1. AKARYAKITLAR VE ANALİZLERİ 1.1. Genel Bilgiler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "1. AKARYAKITLAR VE ANALİZLERİ 1.1. Genel Bilgiler"

Transkript

1 1. AKARYAKITLAR VE ANALİZLERİ 1.1. Genel Bilgiler Yakıt olarak kullanılan sıvı maddelere akaryakıt adı verilir. Akaryakıtlar genel olarak iki grupta toplanırlar. Bunlar; 1. Doğal akaryakıtlar: Ham petrolün destilasyon ürünleridir. 2. Suni akaryakıtlar: Üretim kaynaklanna göre üçe ayrılırlar. a. Taş kömürü, linyit, odun ve benzeri maddelerden elde edilen sıvı yakıtlar, b. Ağır petrol fraksiyonlarının krakingi ile elde edilen sıvı yakıtlar, c. Sentez yolu ile elde edilen sıvı yakıtlar Doğal Akaryakıtlar Çok sayıda hidrokarbonların kompleks bir karışımı olan petrol, ham petrol denilen sıvı birikimler, doğal gaz adı verilen gaz birikimler ve ziftli kum, bitümlü şist gibi katı birikimler olarak tanımlanır. Petrolün elementel bileşimi yaklaşık olarak şöyledir; % C, % H, % 0,1-7,4 O, % 0,1-5,5 S, % 0,1-2,4 N ve % 0,1-5,5 çeşitli mineraller. Petrolde bulunan hidrokarbonlar genellikle düz zincirli (alifatik) ve halkalı (karbosiklik) hidrokarbonlar olup buna göre yeryüzündeki petroller üç gruba ayrılırlar. 1. Parafinik Yapılı Ham Petroller: Çoğunlukla C n H 2n+2 genel formülüne sahip hidrokarbonlardan oluşur. Bu hidrokarbonlar düz zincirli veya dallanmış olabilir. Bu gruba doymamış düz zincirli hidrokarbonlar da girer. Bileşiminde %2 n-hekzan, %1,7-2,5 n- heptan, %0,8-l,5 arasında, 2- ve 3-metil pentanlar. %1,2-1,3 arasında 2,3-dimetil pentan, %1,3 civarında 2-metil hekzan bulunur. 2. Naftenik Yapılı Ham Petroller: C n H 2n genel formülüne sahip doymuş ve doymamış halkalı hidrokarbonlardan oluşur. Bileşimlerinde %0,5-l,3 metilsiklopentan, %0,6-0,8 siklohekzan, %1-2 dimetilsiklopentan, %l,8-2,4 metilsiklohekzan bulunur. 3. Karışık Yapılı Ham Petroller: (parafinik + naftenik) Çeşitli petrollerin yoğunlukları 0,65-1,8 g/cm 3, alevlenme noktalan C ve ortalama ısı değerleri cal/g'dır. Petroldeki bazı maddelerin optikçe aktif olması ve parafinik yapıda azot bulundurması, petrolün hayvansal ve bitkisel kaynaklı olduğunu göstermektedir. Ham petrolün rafinasyonu, ihtiva ettiği maddelere göre yapılır. Ham petroldeki yabancı maddeler uzaklaştırıldıktan sonra kullanılacağı yere göre fraksiyonlandırılır. Petrole uygulanan ayırma metotları şunlardır;

2 Kimyasal metotlar 1- Fiziksel Metotlar: Süzme, kristallendirme, ekstraksiyon gibi işlemler uygulanır. 2- Destilasyon Metotlar: Destilasyon yöntemi ile uçuculuğu az olan bileşenler uçuculuğu fazla olan bileşenlerden ayrılır. Bileşenlerin uçuculukları arasındaki fark az ise ekstraktif veya azeotropik destilasyon uygulanabilir. Bunlar düşük uçuculuktaki madde katılması ile (ekstraktif) veya yüksek uçuculuktaki madde katılması (azeotropik destilasyon) ile yapılır. Normal bir petrolün destilasyon ürünleri şunlardır. a. Gaz Ürünler :Petrol gazları (propan-bütan) 35 C ye kadar. Hafif benzin C Ağır benzin C b. Beyaz Ürünler: Gazyağı C Dizel yakıtı (motorin) C Ağır motorin (madeni yağ) C Nafta, benzin ve gazyağı arasındaki fraksiyonlardır ve % 10 u 175 C ye kadar, %90 ı 250 C altında destillenir. Çözücüler (solventler): Bir nafta çeşididir. Benzin ve gazyağı aralıklarında alınan ve dar bir destilasyon aralığında gelen fraksiyonlardir. Parafin vaksi (mum) c. Katı ve Siyah Ürünler: Hafif-orta-ağır fuel oil Asfalt Petrokok 1.3. Suni Akaryakıtlar Taş Kömürü Katranından Elde Edilen Akaryakıtlar Taş kömürü katranının yoğunluğu 1,1-2,2 g/cm 3, alevlenme noktası C arasındadır. Katranın destilasyonundan; Hafif yağlar 170 C' ye kadar, Orta yağlar 230 C' ye kadar, Ağır yağlar 270 C' ye kadar, Antrasen yağları 320 C' ye kadar gecer, Kalıntıdan zift elde edilir.

3 Hafif yağların önemli bölümünü benzen oluşturur. Ayrıca ksilen ve toluen de hafif yağlardan elde edilir Ağır Petrol Franksiyonlarının Krakingi ile Elde Edilen Akaryakıtlar Ağır petrol fraksiyonlarındaki büyük moleküllü hidrokarbonların, katalizorlü ve katalizörsüz olarak daha düşük karbonlu moleküllere parçalanması işlemine "kraking" denilir. Kraking dört yolla yapılır: 1. Katalitik kraking 2. Termal kraking 3. Hidro kraking 4. Geciktirilmiş koklaştırma Krakingden çıkan ve doymamış hidrokarbonlar ihtiva eden ürünlerden alkilasyon, polimerizasyon ve izomerizasyon işlemleri ile istenilen ürünler elde edilir. Alkilasyon: H 3 C CH 3 C H CH 3 + CH 2 CHCH 2CH 3 H 2 SO 4 H 3 C CH 3 İzobütan 2-bütilen İzooktan C CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH Sentez Yolu ile Elde Edilen Sıvı Yakıtlar 1. Taş kömürü tozu ve ağır yağ karışımının katalizör yardımıyla sıcakta ve basınç altında hidrojene edilmesiyle sıvı yakıtlar elde edilir. 2. Etilenden H 2 SO 4 ile etil alkol üretimi yapılır. 3. Su gazından çıkılarak CH 3 OH üretimi gerçekleştirilir Akaryakıtların Özellikleri Özgül Ağırlık: Akaryakıtlarda ve diğer sıvı petrol destilasyonu ürünlerinde, birim hacmin ağırlığı olan özgül ağırlığın tespiti için çeşitli yömtemler vardır. Analizde kullanılan ve gövde kısmı içinde termometre bulunan tiplerine termo-hidrometre adı verilir. Özgül ağırlığı belirlenecek numune, çapı hidrometre çapından en az 2,5 cm daha geniş ve yüksekliğinde hidrometre yüzer vaziyette iken dipten 2,5 cm yukarı olacak şekilde cam bir kabın çine konulur. Yakıtın kendi sıcaklığında ölçülen özgül ağırlık değerleri 15,5 o C (60 o F) standart sıcaklığı çevrilerek yapılır. Akaryakıtlarda ASTM yöntemlerinin kabul ettiği diğer bir özgül ağırlık birimi A.P.I. derecesi olup, d 15,5 o C ( o F) daki yoğunluk olmak üzere; A.P.I = 141,5 / d-131,5 formülüyle bulunabilir.

