı. Bgün yaklaşık 00 atom altı parçacığın varlığı bilinmktir. B parçacıkların büyük bölümü son rc kararsız v kısa ömürlüür. Bazılarının kütlsi sıfır v bazılarının is varlığı ancak kramsal olarak saptanmıştır. Proton Nötron Alt n çkir i İngiliz Ptr Higgs 960ʼlaraki çalışmasına, sonraan Higgs bozon aı vriln bir atomaltı parçacıktan bahstmktir. Masl kütlyi açıklamak için önriln b parçacık, bgün için hnüz fizikçilr tarafınan tam olarak gözlmlnmmiştir. Ancak, CERNʼ başlatılan yüz yılın nyin, Haziran 0 yılı itibarı il b parçacığın varlığı ksin olarak saptanmıştır. Parçacık v Karşıtparçacık Çkirk Hr parçacığın bir karşıt parçacığı varır. Karşıt parçacığın kütlsi aynı olmasına karşın yükü zıt işartliir. B rm nötr parçacık v karşıt parçacıklar için gçrli ğilir (foton v yüksüz pion (π ) parçacıklarının karşıt parçacığı yoktr). Alt n atomlar Karşıtparçacığın varlığı ilk kz, Pal Dirac (90-984) tarafınan ortaya çıkarılmıştır. Dirac, "hr parçacığın knisiyl tamamn aynı, ancak yükü zıt olan bir karşıt parçacağı varır." fikrini ortaya attıktan kısa sür sonra 9 yılına Carl Anrson (905-99) tarafınan yapılan nyl kanıtlanmıştır. Aşağıa bazı parçacık v karşıt parçacık hakkına kısa bilgi vrilmiştir.. Elktron - Pozitron: Elktronn karşıt parçacığı pozitronr. Pozitronn kütlsi lktronn kütlsin şit, yükünün büyüklüğü lktoronn yük büyüklüğünün aynı, fakat işarti pozitiftir. ( + ) smboliyl göstrilir.. Proton - Karşıtproton: Karşıt protonn kütlsi protonn kütlsin şit olp, aynı büyüklükt ngatif işartli yük sahiptir. (p ) smbolüyl göstrilir. Alt n küp. Nötron - Karşıtnötron: Karşıtnötrünn kütlsi nötronn kütlsin şit v yüksüzür (n ) il göstrilir. Sıraan malr atomlaran olşmştr. Hr atomn mrkzin proton v nötron içrn çkirk blnr. Proton v nötronlar karklaran myana glmiştir. 4. Nötrino - Karşıtnötrino: Yakalanmaları çok zor olan nötrinolar, lktik yüklri olmayan kütllri is sıfıra çok yakın olan tml parçacıklaranır. Işık hızına yakın hızlara harkt rlr. Nötrinolanın tml kaynağı yılızlarır. Ma için maay zarar vrmn gçm özlliklri varır. Karşıtparçacığı karşıtnötrinor. Karşıtnötrinolar bta boznm snasına açığa çıkan yüksüz parçacıklarır. Tüm özlliklri aynı olan nötrino v karşıtnötrinolar aslına aynı parçacıklarır. Aralarınaki tk fark, nötrino'nin kaynağı yılızlar, karşıtnötrino'nn kaynağı bta boznm olmasıır. Smbollri o v o ür. 49

3 ÜNİTE 6 Çift olşm: Yüksk nrjili Gamma ışını foton bir çkirkl tkilşrk yok olr. Yok olan fotonan bir lktron pozitron çifti olşr. γ = + + Braa +, lktronn karşıtparçacığı olan pozitronr. Fotonn tüm nrjisi lktron-pozitron çiftinin nrjisin önüşür. Elktron-pozitron çiftinin rgn kütl nrjisi hsap ilirs b ğr; m c =,0 MV olarak blnr. Braa m lktronn kütlsi c is ışık hızıır. Dmk ki Gamma fotonnn lktron-pozitron çifti olştrmak için nrjisi n az,0 MV olmalıır. B rma o frkansınaki Gamma fotonn nrjisi: şklin yazılır. h o = m c Eğr Gamma ışını fotonnn nrjisi lktronpozitron çiftinin rgn kütl nrjisinn büyüks, b fazlalık nrji, olşan iki parçacığın kintik nrjisin önüşür. Çift Yokolma: Bir pozitron bir lktronla çarpıştığı vya tkilştiği zaman b parçacık çifti yok olabilir. Bnn anlamı; parçacıklar kaybolr v nrjilri olğ gibi lktromanytik ışımaya önüşür. Yok olş sürci, + + = nγ bağıntısı il vrilir. Eğr lktron pozitron çiftinin nrjisi n az,0 MV is n = olr. Yani; + + = γ Parçacık v karşı parçacıklar il ilgili bazı özlliklr aşağıaki tabloa göstrilmiştir. Simgsi ) 0,5, ,5 +,6.0 98, +,6 98,,6 n 99,6 0, n 99,6 0, o 0 o 0 şklin yazılır. B rma iki Gamma ışını zıt yönlr harkt tmk zornaır (Başlangıçtaki toplam momntm sıfır olğnan momntm kornm için). γ + γ 50

4 + γ foton Bir lktron il bir pozitron şkilki gibi tkilşrk γ foton'na önüşmktir. B olaya olşan γ foton'nn nrjisi n az kaç V blnr? (m = m + = 0,5 MV) Çift Yokolma Çift Olşm Bir parçacık il karşıtparçacık biraraya gliğin birbirini yok bilirlr. B snaa büyük miktara nrji açığa çıkar. B olaya çift yokolma nir. Parçacıkların nrjilri tamamn lktromanytik ışımaya önüşrk çarpışma öncsi nrji toplamı çarpışma sonrası nrji toplamına şittir. Ayrıca b tkilşim momntm a kornr. Enrji kornmna, Einstin'in kütl nrji şğrliği bağıntısı kllanılırsa, m c m c + + = Efoton m m c ^ + + h = Efoton MV ( 05, + 05, ). c E foton c = E 0,. foton = 06 V blnr. ÜNİTE 6 Ytrli nrjiy sahip iki γ fotonnn çarpıştığına is fotonların toplam nrjisi may önüşbilir. B olaya çift olşm nir. Örnğin bir lktron il bir protonn iki γ ışınınan olşmasına ait tpkim, γ + + şklin yazılabilir. Ayrıca çok nr olsa proton v bir antiporoton'n çarpışması iki γ ışını foton olştrabilir. p + + p γ Tml Kvvtlr v Tml Parçacıklar Doğaaki tüm olaylar, parçacıklar arasına tkin olan ört tml kvvt il tanımlanır. B kvvtlr, büyüktn küçüğ oğr;. Güçlü çkirk kvvti (yğin kvvt). Elktromanytik kvvt. Zayıf çkirk kvvti 4. Kütl çkim kvvtiir. P mzon n. Güçlü Çkirk Kvvti (Yğin Kvvt): Kısa mnzilli olan b kvvt lktrik yükünn bağımsızır. Çkirkt protonları v nötronları biraraa ttan kvvttir. B kvvtlr mzon aı vriln alan parçacıkları aracılık tmktir. Güçlü çkirk kvvtlrinin tkili olğ parçacıklar haronlarır. Ma parçacıkları arasınaki kvvtlr aracılık n alan parçacıkları yana görülüğü gibi Fynman iyagramı il göstrilbilir. B iyagrama, protonlar v nötronlar arasınaki çkirk kvvtlrin mzonların aracılık ttiği anlatılmaktaır. P n zaman Ma parçacıkları il tkilşim parçacıkları (alan parçacıkları) birbirinn farklı olğ söylnbilir. Bna gör; proton, lktron gibi parçacıklar ma parçacıkları foton mzon gibi parçacıklar is tkilşim parçacıkları (alan parçacıkları) olarak alanırılır. 5

5 ÜNİTE 6 foton. Elktromanytik Kvvt: Atom v molküllri biraraa ttarak biliğimiz mayi olştran lktromanytik kvvt, güçlü çkirk kvvtlrinin 0 katı kaarır. Uzn mnzilli kvvttir. Elktromanytik kvvtlr foton aı vriln alan parçacıkları aracılık r. B tkilşim bir lktronan iğrin nrji v momntm aktarımı grçklşir. zaman. Zayıf Çkirk Kvvtlri: B kvvtlr bazı rayoaktif boznm sürçlrin ortaya çıkarlar. Çok kısa mnzilli bir kvvttir. Büyüklüğü güçlü çkirk kvvtinin 0 5 katı kaarır. B zayıf çkirk kvvtlrin aracılık n alan parçacıkları, W v Z bozonlarıır. 4. Kütl Çkim Kvvtlri: Güçlü çkirk kvvtlrinin0 9 katıır. Uzn mnzilli bir kvvttir. B kvvtlr graviton aı vriln alan parçacıkları aracılık r. Graviton parçacıklarının kütllri v yüklri sıfırır. Hnüz gözlm yol il saptanamamış kramsal parçacıklarır. PARÇACIKLARIN SINIFLANDIRILMASI Atomaltı parçacıkları, birbirlriyl tkilşim giriklri kvvtlr gör üç sınıfa ayrılırlar. Bnlar fotonlar, haronlar v lptonlarır. Fotonlar: Elktromanytik kvvtlr aracılığı il tkilşim blnrlar. Elktrikç yüksüzürlr. Kütl tkilri olmasına karşılık kütl ğrlri yoktr. Işık hızıyla harkt ttiklri için hiç bir koorinat sistmin rgn ğilirlr. O nnl atom için iğr parçacıklar gibi blnamazlar. Haronlar: Atomaltı parçacıkların n gniş sınıfını olştrrlar. Güçlü çkirk kvvtlri il tkilşim girn parçacıklarır. Haronlar kütl v spinlrin gör baryon v mzon olarak ikiy ayrılırlar. Spin, parçacıkların tml özlliklrn biriir. Spin ğri, parçacığın bir ksn trafına önm rmnn göstrgsiir. Spin özkütl gibi parçacıkların ayırt ici özlliklrinn biriir. Ma parçacıklarının spinlri (,... gibi ksirli ğrlr olmasına karşın, alan parçacıkları (0,...) gibi tam sayı ğrlri alır. Örnğin lktron v proton spini: ; fotonn spini:, mzon spini 0 ır. 5

