SODYUM ALJİNAT-POLİ(İTAKONİK ASİT) AŞI KOPOLİMERLERİNİN HAZIRLANMASI VE AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SODYUM ALJİNAT-POLİ(İTAKONİK ASİT) AŞI KOPOLİMERLERİNİN HAZIRLANMASI VE AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI"

Transkript

1 SODYUM ALJİNAT-POLİ(İTAKONİK ASİT) AŞI KOPOLİMERLERİNİN HAZIRLANMASI VE AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI Eylem YALDIZLI a, Gülten GÜRDAĞ b a İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Kimyasal Teknolojiler AB Dalı, Avcılar, 34320, İstanbul, b İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Kimyasal Teknolojiler AB Dalı, Avcılar, 34320, İstanbul, ÖZET Ağır metal iyonlarından kaynaklanan çevre kirliliği ve canlıların ağır metal iyonlarına maruz kalışı endüstriyel prosesler ve ürünlerde giderek artan kullanımları nedeniyle son yıllarda artmıştır. Bu nedenle bunların uzaklaştırılması çevre ve insan sağlığı için önemlidir. Doğal bir polisakkarit olan sodyum aljinat (Na-Alg), non-toksik, biyouyumlu, biyobozunabilir ve biyoyapışma özelliklerine sahiptir ve atık sulardan ağır metal iyonu ve boya uzaklaştırılması, ısı ve ses izolasyonu ile kontrollü ilaç salım prosesleri gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar. Bu çalışmada Na-aljinat (Na Alg) üzerine itakonik asit (IA) aşılanarak Na-Alg-g-PIA kopolimeri elde edilmiştir. Kopolimerler seryum amonyum nitrat (CAN)/HNO 3 redoks başlatıcı sistemi kullanarak, 30 o C sıcaklıkta, azot gazı atmosferinde, 6 saatlik reaksiyon süresinde hazırlanmıştır. Hazırlanan kopolimer (Na-alg-g-PIA) yarışmasız ortamda sulu çözeltiden Pb 2+ ve Cu 2+ iyonlarının uzaklaştırılmasında kullanılmıştır. Metal iyonu adsorpsiyonu atomik absorpsiyon spektroskopisi (AAS) yöntemi ile incelenmiştir. Hazırlanan aşı kopolimerlerinin destile sudaki denge şişme değerleri tespit edilmiştir. NaAlg-g-PIA kopolimeri ve metal iyonu adsorblamış NaAlg-g-PIA in karakterizasyonu ile metal iyonu adsorpsiyonu FTIR yöntemi ile de incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: sodyum aljinat, itakonik asit, aşı kopolimerizasyonu, ağır metal uzaklaştırılması. GİRİŞ: Doğal polimerler nontoksik, düşük fiyatı, uygun özellikleri ve biyobozunabilirlikleri nedeniyle son yıllarda kimya mühendisliği, gıda ve ilaç endüstrileri ile tarımda sıklıkla kullanılmaktadırlar. Polisakkaritler gibi birçok doğal polimer; düşük mekanik dayanım, kontrolsüz su alımı ve mikrobiyal kirlilik gibi dezavantajlara sahiptirler. Bu sorunları gidermek için başka polimerlerin aşılanması veya karıştırılması ile kimyasal olarak modifiye edilmiş doğal matrisler hazırlanmaktadır. Doğal-sentetik polimer hibrid malzemelerin geliştirilmesi için aşılamanın iyi ve etkin bir yöntem olduğu bilinmektedir. Redoks sistemi varlığında gerçekleştirilen redoks başlatıcılı aşılama, ılıman koşullarda gerçekleştirilir, başlama reaksiyonu için radikal oluşumu substrat üzerinde gerçekleşir ve yan reaksiyon oluşumu minimumdur. Akrilamid, akrilonitril, akrilik asit ve metil metakrilat gibi vinil monomerlerlerinin redoks başlatıcıları ile selüloz, nişasta gibi doğal polimerler üzerine aşılanması reaksiyonu yeni fonksiyonel polimerlerin hazırlanmasında büyük öneme sahiptir [1-2]. Endüstriyel atık sular fazla miktarda toksik ve ağır metal kirliliği içerirler. Hg, Ni, Pb, Cr, Cu, Cd ve Zn gibi ağır metaller insan vücudu için toksik etkiye sahiptirler. Atık sulardan metal iyonu uzaklaştırılmasında; adsorpsiyon, kimyasal çöktürme, filtrasyon ve membran sistemleri gibi

2 yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin bazı kısıtlamaları vardır ve çoğu seyreltik çözeltide düşük etkinliğe sahiptir. Son yıllarda nükleer-kimya, elektrokimya ve hidrometalurji ile çevre korumada iyon bağlama kabiliyetleri nedeniyle metal iyonu bağlayan polimerler üzerine yoğunlaşılmıştır [3]. Sodyum aljinat, doğal kaynaklardan elde edilen β-d-mannuronik asit (M) ve α-l-guluronik asidin (G) (1 4) glikozid bağı ile bağlanmasıyla elde edilen düz zincirli polisakkarittir. Aljinatlar; yapılarında karboksil ve hidroksil grupları içeren non-toksik, biyouyumlu, biyobozunabilir ve biyoyapışma özelliklerine sahip maddelerdir. Bu nedenle atık sulardan ağır metal iyonu ve boya uzaklaştırılması, ısı ve ses izolasyonu ile kontrollü ilaç salım prosesleri gibi birçok alanda kullanılmaktadırlar [4,5-6-7]. Atıksulardan metal iyonlarının uzaklaştırılmasında şimdiye kadar karboksil, sülfonik asit, amin, iminoasetat grupları içeren hem sentetik esaslı polimerler [8-9], hem de yarı doğal selüloz- [10-11], nişasta- [12-13] ve kitosan- [ 14-15] aşı kopolimerleri kullanılmıştır. Bu çalışmada adsorban olarak Na-aljinat (Na-alg) üzerine itakonik asidin (IA) aşılanması ile elde edilen aljinat aşı kopolimeri kullanılmıştır. Bu kopolimerin selüloz- ve nişasta-aşı kopolimerleri gibi diğer yarı doğal aşı kopolimerlerine kıyasla metal gideriminde kullanılmasının üstünlüğü, aljinatın da fonksiyonel karboksil grupları içermesi ve elde edilecek kopolimerin hem aljinat hem de itakonik asitten gelen fonksiyonel karboksil gruplarını içermesi nedeniyle daha yüksek metal tutma kapasitesine sahip oluşudur. Itakonik asidin akrilik asit, 2-akrilamidometil propansülfonik asit gibi vinil monomerlerine üstünlüğü ise bir mol başına iki adet fonksiyonel grup içermesidir. Bu çalışmada NaAlg-g-PIA aşı kopolimeri; inert gaz ortamında; mekanik karıştırıcı kullanarak, sodyum aljinatın sulu çözeltisinde, CAN/HNO 3 başlatıcı sistemi varlığında üç boyunlu bir cam reaktörde sentez edilmiştir. Maksimum miktarda fonksiyonel grup veya IA içeren aşı kopolimerinin hazırlanmasından sonra, bu polimer Pb(CH 3 COO) 2 ve Cu(CH 3 COO) 2 tuzlarının sulu çözeltisinden yarışmasız ortamda Pb 2+ ve Cu 2+ iyonlarının uzaklaştırılmasında kullanılmış ve adsorbsiyon reaksiyonu Atomik Absorpsiyon Spektrometresi (AAS) ile incelenmiştir. Adsorbat konsantrasyonları ile sürenin metal iyonu uzaklaştırılmasına etkisi incelenerek aşı kopolimerin metal iyonu tutma kapasiteleri ve adsorpsiyon kinetiği belirlenmiştir. NaAlg-g-PIA kopolimeri ve metal iyonu adsorblamış NaAlg-g-PIA karakterizasyonu gerekse metal iyonu adsorpsiyonu FTIR yöntemi ile incelenmiş ve hazırlanan aşı kopolimerlerinin destile sudaki denge şişme değerleri tespit edilmiştir. DENEYSEL Malzeme: Sodyum aljinat, amonyum seryum (IV) nitrat, bakır (II) asetat anhidrit, kurşun (II) asetat trihidrat, glutaraldehit, hidroksi apatit, pirogallol, potasyum bromat, sodyum tiyosülfat pentahidrat, potasyum bromür, potasyum iyodür, fenolftalein çözeltisi ve sodyum hidroksit. Kopolimerlerin Hazırlanması: Aşı kopolimerizasyonu, üç boyunlu bir reaktörde bulunan NaAlg ın sulu çözeltisinden, 30 dakika süre ile azot gazı geçirdikten sonra, CAN/HNO 3 redoks başlatıcı sistemi ilavesi ile azot gazı akımı altında, bir mekanik karıştırıcı ile karıştırarak 30 o C da 6 saat sürede gerçekleştirilmiştir. Elde edilen reaksiyon karışımı, aseton ilavesi ile reaksiyon ortamından ayrılmıştır. Filtrasyon işlemi uygulandıktan sonra elde edilen çökelti destile su ile yıkanıp 50⁰C da etüvde, ardından vakum etüvünde 40 o C da kurutulmuştur.