4 Vizkozite: Vizkozite bir akıcılık ölçüsüdür. Yakıtın vizkozitesi düşük çalışma sıcaklıklarında dahi serbestçe akacak kadar düşük, sızntıya engel olacak ve pompa sistemini yağlayabilecek kadar da yüksek olmalıdır. Aynı zamanda yanma hücresine kolayca atomize edebilecek uygun vizkozitede olmalıdır. Vizkozite akış halinde olan bir sıvının akmaya karşı gösterdiği direnç olarak da tanımlanabilmekte ve mutlak vizkozite ve bağıl vizkozite olmak üzere iki grupta verilmektedir. Mutlak Vizkozite: 1 cm 2 lik düzlem yüzey elemanını 1 cm uzakta, yine 1 cm 2 lik diğer bir yüze nazaran 1 cm/sn lik bir hızla hareket ettirmek için 1 dyn lik bir kuvvet gerekiyorsa söz konusu sıvının vizkozitesine mutlak vizkozite veya mutlak içsel sürtünme adı verilir. CGS sisteminin vizkozite birimi poise (g/s cm) dir. Vizkozite ölçülmesinde en çok şu birimler kullanılmaktadır. -Engler derecesi ( o E) -Redword saniye (RI) -Saybolt saniye (SSU) Destilasyon: Akaryakıtların özelliğini ve cinsini aydınlatmaya yarayan en önemli yöntemlerden biri destilasyondur. Bu deney ASTM nin kabul ettiği standart bir deney seti ile yapılmaktadır. Deneyde, yakıt ısıtılarak buharlaştırılır. Buhar, bir soğutucudan geçirilerek, yoğunlaşan yakıt bir ölçü kabında toplanır. %10,%20,%30,%40, %50, %60, %70, %80, %90 ve son yakıtın yoğunlaştığı sıcaklıklar kaydedilir. Yakıt yüzdeleri, y eksenine, sıcaklıklarda x eksenine alınarak her yakıt karışımı için buharlaşma eğrisi elde edilir. Düzgün bir yanma için, buharlaşma eğrisinin de düzgün olması gerekmektedir. Alevlenme Noktası: Sıvı bir yakıtın yanabilmesi için, bu yakıtın buharı ile havanın belirli oranlarda karışmış olması gerekir. Bir yakıt ne kadar kolay buhar haline gelebilirse, hava ile yanıcı bir karışım oluşturması da o derece kolay olur. Yakıtın bu kolay yanabilme özelliği, alevlenme noktası ile tespit edilir. Yanıcı bir cismin alevlenme noktası bir cismin hava ile yanıcı karışım meydana getiren bir buhar çıkardığı en düşük sıcaklık derecesidir. Alevlenme noktasının yanma tekniği bakımından çok büyük bir önemi olmadığı kaydedilmektedir. Ancak soğuk havalarda yanabilme özelliği bakımından sınırlamalar getirmektedir. Özel kabına konulan numuneye istenilen bir sıcaklıktan itibaren bir derece aralıklarla alev yaklaştırılmakta, yakıt buharının alevi aldığı sıcaklık, yakıtın alevlenme noktası olarak belirlenmekte ve deney cihazı sesli sinyal vererek bu sıcaklığı dijital olarak belirtmektedir.

5 Yakıtın Yapısal Bileşimi: Genel olarak parafin ve naften tipi yakıtlarda karbon miktarı %89 civarındadır. Yakıtın önemli özelliklerinden biri de içindeki asfalt miktarıdır. Asfaltlar, oksijenli ve kükürtlü büyük moleküllerdir. Sert asfalt normal sıcaklıkta yakıt içersinde çözünmez. Böyle bir içeriğe sahip yakıt motorlarında kullanıldığı zaman piston, silindir, subap yüzeylerine oturarak aşınmaya yol açar. Sert asfaltlar yakıt içersinde %0,5-0,7 yi geçmemelidir. Yakıt içersinde suyun bulunması da istenmez. Su bir yandan yakıt donanımında korozyana yol açarken, diğer taraftan yakıtn ısı değerini düşürür. Yakıtın Isı Değeri: Yakıtın ısı değeri genellikle birim kütlenin enerjisi ile verilir. Gaz yakıtlarda ise ısı değeri, uygulamada birim hacminin enerjisi olarak verilir. Yanma sonu sıcaklıklarında su her zaman buhar olarak bulunduğundan, ısı değeri, alt ısı değeri olarak alınmalıdır Benzinin Özellikleri Benzin, motor yakıtı olarak kullanılan ve genel formülü C 5 H 12 -C n H 24 olan hidrokarbonlardan oluşan bir karışımdır. a. Buhar Basıncı: Benzinin uçuculuğunun bir ölçüsüdür. Buhar basıncı yüksek benzinlerde buharlaşmadan dolayı büyük kayıplar olduğundan iklim şartlarına göre ülkeler buhar basıncını sınırlandırırlar. b. Vuruntu: Motorda, benzin ve hava karışımı bir kıvılcım ile ateşlendiğinde kıvılcıma yakın kısım ateş alır. Alev 25 m/s hızla diğer bölgelere yayılırken, yanmayan gazların sıcaklık ve basıncı da çok yükselir ve kendiliklerinden tutuşarak yanma anormal bir hal alır. Bu şekilde oluşan dalga darbeleri silindir yüzeyi, piston ve silindir kafasına çarparak vuruntu denilen ve istenmeyen bir olay meydana getirir. Vuruntu, basınç ve sıcaklığın kritik bir sınırı aşamasından doğar. Yanma başlangıcında CO ve CO 2 'den başka oluşan çok kararsız peroksit ve aldehitler belirli sıcaklık ve basınçta patlayarak vuruntu oluşturur. Vuruntu yakıtın taşıdığı maddelere bağlı olarak değişir. n-heptan vuruntuyu artırırken izooktan azaltır. Benzinin oktan sayısını artırmak için 4 LT benzine 3 ml tetraetilkurşun (artık kurşunlu benzin lullanılmamaktadır) veya etilenbromür katılır. c. Oktan Sayısı: İzooktan + n-heptan karışımındaki izooktan yüzdesine oktan sayısı denir. Bir yakıtın oktan sayısı, aynı vuruntuyu veren izooktan/n-heptan karışımının % oktan miktarıdır Gazyağının (Kerosen) Özellikleri

6 Gazyağı, genellikle C arasında kaynayan C 12 H 26 -C 16 H 34 genel formüllü hidrokarbonları ihtiva eder. Eskiden sadece aydınlatmada kullanılırken bugün ısıtma, soğutma, traktor ve jet yakıtı olarak kullanılmaktadır Motorinin Özellikleri Motorin ham petrolün destilasyonunda C aralığında destillenen C 15 H 32 - C 18 H 38 genel formüllü hidrokarbonlardan oluşur. Dizel yakıtı olarak kullanılır. Motorinin en önemli iki özelliği akışkanlığı ve yanıcılığıdır. Bunlar uygun olmazsa dizel vuruntusu denilen olay meydana gelir. Setan Sayısı: Yakıtın yanma kalitesini ifade eder ve oktan sayısı gibi ölçülebilen bir birimdir. Setan sayısı yüksek yakıtlarda dizel vuruntusu azalır. Kendiliğinden tutuşma özelliği çok iyi olan setanın (n-hekzadekan) setan sayısı 100, kendiliğinden tutuşma özelliği çok kötü olan α-metil naftalinin setan sayısı sıfır kabul edilmiştir. Bir yakıtın setan sayısı, aynı vuruntuyu veren setan/α-metil naftalin karışımının % setan miktarıdır Fuel Oilin Özellikleri Ham petrolün destilasyonundan elde edilen artıklarla destilasyon ürünlerinin çeşitli oranlardaki karışımına ağır yakıt veya fuel oil denir. Fuel oilin ortalama özellikleri aşağıda verilmiştir: Bileşimi: % C; % H: % 0,5-5 S; % 0,0-0,25 tortu; % 0,0-1 H 2 0 Alevlenme noktası: C Isı değeri; cal/g Fuel oiller bazı özellikleri dikkate alınarak TS 2177'ye.göre Tablo 1.1' de verildiği şekilde sınıflandırılmışlardır. Tablo 1.1. Fuel Oillerin Sınıflandırılması (TS 2177) Özellikler Fuel Oil No:4 Kalorifer Yakıtı Fuel Oil No:5 Ağır Fuel Oil Alevlenme nokt.(min.) 55 o C 55 o C 55 o C 65 o C Akma noktası (maks) +2 o C %su (hacimce)(maks) 0,5 1,00 1,00 2,00 Vizkozite Maks. 35 Kinematik (38 o C cst) Maks. 162 Maks. 35 Maks. 65 Kinematik (50 o C cst) Maks. 81 Maks Akaryakıt Analizleri

7 Ksilol Metodu ile Su Tayini 10 ml'den daha fazla su vermeyecek numune kantitatif olarak tartılıp Ksilol cihazının (Şekil 1) destilasyon balonuna konur. Yeteri kadar su ile doygun ksilol veya bitümlü maddeler için (% 20 Benzol + % 80 ksilol) ilave edilir. Su toplama tuzağı ve soğutucu takılır. Saniyede 2-5 damla destilat akacak şekilde, bir ceketli ısıtıcı ile balon ısıtılır. Genellikle destilasyon süresi için bir saat yeterlidir. Destilasyondan sonra oda sıcaklığına kadar soğutulan suyun hacmi okunarak numunedeki % su miktarı hesaplanır. %su= Tuzakta toplanan suyun hacmi x 100 Numune hacmi Şekil 1.1. Ksilol Destilasyon Düzeneği Vizkozite Tayini Vizkozite akışkanın akmaya karşı gösterdiği direnç olup akışkanların en önemli ve belirgin özelliklerindendir. Vizkozite çeşitli şekillerde tanımlanır. Bunlar; a. Mutlak ( Dinamik) Vizkozite: Akan bir sıvının 1 g'lık kütlesi saniyede l cm yol alıyorsa vizkozitesi 1 poise'dir. CGS birim sisteminde birimi 1 g/s cm = 1 poise'dir. 0,01 poise = 1 centipoise olup, suyun 20 C' deki vizkozitesi l centipoisedir. b. Kinetik Vizkozite: Mutlak vizkozitenin yoğunluğa bölünmesiyle bulunur. Birimi cm 2 /s (stockes) dür. 0,01 st = 1 centistockes (cst) dur. c. Bağıl Vizkozite: Bir sıvının 20 C' deki vizkozitesinin suyun 20 C' deki mutlak vizkozitesine oranıdır.