6 Baryonlar: Baryonların önmli özlliklri aşağıa kısaca vrilmiştir.. Baryon grb; porton (p), nötron (n) sigma ( ), lamba ( ), ksi (Ξ) v omga (Ω) parçacıkları il b parçacıkların karşıt parçacıklarını içrmktir.. Tüm parçacıklar için kütllri n büyük olan parçacık grbr.. Baryonların n küçük kütlli olan parçacığı, protonr. 4. Baryonların spinlri ksirli ğrlr sahiptir. 5. Baryonların boznm sürçlrinin soncna proton olşr. 6. Bir raksiyon ya a boznm sonrasına baryon olşyorsa mtlaka karşıtbaryon a olşr. 7. Raksiyon ya a boznm öncsinki toplam baryon sayısı, raksiyon ya a boznm sonrasınaki baryon sayısına şittir. B rma baryon sayılarının kornm yasası nir. Mzonlar: Mzonların n önmli özliklri aşağıa kısaca vrilmiştir. ÜNİTE 6. Mzon grb, pionlar (π) v kaonlar (K) il b parçacıkların karşıtparçacıklarını içrir.. Pionlar il kaonların spinlri sıfırır.. Mzonların kütl ğrlri, lktron kütl ğri il proton kütl ğrlri arasınaır. 4. Tüm mzonların boznma sürçlri sonna, lktron, pozitron, nötrino v foton parçacıkları olşr. Raksiyon vya boznmalara baryonlar, B = + karşıt baryonlar, B = v iğr parçacıklar B = 0 alınarak baryon sayılarının kornm inclnir. Aşağıaki tpkimlrin olp olamayacağını blirlmk için baryon sayısının kornm yasasını kllanınız. a) p + n p + p + n + p b) p + n p + p + p a) Eşitliğin sol yanınaki baryon sayısı toplamı: ( + = ) ir. Sağ tarafaki baryon sayısı toplamı: ( + + = ) olr. Bna gör, baryon kornm yönünn b tpkim grçklşbilir. b) Eşitliğin sol yanınaki baryon sayılarının toplamı: + = ) ir. Sağ taraftaki baryon sayısı toplamı: ( + = ir. Sağ taraftaki baryon sayısı toplamı: ( + = ) olr. Baryon sayısı kornmaığına b tpkim grçklşmz. 5

7 ÜNİTE 6 Bazı haronlara ait özlliklr aşağıaki tabloa vrilmiştir. GRUP Simgsi ). C) BARYONLAR Proton p p 98, + + Nötron n n 99,6 0 + Lamba 5,6 0 + Sigma + 89,4 + + Ksi N N Omga , ,8. 0 0, , Pion + 9, , Kaon K + K 49, , Lptonlar Zayıf çkirk kvvtlri aracılığı il tkilşim girrlr. Haronların aksin bilinn Lpton sayısı azır. Bazı özlliklri şnlarır.. Bilinn lpton sayısı 6 ır. Bnlar lktron ( ), müon (μ ), ta(τ) v bnların hr birin şlik n tan nötrino: lktron nötrinos (ν ), müon nötrinos (ν μ ) v ta nötrons (ν τ ) ir.. Lptonların karşıtparçacıkları varır.. Lptonların kütlsi proton'n kütllrinn küçüktür. 4. Lptonların için, lktron kararlı parçacıktır. 5. Lptonların aha alt yapılara önüşbilck bir yapıları olmaığınan noktasal parçacık şklin tanımlanırlar. 6. Raksiyon vya boznm sonrasına lpton sayıları kornr. Ancak Lpton sayılarının kornm lktro - lpton v müon - lpton sayılarının kornm olmak üzr parçacıklar tmlin inclnmliir. Raksiyon vya boznmalara Lpton sayıları için; a) Elktron - Lpton Elktron ( ) 4L Elktron nö trinos ( ) =+ ν Pozitron ( + ) 4 L = Karfl t lktron nö trinos ( ν ) Di r parç ac klar için, L = 0 b) Müon - Lpton Mü on( μ ) 4L Müon nö trinos ( ν ) μ =+ μ Karfl tmü on ( μ+ ) 4L = Karfl t müon nö trinos ( νμ) Di r parç ac klar için, Lμ = 0 kllanılır. 54

8 Aşağıaki tpkimlrin olp olamayacağını blirlmk için lpton sayısının kornmn kllanınız. a) μ + ν + ν μ b) π + μ + + ν μ + ν Tpkimlr lktron v müon olğ için L v L μ sayılarının ikisi kornmalıır. a) b) L L μ L v L μ 'nin ikisi kornğ için tpkim olabilir. L L μ Tpkimn önc μ 0 + Tpkimn önc π Tpkimn sonra + o + o μ = + () + 0 = 0 LEPTON SAYILARI = = KORUNDU μ + + o μ + o = = = Tpkimn sonra = 0 LEPTON SAYILARI KORUNMADI LEPTON SAYILARI KORUNDU L μ kornmasına karşılık L kornmaz b nnl tpkim grçklşmz. ÜNİTE 6 Aşağıaki Tabloa Bazı lptonlara ait özlliklr vrilmiştir. Simgsi 0 9 C) (s) LEPTONLAR Elktron + 0,5 + 0 Elktron nötrinos o o < Müon n n + 05,7 0 + Müon nötrinos o n o n < 0, 0 0 +,

9 ÜNİTE 6 Karklar Lptonlar iç yapıları olmaığınan v noktasal olklarınan, grçk tml parçacık olarak kabl ilirlr. Öt yanan haronlar büyüklüklri v iç yapıları olan karmaşık parçacıklarır. Bna gör haronların alt yapısının olması grktiği ortaya çıkar. Ayrıca haronların çoğnn nötron v protonʼn yarılmış rmları olğ için nötron v protonların aha alt tml parçacıklaran olştğ bilinmktir. B alt tml parçacıklara kark aı vrilir. 97ʼ GllMann v Gorg Zwig, birbirlrinn bağımsız olarak, haronların alt yapısı olarak ilk kark molini önrilr. B mol gör tüm haronlar kark aı vriln iki vya üç tml bilşni olan birlşik sistmlrir. B mol, v s smbollri il göstriln üç kark varır. B karklar; İsviçr yakınlaraki CERNʼ Avrpa parçacık fiziği mrkzin bir tknisynin bir ktörki çalışması görülüyor. (Davi Parkr). Ykarı kark (p). Aşağı kark (own). Thaf kark (strang) s şklinir. B karklara aynı zamana zıt işartli karşıtkarklar şlik r. Karkların sıra ışı özlliklrinn biri ksirli lktrik yükü taşımalarıır. Örnğin, v s karkları nın yüklri sırasıyla +, - v - 'tür. Doğaa; başka hiçbir parçacığın ksirli yük sahip olmaması, kark hipotzinin kablünü başlangıçta zorlaştırmıştır ancak aha sonra yapılan çalışmalara b hipotzin oğrlğ çok sayıa kanıtla stklnmiştir. GllMann v Gorg Zwigʼin ilk kark moli, parçacıkların aillr şklin sınıflanırılmasına olkça başarılı olmasına rağmn molin öngörülri v nysl boznma hızları arasınaki ttarsızlıklar aha sonraki yıllara yapılan çalışmalara başka karkların varlığının saptanmasına yol açtı. Böylc bgün bilinn kark sayısı 6ʼsı karşıtkark olmak üzr tanir. Bnlar aşağıa göstrilmiştir. Kark CERNʼ büyük lktron pozitron (LEP) çarpıştırıcısının 7 km znlğnaki airsl tünlki bir görünüş 56 Karşıtkark. Ykarı kark 7. Ykarı karşıt kark. Aşağı kark 8. Aşağı karşıt kark. Thaf kark s 9. Thaf karşıt kark s 4. Tılsımlı kark (charm) c 0. Tılsımlı karşıt kark c 5. Üst kark (top) t. Üst karşıt kark 6. Alt kark (bottom) b. Alt karşıt kark t b Kark Simg Drgnlk Enrjisi Yük Ykarı 60 MV + Aşağı 60 MV - Thaf s 540 GV - Tılsımlı c 500 MV + Üst t 7 GV + Alt b 5 GV -

10 MV/c : Çkirk fiziğin kllanılan bir kütl birimiir. E = mc şitliğinn kütl ğri: m = c E E nrji ğri, yrin MV (milyon lktrovolt) cinsinn yazılırsa çıkan kütl ğri MV/c biriminn l ilir. Baryonlar, üç karktan olşr. Baryonlar sınıfına olan proton v nötronların iç yapılarınaki karklar aşağıaki şkil vrilmiştir. + + Proton () q = + + Mzonlar, bir kark il bir karşıtkarktan olşr. Mzonlar sınıfına olan π + pionnn iç yapılarınaki karklar, aşağıaki şkil vrilmiştir. + + Pozitif pion, π + ( ) q = + Bilim insanlarının atom altı parçacıkları üzrinki çalışmaları sürmktir. B çalışmalar kramsal biçimir. Hnüz karkları nysl olarak gözlmk mümkün olmamıştır. Untlmamalıır ki bir kramsal çalışma ancak nysl olarak oğrlanırsa anlam kazanır. Günümüz kaar yapılan kramsal çalışmaların soncna 6 at karkın varlığı öngörülmktir. Fizikçilr, karklar arasına işlvi n büyük kvvtin güçlü çkirk kvvti olğ görüşünir. B öyl bir kvvttir ki grgin bir yayın yglaığı kvvt bnzr biçim, zaklık arttıkça artan bir özllik göstrir. Böylc karklar, b kvvt tkisin manin için hapis rmnaır. Bilim insanları şimi üç grçk tml parçacık sınıfı olğna inanmaktaır. Bnlar: Lptonlar, karklar v alan parçacıkları (foton, glon, graviton) r. Sonçta parçacıklar arasınaki tkilşim aşağıa şması vriln bir stanart mol kabl ilmiştir. B şmaa karkların tüm tml kvvtlr yr alığına v Lptonların güçlü çkirk kvvtlrin yr almaığına ikkat iniz. Nötron () q = 0 ÜNİTE 6 57