3 Graft % si (gram PIA/ g kopolimer x 100) Tayini: NaAlg-IA graft kopolimerinde aşılanan IA miktarı veya birim miktar kopolimerin içerdiği PIA miktarı graft % si olarak aşağıdaki denklem ile bulunmuştur : % Graft = g PIA/g kopolimer x 100 (1) Bu da, graft kopolimerin 0.1 M NAOH çözeltisi ile fenol ftalein (FF) indikatörlüğünde titrasyonu ile gerçekleştirilmiştir. NaOH sarfiyatından titre edilen COOH miktarı (mol) bulunmuştur. Bulunan COOH grubu mol sayısının yarısı NaAlg üzerine aşılanan IA mol sayısını vermektedir. Sonuçlar, reaksiyon sonunda elde edilen graft kopolimerin ve başlangıçta kullanılan NaAlg ın ağırlığından faydalanarak gravimetrik yöntemle elde edilen graft yüzdesi değerleri ile karşılaştırılmıştır. Şişme Denge Değeri Tayini: Aşı kopolimerlerinin şişme denge değerleri gravimetrik yöntem ile tayin edilmiştir. Bu amaçla belirli miktar kuru aşı kopolimeri oda sıcaklığında destile suda bekletilerek absorbsiyon dengesine ulaşması sağlanmış ve şişmiş jeller tartılmıştır. Şişme denge değeri aşağıdaki eşitlik kullanılarak hesaplanmıştır. Şişme Denge Değeri (g H 2 O/g polimer ) = (W şişmiş W kuru )/W kuru (2) Fourier Transform Infrared Spektroskopisi (FTIR) ile Karakterizasyon: NaAlg substratı, metal adsorblamış NaAlg, IA monomeri, NaAlg-IA graft kopolimeri ve metal adsorblamış NaAlg-IA graft kopolimerinin FTIR (DIGILAB EXCALIBUR-FTS 3000 MX) spektrumları alınarak, hem sentez edilen aşı kopolimeri hem de metal adsorblamış substrat ve aşı kopolimerleri karakterize edilmiştir. NaAlg-g-IA Aşı Kopolimerinin Metal İyonu Uzaklaştırılmasında Kullanımı: NaAlg-g-IA kopolimeri ile sulu çözeltiden Pb 2+ ve Cu 2+ iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılması denemeleri, Pb(CH 3 COOH) 2 veya Cu(CH 3 COOH) 2 tuzlarının sulu çözeltisini kullanarak g kopolimer ile gerçekleştirilmiştir. Değişik metal iyonu konsantrasyonları ile gerçekleştirilen denemelerde, belli zamanlarda, bir manyet ile karıştırılan metal iyonu çözeltisi-polimer karışımından örnek alınarak çözeltideki metal iyonu konsantrasyonu atomik absorbsiyon spektroskopisi (AAS) ile belirlenmiştir. Çözeltinin başlangıç ve nihai metal iyonu konsantrasyonu, adsorban miktarı ve metal iyonu çözeltisi hacmi değerleri yardımıyla polimerin metal iyonu adsorblama kapasitesi aşağıdaki denklem yardımıyla hesaplanmıştır. Metal İyonu Adsorblama Kapasitesi (q e )(mmol Me 2+ /g polimer) = Σ ( C i C f ). V / w (3) Yukarıdaki denklemde, C i ve C f, sırasıyla çözeltideki metal iyonunun başlangıç ve nihai konsantrasyonu; V, metal iyonu çözeltisi hacmi ve w ise adsorban miktarını göstermektedir. Karşılaştırma amacıyla metal iyonu adsorblama deneyleri adsorban olarak NaAlg kullanarak da gerçekleştirilmiş ve NaAlg ile NaAlg-g-IA ın metal iyonu adsorbsiyon kapasiteleri karşılaştırılarak, NaAlg üzerine IA aşılanması ile kazanılan kapasite artışı belirlenmiştir. Adsorpsiyon Kinetiği Çalışmaları: Adsorpsiyon kinetiği çalışmalarında, adsorpsiyon reaksiyonunun zamanla değişimini takip etmek amacıyla oda sıcaklığında bir seri deneme yapılmıştır. Pseudo-birinci dereceden adsorpsiyon kinetiği Lagergren denklemi (4) ile temsil edilmektedir. ln( q e - q t ) = lnq e - k 1 x t (4)

4 Burada q e ve q t birim kütle başına sırasıyla dengede ve t anında adsorbe edilen miktardır. ln( q e - q t ) ve t arasında grafik çizilerek k 1 ve lnq e değerleri tayin edilir. Pseudo-ikinci dereceden adsorpsiyon kinetiği aşağıdaki denklem ile ifade edilir : ( t/q t ) = ( 1/ (k 2 x q e 2 ) ) + ( t/q t ) (5) Burada k 2, pseudo-ikinci dereceden adsorpsiyon hız sabitidir. Adsorpsiyon kinetiği çalışmalarında reaksiyon kinetiği R 2 değerleri ile teorik ve deneysel q e değerlerinin karşılaştırılması ile tespit edilmiştir. Adsorpsiyon İzotermleri: Adsorpsiyon dengesi ile ilgili birçok teori bulunmaktadır. Adsorpsiyon izotermleri, adsorbant üzerinde adsorplanan madde miktarı ile sıvı içerisinde çözünmüş halde bulunan madde miktarı arasındaki ilişkinin açıklanmasında kullanılmaktadır. Adsorpsiyon izotermlerinin deneysel sonuçlarının açıklanması için iki veya üç parametreli modeller geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın olarak kullanılanları Langmuir ve Freundlich modelleridir. Langmuir modeli tamamen homojen bir adsorpsiyon yüzeyi üzerinde elde edilmişken, Freundlich modeli heterojen ortamlar için geçerlidir. Farklı konsantrasyonlarda metal iyonu çözeltileri hazırlanarak elde edilen denge değerleri Langmuir ve Freundlich izotermleri kullanılarak incelenmiştir. Denklemler aşağıda verilmiştir : Langmuir Denklemi: ( C e /Q e ) = ( K L /Q 0 ) + ( Ce/Q 0 ) (6) Ferundlich Denklemi: Qe = K f x Ce 1/n (7) Bu eşitliklerde Ce; dengede çözeltideki metal iyonu konsantrasyonu (mg/l), Qe dengede adsorbe edilen metal iyonu miktarı (mmol/g), Qo maksimum adsorpsiyona ait bir sabit, K L ve K f Langmuir ve Freundlich izotermi denge sabitleri ve 1/n ise 0-1 arasında değere sahip olan heterojenlik faktörüdür ve 0 a yaklaştıkça yüzeyde heterojenlik artmaktadır. Langmuir izotermi tek tabakalı kimyasal adsorbsiyonu ve Freundlich izotermi ise heterojen yüzeyleri yani fiziksel adsorbsiyonu ifade etmektedir. Adsorpsiyon reaksiyonunun hangi izoterme uyduğu R 2 değerleri karşılaştırılarak tespit edilmiştir. SONUÇ VE TARTIŞMA NaAlg-g-PIA aşı kopolimerleri farklı NaAlg miktarları, IA, CAN, HNO 3 konsantrasyonları ve iki farklı çapraz bağlayıcı ( hidroksi apatit (HA) ve glutaraldehit (GA) ) kullanılarak sentez edilmiş ve bu parametrelerin graft yüzdesi üzerine etkisi incelenmiştir. Tablo 1 de NaAlg-g-PIA aşı kopolimerlerine ait graft yüzdesi ve denge şişme değerleri verilmiştir. Tablodan da görüldüğü gibi NaAlg yapısına katılan IA miktarı arttıkça denge şişme değerlerinde düşme gözlenmiştir. Tablo 1 de verilen ve NaAlg üzerine IA in aşılanmasında IA miktarının graft yüzdesi ve şişme denge değerine etkisinin incelendiği kısımda (GRUP 1), aşılama sırasında IA miktarının artması aşılanan IA miktarında pek bir artış sağlamamış tam tersine azalma gözlenmiştir. Graft % si değerleri ile şişme denge değerleri karşılaştırıldığında, graft kopolimerdeki IA miktarının artması ile su absorbsiyonunun azaldığı görülmektedir. Her ne kadar, aşılanan IA miktarının artışı ile şişme değerlerinde artış beklense de beklenilenin tersine olan deneysel bulgu aşı kopolimerin su molekülleri ile hidrojen bağı yapmak yerine PIA aşı zincirlerinin polimer zincirleri arası hidrojen bağı oluşumuna yol açtığını göstermektedir. PIA

