Tekrarlanan Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (rtms) ve Depresyon Tedavisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tekrarlanan Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (rtms) ve Depresyon Tedavisi"

Transkript

1 Tekrarlanan Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (rtms) ve Depresyon Tedavisi M. Kerem Doksat *, Selçuk Aslan ** * Prof. Dr., stanbul Ünv. Cerrahpafla TF Psikiyatri AD Duygudurum Bozukluklar Birimi Baflkan ** Yrd. Doç. Dr., Gazi Ünv. TF Psikiyatri AD. Ö retim Üyesi Yaz flma Adresi: Yrd. Doç Dr. Selçuk Aslan, Gazi Üniversitesi T p Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dal, Ankara Tel: (+90) ÖZET Amaç: Bu derleme yazısında tekrarlanan transkraniyal manyetik stimülasyonun (rtms) tanımı, tekniği, uygulaması, klinik endikasyonları ve yan etkileri üzerinde durulmuştur. rtms, kafatası üzerinde oluşturulan manyetik alan ile korteksi uyarma işlemidir. Manyetik dalgalar kafa derisi ve beyin dokusunu dokulara zarar vermeden ve elektrik direncine yol açmadan geçer. Yüksek frekanslı uygulamalarda hafif bir ağrı ortaya çıkabilmektedir. Metal levhanın altındaki alanda nöronlarda depolarizasyon oluşur. rtms nin yol açtığı manyetik dalgalar nöronlarda 5HT2 ve noradrenejik reseptörlerde değişikliklere yol açmaktadır. Yöntem: Bu amaçla rtms ile yapılan bilimsel araştırma yazıları medline taranarak gözden geçirilmiş, olabildiğince tam metinler okunarak bulgular elde edilmiştir. Bulgular: rtms ile yapılan çalışmalar depresyon tedavisinde cesaretlendirici bulgular ortaya koymuştur. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda çoğunlukla rtms kâzip rtms ile veya elektrokonvülsif terapi (EKT) ile karşılaştırılmıştır. Araştırmalarda çoğunlukla ağır depresyon veya dirençli depresyonu olan hastalar tercih edilmiştir. rtms nin kâzip yönteme göre daha etkili, EKT ile ise karşılaştırılabilir düzeyde etkili olduğu bulunmuştur. rtms EKT ye göre uygulama sırasında genel anesteji ve kas gevşetici gerektirmemesi ve etkililik için epileptik nöbet gerektirmemesi gibi avantajlar taşımaktadır. Her ne kadar optimal uygulama esasları üzerinde tartışmalar sürmekte ise de sol dorsolateral prefrontal kortekse (DLPFK) yapılan hızlı (10 20 Hz) uyarımın depresyon tedavisinde daha etkili olduğu kabûl görmüştür. Antidepresan ilâçlarla karşılaştırma çalışmaları henüz yeterli düzeyde değildir. rtms nin uzun dönemde yineleme riski üzerine etkisi, sürdürüm tedavisindeki etkinliliği ile çalışmalar sürmektedir. Tart flma: Yöntem depresyon tedavisinde, ağır depresyonu olan veya ilâç tedavisine dirençli hastalarda yeni bir seçenek olarak ön plâna çıkmaktadır. Yakınlarda yayınlanan bir meta-analizde, TMS kullanılan ve hiçbir stimülasyon yapılmadan kâzip TMS nin kullanıldığı hastalar tedavi sonuçları açısından karşılaştırıldıklarında arada bir fark bulunmadığı bildirilmiştir. Sonuç: Elimizdeki bulgular tekniğin birçok hastaya rutin olarak, rastgele olarak ve aynı zamanda çeşitli psikotrop ilâçlar verilirken uygulanmasının bilimsel ve etik yönünün mevcut olmadığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: rtms, EKT, beyin stimülasyonu ABSTRACT Objective: Repetitive transcranial magnetic stimulation (rtms) utilizes an electrical current that passes through a metal coil applied to the scalp to produce fluctuating magnetic pulses. Unlike electrical stimulation, these magnetic pulses enter the brain painlessly and unimpeded, causing neuronal depolarization in a localized area under the coil and possibly distal effects as well. rtms is an experimental technique, and currently has no approved psychiatric indications. At this time, the most studied psychiatric disorder in rtms research is major depression. This review article focuses on the evaluation of rtms efficacy in depressive patients. Method: Open studies, controlled studies, case series, and meta-analyses about rtms were reviewed and findings were discussed. Findings: Therapeutic application of rtms for depression has produced encouraging preliminary results. Furthermore, both human and animal studies have observed a number of similar effects induced by rtms, electroconvulsive therapy (ECT), and antidepressants on the endocrine system, New/Yeni Symposium Journal 92

