DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 11. BÖLÜM OPTİK AMPLİFİKATÖRLER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 11. BÖLÜM OPTİK AMPLİFİKATÖRLER"

Transkript

1 DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 11. BÖLÜM OPTİK AMPLİFİKATÖRLER

2 11.1 OPTİK K AMPLİFİKAT KATÖRLERİN N TEMEL UYGULAMALARI VE ÇEŞİTLERİ Genel Uygulamalar Amplifikatör Çeşitleri 11.2 YARIİLETKEN OPTİK K AMPLİFİKAT KATÖRLER DışD Pompalama Amplifikatör r Kazancı 11.3 ERBİUM UM-DOPLED FİBER F AMPLİFİKAT KATÖRLER Yükseltme Y Mekanizması EDFA nın Mimarisi EDFA GüçG Çevrimi Verimi ve Kazancı 11.4 AMPLİFİKAT KATÖR R GÜRÜLTG LTÜSÜ SİSTEM S STEM UYGULAMALARI GüçG Amplifikatörleri Hat Boyu Amplifikatörler Ön n YükselticilerY Çok Kanllı Yönetim Hat boyu amplifikatör r kazanç kontrolü 11.6 DALGABOYU DÖNÜŞTÜRÜCÜLERD LERİ Optik Giriş Çıkışlı Dalgaboyu DönüştürücüleriD Dalga karış ıştırıcı dalgaboyu dönüştürücülerid

3 Geleneksel olarak, bir optik bağlant lantı kurulurken, bir güçg bütçesi formüle edilir ve yol kaybı uygun güç sınırını aştığı zaman tekrarlayıcılar lar eklenir. Bir optik sinyali uygun bir tekrarlayıcıyla yla yükseltmek için, i in, foton-elektron çevrimi, elektrikli genişletme, yeniden zamanlama, darbe şekillendirmesi ve sonra elektron-foton çevrimi meydana getirilmelidir. Bu sürecin s sınırls rlı hız z tek dalgaboyu işlemlerinde i iyi çalışmasına rağmen yüksek hızh çoklu dalgaboyu sistemlerinde oldukça a karmaşı şık k ve pahalı olabilir. Bu nedenle tüm m optik amplifikatörlerin geliştirilmesi içini in büyük k bir çaba harcanmaktadır. r.

4 11.1 OPTİK K AMLİFİKAT KATÖRLERİN TEMEL UYGULAMALARI VE ÇEŞİTLERİ Optik amplifikatörler yalnız z uzun mesafe noktadan noktaya optik fiber bağlant lantısında nda değil aynı zamanda ani sinyal kesilmesi kayıplar pların karşı şılanması içinin çoklu ulaşı şım m ağlara larında geniş kullanım m bulurlar. Optik amplifikatörlerin özellikleri, her birinin farklı tasarım m niteliği i olan çok çeşitli uygulamalara yol açarlar. a arlar.

5 Genel Uygulamalar Şekil 11-1 Optik amplifikatörler için in 4 olası uygulama (a) geçiş uzunluğunu unu arttırana rana kadar hat boyu amplikikatörler (b) alıcı duyarlılığı ığını geliştirene kadar ön yükselteç (c) iletilen gücün n desteklenmesi (d) bölgesel b alan ağının n içinde i inde sinyal düzeyinin desteklenmesi

6 Amplifikatör Çeşitleri İki ana optik aplifikatör çeşidi yarı iletken optik amplifikatör r (SOA) ve aktif-fiber fiber veya doped-fiber amplifikatörler (DFAs( DFAs) ) olarak sınıflands flandırılabilir. labilir. BütünB optik amplifikatörler uyarılan yayma işlemi i boyunca bağlı ışığın n gücünüg arttırırlar. rlar. Uyarılan yaymanın n meydana gelebilmesi için i in gerekli olan ters çevirme nüfusununn yaratılma mekanizması lazer diyotlarda kullanılanla lanla aynıdır. Bir optik amplifikatörün n yapısı bir lazerinkine benzemesine rağmen lasingin meydana gelebilmesi içini in gerekli olan optik besleme mekanizmasına na sahip değildir. Bu yüzden, y bir optik amplifikatör r gelen sinyal seviyesini arttırabilir rabilir fakat kendi kendine tutarlı bir optik çıkışış üretemez. Basit işlemi şekil 11.2 de gösteriliyor. g

7 Şekil 11.2 Genel optik amplifikatörlerin basit uygulaması

8 11.2 YARIİLETKEN OPTİK AMPLİFİKAT KATÖRLER SOA lar ların iki ana çeşidi yankılayan, Fabry-Perot amplifikatör r (FPA) ve yankılamayan yayılan dalga amplifikatörd rdür.(twa). r.(twa). FPA da da,, yarıiletken kristalinin iki yarılm lmış parlak yüzey y kısmi k olarak Fabry-Perot oyuğunu unu oluşturan yansıtan son aynalar gibi davranır. r. Yayılan lan-dalga amplifikatörün n yapısı,, son parlak yüzeylerin y ya yansıtmaz kaplamalı yada belli bir açıyla a yarılm lmış böylelikle içi yansıman manın n olmaması dışında FPA nınkiyle nkiyle aynıdır. Bu yüzden, y giriş ışığı yalnızca birkez TWA dan tek başı şına geçerken erken yükseltilir.

9 DışD Pompalama Dış akım m enjeksiyonu SOA larda mekanizma kazanmak için i in gerekli olan ters çevirme nüfusunu n yaratmak için i in kullanılan lan metottur. Enjeksiyon toplamı,, uyarılan yayılma ve spontane-yeniden birleşme oranları,, uyarılm lmış durumdaki taşı şıma yoğunlu unluğuna una hükmeden h denge denklemini verir. J ( t) R p ( t) = qd n( t) t = R p ( t) - R st ( t) - n( t) t Burada Rp(t) enjeksiyon akım m yoğunlu unluğundan undan d kalınl nlığın n aktif katmanına na dışd pompalama oranıdır. r. tr r istemsiz yayılmadan ve taşı şıyıcı-yeniden yeniden birleştirme mekanizmasından ndan gelen birleştirilmi tirilmiş zaman sabitidir. R ( t) = Gav ( n - n ) N º st Rst(t) ise uyarılm lmış yayılma oranıdır. r. Burada υg g bağlı ışığın n grup hızıdır, G optik hapsedilme faktörü,, a sabit kazanç (optik frekansa υ bağlı olan) nth başlang langıç taşı şıyan yoğunlu unluğu, u, Nph foton yoğunlu unluğu ve g birim uzunluktaki ortalama kazançtır. g r th ph ( 11-1) gv g N ph

10 Verilen bir optik amplifikatörün n genişli liği i w ve a kalınl nlığı d sonra enerjinin fotonlarıyla huh ve grup hızıylah υg,, gücüng Ps optik sinyali içini in foton yoğunlu unluğu N ph = v g Ps ( hv)( wd) ( 11-4) Örnek w=5 μm m ve d=0,5μm m olan bir InGaAsP SOA düşününd υg g =2x108 m/s verilerek, eğer e er bir 1,0 μm m optik sinyal 1550 nm de cihaza girerse, denklem (11-4) 4) den fotonun yoğunlu unluğu; u; W N ph = = ( J. s)(3 10 m / s) (2 10 m / s) (5mm)(0.5mm) m 16 foton / m 3

11 g den sonra kırılank birim uzunlukta durgun durum kazacı içinin çözüm g N = v g = N J qd ph 1 nth - t r = + 1 Gat 1+ r N ph g 0 N ph; sat Burada ph; sat Gav Saturasyon foton yoğunluğu gt r doyurma olarak tanımlanmıştır. Birim uzunlukta küçük sinyal kazancı olarak adlandırılan sinyal girişinin yokluğundaki birim uzunluktaki ortalama kazanç. g 0 æ = Gat ç r è J qd - n t th r ö ø ( 11-8) ( 11-6)

12 Örnek nm InGaAsP SAO için i in aşağıa ğıdaki parametreleri göz önünde nde bulunduralım. (a) Eğer E 100 ma eğilim e akımı cihaza uygulanır, sonra denklem (11-2) 2) den dolayı pompalama oranı R p J J 0.1A 33 3 = = = = ( elektron / m ) / s -19 qd qdwl ( C)(0.3mm)(3mm)(500mm) (b) Denklem (11-8) 8) den dolayı sıfır r sinyal kazancı g 0 = 0.3( m 2 24 æ m )(1ns) ç m s - è 1.0ns -3 ö ø -1-1 = 2340m = 2.34cm