5 miktarının artması ile polimer zincirleri arasındaki hidrojen bağı oluşumu artacağından şişme denge değerleri azalma göstermiştir. Tablo 1. NaAlg-g-PIA aşı kopolimerlerine ait graft yüzdesi ve şişme denge değerleri Polimer Kodu Graft % si Şişme Denge Değeri (g H 2 O / g polimer ) GRUP 1* NaAlg-IA NaAlgI-A NaAlg-IA GRUP 2* NaAlg1-IA NaAlg1.5-IA NaAlg2-IA GRUP 3* NaAlgIA NaAlgIA-GA NaAlgIA-GA GRUP 4* NaAlgIA NaAlgIA5-HA NaAlgIA7-HA GRUP 1*: NaAlg üzerine IA in aşılanmasında IA miktarının graft yüzdesi ve şişme denge değerine etkisi; polimer kodunda IA ten sonraki 3, 4 ve 5 rakamları 1 g NaAlg a karşılık kullanılan IA in gram cinsinden miktarını göstermektedir. GRUP 2*: NaAlg üzerine IA in aşılanmasında NaAlg miktarının graft yüzdesi ve şişme denge değerine etkisi; polimer kodunda NaAlg tan sonraki 1, 1.5 ve 2 rakamları 5 g IA e karşılık kullanılan NaAlg ın gram cinsinden miktarını göstermektedir. GRUP 3*: NaAlg üzerine IA in aşılanmasında, NaAlg ın GA ile (aşılama öncesi) çapraz bağlanmasının graft yüzdesi ve şişme denge değerine etkisi; polimer kodunda GA den sonraki 1 ve 2 rakamları 1 g NaAlg başına kullanılan %50 lik GA çözeltisinin ml cinsinden miktarını göstermektedir. GRUP 4*: NaAlg üzerine IA in aşılanmasında, NaAlg ın HA ile çapraz bağlanmasının graft yüzdesi ve şişme denge değerine etkisi; NaAlg: 1 g, IA: 5 veya 7 g, HA: 0.15 g NaAlg miktarının etkisinin incelendiği 2. grup çalışmada (GRUP 2) ise, sabit miktardaki (5 g) IA e karşılık NaAlg miktarının artması birim miktar NaAlg başına düşen IA miktarını azalttığı için aşılanan IA % ni düşürmüştür. Bu grup çalışmada, graft yüzdesi ile şişme denge değerleri arasında şişme denge değerlerinin düşük ve graft % lerinin yakın olması nedeniyle belirgin bir ilşki tespit edilememiştir. 3. grup çalışmada NaAlg ın aşılama öncesi GA ile çapraz bağlanması ve kullanılan GA miktarının artması ile graft % leri sırasıyla %38.9 ve 43.3 e yükselmiştir. Çapraz bağlayıcı miktarının artması ile çapraz bağ yoğunluğu arttığından, şişme denge değerleri 7.85 g H 2 O/g polimer değerinden 5.50 ve 3.52 g H 2 O/g polimer değerlerine azalmıştır. NaAlg ın aşılamadan 1 saat önce HA ile muamele edilip HA varlığında aşılamaya devam edilen 4. grup denemelerde 1 g NaAlg a karşılık 5 g IA kullanıldığında 0.15 g HA kullanımı graft % ni önce azaltmış, aynı şartlarda IA miktarı 7 g a arttığında aşılama yüzdesi artmıştır. Aynı miktar IA kullanımında graft yüzdesi ve şişme denge değerleri karşılaştırıldığında HA kullanımı graft yüzdesi ve şişme denge değerlerini azaltmıştır. Diğer değerler sabit tutulup IA mktarı arttırıldığında graft yüzdesi artmış ancak su absorbsiyonu polimer zincirleri arası hidrojen bağları oluşumu neniyle azalmıştır.

6 Tablo 2 de NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile Pb(II) adsorpsiyonu kinetiğine ait sabitler verilmiştir. Her iki polimer için de regresyon katsayılarının karşılaştırılmasından adsorbsiyon kinetiğinin pseudo-ikinci dereceden olduğu tespit edilmiştir. Tablo 2. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile Pb(II) adsorpsiyonu kinetiğine ait sabitler ( [Pb(II)] = 600 ppm, T = 293 K ) Pseudo-Birinci Derece Pseudo-İkinci Derece Polimer q e (deneysel) k 1 R 2 k 2 q e (teorik) R 2 (mmol/g) (dak -1 ) (dak -1 ) (mmol/g) NaAlg NaAlg-g-PIA Tablo 3 de NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile Pb(II) ve Cu(II) iyonu adsorbsiyonuna ait Langmuir ve Freundlich izoterm sabitleri verilmiştir. Naalg ve NaAlg-g-PIA nın Langmuir izotermi regresyon katsayıları (R 2 ) Freundlich izotermi regresyon katsayılarından (R 2 ) büyüktür. Tablodan da görüldüğü gibi deneysel sonuçlar Langmuir izoterm eşitliğine oldukça uygundur. Tablo 3. NaAlg ve NaAlg-g-PIA için Langmuir ve Freundlich İzoterm Sabitleri (75, 100, 200, 400 ppm metal iyonu konsantrasyonu) Polimer ve Adsorplanan Metal Langmuir İzotermi Freundlich İzotermi İyonu K L (mg/l) Q 0 (mmol/g) R 2 K f ((molxl)/g) 1/n R 2 NaAlg-Cu(II) NaAlg-g-PIA Cu(II) NaAlg-Pb(II) NaAlg-g-PIA Pb(II) Şekil 1 de, NaAlg ın metal iyonu adsorbsiyonu öncesi ve sonrasına ait FTIR spektrumları verilmiştir. Metal iyonu adsorbsiyonu sonrası, NaAlg ın spektrumunda meydana gelen başlıca değişiklikler: 1. Karboksilat grubunun asimetrik gerilmesine ait 1609cm -1 deki bandın şiddetinde hafif azalma ve Pb(II) iyonu adsorbsiyonu sonrası 1622 cm -1 e, Cu(II) iyonu adsorbsiyonu sonrası 1605 cm -1 e kayma. 2. NaAlg ın FTIR spektrumunda 1091 cm -1 deki C-O-C bağına ait bandın şiddetinde metal iyonu adsorbsiyonu sonrası oldukça belirgin bir artış ve daha düşük dalga sayısına (Cu(II): 1080 cm -1 ; Pb(II): 1087 cm -1 ) kayma meydana gelmiştir. 3. NaAlg ın spektrumunda 948 cm -1 de görünen bant metal iyonu adsorbsiyonu sonucunda yok olmuştur. 4. NaAlg ın spektrumunda 3446 cm -1 de görülen hidroksil gruplarının gerilme titreşimine ait bant, adsorpsiyon sonrası daha düşük dalga sayısına kayarak 3437 cm -1 de ortaya çıkmıştır. 5. Metal iyonu adsorpsiyonu nedeniyle, bir diğer düşük frekansa bant kayması da karboksilat gruplarının simetrik gerilme titreşimlerine ait 1416 cm -1 deki bant için meydana gelmiş ve Cu(II) ve Pb(II) iyonları adsorpsiyonları sonrası sırasıyla 1405 ve 1406 cm -1 görülmektedir.

7 NaAlg ( Pb(II) 400 ppm) Transmitans ( a.u. ) NaAlg ( Cu(II) )400 ppm) NaAlg Dalga Sayısı ( cm -1 ) Şekil 1. Pb(II) ve Cu(II) iyonu adsorblamış NaAlg ile orijinal NaAlg ın FTIR spektrumları. İtakonik asit, sodyum aljinat, itakonik asit aşılanmış sodyum aljinat, metal adsorplamış FTIR spektrumları Şekil 2 de verilmiştir. IA nın spektrumunda cm -1 arasında görülen iki kademeli yaygın bant hidroksil gruplarının gerilme titreşiminden kaynaklanmaktadır ( yüksek frekanstaki bant serbest -OH grupları, düşük frekanstaki ise hidrojen bağlı OH gruplarını göstermektedir) cm -1 deki bant IA deki asit karboniline ( C=O ) ait gerilme titreşimine, 1630 cm -1 deki bant ise C=C çifte bağına atfedilmektedir. NaAl-g-PIA (Cu(II) 200 ppm) Transmitans (a.u) NaAlg-g-PIA (Pb(II) 200 ppm) NaAlg-g-PIA NaAlg IA Dalga sayısı ( cm -1 ) Şekil 2. IA, NaAlg, NaAlg-g-PIA ve metal adsorplamış NaAlg-g-PIA e ait FTIR spektrumları. Aşı kopolimerin (NaAlg-g-PIA) spektrumunda 1731 cm -1 de bir bandın bulunması, IA ın NaAlg üzerine aşılandığını, bir başka deyişle kopolimer yapısında itakonik asidin varlığını göstermektedir. Metal adsorplamış kopolimerin FTIR spektrumları incelendiğinde kopolimerin

8 spektrumunda 1731 cm -1 de görülen asit karboniline ait bandın yok olduğu görülmektedir. Kopolimerin spektrumunda metal iyonu adsorpsiyonundan kaynaklanan diğer bir değişiklik de cm -1 aralığında bulunan ve C-O ve C-O-C gerilme titreşimi ile O-H eğilme titreşimlerinden kaynaklanan bant şiddetinin adsorpsiyon sonrası azalmasıdır. NaAlg, IA ve sentezlenen aşı kopolimerlerine ait FTIR bantları Tablo 4 de de verilmiştir. Tablo 4. NaAlg, IA ve sentezlenen aşı kopolimerlerine ait FTIR bantları. Na-Alg IA P(Na Algg-PIA)-HA P(Na Algg-PIA) P(Na Alg-g- PIA)* P(Na Alg-g- PIA)-GA Grup (cm -1 ) (cm -1 ) % 31 PIA (cm -1 ) % 53 PIA (cm -1 ) % 24 PIA (cm -1 ) % 44 PIA (cm -1 ) ν(o-h ) ν (C-H) ν (C=O) ν as (COO - ) ν(coo - ) OH def iskelet titr ν as (C-O-C) *: NaAlg/IA= 1.5/5 (ağ./ağ.) 1630 ν (C=C) qe(mmol Cu(II)/g polimer) NaAlg-g-PIA Cu (II) NaAlg Cu(II) t (dak) Şekil 3. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile sulu çözeltiden (600 mg Cu(II)/L) bakır iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorbsiyon değerlerinin zamanla değişimi.

9 Şekil 3 de NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile sulu çözeltiden (600 mg Cu(II)/L) bakır iyonlarının uzaklaştırılmasında, polimerin Cu(II) iyonu uzaklaştırma değerlerinin zamanla değişimi görülmektedir. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile Cu(II) iyonlarının uzaklaştırılmasında dengeye ulaşma zamanları ve bakır iyonu tutma değerleri karşılaştırıldığında, kopolimerin bakır iyonu tutma değerlerinin belirgin bir şekilde daha yüksek olduğu ve daha kısa sürede adsorpsiyon dengesine ulaştığı görülmektedir. 6 NaAlg-g-PIA Pb(II) NaAlg Pb(II) qe (mmol Pb(II)/g polimer) t (dak) Şekil 4. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile sulu çözeltiden (600 mg Pb(II)/L) kurşun iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorbsiyon değerlerinin zamanla değişimi. 6 NaAlg-g-PIA Cu(II) NaAlg Cu(II) 5.8 ph t (dak) Şekil 5. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile sulu çözeltiden (600 mg Cu(II)/L) bakır iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında çözelti ph ının zamanla değişimi.