2 sleep parameters, and in certain behavioral and biochemical measures, all of which are associated with potential antidepressant properties. Clinical observations and several studies have explored the potential antidepressant effects of rtms in humans. To date, much of the literature has centered on comparisons of rtms to sham rtms. Most studies observed that patients treated with rtms had a significantly better clinical outcome than those receiving sham rtms. Overall, the majority of studies have reported a positive outcome with rtms for drug treatment resistant or severe depression. There have also been favorable preliminary results in comparisons of rtms to ECT for a more severely ill, often drug-resistant, heterogeneous group of patients seen in clinical practice. Recent studies have suggested that rtms of the dorso-lateral prefrontal cortex (DLPFC) might be as effective as an ECT for major depression. These findings were obtained with rtms (10 20 Hz) to the left prefrontal cortex. These results, however, were obtained in patients who were not medication free, and more importantly, were not directly compared to that of standard antidepressant medication. Discussion: Findings indicate that rtms may be an alternative to ECT for at least some patients with more severe depression. Even if only a proportion of subjects respond to this alternative intervention, there are distinct advantages of rtms. Compared to ECT, rtms appears to have a potentially lower adverse effect profile, including fewer cognitive adverse effects; is easier to administer; no need for anesthesia induction or operating room recovery monitoring. The search for treatment interventions that may improve the outcome of patients with severe depression is greatly needed. Outcome studies following rtms can help us define whether true long-term gains can be achieved with rtms. The data we reported suggest that the clinical effects of rtms are sustained over time, possibly as long as those seen with ECT. Conclusion: A number of small, open-labeled and few controlled studies have suggested that rtms may be effective in some patients with treatment-resistant major depressive disorder as well as in those with milder major depressive disorder. In a recent mea-analysis, no difference between was found between TMS and sham TMS. Thus, there is no scientific and ethical rationale for applying this technique almost routinely to all kinds of patients who are also being treated with many psychotropic drugs. Keywords: rtms, ECT, brain stimulation G R fi Tekrarlanan transkraniyal manyetik stimülasyon (repetitive transcranial magnetic stimulation: rtms) ilk olarak uyand r lm fl potansiyelleri kaydedebilmek için kortikospinal traktus boyunca kondüksiyon süresini ölçmek gibi nörofizyolojik tan sal de erlendirmeler için kullan lm flt r. Günümüzde de kortikal eksitabilite ve haritaland rma çal flmalar n n yan s ra, kotikal plastisiteyi artt rarak beyin ifllevlerini de ifltirebilecek bir yöntem olarak denenmektedir. Multipl skeroz, miyelopati, amiyotrofik lateral skleroz, hareket bozukluklar, epilepsi ve inme gibi hastal klar n nörofizyolojik de erlendirilmesinde kullan lan ve gelecekte, bilhassa epilepsi ve inme rehabilitasyonunda (Lefaucheur 2005, Alisauskiene ve ark. 2005, Maihofner ve ark. 2005), kezâ parkinsonizmin motor semptomlar - n n düzeltilmesinde (Derejko ve ark. 2005) ümit vaât eden non-invazif bir tekniktir. lk kullan lan cihazlarda tekrarlay c dalgalar n de- il, sâdece tek bir dalgan n etkisi de erlendirilmekteydi. Bu ifllemin yol açt s nma sonucu tekrar ak m vermek için uzun bir süre beklemek gerekiyordu. Yeni gelifltirilen cihazlarda ise daha s k ve fazla say da dalga oluflturmak mümkün olmufltur. Bu s k tekrarlay c dalga uygulamas n n duygudurum üzerine iyilefltirici etkileri gözlenince (Pascual-Leoné ve ark. 1996), birçok psikiyatrik hastal n tedavisi için rtms nin rolü yönünde araflt rmalar bafllam flt r. Meselâ, flizofreninin negatif belirtilerine iyi gelebilece ini iflâret eden ön bulgular mevcuttur (Jin ve ark. 2005). En çok üzerinde durulan hususlar da mani ve psikotik alevlenme tedavisinde yat flt r c, depresyon tedavisinde ise uyar c etkisisi olup olmad d r. UYGULAMA YÖNTEM 1993 den beri de depresyon tedavisinde denenmekte olan rtms, kafatas cildi üzerine tutulan metal bir levha üzerinden geçen elektrik ak m sonucu oluflan manyetik alan ile beyin korteksini uyarma ifllemidir. Manyetik dalgalar kafa derisi ve beyin dokusunu dokulara zarar vermeden, a r duyusuna yol açmadan ve elektrik direncine yol açmadan geçer. Metal levhan n alt ndaki alanda nöronlarda depolarizasyon oluflur. Manyetik alan oluflturmas için 8 fleklinde metal bir levha, kafa üzerinde belirlenen alana uygulan r. Depresyonlu hastalarla yap lan araflt rmalarda ço unlukla 70mm çap nda 8 fleklindeki levha 45 derece aç ile parasajital kesitin 5 cm ön k sm na, sol DLPFK ye günde olarak toplam uyar verilmifltir. fllem bir ses üretir, ortaya ç kan s n n zarar vermemesi New/Yeni Symposium Journal 93

3 için de sürekli so utma uygulan r. Kâzip (sham: taklit, yalanc ) uygulama plasebo kontrolü için kullan l r ve metal levha yatay düzlem ile 45 veya 90 aç yapacak flekilde yerlefltirilerek uygulama yap l r. Böylece çok daha düflük yo unlukta manyetik alan oluflur. Manyetik alan n gücü hastadan hastaya çok de iflmektedir. Kalibrasyon yapabilmek için korteksin 4. alan na uyan bölgenin üzerine motor flerit yerlefltirilip üzerine bobin koyulur ve kontralateral el baflparma nda oynama gözleninceye kadar ak m artt r l r. Bu doza motor-uyand r lm fl potansiyel veya motor eflik denir, tedavi dozu da genellikle bunun %80 ilâ %100 ü aras ndad r. Bobinle korteks aras ndaki mesafenin 16 mm - den fazla oldu u kal n kafatas yap s na sâhip kiflilerde daha az etkili bulunmaktad r (George ve ark. 1996). ki flekilde uygulan r: 1) Düşük frekanslı veya tek atımlı: Burada birer saniye aral klarla ve yaklafl k 25 dakikada toplam 1500 at m uyaran verilir. Depresyondaki uygulamas yla ilgili veriler azd r, özellikle sa prefrontal kortekse düflük frekansl uygulamalar n inhibitör etkili oldu u ve mani ve psikotik alevlenme tablosunda etkili oldu u ileri sürülmektedir. 1 5 aras frekans n depresyon tedavisinde etkili oldu unu ileri süren az say da yay n vard r (Grisaru ve ark.1998). 2) Yüksek frekanslı: Burada ise sol DLPFK e, her bir uygulamada 2 10 saniye süreli ve Hz frekansl uyar verilir. Her bir uygulama aras ortalama saniye kadard r. Her tedavi seans ortalama 20 dakika sürer. Araflt rmalarda ço unlukla depresyon tedavisinde saniyede 20 frekans gibi yüksek bir frekans kullan lm flt r. Genellikle 10 gün süreyle ve hergün 20 dakika olmak üzere, tekrarlay c biçimde uygulan r. Manik epizod s ras nda h zl tekrarlanan TMS nin sa DLPFK ye uygulanmas n n baflar l oldu u bildirilmifltir (Grisaru ve ark.1998). Depresyonda ço unlukla sol dorsolateral prefrontal, daha az da verteks bölgesine yap lan yüksek frekansl uygulaman n, düflük frekansl dan daha etkin oldu u düflünülmektedir. rtms nin elektrokonvülzif tedaviye göre avantajlar : l Etki etmesi için hastan n konvülsiyon geçirmesi gerekli de ildir. l fllem s ras nda nâdiren epileptik nöbete yol aç lmaktad r. l Anestezili uygulama gerektirmez. l Biliflsel bozukluklara yol açma oran düflüktür rtms ile EKT aras ndaki benzerlik ve farkl l klar ilginçtir. kisi de depresyonda, manide ve Parkinson hastal nda etkilidir. kisi de antikonvülsan etkiye hâiz olup, deney hayvanlar nda apomorfin stereotipisini azaltmakta, b -adrenerjik reseptörlerde afla ya-regülasyona yol açmaktad rlar. kisi de erken gen ekspresyonunu artt r rken, EKT de bu öncelikle hippokampusta, rtms de ise talamusun paraventriküler çekirde inde gerçekleflmektedir (Ben-Shachar ve ark. 1999, Lisanby ve Belmaker 2000). EKT ver TMS nin benzer etki düzene i ile hippokampusta yeni nöron ifllevlerini kal c bir flekilde artt rd klar, nöronal apopitozu azaltt klar ve sirkadiyan ritm bozukluklu unu düzeltti i ileri sürülmektedir (Ben-Shachar ve ark. 1999, Post ve Keck 2001, Lisanby ve Belmaker 2000). YAN ETK LER Uygulama yerinde kafa derisinde a r, gerilim bafl a r s, k sa süreli minör biliflsel bozukluk ve konvülzif nöbet oluflturma vb. yan etkileri vard r. EKT ye oranla daha az biliflsel bozukluk ve daha az nöbet oluflturdu- u ileri sürülmektedir. Yüksek frekansl uygulamada konvülzif nöbet geçirme riskinin daha fazla oldu u ileri sürülmektedir (Padberg ve ark. 2002). ETK MEKAN ZMASI Kortekste yer alan bölgeleri di er alanlar etkilemeden uyar r ve lokal bir manyetik alan oluflturulur. Elektriksel uyar n n yol açt manyetik alan, nöronal dokuda depolarizasyon dalgas ile birlikte iyon ak m - n art r r. rtms nin yol açt manyetik dalgalar nöronlarda 5HT2 ve noradrenejik reseptörlerde de iflikliklere yol açmaktad r (Padberg ve ark. 2002a). Hayvan deneylerinde rtms etkisi ile 10. tedavi günü sonucunda adrenerjik reseptörler frontal kortekste yukar ya-regüle olurken, stiratumda afla ya-regülasyon görüldü ü, hippokampusta ise de iflim olmad bildirilmifltir. 5HT2 reseptörleri ise frontal kortekste afla ya-regüle olurken di er beyin alanlar nda de iflmeden kalm flt r (Ben-Shachar ve ark. 1999). Hayvan deneylerinde rtms nin nörotransmitter sistemleri üzerine etkili oldu u, serotonin ve dopamin cirosunu h zland rd gösterilmifltir. 5HT2 ve beta adrenerjik reseptörleri frontal kortekste azaltmakta, 5HT1A reseptörlerini ise frontal korteks ve singulat girusta artt rmaktad r. N- metil-d-aspartat reseptörlerini ventromedial hipotalamus, bazolateral amigdala ve parietal kortekste artt rmaktad r. rtms, EKT ye benzer bir flekilde gen ekspresyonunu düzenlemekte ve nöronal plâstisite ve nöron canl l üzerinde etki göstermektedir (Zangen ve Hyodo 2002, Lisanby ve Belmaker 2000). New/Yeni Symposium Journal 94