8 d. Spesifik Vizkozite: Bir sıvının vizkozitesinin aynı sıcaklıktaki diğer bir sıvının vizkozitezine oranıdır Engler Vizkozimetresiyle Vizkozite Tayini Şekil 1,2' de gösterilen bu cihaz, 160 mm çapında, 62 mm derinliğinde ve hacmi 240 ml olan metalik bir kap (A) ve bu kabın etrafında bulunan bir su banyosundan (B) ibarettir. Su banyosu, ayaklarından birinde seviye ayarlama vidası bulunan bir saç ayağı üzerine oturtulmuştur. Banyo hava gazı veya elektrikle ısıtılabilir. Metalik kabın tam merkezinde, ekseriye platinden veya buna benzer iyi ve dayanıklı cins bir metalden yapılmış olan 2,9 mm çapında, 20 mm uzunluğunda bir delik (D) bulunur. Kap genellikle bir metalik kapakla kapatılır. Bu kapağın tam ortasında, alttaki ufak deliğe girmek üzere ucu sivriltilmiş olan bir tahta çubuk (C) bulunur. Bir tanesi kaptaki numunenin, diğeri de su banyosunun sıcaklığını hassas olarak (0,2 C) ölçebilecek iki termometre (E, F) vardır. Banyodaki su metalik bir karıştırıcı (K) yardımıyla elle karıştırılır. a Şekil 1.2. Engler Viskometresi (a: dış görünüş, b: arakesit) b Deneye başlamadan önce, cihazın ilk olarak alkol, sonra da eterle iyice temizlenmiş ve kurutulmuş olması gerekir. Numune içindeki eser kadar bile olsa ince madde parçacıklarının bulunmaması gerekir. Bunun için tayinden önce numune süzülmelidir. Bundan sonra metalik kap numuneyle, kap içinde bulunan seviye gösterici iğnenin üst hizasına kadar doldurulur. Vizkozite ölçümünün yapılacağı sıcaklığa getirilir. Platin delik altına 200 ml hacmindeki Engler Balonu (G) yerleştirilir. Termometreler istenilen sıcaklıkta sabit kaldıktan sonra ani bir

9 hareketle tahta çubuk yukarı çekilerek delik açılırken kronometre çalıştırılır. Engler Balonunun dolması için geçen zaman kaydedilir. Bu değer viskozimetrenin su değerine bölünerek numunenin "Engler Derecesi" olarak vizkozitesi bulunur. İstenirse Tablo 1.2' den yararlanılarak diğer birimlere çevrilebilir. Engler vizkozimetresinin değeri bilinmiyorsa, numune ile deneye başlamadan önce tam 20 C deki saf su kullanılarak ve yukarıda anlatıldığı şekilde çalışarak su değerinin tayin edilmesi gerekir. Yapılan üç aynı tayin ile bulunan değerler arasında 0,1 saniyeden daha küçük bir fark varsa bu değerlerin ortalaması su değeri olarak kabul edilebilir. Gerek akaryakıtlarda gerekse makine yağlarında bu cihazla 20, 50 ve 100 C' de vizkozite tayini yapılabilir Petrol Ürünlerinin Destilasyonu Destilasyon, yakıtın uçuculuk ölçüsü olup, uçuculuk azaldıkça yanma daha düzenli olur. Yüksek devirli motorlarda en iyi gücü sağlamak ve dumanı azaltmak için düşük uçuculuk özelliğine sahip yakıtlar kullanılır. Destilasyon, benzin, uçak benzini, nafta, gazyağı, motorin ve fuel oil destilatı gibi petrol ürünlerinin uçuculuklarını tayin etmek için yapılır. Deneyin Yapılışı: Şekil 1.3' de verilen düzenek kurulur. Soğutucunun soğutma banyosu su ve buz ile tamamen doldurulur. Banyo sıcaklığı 0-45 C arasında olmalıdır. Destilatın toplanacağı mezüre 100 ml numune alınıp destilasyon balonuna konur. Termometre balona yerleştirilir. Termometrenin civa haznesi balonun çıkış borusu deliğinin alt kısmında olmalıdır. Mezür kurulanmadan destilatın toplanacağı yere yerleştirilir. Destilasyon süresince hava sıcaklığı 12,8-18,3 C arasında olmalıdır. Eğer değilse mezür bir soğuk su dolu kap içine konur. Mezürün ağzı, ortası delik bir süzgeç kâğıdıyla kapatılır. Sistem hazırlandıktan sonra ilk destilat, 5 dk' dan kısa, 10 dk' dan uzun sürede geçmeyecek şekilde balon ısıtılır. İlk destilat damlasının mezüre düştüğü andaki sıcaklık "ilk kaynama noktası" olarak kaydedilir. Destilasyon hızı 4-5 ml/dk olmalıdır. Her 10 ml destilat toplandığında sıcaklık kaydedilir. Balonda yaklaşık 5 ml kalıntı kalıncaya kadar destilleme işlemine devam edilir. Destilasyon devam ettiği halde sıcaklık bir maksimuma ulaştıktan sonra düşmeye başlar. Okunan en yüksek sıcaklığa "son kaynama noktası" denir. 5 ml'lik kalıntı 5 dk'da destillenir. Destilasyon sonunda balonun dibindeki son damlanın buharlaştığı sıcaklığa "kuru nokta", akaryakıtın bozunduğu sıcaklığa (duman çıkışı ile belli olur) "bozunma noktası" denir. Toplam destilat hacmi "% destilasyon verimi" dir. Balonda kalan artık bir ölçü kabına alınarak hacmi ölçülür ve "% artık" bulunur. % Kayıp = (% destilasyon verimi + % artık)

10 Deneyin yapıldığı andaki hava basıncı 760 mmhg'dan daha az ise, okunan sıcaklıklara aşağıda verilen Sydney-Young formülü ile hesaplanan düzeltme değeri ilave edilmelidir: T= 0,00012 (760-P)(273+t) T=İlave edilen sıcaklık (K) t= Okunan sıcaklık ( C) P=Deneyin yapıldığı andaki basınç (mmhg) Şekil 1.3. Destilasyon Düzeneği Alevlenme Noktası Tayini Bir akaryakıt buharının alev aldığı en düşük sıcaklığa alevlenme sıcaklığı denir. Özellikle yakıtın depolanması ve kullanılmasında yangın tehlikesine karşı alınacak tedbirler bakımından büyük önem taşır. Alevlenme noktası tayininde şu metotlar kullanılmaktadır: 1- Tag kapalı kap metodu, 2- Pensky-Martens metodu, 3- Abel-Pensky metodu. 4- Cleveland açık kap metodu. Aşağıda laboratuvarda kullanılan Cleveland Açık Kap Metodu açıklanmıştır: Cleveland Açık Kap Metodu ile Alevlenme Noktası Tayini

11 Genel olarak az uçucu örneklerin alevlenme noktası tayininde kullanılan Cleveland açık kap alevlenme noktası tayin cihazı yarı otomatik olarak çalışır. Şekil 1.4' te görüldüğü gibi cihaz numune kabı (A), ısıtıcı (B), gaz bağlantılı bir brülor (C) ve termometreden (D) ibarettir. Cihazla 400 C' ye kadar tayin yapmak mümkündür. Parlama (Alevlenme) noktası tayin edilecek örnek, işaret çizgisine kadar numune kabına doldurulur ve cihaza yerleştirilir. Isıtıcı açılarak 5 C/dk hızla ısıtma yapılır. Parlama noktasından C önce gaz açılarak brülör yakılır. Alevin boyu yaklaşık 4 mm olmalıdır. Bu sırada ısıtma hızı 3-4 C/dk ya düşürülür. "Test" düğmesi yardımıyla otomatik olarak alev, numune üzerinde bir saniye süre ile gezdirilir. İşlem, sıcaklık her 1 C yükseldiğinde tekrarlanır. 104 C den daha yüksek sıcaklıklarda 3 C' de bir tekrarlanmalıdır. Numunenin alev aldığı en düşük sıcaklık alevlenme noktası olarak kaydedilir. Şekil 1.4. Cleveland Açık Kap Alevlenme Noktası Tayin Cihazı Tablo 1.2. Vizkozite Çevirme Cetveli