10 Şekil 4 de 600 mg/l konsantrasyonunda kurşun asetat çözeltisinden, NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile Pb(II) iyonu uzaklaştırılmasının zamanla değişimi görülmektedir. Kopolimerin Pb(II) iyonu uzaklaştırma değerlerinin, beklendiği ve Cu(II) iyonu gideriminde olduğu gibi, daha fazla olduğu belirlenmiştir. NaAlg Pb(II) NaAlg-g-PIA Pb(II) ph t (dak) Şekil 6. NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile sulu çözeltiden (600 mg Pb(II)/L) kurşun iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında çözelti ph ının zamanla değişimi. Şekil 5 ve 6 da, 600 mg/l kurşun veya bakır iyonu içeren çözeltilerden yarışmasız ortamda metal iyonu uzaklaştırılmasında ortam ph ının zamanla değişimi görülmektedir. Her iki grafikte adsorban olarak NaAlg kullanıldığında ph daki azalmanın oldukça az olduğu, buna karşılık kopolimer ile metal iyonu uzaklaştırılmasında ph ın daha fazla düştüğü (asitliğin arttığı) görülmektedir. Bilindiği gibi karboksil ve sülfonik asit fonksiyonel grupları içeren polimerler ile metal iyonu uzaklaştırılmasında iyon değişimi gerçekleşmekte (denklem 8) ve bunun sonucu ortama verilen H + iyonları nedeniyle ph düşmektedir [11]. ----COOH + Cu +2 / (Pb +2 ) (----COO) 2 Cu +2 /(Pb +2 ) + 2H + (8) Şekil 7 de değişik konsantrasyonlarda Pb(II) ve Cu(II) iyonu içeren çözeltilerden, metal iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorpsiyon kapasitesinin çözeltideki metal iyonu konsantrasyonu ile değişimi görülmektedir mg/l metal iyonu konsantrasyonunda kurşun adsorplama kapasitesi değerlerinin bakıra ait değerlerden daha düşük olduğu ve aynı metal iyonu konsantrasyonunda kopolimerin Pb(II) iyonu uzaklaştırma kapasitesinin, incelenen konsantrasyon aralığında NaAlg ın Cu(II) iyonu uzaklaştırma kapasitesinden bile daha düşük olduğu görülmektedir. Düşük metal iyonu konsantrasyonlarında (75 ve 100 mg/l), NaAlg ve NaAlg-g-PIA ın kurşun iyonu uzaklaştırma miktarları hemen hemen aynı iken; çözeltide başlangıç kurşun iyonu konsantrasyonunun artışı ile kopolimere ait değerler kat artmıştır. Cu(II) iyonu uzaklaştırılmasında ise Pb(II) iyonu uzaklaştırılmasından farklı olarak graft kopolimer ve NaAlg in Cu(II) iyonu tutma kapasiteleri arasında düşük konsantrasyondan itibaren yaklaşık 2 kat olan fark, çözeltideki metal iyonu konsantrasyonunun artması ile graft kopolimerinkine ilaveten NaAlg ın da adsorpsiyon kapasitesini arttırmış ve aradaki fark azalarak 400 mg/l Cu(II) iyonu konsantrasyonunda 1.2 değerine düşmüştür.

11 qe (mmol Me(II)/g polimer) NaAlg-g-PIA Pb(II) NaAlg Pb(II) NaAlg-g-PIA Cu(II) NaAlg Cu(II) [ Me(II) ] (mg/l) Şekil 7. NaAlg ve NaAlg-g-PIA polimerleri ile sulu çözeltiden metal iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorbsiyon kapasitelerinin metal iyonu başlangıç konsantrasyonu ile değişimi. Şekil 8 ve 9 da NaAlg ve NaAlg-g-PIA polimerleri ile değişik konsantrasyonlardaki ( ve mg/l Pb(II) ) çözeltilerden yarışmasız metal iyonu uzaklaştırılmasında adsorpsiyon öncesi (t=0) ve sonrası (t=300 veya 330 dak) çözelti ph ının çözeltideki metal iyonu konsantrasyonu ile değişimi görülmektedir. NaAlg ile sulu çözeltiden Cu(II) gideriminde incelenen konsantrasyon aralığında ( mg Cu(II) /L) adsorpsiyon öncesi ve sonrası arasında Cu(II) konsantrasyonunun artması ile bile pek büyük fark oluşmamaktadır (Şekil 8). 6 NaAlg Cu(II) ads. önce NaAlg Cu(II) ads. sonra NaAlg-g-PIA Cu(II) ads. önce NaAlg-g-PIA ads. sonra ph [ Cu(II) ] (mg/l) Şekil 8. NaAlg ve NaAlg-g-PIA polimerleri ile sulu çözeltiden bakır iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorbsiyon öncesi ve sonrası çözelti ph ının Cu(II) iyonu başlangıç konsantrasyonu ile değişimi.

12 NaAlg-g-PIA ile metal iyonu uzaklaştırılmasında, adsorpsiyon öncesi ve sonrası ph ları arasında düşük metal iyonu konsantrasyonlarında daha yüksek olan fark, başlangıç metal iyonu konsantrasyonunun artışı ile azalmaktadır. Bu bulgu, Şekil 7 de verilen Cu(II) iyonu adsorpsiyon kapasitelerinin metal iyonu konsantrasyonu değişimi ile uyumludur NaAlg Pb(II) ads. önce NaAlg Pb(II) ads.sonra NaAlg-g-PIA Pb(II) ads. önce NaAlg-g-PIA Pb(II) ads.sonra 5.5 ph [ Pb(II) ] (mg/l) Şekil 9. NaAlg ve NaAlg-g-PIA polimerleri ile sulu çözeltiden kurşun iyonlarının yarışmasız uzaklaştırılmasında adsorbsiyon öncesi ve sonrası çözelti ph ının Pb(II) iyonu başlangıç konsantrasyonu ile değişim. Şekil 9 da mg/l konsantrasyon aralığındaki kurşun asetat çözeltisinden NaAlg ve NaAlg-g-PIA ile yarışmasız Pb(II) iyonu uzaklaştırılmasında, adsorpsiyon öncesi ve sonrası çözelti ph ının çözeltideki Pb(II) iyonu başlangıç konsantrasyonu ile değişimi görülmektedir. Hazırlanan kurşun asetat çözeltisi, kurşun asetat ın sudaki düşük çözünürlüğü nedeniyle, saydam olana kadar 1 M HCI ilavesi ile Pb(II) iyonu tamamen çözünmüş hale getirilip kullanılmıştır. Çözeltideki kurşun iyonu konsantrasyonu arttıkça ilave edilen 1 M HCI miktarı da arttığından çözeltilerin adsorpsiyon öncesi ph ları konsantrasyona göre farklılık göstermektedir. Cu(II) iyonu uzaklaştırılmasında olduğu gibi, adsorban olarak NaAlg kullanıldığında tüm konsantrasyon aralığında çözelti ph ında adsorpsiyon öncesi ve sonrası arasında hemen hemen fark yoktur. Ancak graft kopolimerin kullanımında her iki değer arasında oldukça fazla fark vardır. Bu çalışmada doğal bir polimer olan NaAlg üzerine itakonik asidin (IA) aşılanmasında reaksiyon parametrelerinin graft yüzdesi ve şişme denge değerlerine etkisi incelenmiştir. Elde edilen aşı kopolimer (NaAlg-g-PIA), Cu(II) ve Pb(II) iyonlarının sulu çözeltiden uzaklaştırılmasında kullanılmış ve kopolimerin metal iyonu adsorblama kapasitesinin beklendiği gibi NaAlg ınkinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. İlaveten metal iyonu konsantrasyonunun artması ile hem NaAlg hem de NaAlg-g-PIA in metal iyonu adsorbsiyon kapasitesinin arttığı; metal iyonu giderme reaksiyonunun pseudo 2. mertebeden bir kinetik ile gerçekleştiği ve adsorpsiyon izoterminin Langmuir izotermine uyduğu tespit edilmiştir. Teşekkür: Bu çalışma İ.Ü. Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: T-6341.