4 Tablo 1. Klinik çal flmalarda rtms nin uygulama yöntemleri ve etkilili i Araflt rmac lar N Hasta seçimi Yöntem Uygulama Sonuç George ve Wassermann- 6 6 Dirençli MDB EKT ile karşılaştırmalı Prefrontal kortekse uygulanan 1995 bir çalışma TMS etkili bulunmuş. Pascual-Leone 18 Farmakoterapiye Cross-over, Hz 11 hastada 2 hafta ve ark Dirençli Depresyon Randomize -hızlı rtms içinde belirgin düzelme Plasebo-Kontrollü Kâzip-rTMS uyarı/gün HDRS BDI Figiel ve ark. 50 Farmakoterapiye Kontrolsüz 21 hasta yanıt vermiş (%42) Dirençli Depresyon Genç hastaların %56 sı, yaşlıların %23 ü yanıt vermiş. Loo ve ark. 18 Farmakoterapiye 2 hafta, randomize Sol DLPFC Her iki grupta iyileşme Dirençli Depresyon rtms Hızlı gözlenmiş Kâzip ile rtms kâzip TMS arasında fark bulunmamış Loo ve ark. 19 Farmakoterapiye 3 hafta, randomize Bilateral Her iki grupta da iyileşme Dirençli Depresyon rtms Hızlı gözlenmiş Kâzip ile kâzip TMS rtms arasında fark bulunmamış Padberg ve ark. 18 Biri Trisiklik en az Üç grup 3x6 Fark bulunmamış Antidepresana Hızlı rtms Dirençli Yavaş rtms Kâzip rtms HDDÖ MADRS Pridmore ve 32 Farmakoterapiye Randomize iki HDRS: %55.6 (rtms) ve ark dirençli depresyon grup EKT-rTMS %66.4 (EKT), BDI (rtms, HDDÖ %45.5; EKT, %69.1) BDE Dannon ve 41 Ağır depresyonlu 3 ve 6 ay takip 20 gün her 6.ayda ark hastalar EKT (20) gün toplam HRSD rtms (21) hastanın 1200 uyarı EKT: 8.4 +/- 5.6 TMS: karşılaştırması 7.9 +/- 7.1 GAF EKT /- 12 TMS / Eşit etkili Grunhaus ve 40 4 hafta süreyle en az Haftada 5 kez, RTMS= %58 ark bir AD ye dirençli 4 hafta, 20 seans, EKT= %58 20-rTMS saniyede 10 Hz, Eşit 20-EKT her seansta uyarı Martis ve ark. 15 Tedaviye dirençli Nörokognitif etki rtms işlevleri hasta Çalışma belleği kötüleştirmemekte, yürütücü işlevleri depresyonun iyileşmesine Nesnel Bellek paralel olarak anlamlı İnce motor hareketler iyileşme sağlamıştır. incelenmiş Rossini ve 54 Farmakoterapiye 5 hafta çift-kör, %100 Daha uzun süre ve ark dirençli kâzip rtms yoğunlukta, yüksek yoğunlukta kontrollü Sol DLPFK uygulama ile daha HDDÖ hızlı iyi cevap alınmıştır. uygulanmış Januel ve 27 Unipolar majör 4 hafta çift kör Sağ DLPFK rtms 4 hafta ark depresyonlu hastalar randomize, kâzip hızlı uygulandığında 11 hasta rtms rtms kontrollü uygulama daha iyi sonuçlar 16 hasta kâzip rtms HDDÖ vermektedir. Kısaltmalar: HDDÖ: Hamilton Depresyon Derecelendirme ölçeği, MADRAS: Montgomery Asberg Depresyon Değerlendirme Ölçeği. New/Yeni Symposium Journal 95