12

13 1.8. Biyodizel Ayçiçeği, soya, kanola, aspir, fındık, pamuk gibi yağlı tohum bitkileri ile hayvansal ve atık yağlardan elde edilen yağların bir katalizör eşliğinde alkol ile tepkimesi sonucu ortaya çıkan ve yakıt olarak kullanılan bir üründür. Biyodizel petrol içermez; fakat saf olarak veya her oranda petrol kökenli dizelle karıştırılarak yakıt olarak kullanılabilir. Saf biyodizel ve dizel-biyodizel karışımları herhangi bir dizel motorunda, motor üzerinde herhangi bir modifikasyona gerek kalmadan veya küçük değişiklikler yapılarak kullanılabilir. Biyodizel, dizel ile karışım oranları bazında aşağıdaki gibi adlandırılmaktadır. B5 : % 5 Biyodizel + %95 dizel B20 : % 20 Biyodizel + %80 dizel B50 : % 50 Biyodizel + %50 dizel B100:%100Biyodizel Neden Biyodizel? Dışa Bağımlılığı Azaltır: Üretimin tamamen yerli olması sebebiyle mahalli tarım ürünlerinin ülke içinde değerlendirilmesiyle biyodizel üretilerek enerjide dışa bağımlılık ortadan kalkacaktır. Bu enerji aynı zamanda yenilenebilir ve stratejik bir enerji kaynağıdır. Ticari Etkisi: Biyodizelin elde edilmesi esnasında ortaya çıkan gliserin ve potasyum gübresi ticari amaçla kullanılabilir. Biyodizel üretimi petrol rafîne tekniğine benzer bir yöntemle yapıldığında SETAN (dizel yakıt güçlendiricisi), NAFTA (benzin katkısı) gibi yan ürünler elde edilmektedir. SETAN katkılı dizel yakıt yeşil dizel olarak bilinir. Tarımsal sanayinin güçlenmesini sağlar ve böylece kırsal alandan göçü azaltabilir. Alternatif Yakıt: Biyodizel temelde mazota rakip değil, alternatiftir. Ülkemizde mazot tüketimi yıllık ton civarındadır. Bu tüketim miktarının % arası bir miktar biyodizel olarak üretilebilir. Fiyat ve nitelik açısından biyodizel mazot sahteciliği ve kaçakçılığının önüne geçerek devletimizi kayıptan kurtaracaktır Çevre Kirliliği Açısından Faydaları Çevre Dostu Biyodizel: Fosil kökenli yakıtların çevre üzerindeki olumsuz etkilerine karşılık, "Biyodizel çevre ile uyumludur. 21 gün gibi kısa süre içerisinde tabiatta % 99,6' ya varan oranlarda biyolojik olarak parçalanır. Biyodizelin yanması sonucu yeryüzü bitki örtüsü için gerekli tabii karbondioksit açığa çıkar. Yanma sonucu oluşan gazın, çevreye zarar veren gaz emisyon değerleri oldukça azdır

14 Suyu Kirletmez: 1 litre petrol 1 milyon litre içme suyunun kirlenmesine yol açar. Yapılan araştırmalar sonucu biyodizelin sudaki canlılara karşı toksit etkisi olmayan bir yakıt olduğu ortaya çıkmıştır. Biyodizel petrol kaynaklı dizel ile her oranda karıştırılabileceği için bu durumda yanma sonucu ortaya çıkan zararlı gazlar azalmakta ve motordaki yağlanma derecesi artmaktadır. Petrol kökenli dizele göre daha yüksek tutuşma derecesine sahip olan biyodizel bu özelliği nedeniyle taşıma ve depolama sırasında kolaylık sağlamaktadır. Motor randımanlarında ise petrol kökenli dizellerle aralarında bir fark olmamaktadır. Sera Etkisini Artırmaz: Biyodizel, egzozlardan atılan duman ve kurumu %70' ten fazla bir oranda azaltır, araçlarda motor ömrünü uzatır, vuruntuyu önler ve aracın sessiz çalışmasını sağlar. Üretim tesisinin bertaraf özelliği ise, atıkların değerlendirilip çevreyi kirletmeden ekonomik değer kazandırılmasını sağlar Nerelerde Kullanılabilir? Biyodizel, herhangi bir modifikasyona gerek duyulmadan, tüm dizel yakıtlı araçlarda kullanılabilir. Kara ve deniz taşımacılığı araçlarında, yeraltı maden sektöründe, tarım makinelerinde, endüstriyel jeneratör ve ısıtma sistemlerinde kullanılabilir. Su araçlarında kullanımının çok daha fazla çevresel fayda oluşturduğu 180 Beygir gücündeki bir test teknesinde kullanımıyla gösterilmiştir (1994). Biyodizel %100 kullanılabileceği gibi, petrol kökenli dizelle de belirli oranlarda karıştırılarak kullanılabilir Biyodizelin Ana Özellikleri Biyolojik Olarak Bozunabilirliği: Biyodizeli oluşturan C16-C18 metil esterleri doğada kolayca ve hızla parçalanıp bozunur. 10 g/l' ye kadar herhangi bir olumsuz rnikrobiyolojik etki göstermezler. Suya bırakıldığında 28 günde biyodizelin %95'i bozunabilirken petrol dizelinin ise %40'ı bozunabilmektedir. Biyodizelin doğada bozunabilme özelliği dekstroza (şeker) benzemektedir. Toksik Etkisi: Biyodizelin olumsuz bir toksik özelliği bulunmamaktadır. Biyodizel için ağızdan alınmada öldürücü doz 17,4 g. biyodizel/ kg. vücut ağırlığı şeklindedir. Sofra tuzu için bu değer 1,75 g tuz/kg. vücut ağırlığı olup, tuz biyodizelden 10 kat daha yüksek öldürücü etkiye sahiptir. İnsanlar üzerinde yapılan elle temas testleri biyodizelin ciltte %4'lük sabun çözeltisinden daha az toksik etkisi olduğunu göstermiştir. Depolama: Biyodizel temiz, kuru ve karanlık bir ortamda depolanmalı ve aşırı sıcaktan kaçınılmalıdır. Soğukta Akış Özellikleri: Biyodizel ve biyodizel-motorin karışımları motorinden

15 daha yüksek akma ve bulanma noktasına sahiptir. Bu durum yakıtların çok soğuk hava şartlarında kullanımında sorun çıkarır. Akma ve bulanma noktaları uygun katkı maddeleri (antijel maddeler) kullanımı ile düşürülebilmektedir. Biyodizel-motorin karışımları 4 C üzerinde harmanlama ile hazırlanmalıdır. Motor Yakıtı Özellikleri: Biyodizel; motoru güç azaltıcı birikintilerden temizleme ve motorinden çok daha iyi yağlayıcı özelliklere sahiptir Biyodizelin Kimyasal Yapısı Biyodizel, biyolojik yağlardan transesterifikasyon (ester değişimi) yöntemi ile elde edilen yağ metil esteridir. Ortalama kimyasal karışım oranları Bitkisel yağ % 82,3 Metil alkol %17 Sodyum hidroksit % 0,7 Bu karışım yağdaki ph oranına ve metil alkolün saflık derecesine göre değişim gösterebilir. Bitkisel yağlar metil alkolle reaksiyona girdikten sonra yağın moleküler yapısı değişir. Reaksiyon sonucunda yağın içerisindeki gliserin ayrılır, işlem sonunda: Biyodizel %82 Gliserin %16 Atık (sabunlu su) % Biyodizel Üretimi Nasıl Yapılır? 180 ml metanol' ün içerisine 5 g NaOH sodyum hidroksit (kostik) koyularak yarım saat çözününceye kadar kanştırılır. Buna metaoksit denir. Daha sonra l000 ml yağ 55 C kadar ısıtılır. Bu sıcaklıkta yağ ile metaoksit birbirine katılarak 1 saat karıştırılır. Daha sonra 8 saat dinlendirilir. Alt kısımda %10 gliserin dibe çöker. Bu gliserin fiziksel olarak ayrıştırılır. Daha sonra kalan %90 lık kısım saf su ile yıkanır. Bu işleme suyun ph'sı 7 olana kadar devam edilir. Su ile biyodizel 10 saat dinlendirilince birbirinden ayrılır. Kalan biyodizel kurutma işlemine tabi tutulur. Gerekli testler yapılarak kullanıma hazır hale getirilir. Elde edilen gliserin ise mineral asit verilerek saflaştırılır. Bu işlemler pek çok metot kullanılarak yapılmaktadır. Separatörler verimlilik ve hız kazandırır. Kalite de artar. Biyodizel işi; tarımından hasadına, işlemesinden son ürüne kadar sürekli kontrol gerektiren testler yapılması gereken teknik ve önemli bir iştir.

16 Biyodizel Gliserin Şekil l.5. Biyodizel Üretimi Akım Şeması Motorin ile Biyodizel Arasındaki Fark 1) Fosil yakıt olan motorine oranla doğada daha kolay yok olur ve çevreye daha az zarar verir. 2) Suya karıştığında 28 gün içinde yüzde 95'i yok olabilir. Motorinde ise bu oran yüzde 40'a kadar çıkabilir. 3) Setan sayısının fazla olması, biyodizelde yüzde 35'e varan oranda yakıt tasarrufu sağlanmasına da neden olur. 4) Duman ve kurum oranı yüzde 70 azalır. Biyodizelin yağlayıcı özelliği, araç bakım masraflarında azalmaya yol açar. Dezavantaj: Karşılaşılan en önemli dezavantaj ise maliyet fıyatı konusunda olmaktadır. Şu anda 60 dolar olan petrole karşı biyodizelin fiyatı dolar civarında olmasıdır. Yoğunluğunun fazla olması da soğuk iklimli yerlerde saf kullanımı bir sorun oluşturmaktadır. Ana Üretim Birimleri: Bir biyodizel üretim tesisinin ana üretim birimleri; reaktörler, destilasyon kolonları, ekstraksiyon kolonları, ısı değiştiriciler, pompalar ve separatörleridir Bitkisel Yağların Yakıt Özelliklerini İyileştirme Yöntemleri Biodizel üretiminde kullanılan yağların kullanım aşamasına gelebilmesi için