13 KAYNAKLAR 1. Isıklan, N.; Kursun, F.; Inal, M., Graft Copolymerization of Itaconic Acid onto Sodium Alginate Using Ceric Ammonium Nitrate as Initiator, Inc. J Appl Polym Sci 114 (2009) Gurdag, G; Yasar, M.; Gurkaynak, MA, Graft copolymerization of acrylic acid on cellulose: Reaction kinetics of copolymerization, J Appl Polym Sci, 66 (5): OCT Maxim, K.; Valeri, K.; Yuri, K., Comparative equilibrium studies of sorption of Pb(II) ions by sodium and calcium alginate, Journal of Environmental Sciences 20 (2008) Praline, J. ; Guennoc, A.M.; Limousin, N.; Hallak, H.; De Toffol, B.; Corcia, P., ALS and mercury intoxication : A relationship, Clin. Neurol. Neurosurg (2007). 5. Thompson, L.J., Veterinary Toxicology, R.C. Gupta (Ed.) Academic Pres, New York, Aravindhan, R.; Fathima, N. N.; Rao, J. R.; Nair, B. U., Equilibrium and thermodynamic studies on the removal of basic black dye using calcium alginate beads, Colloids and Surfaces A Physichochem. Eng. Aspects (2007). 7. Boysan, F.; Şengörür, B.; Küçükislamoğlu, M., Removal of Cupper (II) Ions from Aqueous Solution by Polyamine-Polyurea Resin, SAÜ Fen Bilimleri Dergisi, 12. Cilt, 1. sayı, (2008). 8. Rivas, B.L.; Villegas, S.; Ruf, B., Synthesis of water-insoluble functional copolymers containing amide, amine, and carboxylic acid groups and their metal-ion-uptake properties, J. Appl. Polym. Sci., 99 (2006) Liu, C.; Renbi, B.; Hong, L., Diethylenetriamine-grafted poly(glycidyl methacrylate) adsorbent for effective copper ion adsorption, J. Colloid Interf. Sci. 303 (2006) Guclu, G.; Gurdag, G.; Ozgumus, S., Competitive removal of heavy metal ions by cellulose graft copolymers, J. Appl.Polym. Sci. 90 (2003) Çavuş, S.; Gürdağ, G.; Yaşar, M.; Güçlü, K.; Gürkaynak, M.A., The competitive heavy metal removal by hydroxyethyl cellulose-g-poly(acrylic acid) copolymer and its sodium salt: The effect of copper content on the adsorption capacity, Polym.Bull.57 (2006) Khalil, M.I.; Farag, S., Utilization of some starch derivatives in heavy metal ions removal J. Appl. Polym. Sci. 69 (1998) Keles, S.; Güçlü G., Competitive removal of heavy metal ions by starch-graft-acrylic acid copolymers, Polym. Plast. Technol. 45 (2006) Ngah, WSW; Kamari, A.; Koay, YJ, Equilibrium and kinetics studies of adsorption of copper (II) on chitosan and chitosan/pva beads, Int. J. Biol. Macromol. 34 (2004) Sun, S.L.; Wang A.Q., Adsorption properties of crosslinked carboxymethyl-chitosan resin with Pb(II) as template ions, J. Hazard. Mater. B131 (2006)

NİŞASTA-AKRİLİK ASİT GRAFT KOPOLİMERLERİN Pb 2+ VE Cu 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI

NİŞASTA-AKRİLİK ASİT GRAFT KOPOLİMERLERİN Pb 2+ VE Cu 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI NİŞASTA-AKRİLİK ASİT GRAFT KOPOLİMERLERİN Pb 2+ VE Cu 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASINDA KULLANIMI Sibel KELEŞ, Gamze GÜÇLÜ İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320

Detaylı

NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ

NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ NİŞASTA ESASLI HİDROJELLERİN SU TUTMA KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ Sibel KELEŞ, Gamze GÜÇLÜ İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320 Avcılar, İstanbul ÖZET Jelatinize

Detaylı

SELÜLOZ-g-POLİ(AKRİLİK ASİT) VE HİDROKSİETİL SELÜLOZ-g- POLİ(AKRİLİK ASİT) KOPOLİMERLERİ İLE Pb 2+, Cu 2+, Cd 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI

SELÜLOZ-g-POLİ(AKRİLİK ASİT) VE HİDROKSİETİL SELÜLOZ-g- POLİ(AKRİLİK ASİT) KOPOLİMERLERİ İLE Pb 2+, Cu 2+, Cd 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI SELÜLOZ-g-POLİ(AKRİLİK ASİT) VE HİDROKSİETİL SELÜLOZ-g- POLİ(AKRİLİK ASİT) KOPOLİMERLERİ İLE Pb 2+, Cu 2+, Cd 2+ İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI Selva ÇAVUŞ, Gülten GÜRDAĞ, Muzaffer YAŞAR, M. Ali GÜRKAYNAK

Detaylı

POLİ(AKRİLAMİD-KO-SODYUM AKRİLAT)/BENTONİT NANOKOMPOZİT HİDROJELLERİN SENTEZİ VE ŞİŞME DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

POLİ(AKRİLAMİD-KO-SODYUM AKRİLAT)/BENTONİT NANOKOMPOZİT HİDROJELLERİN SENTEZİ VE ŞİŞME DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Özet POLİ(AKRİLAMİD-KO-SODYUM AKRİLAT/BENTONİT NANOKOMPOZİT HİDROJELLERİN SENTEZİ VE ŞİŞME DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Gülşah Yaşar a, Selva Çavuş*, İsmail Aydın a a Reoloji Laboratuvarı *İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

Adsorpsiyon. Kimyasal Temel İşlemler

Adsorpsiyon. Kimyasal Temel İşlemler Adsorpsiyon Kimyasal Temel İşlemler Adsorpsiyon Adsorbsiyon, malzeme(lerin) derişiminin ara yüzeyde (katı yüzeyinde) yığın derişimine göre artışı şeklinde tanımlanabilir. Adsorpsiyon yüzeyde tutunma olarak

Detaylı

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Adsorpsiyon DENEYİN AMACI Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden adsorbsiyonun denge ve hız

Detaylı

KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale)

KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale) KONYA ve SELÇUK ÜNÜVERSİTESİ KİMYA-1 (Çalıştay 2010) 03-1 1 Temmuz 201 0 (Çanakkale) TABİİ ADSORBANLAR İLE AĞIR METALLERİN SULU ÇÖZELTİLERDEN SORPSİYONU Prof. Dr. Erol PEHLİVAN KİMYA-1 (Çalıştay 2010)

Detaylı

ALIQUAT-336 EMDİRİLMİŞ HP-20 ve HP-2MG REÇİNELERİYLE SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİLMESİNDE POLİMER ADSORBAN TÜRÜNÜN ETKİSİNİN İNCELENMESİ

ALIQUAT-336 EMDİRİLMİŞ HP-20 ve HP-2MG REÇİNELERİYLE SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİLMESİNDE POLİMER ADSORBAN TÜRÜNÜN ETKİSİNİN İNCELENMESİ ALIQUAT-336 EMDİRİLMİŞ HP-2 ve HP-2MG REÇİNELERİYLE SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİLMESİNDE POLİMER ADSORBAN TÜRÜNÜN ETKİSİNİN İNCELENMESİ M. ARDA *, Ö. SOLAK **, N. KABAY **, M. YÜKSEL **, M. AKÇAY **,

Detaylı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı metallerin yeniden kazanımı Endüstriyel Atık Sulardan Metal Geri Kazanım Yöntemleri 2016-2017 güz yy. Prof. Dr. Gökhan Orhan MF212 Atıksularda Ağır Metal Konsantrasyonu Mekanik Temizleme Kimyasal Temizleme

Detaylı

YMN62 SICAKLIĞA DUYARLI YENİ POLİMERLER İLE ÇAPRAZ BAĞLI HİDROJEL MATRİKS SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU

YMN62 SICAKLIĞA DUYARLI YENİ POLİMERLER İLE ÇAPRAZ BAĞLI HİDROJEL MATRİKS SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU YMN62 SICAKLIĞA DUYARLI YENİ POLİMERLER İLE ÇAPRAZ BAĞLI HİDROJEL MATRİKS SENTEZİ VE KARAKTERİZASYONU M. Şölener 1, E. Uğuzdoğan 2, Ş.T. Çamlı 3, S. Patır 4, M. Nurbaş 1, O. S. Kabasakal 1, E. B. Denkbaş

Detaylı

Farklı bölgelerde yetişen zeytinlerin çekirdeklerinden aktif karbon eldesi ve elde edilen aktif karbonun metilen mavisiyle adsorpsiyonunun incelenmesi

Farklı bölgelerde yetişen zeytinlerin çekirdeklerinden aktif karbon eldesi ve elde edilen aktif karbonun metilen mavisiyle adsorpsiyonunun incelenmesi Farklı bölgelerde yetişen zeytinlerin çekirdeklerinden aktif karbon eldesi ve elde edilen aktif karbonun metilen mavisiyle adsorpsiyonunun incelenmesi Fatih Hacımustafaoğlu Emine Yurtoğlu Büşra Keskin

Detaylı

Üzüm Posası (Cibre) ile Sulu Çözeltilerden Ni(II) ve Zn(II) Giderimi

Üzüm Posası (Cibre) ile Sulu Çözeltilerden Ni(II) ve Zn(II) Giderimi Üzüm Posası (Cibre) ile Sulu Çözeltilerden Ni(II) ve Zn(II) Giderimi 1. Nurgül ÖZBAY a, 2. Murat KILIÇ b *, 3. Başak B. UZUN b, Ayşe E. PÜTÜN b a Bilecik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Proses ve

Detaylı

Moleküler Olarak Baskılanmış Çapraz Bağlanan Hidrojeller ile Sulu Çözeltideki Altın İyonlarının Adsorpsiyonu

Moleküler Olarak Baskılanmış Çapraz Bağlanan Hidrojeller ile Sulu Çözeltideki Altın İyonlarının Adsorpsiyonu DOI: 10.7240/mufbed.36082 Moleküler Olarak Baskılanmış Çapraz Bağlanan Hidrojeller ile Sulu Çözeltideki Altın İyonlarının Adsorpsiyonu Soner Çubuk 1, Melike Fırlak 2, Ece Kök Yetimoğlu 1, Mehmet Vezir

Detaylı

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 Sayfa 1 /10 Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 İsminizi aşağıya yazınız. Sınavda kitaplarınız kapalı olacaktır. 6 problemi de çözmelisiniz. Bir problemin bütün şıklarını baştan sona dikkatli bir şekilde okuyunuz.