5 KL N K ETK L L rtms ile ilgili en tutarl bulgular majör depresyon tedavisinde bildirilmektedir (Lisanby ve ark. 2001, Grunhaus ve ark ve 2003, Post ve Keck 2001). Bulgular rtms nin antidepresan etkisinin prefrontal korteks alanlar na uygulama ile ortaya ç kt n göstermektedir (Pascual-Leoné 1996). Saniyede 1 den az yap lan yavafl uyar m n inhibitör etki gösterdi i, saniyede birden fazla h zl tekrarlanan uyar n n ise eksitatör etki yapt na dâir kan tlar vard r. Uygulama alan üzerinde yap lan çal flmalar dorsolateral prefrontal korteksin (DLPFK) uyar lmas n n daha etkili oldu unu göstermifltir. Sol tarafa yap lan h zl rtms uygulamas antidepresan etki gösterirken, sa tarafa yap lan uygulama depresyon tedavisinde etkisiz bulunmufltur (Pascual-Leoné 1996). Tekrarlanan TMS nin klinik etkilili inin EKT ye eflde er oldu unu ileri sürenler yan nda (Grunhaus ve ark. 2000), daha düflük ve geçici oldu unu (Loo ve ark. 1999, Loo ve ark. 2003), hâttâ ilâçlarla kombine uygulamada etkisiz bulundu unu (Hansen ve ark. 2004) ileri süren araflt rmalar da vard r. Pascual-Leoné ve arkadafllar (1996) taraf ndan yap lan öncü çal flmada tedaviye dirençli depresyonu olan psikotik özellikli 17 hastadan sol DLPFK e rtms uygulanan 11 inde iyi sonuçlar al nd bildirilmifltir. Cross-over bir desende rtms ve kâzip (sham: sahte, yalanc ) rtms uygulanm flt r. rtms nin psikotik özellikli depresyonlu hastlarda etkili oldu u iddias sonraki araflt rmalarda desteklenmemifl ve bâz çal flmalarda psikotik olmayan majör depresyonlu hastalarda EKT kadar etkili oldu u iddia edilirken, psikotik özellikli depresyonda EKT den daha az etkili bulunmufltur (Grunhaus ve ark. 2000, Dannon ve ark. 2002, Padberg ve ark. 2002). Tekrarlanan yüksek frekansl TMS ile EKT tedavisini a r depresyonlu hastalarda karfl laflt ran bir araflt rmada, akut dönemde benzer etkililik düzeyi saptanm flt r (Grunhaus ve ark. 2000). Alt ayl k bir takip araflt rmas nda ise yineleme oranlar, her iki uygulamada da benzer [%20] bulunmufltur (Dannon ve ark. 2002). Tekrarlayan depresyon ataklar nda da rtms nin etkili oldu u ve idame tedavisi olarak uygulanabilece i ileri sürülmektedir (Dannon ve ark. 2000, Dannon ve ark. 2002). Her iki yöntemin de motor kortikal eksitabiliteyi pekifltirici etkisi oldu u ileri sürülmüfltür (Bajbouj ve ark. 2005a, 2005b). Bipolar Bozukluk depresif epizod s ras nda 23 hastaya randomize olarak rtms veya kâzip rtms uygulanm fl sonuçta rtms grubunda istatistiksel olarak anlaml bulunmayan bir düzelme gözlenmifltir (Nahas ve ark. 2003). Baflka bir araflt rmada ise bipolar depresyonu olan hastalarda bipolar I, II depresyon ve karma depresif epizodlar üzerinde rtms nin kâzip yönteme üstün olmad bulunmufltur (Holtzheimer ve ark. 2001). Gao ve Calabrese nin yak nlarda yay nlad klar (2005) gözden geçirme makalesinde kan ta dayal t p çerçevesinden de erlendirildi inde, bipolar depresyonda plaseboya karfl hiçbir üstünlü ü olmad n bildirmifllerdir. H zl sol DLPFK uygulaman n antidepresan etkilili i birçok araflt rmada gösterilmifltir. Bu da, akla etkililik ile manyetik alan n yo unlu u iliflikili olabilir mi sorusunu getirmektedir. Bunun cevab çok iyi bilinmemektedir. Araflt rmalarda, uygulanan yo unluk artt kça antidepresan etkinin de artt ileri sürülmektedir. %90 yo unlukta %100 yo unluk düzeyine göre daha az etki saptanm flt r (Dannon ve ark. 2000). Rossini ve arkadafllar (2005) tedaviye dirençli 54 hastada yürüttükleri çift-kör, plasebo (kâzip rtms) kontrollü, 5 hafta süreli bir çal flmada %100 yo unlukta uygulama yap lan hastalar n tedaviye daha iyi cevap verdiklerini bildirmifllerdir. Klinik etkinin zay f bulundu u araflt rmalarda uygulanan frekans ve yo unlu un düflük olmas etkinin zay f bulunmas na sebep olmufl olabilir. Buna mukabil, yo unlu un artt r lmas ise epileptik nöbet geçirme ihtimâlini artt rmaktad r. Tablo 1 de ayr nt l olarak bâz klinik çal flmalarda rtms nin etkililik oranlar özetlenmifltir. Depresyon ile ilgili bütün rtms çal flmalar n inceleyen bir meta-analiz tedaviye yan t n ölçütü olarak HDRS puanlar nda %50 azalma kabûl edildi inde cevap oran n düflük kald n göstermektedir (Holtzheimer ve ark. 2001). Bu oran kâzip rtms için %7.9, rtms için %13.7 bulunmufltur. rtms taklidine göre anlaml düzelme sa lam flt r ancak klinik etki beklenenden düflüktür (Holtzheimer ve ark. 2001). Buna karfl n rtms nin etkilili ini sorgularken dirençli hasta grubunda birçok yöntemin etkilili inin de düflük oldu unu hat rdan ç karmamak gerekir. Uygulama alan ve stimülasyon s kl ile ilgili çal flmalarda yöntem farkl l kar vard r, bulgular etkilili in daha uzun süre ve daha s k stimülasyonla artt n desteklemektedir. Bugüne kadar yap lan çal flmalarda önemli bir nokta uygulaman n 2 hafta ile s n rl kalm fl olmas d r ve buna ra men etkilili i desteklenmifltir; daha uzun süreli uygulaman n daha etkili bir antidepresan etki oluflturaca ileri sürülmektedir ama bu flekilde desenlendirilmifl, yöntemsel aç dan güvenilir herhangi bir klinik çal flma mevcut de ildir (Loo ve Mitchell 2005). Buna tek istisna, Januel ve arkadafllar n n (2005) 27 tâne hiç New/Yeni Symposium Journal 96