11 ÜNİTE 6 ETKİNLİK Nmaralanırılmış zn ktlara bazı parçacık grpları vrilmiştir. Kt nmaralarını kllanarak aşağıaki sorların cvaplarını harflrin yanınaki ktcklara yazınız.. Güçlü çkirk kvvtlri (Yğin kvvt). Zayıf çkirk kvvtlri. Elktromanytik kvvt 4. Kütl çkim kvvti A) Şiti n küçük kvvt hangisiir? B) Uzn mnzilli kvvtlr hangilriir? C) Proton v nötronları biraraa ttan kvvt hangisiir? D) Haronların tkilniği kvvt hangisiir? E) Mzon alan parçacıklarının aracılık ttiği kvvt hangisiir? F) Foton alan parçacıklarının aracılık ttiği kvvt hangisiir? G) W v Z bozon alan parçacıklarının aracılık ttiği kvvt hangisiir? H) Graviton alan parçacıklarının aracılık ttiği kvvt hangisiir? I) Lptonların tkilniği kvvt hangisiir? J) Rayoaktif boznm sürcin tkili olan kvvt hangisiir? K) Atom v molküllri bir araa ttan kvvt hangisiir? L) Tüm parçacıklar arasına var olğ bilinn kvvt hangisiir? M) Tml kvvtlrin, şitlin zayıfa oğr sıralanışı nasılır? N) En kısa mnzilli kvvt hangisiir? O) Elktrik yüklri arasına tkili olan kvvt hangisiir? ETKİNLİK Nmaralanırılmış zn ktlara bazı parçacık grpları vrilmiştir. Kt nmaralarını kllanarak aşağıaki sorların cvaplarını harflrin yanınaki ktcklara yazınız.. Haronlar. Baryonlar. Karklar 4. Mzonlar 5. Lptonlar A) Güçlü çkirk kvvtlri il tkilşn parçacıklar hangilriir? B) Üç kaktan olşan parçacık grb hangisiir? C) Bir kark il bir karşıtkarktan olşan parçacık grb hangisiir? D) Proton v nötron hangi parçacık grbnanır? E) Hangi parçacık grb; lktron, pozitron, nötrino v fotona boznr? F) Elktron hangi parçacık grbnanır? G) Vrilnlrn hangilri tml parçacıktır? H) Zayıf çkirk kvvtlri il tkilşn parçacıklar hangilriir? I) Müon v ta hangi parçacık grbnanır? J) Günümüz sayısı 6 olarak bilinn tml parçacık grb hangisiir? ETKİNLİK Nmaralanırılmış zn ktlara bazı parçacık grpları vrilmiştir. Kt nmaralarını kllanarak aşağıaki sorların cvaplarını harflrin yanınaki ktcklara yazınız.. Pozitron. Nötron 5. Ykarı kark. Proton 4. Mzon (pion, kaon) 6. Aşağı kark A) Hangilri lktronn karşıtparçacığıır? B) Hangilri üç karktan olşr? C) () kark içrn parçacık hangisiir? D) () kark içrn parçacık hangisiir? E) ^ h kark içrn parçacık hangisiir? G) Yükü, - olan kark hangisiir? H) Hangisinin karşıtkark yükü + ir? I) Hangilri yükünün ksirli katlarına sahiptir? J) Hangilri büyüklüğü olan yük sahiptir? F) Yükü, + olan kark hangisiir? 58 ETKİNLİK CEVAPLARI A B C D E F G H I J K L M N O 4,4 4 4,,,4 ETKİNLİK CEVAPLARI A B C D E F G H I J , ETKİNLİK CEVAPLARI A B C D E F G H I J, ,6,,4

12 Fizikçilr İş Başına PAUL HOROWITZ, Harvar Ünivrsity Son on yılır, ünya ışı akıllı varlıkları araştıran bir grp için çalışıyorm. Çok ilri tkniklrl yapılmış çşitli araçlarla stkli çok büyük bir rayo tlskop çanağı il ilri ygarlıklaran glck rayo sinyallrini inliyorz. B çşit tkinliklr bir zamanlar bilimışı olarak ğrlnirilmsin rağmn, astronomi v yakın bilim allarınaki yni blglar, birçok canlı barınıran ortamın varlığı fikrini stkliyorlar. Özllikl gzgn isklrinin kızılötsi v görülbilir ışık gözlmlri v kahvrngi cüclr aı vriln büyük gzgnlrn gln olaylı (inirkt) lillr, vrn gzgn sistmlrinin çok olğn göstrmktir. Aynı zamana mtorlara, yılızlararası soğk gaz bltlarına v yrkürnin ilk zamanlarınaki atmosfrik sıcaklar, ısı, günş ışığı v lktrik boşalmalarının taklii il yapılan masa üstü nylrinin kalıntılarına hayatı olştran organik birlşiklr rastlanmıştır. Evrn hayat için ham ma v çvr bol miktara varır. Biz insanlar, vrnki 00 milyar galaksin biri içinki, 400 milyar yılızan biri olan ortalama bir yılızın (günşin) çvrsin olanan ortalama bir gzgn üzrinki hayatın çok küçük bir kısmını olştryorz. B bilgilrin ışığı altına hayatın yalnızca yrkür üzrin olabilcğini üşünmk mantıksızlıktır. Biz günştn sonra n yakın yılız 4 ışık yılı ötir v galaksimiz ışıkyılı gnişliktir. B kaar aklı zorlayan msaflri aşarak iğr ygarlıklarla ilişki krmak mümkün olabilir mi? Sürpriz cvap vtʼtir. Günümüz kllanılmaya başlayan mikroalga rayo astronomi tknolojisini kllanarak, ünyayı galaksimiz için, hrhangi bir yrki komş gzgn il iltişim krabilir. B tür başka yılız sistmin yolclk için grkli nrji il çarpıcı bir zıtlıktır. En yakın yılıza tk bir yolclk yapmak için ünya üzrin birkaç yüzyıla harcanan miktara nrjiy grk varır. Biz yakın iğr yılızlar çvrsin ilri ygarlıklar varsa v iltişim yolları açık is, şimiy kaar niçin onlarla iltişim kramaık? Blki, grçktn iltişim krmaya çalışmaığımız için. şimiy kaar, oraa braa çok küçük bütçli birkaç araştırma yapılı. Gökyüzünün yolmza güçlü mtlr yollayan vricilr il kirltilmsi olasılığını ışarlaık. Ancak, gökyüzünü b tür amaçlı rayo sinyallri blmak için taramak, yryüzün varığına çok zayıflayacak sinyallri işlybilck ilri yapılı araçların kllanımını grktirir. Silikon Vaisinki son glişmlr b tür araçların yapımına olanak sağlamıştır. Harvarʼtaki laboratarımıza v ünya üzrin başka yrlr milyonlarca kanatlı alıcı sistmlr, önümüzki yıllara başarıya laşacağına inanığımız araştırmalara başlamışlarır. iğr ygarlıklaran glck sinyallrin algılanması rin anlama ünyanın kültürl yalnızlığının son olacaktır: b insanlık tarihinin n önmli olayı olacaktır. Böyl bir sinyalin ksiyon Evrn yalnız mıyız? sorsna cvap vrcktir. B yılızlararası işartlrin taşıyacağı bilgilr, bizim n büyük hayallrimiz ötsi bilim v sanat, tarih v biyat konlarını kapsayan bir tür galaktik ansiklopi olacaktır. Bizim çalışmalarımız grçk bir tması sağlayabilck birinci kşak nmlrir. Bnan aha çok hycan vrici bir kşif üşünbiliyorm v b nnl bütün gücümü b nylr için harcıyorm. Ağabyimi taklit rk hralarla oynaığım günlri çok iyi anımsıyorm. Çoğnlkla lktronik il ilgilnirik ama Sptnik vrin roktçi olmştk. Ağabyin MIT lktronik mühnisliği ğitimi alı (ş ana yüksk tknoloji iltişim konsna iş yapan bir şirkt sahip), fakat bana aha vrnsl olğ için fizik okmamı tavsiy tti. Annm v babam fiziği Harvarʼa okmamı tavsiy ttilr Eğitimimi Harvarʼa alım v oraa kalım. Bir akamik krlşta nysl çalışmalar yapmak, araa bir sıraışı nylr yapabilmk özgürlüğü il birlikt, çok mükmml bir şy. Çoğ kişi bana sıra ışı iyorr çünkü birbirlri il ayın ilgisi olmayan birçok ğişik tür nylr pşinyim: plsarlara yılız prmlri araştırması, xışınları v protonları kllanarak yni bir mikroskop tasarımı, Eschrichiacoli baktriyl önm motornn yapısı, ltra ağır atomların araştırılması v son olarak n büyük bilimsl amaçset I.(Sarch for Extra Trrstrial Intllignc = ünya ışına zki varlıkların araştırılması.) Birşylr krmaktan hoşlanığım için, karmaşık yapılı lktronik araçlara grksinim ylan nylr yapmaktan zvk alıyorm. Fizikçilr ünyasını çok yarıcı blyorm v ağabyimin tavsiysin yğm için mmnnm. Mühnislik yaparkn knimi fizikçi gibi üşünmkt blyorm. Çok ilginç bir grçk, n iyi lktronik vr inşa nlrin fizikçilr olmasıır. Hiç trüt tmn aşağıaki tavsiyyi hrks vrbilirim: Hangi mslği sçcğiniz min ğilsniz v kninizi fiziğ yakın hissiyorsanız, fizik okynz. B fiziktn başka bir iş yapmak için çok iyi bir hazırlık olacaktır. ÜNİTE 6 (Palm Yayıncılık; Princpls of Physics: Frarick J.BUECHE, Davi A.JERDE) 59