Detaylı

İŞLEM GÖRMÜŞ TAVUK TÜYÜ KULLANILARAK SULU ÇÖZELTİLERDEN AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI

İŞLEM GÖRMÜŞ TAVUK TÜYÜ KULLANILARAK SULU ÇÖZELTİLERDEN AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI İŞLEM GÖRMÜŞ TAVUK TÜYÜ KULLANILARAK SULU ÇÖZELTİLERDEN AĞIR METAL İYONLARININ UZAKLAŞTIRILMASI Günseli ÖZDEMİR*, Saniye KOCATÜRK *Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Bornova

Detaylı

Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması

Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması Acid Blue 121 Boyar Maddesinin Muz Kabuğuna Kesikli Sistemde Adsorpsiyonunun Araştırılması 1. Ahmet Bircan USLU a,*, 2. Onur Gürkan Elbağlı b, 3. Yakup Şen c, 4.Deniz Uzunoğlu d, 5.Ayla Özer e a,* Mersin

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

MOBİLYA ENDÜSTRİSİ ATIĞININ ALTERNATİF ADSORBAN OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MOBİLYA ENDÜSTRİSİ ATIĞININ ALTERNATİF ADSORBAN OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MOBİLYA ENDÜSTRİSİ ATIĞININ ALTERNATİF ADSORBAN OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Kılıç a, Gamzenur Özsin a, Ersan Pütün b, Ayşe E. Pütün a, * a Anadolu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ

BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ BAZ KARIŞIMLARININ VOLUMETRİK ANALİZİ NaOH-Na2CO3 Tayini Alkali ve toprak alkali metallerin hidroksitleri kuvvetli nem çekici özelliğe sahiptirler. Bu nedenle katı haldeki bu hidroksitlerin dış yüzeyleri

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

Fındık Çotanağı İle Bazik Mavi 41 Boyarmaddesinin Sulu Çözeltisinden Adsorpsiyonu

Fındık Çotanağı İle Bazik Mavi 41 Boyarmaddesinin Sulu Çözeltisinden Adsorpsiyonu Fındık Çotanağı İle Bazik Mavi 41 Boyarmaddesinin Sulu Çözeltisinden Adsorpsiyonu Nazan Muslu, Özlem Makaracı ve *Mustafa İmamoğlu 1 Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü, Sakarya, Türkiye

Detaylı

Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması.

Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması. ADSORPSİYON İZOTERMLERİ DENEYİN AMACI Atıksulardan istenmeyen maddelerin adsorpsiyonla gideriminin incelenmesi ve sistem tasarımı için gerekli parametrelerin saptanması. TEORİK BİLGİLER Adsorpsiyon: Adsorpsiyon

Detaylı

ANYON DEĞİŞTİRİCİ VE ÇÖZÜCÜ EMDİRİLMİŞ REÇİNELERİN SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

ANYON DEĞİŞTİRİCİ VE ÇÖZÜCÜ EMDİRİLMİŞ REÇİNELERİN SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI ANYON DEĞİŞTİRİCİ VE ÇÖZÜCÜ EMDİRİLMİŞ REÇİNELERİN SULU ÇÖZELTİLERDEN Cr(VI) GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI Ü. TOPAL *, Ö. SOLAK *, N. KABAY *, M. ARDA *, M. AKÇAY *, M. YÜKSEL * * Ege Üniversitesi,

Detaylı

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon

Akvaryum veya küçük havuzlarda amonyağın daha az zehirli olan nitrit ve nitrata dönüştürülmesi için gerekli olan bakteri populasyonunu (nitrifikasyon Azotlu bileşikler Ticari balık havuzlarında iyonize olmuş veya iyonize olmamış amonyağın konsantrasyonlarını azaltmak için pratik bir yöntem yoktur. Balık havuzlarında stoklama ve yemleme oranlarının azaltılması

Detaylı

PLAZMA TEKNİĞİ İLE POLİÜRETAN HİDROJELLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ. Asuman Koç, Tuğba Akkaş, F. Seniha Güner a

PLAZMA TEKNİĞİ İLE POLİÜRETAN HİDROJELLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ. Asuman Koç, Tuğba Akkaş, F. Seniha Güner a PLAZMA TEKNİĞİ İLE POLİÜRETAN HİDROJELLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ Asuman Koç, Tuğba Akkaş, F. Seniha Güner a a İstanbul Teknik Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Maslak 34469 İstanbul,

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır.

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. 7. ASİTLER VE BAZLAR Arrhenius AsitBaz Tanımı (1884) (Svante Arrhenius) Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. HCl H + + Cl NaOH

Detaylı

Acid Blue 324 Boyarmaddesinin Levrek Balığı Puluna Adsorpsiyonu 1. Abdullah Küntaş a,*, 2. Ercan Tuncay b, 3.Deniz Uzunoğlu c, 4.

Acid Blue 324 Boyarmaddesinin Levrek Balığı Puluna Adsorpsiyonu 1. Abdullah Küntaş a,*, 2. Ercan Tuncay b, 3.Deniz Uzunoğlu c, 4. Acid Blue 324 Boyarmaddesinin Levrek Balığı Puluna Adsorpsiyonu 1. Abdullah Küntaş a,*, 2. Ercan Tuncay b, 3.Deniz Uzunoğlu c, 4.Ayla Özer d a,* Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği

Detaylı

Basic Red 46 Boyarmaddesinin Montmorillonitli Kireç Taşına Adsorpsiyonu

Basic Red 46 Boyarmaddesinin Montmorillonitli Kireç Taşına Adsorpsiyonu Basic Red 46 Boyarmaddesinin Montmorillonitli Kireç Taşına Adsorpsiyonu 1.Deniz Uzunoğlu a,*, 2. Zeynep Özdemir b, 3.Ayla Özer a a,* Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111

Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 Sayfa 1 /10 Üçüncü Tek Saatlik Sınav 5.111 İsminizi aşağıya yazınız. Sınavda kitaplarınız kapalı olacaktır. 6 problemi de çözmelisiniz. Bir problemin bütün şıklarını baştan sona dikkatli bir şekilde okuyunuz.

Detaylı

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ADSORPSİYON DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1

KBM0308 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı I ADSORPSİYON DENEYİ. Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 ADSORPSİYON DENEYİ Bursa Teknik Üniversitesi DBMMF Kimya Mühendisliği Bölümü 1 1. Amaç Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden adsorbsiyonun denge ve hız ilişkilerinin incelenmesi ve belirli izotermlerin

Detaylı

KM-380 (KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I) ADSORBSİYON (Deney No: 4b)

KM-380 (KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I) ADSORBSİYON (Deney No: 4b) Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü 2005-06/II dönem KM-380 (KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI I) ADSORBSİYON () AMAÇ Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden

Detaylı

POLİMER KİMYASI -4. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu

POLİMER KİMYASI -4. Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu POLİMER KİMYASI -4 Prof. Dr. Saadet K. Pabuccuoğlu Fiziksel Etkenlerle Başlama Diğer başlama tipleri Plazma polimerizasyonu: Bir gaz halindeki monomer; plazma oluşum şartlarında düşük basınçta bir elektrik

Detaylı

7-2. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Amfiprotik çözücü b) Farklandırıcı çözücü c) Seviyeleme çözücüsü d) Kütle etkisi

7-2. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Amfiprotik çözücü b) Farklandırıcı çözücü c) Seviyeleme çözücüsü d) Kütle etkisi SKOOG 7-1. Aşağıdakileri kısaca tanımlayınız veya açıklayınız. a) Zayıf elektrolit b) Bronsted-Lowry asidi c) Bronsted-Lowry asidinin konjuge bazı d) Bronsted-Lowry tanımına dayanarak nötralleşme e) Amfiprotik

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI I. Danışman: Yrd. Doç. Dr.

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 302 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI I. Danışman: Yrd. Doç. Dr. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMM 30 KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI I Çözeltide Adsorpsiyon Danışman: Yrd. Doç. Dr. Sibel Yiğitarslan Çözeltide Adsorpsiyon Amaç: Bu deneyin amacı;

Detaylı

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Rb izotoplarından oluşmuştur. İzotopların doğada bulunma yüzdelerini hesaplayınız. Bir bileşik

Detaylı

TEKSTİL BOYASI REAKTİF MAVİ 221 in POMZA ile ADSORPSİYONU

TEKSTİL BOYASI REAKTİF MAVİ 221 in POMZA ile ADSORPSİYONU TEKSTİL BOYASI REAKTİF MAVİ 221 in POMZA ile ADSORPSİYONU Aybüke AKSU, Gazi Ün. Fen Bilimleri Ens. Kimya Müh. Anabilim Dalı- Ankara- 06570 aybuke_aksu@hotmail.com Atilla MURATHAN, Gazi Ün. Müh. Fak. Kimya

Detaylı

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar ÇÖZELTILERDE DENGE Asitler ve Bazlar Zayıf Asit ve Bazlar Değişik asitler için verilen ph değerlerinin farklılık gösterdiğini görürüz. Bir önceki konuda ph değerinin [H₃O + ] ile ilgili olduğunu gördük.

Detaylı

ŞELATLAYICI İYON DEĞİŞTİRİCİ REÇİNE VE LİFLERİN JEOTERMAL SULARDAN BOR GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

ŞELATLAYICI İYON DEĞİŞTİRİCİ REÇİNE VE LİFLERİN JEOTERMAL SULARDAN BOR GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI ŞELATLAYICI İYON DEĞİŞTİRİCİ REÇİNE VE LİFLERİN JEOTERMAL SULARDAN BOR GİDERİM PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI Ö.İPEK *, S.SARP *, İ.YILMAZ *, N.KABAY *, M.YÜKSEL * * Ege Üniversitesi, Mühendislik

Detaylı

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir YMN15

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir YMN15 YMN15 EPDM BAZLI KARIŞIMLAR İÇERİSİNDE KULLANILAN KARBON SİYAHI PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜNÜN VULKANİZASYONA VE NİHAİ ÜRÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ A.M.Eroğlu 1,G. Albayrak 2, İ. Aydın

Detaylı

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz 1 AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz Bir taneciğin, aktivitesi, a M ile molar konsantrasyonu [M] arasındaki bağıntı, a M = f M [M] (1) ifadesiyle verilir. f M aktivite katsayısıdır ve birimsizdir.

Detaylı

KLORLU PARAFİN ve KLORLU POLİETİLENİN DEHİDROKLORİNASYONU

KLORLU PARAFİN ve KLORLU POLİETİLENİN DEHİDROKLORİNASYONU KLORLU PARAFİN ve KLORLU POLİETİLENİN DEHİDROKLORİNASYONU A. DURMUŞ, H. KAŞGÖZ, A. KAŞGÖZ İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar, İSTANBUL durmus@istanbul.edu.tr

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi/ Journal of The Institute of Natural & Applied Sciences 17 (1):6-12, 2012 Araştırma Makalesi/Research Article BaCl 2 -Ba(H 2 PO 2 ) 2 -H 2 O Üçlü

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

BAKIR VE KROM İYONLARINI ADSORPLAYAN KİTOSAN KAPLANMIŞ PAMUKLU TEKSTİLLER

BAKIR VE KROM İYONLARINI ADSORPLAYAN KİTOSAN KAPLANMIŞ PAMUKLU TEKSTİLLER BAKIR VE KROM İYONLARINI ADSORPLAYAN KİTOSAN KAPLANMIŞ PAMUKLU TEKSTİLLER Cinzia Tonetti 1, Franco Ferrero 2, Monica Periolatto 2, Claudia Vineis 1, Alessio Varesano 1, Giorgio Mazzuchetti 1 1 CNR-ISMAC,

Detaylı

4. ÇÖZÜNÜRLÜK. Çözünürlük Çarpımı Kçç. NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) K = [AgCl(k)]

4. ÇÖZÜNÜRLÜK. Çözünürlük Çarpımı Kçç. NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) K = [AgCl(k)] 4. ÇÖZÜNÜRLÜK Çözünürlük Çarpımı NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) + - [Ag ][Cl ] K = [AgCl(k)] K [AgCl(k)] = [Ag + ] [Cl - ] = [Ag + ] [Cl -

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

FENOLÜN SULU ÇÖZELTİSİNİN DAMLAMALI YATAKLI REAKTÖRDE KATALİTİK ISLAK HAVA OKSİDASYONU

FENOLÜN SULU ÇÖZELTİSİNİN DAMLAMALI YATAKLI REAKTÖRDE KATALİTİK ISLAK HAVA OKSİDASYONU FENOLÜN SULU ÇÖZELTİSİNİN DAMLAMALI YATAKLI REAKTÖRDE KATALİTİK ISLAK HAVA OKSİDASYONU Tamer BEKTAŞ, Ferhan S. ATALAY, Canan URAZ Ege Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü, İzmir ÖZET Bu çalışmada sulu

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

AKTİFLEŞTİRİLMİŞ DOĞAL ZEOLİT İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN METİLEN MAVİSİNİN ADSORPLANMASI

AKTİFLEŞTİRİLMİŞ DOĞAL ZEOLİT İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN METİLEN MAVİSİNİN ADSORPLANMASI AKTİFLEŞTİRİLMİŞ DOĞAL ZEOLİT İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN METİLEN MAVİSİNİN ADSORPLANMASI Naime Özdemir, Melek Bağrıaçık, Melek Yılgın, Ayşe Biçer, Filiz Kar* *Fırat Üniversitesi, Müh. Fak., Kimya Müh. Bölümü,

Detaylı

Nikel(II) Ġyonlarının Sulu Çözeltiden Granül Aktif Karbon Üzerine Adsorpsiyonu

Nikel(II) Ġyonlarının Sulu Çözeltiden Granül Aktif Karbon Üzerine Adsorpsiyonu BAÜ Fen Bil. Enst. Dergisi Cilt 14(2) 1-6 (212) Nikel(II) Ġyonlarının Sulu Çözeltiden Granül Aktif Karbon Üzerine Adsorpsiyonu Fatma TÜMSEK, Belgin KARABACAKOĞLU * Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve DENEY 6 İLETKENLİK TİTRASYONU İLE KUVVETLİ VE ZAYIF ASİTLERİN ANALİZİ Deneyin Yapılışı: Deney için sırasıyla,5 N HCl;,1 N Asetik asit ve ikisinin de bilinmeyen miktarlarda bulunduğu karışımı,1 N NaOH ile

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

BT 42 TİROSİNAZ ENZİMİNİN EKSTRAKSİYONU, SAFLAŞTIRILMASI VE FENOLLERİN GİDERİMİNDE KULLANIMI

BT 42 TİROSİNAZ ENZİMİNİN EKSTRAKSİYONU, SAFLAŞTIRILMASI VE FENOLLERİN GİDERİMİNDE KULLANIMI BT 42 TİROSİNAZ ENZİMİNİN EKSTRAKSİYONU, SAFLAŞTIRILMASI VE FENOLLERİN GİDERİMİNDE KULLANIMI D.Öztan 1, U.Gündüz Zafer 2 1 Gazi Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

ATAKTİK POLİPROPİLENİN MALEİK ANHİDRİD İLE MODİFİKASYONU

ATAKTİK POLİPROPİLENİN MALEİK ANHİDRİD İLE MODİFİKASYONU ATAKTİK POLİPROPİLENİN MALEİK ANHİDRİD İLE MODİFİKASYONU Göksun DEVECİLER DİZBAY, Enver DEMİRHAN Kocaeli Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü 41040, KOCAELİ ÖZET Ziegler-Natta katalizörü sistemi ile

Detaylı

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır.

KİMYASAL DENGE. AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. KİMYASAL DENGE AMAÇ Bu deneyin amacı öğrencilerin reaksiyon denge sabitini,k, deneysel olarak bulmalarıdır. TEORİ Bir kimyasal tepkimenin yönü bazı reaksiyonlar için tek bazıları için ise çift yönlüdür.

Detaylı

İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ

İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ Sema SALGIN *, Serpil TAKAÇ **, H.Tunçer ÖZDAMAR ** * Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

YMN39 POLİELEKTROLİTLERİN KALSİYUM OKSALAT KRİSTALİZASYONUNA ETKİSİNİN İNCELENMESİ

YMN39 POLİELEKTROLİTLERİN KALSİYUM OKSALAT KRİSTALİZASYONUNA ETKİSİNİN İNCELENMESİ YMN39 POLİELEKTROLİTLERİN KALSİYUM OKSALAT KRİSTALİZASYONUNA ETKİSİNİN İNCELENMESİ M.B. Akın 1, E. Akyol 1, Ö. Doğan 1, S. Kırboğa 1, A. Bozkurt 2, M. Öner 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya-Metalurji

Detaylı

TOA10 SULU ÇÖZELTİDEN ADSORPSİYON YÖNTEMİYLE NİTRİT GİDERİMİ

TOA10 SULU ÇÖZELTİDEN ADSORPSİYON YÖNTEMİYLE NİTRİT GİDERİMİ TOA SULU ÇÖZELTİDEN ADSORPSİYON YÖNTEMİYLE NİTRİT GİDERİMİ N. Öztürk, T. E. Köse Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Meşelik Kampusü 2648 Eskişehir

Detaylı

1,3-bis-(p-iminobenzoik asit)indan Langmuir-Blodgett filmlerinin karakterizasyonu ve organik buhar duyarlılığı

1,3-bis-(p-iminobenzoik asit)indan Langmuir-Blodgett filmlerinin karakterizasyonu ve organik buhar duyarlılığı 1,3-bis-(p-iminobenzoik asit)indan Langmuir-Blodgett filmlerinin karakterizasyonu ve organik buhar duyarlılığı MURAT EVYAPAN *, RİFAT ÇAPAN *, HİLMİ NAMLI **, ONUR TURHAN **,GEORGE STANCİU *** * Balıkesir

Detaylı

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir.

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir. GENEL KİMYA 1 LABORATUARI ÇALIŞMA NOTLARI DENEY: 8 ÇÖZELTİLER Dr. Bahadır KESKİN, 2011 @ YTÜ Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir

Detaylı

Kırılma Noktası Klorlaması

Kırılma Noktası Klorlaması Kırılma Noktası Klorlaması AMAÇ Farklı oranlarda klor ile amonyağın reaksiyon vermesi sonucu oluşan kalıntı klor ölçümünün yapılması ve verilerin grafiğe aktarılarak kırılma noktasının belirlenmesi. ÖN

Detaylı

T.C. DİCLE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. DİCLE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. DİCLE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SULU ÇÖZELTİDEN BAZI BOYARMADDE VE AĞIR METALLERİN ADSORPSİYONU İÇİN ÇEŞİTLİ BİTKİSEL ATIKLARDAN YENİ TÜR BİYOSORPLAYICILAR HAZIRLANMASI VE KARAKTERİZE EDİLMESİ

Detaylı

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ

SU NUMUNELERİNİN LABORATUVARA KABUL MİKTARLARI, SAKLAMA KOŞULLARI VE SÜRELERİ Alkalinite Alüminyum (Al) Amonyum (NH 4 + ) Anyonlar (Br, F, Cl, NO 2, NO 3, SO 4, PO 4 ) PE veya BC 200 100 Tercihen arazide yapılmalıdır. sırasındaki indirgenme ve oksitlenme reaksiyonları numunede değişikliğe