6 antidepresan kullanmayan hastada uygulad klar sa prefrontal bölgeye 4 haftal k çift-kör, kâzip rtms kontrollü bir çal flmad r; bu çal flman n yorumunda rtms nin lehine bulgular elde edilmifl ama vak a say - s n n azl na dikkat çekilerek, çok merkezli parallel çal flmalar n gerekti i vurgulanm flt r. ETK L OLMA ÜM D VAÂT EDEN D ER YEN ST MÜLASYON TEKN KLER Derin Beyin Stimülasyonu: Subgenual singülat bölge (Brodmann n 25. alan ) tedaviye dirençli depresyonda metabolik afl r etkililik göstermektedir. Bu bulgudan yola ç karak kronik derin uyar m n n BA 25 deki artm fl olan faâliyeti azaltarak depresyon tedavisindeki kullan labilece i düflünülmüfltür. Subgenual singülat girusun yak n ndaki ak maddeye kronik derin beyin uyar m n n uyguland alt hastada, antidepresan etkiyle birlikte hem bölgesel kan ak m nda azalma hem de limbik ve kortikal bölgelere giden kan ak m nda de ifliklikler kaydedilmifltir (Mayberg ve ark. 2005). Manyetik Nöbet Terapisi (MNT): EKT nin etki düzeneklerinin daha fazla anlafl l r olmas MNT nin geliflimine yol açm flt r. MNT, EKT ye benzer biçimde genel anestezi alt nda, transkraniyal manyetik stimülasyonun konvülzif parametrelerde kullan ld bir beyin stimülasyon yöntemidir ve hastal klar n patofizyolojisinden sorumlu bâz beyin yap lar na EKT ye oranla daha iyi odaklan labilmektedir. lk defa 2000 y l nda sviçre de kullan lm fl olup, henüz geliflim aflamas nda olan bir yöntemdir. EKT ve MNT nin 10 hasta üzerinde karfl laflt r ld bir çal flmada, MNT nin daha az öznel ve nesnel yan etki yan s ra, oriyantasyonda daha h zl düzelmeyle iliflkili oldu u gösterilmifltir (Lisanby ve ark. 2003). SONUÇ Bilimsel verileri de erlendirdi imizde rtms nin antidepresan etkilili i dirençli veya a r depresyonlarda orta derecededir, depresyon tedavisinde farmakoterapiye dirençli hastalarda yeterli klinik süpervizyonun sa lanabilece i t bbî ortamlarda uygulanmas mümkündür. Etkisinin görülmesi için en az 2 hafta süre gerekmektedir, DLPFK üzerine sol taraftaki uygulaman n daha fazla antidepresan etkisi oldu u düflünülmektedir. Yafll larda, psikotik hastalarda da az etkili oldu u düflünülmektedir. Bu alanda kesin sonuçlara ulafl labilmesi için daha fazla çal flmaya ihtiyaç vard r. Bipolar depresyonlarda etkisi gösterilememifltir (Gao ve Calabrese 2005). rtms rutin klinik uygulamada yer almasa da, depresyon tedavisinde yeni bir seçenek olarak ortaya ç kmaktad r. Özellikle DLPFK uyar m n n depresyon üzerine iyilefltirici etkisinin gösterilmesi oldukça önemli bir katk olarak kabûl edilmelidir. Öte yandan, yöntemin optimal uygulama esaslar kesinleflmemifltir, h zl veya yavafl uygulaman n yâhut hangi yo unlukta uygulaman n daha etkili oldu u henüz tart flma konusudur. Bu nedenle araflt rma amaçl olarak uygulanmal d r, klinikte rutin uygulamaya bafllanmas için flimdiki aflamada henüz yeterli bilgi birikimi oluflmam flt r. TMS nin majör depresyon tedavisi üzerindeki etkilili ini araflt ran ve yak nlarda yay nlanan bir meta-analizde, TMS kullan lan ve hiçbir stimülasyon yap lmadan kâzip TMS nin kullan ld hastalar tedavi sonuçlar aç s ndan karfl laflt r ld klar nda arada bir fark bulunmad bildirilmifltir. Ayr ca, mevcut çal flmalar n klinik olarak anlaml fark ölçmek için yeterince büyük say da vak a içermedi- ine de dikkat çekilmifltir (Couturier 2005). Bu araflt rman n da iflâret etti i üzere, bu tekni in rastgele ve hemen herkese, bir yandan da çeflitli psikotrop ilâçlar verilirken uygulanmas n n hiçbir bilimsel ve etik yönü mevcut de ildir. KAYNAKLAR Alisauskiene M, Truffert A, Vaiciene N, Magistris MR (2005) Transcranial magnetic stimulation in clinical practice 1: Medicina (Kaunas); 41: Bajbouj M, Luborzewski A, Danker-Hopfe H, Lang UE (2005a) Motor cortical excitability in depressive patients after electroconvulsive therapy and repetitive transcranial magnetic stimulation. J ECT; 21: Bajbouj M, Brakemeier EL, Schubert F, Lang UE, Neu P, Schindowski C, Danker-Hopfe H (2005b) Repetitive transcranial magnetic stimulation of the dorsolateral prefrontal cortex and cortical excitability in patients with major depressive disorder. Exp Neurol; 196: Ben-Shachar D, Gazawi H, Riboyad-Levin J ve Klein E (1999) Chronic repetitive transcranial magnetic stimulation alters b -adrenergic and 5-HT2 receptor characteristics in rat brain. Brain Research; 16: Couturier JL (2005) Efficacy of rapid-rate repetitive transcranial magnetic stimulation in the treatment of depression: a systematic review and meta-analysis. J Psychiatry Neurosci; 30: Derejko M, Niewiadomska M, Rakowicz M (2005) [The diagnostic and therapeutic application of transcranial magnetic stimulation] [Article in Polish]. Neurol Neurochir Pol; 39: Dannon PN, Schreiber S, Dolberg OT (2000) Transcranial magnetic stimulation is affective in the treatment of relapse of depression. Int J Psychiatry in Clin Practice; 4: Dannon PN, Dolberg OT, Schreiber S, Grunhaus L (2002) Three New/Yeni Symposium Journal 97