13 Amplifikatör r Kazancı Bir optik amplifikatörün n en önemli parametrelerinden biri; G olarak tanımlanan sinyal kazancı veya amplifikatör r kazancıdır. G = P s, out P s, in SOA nın n aktif ortamındaki tek geçiş kazancı ( 11- [( Gg - a) L] exp[ g( z L] G = exp m º ) Burada Γ oyuktaki optik hapsedilme faktörü,, gm materyal kazanma katsayısı, α optik yoldaki materyalin etkili emme katsayısı,, L amplifikatör r uzunluğu, u, g(z) birim uzunluktaki ortalama kazançtır. 9) ( 11-10)

14 Giriş gücünün n bir fonksiyonu olarak kazanç G içini in ifade denklem (11-10) 10) daki kazanç parametresinin g(z) incelenmesiyle elde edilebilir. g( z) = 1+ g0 Ps ( z) P amp, sat ( 11-11) Burada; go sinyal girişinin inin yokluğundaki undaki birim uzunluktaki doymamış ortam kazancı,, Ps(z) z noktasındaki ndaki dahili sinyal gücüg ve Pamp,sat ; birim uzunluktaki kazancın n yarıland landığı dahili güçg seviyesi olarak tanımlanan amplifikatör r doyma gücüdür.

15 Işığın n yokluğunda unda tek geçiş kazancının n tanımı olacaktır r ve denklem (11-9) 9) un kullanılmas lmasıyla G o = exp( g L) o G = 1 + P P s, in æ G lnç è G amp, sat 0 ö ø ( 11-15) Şekil kazancın n giriş gücüne bağı ğımlılığını gösterir. Burada, sıfır s r sinyal kazancı (veya küçük üçük k sinyal kazancı) 1000 in kazanç faktörü olan Go = 30 db dir. dir. Eğri, E giriş sinyal gücünün g n yükseltilmesi y ile kazanç ilk önce küçük üçük sinyal seviyesine yakın n kalır r ve sonra azalmaya başlad ladığını gösterir. Kazanç doyma bölgesindeki b lineer azalmadan sonra, yüksek y giriş güçleri için i in 0 db asimptotik değerine erine yaklaşı şır. Ayrıca kazancın n 3 db ile azaltıld ldığı noktadaki çıkışış doyma gücünüde g gösterir. g

16 Şeki 11-3 Go=30 db (1000 in kazancı) in küçük üçük k sinyal kazancı için in optik giriş gücü üzerinde sinyal geçiş kazancının n tipik bir bağı ğımlılığıığı

17 11.3 ERBİUM UM-KATKILI FİBERF AMPLİFİKAT KATÖRLER Bir optik fiber amplifikatördeki aktif ortam, erbium (Er), ytterbium (Yb), neodymium (Nd)) veya praseodymium (Pr)) gibi nadir toprak elementleri azda katkılı olan (örnek( olarak milyon ağıa ğırlıkta 1000 parça) a) sözdes 10 m den 30 m uzaklıkta kta optik fiberden oluşur. ur. Ana fiber materyali standart silica, florid tabanlı cam veya çok parçal alı cam olabilir.

18 Yükseltme Y Mekanizması Yarıiletken optik amplifikatörlerin harici akım m enjeksiyonu kullanmalarına na karşı şın, elektronları daha yüksek y enerji seviyelerine uyarmak için, i in, optik fiber amplifikatörler optik pompalama kullanırlar. Bu işlemde, i kişi i elektronları uyarılm lmış durumlara doğrudan yükseltmek y için i in fotonları kullanır. Optik pompalama işlemii üç enerji sviyesinin kullanılmas lmasına ihtiyaç duyar. Şekil basitleştirilmi tirilmiş enerji seviyesi diyagramını ve silika camındaki bu iyonlarının çeşitli enerji seviyesi geçiş işlemlerini gösterir. g Telekominikasyon uygulamaları için in iki ana seviye yarı kararlı seviyesi ve pompa seviyesi diye adlandırılır. r. Yarı karaklı teriminin manası,, bu durumdan zemin durumuna geçişlerin hayat süreleri s, bu seviyeye neden olan durumların n hayat süreleri s ile karşı şılaştırıldığında çok uzundur.

19 Şekil 11-4 Basitleştirilmi tirilmiş enerji seviyesi diyagramı ve silika camındaki Er iyonlarının çeşitli enerji seviyesi geçiş işlemleri

20 EDFA nın Mimarisi Bir optik fiber amplifikatör şekil 11-5 de gösterildig sterildiği i gibi bir veya daha fazla pompa lazeri, bir pasif dalgaboyu çiftleyici optik izolatörleri ve musluk çiftleyicilerden oluşur. ur. Optik izolatörler, yükseltilmiy kseltilmiş sinyali amplifikatörün n gürültg ltüsüne arttırıp p etkinliğini ini azaltabileceği i cihazın n içine i ine yansımas masını engeller. Pompa ışığı genellikle sinyal akışı ışıyla aynı yönde enjekte edilir. Bu yönlendirici pompalama olarak bilinir. Ayrıca pompa gücünüg karşı şıt t yönly nlü pompalama olarak bilinen sinyal akışı ışının n karşı yönünde nde enjekte etmekle mümkm mkündür. Şekil 11-5 de gösterildig sterildiği i gibi, kişi i sonuç kazanımlar mlarının n sırass rasıyla tipik olarak +17 db ve +35 db arttığı ya tek pompa kaynağı ğını yada çift pompa kaynağı tasarılar ları kullanabilir. Karşı şıt t yöny pompalama daha fazla kazanca izin verir ama yönlendirici pompalama daha iyi gürültg ltü performası verir. Ayrıca 980 nm de pompalama tercih edilir, çünk nkü 1480 nm deki pompalamaya göre g daha az gürültg ltü üretir ve daha geniş ters çevrim nüfusu n elde edilir

21 Şekil 11-5 EDFA nın üç olası kanfigürasyonu rasyonu(a) yönlendirici y pompalama, (b) karşı şıt yön n pompalama, (c) çift pompalama

22 EDFA GüçG Çevrimi Verimi ve Kazancı EDFA nın giriş ve çıkışış güçleri enerji koruma prensibiyle ifade edilir. lp P s, out Ps, in + + Pp, in ( 11-16) l Burada, Ppin giriş pompa gücüg ve λp ve λs sırasıyla pompa ve sinyal dalgaboylarıdır. r. Buradaki temel fiziksel prensib, EDFA dan alınabilecek sinyal enerjisinin miktarı cihazda depolanan pompa enerjisini aşamaz. a amaz. s

23 Yukarıdaki denklemden maksimum çıkışış sinyal gücüg λp/λs oranına na dayandığı ığını görüyoruz. Pompalama tasarısının çalışması için, in, λp/λs olmasına ihtiyacımız z var ve uygun kazanç elde etmek için i in P s, in Pp, in olmalı.. Böylece, B güç dönüşüm m yeterliliği (PCE) birleşiminden iminden az gibi belirtilmektedir. Ps, out - Ps, in Ps, out lp PCE =» 1 ( 11-17) P P l p, in Mutlak referans amaçlar ları için in dalgaboyunun bağı ğımsız z olduğu quantum çevrimini (QCE) kullanmak fayfdalı olacaktır. QCE = ls l p PCE Ayrıca, amplifikatör r kazancı G nin terimleriyle tekrar yazabiliriz. İstemsiz yayılman lmanın n olmadığı ığını varsayarsak; G = P s, out P s, in l p 1+ l p, in s P P p, in s, in s ( 11-18) ( 11-19)

24 Örnek nm de 30 nw pompa gücüyle pompalanan EDFA düşünün nm de kazanç 20 db ise, sonra eşitlik den maksimum giriş gücü ( )(30mW ) P s, in = Maksimum çıkış gücü mW l p Ps, out (max) = Ps, in (max) + Pp, in = 190mW (30mW ) l = 19.1mW = 12. 8dBm s