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

Genel Kimya 101-Lab (4.Hafta) Asit Baz Teorisi Suyun İyonlaşması ve ph Asit Baz İndikatörleri Asit Baz Titrasyonu Deneysel Kısım

Genel Kimya 101-Lab (4.Hafta) Asit Baz Teorisi Suyun İyonlaşması ve ph Asit Baz İndikatörleri Asit Baz Titrasyonu Deneysel Kısım Genel Kimya 101-Lab (4.Hafta) Asit Baz Teorisi Suyun İyonlaşması ve ph Asit Baz İndikatörleri Asit Baz Titrasyonu Deneysel Kısım Asit Baz Teorisi Arrhenius Teorisi: Sulu çözeltlerine OH - iyonu bırakan

Detaylı

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Genel Kimya. Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK. Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Genel Kimya Bölüm 7: ÇÖZELTİLER VE ÇÖZÜNÜRLÜK Yrd. Doç. Dr. Mustafa SERTÇELİK Kafkas Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü ÇÖZELTİ VE TÜRLERİ Eğer bir madde diğer bir madde içinde molekül, atom veya iyonları

Detaylı

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar

10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar 10. Sınıf Kimya Konuları KİMYANIN TEMEL KANUNLARI VE TEPKİME TÜRLERİ Kimyanın Temel Kanunları Kütlenin korunumu, sabit oranlar ve katlı oranlar kanunları Demir (II) sülfür bileşiğinin elde edilmesi Kimyasal

Detaylı

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprakta bulunan katı (mineral ve organik madde), sıvı (toprak çözeltisi ve bileşenleri) ve gaz fazları sürekli olarak etkileşim içerisindedir. Bunlar

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB (LİSE-4 [ÇALIŞTAY 2014]) KİMYA PROJE RAPORU GRUP POMZA PROJE ADI ATIK SULARDAKİ AĞIR METALLERİN POMZA TAŞI İLE ADSORBSİYONU PROJE EKİBİ

TÜBİTAK BİDEB (LİSE-4 [ÇALIŞTAY 2014]) KİMYA PROJE RAPORU GRUP POMZA PROJE ADI ATIK SULARDAKİ AĞIR METALLERİN POMZA TAŞI İLE ADSORBSİYONU PROJE EKİBİ TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ-FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK- PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (LİSE-4 [ÇALIŞTAY 2014]) KİMYA PROJE RAPORU GRUP POMZA PROJE ADI ATIK SULARDAKİ AĞIR METALLERİN POMZA

Detaylı

DENEY 8 POLİPROTİK ASİTLER: ph TİTRASYON EĞRİLERİ KULLANILARAK pka DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ

DENEY 8 POLİPROTİK ASİTLER: ph TİTRASYON EĞRİLERİ KULLANILARAK pka DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ DENEY 8 POLİPROTİK ASİTLER: ph TİTRASYON EĞRİLERİ KULLANILARAK pka DEĞERLERİNİN BELİRLENMESİ 8.1. AMAÇ Bir asidin titrasyonunu yapmak. Poliprotik bir asidin gücünü belirlemek. Bir asidin pka değerlerini

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

Modifiye Edilmiş Perlitle Ağır Metal Giderim Çalışmaları

Modifiye Edilmiş Perlitle Ağır Metal Giderim Çalışmaları 1225 Modifiye Edilmiş Perlitle Ağır Metal Giderim Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Asude Ateş 1, Müge Yılmaz 1,2 1 Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Müh. Bölümü, Sakarya 2 STS Arıtma Sistemleri,

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BİYOMÜHENDİSLİK ARAŞTIRMA PROJESİ. KİMYA 3 (Çalıştay 2012)

TÜBİTAK BİDEB KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BİYOMÜHENDİSLİK ARAŞTIRMA PROJESİ. KİMYA 3 (Çalıştay 2012) TÜBİTAK BİDEB KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ, KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BİYOMÜHENDİSLİK ARAŞTIRMA PROJESİ KİMYA 3 (Çalıştay 2012) KİMYA PROJE RAPORU GRUP İZOTERM PROJE ADI NİCL 2 VE

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi

Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Sodyum Hipoklorit Çözeltilerinde Aktif Klor Derişimini Etkileyen Faktörler ve Biyosidal Analizlerindeki Önemi Umut ŞAHAR Ege Üniversitesi EgeMikal Çevre Sağlığı Birimi 19.03.2014 Ulusal Biyosidal Kongresi

Detaylı

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 4-Klorofenolün Hidroksiapatit İle Sulu Ortamdan Uzaklaştırılması

Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 4-Klorofenolün Hidroksiapatit İle Sulu Ortamdan Uzaklaştırılması Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Afyon Kocatepe University Journal of Science and Engineering AKÜ FEMÜBİD 14 (2014) OZ5737 (233-237) AKU J. Sci. Eng. 14 (2014) OZ5737 (233-237)

Detaylı

TOA46. ÇİMENTO HAMMADDESİ KİLLE Cu(II) VE Cd(II) İYONLARININ YARIŞMALI ADSORPSİYONU

TOA46. ÇİMENTO HAMMADDESİ KİLLE Cu(II) VE Cd(II) İYONLARININ YARIŞMALI ADSORPSİYONU TOA46 ÇİMENTO HAMMADDESİ KİLLE Cu(II) VE Cd(II) İYONLARININ YARIŞMALI ADSORPSİYONU Mehmet ERDEM ve Arzu ÖZVERDİ F.Ü. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, 23279, Elazığ e-posta: merdem@firat.edu.tr

Detaylı

AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ AYÇİÇEK YAĞI ÜRETİMİ YAN ÜRÜNLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ U. OLGUN, Ö. ÖZYILDIRIM, V. SEVİNÇ Sakarya Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, Mithatpaşa, 54, Sakarya ÖZET Ayçiçek yağı üretim tesislerinden

Detaylı

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ TÜBİTAK-BİDEB KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ VE KİMYA MÜHENDİSLİĞİ KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJESİ EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (KİMYA-2 ÇALIŞTAY 2011) ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Çözeltiler Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir karışımı olup, en az iki bileşenden oluşur. Bileşenlerden biri çözücü, diğeri ise çözünendir. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

Her madde atomlardan oluşur

Her madde atomlardan oluşur 2 Yaşamın kimyası Figure 2.1 Helyum Atomu Çekirdek Her madde atomlardan oluşur 2.1 Atom yapısı - madde özelliği Elektron göz ardı edilebilir kütle; eksi yük Çekirdek: Protonlar kütlesi var; artı yük Nötronlar

Detaylı

ELEKTROKOAGÜLASYON İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN BOYAR MADDELERİN GİDERİLMESİ

ELEKTROKOAGÜLASYON İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN BOYAR MADDELERİN GİDERİLMESİ Güncelleme: Eylül 2016 ELEKTROKOAGÜLASYON İLE SULU ÇÖZELTİLERDEN BOYAR MADDELERİN GİDERİLMESİ DENEYİN AMACI: Sentetik olarak hazırlanmış bir boya çözeltisinden faydalanılarak elektrokoagülasyon işleminin

Detaylı

Hitit Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 19030,ÇORUM sstilmisbasan@hitit.edu.tr

Hitit Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 19030,ÇORUM sstilmisbasan@hitit.edu.tr ÜÇLÜ POLİ(VİNİL KLORÜR) KARIŞIMLARININ TERMOMEKANİK ÖZELLİKLERİNE MALEİK ANHİDRİT İÇEREN TERPOLİMERLERİN ETKİSİ SATILMIŞ BASAN, ÖZLEM AYDIN, FATMA ŞAHİN Hitit Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya

Detaylı

SINAV SÜRESİ 80 DAKİKADIR. BAŞARILAR. Terim Açıklama Örnek

SINAV SÜRESİ 80 DAKİKADIR. BAŞARILAR. Terim Açıklama Örnek PLİMER KİMYASI ARA SINAVI 31.07.2015 SRU N 1 2 3 4 5 PUAN Yalnızca 4 soruyu yanıtlayınız. Yanıtlamadığınız sorunun PUAN kısmına çarpı koyunuz. Aksi taktirde 5. Soru değerlendirme dışı kalacaktır. N : AD

Detaylı

ATIKSULARDA BULUNAN KURŞUN (II) İYONLARININ P.putida İLE BİYOSORPSİYONU

ATIKSULARDA BULUNAN KURŞUN (II) İYONLARININ P.putida İLE BİYOSORPSİYONU ATIKSULARDA BULUNAN KURŞUN (II) İYONLARININ P.putida İLE BİYOSORPSİYONU Mehtap TANYOL a, Gülşad USLU a,* a Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Elazığ, 23100 * Fırat Üniversitesi

Detaylı

KİMYA-3 (ÇALIŞTAY 2012) Grup Adı: İLLAKİ BİTKİLER PROJE ADI ERİK ÇEKİRDEĞİNİN AĞIR METAL GİDERİMİNDE KULLANIMI. Proje Ekibi PROJE DANIŞMANLARI

KİMYA-3 (ÇALIŞTAY 2012) Grup Adı: İLLAKİ BİTKİLER PROJE ADI ERİK ÇEKİRDEĞİNİN AĞIR METAL GİDERİMİNDE KULLANIMI. Proje Ekibi PROJE DANIŞMANLARI TÜBİTAK-BİDEB Kimya Lisans Öğrencileri Kimyagerlik, Kimya Öğretmenliği, Kimya Mühendisliği- Biyomühendislik Araştırma Projesi Eğitimi Çalıştayı KİMYA-3 (ÇALIŞTAY 2012) Grup Adı: İLLAKİ BİTKİLER PROJE ADI

Detaylı