7 and six-month outcome following courses of either ECT or rtms in a population of severely depressed individuals-preliminary report. Biol Psychiatry; 51: Figiel GS, Epstein C, McDonald WM, Amazon-Leece J, Figiel L, Saldivia A, Glover S (1998) The use of rapid-rate transcranial magnetic stimulation (rtms) in refractory depressed patients. J Neuropsychiatry Clin Neurosci; 10: Gao K, Calabrese JR (2005) Newer treatment studies for bipolar depression. Bipolar Disord; 7 (Suppl 5): George MS, Wasserman EM, Wendol WA (1996) Change in mood and hormone levels after rtms of the prefrontal cortex. J Neuropsychiatry Clin Neurosci; 8: Grisaru N, Chudakov B, Yaroslavsky Y, Belmaker RH (1998) Transcranial magnetic stimulation in mania: a controlled study. Am J Psychiatry; 155: Grunhaus L, Dannon PN, Schreiber S, Dolberg OH, Amiaz R, Ziv R, Lefkiker E (2000) Repetitive transcranial magnetic stimulation is as effective as electroconvulsive therapy in the treatment of nondelusional major depressive disorder: an open study. Biol Psychiatry; 47: Grunhaus L, Schreiber S, Dolberg OT, Polak D, Dannon PN (2003) A randomized controlled comparison of electroconvulsive therapy and repetitive transcranial magnetic stimulation in severe and resistant nonpsychotic major depression. Biol Psychiatry; 53: Hansen PE, Videbech P, Clemmensen K, Sturlason R, Jensen HM, Vestergaard P (2004) Repetitive transcranial magnetic stimulation as add-on antidepressant treatment. The applicability of the method in a clinical setting. Nord J Psychiatry; 58: Holtzheimer PE 3rd, Russo J, Avery DH (2001) A meta-analysis of repetitive transcranial magnetic stimulation in the treatment of depression. Psychopharmacol Bull; 35: Januel D, Dumortier G, Verdon CM, Stamatiadis L, Saba G, Cabaret W, Benadhira R, Rocamora JF, Braha S, Kalalou K, Vicaut PE, Fermanian J (2005) A double-blind sham controlled study of right prefrontal repetitive transcranial magnetic stimulation (rtms): Therapeutic and cognitive effect in medication free unipolar depression during 4 weeks. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry; [Epub ahead of print]. Jin Y, Potkin SG, Kemp AS, Huerta ST, Alva G, Thai TM, Carreon D, Bunney WE Jr (2005) Therapeutic effects of individualized alpha frequency transcranial magnetic stimulation ({alpha}tms) on the negative symptoms of schizophrenia. Schizophr Bull 27; [Epub ahead of print]. Lefaucheur JP (2005) [Transcranial magnetic stimulation: applications in neurology.] [Article in French] Rev Neurol (Paris); 161: Lisanby SH, Belmaker RH (2000) Animal models of the mechanisms of action of repetitive transcranial magnetic stimulation (rtms): comparisons with electroconvulsive shock (ECS). Depress Anxiety; 12: Lisanby SH, Schlaepfer TE, Fisch HU, Sackeim HA (2001) Magnetic seizure therapy of major depression. Arch Gen Psychiatry; 58: Lisanby SH, Luber B, Schlaepfer TE, Sackeim HA (2003) Safety and feasibility of magnetic seizure therapy (MST) in major depression: randomized within-subject comparison with electroconvulsive therapy. Neuropsychopharmacol; 28: Loo C, Mitchell P, Sachdev P, McDarmont B, Parker G, Gandevia S (1999) Double-blind controlled investigation of transcranial magnetic stimulation for the treatment of resistant major depression. Am J Psychiatry; 156: Loo CK, Mitchell PB (2005) A review of the efficacy of transcranial magnetic stimulation (TMS) treatment for depression, and current and future strategies to optimize efficacy. J Affect Disord; 88: Loo CK, Mitchell PB, Croker VM, Malhi GS, Wen W, Gandevia SC, Sachdev PS (2003) Double-blind controlled investigation of bilateral prefrontal transcranial magnetic stimulation for the treatment of resistant major depression. Psychol Med; 33: Maihofner C, Ropohl A, Reulbach U, Hiller M, Elstner S, Kornhuber J, Sperling W (2005) Effects of repetitive transcranial magnetic stimulation in depression: a magnetoencephalographic study. Neuroreport; 16: Martis B, Alam D, Dowd SM, Hill SK, Sharma RP, Rosen C, Pliskin N, Martin E, Carson V, Janicak PG (2003) Neurocognitive effects of repetitive transcranial magnetic stimulation in severe major depression Clin Neurophysiol; 114: Mayberg HS, Lozano AM, Voon V, McNeely HE, Seminowicz D, Hamani C, Schwalb JM, Kennedy SH (2005) Deep brain stimulation for treatment-resistant depression. Neuron; 45: Nahas Z, Kozel FA, Li X, Anderson B, George MS (2003) Left prefrontal transcranial magnetic stimulation (TMS) treatment of depression in bipolar affective disorder: a pilot study of acute safety and efficacy. Bipolar Dis; 5: Padberg F, Zwanzger P, Thoma H, Kathmann N, Haag C, Greenberg BD, Hampel H, Moller HJ (1999) Repetitive transcranial magnetic stimulation (rtms) in pharmacotherapy-refractory major depression: comparative study of fast, slow and sham rtms. Psychiatry Res; 88: Padberg F, Zwanzger P, Keck ME (2002a) Kathmann N, Mikhaiel P, Ella R, Rupprecht P, Thoma H, Hampel H, Toschi N, Moller HJ. Repetitive transcranial magnetic stimulation (rtms) in major depression: relation between efficacy and stimulation intensity. Neuropsychopharmacol; 27: Padberg F, Schule C, Zwanzger P, Baghai T, Ella R, Mikhaiel P, Hampel H, Moller HJ, Rupprecht R (2002b) Relation between responses to repetitive transcranial magnetic stimulation and partial sleep deprivation in major depression. J Psychiatr Res; 36: Pascual-Leoné A, Catala MD, Pascual APL (1996a) Lateralized effect of rapid-rate rtms of the prefrontal cortex on mood. Neurology; 46: Pascual-Leoné A, Rubio B, Pallado F, Catala MD (1996b) Rapid rate rtms of left dorsolateral cortex in drug resistant depression. The Lancet; 347: Post A, Keck ME (2001) Transcranial magnetic stimulation as a therapeutic tool in psychiatry: what do we know about the neurobiological mechanisms? J Psychiatr Res; 35: Pridmore S, Bruno R, Turnier-Shea Y, Reid P, Rybak M (2000) New/Yeni Symposium Journal 98

8 Comparison of unlimited numbers of rapid transcranial magnetic stimulation (rtms) and ECT treatment sessions in major depressive episode. Int J Neuropsychopharmacol; 3: Rossini D, Lucca A, Zanardi R, Magri L, Smeraldi E (2005) Transcranial magnetic stimulation in treatment-resistant depressed patients: a double-blind, placebo-controlled trial. Psychiatry Res; 137: Zangen A, Hyodo K (2002) Transcranial magnetic stimulation induces increases in extracellular levels of dopamine and glutamate in the nucleus accumbens. Neuroreport; 13: New/Yeni Symposium Journal 99

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

BAŞLIKLAR. Beyin uyarım yöntemleri, genel bakış Son meta analizler Devam eden çalışmalar Cevap bekleyen sorular. Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi

BAŞLIKLAR. Beyin uyarım yöntemleri, genel bakış Son meta analizler Devam eden çalışmalar Cevap bekleyen sorular. Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi BAŞLIKLAR Beyin uyarım yöntemleri, genel bakış Son meta analizler Devam eden çalışmalar Cevap bekleyen sorular Manyetik Uyarımın Biyofiziği İlk manyetik stimulator 1991 de Baor tarafından tasarladı. Çalışmanın

Detaylı

TMU nun Psikiyatrik Tedavilerdeki Yeri. Doç. Dr. Ali Bozkurt Anadolu Psikiyatri Günleri 17 Haziran 2010 Eskişehir

TMU nun Psikiyatrik Tedavilerdeki Yeri. Doç. Dr. Ali Bozkurt Anadolu Psikiyatri Günleri 17 Haziran 2010 Eskişehir TMU nun Psikiyatrik Tedavilerdeki Yeri Doç. Dr. Ali Bozkurt Anadolu Psikiyatri Günleri 17 Haziran 2010 Eskişehir Stimülasyon (Uyarım) Tekniği EKT Elektro Konvulsif Terapi K rtmu Traskraniyal Magnetik Uyarım

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com

Selülit ile mücadelede son nokta. Cellulaze. www.ortadoguas.com Be Selülit ile mücadelede son nokta Cellulaze www.ortadoguas.com Cellulite Laser Workstation Sadece tek bir uygulamadan sonra etkinli i kan tlanm fl, baflar l sonuçlar Cellulaze minimal invaziv bir selülit

Detaylı

Stimülasyon (Uyarım) Tekniği EKT Elektro Konvulsif Terapi K rtmu Traskraniyal Magnetik Uyarım MCT Magnetik Konvulsif Terapi K DBS Derin Beyin Uyarımı

Stimülasyon (Uyarım) Tekniği EKT Elektro Konvulsif Terapi K rtmu Traskraniyal Magnetik Uyarım MCT Magnetik Konvulsif Terapi K DBS Derin Beyin Uyarımı Stimülasyon (Uyarım) Tekniği EKT Elektro Konvulsif Terapi K rtmu Traskraniyal Magnetik Uyarım MCT Magnetik Konvulsif Terapi K DBS Derin Beyin Uyarımı tdcs TENS Transkutanöz Elektriksel Sinir Uyarımı VNS

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi

Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Kronik Migrende Botulinum Toksin (BOTOX) Deneyimi Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD Maslak Hastanesi Cephalalgia. 2010 Jul;30(7):793-803. doi: 10.1177/0333102410364676.

