DİNAMiK YÜKLEMED E SİSTEM DAVRANIŞLARININ KONTROLÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DİNAMiK YÜKLEMED E SİSTEM DAVRANIŞLARININ KONTROLÜ"

Transkript

1 SAÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 5Cilt, Saya (Mart 200) 9906 DİNAMiK YÜKLEMED E SİSTEM DAVRANIŞLARININ KONTROLÜ Faruk Mendi, Mustafa Kemal Külekci Özet Bu çalşmada makinalarn, çalşma şartlar nedeniyle maruz kaldklar dinamik yükler karşsndaki davranşlar incelenmiştir Sistem ll davranşlar ile ilgili genel terimler verilerek, dinamik yükleme durumunda sönümlenen ve sönümlenmeyen sistem davranşlar irdelenmiştir Dinamik yükleri n neden olduğu titreşimler ile bu olumsuzluklar azatmaya yönelik uygulamalar üzerinde rdurulmuştur Bu noktadan hareketle, takm tezgahlarnda önemli bir sorun olan titreşimleri azaltmak amacyla alternatif konstrüksiyonlar [ verilmistir Anahtar Kelimeler Titreşim ve salg, Titreşim u sönümleme, Takm tezgahlarnda salg CONTROL OF DYN\MIC LOADS SYSTEM BEHA VIOURS UND ER miktan, doğrudan yayn diğer tarafna aktarlr Giriş çkş yer değişimleri, xi ve xo referans düzleminden itibaren ölçülür Sistem serbest halde iken xi = xo = O dr Yay tarafndan sisteme tatbik edilen kuvvet, yayda meydana gelen esneme miktan ile orantldr U ygulanan kuvvet sonucunda yayda meydana gelen esneme miktar, yayn statik uzunluğundan, yüklenmiş haldeki uzunluğunun çkanlmas ile bulunur Yayda tespit edilen salnm hareketi, ayn zamanda kütlenin hareketini verecektir Buradan hareketle yay kütle sistemi, Şeki2 de blok diyagram verilen, otomatik kontrol sistemi olarak düşünülebilir Böylece yay sönümlemeli kütle sistemi, kontrol sisteminin davramşlarnn açklanmasnda kullanlabilir ve Abstract In this article the behaviour of the machines under dynamics Ioads had been investigated After giving the general vibration and system response terms, the behaviours of the damped and undamped systems had been scrutinised The fact that a damped spring mass system is a member of the family of automatic control systems enables us to apply spring mass vibration theory to the understand ing of control behaviour From this po int onwards alternative constructions had been given for the purpose of minimising the negative effects of the vibrations at machine tools Key JVords V ihration and chatter, Isolation of vibration, Chatter at machine tool GİRİŞ Düz bir yüzey üzerinde belirli bir kütleye sahip, bloğu kaydrmak için tasarlanmş bir sistemin hareketi (Şekil ), yayn aksi tarafna eklenmiş olan bir pistonla kontrol altna alnmştr Yaya uygulanan giriş yer değişim FMcndi, Gazi Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Bölümü, Ankara MKKülekci, Abant izzet Baysal Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Bölümü, I 4400 Düzce Xa xi /&}'Ni ahnm miktanx x c X o,, : yer değişim miktar : uygu lana n yer değişim miktan xx0 : yayn salnm miktan l : yayn statik uzunluğu Şekil Yay kütle sönümleme sistemi [ ] po rüzsüz yuzey \ silindir piston Bir an için şekil de verilen sistemde, süspansiyona dolan ve boşalan havann geçtiği kanaln çapnn ayarlanabildiğini varsayalm Yay tarafna dinamik bir kuvvet uygulandğnda xi, boyutunda ani bir artş olacaktr Süspansiyondaki kanal çap küçük ise kütle ye, hareketi esnasnda oldukça büyük bir kuvvet etki eder Bu nedenle kütle tekrar aksi istikamete doğru, xo boyutu xi ye eşit oluncaya kadar ağr ağr ilerleyecektir Bu tarzda meydana gelen adlandrlmaktadr (Şekil 3a) sönürnleme, aş n sönümleme olarak 99

2 Dinamik Yüklernede Sistem Davranişlarnan Kontrolü kuvvet Xl XiXo Yay Kütle ve süspansyon pistonu X o Besleme (vavn statik uzunlu2undan) Şekil 2 Yaykütle sisteminin otomatik kontrol sistemi olarak kullan lmas "'""" / \ X0 _ X i c co X ro X E E \ Q) E :;: \ / (/)o >Ol >Ol () 'O / Xo (!) () >, / (!) > / / Zaman \ /' Q) \ "/ a b Şekil 3 Sistem davranş: a) aştn sönümleme, b) kritik sönümleme alt E :;: ""' Zaman Eğer süspansiyondaki kanal çap büyük ise, bu durumda süspansiyon kütleye oldukça küçük kuvvetler uygulayacaktr Kütle çok hzl hareket ederek, xo= xi sağlanncaya kadar xo boyutu xi boyutunu birkaç kez geçer Bu tarzda meydana gelen sönümleme, kritik sönümleme alt olarak tanmlanr Sistemdeki sönümleme esnasnda Şekil 3 b de görüldüğü gibi, giderek durağan hale gelen bir salnm meydana gelir Deneme ve yanlma yolu ile, sönümleme ayarlanabilir Böylece nümkün olan en ksa zamanda ve kütle xo boyutu xi boyutunu geçmeden, xo= xi eşitliği sağlanr Bu tarzda meydana gelen sönümleme ise kritik sönümleme olarak isimlendirilir ve grafkleri verilen iki sönümlemenin snrladğ alan içerisinde gerçekleşir tesbit edilniş ise, sönürnleme oran Ç, meydana geler fler ne kadar kritik sönümleme (Ç=l) özelliğine sahij bir sistem, kendisine uygulanan dinamik etkiye karş e hzl tepkiyi gösterse de, baz pratik uygulamalarda Ç =0,' sisteminin göstereceği davranş da, Şekil4 de eğriler verilen davranşlarla ayndr Ç nn analitik olaral belirlenmesi zordur Ancak sistem kurulmuş vt uygulanan etki karşsnda salnm meydana getirdiğ salnm büyüklüğünün yars esas alnarak hesaplanabilir orannda daha hzl sistem tepkisi görülebilnektedi (Şekil 4) Yay kütle sisteminin davramş sistemin sönümleme oranna bağldr Sönümleme oran zeta ( Ç) ile gösterilir ve aşağdaki bağnt ile hesaplanr C,2 t < ki& xnrmtne all r ktik sooümeme / r> tlfiij Ç =birim luza düşen gerçek sönümleme kuvveti kritik sönümlemelerde birim hza düşen sönümleme kuvveti Kritik sönümleme için Ç =, aşr s önümlernede Ç değeri den büyük, sönümleme, kritik sönümleme altnda ise Ç değeri den daha küçük olacaktr Şekil 4 de sisteme uygulanan değişik dinamik etkiler karşsnda, sistemin gösterdiği davranşlara ait Ç değerleri verilmiştir [2] Bir süspansiyon ile sönümlenen, yaykütle sisteminde sönümleme oran Ç; kütle, yaylaruna oran ve süspansiyonun sönürnleme sabitinden (birim hza düşen sönümleme kuvveti) hesaplanabilir Sönümleme orannn hesaplanmasnda kullamlan söz konusu bu parametreler deneysel olarak hesaplanabilir Bir otomatik kontrol,, 05, x r 0 '"' L "" j, r; l/ r r c o \ V l/ r r "' t3 V / V V r IJ V A!"""'" J b"' r 24 / V r"' r = t 6 r / V V / / V, VJ / V, J Jv':V'"!"""'" Zaman Şekil 4 Değişik sönümleme orananna sahip sistemlerin uygulan: dinamik etkilere karş gösterdikleri davranşlar [2,3] 00

3 fmendi, MKKülekci Il SİSTEM DAVRANIŞLARINA AİT BAZI TANIMLAMALAR Zaman sabiti, r (to) ölçülen miktarn %63,2 değerine ulaşnca ya kadar geçen süredir [ 4,5] Tezgah gövdelerine etki eden dinamik bir etki k Şsnda gövde bu etkiyi sönümleyerek kontrol eder ar ' kil 5 d Yaplan sönümlemeye ait terimler şe e gösterilmiştir c: <> e şma Birim adm 09 l 4 ""::+ o ' l O\ t, T ;:=::w t, Zaman (s) 0632 olt + Z ama n (s), 3r 5T Şeki 6 Zaman sabitinin tenel özellikleri [4] Şekil 5 Sönümlemeye ait baz terimler [ 4] Taşma; Taşma, sönümleme oran, kritik sönümleme orannn altnda olan sistemlerde görülür Taşma miktar,sönümleme eğrisi üzerinde meydana gelen, maksimum sönümleme yükseltisi ile, sistem durağan bale geldiği ann tanmladğ yer arasndaki mesafedir Sönümlemeye başlama zaman; Sönümlemenin % O %90 seviyesine çkncaya kadar geçen seviyesinden süredir (tr) Sönümleme zaman; Sönürnlemenin belirlenmiş toleranslar dahilinde, asl değerini alncaya kadar (sönürnleme sistemi durağan hale gelinceye kadar) geçen süredir (ts) Şekil 6da verilen örnekte söz konusu zamannn tayininde6%5 tolerans esas alnmştr Periyodik zaman; Tam bir salnm için geçen süre (tp) Tespit etmenin en kolay yolu Şekil 6 da görüldüğü gibi, çkşta birim adm kesen iki salnm arasndaki sürenin ölçülmesi dir Frekans; Saniyedeki salnm saysdr Aşağdaki bağnt ile hesaplamr Frekans (Hz)= Periyodik zaman Zaman sabiti; Zaman sabiti bir sistemin sönümleme sonuç değerine, ne kadar çabuk ulaştğn verir Zaman sabiti ile ilgili temel detaylar Şekil 6 da verilmiştir Zaman sabitinden 3 kat kadar süre soma, ölçülen miktar ulaşacağ son değerin % 95 değerine kadar ulaşr Zaman sabitinden 5 kat kadar süre sonra, ölçülen değer ulaşacağ son değerin %99 değerine kadar ulaşr Eğer ölçülen miktarn değişim oraru sabit tutulabiliyorsa, bu durumda zaman sabiti, sistemin alacağ son değere eşit olacaktr Böylece r, Şekil 6 da görüleceği gibi, herhangi bir noktadan eğriye çizilen teğetten bulunabilir Bu işlem Şekil 4 de verilen, sistemlerin uygulanan dinamik etkilere karş gösterdikleri davranşlara ait eğrilere uygulanabilir Söz konusu eğrilere dikkat edildiğinde, tamamnn orijine yakn ksmda ters eğri ( curvature) özeliğinde olduğu görülecektir Bu nedenle sistemlerin hiç biri başlangçta gösterdikleri davranşlann devam ettirmezler Bununla birlikte aşr sönümlenmiş sistemlere ait eğrilerde, giriş seviyesinin %30 luk ksm içerisinde suni orijin alnabilir Bu nokta esas alnarak zaman sabiti elde edilebilir Kritik sönümleme sistemlerine ait davranş eğrilerinin zaman sabiti, salnrnn bozulma oranna ait ölçümü verir Şekil 7 oldukça hafif bir s önümlerneye sahip sistemi tanmlamaktadr Şekilde salnntn snrlayan zarf, bir çift üstsel eğridir Söz konusu eğrilere zaman sabiti uygulanabilir [ 4,5] Üstsel eğrilere ait zaman sabiti: r = ( mn) denkleminden hesaplanabilir Burada wn, sönürnlenmemiş doğal frekansa ait 2 C zaman Gerçekte sistemin sönümlemesi çok hafif ise, bu durumda gerçek sönümleme ile doğal frekans birbirine 0

4 Dinamik Yüklernede Sistem Davranişlarnan Kontrolü çok yakn olacağndan, sisternin doğal frekans gerçek frekans olarak alnabilir Üstsel eğrilere ait zaman sabiti hesaplamrsa, sisteme yaplan herhangi bir yüklemenin sönümleme tepki süresi, buna bağl olarak, ±o/o5 toleransla hesaplanabilir Söz konusu yüklemenin sönümleme süresi alabileceği toplam değer, üstsel eğrilerin zaman sabitinin yaklaşk olarak 3 katdr Sistemin tamamen durağan hale gelinceye kadar geçecek süre ise yaklaşk olarak üstsel eğrilere ait zaman sabitinin yaklaşk olarak 5 katdr [ 5] Uygulamalarda sinüzoidal salnrnlara neden ola sinüzoidal kuvvetler, dengelenmemiş motorlar g( mekanik organlardan kaynaklanr III TİTREŞİM ŞİDDETİNİN AZALTlLMASI Sinüzoidal bir kuvvet etkisi karşsnda titreşim eğibn gösteren hafif sönümleme etkisine sahip çelik yaptard sistemin doğal frekans ile giriş etkisinin frekansnn e : olmas engellenmelidir X o Böyle bir durumda, eğer sisteme etki eden kuvveti: frekansm değiştiremiyor isek, ysapnn sönümlenmem doğal frekans/n değiştirilmelidir ' Dinamik yükleme durumunda kitik sönümleme all davranş gösteren sistem fn i artt nay denersek f/fn oram den çok dal: küçüktür fn = 2tr m Sönümlenmeniş doğal frekansn fn arttrlabilmesi içr / / Sistem davranşn snrayan eğri zaman (s) Ş eki 7 Oldukça hafif bir sönümleme sistemine ait sönürnleme eğrisi ve üstsel eğrileri [ 4] Geçişli ve Sürekli Davranş; Şekil 4 kademeli bir yükleme (step input) durumunda sistemlerin gösterecekleri farkl davranşlar verilmiştir Şekil incelendiğinde açkça görülebileceği gibi, bütün durumlarda sistem davranşlar sabit bir değere ulaşmaktadr Bu nedenle eğriler geçişli davranşlar ifade etmektedirteorik olarak uygulanan sinüzoidal bir giriş etkisi karşsnda sistem benzer iki davramş gösterecektir Eğer sinüzoidal etkiye sahip kuvveti sistem devrede iken aniden yükler isek, bu durumda Şekil 4 deki uygun eğrinin sonuna sinüzoidal salnrnn eklenmesi gerekir Sistemin göstereceği davramşta geçişler bir süre soma ortadan kalkacak, geride Şekil 8 de görülen sadece sinüzoidal davranş kalacaktr (5] Giriş Geçiş + sürekli durum Sstem davranş sadece sürekli durum zaman Şekil 8 Ani olarak uygulanan sinüzoidal bir giriş karşsnda sistemin teori k davranş [6] fonnülden de göüldüğü gibi A nn veya m in arttnlma gerekir Yapnn rijitliğinin ll arttrlmas münkünd ancak bunu yaparken yapnn kütlesi m arttrlmamald Zira doğal frekansn arttnlabilmesi için yap kütles azaltlmas gerektiği unutulmamaldr En uygun seçen tasarm aşamasnda uygun seçimlerin yaplmas (örneği daha derin arakesitlere sahip kirişlerin kullanlmas) t rijitliğin A arttrlmasdr [9, ] Söz konusu problen giderilmesi için alternatif bir çözüm ise f/fn freka orannn lden daha büyük tutulmasdr Bun sağlanabilmesi için sönürnlenrnerniş doğal frekansn azaltlmasn gerektirir Dolays ile A daha küçültülmelidir, veya m daha küçük tutulmaldr Bu daha ağr bir yap demektir Buna rağmen titreş: şiddetinin mutlak minimum seviyede tutulmas gereke uygulamalarda skça kullamlnaktadr Sisteme etki ed kuvvetin f frekans, sistemin sönümlenmemiş do frekansn fn den daha büyük olmas durumunda proble var demektir Sisteme etki eden kuvvetin, dengelenmen baz döner tip elemanlardan kaynaklanmas durumun (motor gibi), sistem çalştnlr çalşhnlmaz f frekanst ulaşlamaz, nihai f frekansna ulaşlmas için bir mikt zamana ihtiyaç duyulacaktr Bu işlemler meyda: gelirken sistemj!fn=l bölgesinden geçecektir Bu bölge salnmlarn oran (çkş salrunu/giriş etki salnn oldukça büyük olmas nedeniyle kütle, şiddetli l şekilde salnm yapacaktr bir yaykütle sistemine, büy salnmlar yaptracak yeterli enerjinin yüklenmesi çok bir zaman alr Bu özelliğe sahip motor veya b enz sistemler yüksek salnm oran bölgesini çok h geçeceklerinden bu bölgedeki salnmlar arasndaki fz tolere edilebilir durumda olacaktr [ 6,7] 02

5 FMendi, MKKülekci Yukanda yaplan tespitler, belirli bir frekansla yüklenen sönümlenmemiş yaykütle sistemlerinde gözlenmektedir Bunun dşnda herhangi bir frekansla yükleme durumunda, veya titreşime karş çok iyi bir sistem tasanm yaplmş olsa dahi titreşim kabul edilemeyecek kadar yüksek olabilir Buna örnek olarak motorlu araçlarda kullamlan süspansiyon sistemi verilebilir Burada ki yaykütle sisteminin yüklenme frekans, aracn hzna ve yolun özelliğine bağl olarak değişik değerlerde olabilir Buna rağmen tekerleğin yol ile olan temas kesilmemelidir Motorlu araçlarda bu sorunun giderilmesi için, teker le k ile araç gövdesi arasna amortisör (darbe sönümleyici) tespit edilmek suretiyle, araca intikal eden titreşimler, önce yaykütle sisteminde kinetik enerjiye dönüştürülmekte daha sonra ise s olarak çevreye dağnlmaktadr Bu nedene eğer bir yaykütle sisteminde salnmlarn büyüklüğünü snrlayamyor isek, sönümlemek suretiyle sistemdeki enerjiyi atabiliriz Sistemdeki enerjiyi bu şekilde süspansiyon sistemiyle uzaklaştrabileceğimiz gibi, yay malzemesi olarak yüksek histerezisli yayianma özelliğine sahip malzemeler kullamlabilir Bunlara alternatif olarak ayarlanabilir bir titreşim sönümleyici yapya adapte edilebilir Aşağda bu metotlar sras ile açklannuştr [8] Yüksek histerezisli yay malzemeleri ile sönümleme; Çelik bir yay değişik yönlerde yüklenir ve serbest braklrsa hemen hemen tamamiyi e orijinal boyuna geri döner Yay boyunda neydana gelen değişiklik ise oldukça küçüktür ve belirleyebilmek için çok hassas ölçüm gerektirir Yayn farkl yönlerde yüklenmesi halinde histerezis etkisi nedeniyle yay boyunda farkllklar meydana gelir Yaygn olarak kullamlan diğer yap malzemeleri döküm ve alüminyum alaşunlan çelikten daha fazla histerezis özelliğine sahiptirler Bu nedenle çelikten daha fazla sönümleme özelliğine sahiptirler Söz konusu malzemeler arasndaki bu fark, her bir malzemeden hazrlanacak birer çubuğun beton zemine braklmas halinde, ortaya çkacak seslerdeki fark olarak duyulabilir Titreşimi sönümleme karakteristiklerine bağl olarak, çelik zile benzer bir ses çkarrken, döküm donuk bir ses ve alüminyum alaşm ise neredeyse hiç ses çkarmayacaktr Bu nedenle takm tezgah gövdelerinde çelik yerine döküm tercih edilir Dökürnle çok karnaşk kesitierin kolayca şekillendirilebilmesinin yan sra, kesici takmlarn oluşturduklar salglar çok 'daha iyi sönümleyecektir Alüminyum alaşmlar ise, aym dayanm için çelikten daha hafif olmalarnn yan sra kanat sarsntlarnn neden olduğu salnmlar daha iyi sönümler Süspansiyon; Süspansiyonun klasik şekli yağ içeren bir piston ve silindirden ibarettir Piston üzerine açlan küçük çapl deliklerden yağ geçişi sağlanr Pistonun silindir içerisinde, silindir ekseni boyunca hareket etmesi halinde, süspansiyon içerisindeki yağn pistonun bir tarafndan diğer tarafna geçişi esnasnda, silindirin hareketi ile orantl olarak, silindirin aksi istikametinde bir kuvvet oluşturur Bu tarzda yaplan sönümleme, viskoz sönümleme olarak adlandrlmaktadrr Şekil 9 da bir süspansiyona ait konstrüksiyon verilmiştir Eğer çok hafif bir sönümleme isteniliyorsa bu durumda, süspansiyon sistemi içerisinde yağ yerine hava kullanlabilir [8] NYağ _,_Silindir Piston Lastik ve polimerik plastikler oldukça yüksek sönümleme özelliğine sahiptirler Bu nedene bir yaykütle sistemi oluşturmak istenildiğinde, yay yerine sönümleme arac olarak kullanlabilmektedirler Bu amaçla yaygn olarak kullanlan polimerik plastik yumuşatlmş polivinilkloriddir (PVC)Bu malzemeler yük altnda ayn anda hem elastik hem de plastik deformasyona uğrarlar Elastik defornasyon hemen ortadan kalkarken, plastik deformasyonun kaybolmas için bir miktar zamann geçmesi gerekecektir Bu malzemelerin tipik bir kullanm şekli; titreşim etkisinin azaltlmas amacyla makine montajnda kullamlmasdr Örneğin otomobillerde, motor titreşiminin araç gövdesine minimum düzeyde geçmesini temin etmek için, motor lastik bloklar üzerine monte edilmektedir Kullamlan lastik bloklarn tasarm ve montaj uygun tarzda yaplarak; şekil O a da görüldüğü gibi yüklendiklerinde kayma şeklinde sapmahdr Blok şekil lob de görüldüğü gibi yüklendiğinde ise giderek skşarak genişler ve yay oran artar (kompresyon altnda kauçuk katlaşma eğilimi gösterecektir) [9] Motorlann montajnda kullanlacak kauçuk bloklar, motorun hem düşey hem de yatay titreşimlerini (burkulma şeklindeki titreşimlerini) taşyabilmelidir Bunun sağlanabilmesi için en uygun çözüm, kauçuk bloklarn Şekil ll de görüldüğü gibi düşeyle 45 aç yapacak tarzda konumlandnlmasdr[,9, O] ekil 9 Yağ sönümlemeli süspansiyon konstrüksiyonu [8] 03

6 Dinamik Yüklernede Sistem Davranaşlarnn KontrolU (a) _ uwet : = = = _ > >: : :: Kauçuk blok e : _ +_,, o ', ::,_ : : o ' o o ; : Kü;üla tplt idll"" elik pfat: ç : r,; BioOun upmef ha lt meydana getirmekte bunlar ise kesici takmn ve takn tezgahnn ömrünü ksaltmaktadr Takm tezgahlanndak bu tür salglann giderilmesi için aşağda verilen metotla kullandabilir 4 (b) Kauçuk blok Şekili O Kauçuk bloktameydana gelen sapma a) kayma, b ) kompresyon [8] Şekil 2 Taknn ve iş parças aras ndaki titreşitnin (salmmn) nede olduğu kaba yüze y pürüzlülüğü Fe \ ) '(, '_h ' ' n t KauÇuk blok :'==! t // /"" Şekil Motorlu araçla rda titreşimi azaltmak amacyla yaplan montaj [8] IV TAKIM TEZG SALGISININ ÖNLENMESİ A KESİCİ TAKIM Tornalama ve frezeleme gibi işlemler esnasnda takm tezgah, çok az sönümleme kabiliyeti olan yaykütle sistemi gibi davranr Eğer ilerleme ve kesme derinliği düşük tutulur ise, kesme işlemi esnasnda oluşacak talaşm kahnhğ üniform olacaktr Ayn zamanda yaykütle sisteminin titreşimi göz ard edilebilecek düzeyde meydana geleceğinden, iş parçasnn yüzey kalitesi oldukça iyi durumda olacaktr Ancak ekonomik üretim iç çoğu zaman ideal şartlardan daha büyük ilerleme ve kesme derinlikleri ile çalşlr Bu şartlar altnda kütle, yaykütle sisteminin doğal frekansmda titreme eğilimi göstereceğinden, işlenen yüzeyde Şekil 2 de olduğu gibi dalgalanmalar olacaktr Bir sonraki pasoda kesici takmn kenan dalgal yüzeyi kesme durumunda kalacağ iç dalgal yüzey kesme kuvvetinde, sistemin doğal frekans ile ayn frekansta değişmeler meydana gelecektir Bu ise titreşinlin devam etmesine neden olur Tezgah salgls olarak adlandnlan bu etki kendiliğinden meydana gelmekte ve işlenen yüzeyde dalgalannajar, yivler Toma milindeki titreşimin yağ üe absorbe edilmesl Bir tomann kesme sisteminde en esnek parç< muhtemelen aynay taşyan fener milidir Fener mili bl yaykütle sistemi meydana getirir Fenerin kendisi yay ayna ve iş parças ise kütleyi oluşturacaktr Eğer fent milinde titreşim meydana gelirse, ayna yalpalayaca sonuçta tezgahta salg meydana gelecektir Şekil 3 d bu tür titreşimlerin, süspansiyon sistemini: uygulanmasyla sönünlenmesi gösterilmektedir Yuvatanmah yatak Sönümleme kovan Y SO dotdurulmuf hazne Yuvartanmal yatak vao szdrmazt eleman Şekil 3 Torna fener milini bükmeye zorlayan titreşimieri n yağ i ab sorbe edilmesi [I ] Yaplan bu tasanmla fener milinde radyal yönd meydana gelecek her türlü titreşim hareketi, şekildel geçiş kanallan arasndan yağ bir taraftan diğer tanf geçmesi için zorlayacaktr Böylece fener milini bükme) zorlayan titreşimierin enerjisi, bazne içerisindeki yağ geçiş kanallar arasmda hareket etmesi içi harcanaca dan sön enecektrr Bir delik tornalama katerindeki titreşimi sönümlenmesi; Uzun bir delik tornalama kateri ya kütle sistemi meydana getirir Uzun kater hem yay h erne kütle olarak davranş göstrecektir Kesme işlen esnasnda titreşimierin meydana gelmesi kaçnlmazd Kater iş parças içerisinde çalşaca dan, sistemi titreşimini azaltnak amacyla yaplacak değişiklikle kater içerisinde gerçekleştirilmelidir 04

7 FMendi, MKKülekci Şekil 4de bir delik tornalama katerindeki titreşimleri sönümlemenin prensipleri verilmiştir Titreşimleri sönümlemek amacyla katere monte edilen titreşim sönümleyiciden en iyi sonucu alabilmek için, sönümleyici hemen kesici takmdan sonra yer almaldr ağ ile doldurulmuş boşluk Silindrik kütle Şekil 5 ve 6 da ki çarpma silindirlerin çap ile, kater içerisine açlan boşluk çap arasndaki fark fazla abartlmştr Çok küçük titreşimler dahi takm salgs için yeterlidir Bu nedenle salgya sebep olacak titreşim şiddetine erişilmeden, kater içerisindeki silindir kütlesi kater boşluğuna çarparak titreşimi sönümlemelidir Bunu sağlayabilmesi için şok (darbe) sönümleyicide, silindir çap ile kater iç boşluk çap arasndaki boşluk oldukça küçük olmaldr [ll,3] tl! Kauçuk ringler üzerine monte edilmiş kütle Şekil 4 Bir delik büyüitme katerindeki titreşimin sönümlenmesi Sitemde yer alan ağr metalden (tungsten, kurşun vb) yaplmş silindir, kauçuk ringler ile desteklenmiştir Geride kalan boş hacimin yağ ile dodurulnas ilave sönürrleme sağlayacaktu Bu amaçla kullanlabilecek daha basit bir yöntem ise, Şekil 5 de göülen darbe sönümleyicidir Bu sistemde kullanlan prensip iki gövde arasndaki çarpşma ile kinetik enejinin, s enerjisine dönüşmesidir Bu tasannda kater içerisine monte edilmiş olan ağr silindir ile, kater içerisine açlmş boşluk arasnda meydana gelen çarpşma ile titreşim emiimiş olur Yatay freze tezgahnda takm tutucusunun sönümlenmesi; Şekil 7 de yatay bir freze tezgahnda titreşimi önlemek amacyla yaplan değişiklik verilmiştir Yaplan uygulamada kütle Uşekilli konsola kauçuk veya yumuşatlnuş PVC yardmyla tutturulmuştur Tezgah kesme işlemini yaparken kütleye etkiyen atalet kuvvetleri yaykütle sisteminde olduğu gibi, kauçuk veya plastikte elastik defonasyonlar meydana getirir Bu sistem yatay freze tezgahnda takm tutucusuna kolayca monte edilebilir Konsol Freze çaks Kauçuk veya yumuşak PVC Silindrik kütle Silindirin enerjiyi emmesine olanak tanyan t>oşlul< ±J Ukonsol iş parças Şekil ls Bir delik büyültme katerindeki darbelerin sönomlenmesi Bu tarzda tasarlanmş aparatn etkinliği Şekil 6 da görüldüğü gibi arttnlabilir Bu çözümde silindir küçük parçalara bölünerek, kater içerisine belirli bir toleransla alştnlmş diskler arasna, sandviç şeklinde monte edilmiş ve bir kampresyon yay ile desteklenmiştir Kampresyon yay diskler ile silindirlerin birbirine temasn sağlar Bu tasarmda ise titreşim enerjisinin bir ksm hem silindir parçalarnn kater cidarna çarpmas ile, kalan ksm ise silindir parçalan ile diskler arasndaki sürtünme ile sya dönüştürülerek sistemden atlr Sürtünme sönümleme, diskleri Kompresyon yay Sürtünme ve çarpma sönümlemeleri sağlayan silindir parçalar Şekil 6 Delik büyüitme katetindeki darbelerin sürtünme ile azaltlmas Şekil 7 Yatay freze tezgahnda takm tutucusundaki titreşimi n sönümlenmcsi [ll] V SONUÇ Takm tezgahlaryla çalşlrken ekonomik üretim için, çoğu zaman ideal şartlardan daha büyük ilerleme ve kesme derinlikleri ile çalşlmak zorunluluğu vardr Bu nedenle tezgah kütlesi, yaykütle sisteminin doğal frekansnda titreme eğilimi göstereceğinden, işlenen yüzeyde beklenen yüzey kalitesi elde edilememektedir Bir somaki pasoda kesici takmn kenan dalgal yüzeyi kesme durumunda kalacağ için, dalgal yüzey kesme kuvvetinde, sistemin doğal frekans ile ayn frekansta değişmelere neden olacaktr Bu ise titreşiinin devam etmesine neden olmaktadr Tezgah salgs olarak adlandrlan bu etki işlenen yüzeyde dalgalanmalar, yivler meydana getirnekte bunlar ise kesici takmn ve takm tezgahnn ömrünü ksaltmaktadr Söz konusu tezgah salgs tamamen ortadan kaldrlamasa da yaplacak uygun konstrüksiyonlar yardm ile büyük ölçüde azaltiab ilmektedir Sagnn azaltlmas ile tezgah işlem 05

8 Dinamik Yüklernede Sistem Davranşlarann Kontrolü hassasiyeti artnrrken işlenen prçalardaki yüzey kalitesi de artmş olacktr KAYNAKLAR Thornson, WT, "Mechanical Vibrations", 3th ed, Prentice Hal, Ine, Englewood Cliffs, NJ, Shigley, JE, Mische, CR, "Mechanical Engineering Design" Fifth edition, pplol08, Hartog, JP, "Mechanical Vibrations",4th ed, McGraw Hill Book Company, Ine, New York, Tinoshenko, S, Young, DH,"Vibration Problems in Engineering", 2nd ed, D Van Nostrand Company, Ine, Princeton, NJ, Crede, CE,"Vibration and Shock Isolation'' John Wiley & Sons, Ine, New Yo 95 6 Harringx, JA, "On Highly Compressible Helie< Springs", I and II, Philips ResRep Vol: December Mische, CR, "An Exact Nurnerical Method fe Deternining the Bending Deflection and Shape c SteppedShafts", Proceedings of the Winter Ann Meetingof ASME, Sanfrancisco, pp 023, Mische, CR, "Computational Considerntions Design", Standart Handbook of Machine Desig McGraw Hi, New York, pp5053, Mendi, F, "Takm Tezgahlan Tasanm", yaynevi, s /23/26, Akk:urt, M, "Nümerik Kontrollu Tezg;hlar, istemler"', Asilteknik Yayn no:l, s3 232 ISTANBUL, 986 I Ogata K, "Modem Control Engineering Englewood Cliffs,

9

10

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt.

MAK-204. Üretim Yöntemleri. Frezeleme Đşlemleri. (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. MAK-204 Üretim Yöntemleri Freze Tezgahı Frezeleme Đşlemleri (11.Hafta) Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Freze tezgahının Tanımı: Frezeleme işleminde

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma. DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing

Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma. DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing Chapter 22: Tornalama ve Delik Açma DeGarmo s Materials and Processes in Manufacturing 22.1 Giriş Tornalama, dışı silindirik ve konik yüzeylere sahip parça işleme sürecidir. Delik açma, işleme sonucunda

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ CNC TORNA UYGULAMASI Deneyin Amacı: Deney Sorumlusu: Arş. Gör.

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Dönme Hareketinin Dinamiği -Fizik I 2013-2014 Dönme Hareketinin Dinamiği Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 İçerik Vektörel Çarpım ve Tork Katı Cismin Yuvarlanma Hareketi Bir Parçacığın Açısal Momentumu Dönen Katı Cismin

Detaylı

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir:

Alt şasi tasarım. Genel bilgiler. Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Alt şasi aşağıdaki amaçlar için kullanılabilir: Yükü şasi çerçevesi üzerine düzgün bir şekilde dağıtmak için Tekerlekler ve çerçeve üzerinde dik duran diğer parçalar için boşluk sağlamak amacıyla Üstyapıyı

Detaylı

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler

Burulma (Torsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS 009 he MGraw-Hill Companies, In. All rights reserved. - Burulma (orsion): Dairesel Kesitli Millerde Gerilme ve Şekil Değiştirmeler ifthmechanics OF MAERIALS ( τ ) df da Uygulanan

Detaylı

NEDEN İÇİNDEKİLER TİLTİNG TİP ÇEKVALFLER 05-06 NEDEN NOZUL ÇEKVALFLER? 07-09 NEDEN AÇILI SİTLİ ÇEKVALFLER? 10-11 NEDEN EKSENEL YAYLI ÇEKVALFLER?

NEDEN İÇİNDEKİLER TİLTİNG TİP ÇEKVALFLER 05-06 NEDEN NOZUL ÇEKVALFLER? 07-09 NEDEN AÇILI SİTLİ ÇEKVALFLER? 10-11 NEDEN EKSENEL YAYLI ÇEKVALFLER? www.ozkan.com.tr İÇİNDEKİLER 0 TİLTİNG TİP? 00 NOZUL? TİLTİNG TİP Kısa gövde, küçük hacim ve düşük ağırlık Çekvalfin her iki yanından uzanan miller, karşı ağırlık ve kolun çekvalfin sağ veya sol tarafına

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz

SIZDIRMAZLIK Sİ S STEMLER İ İ Vedat Temiz SIZDIRMAZLIK SİSTEMLERİ Vedat Temiz Sızdırmazlık Kavramı Sızdırmazlık problemi en genel halde ortak bir sınırı bulunan, iki farklı ortam arasındaki akışkan ş akışının ş kontrol edilebilmesi olarak tarif

Detaylı

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme

Mak-204. Üretim Yöntemleri II. Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Mak-204 Üretim Yöntemleri II Talaşlı Đmalatın Genel Tanımı En Basit Talaş Kaldırma: Eğeleme Ölçme ve Kumpas Okuma Markalama Tolerans Kesme Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Bu hafta Şasi Sistemleri Tekerlekler ve Lastikler Süspansiyonlar Direksiyon Sistemleri

Detaylı

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI

CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI CNC FREZE TEZGAHLARININ PROGRAMLANMASI Frezelemenin Tanımı Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan takımın dönme hareketine karşılık, iş parçasının öteleme hareketi yapmasıyla gerçekleştirilen talaş

Detaylı

CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI

CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI CNC FREZE BAHAR DÖNEMİ DERS NOTLARI Frezeleme; mevcut olan en esnek işleme yöntemidir ve neredeyse her şekli işleyebilir. Bu esnekliğin dezavantajı, optimize etmeyi daha zor hale getirecek şekilde uygulama

Detaylı

02.01.2012. Freze tezgahında kullanılan kesicilere Çakı denir. Çakılar, profillerine, yaptıkları işe göre gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılır.

02.01.2012. Freze tezgahında kullanılan kesicilere Çakı denir. Çakılar, profillerine, yaptıkları işe göre gibi çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Freze ile ilgili tanımlar Kendi ekseni etrafında dönen bir kesici ile sabit bir iş parçası üzerinden yapılan talaş kaldırma işlemine Frezeleme, yapılan tezgaha Freze ve yapan kişiye de Frezeci denilir.

Detaylı

Titreşim Deney Düzeneği

Titreşim Deney Düzeneği Titreşim Deney Düzeneği DENEY DÜZENEĞI PROJE SÜREÇLERI Kavramsal Tasarım Standart/Ürün Taraması Sistem Planlaması Geliştirme Süreci Test platformunun elektromekanik tasarımı Ölçüm/veri toplama sistemi

Detaylı

YÜZEYLERİN BİRBİRİNE GÖRE DURUMU

YÜZEYLERİN BİRBİRİNE GÖRE DURUMU YÜZEY İŞLEME İŞARETLERİ İ (SURFACE QUALITY SPECIFICATIONS) YÜZEYLERİN BİRBİRİNE GÖRE DURUMU Maliyetin artmaması için yüzeyler, gerektiği kadar düzgün ve pürüzsüz olmalıdır. Parça yüzeyleri, imalat yöntemine

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

Kontrol Sistemlerinin Analizi

Kontrol Sistemlerinin Analizi Sistemlerin analizi Kontrol Sistemlerinin Analizi Otomatik kontrol mühendisinin görevi sisteme uygun kontrolör tasarlamaktır. Bunun için öncelikle sistemin analiz edilmesi gerekir. Bunun için test sinyalleri

Detaylı

TALAŞLI İMALAT SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI. Talaşlı İmalat Yöntemleri

TALAŞLI İMALAT SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI. Talaşlı İmalat Yöntemleri TALAŞLI İMALAT MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Talaşlı İmalat Yöntemleri 2 Talaşlı İmalat; iş parçası üzerinden, sertliği daha yüksek bir kesici takım yardımıyla,

Detaylı

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş

MAK-204. Üretim Yöntemleri. (8.Hafta) Kubilay Aslantaş MAK-204 Üretim Yöntemleri Vidalar-Vida Açma Đşlemi (8.Hafta) Kubilay Aslantaş Kullanım yerlerine göre vida Türleri Bağlama vidaları Hareket vidaları Kuvvet ileten vidaları Metrik vidalar Trapez vidalar

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015

Musa DEMİRCİ. KTO Karatay Üniversitesi. Konya - 2015 Musa DEMİRCİ KTO Karatay Üniversitesi Konya - 2015 1/46 ANA HATLAR Temel Kavramlar Titreşim Çalışmalarının Önemi Otomatik Taşıma Sistemi Model İyileştirme Süreci Modal Analiz Deneysel Modal Analiz Sayısal

Detaylı

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ

T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ Aktif Titreşim Kontrolü için Bir Yapının Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Modelinin Elde Edilmesi ve PID, PPF Kontrolcü Tasarımları Arş.Gör. Erdi GÜLBAHÇE

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir.

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir. RULMANLI YATAKLAR Yataklar iki eleman arasındaki bir veya birkaç yönde izafi harekete minimum sürtünme ile izin veren fakat kuvvet doğrultusundaki harekete engel olan destekleme elemanlarıdır. Dönme şeklindeki

Detaylı

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik

Fizik 101-Fizik I 2013-2014. Statik Denge ve Esneklik 1 -Fizik I 2013-2014 Statik Denge ve Esneklik Nurdan Demirci Sankır Ofis: 364, Tel: 2924332 2 İçerik Denge Şartları Ağırlık Merkezi Statik Dengedeki Katı Cisimlere ler Katıların Esneklik Özellikleri 1

Detaylı

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim

Sıkıştırma enerjisi arttıkça optimum su muhtevası azalmakta, kuru birim hacim ağırlık artmaktadır. Optimum su muhtevasına karşılık gelen birim hacim KOMPAKSİYON KOMPAKSİYON Zeminlerin stabilizasyonu için kullanılan en ucuz yöntemdir. Sıkıştırma, zeminin kayma mukavemetini, şişme özelliğini arttırır. Ancak yeniden sıkışabilirliğini, permeabilitesini

Detaylı

Elektrikli Vibratör Sürücüleri

Elektrikli Vibratör Sürücüleri Elektrikli Vibratör Sürücüleri Tünkers elektrikli vibratör kazık çakıcıları self senkronizasyon prensibi ve doğru hizalanmış titreşimleri yaratmak ilkesine göre çalışır. Balanssız yük milli vibratör, zıt

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

Mak- 204. Üretim Yöntemleri - II. Vargel ve Planya Tezgahı. Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt.

Mak- 204. Üretim Yöntemleri - II. Vargel ve Planya Tezgahı. Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Mak- 204 Üretim Yöntemleri - II Talaşlı Đmalatta Takım Tezgahları Vargel ve Planya Tezgahı Kubilay ASLANTAŞ Afyon Kocatepe Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğt. Bölümü Takım Tezgahlarında Yapısal

Detaylı

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde

Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde DİŞLİ ÇARKLAR Dişli çark mekanizmaları en geniş kullanım alanı olan, gerek iletilebilen güç gerekse ulaşılabilen çevre hızları bakımından da mekanizmalar içinde özel bir yeri bulunan mekanizmalardır. Mekanizmayı

Detaylı

YAPILARIN DEPREME KARŞI KORUNMASINDA ETKİN BİR ÇÖZÜM

YAPILARIN DEPREME KARŞI KORUNMASINDA ETKİN BİR ÇÖZÜM T.C. ISTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İ.K.Ü. YAPILARIN DEPREME KARŞI KORUNMASINDA ETKİN BİR ÇÖZÜM Dr.Erdal Coşkun İstanbul Kültür Üniversitesi 1 Yapıların Güçlendirme Yöntemleri

Detaylı

MÜHENDİSLİK ÖLÇÜMLERİNİN TEMEL ESASLARI

MÜHENDİSLİK ÖLÇÜMLERİNİN TEMEL ESASLARI MÜHENDİSLİK ÖLÇÜMLERİNİN TEMEL ESASLARI ÖLÇME SİSTEMLERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖLÇME SİSTEMLERİ Bütün ölçme sistemleri üç temel elemanı içerir. Transducer :Ölçülecek fiziksel değişkeni ortaya çıkaran hassas

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı

YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı Rulmanlı Yataklar YUVARLANMALI YATAKLAR III: Yuvarlanmalı Yatakların Montajı ve Bakımı Prof. Dr. İrfan KAYMAZ Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Giriş Rulmanlı Yataklar Bu bölüm sonunda öğreneceğiniz

Detaylı

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket.

Üst başlık hareket. kolu. Üst başlık. Askı yatak. Devir sayısı seçimi. Fener mili yuvası İş tablası. Boyuna hareket volanı Düşey hareket. Frezeleme İşlemleri Üst başlık Askı yatak Fener mili yuvası İş tablası Üst başlık hareket kolu Devir sayısı seçimi Boyuna hareket volanı Düşey hareket kolu Konsol desteği Eksenler ve CNC Freze İşlemler

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

DİŞLİ ÇARKLAR SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI DİŞLİ ÇARKLAR MAKİNE MÜH. BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Dişli Çarklar 2 Dişli çarklar, eksenleri birbirine paralel, birbirini kesen ya da birbirine çapraz olan miller arasında

Detaylı

Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar.

Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar. REDÜKTÖR TİPLERİ VE ÖZELLİKLERİ Redüktörler genel olarak sahip oldukları dişli tiplerine göre sınıflandırılırlar. Helisel dişli redüktörler Sonsuz dişli redüktörler Konik dişli redüktörler Planet dişli

Detaylı

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Massachusetts Teknoloji Enstitüsü-Fizik Bölümü Fizik 8.01 Ödev # 8 Güz, 1999 ÇÖZÜMLER Dru Renner dru@mit.edu 14 Kasım 1999 Saat: 18.20 Problem 8.1 Bir sonraki hareket bir odağının merkezinde gezegenin

Detaylı

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut

AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ. Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut AKM 205 BÖLÜM 3 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı Ar.Gör. Yük. Müh. Murat Özbulut 1. 70 kg gelen bir bayanın 400 cm 2 toplam ayak tabanına sahip olduğunu göz önüne alınız. Bu bayan

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Hazırlayan Prof. Dr. Mustafa Cavcar Aerodinamik Kuvvet Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın havayagörehızının () karesi, havanın yoğunluğu

Detaylı

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM

MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM MAK4061 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (Shell Mesh, Bearing Load,, Elastic Support, Tasarım Senaryosunda Link Value Kullanımı, Remote Load, Restraint/Reference Geometry) Shell Mesh ve Analiz: Kalınlığı az

Detaylı

YAPAN: ESKISEHIR G TIPI LOJMAN TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım

YAPAN: ESKISEHIR G TIPI LOJMAN TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım YAPAN: PROJE: TARİH: 15.02.2010 REVİZYON: Hakan Şahin - ideyapi Bilgisayar Destekli Tasarım YAPI GENEL YERLEŞİM ŞEKİLLERİ 1 4. KAT 1 3. KAT 2 2. KAT 3 1. KAT 4 ZEMİN KAT 5 1. BODRUM 6 1. BODRUM - Temeller

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

YENİ. Tooldyne Uzmanından takım balans sistemi. RM1059 tr

YENİ. Tooldyne Uzmanından takım balans sistemi. RM1059 tr YENİ Tooldyne Uzmanından takım balans sistemi RM1059 tr Tooldyne Daha az balanssızlık sayesinde daha iyi işleme kalitesi Yüksek hızda işleme günümüzde metal ve plastiklerin ekonomik şekilde işlenmesi için

Detaylı

KALIN CİDARLI SİLİNDİR

KALIN CİDARLI SİLİNDİR - 1 - YILDIZ TEKNİK ÜNİVESİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MAKİNA MÜENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKANİK ANABİLİM DALI 006-007 ÖĞETİM YILI BAA YAIYILI LABOATUVA FÖYÜ KALIN CİDALI SİLİNDİ Deneyi Yapan Öğrencinin: Adı ve Soyadı

Detaylı

Periyodik Bakım ve Yağlama Tablosu

Periyodik Bakım ve Yağlama Tablosu 1inci 500-750 kmler / 30 45 gün, 2nci 5000km sonra Rölanti Hızı / CO% Vana Manivela Boşluğu Motor Yağı (Bajaj DTS-i 10000 Yağ)* Yağ Filtresi (Bajaj DTS-i 10000 Yağ)* Motor Yağı Filtresi (Bajaj DTS-i 10000

Detaylı

Đmalat Araştırma Laboratuarı Sabancı Universitesi. Talaşlı Đmalat ve Takım Tezgahı Araştırmaları

Đmalat Araştırma Laboratuarı Sabancı Universitesi. Talaşlı Đmalat ve Takım Tezgahı Araştırmaları Talaşlı Đmalat ve Takım Tezgahı Araştırmaları Đmalat Araştırma Laboratuarı Sabancı Universitesi Đmalat Araştırma Lab. DMG 5-axis (18 000 rpm) işleme merkezi Mori Seiki NL 1500 torna Mazak Nexus 501C işleme

Detaylı

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar

Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar Makine Elemanları II Prof. Dr. Akgün ALSARAN Hesaplamalar ve seçim Rulmanlar İçerik Giriş Dinamik yük sayısı Eşdeğer yük Ömür Rulman katalogları Konstrüksiyon ilkeleri Örnekler 2 Giriş www.tanrulman.com.tr

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN Tel: +90 312 267 30 20 http://yunus.hacettepe.edu.tr/~rkokcan/ E-mail_1: rkokcan@hacettepe.edu.tr

Detaylı

CoroMill 390 07 ölçüsünde kesici uçlara sahip parmak frezeler Çelik kalitesi GC1130

CoroMill 390 07 ölçüsünde kesici uçlara sahip parmak frezeler Çelik kalitesi GC1130 CoroMill 390 07 ölçüsünde kesici uçlara sahip parmak frezeler Çelik kalitesi GC1130 Küçük çaplarda 07 ölçüsünde kesici uçlara sahip yeni parmak frezelerle CoroMill 390'ın kanıtlanmış performansı şimdi

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI

EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI EGE ÜNİVERSİTESİ EGE MYO MEKATRONİK PROGRAMI SENSÖRLER VE DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SEVİYENİN ÖLÇÜLMESİ Seviye Algılayıcılar Şamandıra Seviye Anahtarları Şamandıralar sıvı seviyesi ile yukarı ve aşağı doğru hareket

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ

OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ. DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ OTOMATİK KONTROL SİSTEMLERİ DİNAMİK SİSTEMLERİN MODELLENMESİ ve ANALİZİ 1) İdeal Sönümleme Elemanı : a) Öteleme Sönümleyici : Mekanik Elemanların Matematiksel Modeli Basit mekanik elemanlar, öteleme hareketinde;

Detaylı

DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ

DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ GENİŞ BİR YELPAZEDEKİ ENDÜSTRİLER İÇİN DUREL AMORTİSÖR YAYLARI DUREL polimer yaylarına sahip amortisörler (tamponlar) vagonların maruz kalacağı

Detaylı

TELEFERİK SİSTEMLİ OYUN GRUBU TEKNİK ŞARTNAMESİ Teleferik sistemli oyun grubu esas olarak, iki adet ana taşıyıcı gövde, zemine sabitlemek için ankraj

TELEFERİK SİSTEMLİ OYUN GRUBU TEKNİK ŞARTNAMESİ Teleferik sistemli oyun grubu esas olarak, iki adet ana taşıyıcı gövde, zemine sabitlemek için ankraj TELEFERİK SİSTEMLİ OYUN GRUBU TEKNİK ŞARTNAMESİ Teleferik sistemli oyun grubu esas olarak, iki adet ana taşıyıcı gövde, zemine sabitlemek için ankraj sistemi, arabalı palanga sistemi ve tahditleri, çelik

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR II DOĞRUSAL ISI İLETİMİ DENEYİ 1.Deneyin Adı: Doğrusal ısı iletimi deneyi..

Detaylı

TORNACILIK. Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ

TORNACILIK. Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ TORNACILIK Ali Kaya GÜR Fırat Ün.Teknik Eğitim Fak.MetalFırat Ün.Teknik Eğitim Fak.Metal Eğ.Böl. ELAZIĞ TORNANIN TANIMI VE ENDÜSTRİDEKİ ÖNEMİ Bir eksen etrafında dönen iş parçalarını, kesici bir kalemle

Detaylı

AERODİNAMİK KUVVETLER

AERODİNAMİK KUVVETLER AERODİNAMİK KUVVETLER Prof.Dr. Mustafa Cavcar Anadolu Üniversitesi, Sivil Havacılık Yüksekokulu, 26470 Eskişehir Bir uçak üzerinde meydana gelen aerodinamik kuvvetlerin bileşkesi ( ); uçağın etrafından

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 1. ÜÇGEN VİDA AÇMA

ÖĞRENME FAALİYETİ-1 1. ÜÇGEN VİDA AÇMA AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 Torna tezgâhında üçgen vida açabileceksiniz ARAŞTIRMA Torna tezgâhlarının olduğu işletmeleri ziyaret ederek, çalışanlardan üçgen vidalar hakkında bilgi alınız

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ

RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ RULMANLI VE KAYMALI YATAKLARDA SÜRTÜNME VE DİNAMİK DAVRANIŞ DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Erdem KOÇ Arş.Gör. Mahmut

Detaylı

YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI

YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI Makine Elemanları 2 YUVARLANMALI YATAKLAR-III YUVARLANMALI YATAKLARIN MONTAJI VE BAKIMI Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Rulmanların Montajı Tolerans Değerlerinin Belirlenmesi

Detaylı

Problem: Yerleşimi Şekil-1 de şematik olarak gösterilen bir presle imalat fabrikası ile ilgili olarak elimizde aşağıdaki bilgiler mevcuttur:

Problem: Yerleşimi Şekil-1 de şematik olarak gösterilen bir presle imalat fabrikası ile ilgili olarak elimizde aşağıdaki bilgiler mevcuttur: Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Makine Mühendisliği Anabilim Dalı Endüstriyel Gürültü Kontrolü Dersi Yrd. Doç. Dr. Kadir Çavdar le İmalat Fabrikasında Gürültü Kontrolü Projesi Hazırlayan: Makine

Detaylı

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar

1. Kayma dirençli ( Kaymalı) Yataklar 2. Yuvarlanma dirençli ( Yuvarlanmalı=Rulmanlı ) Yataklar YATAKLAR Miller, dönel ve doğrusal hareketlerini bir yerden başka bir yere nakletmek amacıyla üzerlerine dişli çark, zincir, kayış-kasnak ve kavramalara bağlanır. İşte yataklar; millerin bu görevlerini

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ. www.ogendidactic.com

OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ. www.ogendidactic.com 2012 OAG 122 5 MT AÇIK KANAL VE MODÜLLERİ www.ogendidactic.com OAG-122 AÇIK KANAL EĞİTİM SETİ VE UYGULAMA MODÜLLERİ GİRİŞ Bu akış kanalı ve aparatları, öğrencilere barajlar, yapay suyolları, nehirlerin

Detaylı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı Reynolds Sayısı ve Akış Türleri Deneyi 1. Genel Bilgi Bazı akışlar oldukça çalkantılıyken bazıları düzgün ve düzenlidir. Düzgün akım çizgileriyle belirtilen

Detaylı

malat Teknolojileri Dr.-Ing. Rahmi Ünal

malat Teknolojileri Dr.-Ing. Rahmi Ünal malat Teknolojileri Dr.-Ing. Rahmi Ünal GR 1 Dersin Amac malat teknolojisinin amac, teknik resimlerde veya baka tür bilgi ortamlarnda oluturulan parçalarn tasarmna uygun olarak ekonomik bir ekilde imal

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

NETFORM Mühendislik Makina Metal. Firma Sunumu

NETFORM Mühendislik Makina Metal. Firma Sunumu Firma Sunumu 1 NETFORM Faliyet alanı: Metal şekillendirme ve optik ölçüm sistemleri Kuruluş yılı: 2010 Yer: İzmir 2 ÜRÜNLER YAZILIMLAR HİZMETLER EĞİTİMLER 3 Ürünler Soğuk Dövülmüş Alüminyum Parçalar Soğuk

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ (TEK EKSENLİ EĞİLME DENEYİ) ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR. AHMET TEMÜGAN DERS ASİSTANI ARŞ.GÖR. FATİH KAYA

Detaylı

TİMAK-Tasarım İmalat Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR POLİMER-AL KOMPOZİT SÖNÜMLEYİCİ TASARIMI Fatih Cansabuncu 1, İhsan Küçükrendeci 2, Feridun Karakoç 2 1 Otocan Yedek Parça Sanayi-BURSA

Detaylı

DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER

DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER YTÜ MAKİNA FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMAKTA OLAN İŞLER Bölümümüz Anabilim Dalı Başkanlıklarınca döner sermaye kapsamında yapılan ölçüm ve testlerin 22.09.2008 tarihinden

Detaylı

www.teknikrulman.com.tr

www.teknikrulman.com.tr L Kaplin L Kaplin Komple L Kaplin T LK 035 17,00 TL T LK 050 10,70 TL T LK 070 13,60 TL T LK 075 17,40 TL T LK 090 21,90 TL T LK 095 23,90 TL T LK 099 25,70 TL T LK 100 33,90 TL T LK 110 60,00 TL T LK

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ 1. BÖLÜM CAD-COMPUTER AIDED DESIGN NE TASARLIYORUZ? - KATI MODELLER (SOLIDS) - -SACLAR(SHEET METAL) - -YÜZEYLER (SURFACES)

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Kuvvet ve Tork Ölçümü

Kuvvet ve Tork Ölçümü MAK 40 Konu 7 : Mekanik Ölçümler (Burada verilenler sadece slaytlardır. Dersleri dinleyerek gerekli yerlerde notlar almanız ve kitap destekli çalışmanız sizin açınızdan çok daha uygun olacaktır. Buradaki

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ

MAK 4004 BİTİRME ÖDEVİ DERSİ PROJE ÖNERİSİ - ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ Form BTP-01 (1/) BAHAR 007-008 4/01/008 Taşıt Hareket Denklemlerinin Bilgisayar Yardımıyla Çözümü 1. Taşıta etkiyen kuvvetlerin belirlenmesi. Düz harekette taşıt hareket denklemlerinin

Detaylı

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI Salih DAĞLI Önder GÜNGÖR Prof. Dr. Kerim ÇETİNKAYA Karabük Üniversitesi Tasarım ve Konstrüksiyon Öğretmenliği ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

Kaliteli Sağlam Güvenilir

Kaliteli Sağlam Güvenilir Kaliteli Sağlam Güvenilir CD 150 Marangozlara özel. -Uygun fiyat -Şık ve zarif tasarım -Opsiyonel ve kolay kullanım -Yaygın yedek parça -Kolay temizlik, -Hızlı ve güvenli teknik destek vizyonumuz Büyüyen

Detaylı

CNC TORNA TEZGAHLARI. Gümüşhane Üniversitesi, Makina Mühendisliği

CNC TORNA TEZGAHLARI. Gümüşhane Üniversitesi, Makina Mühendisliği CNC TORNA TEZGAHLARI 1 TORNALAMA En genel ifadeyle tornalama; iş parçasının döndüğü ve kesicinin ilerleyerek parçadan talaş kaldırdığı kesme işlemidir. Tornalama işlemi iç ve dış tornalama olmak üzere

Detaylı

Simülasyon Modellemesi

Simülasyon Modellemesi Simülasyon Modellemesi Doç. Dr. Mustafa Yüzükrmz myuzukirmizi@meliksah.edu.tr Ders -2: Metod ve Veri Analizi Contents 1 Metod Analizi 1 1.1 Giri³.................................. 1 1.2 Metod Müh.'de Sistematik

Detaylı

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI

ÖZHENDEKCİ BASINÇ ÇUBUKLARI BASINÇ ÇUBUKLARI Kesit zoru olarak yalnızca eksenel doğrultuda basınca maruz kalan elemanlara basınç çubukları denir. Bu tip çubuklara örnek olarak pandül kolonları, kafes sistemlerin basınca çalışan dikme

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 4- Özel Konular Konular Kalibrasyonda Kullanılan Binalar Bina Risk Tespiti Raporu Hızlı Değerlendirme Metodu Sıra Dışı Binalarda Tespit 2 Amaç RYTE yönteminin

Detaylı

AKILLI BİR PLAKANIN SERBEST VE ZORLANMIŞ TİTREŞİMLERİNİN KONTROLÜ

AKILLI BİR PLAKANIN SERBEST VE ZORLANMIŞ TİTREŞİMLERİNİN KONTROLÜ AKILLI BİR PLAKANIN SERBEST VE ZORLANMIŞ TİTREŞİMLERİNİN KONTROLÜ Fatma Demet Ülker 1 Ömer Faruk Kırcalı 1 Yavuz Yaman 1 dulker@ae.metu.edu.tr fkircali@stm.com.tr yyaman@metu.edu.tr Volkan Nalbantoğlu

Detaylı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı

Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörlerinin endüstride kullanımı Basınç sensörleri için, farklı pazarlarda değişik önemler taşıyan pek çok uygulama vardır. Şekilde kimya endüstrisiyle ilgili bir kullanım görülmektedir. Mutlak

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

Klasik torna tezgahının temel elemanları

Klasik torna tezgahının temel elemanları Klasik torna tezgahının temel elemanları Devir ayar kolları Dişli Kutusu Ayna Soğutma sıvısı Siper Ana Mil Karşılık puntası Çalıştırma kolu ilerleme mili (talaş mili) Araba Acil Stop Kayıt Öğr. Gör.Ahmet

Detaylı

YAPILARIN TİTREŞİM GENLİĞİNE GÖRE DİNAMİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞİMLERİNİN İNCELENMESİ *

YAPILARIN TİTREŞİM GENLİĞİNE GÖRE DİNAMİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞİMLERİNİN İNCELENMESİ * YAPILARIN TİTREŞİM GENLİĞİNE GÖRE DİNAMİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞİMLERİNİN İNCELENMESİ * Investigation of the changes of dynamic caractiristics of the structures under amplitude of vibration Bahman MOSTAFAZADEH

Detaylı

YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER

YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 313 YÜKSEK YAPILARIN; İZMİR YÜKSEK YAPI YÖNETMELİĞİ VE YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI

9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI 9. TOPRAKTA GERİLME DAĞILIMI VE YANAL TOPRAK BASINCI Birçok mühendislik probleminin çözümünde, uygulanan yükler altında toprak kütlesinde meydana gelebilecek gerilme/deformasyon özelliklerinin belirlenmesi

Detaylı