DERS 7. Türev Hesabı ve Bazı Uygulamalar II

DERS 7. Türev Hesabı ve Bazı Uygulamalar II DERS 7 Türv Hsabı v Bazı Uygulamalar II Bu rst bilşk fonksiyonlarının türvi il ilgili zincir kuralını, üstl v logaritmik fonksiyonların türvlrini, ortalama v marjinal ortalama ğrlri; rsin sonuna oğru,

Detaylı

Temel Parçacıklar ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Doç.Dr. Mustafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK

Temel Parçacıklar ÜNİTE. Amaçlar. İçindekiler. Yazarlar Doç.Dr. Mustafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK Temel Parçacıklar Yazarlar Doç.Dr. Mstafa ŞENYEL Yrd.Doç.Dr. A. Şenol AYBEK ÜNİTE 12 Amaçlar B üniteyi çalıştıktan sonra; Antiparçacıklar ile, Temel parçacık grplarından; Leptonları, Mezonları, Baryonları,

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu - Radyoaktivite

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu - Radyoaktivite Büyük Patlaa ve Evrenin Olş - Rayoaktivite 1 Test 1 in Çözüleri 5. önce sonra 1. Büyük patlaaan birkaç akika sonra ortaya çıkan kvvetlere teel kvvet enir. hy çekirek e I Teel kvvetler; l Güçlü kvvet hy

Detaylı

FİZ314 Fizikte Güncel Konular

FİZ314 Fizikte Güncel Konular FİZ314 Fizikte Güncel Konular 2015-2016 Bahar Yarıyılı Bölüm-8 23.05.2016 Ankara A. OZANSOY 23.05.2016 A.Ozansoy, 2016 1 Bölüm 8: Parçacık Fiziği 1. Temel Olmayan Parçacıklardan Temel Parçacıklara 2. 4

Detaylı

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ

ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ ATOMLARDAN KUARKLARA ALIfiTIRMALARIN ÇÖZÜMÜ 1. Parçac klar spinlerine göre Fermiyonlar ve Bozonlar olmak üzere iki gruba ayr l r. a) Fermiyonlar: Spin kuantum say lar 1/2, 3/2, 5/2... gibi olan parçac

Detaylı

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin

STANDART MODEL VE ÖTESİ. : Özge Biltekin STANDART MODEL VE ÖTESİ : Özge Biltekin Standart model, bilim tarihi boyunca keşfedilmiş parçacıkların birleşimidir. Uzay zamanda bir nokta en, boy, yükseklik ve zaman ile tanımlanır. Alanlar da uzay zamanda

Detaylı

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri

Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu. Test 1 in Çözümleri 7 Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu 225 Test 1 in Çözümleri 1. Elektrikçe yüksüz parçacıklar olan fotonların kütleleri yoktur. Işık hızıyla hareket ettikleri için atom içerisinde bulunamazlar. Fotonlar

Detaylı

DERS 11. Belirsiz İntegral

DERS 11. Belirsiz İntegral DERS Blirsiz İnral.. Blirsiz İnral. B rs ürvi bilinn bir onksiyonn ynin inşasını l alacağız. Türvi bilinn bir onksiyonn ynin inşası işlmin rs ürv işlmi aniirniaion nir. v F onksiyonlar, F is, F y nin rs

Detaylı

SİSTEMLER. Sistemlerin Sınıflandırılması

SİSTEMLER. Sistemlerin Sınıflandırılması Sinallr & Sismlr - Sismlr SİSTEMLER Sism ori, bir fnomn im olarak, isiplinlr arası ilişkilrin bilimsl aklaşımlarla inclniği bir oriir. Bnn için ilişkinin varlığı va rcsi, ilgili olğ sosal v fn alanlarına

Detaylı

TANITIM ve KULLANIM KILAVUZU. Modeller UBA4234-R. Versiyon : KK_UBA_V3.0210

TANITIM ve KULLANIM KILAVUZU. Modeller UBA4234-R. Versiyon : KK_UBA_V3.0210 SAT-IF / CATV Ultra Gniş Bantlı Dağıtım Yükslticilri (UBA-Srisi) TANITIM v KULLANIM KILAVUZU Modllr UBA4234-R Vrsiyon : KK_UBA_V3.0210 1.Gnl Tanıtım UBA Srisi Dağıtım Yükslticilri, uydu (950-2150MHz) v

Detaylı

İyon Kaynakları ve Uygulamaları

İyon Kaynakları ve Uygulamaları İyon Kaynakları v Uygulamaları E. RECEPOĞLU TAEK-Sarayköy Nüklr Araştırma v Eğitim Mrkzi rdal.rcpoglu rcpoglu@tak.gov.tr HPFBU-2012 2012-KARS KONULAR İyon kaynakları hakkında gnl bilgi İyon kaynaklarının

Detaylı

KİRİŞ MESNET BÖLGELERİ

KİRİŞ MESNET BÖLGELERİ KİRİŞ MESNET BÖLGELERİ Kuru birlşim olarak yapılan kolon kiriş birlşim bölglrin, kirişlr kolonlara vya guslr oturtulur ikn korniyr, profil başlığı v lastomr gibi bir ara malzm üstün oturtulur. Bu malzmlr

Detaylı

Temel Sabitler ve Birimler

Temel Sabitler ve Birimler Temel Sabitler ve Birimler Işığın boşluktaki hızı: c=299792458 m/s ~3x10 8 m/s Planck sabiti: h= 6.62606957(29)x10-34 Js İndirgenmiş Planck sabiti ħ = h/2π Temel elektrik yükü : e=1.60218x10-19 C İnce

Detaylı

( ) ( ) Be. β - -bozunumu : +β - + ν + Q - Atomik kütleler cinsinden : (1) β + - bozunumu : nötral atom negatif iyon leptonlar

( ) ( ) Be. β - -bozunumu : +β - + ν + Q - Atomik kütleler cinsinden : (1) β + - bozunumu : nötral atom negatif iyon leptonlar 6.. BETA BOZUUU Çkirdğin pozitif vya ngatif lktron yayması vya atomdan bir lktron yakalaması yolu il atom numarası ± 1 kadar dğişir. β - -bozunumu : ( B 4 4 ( B 4 nötral atom Atomik kütllr insindn : (

Detaylı

IKTI 102 25 Mayıs, 2010 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü

IKTI 102 25 Mayıs, 2010 Gazi Üniversitesi-İktisat Bölümü DERS NOTU 10 (Rviz Edildi, kısaltıldı!) ENFLASYON İŞSİZLİK PHILLIPS EĞRİSİ TOPLAM ARZ (AS) EĞRİSİ TEORİLERİ Bugünki drsin içriği: 1. TOPLAM ARZ, TOPLAM TALEP VE DENGE... 1 1.1 TOPLAM ARZ EĞRİSİNDE (AS)

Detaylı

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN

, (Compton Saçılması) e e, (Çift Yokoluşu) OMÜ_FEN Göreli olmayan kuantum mekaniği 1923-1926 yıllarında tamamlandı. Göreli kuantum mekaniğinin ilk başarılı uygulaması 1927 de Dirac tarafından gerçekleştirildi. Dirac denklemi serbest elektronlar için uygulandığında

Detaylı

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası Karşımadde

ATLAS Dünyası. Standart Model. ATLAS ağ sayfası  Karşımadde Fizikçiler dünyanın ne olduğunu ve onu neyin bir arada tuttuğunu açıklayan isimli bir kuram geliştirmişlerdir. yüzlerce parçacığı ve karmaşık etkileşmeleri yalnızca aşağıdakilerle açıklayabilen bir kuramdır:

Detaylı

metal (bakır) metaloid (silikon) metal olmayan (cam) iletken yar ı iletken yalıtkan

metal (bakır) metaloid (silikon) metal olmayan (cam) iletken yar ı iletken yalıtkan 1 YARI İLETKENLER Enstrümantal Analiz ir yarı iltkn, iltknliği bir iltkn il bir yalıtkan arasında olan kristal bir malzmdir. Çok çşitli yarıiltkn malzm vardır, silikon v grmanyum, mtalimsi bilşiklr (silikon

Detaylı

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 2007 SORULARI

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 2007 SORULARI DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ MATEMATİK KLÜBÜ FEN LİSELERİ TAKIM YARIŞMASI 007 SORULARI Doğuş Ünivrsitsi Matmatik Kulübü tarafından düznlnn matmatik olimpiyatları, fn lislri takım yarışması sorularından bazıları

Detaylı

doldurulması sırasında yayınlanan karakteristik X-ışınlarını bulması

doldurulması sırasında yayınlanan karakteristik X-ışınlarını bulması BETA () BOZUNUMU Çkirdklrin lktron yayınlamaları yy ilk gözlnn radyoaktif olaylardan birisidir. Çkirdğin atom lktronlarından birisini yakalaması, 1938 d Amrikalı fizikci Luis Waltr Alvarz in çkirdk k tarafından

Detaylı

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problemleri

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problemleri DERS 9 Grafik Çizimi, Maksimum Minimum Problmlri Bundan öncki drst bir fonksiyonun grafiğini çizmk için izlnbilck yol v yapılabilck işlmlr l alındı. Bu drst, grafik çizim stratjisini yani grafik çizimind

Detaylı

Beta ( ) bozunumu Beta Bozunumu 1

Beta ( ) bozunumu Beta Bozunumu 1 Bta () bozunumu 05.07.008 Bta Bozunumu 1 Bta bozunumu () 1918 yıllında Çkirdklrin ( - ) lktron yayınlanması bilinn bir olaydı. Fakat çkirdğin bir - yakalaması 1938 yıllında bulunmuştur. Boşalan - yrin

Detaylı

Bilgi Tabanı (Uzman) Karar Verme Kontrol Kural Tabanı. Bulanık. veya. Süreç. Şekil 1 Bulanık Denetleyici Blok Şeması

Bilgi Tabanı (Uzman) Karar Verme Kontrol Kural Tabanı. Bulanık. veya. Süreç. Şekil 1 Bulanık Denetleyici Blok Şeması Bulanık Dntlyicilr Bilgi Tabanı (Uzman) Anlık (Kskin) Girişlr Bulandırma Birimi Bulanık µ( ) Karar Vrm Kontrol Kural Tabanı Bulanık µ( u ) Durulama Birimi Anlık(Kskin) Çıkış Ölçklm (Normali zasyon) Sistm

Detaylı

BİLEŞENLER. Demiryolu Araçları için yüksek hızlı DC devre kesiciler Tip UR6, UR10 ve UR15

BİLEŞENLER. Demiryolu Araçları için yüksek hızlı DC devre kesiciler Tip UR6, UR10 ve UR15 İLŞNLR miryolu raçları için yüksk hızlı dvr ksicilr Tip R, R v R Gnl bilgi R, R v R; doğal soğutmalı, açmasız, tk kutuplu, çift yönlü, lktromanytik üflmli, lktrik kontrol dvrlrin v doğrudan aşırı akım

Detaylı

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0

Herbir kuarkın ters işaretli yük ve acayipliğe sahip bir anti kuarkı vardır: TİP (ÇEŞNİ,flavor) YÜK ACAYİPLİK. u (up, yukarı) 2/3 0 Hardronlar neden böyle ilginç şekillere uyarlar? Cevap Gell-Mann ve Zweig tarafından (birbirinden bağımsız olarak) Verildi: Tüm hardronlar KUARK denilen daha temel bileşenlerden oluşmuştur! Kuarklar bir

Detaylı

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği

Temel Parçacık Dinamikleri. Sunum İçeriği 1 Sunum İçeriği 2 Genel Tekrar Leptonlar Örnek: elektron Fermionlar Kuarklar Örnek: u kuark Bozonlar Örnek: foton Kuarklar serbest halde görülmezler. Kuarklardan oluşan yapılar ise genel olarak şu şekilde

Detaylı

Çelik. Her şey hesapladığınız gibi!

Çelik. Her şey hesapladığınız gibi! Çlik Hr şy hsapladığınız gibi! idyapi Bilgisayar Dstkli Tasarım Mühndislik Danışmanlık Taahhüt A.Ş. Piyalpaşa Bulvarı Famas Plaza B-Blok No: 10 Kat: 5 Okmydanı Şişli 34384 İstanbul Tl : (0212) 220 55 00

Detaylı

Asenkron Makinanın Alan Yönlendirme Kontrolünde FPGA Kullanımı ALAN İ., AKIN Ö.

Asenkron Makinanın Alan Yönlendirme Kontrolünde FPGA Kullanımı ALAN İ., AKIN Ö. Asnkron Makinanın Alan Yönlndirm Kontrolünd FPGA Kullanımı ALAN İ., AKIN Ö. ABSTRACT In this study, th fasibility of usag of fild programmabl gat arrays (FPGA) in th fild orintd control (FOC) of induction

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI AÇISINDAN RÜZGAR ENERJİSİNİN TÜRKİYE DEKİ KAPASİTESİ ÖZET

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI AÇISINDAN RÜZGAR ENERJİSİNİN TÜRKİYE DEKİ KAPASİTESİ ÖZET YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI AÇISINDAN RÜZGAR ENERJİSİNİN TÜRKİYE DEKİ KAPASİTESİ LEVENT YILMAZ Istanbul Tknik Ünivrsitsi, İnşaat Fakültsi, Hidrolik v Su Yapıları Kürsüsü, 8626, Maslak, Istanbul. ÖZET

Detaylı

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ

Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ Hazırlayan: Ayten İLHAN Branşı: Bilişim Teknolojileri Görev Yaptığı Okul: EMİNE ÖZCAN ANADOLU LİSESİ 1 LEPTONLAR AYAR BOZONLARI (KUVVET TAŞIYICI BOZONLAR) KUARKLAR STANDART MODELİ ANLAMAK MADDE PARÇACIKLARI

Detaylı

Hücre bölünmesi sırasında önce... sonra... bölünmesi gerçekleşir.

Hücre bölünmesi sırasında önce... sonra... bölünmesi gerçekleşir. 2.Mitoz Hücr Bölünmsi Hücr bölünmsi tüm canlılarda görüln bir olaydır. Hücr bölünmsi büyüm, glişm, yaraların iyilşmsi, ürm hücrlrinin oluşması v tk hücrli canlıların çoğalması olaylarında tkilidir. Bir

Detaylı

Kamuoyuna, Emek Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. İstanbul, 5 Ocak 2015

Kamuoyuna, Emek Taşınmaz Değerleme ve Danışmanlık A.Ş. İstanbul, 5 Ocak 2015 Emk Taşınmaz Dğrlm v Danışmanlık A.Ş. İstanbul, 5 Ocak 2015 Kamuoyuna, Ektki rapor Bankacılık Düznlm v Dntlm Kurumu tarafından 1 Kasım 2006 tarih v 26333 sayılı Rsmi Gazt d yayımlanan Bankalara Dğrlm Hizmti

Detaylı

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER

PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER PARÇACIK FİZİĞİ, HIZLANDIRICILAR ve DEDEKTÖRLER Dr. İlkay TÜRK ÇAKIR TAEK Sarayköy Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi Ar-Ge Bölümü Füzyon Birimi - Hızlandırıcı Fiziği Birimi 24/09/07 III. UPHDYO 1 İÇERİK

Detaylı

1) İzotop, izoton ve izobar niceliklerini tanımlayarak örnekler

1) İzotop, izoton ve izobar niceliklerini tanımlayarak örnekler 1) İzotop, izoton ve izobar niceliklerini tanımlayarak örnekler veriniz. ii İzotop: p Bir elementin, aynı proton sayılı ancak, farklı nötron sayılı çekirdekleri o elementin izotoplarıdır. Örnek: U ; U

Detaylı

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problemleri. 9.1. Grafik çiziminde izlenecek adımlar. y = f(x) in grafiğini çizmek için

DERS 9. Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problemleri. 9.1. Grafik çiziminde izlenecek adımlar. y = f(x) in grafiğini çizmek için DERS 9 Grafik Çizimi, Maksimum-Minimum Problmlri 9.. Grafik çizimind izlnck adımlar. y f() in grafiğini çizmk için Adım. f() i analiz diniz. (f nin tanım kümsi, f() in tanımlı olduğu tüm rl sayıların oluşturduğu

Detaylı

İlk Tanımlar. Dışmerkezlik ve Konikler. Tanım-1. Tanım-2. Tanım-3. e koniğin dışmerkezliği; - MF p koniğin parametresi;

İlk Tanımlar. Dışmerkezlik ve Konikler. Tanım-1. Tanım-2. Tanım-3. e koniğin dışmerkezliği; - MF p koniğin parametresi; Konilr ışmrzli v aramtr uharrm Şahin İl anımlar anım- Bir oğru v bunun ışınai bir notanın blirttiği üzlm, notaya uzalılarının oğruya uzalılarına oranı sabit olan notaların gomtri yrin oni nir. abit olara

Detaylı

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli

Çekirdek Modelleri. Alfa Bozunumu. Nükleer Fizikte Kullanışlı Birimler Çekirdeğin Yapısı ve Etkileşmeler. Çekirdeğin Sıvı Damlası Modeli NÜKLEER FİZİK Bu sunumun büyük bir bölümünü aşağıdaki siteden indirebilir veya fotokopiciden fotokopisini alabilirsiniz. http://s3.dosya.tc/server11/efgmzh/fotokopi.pdf.html Nükleer Fizikte Kullanışlı

Detaylı

FARKLI SICAKLIKLARDAKİ GÖZENEKLİ İKİ LEVHA ARASINDA AKAN AKIŞKANIN İKİNCİ KANUN ANALİZİ

FARKLI SICAKLIKLARDAKİ GÖZENEKLİ İKİ LEVHA ARASINDA AKAN AKIŞKANIN İKİNCİ KANUN ANALİZİ FARKLI ICAKLIKLARDAKİ GÖZEEKLİ İKİ LEVHA ARAIDA AKA AKIŞKAI İKİCİ KAU AALİZİ Fthi KAMIŞLI Fırat Ünivrsit Mühndislik Fakültsi Kimya Mühndisliği Bölümü, 39 ELAZIĞ, fkamisli@firat.du.tr Özt Farklı sıcaklıklara

Detaylı

Birleştirilmiş E-Öğrenme Tasarımı Modeli ve Hızlı Öğretim Tasarımı Stratejileri

Birleştirilmiş E-Öğrenme Tasarımı Modeli ve Hızlı Öğretim Tasarımı Stratejileri Özt Birlştirilmiş E-Öğrnm Tasarımı Modli v Hızlı Öğrtim Tasarımı Stratjilri Doç.Dr. İsmail İpk & Yrd. Doç. Dr. Ömr Faruk Sözcü Fatih Ünivrsitsi Bilgisayar v Öğrtim Tknolojilri Eğitimi Bölümü 34500 Büyükçkmc-İstanbul

Detaylı

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu

RADYASYON FİZİĞİ 1. Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu RADYASYON FİZİĞİ 1 Prof. Dr. Kıvanç Kamburoğlu Herbirimiz kısa bir süre yaşarız ve bu kısa süre içerisinde tüm evrenin ancak çok küçük bir bölümünü keşfedebiliriz Evrenle ilgili olarak en anlaşılamayan

Detaylı

Takviyeli Kirişlerin Çift Perdeli Sistem Modeli ile Yaklaşık Analizi

Takviyeli Kirişlerin Çift Perdeli Sistem Modeli ile Yaklaşık Analizi ECAS00 Uluslararası Yapı v Dprm Mühnisliği Smpozyumu, 4 Ekim 00, Orta Doğu Tknik Ünivrsitsi, Ankara, Türkiy Takviyli Kirişlrin Çift Prli Sistm Moli il Yaklaşık Analizi S.Tanvir WASTİ Orta Doğu Tknik Ünivrsitsi,

Detaylı

- BANT TAŞIYICILAR -

- BANT TAŞIYICILAR - - BANT TAŞIYICILAR - - YAPISAL ÖZELLİKLER Bir bant taşıyıcının nl örünümü aşağıdaki şkild vrilmiştir. Bant taşıyıcıya ismini vrn bant (4) hm taşınacak malzmyi için alan bir kap örvi örn, hm d harkt için

Detaylı

PNOZ Emniyet Röleleri

PNOZ Emniyet Röleleri PNOZ Emniyt Röllri Emniyt Röllri PNOZ X, PNOZsigma v PNOZlog, Modülr mniyt röllri PNOZmulti v PNOZpowr Hr talp için uygun mniyt çözümü. İş Faaliytlri Excllnt Componnts Snsör tknolojisi Emniyt şaltrlri

Detaylı

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU?

CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN NEDİR? NE ZAMAN VE NİÇİN KURULDU? CERN, 2014 te 60. kuruluş yılını kutlayacak. CERN, II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa da ortak nükleer araştırmalar yapmak için kuruldu. CERN 58 Yıllık, Ama Adını Dünyaya

Detaylı

GİRİŞİMCİ WEB SAYFALARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE BULANIK BİLİŞSEL HARİTALAMA YÖNTEMİNİN KULLANIMI

GİRİŞİMCİ WEB SAYFALARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE BULANIK BİLİŞSEL HARİTALAMA YÖNTEMİNİN KULLANIMI EKEV AKADEİ DERGİSİ Yıl: 14 Sayı: 44 (Yaz 2010) 335 GİRİŞİCİ WEB SAYFALARININ DEĞERLENDİRİLESİNDE BULANIK BİLİŞSEL HARİTALAA YÖNTEİNİN KULLANII. Dursun KAYA (*) A. Samt HAŞILOĞLU (**) Slçuk Burak HAŞILOĞLU

Detaylı

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark

Madde Dünya. Molekül Atom. Atomlar Elektron. Kuark PARÇACIK FĠZĠĞĠ ve CERN Aytül ADIGÜZEL (Çukurova Üniversitesi) Tayfun ĠNCE (University of Bonn) 1 PARÇACIK FĠZĠĞĠ Maddenin temel yapıtaģları nelerdir? Bu yapıtaģlarının davranıģlarını en temel düzeyde

Detaylı

1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK. Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk E-posta: tdemirturk@pau.edu.tr

1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK. Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk E-posta: tdemirturk@pau.edu.tr 1. BÖLÜM ELEKTROSTATİK Yazar: Dr. Tayfun Demirtürk Eposta: temirturk@pau.eu.tr 1 ELEKTROSTATİK: Durgun yüklerin etkilerini ve aralarınaki etkileşmeleri inceler. Doğaa iki çeşit elektrik yükü bulunur: ()

Detaylı

ORTAM SICAKLIĞININ SOĞUTMA ÇEVRİMİNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK MODELLENMESİ

ORTAM SICAKLIĞININ SOĞUTMA ÇEVRİMİNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK MODELLENMESİ ORTAM SICAKLIĞININ SOĞUTMA ÇEVRİMİNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK MODELLENMESİ Srkan SUNU - Srhan KÜÇÜKA Dokuz Eylül Ünivrsitsi Makina Mühndisliği Bölümü -posta: srhan.kuuka@du.du.tr Özt: Bu çalışmada, komprsör,

Detaylı

VDE 0660 Bölüm 500/IEC Yürütülen test: Ölçülen darbe akım direnci I pk. Ip darbe kısa devre akımı [ka] Bara tutucusu mesafesi [mm]

VDE 0660 Bölüm 500/IEC Yürütülen test: Ölçülen darbe akım direnci I pk. Ip darbe kısa devre akımı [ka] Bara tutucusu mesafesi [mm] DN EN 439-1/EC 439-1 uyrın kıs vr irni şmsı DN EN 439-1 uyrın tip tsti Sistm tip tsti sürsin Rittl r sistmlri il tmsili Rittl RiLini ypı ilşnlri üzrin şğıki tstlr yürütülmüştür: İzolsyon özlliklri lgsi

Detaylı

Çay Atıklarından Aktif Karbon Üretimi ve Adsorpsiyon Proseslerinde Kullanımı

Çay Atıklarından Aktif Karbon Üretimi ve Adsorpsiyon Proseslerinde Kullanımı ÖZET Çay Atıklarından Aktif Karbon Ürtimi v Adsorpsiyon Prosslrind Kullanımı Mrym OZMAK a, Işıl Gürtn b, Emin YAĞMUR b, Zki AKTAŞ b a DSİ Gn.Md. TAKK Dairsi Başkanlığı, Ankara, 61 b Ankara Ünivrsitsi Mühndislik

Detaylı

Günlük Bülten. 27 Aralık 2012. Merkez Bankası Baş Ekonomisti Hakan Kara 2012 yılının %6 civarında enflasyonla tamamlanacağını düşündüklerini söyledi

Günlük Bülten. 27 Aralık 2012. Merkez Bankası Baş Ekonomisti Hakan Kara 2012 yılının %6 civarında enflasyonla tamamlanacağını düşündüklerini söyledi 27 Aralık 2012 Prşmb Günlük Bültn İMKB vrilri İMKB 100 77,991.1 Piyasa Dğri-TÜM ($m) 304,387.4 Halka Açık Piyasa Dğri-TÜM ($m) 87,677.3 Günlük İşlm Hami-TÜM ($m) 1,243.42 Yurtdışı piyasalar Borsalar Kapanış

Detaylı

BÖLÜM II A. YE Đ BETO ARME BĐ ALARI TASARIM ÖR EKLERĐ ÖR EK 2

BÖLÜM II A. YE Đ BETO ARME BĐ ALARI TASARIM ÖR EKLERĐ ÖR EK 2 BÖLÜ II A. YE Đ BETO ARE BĐ ALARI TASARI ÖR EKLERĐ ÖR EK SÜ EKLĐK DÜZEYĐ YÜKSEK 6 KATLI BETO ARE PERDELĐ / ÇERÇEELĐ BĐ A SĐSTEĐ Đ EŞDEĞER DEPRE YÜKÜ YÖ TEĐ ĐLE A ALĐZĐ E TASARII.1. GENEL BĐNA BĐLGĐLERĐ...II./..

Detaylı

Kirişli döşemeler (plaklar)

Kirişli döşemeler (plaklar) Kirişli döşmlr (plaklar) Dört tarafından kirişlr oturan döşmlr Knarlarının bazıları boşta olan döşmlr Boşluklu döşmlr Düznsiz gomtrili döşmlr Üç tarafı kirişli bir tarafı boşta döşm Bir tarafı kirişli

Detaylı

Günlük Bülten. Günlük Bülten

Günlük Bülten. Günlük Bülten 0 Oak 203 Prşmb Günlük Bültn İMKB vrilri İMKB 00 8,49. Piyasa Dğri-TÜM ($m) 320,064.6 Halka Açık Piyasa Dğri-TÜM ($m) 92,060.8 Günlük İşlm Hami-TÜM ($m) 2,046.97 Yurtdışı piyasalar Borsalar Kapanış % Dğ.

Detaylı

LOGARİTMA. Örnek: çizelim. Çözüm: f (x) a biçiminde tanımlanan fonksiyona üstel. aşağıda verilmiştir.

LOGARİTMA. Örnek: çizelim. Çözüm: f (x) a biçiminde tanımlanan fonksiyona üstel. aşağıda verilmiştir. LOGARİTMA I. Üstl Fonksiyonlr v Logritmik Fonksiyonlr şitliğini sğlyn dğrini bulmk için ypıln işlm üs lm işlmi dnir. ( =... = 8) y şitliğini sğlyn y dğrini bulmk için ypıln işlm üslü dnklmi çözm dnir.

Detaylı

Malzeme Güvenliği Bilgi Formu (EC) No. 1907/2006 (REACH) Düzenlemesi ile uyumludur Hazırlandığı tarih: 02/03/09 Revize edildiği tarih: 12/11/12

Malzeme Güvenliği Bilgi Formu (EC) No. 1907/2006 (REACH) Düzenlemesi ile uyumludur Hazırlandığı tarih: 02/03/09 Revize edildiği tarih: 12/11/12 BÖLÜM 1. MADDENİN/KARIŞIMIN VE FİRMANIN/İŞLETMENİN TANIMI 1.1 Ürün kimliği: EB25SS Ticari isim: Ekstra Güçlü Pisuar Kapakları 1.2 Maddnin vya karışımın blirtiln ilgili kullanımları v blirtiln kullanımlara

Detaylı

Bağımsızlığının 20. Yılında Azerbaycan

Bağımsızlığının 20. Yılında Azerbaycan Bağımsızlığının 20. Yılında Azrbaycan Dr. Ali ASKER* 1980 lrin ortalarından itibarn Sovytlr Birliğind uygulanan ynidn yapılanma v saydamlık politikalarının amacı (n azından sözd), dmokratiklşm yoluyla

Detaylı

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-117 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 5 ATOM ÇEKİRDEĞİNİN

Detaylı

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK

İSTATİSTİK TERMODİNAMİK MI OpnCoursWar http://ocw.mt.du 5.60 hrmodnamk v Kntk ahar 008 u malzmlr atıfta bulunmak vya kullanım şartlarını öğrnmk çn http://ocw.mt.du/trms stsn zyart dnz İSİSİK ERMODİMİK Makroskopk trmodnamk sonuçların

Detaylı

B OSC2 VOD PIC16F84 MİKRODENETLEYİCİSİ KULLANILARAK CİHAZLARIN TELEFON İLE KONTROLÜNE BİR UYGULAMA. Rabman YAKAR, Etem KÖKLÜKAYA.

B OSC2 VOD PIC16F84 MİKRODENETLEYİCİSİ KULLANILARAK CİHAZLARIN TELEFON İLE KONTROLÜNE BİR UYGULAMA. Rabman YAKAR, Etem KÖKLÜKAYA. SAU Fn Bilimlri Enstitüsü Drgisi PIC16F84 Mikrodntlcisi Kullanılarak Ciaziarın Tlfon D Kontrolün Bir Uygulama PIC16F84 MİKRODENETLEYİCİSİ KULLANILARAK CİHAZLARIN TELEFON İLE KONTROLÜNE BİR UYGULAMA Rabman

Detaylı

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ

A. ATOMUN TEMEL TANECİKLERİ ÜNİTE 3 MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ 1. BÖLÜM MADDENİN TANECİKLİ YAPISI 1- ATOMUN YAPISI Maddenin taneciklerden oluştuğu fikri yani atom kavramı ilk defa demokritus tarafından ortaya atılmıştır. Örneğin;

Detaylı

Magnetic Materials. 4. Ders: Paramanyetizma-2. Numan Akdoğan.

Magnetic Materials. 4. Ders: Paramanyetizma-2. Numan Akdoğan. Mgntic Mtrils 4. Drs: Prmnytizm-2 Numn Akdoğn kdogn@gyt.du.tr Gbz Institut of Tchnology Dprtmnt of Physics Nnomgntism nd Spintronic Rsrch Cntr (NASAM) Kuntum mkniği klsik torinin özlliklrini dğiştirmdn,

Detaylı

İ.T.Ü. Makina Fakültesi Mekanik Ana Bilim Dalı Bölüm 7. Seviye Düzlemi

İ.T.Ü. Makina Fakültesi Mekanik Ana Bilim Dalı Bölüm 7. Seviye Düzlemi İTÜ Makina Fakültsi Ağırlığın Potansiyl Enrjisi W=, δh kadar yukarıya doğru yr dğiştirsin, Virtül iş, δu = Wδh= δh NOT: Eğr cisi aşağıya doğru δh yr dğişii yapıyorsa v +h aşağıya doğru is δu = Wδh= δh

Detaylı

e sayısı. x için e. x x e tabanında üstel fonksiyona doğal üstel fonksiyon (natural exponential function) denir. (0,0)

e sayısı. x için e. x x e tabanında üstel fonksiyona doğal üstel fonksiyon (natural exponential function) denir. (0,0) DERS 4 Üstl v Logaritik Fonksionlar 4.. Üstl Fonksionlar(Eponntial Functions). > 0, olak üzr f ( ) = dnkli il tanılanan fonksiona taanında üstl fonksion (ponntial function with as ) dnir. Üstl fonksionun

Detaylı

MERKEZ Ostim Organize Sanayi Bölgesi 100. Yıl Bulvarı 1230/1 Sk. No: 24-26 06370 OSTİM / ANKARA - TÜRKİYE. www.sayalvinc.com

MERKEZ Ostim Organize Sanayi Bölgesi 100. Yıl Bulvarı 1230/1 Sk. No: 24-26 06370 OSTİM / ANKARA - TÜRKİYE. www.sayalvinc.com SAYAL Makina Dişli Yk Parça İmali İnş. Mü. Oto. San. Tic. Lt. Şti. MERKEZ Ostim Organiz Sanayi Bölgsi 100. Yıl Bulvarı 12/1 Sk. No: 24-2 0370 OSTİM / ANKARA - TÜRKİYE www.sayalvinc.com ŞUBE 1180 Sk. No:

Detaylı

Parçacık Fiziği Söyleşisi

Parçacık Fiziği Söyleşisi Parçacık Fiziği Söyleşisi Saleh Sultansoy - TOBB ETÜ Gökhan Ünel - UC Irvine HPFBU2012 12-19 Şubat, Kars, Kafkas Üniversitesi 1 Parçacık fiziği Maddenin ve etkileşimlerin alt yapısını anlamak 2 Büyük Patlama

Detaylı

BÖLÜM 2 LAMİNER SINIR TABAKA İNTEGRAL DENKLEMLERİ VE ÇÖZÜMLERİ

BÖLÜM 2 LAMİNER SINIR TABAKA İNTEGRAL DENKLEMLERİ VE ÇÖZÜMLERİ BÖLÜM LAMİNER SINIR ABAKA İNEGRAL DENKLEMLERİ VE ÇÖZÜMLERİ.1- Giriş.- İntgral momntm nklmi.- İntgral momntm nklminin çözümü..1- Pohlhasn öntmi..-haits-walz öntmi..-emmli v njksionl akımlar.4- İntgral nrji

Detaylı

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar

ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar ATLAS Higgs Araştırmalarında En Yeni Sonuçlar Resim 1: ATLAS ın 2012 de kaydettiği, Higgs in dört elektrona bozunma adayı. 4 Temmuz 2012 de, ATLAS deneyi, Higgs Bozonu araştırmalarındaki güncellenmiş sonuçlarının

Detaylı

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır.

Element atomlarının atom ve kütle numaraları element sembolleri üzerinde gösterilebilir. Element atom numarası sembolün sol alt köşesine yazılır. Atom üç temel tanecikten oluşur. Bunlar proton, nötron ve elektrondur. Proton atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciktir. Nötron atomun çekirdeğin bulunan yüksüz taneciktir. ise çekirdek etrafında

Detaylı

Farklı Kural Tabanları Kullanarak PI-Bulanık Mantık Denetleyici ile Doğru Akım Motorunun Hız Denetim Performansının İncelenmesi

Farklı Kural Tabanları Kullanarak PI-Bulanık Mantık Denetleyici ile Doğru Akım Motorunun Hız Denetim Performansının İncelenmesi Ahmt GANİ/APJES II-I (24) 6-23 Farklı Kural Tabanları Kullanarak PI-Bulanık Mantık Dntlyici il Doğru Akım Motorunun Hız Dntim Prformansının İnclnmsi * Ahmt Gani, 2 Hasan Rıza Özçalık, 3 Hakan Açıkgöz,

Detaylı

VOLEYBOLCULARIN FARKLI MAÇ PERFORMANSLARI İÇİN TEKRARLANAN ÖLÇÜMLER YÖNTEMİNİN KULLANILMASI

VOLEYBOLCULARIN FARKLI MAÇ PERFORMANSLARI İÇİN TEKRARLANAN ÖLÇÜMLER YÖNTEMİNİN KULLANILMASI 96 OLEBOLCULAIN FAKLI MAÇ PEFOMANSLAI İÇİN TEKALANAN ÖLÇÜMLE ÖNTEMİNİN KULLANILMASI ÖET Gürol IHLIOĞLU Süha KAACA Farklı yr, zaman v matryallr üzrind tkrarlanan dnylr il bir vya birdn fazla faktörün tkisi

Detaylı

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi

125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi 125 GeV Kütleli Yeni bir Parçacığın Gözlenmesi CMS Deneyi, CERN 4 Temmuz 2012 Özet Bugün, CERN deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki (BHÇ) CMS deneyi araştırmacıları, CERN de ve Melbourne daki ICHEP 2012

Detaylı

Fikret Adaman Ekonomi Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Fikret Adaman Ekonomi Bölümü Boğaziçi Üniversitesi Fikrt Amn Ekonomi Bölümü Boğziçi Ünivrsitsi Kişisl isl Trihlrn Toplumsl Trihlr Kmusl projlr:,,,,... Sçmnlr: x 1, x 2, x 3, x 4,... Sçmn trihlri: 1, 1,... Trihlr: Tm v gçişkn X = {x{ 1, x 2, x 3, x 4,...}

Detaylı

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ

İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İSG 514 RADYASYON GÜVENLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Ders koordinatörü: Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ mgungormus@turgutozal.edu.tr http://www.turgutozal.edu.tr/mgungormus/

Detaylı

TÖÇ-6. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016

TÖÇ-6. Parçacık Fiziğine giriş. Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016 TÖÇ-6 Parçacık Fiziğine giriş Gökhan ÜNEL / UCI - Haziran 2016 1 Çıkış noktası Yaşadığım bu yerde bir sebep-sonuç ilişkisi var. Bilinçliyken deneyimlediklerime gerçek diyorum. Yaşadığım bu yeri anlayabilirim.

Detaylı

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7)

HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA NAZLI FANUS FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ ULUPAMİR ORTAOKULU (CERN TÜRK ÖĞRETMEN ÇALIŞTAYI-7) HİGGS HAKKINDA KONU BAŞLIKLARI STANDART MODEL-TEMEL PARÇACIKLAR HİGGS BOZONU HİGGS ALANI HIZLANDIRICILAR(HİGGS

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 1. Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK ALANI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ

11. SINIF KONU ANLATIMLI. 2. ÜNİTE: ELEKTRİK VE MANYETİZMA 1. Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK ALANI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ SINI KONU NLTIMLI ÜNİTE: ELEKTRİK VE MNYETİZM Konu ELEKTRİKSEL KUVVET VE ELEKTRİK LNI ETKİNLİK VE TEST ÇÖZÜMLERİ Elektriksel Kuvvet ve Elektrik lanı Ünite Konu nın Çözümleri kuvvetinin yatay ve üşey bileşenleri

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI)

ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ÇALIŞMA YAPRAĞI (KONU ANLATIMI) ATOMUN YAPISI HAZIRLAYAN: ÇĐĞDEM ERDAL DERS: ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERS SORUMLUSU: PROF.DR. ĐNCĐ MORGĐL ANKARA,2008 GĐRĐŞ Kimyayı ve bununla ilgili

Detaylı

Anaparaya Dönüş (Kapitalizasyon) Oranı

Anaparaya Dönüş (Kapitalizasyon) Oranı Anaparaya Dönüş (Kapitalizasyon) Oranı Glir gtirn taşınmazlar gnl olarak yatırım aracı olarak görülürlr. Alıcı, taşınmazı satın almak için kullandığı paranın karşılığında bir gtiri bklr. Bundan ötürü,

Detaylı

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin)

Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) Atomun Yapısı Boşlukta yer kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeyi (elementi) oluşturan ve maddenin (elementin) kendi özelliğini taşıyan en küçük yapı birimine atom

Detaylı

ISI GERİ KAZANIMI (Çapraz Akış) DENEY FÖYÜ

ISI GERİ KAZANIMI (Çapraz Akış) DENEY FÖYÜ ISI GERİ KAZANIMI (Çapraz Akış) DENEY FÖYÜ (Dny Yürüücüsü: Arş. Gör. Doğan ERDEMİR) Dnyin Amacı v Dny Hakkında Gnl Bilgilr Dnyin amacı sı gri kazanımı (çapraz akış) sismlrind;. Sıcaklık dğişimlrinin ölçümü

Detaylı

ATOM FİZİĞİ-2 BÖLÜM-3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ

ATOM FİZİĞİ-2 BÖLÜM-3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ BÖLÜM HİDROJEN ATOMUNDA MERKEZCİL ALAN ÇÖZÜMLERİ BÖLÜM ATOMİK HAMİLTONİYENİN BAZI TERİMLERİ Rutherford Bohr Compton Pauli Fermi Feynman BÖLÜM 3 ATOMİK SPEKTROSKOPİ BÖLÜM 4 TEMEL PARÇACIKLAR ATOM FİZİĞİ-

Detaylı

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi

BİLİM VE TEKNOLOJİ - Gizli ilimler Sitesi Parçacık fiziği, maddenin parçacıklarını ve aralarındaki karşılıklı etkileşimi konu alan [1] ve ışıma, maddenin temel parçacıkları üzerine çalışan fiziğin bir dalıdır ve onların aralarındaki etkileşimleri

Detaylı

Eğitimde şimdilik son hamle olmak üzere Bilim Merkezi ni Bayrampaşalı genç araştırmacıların hizmetine sunmuş bulunduğumuzu da burada ifade edelim.

Eğitimde şimdilik son hamle olmak üzere Bilim Merkezi ni Bayrampaşalı genç araştırmacıların hizmetine sunmuş bulunduğumuzu da burada ifade edelim. Dğrli Bayrampaşalılar, Atila AYDINER İçind bulunduğumuz v Bilgi Çağı olarak tanımlanan bu dönmd, büyük dvltlrin v büyük özl sktör yapılanmalarının n önmli gidr kalmini bilgi v tknoloji harcamaları oluşturuyor.

Detaylı

BÖLÜM 7. Sürekli hal hatalarının değerlendirilmesinde kullanılan test dalga şekilleri: Dalga Şekli Giriş Fiziksel karşılığı. Sabit Konum.

BÖLÜM 7. Sürekli hal hatalarının değerlendirilmesinde kullanılan test dalga şekilleri: Dalga Şekli Giriş Fiziksel karşılığı. Sabit Konum. 9 BÖLÜM 7 SÜRELİ HAL HATALARI ontrol itmlrinin analizind v dizaynında üç özlliğ odaklanılır, bunlar ; ) İtniln bir gçici hal cvabı ürtmk. ( T, %OS, ζ, ω n, ) ) ararlı olmaı. ıaca kutupların diky knin olunda

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

MADDENİN YAPISI ve ÖZELLİKLERİ

MADDENİN YAPISI ve ÖZELLİKLERİ MADDENİN YAPISI ve ÖZELLİKLERİ ÜNİTE : MADDENİN YAPISI ve Üniteye Giriş ÖZELLİKLERİ Her madde kendinden küçük atomlardan oluşmuştur. Ancak her madde aynı atomlardan oluşmamıştır. Maddeyi oluşturan atomlar

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. Mali tablo tanımları menüsüne Muhasebe/Mali tablo tanımları altından ulaşılmaktadır.

DESTEK DOKÜMANI. Mali tablo tanımları menüsüne Muhasebe/Mali tablo tanımları altından ulaşılmaktadır. Mali Tablolar Mali tablo tanımları mnüsün Muhasb/Mali tablo tanımları altından ulaşılmatadır. Mali tablolarla ilgili yapılabilc işlmlr ii gruba ayrılır. Mali Tablo Tanımları Bu bölümd firmanın ullanacağı

Detaylı

BULANIK MANTIK KONTROLLÜ TERMOELEKTRİK BEYİN SOĞUTUCUSU

BULANIK MANTIK KONTROLLÜ TERMOELEKTRİK BEYİN SOĞUTUCUSU BULANIK MANIK KONROLLÜ ERMOELEKRİK BEYİN SOĞUUCUSU A.Hakan YAVUZ 1, Raşit AHISKA 2,Mahmut HEKİM 3 1Niksar Mslk Yükskokulu,Gaziosmanpaşa Ünivrsitsi Niksar,okat 2knik Eğitim Fakültsi,Elktronik Bilgisayar

Detaylı

TLE 35128R Serisi CATV Hat Tekrarlayıcılar

TLE 35128R Serisi CATV Hat Tekrarlayıcılar TLE 35128R Srisi CATV Hat Tkrarlayıcılar Modl Frkas Badı 5-30 / 47-870 MHz 5-42 / 54-870 MHz 5-65 / 85-870 MHz srisi CATV Hat Tkrarlayıcılar, koaksiyl şbk üzrid bslbilm (30-90VAC) özlliği sahip olarak,

Detaylı

NEM ALMALI SOĞUTMA SİSTEMLERİ

NEM ALMALI SOĞUTMA SİSTEMLERİ NEM ALMALI SOĞUTMA SİSTEMLERİ Alpr YILMAZ, Hüsamttin BULUT Çukurova Ünivrsitsi, Makina Mühndisliği Bölümü, 01330-ADANA ÖZET Son yıllarda iklimlndirm tknolojisind hızlı glişmlr yaşanmaktadır. Ozon tabakasına

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Önur SOYLU DELTA KATKILI YARIİLETKENLERİN ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Detaylı

BÖLÜM 6 GERÇEK AKIŞKANLARIN HAREKETİ

BÖLÜM 6 GERÇEK AKIŞKANLARIN HAREKETİ BÖLÜM 6 GERÇEK AKIŞKANLARIN HAREKETİ Gerçek akışkanın davranışı viskoziteden dolayı meydana gelen ilave etkiler nedeniyle ideal akışkan akımlarına göre daha karmaşık yapıdadır. Gerçek akışkanlar hareket

Detaylı

Radyoaktif elementin tek başına bulunması, bileşik içinde bulunması, katı, sıvı, gaz, iyon halinde bulunması radyoaktif özelliğini etkilemez.

Radyoaktif elementin tek başına bulunması, bileşik içinde bulunması, katı, sıvı, gaz, iyon halinde bulunması radyoaktif özelliğini etkilemez. RADYOAKTİFLİK Kendiliğinden ışıma yapabilen maddelere radyoaktif maddeler denir. Radyoaktiflik çekirdek yapısıyla ilişkilidir. Radyoaktif bir atom hangi bileşiğin yapısına girerse o bileşiği radyoaktif

Detaylı

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei

YEN FZE DORU. Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei YEN FZE DORU Yüksek Enerji Fizii ndeki son gelimeler Fizik Bilimi nin gelecei Ör.Gör.Dr. Ahmet BNGÜL Gaziantep Üniversitesi Fizik Mühendislii Bölümü 21 Kasım 2007 16/11/2007 YFD Sayfa 1 çerik Parçacık

Detaylı

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ

Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Parçacıkların Standart Modeli ve BHÇ Prof. Dr. Altuğ Özpineci ODTÜ Fizik Bölümü Parçacık Fiziği Maddeyi oluşturan temel yapı taşlarını ve onların temel etkileşimlerini arar Democritus (460 MÖ - 370 MÖ)

Detaylı

Tüm Öğretmenlerimizin Öğretmenler Günü Kutlu Olsun...

Tüm Öğretmenlerimizin Öğretmenler Günü Kutlu Olsun... HABER BÜLTENİ KASIM 2012 YIL 1 SAYI 9 www.iszu.du.tr Tm Öğrtmnlrimizin Öğrtmnlr Gn Kutlu Olsun... Öğrtmnliğin Gzlliklri Paylaşıldı Kitap Fuarında Yazarlarla Buluştuk Çocuklara Muhtşm Göstri 01 İSZÜ HABER

Detaylı

Günlük Bülten. 27 Şubat 2013. TCMB, Şubat ayı PPK toplantısı özetini yayınladı

Günlük Bülten. 27 Şubat 2013. TCMB, Şubat ayı PPK toplantısı özetini yayınladı 27 Şuat 2013 Çarşama Günlük Bültn İMKB vrilri İMKB 100 77,514.3 Piyasa Dğri-TÜM ($m) 302,886.2 Halka Açık Piyasa Dğri-TÜM ($m) 86,403.0 Günlük İşlm Hacmi-TÜM ($m) 1,629.94 Yurtdışı piyasalar Borsalar Kapanış

Detaylı

ÇEKİRDEK KİMYASI. Kimya Ders Notu

ÇEKİRDEK KİMYASI. Kimya Ders Notu ÇEKİRDEK KİMYASI Kimya Ders Notu ÇEKİRDEK KİMYASI Atomaltı Tanecikler Atomaltı parçacıklar bağımsız olarak ömürleri çok kısa olduğu için normal şartlar altında gözlemlenemezler. Bu amaçla oluşturulan parçacık

Detaylı

IŞINIM VE DOĞAL TAŞINIM DENEYİ

IŞINIM VE DOĞAL TAŞINIM DENEYİ IŞINIM VE DOĞAL TAŞINIM DENEYİ MAK-LAB005 1. DENEY DÜZENEĞİNİN TANITILMASI Dny düznği, şkild görüldüğü gibi çlik bir basınç kabının içind yatay olarak asılı duran silindirik bir lman ihtiva dr. Elman bakırdan

Detaylı