Detaylı

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI

SICAKLIK VE ENTALP KONTROLLÜ SERBEST SO UTMA UYGULAMALARININ KAR ILA TIRILMASI Türk Tesisat Mühendisleri Derne i / Turkish Society of HVAC & Sanitary Engineers 8. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumu / 8. International HVAC +R Technology Symposium 12-14 Mayıs 2008,

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Diyabetik Ayakta Hiperbarik Oksijen Tedavisi

Diyabetik Ayakta Hiperbarik Oksijen Tedavisi IV. UDAIS 5-7 MAYIS 2016, ISTANBUL Diyabetik Ayakta Hiperbarik Oksijen Tedavisi Güncel kanıtlar MESUT MUTLUOĞLU GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sualtı Hekimliği Ve Hiperbarik Tıp Servisi Diyabetik Ayakta

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç. Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yrd. Doç. Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Vagal sinir situmulasyonu(vss), Transkranial manyetik stimulasyon (TMS), Derin beyin situmulasyonu (DBS) Elektrokonvulsif terapi (EKT) Hedef odak olarak monoamin

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

Bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde elektrokonvülzif tedavi uygulanan hastaların demografik ve klinik özellikleri

Bir üniversite hastanesi psikiyatri kliniğinde elektrokonvülzif tedavi uygulanan hastaların demografik ve klinik özellikleri Dicle Tıp Dergisi / M.Z. Eroğlu ve ark. Elektrokonvülzif tedavi 2012; 39 (3): 371-376 Dicle Medical Journal doi: 10.5798/diclemedj.0921.2012.03.0160 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Bir üniversite hastanesi

Detaylı

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK Duygudurum Bozukluklarında Gelecek Sınıflandırma ve Tedaviler Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi, Psikiyatri

Detaylı

TEDAVĐYE DĐRE ÇLĐ DEPRESYO HASTALARI DA TEKRARLAYICI TRA SKRA ĐAL MA YETĐK UYARIM (ttmu) TEDAVĐSĐ Đ ETKĐ LĐĞĐ VE UYARIM ŞĐDDETĐ ĐLE ARASI DAKĐ ĐLĐŞKĐ

TEDAVĐYE DĐRE ÇLĐ DEPRESYO HASTALARI DA TEKRARLAYICI TRA SKRA ĐAL MA YETĐK UYARIM (ttmu) TEDAVĐSĐ Đ ETKĐ LĐĞĐ VE UYARIM ŞĐDDETĐ ĐLE ARASI DAKĐ ĐLĐŞKĐ T.C. Sağlık Bakanlığı Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği Başhekim: Doç. Dr. Ali Đhsan Dokucu Şef: Doç. Dr. K.Oğuz Karamustafalıoğlu TEDAVĐYE DĐRE ÇLĐ DEPRESYO HASTALARI DA TEKRARLAYICI

Detaylı

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş

Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Radyasyon Koliti Oluşturulmuş Sıçanlarda Ghrelinin Barsak Anastomozu Üzerine Etkisi Dr. Ebubekir Gündeş Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji Cerrahisi Kliniği Giriş

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi

Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi Türk Onkoloji Dergisi 9;24(1):15- Farkl protokollerdeki durdurma gücü oranlar n n %DD e risine etkisi The effect of stopping power ratios of different protocols on %DD curve Hilal ACAR 1 1 stanbul Üniversitesi

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama

GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM. 1. Açıklama GEKA NİHAİ RAPOR TEKNİK BÖLÜM 1. Açıklama 1.1.Proje Ortaklarının Adları: Uzman Klinik Psikolog Özge Yaren YAVUZ ERDAN, Uzman Klinik Psikolog Elvan DEMİRBAĞ, Uzman Klinik Psikolog Nilay KONDUZ 1.2.Nihai

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

ntermitan Alerjik Rinit ( AR) hastalar nda desloratadinin etkinlik ve güvenlili inin de erlendirildi i ACCEPT 1 Çal flmas sonuçlar n görmek için

ntermitan Alerjik Rinit ( AR) hastalar nda desloratadinin etkinlik ve güvenlili inin de erlendirildi i ACCEPT 1 Çal flmas sonuçlar n görmek için A LE HEK MLER NE ÖZEL Say :05 Haziran 2014 stanbul Ba c lar ilçesi 14 No lu Aile Sa l Merkezi doktorlar ndan Dr. Levent Arıç ile yapt m z röportaj n tamam n okumak için lütfen t klay n. ntermitan Alerjik

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım

hükümet tabibi olarak görev yaptıktan sonra, 1988 yılında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi nde başladığım 1961 yılında Malatya da doğdum. İlk-orta ve lise öğrenimimi Malatya da tamamladım.1978 yılında girdiğim Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1984 yılında bitirdim. 1984-1987 yılları arasında Çanakkale ve

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON

Tarifname. MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname MADDE BAĞIMLILIĞININ TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK OLUġTURULMUġ BĠR Teknik Alan FORMÜLASYON Buluş, madde bağımlılığının tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

Duygudurum bozuklukların tedavisinde amaç, Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı

Duygudurum bozuklukların tedavisinde amaç, Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı A. S. Gönül, A. O uz,. Yabano lu, E. Eflel Tedaviye Dirençli Bipolar Hastalarda Lamotrijin Kullanımı Dr. Ali Saffet Gönül, Dr. Aslan Oğuz, Dr. İhsan Yabanoğlu, Dr. Ertuğrul Eşel 1 ÖZET: TEDAV YE D RENÇL

Detaylı

DEPRESYONUN TANIMI VE EP DEM YOLOJ S

DEPRESYONUN TANIMI VE EP DEM YOLOJ S Eğitimi Etkinlikleri.Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Depresyon, Somatizasyon ve Psikiyatrik Aciller Sempozyumu 2-3 Aral k 1999, stanbul, s. 11-17 Sürekli Tıp İ.Ü. Cerrahpaşa

Detaylı

Tebriz (İran) Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıkları Üzerine Bir Çalışma

Tebriz (İran) Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıkları Üzerine Bir Çalışma and Literature of Tabriz University Türk Kütüphaneciliği 26, 4 (2012), 769-779 Tebriz (İran) Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıkları Üzerine Bir Çalışma A Study on

Detaylı

Bipolar Depresyon Tedavisinde Yeni Seçenekler

Bipolar Depresyon Tedavisinde Yeni Seçenekler Bipolar Depresyon Tedavisinde Yeni Seçenekler Doç.Dr. E.Timuçin Oral Bipolar bozukluğu olan hastaların manik dönemin çok daha fazlasını depresif dönemde geçirdikleri, %10 dan fazlasının bu dönemdeyken

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular

Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Reviews / Derlemeler DOI: 10.5455/jmood.20120924064532 Agomelatin: Yeni Antidepresan İlaç ve Yeni Bulgular Fisun Akdeniz 1 ÖZET: Agomelatin: Yeni antidepresan ilaç ve yeni bulgular Agomelatin melatoninerjik

Detaylı

Paroksetin ve Depresyon

Paroksetin ve Depresyon Paroksetin ve Depresyon Nevzat Yüksel 1 1 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara Giriþ Genel toplumda major depresyon yaygýnlýðý %3-5 kadardýr. Bazý araþtýrmalarda bu

Detaylı

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi.