25 Pompa gücüne g ek olarak, kazanç ayrıca fiber uzunluğuna una dayanır. Öyle bir EDFA nın L uzunluğunda unda üç orta seviyeli lazerin maksimum kazancı aşağıda verilmiştir. G(max) = exp( ps L) e ( 11-21) Burada çapraz bölmeli b sinyal yayılımı ve nadir yeryüzü konsantrasyonudur. Maksimum olası EDFA kazancı iki kazanç ifadesinin küçük üçüğü ile verilmiştir. ì l p G miníexp( ps el),1 + î ls P P p, in s, in ïü ý ïþ ( 11-22) G = Psout / Psin = exp( rs el) olduğu u için i in iki ifadenin küçük üçüğü ile verilen maksimum olası EDFA çıkışış gücüne benzer. Şekilde takip edilecektir. l { p, out min Ps, in exp( ps el), Ps, in + Pp in l P s, s ü ý þ ( 11-23)

26 Şekil 11-6 Şekilde pompalama gücüg artarken çeşitli doped-fiber uzunlukları içinin doyma kazanma başlang langıçları gösterilmektedir. Fiber uzunluğu üzerinde EDFA kazancının n bağı ğımlılığının n hesaplanması ve1480 nm pompalama ve 1550 nm sinyal için i in pompalama gücüg

27 EDFA daki yarı kararlı seviyesi göreceli g olarak uzun yaşam am zamanı olduğu u içini in çok yüksek y doymuş çıkışış gücü sağlayabilir. Doyma çıkışış gücü (doyma kazancının n olmadığı yerlerdeki güçg üç) ) küçük üçük k sinyal kazancın 3 db sılkıştırma noktası olarak tanımlan mlanır. Büyük B k sinyal işleme i için, i in, şekil 11-7 den çıkarılabileceği i gibi doymuş kazanç pompa gücüyleg doğrusal olarak artar. Bu şekil giriş gücünün n verilen pompa seviyesi için in arttığı ığını,, amplifikatör r kazancı doyma meydana gelinceye kadar sabit kaldığı ığını gösterir. Şekil 11-7 Çeşitli pompalama seviyeleri içini in çıkışış sinyal gücünün n EDFA nın fonksiyonu gibi kazanç davranışı

28 11.4 AMPLİFİKAT KATÖR R GÜRÜLTG LTÜSÜ Optik amplifikatörde üretilen baskın n gürültg ltü yükseltilmiş spontane emisyondur (ASE). Bunun kaynağı elektronların ve holelerin amplifikatör r ortamında istemsiz yeniden birleşimleridir. imleridir. Bu yeniden birleşme optik sinyal boyunca yükseltilmiş fotonların n yaygın n spektral arka planını arttırır. r. Bu etki sinyal 1540 nm de EDFA yükseltme y içini in şekil de gösterilmig sterilmiştir. tir. Şekil 11-8 Tipik 1480 nm pompalama spektrum ve 1540 nm de yükseltilmiş doğal yayılma (ASE) gürütüg ile birleşmi miş tipik çıkışış sinyali

29 Doğal gürültg ltü yükseltilen ortam boyunca dağı ğıtılan karışı ışık devamlı kısa ritim akış olarak modellenebilir. Bu şekildeki rastgele bir işlem i frekans ile doğru orantılı bir gürültg ltü güç spektrumu ile karakterize edilir. ASE gürültg ltüsünün n güçg spektral yoğunlu unluğu u aşağıa ğıdaki gibidir. S ASE ( f ) sp [ G ( f ) -1] = PASE Dvopt = hvn / Burada P ASE optik bant genişli liğindeki indeki ASE gürültg ltü gücünü gösterir. Dv ort ve n sp doğal yayılma veya populasyon dönüştürme faktörüde aşağıdaki gibi açıklana klanır. n2 n sp = n - n Bu eşitlikte e de n1 ve n2 1 ve 2 durumlarında olduğu u gibi sürtünme yoğunlu unluğu u veya elektron sayısını gösterir. Bu nedenle n sp iki enerji seviyesi arasındaki populasyon değişiminin iminin ne kadar kusursuz olduğunu unu gösterir. g 2 1 ( 11 - ( 11-25) 24)

30 Şekil 11-9 Çeşitli EDFA uzunluklarını arttırmak rmak için i in deneysel ve teorik ASE gürültg ltü güçlerine karşı giriş pompa gücünden g (a) yönlendirici y (ileri) pompalama ve (b) karştı yönlü (geri) pompalama. (Peredrsen( tarafından IEEE izniyle yeniden üretilmiştir.24tir ,IEEE.)

31 Dv ort Eğer bir optik filitre fotodedektörden üstünse un gözle g görülürg bir biçimde imde azalacağı ğını göz önünde nde bulundurunuz. P0 için i in bu durum denklem (6-6) 6) için i in yer değiştirmesi daha sonra toplam aritmatik kare vuruş gürültü oranı elde etmemizi sağlar. i 2 shot s s 2 2 = shot = shot - 2 -S + s shot ASE = 2 qâgps, inb + 2qÂGS ASE Dv opt B Burada B alıcı elektrik bantgenişli liğinininin yöneticisidir. Diğer iki gürültg ltü ışık k sinyalinin ve ASE nin içinde inde bulunan farklı optik frekansların n karışı ışımı ile ortaya çıkar ki bu durum iki dizi ritim frekansı üretir. Sinyal ve ASE farklı optik frekanslara sahip olduğundan undan dolayı ASE nin ritim gürültg ltüsü aşağıdaki gibidir. s 2 s- ASE = 4 ( ÂGPs, in )( ÂS ASE B) ( 11-27)

32 Ek olarak ASE geniş optik frekans mesafeleri oluşturdu turduğu için in gürültg ltü akımına sebep olan kendine karşı bir ritim oluşturur s ASE - ASE = Â S ASE (2Dvopt - B) B Toplam alıcı gürültü akımının aritmatik ortalamasının karesi ( 11-28) 2 i total = s = s + s s 2 total 2 T shot - s + s shot - ASE + s s- ASE + s s- ASE + 2 ASE - ASE İlk başta, amplifikatör r kazancı yeterince büyükb olduğunda unda temel gürültg ltü çoğunlukla göz g z ardı edilebilir. Daha da fazlası yükseltilmiş sinyal gücüg olan GP s, in ASE gürültü gücü S ASEDv ort çok daha büyük b k olduğundan undan ASE-ASE ritim gürültg ltüsü gözle görülür g r bir biçimde imde sinyal- ASE ritim gürültg ltüsünde gözle g görülürg ölçüde büyüktb ktür. Bu gözlem g denklem (11-26) 26) yı aşağıdaki şekilde indirger. s» 2qÂGP 2 shot s, in B ( 11-30)

33 Denklem (11-24) 24) de SASE için i in verilen belirtiyle beraber bu sonuçlar ları kullanmak fotodedektör çıkışındaki S/N sinyal gürültg ltü oranını tam olarak verir. æ ç è S N ö ø out = s s 2 ph 2 total = Â 2 G s P 2 2 s, in 2 total» ÂP s, in 2qB 1+ G 2h n ( G sp -1) ( 11-31) Burada η fotodedektörün quantum yeterliliğidir idir Girişteki S/N ile amplifikatör çıkışındaki S/N arasındaki oran olan gürültü biçiminin iminin standart açıklamasa klamasını kullandığı ığımızda, F = 1+ 2hn ( G -1) in ( S N ) sp = ( S N ) G out ( 11-34)

34 Örnek 11-5 Şekil EDFA nın hem yardımc mcı yön hemde karşı yönlü pompalama olayındaki kazanç saturasyonu altında gürültg ltü biçiminin iminin ölçülen değerlerini erlerini gösterir25. g Amplifikatöre -60 dbm güç girişi i ile pompa dalgaboyu 1480 nm ve sinyal dalgaboyuda 1558 nm dir dir.. Düşük D k sinyal durumlarında eşe yönlü pompalama gürültg ltüsü 5.5 db dir dir ve bu 1.5 db lik giriş eşleşme kaybını ortaya çıkarır kusursuz popülasyon dönüşümünün d n teorik minimum 3dB lik değerinde erinde karşı şılaştırıldığında optik amplifikatörün n gürültg ltü biçimi imi 4 db lik bir değer er gösterir. g Karşı yönlü pompalama olayındaki gürültg ltü biçimi imi yaklaşı şıka 1 db daha yüksektir. y Şekil EDFA nın n hem yardımc mcı yön n hemde karşı yönlü pompalama olayındaki kazanç saturasyonu altında 1480 nm de gürültü biçiminin iminin ölçülen değerleri. erleri. Kazanç her ikisini pompalama yönleriy için in benzerdi.

35 SİSTEM S STEM UYGULAMALARI Optik amplifikatörler gerektiren bir optik fiber bağlant lantısı dizayn ederkene şekil 11-1 de gösterildig sterildiği i gibi amplifikatörleri yerleştirebilece tirebileceğimizimiz üç mümkün n yer vardır. r. Her üç konfigürasyonda da fiziksel amplifikasyon işlemi aynı olamsına rağmen farklı kullanımlar farklı giriş gücü aralıklar kları kullanan cihazların n işleme i sokulmasını gerektirir. Bu faklı amplifikatör r kazançlar larının n devreye sokulması gerektiğini ini bize belirtir. Sinyal gürültg ltü oranı detaylı foton statistiği gibi de alınan faktörler ve farklı amplifikatör konfigürasyonlar rasyonları gibi kusursuz analizler ayrıca işin i in içinei ine katılır. Daha fazla detaya ihtiyaç duyan okuyucular içini in Desurvire16 oldukça a geniş bilgiler sunar. Burada optik bağlant lantılardakilardaki üç mümkün n EDFA mevkilerin mevcut jenerik, operasyonel değerleri erleri ve ona konseptüel el analizlerini göreceğiz.

36 GüçG Amplifikatörleri Güç amplifikatörlerinde cihaz direkt olarak optik bir iletkeni izlediği için in giriş gücü yüksektir. Yüksek Y pompa gücüg aslında bu türt kullanum içinin gerklidir.. Amplifikatör r girişi i genellikle -8 dbm yada daha yüksek y ve güçg amplifikatör r kazancı 5 db den den daha yükseky olmalıdır r ki alıcıda ön n yükseltey kselteç kullanıld ldığından daha avantajlı olsun. Örnek db kazançlı güç yükseltici olarak kullanılan lan bir EDFA yı ele alalım m lazer diyodu ileticiden çıkan amplifikatör r girişinin inin 0-dBm olduğunu unu düşünün. d n. Eğer E pompa dalgaboyu 980 nm olursa eşitlik (11-16) 16) dan 1540 nm deki 10-dBm dbm lik bir çıkışış için in pompa gücünün n en az aşağıa ğıdaki gibi olması gerekir. ls 1540 Pp, in ³ ( Ps, out - Ps, in ) = (10mW -1mW ) = 14mW l 980 p

37 Hat Amplifikatörler rlerü Uzun bir geçiş sisteminde optik amplifikatörlerin fiberdeki zayıflamadan dolayı azalttığı güç seviyesini periyodik olarak geri yükleme y yapması gerekmektedir. Normal olarak bu amplifikatör r zincirindeki her bir EDFA nın kazancı,, L uzunluğundaki undaki önceki fiber bölgede b ortaya çıkan sinyal kaybını telafi etmek için i in kullanılır r ve G = exp( -al). Akümüle edilen ASE gürültg ltüsü bu denli kaskad amplifikatör zincirlerinde dominant seviye azaltıcı faktör r rolü oynar.

38 Örnek Şekil 11-1 i i ele alalım. Bu şekil her bir kanal başı şına düşen d sinyal gücüg değerlerini, erlerini, herbir kanaldaki ASE gürültüsünü ve WDM bağlant lantısındaki ndaki yedi amplifikatör zincirindeki SNR yi göstermektedir. Giriş sinyal seviyesi 6 db de de başlar ve bağlant lantı boyunca aldığı yol nedeniyle ortaya çıkan fiber zayıflamas flamasına bağlı olarak azalır. GüçG seviyesi -24 dbm ye geri yükseltilir. y Bağlant lantı üzerinde iletilen bir kanalda SNR yüksek y bir seviyede devreye girer ve daha sonra ASE gürültsü bağlant lantı boyunca akümüle olduğunda unda herbir amplifikatörde seviyesi düşer. d Örneğin; aşağıdaki bir numaralı amplifikatörde SNR 28 db dir dir.. 6 dbm için. in.

39 Şekil ASE gürültg ltüsü üzerinde SNR düşmesi d bir dizi amplifikatör r sayesinde yükseltilir. y Kurveler sinyal seviyelerini gösterir. g ASE gürültg ltüsü düzeyi kesikli çizgilerle, SNR de noktalarla gösterilir. g WDM linkinde amplifikatör r dörtten d sonra 6 db lik yükseltilmiş bir sinyal seviyesi için i in SNR 22 db dir dir ve -16 db lik ASE gürültg ltüsü seviyesi vardır. r. Amplifikatördeki kazanç ne kadar yüksek y olursa ASE gürültüsü o kadar hızlh zlı ortaya çıkar. Ancak SNR ilk birkaç yükseltmelerde hızlh zlı bir biçimde imde düşmesine rağmen başka bir EDFA nın eklenmesinin arttırıcı etkisi yüksek y sayıdaki amplifikatörler ile hızlh zlı bir biçimde imde azaltılır. Sonuç olarak EDFA lar birden ikiye yükseldiy kseldiğinde inde SNR yaklaşı şık k 3 db düşmesine rağmen aynı zamanda amplifikatör r ikiden dörded çıkarıldığında da aynı düşüş görülür r ve sekize yükseltilen y amplifikatör r sayısında da 3 db lik düşüş görülür. r.

40 Akümüle edilmiş bir ASE gürültg ltüsünü telafi edebilmek için i in sinyal gücü sabit bir sinyal gürültg ltü oranını elde edebilmek için i in en az bağlant lantının n uzunluğu u oranında nda çoğaltılmalıdır. Eğer E toplam sistem uzunluğu u L tot = NL ise ve sistem her biri G = exp( -dl) kazanc ncınana sahip N optik amplifikatörleri içeriyorsa i denklem (11-24) 24) ü kullandığı ığımızda bir dizi optik amplifikatör r boyunca ortaya çıkan mesafe gücüg P ASE path = NP L ASE L ò 0 exp( -dz) dz = a L hvn F ( G) Dv 11 35) tot sp path opt ( - a fiber zayıflamay flamayı gösterir ve F path (G) hata faktörüde aşagıdaki gibi açıklanır. F path 1 æ G -1ö ( G) = ç G è ln G ø 2 ( 11-36)

41 Örnek 11-8 Her biri 30 db kazanca sahip N kaskad optik amplifikatörler içiren i iren optik geçiş yolu ele alalım. Eğer E fiber 0.2 db/km km lik bir kayba sahipse optik amplifikatörler arasındaki mesafe başka bir sistem eşlee leşmezliği i olmazsa 150 km değerindedir. erindedir. Örnek verirsek 900 km lik bir bağlant lantı için in beş adet amplifikatöre ihtiyaç duyarız. Denklem (11-36) için i in toplam mesafe üzerindeki gürültg ltü ceza faktörü db cinsinden aşağıa ğıdaki gibidir. 2 é 1 æ1000-1ö ù 10log F path ( G) = 10logê ç ú = 10log 20.9 = 13. 2bB êë 1000 è ln1000 ø úû Eğer kazancı 20 db ye düşürürsek rsek eşlee leşmezlikten yoksun geçiş mesafesi 100 km dir ve bunun içinde i inde sekiz amplifikatöre ihtiyaç duyarız. Bu durumda günlg nlük k hata faktörü aşağıdaki gibidir. 2 é 1 æ100-1ö ù 10log F path ( G) = 10logê ç ú = 10log 4.62 = 6. 6bB êë 100 è ln100 ø úû

42 Ön n YükselticilerY Bir optik amplifikatör r termal gürültg ltü ile sınırlanms rlanmış direkt olarak tespit eden alıcılar ların n hassasiyetini geliştirmek içini in ön n yükseltici y olarak kullanılabilirler. labilirler. İlk olarak alıcı gürültüsünün n N elektrik gücüg seviyesi ile gösterildig sterildiğini ini farz edelim. Smin in alıcının n spesifik kabul edilebilir bit hata oranı Smin / N olur. Eğer E G ile belirtilmiş kazançlı optik ön yükselteci kullanırsak elektriksel alanın n sinyal gücüg G2.Sı olur ve sinyal gürültg ltü oranı da 2 æ S ö G S ç = ( 11-37) è N ø N + N preamp Burada NıN gürültü değeri eri optik ön n yükseltecideki y spontane emisyondur ve alıcıdaki fotodiyot sayesinde ek bir arka plan gürültüsüne dönüştürülür. d r. Eğer E Smin aynı değerlerdeki erlerdeki sinyal sinyal gürültü oranını elde edebilmek için i in ihtiyaç duyulan yeni minimum elektrik sinyal seviyesi olursa şuna ihtiyaç duyarız; G N S min + N 2 = S N min ( 11-38)

43 Optik yükseltey kselteçte alınan sinyal seviyesini çoğaltabilmek içini in S min < S min i elde etmeliyiz. Bu nedenle S N G S N + N min 2 = > min 1 ( 11-39) Smin in S min e e olan bu oranı tespit edilen sinyalin gelişimini imini yada tespit edenin hassasiyetini bize gösterir. g

44 Çok Kanallı Yönetim EDFA lar ların ve yarıiletken optik amplifikatörlerin her ikisinin birden avantajları çoklu optik kanalları yükseltebilmeleri ve sağlanan çok kanallı sinyal bantgenişliklerinin amplifikatör bantgenişli liğindeninden daha küçük k olmasıdır. Hem SOA larda hem de EDFA larda bu bantgenişli liği 1 ila 5 GHz arasında farklılık k gösterir. g SOA lar ların bir dezavantajı bitişikteki ikteki optik kanallarının n ritmine bağlı olarak taşı şıyıcı yoğunluk modülasyonundan ortaya çıkan kanallar arası çapraz konuşmaya olan hassasiyetleridir. SOA larda bu ritim kanal dizimi 10 GHz den az olduğu u her seferinde ortaya çıkar. Kanal dizimi 10 GHz den yukarı doğru olduğu sürecede, EDFA larda bu çapraz konuşma görülmez. g Bu nedenle EDFA lardaki çoklu kanal operasyonlarda N kanalları için in sinyal gücüg şununla verilir. å P s = P s i= 1 Ps,i kanalındaki ndaki sinyal gücüdür, g bu nedenlede optik taşı şıyıcı frekansıda Vi dir. N, i 11 40) ( -

45 Şekil (a) yaklaşı şık k nm spektral bant arasında düzd yapılan ticari amaçlı EDFA nın kazancı (b) yaklaşı şık k nm spektral bant arasında düz d z yapılan ticari amaçlı EDFA nın kazancı

46 Hat Amplifikatörü Kazanç Kontrolü Optik amplifikatör r kullanan uzun boylu fiber geçiş sisteminde, giriş güç seviyesindeki dalgalanma söz s z konusu iken hat üzerindeki amplifikatörün çıkışış gücünü sabit tutabilmek amaçlan lanır. Çıkışış gücünü sabit tutabilmenin pratik bir yolu, şekil de gösterildig sterildiği i gibi saturasyon bölgesindeki optik amplifikatörü kullanmaktır. Bu sinyal kontrollü otomatik kazanç kontrolü metodunda amplifikatöre giren güçg düştüğünde, daha yüksek bir çıkışış gücü elde edebilmek için i in gereken kazanç daha yüksek olabilir. Buna zıt z t olarak eğer e er giriş gücü yükselirse kazanç bu farklılığı ığı telafi edebilmek için i in düşecektir. d Bu telafinin kesin miktarı giriş gücü ile kazanç arasındaki ilişkiye bağlıdır. Optik amplifikatörün n bir kaskad zincirinde başka bir yeri arttırılır r ve bu yollada optik amplifikatöre giren gücüg azaltılırsa, sinyal gücüg çoğunlukla aşağıa ğıdaki bazı amplifikatörlerde depolanır. Bu optik bir biçimde imde yükseltilen y haberleşme sistemlerinde kendiliğinden inden iyileşme etkisi olarak bilinir.

47 Şekil Saturasyon bölgesinde nominal nom giriş P s, in ile amplifikatör işletmek ki o pasif sinyal kontrol kazanç kontrol metodu. Giriş gücünü azaltmak G2 kazanç yönündende yükseltebilirken giriş gücünü arttırmak rmak G3 kazanç yönündende düşürmeli.

48 11.6 DALGABOYU DÖNÜŞTÜRÜCÜLERD LERİ Bir optik dalgaboyu dönüştürücüsüd gelen dalgaboyunun içerdiği i bilgiyi elektriksel zamana girmeden yeni bir dalgaboyuna derekt olarak dönüştüren d bir araçtır. r. BütünB optik ağlardaa çok büyükb önem arz eden bir bileşendir, endir, çünk nkü; ; içeri i giren sinyalin dalgaboyu çıkışta bulunacağı ön n görülen g yolda bulunan diğer bir enformasyon kanalında nda kullanımda olabilir. Giren sinyalin yeni bir dalgaboyuna dönüştürülmesi d her iki enformasyon kanalınında nda aynı fiberden eşe zamanlı olarak geçmesine izin verir.

49 Optik Giriş Çıkışlı Dalgaboyu Dönüştürücüleri Dalgaboyu dönüşümünüd geliştirme amacıyla yarıiletken optik amplifikatörler, yarıiletken lazerler veya doğrusal olamayan optik kıvrk vrımlı aynalar gibi araçlar kullanan oldukça a geniş optik giriş çıkışış teknikleri araştırılm lmıştır. Çapraz faz modülasyonu (XPM) modunda SOA nın kullanılmas lması tekli dalgaboyu dönüşümünüd gerçekle ekleştirilmesini en başar arılı tekniklerden biri haline getirmiştir. tir. Bu yöntemi y tamamlamak için i in gerekli konfigürasyonlar şekil de gösterileng Mach-Zehner veya Michelson girişim im ölçer ayarlarını içerir.

50 Şekil Çapraz faz modülasyonu dalgaboyu dönüşümünüd düzenlemek içini in SOA nın (a)mach Mach-Zehner interferometre ve (b) Michelson interferometre düzeni d kullanılır.

51 Dalga Karış ıştırıcı Dalgaboyu Dönüştürücüleri Doğrusal olmayan optik dalga olayına bağlı olan dalga boyunun dönüştürülmesi, diğer metodlarla karşı şılaştırıldığında oldukça önemli avantajlar sunar. Bunların n içindei inde çoklu dalgaboyu dönüştürmed olanağı ve modülasyon formatı üzerinde saydamlık k bulunur. Bu karış ıştırma doğrusal olmayan bir maddenin içinden i inden geçen en optik dalgalar içinde i inde doğrusal olmayan etkileşiminden iminden ortaya çıkan diğer bir dalgadır r ve etkileşim im içindeki i indeki dalgaların n yoğunlu unluğunun unun ortaya çıkardıkları ile orantılıdır. r. Üretilen dalganın n frekansı ve fazı etkileşim im içindeki indeki dalgaların n doğrusal kombinasyonudur. Bu nedenle dalga karış ıştırması hem genliğe hemde faz bilgisini korur ve sonuç olarakda bu modülasyon üzerinde oldukça a güçg üçlü saydamlık k oluşturan dalga boyu değişimi imi katagorisine girer.

52 Dalga klavuzlarındaki frekans farkının üretilmesi iki giriş dalgasının karış ıştırılmasına bağlıdır. Bu noktada materyalin doğrusal olmayan etkileşimi imi bir pompa ve sinyal dalga yardımıyla yla olur. Yukarıda Şekil 11-15, 15, 1546 nm ile 1560 nm arasında değişen en boyutlardaki sekiz adet giriş dalgaboyu ile 1524 nm ile 1538 nm arasında değişik ik değerler erler gösteren g bir dizi çıkışış dalgaboyunun spontane dönüşümd örneğini gösterir. g

Ebrium Katkılı Fiber Amplifikatörleri (EDFA)

Ebrium Katkılı Fiber Amplifikatörleri (EDFA) Ebrium Katkılı Fiber Amplifikatörleri (EDFA) Haluk Tanrıkulu İçindekiler : 1. Fiber Optik Sistemlerinin Gelişimi 1.1. Fiber Optik Haberleşme Sistemi 1.2. Fiber Optik Sinyal İletimini Etkileyen Faktörler

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 9. BÖLÜM ANALOG SİSTEMLER Analog Sistemler Giriş 9.1 Analog Bağlantılarına Genel Bakış 9. Taşıyıcı Gürültü Oranı (CNR) 9..1 Taşıyıcı Gücü

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 13. BÖLÜM FİBER OPTİK ÖLÇÜMLERİ

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 13. BÖLÜM FİBER OPTİK ÖLÇÜMLERİ DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 13. BÖLÜM FİBER OPTİK ÖLÇÜMLERİ KONULAR test ekipmanları zayıflama ölçümleri dispersiyon ölçümleri OTDR saha uygulamaları eye paternleri

Detaylı

İki Aşamalı C Band Ebrium Katkılı Fiber Yükselteçlerde (EKFY) Kazanç Düzeltmek İçin Uzun Periyotlu Fiber Izgara Kullanılması

İki Aşamalı C Band Ebrium Katkılı Fiber Yükselteçlerde (EKFY) Kazanç Düzeltmek İçin Uzun Periyotlu Fiber Izgara Kullanılması İki Aşamalı C Band Ebrium Katkılı Fiber Yükselteçlerde (EKFY) Kazanç Düzeltmek İçin Uzun Periyotlu Fiber Izgara Kullanılması Haluk Tanrıkulu tanrikul@metu.edu.tr ÖZET Ebrium Katkılı Fiber Yükselteç (EKFY)

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ

RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RF MİKROELEKTRONİK GÜRÜLTÜ RASTGELE BİR SİNYAL Gürültü rastgele bir sinyal olduğu için herhangi bir zamandaki değerini tahmin etmek imkansızdır. Bu sebeple tekrarlayan sinyallerde de kullandığımız ortalama

Detaylı

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI

ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM KAYIPLARI BÖLÜM 6 1 Bu bölümde, işaretin kanal boyunca iletimi esnasında görülen toplanır Isıl/termal gürültünün etkilerini ve zayıflamanın (attenuation) etkisini ele alacağız. ANALOG İLETİŞİM SİSTEMLERİNDE İLETİM

Detaylı

Ahenk (Koherans, uyum)

Ahenk (Koherans, uyum) Girişim Girişim Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum Ahenk (Koherans, uyum http://en.wikipedia.org/wiki/coherence_(physics#ntroduction Ahenk (Koherans, uyum Girişim İki ve/veya daha fazla dalganın

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Fiber Optik Haberleşme Laboratuarı Uygulamaları

Dumlupınar Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Fiber Optik Haberleşme Laboratuarı Uygulamaları Dumlupınar Üniversitesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Fiber Optik Haberleşme Laboratuarı Uygulamaları 1 Ahmet ALTUNCU 2 Şeref YUVKA 3 Fırat Ertaç DURAK Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi

Detaylı

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti

Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Deneyin Temeli Harici Fotoelektrik etki ve Planck sabiti deney seti Fotoelektrik etki modern fiziğin gelişimindeki anahtar deneylerden birisidir. Filaman lambadan çıkan beyaz ışık ızgaralı spektrometre

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR

ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR ALTERNATĐF AKIM (AC) I AC NĐN ELDE EDĐLMESĐ; KARE VE ÜÇGEN DALGALAR 1.1 Amaçlar AC nin Elde Edilmesi: Farklı ve değişken DC gerilimlerin anahtar ve potansiyometreler kullanılarak elde edilmesi. Kare dalga

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK TEMEL BİLGİLER

RF MİKROELEKTRONİK TEMEL BİLGİLER RF MİKROELEKTRONİK TEMEL BİLGİLER BİRİMLER terminalli bir devre için desibel cinsinden voltaj kazancı: V o A = V 0log db Vi GİRİŞ Güç kazancı: P o A = P 10log db Pi ÇIKIŞ BİRİMLER Girişteki kaynak direnci

Detaylı

RASSAL SAYI ve RASSAL DEĞİŞ ĞİŞKEN. dd Her Ui nin beklenen değeri; Benzetimde rassallık k varsa, bir veya birden fazla dağı

RASSAL SAYI ve RASSAL DEĞİŞ ĞİŞKEN. dd Her Ui nin beklenen değeri; Benzetimde rassallık k varsa, bir veya birden fazla dağı RASSAL SAYI ve RASSAL DEĞİŞ ĞİŞKEN ÜRETİMİ Benzetimde rassallık k varsa, bir veya birden fazla ğılımdan rassal değişken üretimi yapılacakt lacaktır. Bu ğılımlar, gözlemden g elde edilen veriye giydirilmiş

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

YÜZEY AKUSTİK K DALGA REZONATÖRLER RLERİ VE UYGULAMALARI HAZIRLAYAN

YÜZEY AKUSTİK K DALGA REZONATÖRLER RLERİ VE UYGULAMALARI HAZIRLAYAN YÜZEY AKUSTİK K DALGA REZONATÖRLER RLERİ VE UYGULAMALARI HAZIRLAYAN Murat Şimşek 504032208 SUNUM PLANI Yüzey Akustik Dalgaların n Genel Özellikleri Yüzey Dalga Rezonatörlerinin Temel Yapısı Rezonatör Uygulamaları

Detaylı

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır.

HABERLEŞMENIN AMACI. Haberleşme sistemleri istenilen haberleşme türüne göre tasarlanır. 2 HABERLEŞMENIN AMACI Herhangi bir biçimdeki bilginin zaman ve uzay içinde, KAYNAK adı verilen bir noktadan KULLANICI olarak adlandırılan bir başka noktaya aktarılmasıdır. Haberleşme sistemleri istenilen

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri

Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri Trodio Elektronik Dağıtım Sistemi Çözümleri Sayfa 1 / 13 İçindekiler Tablosu Projelendirme ve Tasarım... 2 Dağıtım Sistemini etkileyen faktörler... 3 Zayıflama... 3 Dengeleme... 3 İzolasyon... 3 Gürültü...

Detaylı

ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ. 16 Şubat 2013 ANTALYA

ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ. 16 Şubat 2013 ANTALYA 16 Şubat 2013 ANTALYA Sunum İçeriği Raporlarda Talep ve Değerlendirme Yetkisi Rapor Formatları Ölçümler Genel Hususlar Mikrofon Konumları Arkaplan Ölçümleri Ölçüm Süreleri Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA NEDİR? Bir deprem veya patlama sonucunda meydana gelen enerjinin yerkabuğu içerisinde farklı nitelik ve hızlarda yayılmasını ifade eder. Çok yüksek

Detaylı

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN

AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ. Anten Parametrelerinin Temelleri. Samet YALÇIN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ Anten Parametrelerinin Temelleri Samet YALÇIN Anten Parametrelerinin Temelleri GİRİŞ: Bir antenin parametrelerini tanımlayabilmek için anten parametreleri gereklidir. Anten performansından

Detaylı

Sayısal Haberleşmeye Giriş

Sayısal Haberleşmeye Giriş Sayısal Haberleşmeye Giriş Karışık ve büyük sayısal sistem tasarımında, diğer cihazlardan sayısal bilgi alabilen bir cihaza sahip olmak çoğunlukla gereklidir. Sayısal bilginin bir avantajı, analog ortamda

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam Gürültü Kontrolü A) Yapı-kaynaklı gürültü (SbN): Bir yapıdaki değişken kuvvetlerin oluşturduğu ve yapı yolu ile iletilen gürültü

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 10. BÖLÜM WDM YAPILARI VE ELEMANLARI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 10. BÖLÜM WDM YAPILARI VE ELEMANLARI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 10. BÖLÜM WDM YAPILARI VE ELEMANLARI Tek bir fiber üzeride veri taşıma kapasitesii çok büyük ölçüde artmasıı sağlamıştır. Buula birlikte,

Detaylı

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ SEMBOL LİSTESİ UYGULAMA LİSTESİ GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 1.1. Dalga Hareketi... 3 1.2. Frekans... 4 1.2.1. Oktav Bantlar... 7 1.3. Dalga

Detaylı

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA

ANALOG HABERLEŞME A GRUBU İSİM: NUMARA BÖLÜM 7 ÖRNEK SINAV SORULARI İSİM: NUMARA A GRUBU MERSİN ÜNİVERSİTESİ MMYO ANALOG HABERLEŞME DERSİ FİNAL SINAV SORULARI S-1 Bir GM lu sistemde Vmaxtepe-tepe10 V ve Vmin tepe-tepe6 V ise modülasyon yüzdesi

Detaylı

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler

18.034 İleri Diferansiyel Denklemler MIT AçıkDersSistemi http://ocw.mit.edu 18.034 İleri Diferansiyel Denklemler 2009 Bahar Bu bilgilere atıfta bulunmak veya kullanım koşulları hakkında bilgi için http://ocw.mit.edu/terms web sitesini ziyaret

Detaylı

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu

elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu elektromagnetik uzunluk ölçerlerin Iaboratu ar koşullarında kaiibrasyonu ÖZET Yük. Müh. Uğur DOĞAN -Yük. Müh Özgür GÖR Müh. Aysel ÖZÇEKER Bu çalışmada Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Jeodezi

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom

Kasetin arka yüzeyi filmin yerleştirildiği kapaktır. Bu kapakların farklı farklı kapanma mekanizmaları vardır. Bu taraf ön yüzeyin tersine atom KASET Röntgen filmi kasetleri; radyografi işlemi sırasında filmin ışık almasını önleyen ve ranforsatör-film temasını sağlayan metal kutulardır. Özel kilitli kapakları vardır. Kasetin röntgen tüpüne bakan

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Optik Sensörler Üzerine düşen ışığa bağlı olarak üstünden geçen akımı değiştiren elemanlara optik eleman denir. Optik transdüserler ışık miktarındaki değişmeleri elektriksel

Detaylı

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ

ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ ALETLİ ANALİZ YÖNTEMLERİ UV-Görünür Bölge Moleküler Absorpsiyon Spektroskopisi Yrd. Doç.Dr. Gökçe MEREY GENEL BİLGİ Çözelti içindeki madde miktarını çözeltiden geçen veya çözeltinin tuttuğu ışık miktarından

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1. BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK LABORATUVARI 1 BASINÇ, AKIŞ ve SEVİYE KONTROL DENEYLERİ DENEY SORUMLUSU Arş.Gör. Şaban ULUS Haziran 2012 KAYSERİ

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 4. BÖLÜM

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 4. BÖLÜM DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 4. BÖLÜM OPTİK KAYNAKLAR Fiber Optik Haberleşme için Kullanılan Başlıca Işık Kaynakları: Lazer Diyot : Çok eklemli (heterojunction) biçimlendirilmiş

Detaylı

Bunu engellemek için belli noktalarda optik sinyali kuvvetlendirmek gereklidir. Bu amaçla kullanılabilecek yöntemler aşağıda belirtilmiştir:

Bunu engellemek için belli noktalarda optik sinyali kuvvetlendirmek gereklidir. Bu amaçla kullanılabilecek yöntemler aşağıda belirtilmiştir: Çok yüksek bandgenişliğine sahip olmaları, Fiber Optik kabloları günümüzde, transmisyon omurga ağlarında vazgeçilmez hale getirmiştir. Bununla beraber, yüksek trafik taşıyabilme kapasitesini tüm ağ boyunca

Detaylı

Aşağıdaki, verimli ve güvenilir bir işlem için gerekli tüm bileşenleri tanımlanmış gerçek evirici devresinin bir şematik çizimidir:

Aşağıdaki, verimli ve güvenilir bir işlem için gerekli tüm bileşenleri tanımlanmış gerçek evirici devresinin bir şematik çizimidir: NOT Geçidi Daha önce değinilen tek-transistörlü evirici devresinin gerçekte geçit gibi pratik kullanımının olması çok ilkeldir. Gerçek evirici devreler gerilim kazancını maksimize etmek için birden fazla

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ BLOK DİYAGRAM İNDİRGEME KURALLARI

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ BLOK DİYAGRAM İNDİRGEME KURALLARI OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ BLOK DİYAGRAM İNDİRGEME KURALLARI BLOK DİYAGRAM İNDİRGEME KURALLARI Örnek 9: Aşağıdaki açık çevrim blok diyagramının transfer fonksiyonunu bulunuz? 2 BLOK DİYAGRAM İNDİRGEME

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER Rapor No: Rapor Hazırlama Tarihi: Tarihi: Firma/İşletme Adı: de kullanılan ilgili standart veya metot: I. İşletmenin Genel Tanıtımına İlişkin Bilgiler 1) İşletmenin ticari unvanı, 2) İşletmenin adresi,

Detaylı

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II

ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II ELK 318 İLETİŞİM KURAMI-II Nihat KABAOĞLU Kısım 5 DERSİN İÇERİĞİ Sayısal Haberleşmeye Giriş Giriş Sayısal Haberleşmenin Temelleri Temel Ödünleşimler Örnekleme ve Darbe Modülasyonu Örnekleme İşlemi İdeal

Detaylı

Optoelektronik Tümleşik Devreler. 2008 HSarı 1

Optoelektronik Tümleşik Devreler. 2008 HSarı 1 Optoelektronik Tümleşik Devreler 2008 HSarı 1 Kaynaklar: R. G. Hunsperger, Integrated Optics: Theory and Technology, 3rd Edition, Springer Series in Optical Science, Springer-Verlag, 1991 2008 HSarı 2

Detaylı

5.111 Ders Özeti #5. Ödev: Problem seti #2 (Oturum # 8 e kadar)

5.111 Ders Özeti #5. Ödev: Problem seti #2 (Oturum # 8 e kadar) 5.111 Ders Özeti #5 Bugün için okuma: Bölüm 1.3 (3. Baskıda 1.6) Atomik Spektrumlar, Bölüm 1.7, eşitlik 9b ye kadar (3. Baskıda 1.5, eşitlik 8b ye kadar) Dalga Fonksiyonları ve Enerji Düzeyleri, Bölüm

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

FİBER OPTİK ÜTÜLEME DIODE LAZER!

FİBER OPTİK ÜTÜLEME DIODE LAZER! ÜTÜLEME DIODE LAZERDE EN SON TEKNOLOJİ FCD FİBER OPTİK ÜTÜLEME DIODE LAZER! HAFİF EN BAŞLIĞI (300 gr) DÜNYANIN 60.000.000 ATIŞ ÖMRÜ 20.000.000 Garanti 2 YIL GARANTİ BUZ BAŞLIK K142186/878.4810 17.04.2015

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM 108 Elektrik Devreleri I Laboratuarı Deneyin Adı: Kırchoff un Akımlar Ve Gerilimler Yasası Devre Elemanlarının Akım-Gerilim

Detaylı

UBOT Serisi. Optik Transmitter RF + IF (2 GHz)

UBOT Serisi. Optik Transmitter RF + IF (2 GHz) UBOT Serisi Optik Transmitter RF + IF (2 GHz) UBOT Ultra Genişbant Optik Transmitterları, 45~860MHz ve 950~2600MHz frekanslarındaki analog/dijital CATV ve SAT-IF sinyallerini optik işarete dönüştürerek,

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms ve http://tuba.acikders.org.tr

Detaylı

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks)

Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Mobil ve Kablosuz Ağlar (Mobile and Wireless Networks) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Ders konuları Antenler Yayılım modları Bakış doğrultusunda yayılım Bakış

Detaylı

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma

Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Doğrudan Dizi Geniş Spektrumlu Sistemler Tespit & Karıştırma Dr. Serkan AKSOY Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Elektronik Mühendisliği Bölümü saksoy@gyte.edu.tr Geniş Spektrumlu Sistemler Geniş Spektrumlu

Detaylı

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME

BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR. 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri ANALOG HABERLEŞME BÖLÜM 6 STEREO VERİCİ VE ALICILAR 6.1 Stereo Sinyal Kodlama/Kod Çözme Teknikleri Stereo kelimesi, yunanca 'da "üç boyutlu" anlamına gelen bir kelimeden gelmektedir. Modern anlamda stereoda ise üç boyut

Detaylı

Koku Ölçüm Yöntemleri

Koku Ölçüm Yöntemleri Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Koku Ölçüm Yöntemleri HAZIRLAYANLAR: Prof. Dr. Aysel Atımtay Çevre Müh. Meltem Güvener ODTÜ, 1-2 Nisan 2004 Ankara 1 KOKU ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ Elektronik

Detaylı

PMD-101 (Polarization Mode Dispersion)

PMD-101 (Polarization Mode Dispersion) PMD-101 (Polarization Mode Dispersion) Polarization (Polarizasyon) Bir elektromagnetik dalganın elektrik alan vektörünün doğrultusu. Elektromagnetik dalgalar yatay, düşey, dairesel ve eliptik polarizasyonlu

Detaylı

RF MİKROELEKTRONİK DÜŞÜK GÜRÜLTÜLÜ YÜKSELTİCİ (LNA)

RF MİKROELEKTRONİK DÜŞÜK GÜRÜLTÜLÜ YÜKSELTİCİ (LNA) RF MİKROELEKTRONİK DÜŞÜK GÜRÜLTÜLÜ YÜKSELTİCİ (LNA) GÜRÜLTÜ KATSAYISI LNA nın gürültü katsayısı alıcının gürültüsüne direkt olarak eklendiğinden düşük olması elzemdir. Takip eden basamakların gürültü katsayıları

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Adresi : Sincan Organize Sanayi Bölgesi Büyük Selçuklu Bulvarı No:2/A 06930 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 267 32 43 Faks : 0312 267 17 61 E-Posta : eldas@eldas.com.tr

Detaylı

ALTERNATİF AKIM (AC) II SİNÜSOİDAL DALGA; KAREKTRİSTİK ÖZELLİKLERİ

ALTERNATİF AKIM (AC) II SİNÜSOİDAL DALGA; KAREKTRİSTİK ÖZELLİKLERİ . Amaçlar: EEM DENEY ALERNAİF AKIM (AC) II SİNÜSOİDAL DALGA; KAREKRİSİK ÖZELLİKLERİ Fonksiyon (işaret) jeneratörü kullanılarak sinüsoidal dalganın oluşturulması. Frekans (f), eriyot () ve açısal frekans

Detaylı

OPTİK HABERLEŞMEDE YARIİLETKEN TABANLI AYGIT TEKNOLOJİSİ

OPTİK HABERLEŞMEDE YARIİLETKEN TABANLI AYGIT TEKNOLOJİSİ OPTİK HABERLEŞMEDE YARIİLETKEN TABANLI AYGIT TEKNOLOJİSİ AYŞE EROL İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ FİZİK BÖLÜMÜ ayseerol@istanbul.edu.tr V. Fizik Çalıştayı - 19 Şubat 2015 2 Nano- ve Optoelektronik

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a

Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Fiziğinin Gelişimi (Quantum Physics) 1900 den 1930 a Kuantum Mekaniği Düşüncesinin Gelişimi Dalga Mekaniği Olarak da Adlandırılır Atom, Molekül ve Çekirdeği Açıklamada Oldukça Başarılıdır Kuantum

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar:

Mekanik. 1.3.33-00 İp dalgalarının faz hızı. Dinamik. İhtiyacınız Olanlar: Mekanik Dinamik İp dalgalarının faz hızı Neler öğrenebilirsiniz? Dalgaboyu Faz hızı Grup hızı Dalga denklemi Harmonik dalga İlke: Bir dört köşeli halat (ip) gösterim motoru arasından geçirilir ve bir lineer

Detaylı

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Amaç Çevresel gürültünün kontrolü

Detaylı

MİS KONSANTRE MASALARI

MİS KONSANTRE MASALARI MİS KONSANTRE MASALARI Masa, giren cevheri pasa, ara ürün ve cevher olarak 3 e ayırmaktadır. Şase üzerinde kullanılan malzeme Play-Wood dur. Play-Wood un üzerine muşamba kullanılmaktadır. Masa şanzıman

Detaylı

İstenmeyen Duruşlara ve Oluşabilecek Hasarlara Karşı Prosesinizi Korur

İstenmeyen Duruşlara ve Oluşabilecek Hasarlara Karşı Prosesinizi Korur İstenmeyen Duruşlara ve Oluşabilecek Hasarlara Karşı Prosesinizi Korur Emotron M20 Shaft Power Monitör Yükünüzü Korur, Emotron M20 güç şaft monitör yükünüzü mükemmel koruyarak işletme sürekliliğini artırır,

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Deney No: 7 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Mikrodalga ve İletişim Lab. OPTİK FİBERLERDE ÖLÇMELER

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Deney No: 7 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Mikrodalga ve İletişim Lab. OPTİK FİBERLERDE ÖLÇMELER KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Deney No: 7 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Mikrodalga ve İletişim Lab. TEMEL BİLGİLER: OPTİK FİBERLERDE ÖLÇMELER İnformasyon taşıyıcısı olarak ışık,

Detaylı

Kalite verimlilikle buluştu. DR6000 UV-VIS Spektrofotometre

Kalite verimlilikle buluştu. DR6000 UV-VIS Spektrofotometre Kalite verimlilikle buluştu DR6000 UV-VIS Spektrofotometre Kalite ve uygun maliyetin birleşimi Yeni DR6000 UV-VIS spektrofotometre, laboratuvardaki rutin analizler ve zorlu fotometrik uygulamalar için

Detaylı

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz.

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz. Deneyin Amacı: Kullanılacak Materyaller: ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI LM 741 entegresi x 1 adet 22kΩ x 1 adet 10nF x 1 adet 5.1 V Zener Diyot(1N4655) x 1 adet 100kΩ potansiyometre

Detaylı

Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma. Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor

Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma. Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor Enerji Tasarrufu Ve Çevre VRS4 (4. Nesil) V-Scroll Inverter Kompresör

Detaylı

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi

Şekil 7.1 Bir tankta sıvı birikimi 6 7. DİFERENSİYEL DENKLEMLERİN SAYISAL ÇÖZÜMLERİ Diferensiyel denklemlerin sayısal integrasyonunda kullanılabilecek bir çok yöntem vardır. Tecrübeler dördüncü mertebe (Runge-Kutta) yönteminin hemen hemen

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7

İÇİNDEKİLER. 1 Projenin Amacı... 1. 2 Giriş... 1. 3 Yöntem... 1. 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6. 5 Kaynakça... 7 İÇİNDEKİLER 1 Projenin Amacı... 1 2 Giriş... 1 3 Yöntem... 1 4 Sonuçlar ve Tartışma... 6 5 Kaynakça... 7 FARKLI ORTAMLARDA HANGİ RENK IŞIĞIN DAHA FAZLA SOĞURULDUĞUNUN ARAŞTIRILMASI Projenin Amacı : Atmosfer

Detaylı

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Vakum Teknolojisi * Prof. Dr. Ergun GÜLTEKİN İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Giriş Bilimsel amaçla veya teknolojide gerekli alanlarda kullanılmak üzere, kapalı bir hacim içindeki gaz moleküllerinin

Detaylı

FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ

FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ FM (Frequency Modulation) SiSTEMLERİ Uz.Ody. Çağıl Sarıdoğan Gazi Ün.Tıp Fak. KBB AD Odyoloji BD Gürültülü ortamlarda konuşmayı anlamak zordur Ancak Çocuk ve özellikle işitme engelli çocuk için durum çok

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

LC3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi )

LC3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi ) L3 ( Sıvı Seviye Kontrol Rölesi ) L3 Rölesinin asit ir Şekilde Tanımlanması L3 sıvı seviyesini izleyen ve istenen seviyeyi kontrol altında tutmaya yarayan röledir. Hangi işlemler yapılır? Kontrol Tespit

Detaylı

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir.

Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. ALTERNATiF AKIM Alternatif Akım; Zaman içerisinde yönü ve şiddeti belli bir düzen içerisinde değişen akıma alternatif akım denir. Doğru akım ve alternatif akım devrelerinde akım yönleri şekilde görüldüğü

Detaylı

Optik Haberleşme (EE 539) Ders Detayları

Optik Haberleşme (EE 539) Ders Detayları Optik Haberleşme (EE 539) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Optik Haberleşme EE 539 Her İkisi 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i - Dersin Dili

Detaylı

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği

8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

DOĞRUSAL YANGIN ALGILAMA SĐSTEMLERĐ

DOĞRUSAL YANGIN ALGILAMA SĐSTEMLERĐ DOĞRUSAL YANGIN ALGILAMA SĐSTEMLERĐ Mehmet Yavuz ALKAN yavuz.alkan@absalarm.com.tr ABS Alarm ve Bilgisayar Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. 1203 / 11 Sokak No:3 Ömer Atlı Đş Merkezi Kat:5-505 Yenişehir ĐZMĐR

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar

MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu. 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 5.62 Fizikokimya II 2008 Bahar Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için http://ocw.mit.edu/terms ve http://tuba.acikders.org.tr

Detaylı