17 vizkozitelerinin azaltılmasında ısıl ve kimyasal olmak üzere iki yöntem uygulanmaktadır. İyileştirme yöntemleri aşağıdaki şemada gösterilmiştir. Vizkozitenin Azaltılması Isıl Yöntem Kimyasal Yöntem İnceltme Mikroemisyon Proliz Transesterifikasyon (Seyreltme) (Oluşturma) (Ayrıştırma) (Yeniden Esterleştirme) Şekil 1.6. Bitkisel Yağların Yakıt Özelliklerinin İyileştirilmesi Bu yöntemlerden uygulamada en çok kullanılanı kimyasal yöntemdir. Kimyasal yöntemler içerisinde de en fazla kullanılanı seyreltme (inceltme) ve transesterifikasyon yöntemidir Seyreltme (İnceltme) Yöntemi Bu yöntem bitkisel yağların belirli oranlarda dizel yakıtına karıştırılması olarak tanımlanır. Uygulamada yaygın kullanılan B20 yakıtı, Dizel içerisine %20 oranında bitkisel yağ katılarak elde edilir. Bu şekilde elde edilen yakıtın dizel yakıtına göre maliyetinin daha düşük olduğu ve performans değerlerinin de dizel yakıtına yakın olduğu belirlenmiştir Transesterifikasyon Yöntemi Bitkisel yağların, dizel yakıtı alternatifi olarak uygunlaştırılmasında izlenen en önemli yöntem kimyasal yöntemdir. Bu yönteme alkoliz reaksiyonu adı da verilmektedir. Transesterifikasyon, bitkisel yağın küçük molekül ağırlıklı alkolle bir katalizatör eşliğinde gliserin ve yağ asidi esteri oluşturmak üzere reaksiyona girmesidir. Bu reaksiyon sonucu biyodizel elde edilmektedir. Bitkisel yağlarda transesterifikasyonun uygulanması Şekil 1.7. ile gösterilmektedir. H 2 C O CO R 1 R 1 O COOCH 3 H 2 C OH HC O CO R 2 + 3CH 3 OH katalizor R 2 O COOCH 3 + HC OH H 2 C O CO R 3 metanol R 3 O COOCH 3 H 2 C OH trigliserit yag asiti metil esterleri (biyodizel) gliserin Şekil 1.7. Bitkisel Yağın Transesterifikasyonu Kullanılmış Bitkisel ve Hayvansal Yağlardan Biyodizel Üretimi

18 Kullanılmış yağlar ayrı kaplarda toplanır. Temiz bir ortamda yeterli seviyeye gelinceye kadar bekletilir. Yağ içindeki her türlü yanmış gıda maddeleri filtre edilir. Kullanılmış yağ içinde olması muhtemel su ısıtılarak (100 C sıcaklık yeterli) giderilir. Ticari metil alkol veya etil alkol satın alınır. Metil alkol ile etil alkol prosesleri çok farklıdır. Metil alkol sağlık açısından çok zararlı madde olduğundan dikkatli kullanılmalıdır. Ticari sodyum hidroksit satın alınır. Sodyum hidroksit çok bazik ve nem tutma özelliğine sahip olduğundan nemsiz ortamda depolanmalıdır. Dikkatli kullanılmazsa kalıcı hasarlara neden olabilir. 20 C sıcaklıkta bitkisel veya hayvansal atık yağ derişik ve pıhtı halinde ise bu durumda reaktanlar ilave edilmeden önce kullanılmış yağın ısıtılması (48-54 C) gereklidir. Küçük kapasiteli uygulamalar için 40 ila 120 litrelik çelik kaplar yeterlidir. Kaplar sıcaklığa ve korozyona dayanıklı olmalıdır. Konsantre ve pıhtı halindeki yağları ısıtmak için ideal sıcaklık C' dir. Daha büyük hacimler için bir su ısıtıcı eleman, karıştırmalı çelik biyodizel tankı dışına monte edilir. Plastik kaplarda bu işlem yapılacaksa sıcaklık 60 C yi geçmemelidir. Aksi durumda plastik deforme olabilir. Bitkisel veya hayvansal atık yağa ilave edilecek metil alkol miktarı, Vx0,2 (LT) formülünden hesaplanır. Burada V bitkisel veya hayvansal yağ miktarıdır. Vx0,2 (LT) değerini M olarak belirtelim. Bitkisel veya hayvansal yağa ilave edilecek sodyum hidroksit miktarı ise Vx3,5 gram formülünden hesaplanır. Eğer kullanılmış yağ tekrar kullanılacaksa Vx5,5 alınır. Vx3,5'i L diye belirtelim. L gram sodyum hidroksit, M litre metil alkole ilave edilir. Sodyum hidroksit metil alkolde çözününceye kadar karıştırılır. Sodyum metoksit çözeltisi elde edilir. Sodyum metoksit çözeltisi, çok toksik ve boyalara karşı çok koroziftir. Sodyum hidroksit, çinko, alüminyum veya teneke kaplarla reaksiyona girer. Dolayısıyla bu tür kaplar kesinlikle kullanılmamalıdır. Mümkünse çelik kaplar kullanılmalıdır. Sodyum metoksit, sıvı haldeki bitkisel veya hayvansal yağa bekletilmeden ilave edilir. Bir saat düzenli olarak karıştırılır. Karışımın fazlarına ayrışması ve soğuması için 8 saat bekletilir. Üst fazda oluşan biyodizel yukarıdan alınır. Alt fazda oluşan gliserin ise alttan alınır. Gliserin yıkanır. Klasik sistemlerde gliserin en az bir hafta güneş ışığı altında bekletilerek metil alkolün buharlaşması sağlanır. Gliserine ilave edilecek koku verici madde ile istenilen koku elde edilebilir Türkiye'nin Bitkisel Yağ Potansiyeli

19 Bitkisel yağlar ülkemizde halen yemeklik yağ olarak tüketildiğinden ekim ve üretim miktarları bu alana cevap verebilecek düzeydedir. Bitkisel yağların motor yakıtı olarak kullanılabilir duruma gelmesiyle, bu alandaki üretimin artırılma olanağı vardır. Ülkemizde yağlı bitkilerin tarımı ayçiçeği üzerine yoğunlaşmıştır. Buna alternatif olarak kanola bitkisi de yüksek verim, yağ kalitesi, yüksek yağ oranı, tarım kolaylığı ve küspesi açısından önemlidir Biyodizel Üretim Yöntemleri Manuel basit sistem Bach sistem (beklemeli) Kontini sistem (sürekli) Süper kritikıl yöntem (yüksek basınçlı) Yüksek frekanslı sistem (çok yeni) Bu sistemler sırasında maliyet giderek artmaktadır. Ülkemizdeki sistemlerin tamamına yakını manuel basit sistemdir. Bu sistemler mutlaka krom nikel 316-L olmalıdır. Ana depo hariç olabilir. Bach sistemler ise otomasyonlu ve seperatör kullanılan orta boy işletmelerdir. Seperatör ana maliyet olup, en az 2 adet gereklidir. EN standardında mamul üretebilir. Sürekli sistemlerde ise yüksek kolonlar olup mal akışı sürekli otomasyonlu, 4 seperatörlü sistemlerdir. Tamamen 316-L çelikten yapılırlar. Ayrılan gliserin tıbbi gliserin olarak kullanılır. Sistemden su dahil hiçbir atık çıkmaz. Yüksek Frekans sistemler için yeni paten alınmış olup çok yenidir. Tablo 1.3. Dizel Yakıtı ve Biyodizelin Özellikleri

20 Yakıtın Özellikleri Birim Sınır Değeri Min. Maks. Biyodizel Dizel Kapalı formül - - C 19 H 35,2 O 2 C 12,226 H 23,29 S 0,0575 Molekül ağırlığı g/mol Alt ısıl değeri Kütlesel Hacimsel Özgül ağırlığı 15 o C Kinematik vizkozite 40 o C Tutuşma noktası MJ/kg MJ/L ,1 32,6 42,7 35,5 Kg/L 0,875-0,900 0,87-0,88 0,82-0,86 mm 2 /s 2-4,5 4,3 2,5-3,5 o C >100 >55 Kükürt içeriği % kütlesel..-0,05 <0,01 <0,05 Tutuşma katsayısı Setan Sayısı > Kül % kütlesel..-0,01 <0,01 <0,01 Su miktarı mg/kg <300 <200 Sonuç olarak, araştırmacılar biyodizel kullanımı konusunda elde ettikleri ortak sonuçları aşağıdaki gibi sıralamışlardır. - Maksimum %5'lik bir verim kaybının, ancak aşırı yük gibi özel durumlarda belirlenebildiğini, - Yakıt filtrelerinde veya yakıt pompalarında herhangi bir probleme rastlanmadığını, ayrıca motor üzerinde teknik bir değişim olmadan biyodizelin kullanılabileceğini, - Biyodizelin kış aylarında da kullanılabileceğini, kış aylarında motorun ilk çalışmasının sorun çıkamadığını, Kanola ve kanola metil esteri kullanımı sonucu atmosferdeki CO 2 oranının azaltılmasının mümkün olacağını, - Biyodizel'in emisyonlarının zararsız olduğunu ve toprakta hızlı bir şekilde indirgendiğini, ayrıca dolum sırasında depodan zehirli gaz açığa çıkmadığını,

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Gebze Organize Sanayi Bölgesi İhsan Dede Caddesi No:105/B Gebze 41480 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 751 04 51 Faks : 0 262 751 38 34

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : İnönü Üniversitesi Merkez Kampüsü 44280 MALATYA / TÜRKİYE Tel : 0 422 377 49 81 Faks : E-Posta : inonu-pal@inonu.edu.tr Website : iys.inonu.edu.tr/index.php?web=ino

Detaylı

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel

1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi. 3. Biyodizel Üretim Aşaması. 4. Dünyada Biyodizel. 5. Türkiyede Biyodizel SİNEM ÖZCAN 1. Biyodizel Nedir? 2. Biyodizel in Tarihsel Gelişimi 3. Biyodizel Üretim Aşaması 4. Dünyada Biyodizel 5. Türkiyede Biyodizel 6. Biyodizel in Çevresel Özellikleri & Faydaları 7. Çeşitli Biyodizel

Detaylı

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir?

Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Biyodizel yaparak küresel ısınmaya katkımız nedir? Küresel Isınma Nedir? Küresel ısınma insanlar tarafından atmosfere salınan gazların sera etkisi yaratması sonucunda dünya yüzeyinde sıcaklığın artması

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Altınova Mahallesi Atatürk Bulvarı No:186 Hacılar Kasabası 71480 KIRIKKALE / TÜRKİYE Tel : 0 318 261 20 00 Faks : 0 318 261 20 71 E-Posta

Detaylı

SAYBOLT VĐSKOZĐTE DENEYĐ

SAYBOLT VĐSKOZĐTE DENEYĐ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ SAYBOLT VĐSKOZĐTE DENEYĐ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 1 DENEY ADI: SAYBOLT VĐSKOZĐTE DENEYĐ AMAÇ:

Detaylı

ÖLÇÜ BİRİMİ. 2705.00.00.00.00 Havagazı, sugazı, fakir gaz ve benzeri gazlar (petrol gazı ve diğer gazlı hidrokarbonlar hariç) 1 000 m 3 15

ÖLÇÜ BİRİMİ. 2705.00.00.00.00 Havagazı, sugazı, fakir gaz ve benzeri gazlar (petrol gazı ve diğer gazlı hidrokarbonlar hariç) 1 000 m 3 15 27.01 Taşkömürü; taşkömüründen elde edilen briketler,topak ve benzeri katı yakıtlar: - Taşkömürü (toz haline getirilmiş olsun olmasın fakat aglomere edilmemiş): 2701.11.00.00.00 - - Antrasit - 60 2701.12

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) nın Adres : Barbaros Mahallesi, Petrol Caddesi - Körfez 41780 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel Faks E-Posta Website : 0 262 316 30 30 : 0 262 316 37 24 : izmit.info@tupras.com.tr

Detaylı

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ (I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ G.T.İ.P. NO* Mal İsmi Vergi Tutarı (TL) Birimi (Hafif yağlar ve müstahzarları) 2710.11.11.00.00 Özel bir işleme tabi tutulacak olanlar 0 Kilogram (Yalnız nafta) 2710.11.31.00.00

Detaylı

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI DALTON KISMİ BASINÇLAR YASASI Aynı Kaplarda Gazların Karıştırılması Birbiri ile tepkimeye girmeyen gaz karışımlarının davranışı genellikle ilgi çekicidir. Böyle bir karışımdaki bir bileşenin basıncı, aynı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Barış Mahallesi Dr. Zeki Acar Caddesi No:1 Gebze 41470 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 677 27 00 Faks : 0 262 641 23 09 E-Posta : mam.ee@tubitak.gov.tr

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 5. Soğutma Şekline Göre Hava soğutmalı motortar: Bu motorlarda, silindir yüzeylerindeki ince metal kanatçıklar vasıtasıyla ısı transferi yüzey alanı artırılır. Motor krank milinden hareket alan bir fan

Detaylı

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA

MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA MAKİNE VE MOTOR DERS NOTLARI 4.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 1.TEORİK OTTO ÇEVRİMİ Gerçek motor çalışmasında yanma işlemi motor silindirinde gerçekleşir. Yanma sonu açığa çıkan

Detaylı

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140 FUEL OİL Yoğunluk 100 TS EN ISO 12185 TS 1013 EN ISO 3675 Viskozite (Akmazlık) 100ºC 110 TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Toplam Tortu 140 TS ISO 10307-1 TS ISO 10307-2 Akma Noktası 220 TS 1233 ISO 3016 ASTM

Detaylı

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz.

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz. 1. Lavosier yasası nedir, açıklayınız. 2. C 2 H 4 + 3O 2 2CO 2 + 2 H 2 O tepkimesine göre 2,0 g etilenin yeterli miktarda oksijenle yanması sonucu oluşan ürünlerin toplam kütlesi nedir, hesaplayınız. 3.

Detaylı

Şekil 1. Normal damıtma düzeneği. 2-Muntazam bir kaynama sağlamak için cam balonun içine kaynama taşı atılmalıdır.

Şekil 1. Normal damıtma düzeneği. 2-Muntazam bir kaynama sağlamak için cam balonun içine kaynama taşı atılmalıdır. 1.Normal Damıtma Karışımı meydana getiren sıvıların kaynama noktaları arasındaki fark büyükse normal damıtma yapılır. Bu işlem yapılırken, normal bir balon ve onun damıtma başlığı kullanılır. Aşağıdaki

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Adresi : Tüpraş İzmir Rafinerisi Atatürk Mah. İnönü Bulvarı No:52 - Aliağa 35800 İZMİR / TÜRKİYE Tel : 0 232 498 52 50 Faks : 0 232 498 50 00 E-Posta : senay.testereci@tupras.com.tr

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarının Adres :Cumhuriyet Cad. No:100 Nardüzü- İskenderun 31213 HATAY / TÜRKİYE Tel : 0 326 641 39 40 Faks : 0 326 641 39 45 E-Posta: hamide@intertekisk.com

Detaylı

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler

Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler Fiziksel ve Kimyasal Değişmeler MADDEDEKİ DEĞİŞMELER: 1. Fiziksel Değişme (Olay): Maddenin dış yapısını (renk, tat, koku, saydamlık, iletkenlik, çözünürlük ) ilgilendiren özelliklerine fiziksel özellikler

Detaylı

: KDV ve ÖTV ye ilişkin 2016/9153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

: KDV ve ÖTV ye ilişkin 2016/9153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı SİRKÜLER TARİH : 20.09.2016 SAYI : 2016-09-4 KONU : KDV ve ÖTV ye ilişkin 2016/9153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ÖZETİ : 7/9/2016 tarihli ve 2016/9153 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile konutlara ilişkin

Detaylı

ULUSAL YAKIT : BİYODB

ULUSAL YAKIT : BİYODB ULUSAL YAKIT : BİYODB YODİZEL 10 AĞUSTOS A 2005 Prof. Dr. Hüseyin H ÖĞÜT Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, KONYA Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi Teknik Bil. MYO, BURSA Yrd. Doç.. Dr. Hidayet OĞUZO

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : Ataş Anadolu Tasfiyehanesi A.Ş.-Karaduvar Mevkii 33001 MERSİN / TÜRKİYE Tel : 0 324 221 66 90 Faks : 0 324 221 66 91 E-Posta : fatih.baloglu@intertekturkey.com

Detaylı

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

Sirküler: 2016/14 İstanbul, Konu: KDV Oranlarında ve ÖTV Tutarlarında Değişiklik Yapan Bakanlar Kurulu Kararı

Sirküler: 2016/14 İstanbul, Konu: KDV Oranlarında ve ÖTV Tutarlarında Değişiklik Yapan Bakanlar Kurulu Kararı vefa deresi sok. gayrettepe iş mrk. no :5/1 şişli istanbul tel: 0 212 274 17 47 faks: 0 212 266 27 63 mecidiyeköy vergi dairesi 039 001 7470 aktanymm@aktanymm.com Sirküler: 2016/14 İstanbul, 09.09.2016

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Deney Laboratuvarı Adresi : Kimya Sanayiciler Org. San. Bölg. Aydınlı Mh. Analitik Cd. No: 11 Tepeören / Tuzla İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 593 23 43 Faks :

Detaylı

SİRKÜLER 2016/52. KONU : KDV Oranında ve ÖTV Tutarlarında Değişiklik Yapan Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı.

SİRKÜLER 2016/52. KONU : KDV Oranında ve ÖTV Tutarlarında Değişiklik Yapan Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı. SİRKÜLER 2016/52 20.09.2016 KONU : KDV Oranında ve ÖTV Tutarlarında Değişiklik Yapan Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı. Bazı konut teslimlerinde uygulanan %18 KDV oranını %8 e indiren ve bazı ÖTV tutarlarında

Detaylı

(İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler)

(İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler) Ekli "4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Mallarda Uygulanan Özel Tüketim Vergisi Tutarlarının Belirlenmesi ile Bazı Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına İlişkin

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3 Enerji Kaynakları MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 3 Enerji kaynakları Yakıtlar Doğa kuvvetleri Özel doğa kuvvetleri Yrd. Doç. Dr. Yüksel HACIOĞLU Katı Sıvı Gaz Odun Petrol Doğal Gaz Hidrolik Güneş Rüzgar

Detaylı

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ 1 1 ERİME VE KAYNAMA NOKTASI TAYİNİ DENEYİ TEORİK BİLGİ: Organik kimyada, bileşikleri tanımak için bazı fiziksel özelliklerin bilinmesi gerekir. Bu bilgiler o maddenin saflığı hakkında da bilgi verir.

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Dilovası Organize Sanayi Bölgesi 1.Kısım, D1009 Sok. No16 - Dilovası 41477 KOCAELİ / TÜRKİYE Tel : 0 262 754 76 61 Faks : 0 262 754

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 - S A M S U N DAMITMA (DİSTİLASYON) Distilasyon, bir sıvının ısıtılması ve buharlaştırılmasından oluşmaktadır ve buhar bir distilat ürünü oluşturmak için

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/35) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/35) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/35) Yeterlilik Testleri Sağlayıcısı Adresi :ODTÜ 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0312 210 28 97 Faks : 0312 210 5668 E-Posta : petrol@metu.edu.tr Website : www.pal.metu.edu.tr

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

KATMA DEĞER VERGİSİ ORANI İLE ÖZEL TÜKETİM TUTARLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI

KATMA DEĞER VERGİSİ ORANI İLE ÖZEL TÜKETİM TUTARLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI Sirküler Rapor Mevzuat 19.09.2016/109-1 KATMA DEĞER VERGİSİ ORANI İLE ÖZEL TÜKETİM TUTARLARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI 7/9/2016 tarihli ve 2016/9153 sayılı BKK ile konutlara ilişkin KDV oranı ile bazı petrol

Detaylı

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ. (İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler) (Oktanı (RON) 95 veya daha fazla fakat 98'den az olanlar)

(I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ. (İçindeki kurşun miktarı litrede 0,013 gramı geçmeyenler) (Oktanı (RON) 95 veya daha fazla fakat 98'den az olanlar) Mal ve Hizmetlere Uygulanacak Katma Değer Vergisi Oranlarının Tespitine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Bazı Mallarda

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/13) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/13) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/13) Deney Adresi : Altınova Mahallesi Atatürk Bulvarı No:186 Hacılar Kasabası 71480 KIRIKKALE / TÜRKİYE Tel : 0 318 261 20 00 Faks : 0 318 261 20 71 E-Posta : kirikkale.info@tupras.com.tr

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

formülü verilmektedir. Bu formüldeki sembollerin anlamları şöyledir: için aşağıdaki değerler verilmektedir.

formülü verilmektedir. Bu formüldeki sembollerin anlamları şöyledir: için aşağıdaki değerler verilmektedir. 11.YILLIK YAKIT MİKTARI HESABI VE YAKIT DEPOLARI Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 11.1 Yıllık

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/6) Deney Laboratuvarı Adresi : ODTÜ- Üniversiteler Mahallesi, Dumluıpınar Bulvarı No:1 - Çankaya 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 210 28 97 Faks : 0 312 210 56 68

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti

F KALDIRMA KUVVETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUET E HAREKET F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ) (3 SAAT) 1 Sıvıların Kaldırma Kuvveti 2 Gazların Kaldır ma Kuvveti 1 F KALDIRMA KUETİ (ARCHİMEDES PRENSİBİ)

Detaylı

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır.

Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7. YILLIK YAKIT MĐKTARI HESABI VE YAKIT DEPOLARI Isıtma tesisatında yıllık yakıt miktarı hesaplanarak, yakıt deposu tesisin en az 20 günlük yakıt gereksinimini karşılayacak büyüklükte olmalıdır. 7.1 Yıllık

Detaylı

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği 1 Kaynak için gerekli ısının biri yanıcı, diğeri yakıcı olan gazların yakılmasıyla elde edilen yüksek sıcaklıktaki alev ile yapılan kaynağa "gaz ergitme kaynağı" adı verilir. 1892-1900 yılları arasında

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Umudumuz Biodizel!

AR& GE BÜLTEN. Umudumuz Biodizel! Umudumuz Biodizel! Pınar ELMAS Günlük hayatımızda enerji ihtiyacımızı karşılayan klasik enerji kaynaklarının birçoğunun, yakın gelecekte artan ihtiyacı ve gelişen teknolojiyi beslemekte yetersiz kalacağı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET

ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET ÖĞRENME ALANI : FİZİKSEL OLAYLAR ÜNİTE 2 : KUVVET VE HAREKET A BASINÇ VE BASINÇ BİRİMLERİ (5 SAAT) Madde ve Özellikleri 2 Kütle 3 Eylemsizlik 4 Tanecikli Yapı 5 Hacim 6 Öz Kütle (Yoğunluk) 7 Ağırlık 8

Detaylı

HAM PETROL ANALİZLERİ

HAM PETROL ANALİZLERİ HAM PETROL ANALİZLERİ Servis Numarası FİZİKSEL ve KİMYASAL ANALİZLER Ücret (TL) Petrol Analizleri (PT) PT 01 01 00 Yoğunluk,(ASTM D 4052,TS EN ISO12185) 30 PT 01 02 00 API gravitesi, 60 of da (ASTM D 4052)

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu

HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR. Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR Kimya Ders Notu HİDROKARBONLAR ve ALKANLAR ALKANLAR Hidrokarbon zincirinde C atomları birbirine tek bağ ile bağlanmışlardır ve tüm bağları sigma bağıdır. Moleküllerindeki C atomları

Detaylı

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ Nadir DİZGE 1, Oltan CANLI 2, Mehmet KARPUZCU 1 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Muallimköy Kampüsü, Gebze 2 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ

Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Proses Tekniği TELAFİ DERSİ Psikometrik diyagram Psikometrik diyagram İklimlendirme: Duyulur ısıtma (ω=sabit) Bu sistemlerde hava sıcak bir akışkanın bulunduğu boruların veya direnç tellerinin üzerinden

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

SİRKÜLER 2013/46. : ÖTV Uygulamalarını Değiştiren 2013/5595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı.

SİRKÜLER 2013/46. : ÖTV Uygulamalarını Değiştiren 2013/5595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı. SİRKÜLER 2013/46 02.12.2013 KONU : ÖTV Uygulamalarını Değiştiren 2013/5595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Yayımlandı. 1 Aralık 2013 tarihli ve 28838 sayılı Resmi Gazete'de bazı KDV oranlarında ve ÖTV uygulamasında

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/6 AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3252 H SUNKROM sert krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı sistemlere

Detaylı

RMF bsft yakit filtre sistemleri

RMF bsft yakit filtre sistemleri RMF bsft yakit filtre sistemleri Değerli kuruluşunuza uzun yıllar güvenle hizmet verecek olan ve filtrasyon dünyasında günümüzün en yüksek teknolojisine sahip RMF BSFT ürün ve çözümlerini kısaca tanıtmak

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : İstanbul Yolu, Gersan Sanayi Sitesi 2306.Sokak No :26 Ergazi/Yenimahalle 06370 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 255 24 64 Faks : 0 312 255

Detaylı

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KAZANLARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİRSEN BAKIR ELEKTRİK MÜH. ENERJİ YÖNETİCİSİ EVD ENERJİ YÖNETİMİ -1- Kazanlar Yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 16. Bitüml Bitüm hidrokarbon ham petrolün distilasyonu taşkömürünün karbonizasyonu Petrol kökenli olanları asfalt, Kömür kökenli olanları

Detaylı

Maddenin Fiziksel Özellikleri

Maddenin Fiziksel Özellikleri ÜNİTE 5 Maddenin Fiziksel Özellikleri Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, maddeyi yakından tanıyacak, maddenin hallerini bilecek, maddenin fiziksel özelliklerini öğrenecek, fiziksel değişmeleri kavrayacaksınız.

Detaylı

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır.

Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Biyoenerji, bitkilerden veya biyolojik her türlü atıktan elde edilebilecek olan enerjiye verilen genel ad dır. Yüzyıllarca evlerde biyoenerji,odun ve organik atıklardan gelen biyo kütle şeklinde kullanılmıştır.

Detaylı

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi TRIBO-CHEMİE 2. Soğuk Kamaralı Döküm Makinelerinin Alüminyum Dozingi için Aalen Uygulama Günlerinde Dünyaca ünlü döküm uzmanı Prof.Dr.Dr.hc.Klein ın desteği ile System Shot Sleeve, Piston Yağlama(kısmı

Detaylı

3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3)

3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3) 3- ÇİMNETONUN KIVAMI VE PRİZ SÜRESİ (TS EN 196-3) Deneyin amacı: Deneyde amaç çimento kıvamını sağlayan su miktarını saptamaktır. Çimentonun kıvamı, vikat (vicat) aletinin sondasının serbest bırakıldığı

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS

EVDE BİYOTEKNOLOJİ. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS EVDE BİYOTEKNOLOJİ Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 5. DERS STERİLİZASYON; BİTKİ DOKU KÜLTÜRLERİNDE KULLANILAN STERİLİZASYON YÖNTEMLERİ VE BU STERİLİZASYON

Detaylı

ISI VE SICAKLIK. Hüseyin SOYLU. Fen ve Teknoloji

ISI VE SICAKLIK. Hüseyin SOYLU. Fen ve Teknoloji Isı ve Sıcaklık Farklıdır Sıcak bir bardak çay içine çay kaşığı bıraktığımızda bir süre sonra çay kaşığının sıcaklığı artar. Buna göre sıcak maddeler kendinden daha soğuk olan maddelere temas ettiklerinde

Detaylı

Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK

Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK 31.12.2009 Tarihli Resmi Gazete 2009/15725 Sayılı BKK (I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ G.T.İ.P. NO Mal İsmi Vergi Tutarı (TL) Birimi (Hafif yağlar ve ı) 2710.11.11.00.00 Özel bir işleme tabi tutulacak olanlar

Detaylı

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00

AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 AKM-F-193 / 10.04.2014 / Rev:00 YANMA NEDİR? Maddenin ısı ( sıcaklık ) ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Bir yangının başlayabilmesi için gerekenler : 1- OKSİJEN ( HAVA ) 2- SICAKLIK

Detaylı

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir.

ÇÖZELTİ HAZIRLAMA. Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 1. DENEYİN AMACI ÇÖZELTİ HAZIRLAMA Kimyasal analizin temel kavramlarından olan çözeltinin anlamı, hazırlanışı ve kullanılışının öğrenilmesidir. 2. DENEYİN ANLAM VE ÖNEMİ Bir kimyasal bileşikte veya karışımda

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Fiziksel ve Kimyasal Temel İşlemler Laboratuvarı Dersi Güncelleme: Eylül 2016 İYON DEĞİŞİMİ DENEYİN AMACI: Sert bir suyun katyon değiştirici reçine kullanılarak yumuşatılması ve reçinenin iyon değiştirme kapasitesinin incelenmesi TEORİK BİLGİLER İyon değiştirme benzer elektrik yüklü

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Şanlı Urfa Yolu 3. km Sanayi Sitesi M Blok No.1 DİYARBAKIR / TÜRKİYE Tel : 0 412 255 08 14 Faks : 0 412 255 08 15 E-Posta : kalite@dicem.com.tr

Detaylı

M. Z. ÇAĞLAYAN M. H.GÜLER E. GÜNAY V. EROĞLU Sanayi ve Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı

M. Z. ÇAĞLAYAN M. H.GÜLER E. GÜNAY V. EROĞLU Sanayi ve Ticaret Bakanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı 20 Haziran 2008 CUMA Resmî Gazete Sayı : 26912 BAKANLAR KURULU KARARI Karar Sayısı : 2008/13762 Ekli 4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Mallarda Uygulanan Özel Tüketim

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir?

Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir? Enerji kaynaklarının dünyaya verdiği zararların kimyasal olarak etkileri nelerdir? Çağımız insanının vazgeçilmez gereksinimlerinden söz ederken akla gelen ilk konulardan biri de enerjidir. Ancak enerji

Detaylı

Mevzuat Bilgilendirme Servisi

Mevzuat Bilgilendirme Servisi Mevzuat Bilgilendire Servisi 4760 sayılı ÖTV Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Bazı Mallarda Uygulanan Özel Tüketi Vergisi KARSILASTIRMA TABLOSU (I) SAYILI LİSTE (A) CETVELİ G.T.İ.P. NO* 2710 2710.31

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

Laboratuvar Ölçekli Biyodizel Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste Çeşitli Bitkisel Yağ Kaynaklarından Biyodizel Üretimi

Laboratuvar Ölçekli Biyodizel Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste Çeşitli Bitkisel Yağ Kaynaklarından Biyodizel Üretimi U. Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2015, Cilt 29, Sayı 1, 107-113 (Journal of Agricultural Faculty of Uludag University) Laboratuvar Ölçekli Üretim Tesisinin Projelendirilerek İmal Edilmesi ve Bu Tesiste

Detaylı

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4

TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 Kapalı Sistem Enerji Analizi TERMODİNAMİK SINAV HAZIRLIK SORULARI BÖLÜM 4 4-27 0.5 m 3 hacmindeki bir tank başlangıçta 160 kpa basınç ve %40 kuruluk derecesinde soğutucu akışkan-134a içermektedir. Daha

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları AK 3151 D SUNKROM DEKORATİF KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3151 D SUNKROM dekoratif krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı

Detaylı

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT

TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ. Rıdvan YAKUT TERMAL ve ENERJİ MÜHENDİSLİĞİ Rıdvan YAKUT Termal ve Enerji Mühendisliği Bu bölümde, içten yanmalı motorlar, uçak itki sistemleri, ısıtma ve soğutma sistemleri, yenilenebilir enerji kaynakları, yenilenemez

Detaylı

GIDALARDA YAĞ TAYİNİ

GIDALARDA YAĞ TAYİNİ GIDALARDA YAĞ TAYİNİ 1. GERBER YÖNTEMİYLE YAĞ TAYİNİ 1.1. Genel Bilgi Yağ tayininin amacı; > Gıdanın kalitesini belirlemek, > Üretimi yapılacak gıdanın yağ oranını belirli bir düzeye ayarlamaktır. > Ayrıca

Detaylı

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi

Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi Egzoz Gazları Emisyonu Prof.Dr. Cem Soruşbay Bölüm 3 Motor Çalışma Koşullarının Emisyonlara Etkisi İstanbul Teknik Üniversitesi Otomotiv Laboratuvarı İşletme Koşullarının Etkisi 1 Hava Fazlalık Katsayısı

Detaylı

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir.

ÜRÜN PROSPEKTÜSÜ. ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Çok kalın kaplamalarda bile esnek kaplamlara imkan verir. SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları ALKALİ ÇİNKO KAPLAMA PROSESİ AK 16 HI-Z ÜRÜN TANIMI ALKALİ ÇİNKO AK 16 HI-Z : Düzgün çinko kaplamalar elde etmek için kullanılan, çoklu poliamid özel katkı maddeleri içeren

Detaylı

29/12/2009 TARİHLİ VE 2009/15725 SAYILI KARARNAMENİN EKİ

29/12/2009 TARİHLİ VE 2009/15725 SAYILI KARARNAMENİN EKİ Motorlu taşıtlar vergisi tutarları, bazı mallara uygulanan özel tüketim vergisi oranları, maktu ve asgari maktu vergi tutarları ile harçlar ve damga vergisi nispet ve tutarlarının belirlenmesine ilişkin

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4 Akışkanlar ile ilgili temel kavramlar MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 4 Yrd. Doç. Dr. Yüksel HACIOĞLU Su,, gaz, buhar gibi kolayca şekillerini değiştirebilen ve dış etkilerin etkisi altında kolayca hareket

Detaylı

SİRKÜLER BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN BELİRLENMİŞTİR

SİRKÜLER BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN BELİRLENMİŞTİR GÜRELİ YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE BAĞIMSIZ DENETİM HİZMETLERİ A.Ş SİRKÜLER SİRKÜLER TARİHİ : 15.07.2009 SİRKÜLER NO : 2009/49 BAZI MALLARDA ÖTV TUTARLARI 15.07.2009 TARİHİNDEN GEÇERLİ OLMAK ÜZERE YENİDEN

Detaylı

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 yapısında solvent ve uçucu bileşen içermeyen 2 kompenantlı 3:1 oranında kullanılan derz, dilatasyon noktaları ve beton çatlakları için tasarlanmış

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ. Kapsam Parametre Metot adı Standart adı SO 2 Tayini Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 7935

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ. Kapsam Parametre Metot adı Standart adı SO 2 Tayini Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 7935 Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 SO 2 Tayini Elektrokimyasal Hücre TS ISO 7935 CO Tayini Elektrokimyasal Hücre TS ISO 12039 CO 2 Tayini Elektrokimyasal Hücre, Hesaplama

Detaylı

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları 9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI MEV Koleji Özel Ankara Okulları Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Fakat öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmek

Detaylı

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs

KÖMÜR BİTÜMLÜ ALT BİTÜMLÜ. Termal Buhar Kömürü Elektrik enerjisi üretimi, çimento sanayi, vs ENDÜSTRİDE VE CANLILARDA ENERJİ A- FOSİL YAKITLAR 1) KÖMÜR Halk arasında kara elmas olarak bilinir. İlk defa Çinliler tarafından kullanılmıştır. Büyük kısmı elektrik üretiminde ve evlerde yakıt olarak

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1 1. Genel Bilgiler 100 g örnekte bulunan serbest asitleri nötrleştirmek için harcanan ayarlı baz (sodyum hidroksit veya potasyum hidroksit) çözeltisinin hacminin bulunmasıdır. 2. Asitlik Cinsi Örneklerin

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT)

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT) 1. KİMYASAL ÜRÜN VE FİRMA TANITIMI Ürünün Adı : KALSİYUM KARBONAT Ürünün Kimyasal Formülü : CaCO 3 Yapı malzemelerinin üretiminde; kimyasal proseslerde; metalürji ve cam Kullanım Alanları : üretiminde;

Detaylı

4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ. (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) TARİHÇE

4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ. (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) TARİHÇE 4. PETROL ENDÜSTRİSİNE BAKIŞ (Ref. e_makaleleri, Rafineri Prosesleri) Petrol endüstrisi, ticari ilk sondaj kuyusunun 1859 da açılması ve iki yıl sonra da petrolden gazyağı elde edilmesiyle başlar. Petrol

Detaylı