KES RLER. Bunlar biliyor musunuz? Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. KES RLER Bunlar biliyor musunuz? Bütün: Tam, bölünmemifl fley. Bütün elma gibi. Yar m: Bütün bir fleyin bölündü ü iki eflit parçadan her biri. Kesir: Bir bütünün bölündü ü eflit parçalar n birini veya

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 1. ROMATİZMAL ATEŞ NEDİR? 1.1 Nedir? Romatizmal ateş, streptokok adı

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Araştırmalar/Researches H. Mırsal, A. Kalyoncu, Ö. Pektaş, D. Tan, M. Beyazyürek

Araştırmalar/Researches H. Mırsal, A. Kalyoncu, Ö. Pektaş, D. Tan, M. Beyazyürek Araştırmalar/Researches H. Mırsal, A. Kalyoncu, Ö. Pektaş, D. Tan, M. Beyazyürek Tedaviye Dirençli Majör Depresyonu Olan Yaşlı Hastalarda Olanzapin Ekleme Tedavisi: bir Açık Çalışma * Hasan Mırsal 1, Ayhan

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

V. Psikoloji Lisansüstü Öğrencileri Kongresi. Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D.

V. Psikoloji Lisansüstü Öğrencileri Kongresi. Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji A.D. Beyin Araştırmalarında Kullanılan Uyarım ve Kayıt Yöntemlerinin Bilişsel Psikoloji Çalışmalarındaki Yeri; EEG, fmri, TMS, TES (Transcranial Electrical Stimulation) Ezgi Tuna Erdoğan İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON

Tarifname BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON 1 Tarifname Teknik Alan BÖBREKÜSTÜ BEZĠ YETMEZLĠĞĠNĠN TEDAVĠSĠNE YÖNELĠK BĠR FORMÜLASYON Buluş, böbreküstü bezi yetmezliğinin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U

HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U KONTROLSÜZ GÜÇ, GÜÇ DE LD R www.pirelli.com.tr HAF F T CAR ARAÇ LAST KLER ÜRÜN KATALO U 2008 Hafif ticari araç geliflimi Hafif ticari araç kategorisi çok genifl yelpazedeki araçlar kapsamaktad r: Ticari

Detaylı

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL

UMU ETKİLEYEN ETKİLEYEN ETMENLER ETMENL Kurum ve kuruluşlarla ilişki bulunmamaktadır CEZA SORUMLULUĞU KALDIRILAN OLGULARDA ZORUNLU AYAKTAN TEDAVİYE UYUMU ETKİLEYEN ETMENLER Dr.Sena Yenel Özbay CEZA SORUMLULUĞUNUN KALDIRILMASI Suç eyleminin gerçekleştiği

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl Altan ÇET NKAL MESS fl Sa l ve Güvenli i Uzman Geliflen yeni yönetim anlay fllar, hiyerarflik yap - lanmadan

Detaylı

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Zekeriya AKTÜRK Şifa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği AD 22 Mart 2016 zekeriya.akturk@sifa.edu.tr, http:aile.sifa.edu.tr 1 Sunum planı Akupunktur nedir? Akupunkturun

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir.

Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON. Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. 1 Tarifname ANKSİYETE TÜREVLERİNİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR FORMÜLASYON Teknik Alan Buluş, anksiyete türevlerinin tedavisine yönelik bir formülasyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu 1 Günümüzde anksiyete

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri

Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar. Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yrd.Doç.Dr. Mustafa Ya ml / Yrd.Doç.Dr. Feyzi Akar Alternatif Ak m Devreleri & Problem Çözümleri Yay n No : 2973 Teknik Dizisi : 162 5. Bas - Ekim 2013 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-998 - 8 Copyright Bu

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

3M Sa l k Ürünleri. Masa Üstü Buhar Otoklav

3M Sa l k Ürünleri. Masa Üstü Buhar Otoklav 3M Sa l k Ürünleri Masa Üstü Buhar Otoklav Güvenlik, performans ve uyum aç s ndan ideal Gözenekli malzemeler B170N PRO P 3M Masa Üstü Buhar Otoklav kullan m çok kolay olan, teknolojik aç dan geliflmifl

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ GİRİŞ. Dr. Asuman KARAMANı.. ı Dr.

RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ GİRİŞ. Dr. Asuman KARAMANı.. ı Dr. RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ Dr. Vahit GEDiKOÔLU 1 ı Dr. Silhendan TÜRKMEN< 01 Dr. M. Tahir DEG1Ş 101 Dr. Ertuğrul BAYIRLI' tııu'*) Dr. Asuman

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI PVD Kaplama Kaplama yöntemleri kaplama malzemesinin bulunduğu fiziksel durum göz önüne alındığında; katı halden yapılan kaplamalar, çözeltiden yapılan kaplamalar, sıvı ya

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

Olgu Sunumlar /Case Reports M. H. Kokaçya, H. A. Savafl, S. Selek. dame Elektrokonvulsif Terapi (EKT) ile Tedavi Edilen Dört Depresyon Olgusu

Olgu Sunumlar /Case Reports M. H. Kokaçya, H. A. Savafl, S. Selek. dame Elektrokonvulsif Terapi (EKT) ile Tedavi Edilen Dört Depresyon Olgusu Olgu Sunumlar /Case Reports M. H. Kokaçya, H. A. Savafl, S. Selek dame Elektrokonvulsif Terapi (EKT) ile Tedavi Edilen Dört Depresyon Olgusu M. Hanifi Kokaçya 1, Haluk A. Savafl 2, Salih Selek 3 ÖZET:

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu

En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu En İyi Uygulamalar ve Kullanım Kılavuzu Bu kılavuz, GBT En İyi Uygulamaları ve Kullanım Kılavuzu na bir tamamlayıcı kılavuz oluşturmak için tasarlanmıştır. Green Break Patlamasız Güvenlik Güç Kartuşlarının

Detaylı

ÖZET. GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas

ÖZET. GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas T RAKYA ÜN VERS TES TIP FAKÜLTES PS K YATR SERV S NDE YATIRILARAK TEDAV ED LEN GER ATR K HASTALARIN SOSYODEMOGRAF K ÖZELL KLER, TANI ve TEDAV DA ILIMLARI GİRİŞ Sa l k hizmetlerinin yayg nlaflmas ve t ptaki

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı