Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "www.bakka.gov.tr bilgi@bakka.gov.tr"

Transkript

1

2 Bu raporun yayın hakları, elektronik ortamlar dahil tüm görsel malzemenin kullanım hakkı Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı na aittir. Güney Mahallesi Zonguldak Yolu Caddesi No: , Kozlu / ZONGULDAK - TÜRKİYE Tel : (372) Fax : (372) Bu raporun yayın hakları, elektronik ortamlar dahil tüm görsel malzemenin kullanım hakkı Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı na aittir.

3 Bu rapor Zonguldak Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Çalıması kapsamında TEPAV tarafından hazırlanmıtır.

4 İÇİNDEKİLER

5 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Yönetici Özeti Giri Bölüm 1. Zonguldak a Genel Bakı Zonguldak ın göreceli konumu İlin Ekonomik Performansı ve Rekabet Gücü Unsurları Zonguldak İlinin Üretim Yapısı Analizi Bölüm 2. Zonguldak Yatırım Ortamı Anketi Deerlendirmesi Firmalara İlikin Genel Bilgiler Firmaya Yönelik Yatırım Ortamı Kısıtlamaları Satılar ve Tedarikçiler Kümelenme Yenilik ve Örenme Altyapı ve Hizmetler Finansmana Eriim Kamu ile İlikiler Suç ve Güvenlik İgücü ve Beceriler Gelecee Yönelik İhtiyaçlar, Beklentiler ve Hedefler Filyos Projesi Bölüm 3: Tespitlerden Önerilere EK: Üretim Yapısı Analizi Metodolojisi Kaynakça

6 ŞEKİL LİSTESİ

7 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Şekil 1: Türkiye nin bölgelerinde arasında İstanbul un kii baı gayrisafi katma deerine (GSKD) yakınsama eilimi (%) ve 2011 yılında kii baı GSKD (bin TL) Şekil 2: Türkiye de 1965 ten bu yana her kiiden kaçı TR-81 Bölgesi ve Zonguldak ta yaıyor? Şekil 3: Zonguldak ilinden net göçün eitim seviyelerine daılımı ve göç edilen iller ( ) Şekil 4: TR-81 Bölgesinde sektörlerin gayrisafi katma deer içindeki payları (%), Şekil 5: Türkiye de sektörlerin gayrisafi katma deer içindeki payları (%), Şekil 6: TR-81 Bölgesinde sektörlerin büyümeye katkısı (%), Şekil 7: Türkiye de sektörlerin büyümeye katkısı (%), Şekil 8: Zonguldak ili 2013 yılı iç pazar ticareti, mal-hizmet alımı (Milyon TL) Şekil 9: Zonguldak ili 2013 yılı iç pazar ticareti, mal-hizmet satıı (Milyon TL) Şekil 10: Zonguldak ve dier seçili illerin 100, 200 ve 300 km yarıçaplı eriim alanlarındaki ekonomik büyüklük (milyar TL) Şekil 11: 81 ilin üretiminin ortalama sıradanlıı ve çeitlilii, Şekil 12: 81 ilin üretiminin ortalama sıradanlıı ve sıçrama kabiliyeti, Şekil 13: Firmaların konumu Şekil 14: Firmaların sektörel daılımları, NACE Rev.2 (%) Şekil 15: Firmaların ciro büyüklükleri (%) Şekil 16: GAP İdaresi bölgesindeki firmaların ciro büyüklükleri (%) Şekil 17: Firmaların kapasite kullanım oranları (%) Şekil 18: Firmaların önümüzdeki 2 yıla ilikin kapasite / yatırım hedefleri (%) Şekil 19: 2013 yılında firmaların kapasite artırma davranıı (%) Şekil 20: Firmaların kapasitelerini artırmama nedenleri (%) Şekil 21: Firmaların maliyet kalemlerinin daılımı Şekil 22: Firmaların büyümesinin önündeki engeller (%) Şekil 23: GAP İdaresi bölgesi firmalarının büyümesinin önündeki engeller (%) Şekil 24: Bir engel olarak igücünün eitim durumu (%) Şekil 25: Bir engel olarak igücünün eitim durumunun illere göre kıyaslanması (%)... 43

8 Şekil 26: Bir engel olarak vergi sistemi (%) Şekil 27: Bir engel olarak igücü piyasası düzenlemeleri (%) Şekil 28: Satıların daılımı (%) Şekil 29: Firmaların ihracat yapamama nedenleri (%) Şekil 30: Dı ticaret pazarlarına ilikin bilgi edinme kanalları (%) Şekil 31: Firmaların iç pazara yaptıkları satıların daılımı (%) Şekil 32: Makine ve ekipman tedariki (%) Şekil 33: Yedek parça tedariki (%) Şekil 34: Bakım hizmeti tedariki (%) Şekil 35: Hammadde/yarı mamul tedariki (%) Şekil 36: Müterilerin yeri (%) Şekil 37: Firmaların ürün sattıı/hizmet verdii müteriler (%) Şekil 38: Rakiplerin yeri (%) Şekil 39: Kayıt dıı ile rekabet eden firmalar (%) Şekil 40: Kayıt dıı ile rekabet - İl karılatırması (%) Şekil 41: Yenilik faaliyetleri (%) Şekil 42: Yenilik faaliyetlerinin GAP İdaresi bölgesi illeri ile karılatırması (%) Şekil 43: Yenilik faaliyetlerinin kaynaı ve finansmanı (%) Şekil 44: Yenilik faaliyetlerinin etkisi (%) Şekil 45: Yenilikçilik açısından firmaların sahip olduu özellikler (%) Şekil 46: Firmaların faaliyet alanlarının dıında baka bir yere geçememe nedenleri (%) Şekil 47: Firmaların KSS, OSB, TGB veya STB de bulunmama sebepleri (%) Şekil 48: Elektrik akımında dalgalanma yaanma oranı Şekil 49: Hizmet kesintisinden kaynaklanan kayıplar (satıın yüzdesi, %) Şekil 50: Firmaların nakliye türü ve lojistik kanalları (%) Şekil 51: Nakliye türünü seçi nedenleri (%) Şekil 52: Müteri/tedarikçilerle ilikiler (%) Şekil 53: En son kredisi için maddi tazminat istenen firmaların ülkelere göre oranı (%) Şekil 54: Firmaların kredi kullanım oranı (%) Şekil 55: Finansmana eriimi büyümenin önündeki bir engel olarak algılayan firmaların oranı (%) Şekil 56: Finansmanın maliyetini büyümenin önündeki engel olarak algılayan firmaların oranı (%) Şekil 57: Firmaların yararlanmı oldukları tevikler (%) Şekil 58: Kamu ya da özel sektöre yapılan satıların geri ödenme biçimi (%)... 66

9 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Şekil 59: Çalıanların eitim durumuna göre daılımı (%) Şekil 60: Çalıanlarına düzenli eitim salayan firmaların oranı (%) Şekil 61: İmalat sanayi firmalarında çalıanların okul türlerine göre ie hazırlılık durumları (%) Şekil 62: Hizmetler sektöründe çalıanların okul türlerine göre ie hazırlılık durumları (%) Şekil 63: İmalat sanayi çalıanlarının mezun oldukları eitim kurumlarına göre aldıkları balangıç ücretleri (%) Şekil 64: Hizmetler sektörü çalıanlarının mezun oldukları eitim kurumlarına göre aldıkları balangıç ücretleri (%) Şekil 65: Çalıanların mezun oldukları eitim kurumlarına göre beceri uyumsuzluu yaama oranları (%) Şekil 66: Rekabet düzeyine katkı salayabilecek unsurlar (imalat sanayi, %) Şekil 67: Rekabet gücüne katkı salayabilecek unsurlar (hizmetler sektörü, %) Şekil 68: Rekabet gücüne katkı salayabilecek unsurlar (İzmir, %) Şekil 69: Firmaların imkanları olsa bulundukları bölgede yapmak istedikleri deiiklikler (%) Şekil 70: Firmaları Filyos a yatırım yapmaya tevik eden unsurlar (%) Şekil 71: Firmaların Filyos ta yatırım yapmayı düünmeme nedenleri (%) Şekil 72: Rekabet düzeyine katkı salayabilecek unsurlar, tüm örneklem (%) Şekil 73: Ya gruplarına göre yaam memnuniyeti, Şekil 74: Ülkelerin üretimlerinin ortalama sıradanlıı ve çeitlilii, Şekil 75: Ülkelerin üretimlerinin ortalama sıradanlıı ve kii baına milli gelirleri, Şekil 76: Ürün uzayı

10 TABLO LİSTESİ

11 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Tablo 1: Zonguldak ve TR-81 Bölgesi, Temel Göstergeler (Türkiye deki pay olarak, %) Tablo 2: Firmaların büyümesinin önündeki engeller, sektör detayı (%) Tablo 3: Hizmet kesintilerinin sayısı, süresi ve kaybedilen deer

12

13 Yönetici Özeti

14 YÖNETİCİ ÖZETİ

15 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi 1. Bu rapor Türkiye Ekonomi Politikaları Aratırma Vakfı nın (TEPAV) Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) Zonguldak Yatırım Destek Ofisi ibirliinde gerçekletirilen Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi çalımasının sonuçlarını içermektedir. Dünya Bankası (DB) tarafından 125 in üzerinde ülkede uygulanan, TEPAV ın ise 2005 yılında DB ortaklıında ulusal, sonrasında ise yerel uygulamalarla yaygınlaan Yatırım Ortamı Deerlendirme (YOD) metodolojisi, uygulandıkları bölgelerin yatırım ortamlarının mevcut durumunun ve sorun alanlarının tespit edilerek iyiletirilmesine yönelik politika tasarımına yapılmasını amaçlamaktadır. Yatırımın ortamının iyiletirilmesi ile bölgelere yeni ve uzun dönemli yatırım çekmek ve rekabetçiliin gelitirilmesine katkı salanabilecektir. Zonguldak ta 200 imalat sanayi, 170 hizmetler sektörü firması olmak üzere toplam 370 firmaya uygulanmı olan anketler YOD yapısına uygun ekilde hazırlanmı olan 11 bölüme ek olarak, Zonguldak ili için büyük önem taımakta olan Filyos Limanı projesine ilikin soruların olduu ayrı bir bölümü de içermektedir. Raporda her bir balık detaylı ekilde incelenmektedir. 2. Zonguldak iline ilikin deerlendirmeler YOD anket verilerinin yanında dier ulusal ve uluslararası kaynaklardan derlenen veriler ııında da yapılmaktadır. Derlenen verilere bakıldıında Zonguldak ın dahil olduu TR-81 bölgesi içerisinde nüfus younluunun en fazla olduu il Zonguldak tır. Türkiye ortalamasından daha yalı bir nüfusa sahip olan Zonguldak ın bu durumu kayıtlı istihdam yaratma konusunda yaamakta olduu problemle açıklanabilir. Zonguldak ilinin toplam kayıtlı istihdamdan aldıı payın nüfus payının gerisinde olması, kayıtlı istihdam yaratma kapasitesinin Türkiye nin gerisinde olduunu göstermektedir. İsizlik sorunu nedeniyle özellikle çalıabilir yataki ve yüksek eitimli nüfusun ilden ayrılma ve genellikle batıdaki illere göç etme eiliminde olduu görülmektedir. Bu eilimde rol oynayan dier bir faktör ise yaam kalitesi ile ilgili sorunlardır. Veriler Zonguldak taki özellikle çalıabilir yataki nüfusun yaam memnuniyetinin Türkiye ortalamasının oldukça altında olduunu göstermektedir. 3. Zonguldak ilinin de içinde bulunduu TR-81 bölgesinin ekonomik performansının dier bölgelerin oldukça gerisinde kaldıı görülmektedir yılı gayrisafi katma deeri sıralamasında 10.sırada bulunmasına ramen İstanbul un kii baı gelirine göre bakıldıında TR-81 bölgesinin kii baına gelirinin yılları arasında en fazla kötüleen bölge olmutur. Oysaki Zonguldak ili merkeze alındıında 300 km yarıçapında İstanbul, Kocaeli, Düzce gibi önemli sanayi merkezlerine eriimi olduu görülmektedir. Bu yarıçaptaki ekonomik faaliyetlerin büyüklüü 213 milyar TL yi bulmasına ramen Zonguldak ilinin bu faaliyetlerden il adına katma deer yaratma anlamında fazlaca yararlanamadıı anlaılmaktadır Çalımada Zonguldak ilinin üretim yapısı çeitlilik, sıradanlık ve nitelikli sıçrama kabiliyetine göre dier illerle karılatırılmaktadır. İhracat ve istihdam verileri kullanılarak yapılan analizler sonucunda Zonguldak taki üretimin düük çeitlilie sahip olmasına ramen, fazla sıradan olmadıı, yani az sayıda da olsa dier iller tarafından fazlaca üretilmeyen ürünlerde younlatıı görülmektedir. Zonguldak ili mevcut becerileriyle üretim sepetinin niteliini ileri-

16 ye götürecek yeni alanlarda rekabet gücünü gelitirmede sınırlı imkanlara sahiptir. Bu konumlandırmadan hareketle, Zonguldak ın ve benzer konumda bulunan dier illerin üretim yapısının dönüümü için uygulanacak politikaların temel hedefinin illerin hali hazırda üretim sepetinde yer alan faaliyetlerde sahip olduu rekabet gücünün yükseltilmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu durum da, rekabetçiliin pek çok unsuruna ilikin tespitleri içermekte olan YOD çalımasının sonuçlarının, Zonguldak ilinin gelecei açısından ne derece önemli olduunu vurgulamaktadır. 5. Bu bölümde YOD çalımasının sonuçları dier iller, Türkiye ve dier ülke ortalamaları ile karılatırmalı olarak verilmektedir. Sonuçlar 12 konu balıı altında ayrı ayrı deerlendirilmektedir: Firmalara ilikin genel bilgiler: Genel bilgiler arasında öne çıkan en önemli bulgu ciro bazında yaanan küçülme eilimidir (tahmini) ciro rakamlarına bakıldıında imalat sanayi firmaları cirolarının orta büyüklükten düük büyüklüe doru kaydıı ortaya çıkmaktadır. Hizmetler sektöründe ise yüksek cirolu firmalardan orta ve düük cirolu firmalara geçi eilimi daha net görülmektedir. GAP İdaresi bölgesindeki firmaların cirolarındaki hareket ise yılları için tam tersi yöndedir. Kapasite kullanım oranlarında da Türkiye ortalamasının altında kalan Zonguldak ilindeki firmaların, imalat sanayinde özellikle giyim eyası imalatı, kauçuk ve plastik ürünlerin üretimi ve ana metal sanayi firmalarının, hizmetlerde ise toptan ve perakende ticaret sektörleri firmalarının düük kapasite kullanım oranlarına sahip olduu görülmektedir. Düük kapasite kullanım oranlarına ve iç pazarda talep darlıına iliin yaanan sorunlara ramen firmaların yarısından fazlası önümüzdeki 2 yıl içerisinde yaklaık yüzde 50 oranında kapasite artırımına gitmeyi planlamaktadır. Bu durum da firmaların ilin geleceine ilikin umut taıdıına iaret etmektedir. Yatırım ortamı kısıtlamaları: Firmaların büyümelerinin önündeki en büyük engelin vergi oranı olduu, igücü maliyetlerinin ise ikinci sırada olduu görülmektedir. Dier bölgelerle karılatırıldıında vergi oranlarının ortak bir engel olduu, finansmana ilikin konuların büyümenin önünde engel olduuna ilikin algıların ise Zonguldak ta GAP İdaresi bölgesi illerine göre daha düük olduu anlaılmaktadır. Sektörel detayda vergi oranları metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı ile bina inaatı sektörlerinde, igücü maliyetleri kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı, finansmanın maliyeti ise ana metal sanayi tarafından en yüksek oranda engel olarak algılanmaktadır. İgücünün eitim seviyesi Türkiye de yıllar içerisinde daha düük düzeyde bir engel olarak algılanmasına karın Zonguldak taki hala Türkiye nin 2005 ortalamasının da üzerinde bir seviyede engel olarak görülmektedir. İgücünün eitimi ile ilgili sorunlar özellikle imalat sanayinde kauçuk ve plastik ürünler üretimi ile gıda ürünleri üretiminde öne çıkmaktadır. 12 Satılar ve tedarikçiler: Bir liman kenti olmasına ramen Zonguldak taki imalat sanayi firmalarının yerli satı oranları yıllar içerisinde artarak yüzde 99 seviyesine ulamıtır. Sektör detayında ihracat oranının da yüzde 50 yi geçmiyor olması dikkat çekicidir. En yüksek oranda ihracat yapan sektörler arasında ana metal sanayi, mobilya imalatı ve giyim eyalarının imalatı öne çıkmaktadır. Firmaların yüksek oranda iç pazara satı yapıyor olmalarının nedeni ise iç pazardaki talep darlıından ikayet ediyor olmalarına ramen bu pazarı yeterli görmeleridir. Firmalar iç pazarda yüksek oranda son tüketiciye satmaktadırlar. Bu durum da ildeki üretimin deer zincirindeki aktörlerinin eksikliine iaret etmektedir. Kümelenme: Yukarıda da deinildii gibi Zonguldak ilinde yapılmakta olan üretimin deer zinciri geriye doru takip edildiinde aktörlerin çounlukla il dıında olduu görülmektedir. Firmaların büyük bölümü ihtiyaç durulan makine/ekipman, yedek parça, hammadde

17 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi ve yarı mamul gibi girdileri yüksek oranda farklı illerden karılamaktadır. Bu iller arasında İstanbul, Ankara ve Bursa öne çıkmaktadır. Burada çarpıcı olan bir nokta girdilerin sofistikasyonu dütükçe Zonguldak tan temin edilme oranındaki artıtır. Nitekim, dier girdilerde Zonguldak ın payı yüzde civarındayken, bakım hizmeti tedarikinde ilin payı yüzde 60 ı bulmaktadır. İl dıından tedarikle üretilen ürün ve hizmetler ise yüksek oranda il içerisinde satılmaktadır. Rakiplerin konumuna bakıldıında, ildeki üretim yapısının düük çeitliliine ilikin tespit ile uyumlu bir ekilde, yüksek oranda Zonguldak ta bulunduu görülmektedir. Türkiye ortalamasında düü eiliminde olan kayıt dıı sorununun özellikle imalat sanayisi içerisinde gıda ürünleri ile kauçuk ve plastik ürünlerin imalatında öne çıktıı göze çarpmaktadır. Yenilik ve Örenme: Firmaların yenilikçilik faaliyetlerinin aırlıklı olarak yeni pazarlama yöntemleri gelitirmeye yönelik olduu, gerçek anlamda yenilikçilik olarak adlandırılabilecek yeni bir ürün ya da hizmet oluturmak ya da mevcut bir ürünü/hizmeti gelitirme faaliyetlerinin Türkiye ortalamasının altında olduu görülmektedir. Yenilik faaliyetlerinin yol açtıı maliyet artıını, cirolardaki ve verimlilikteki artıın karıladıı görülmektedir. Firma açısından kritik önemde olan bu kazançların yanında yenilik faaliyetlerinin çalıan sayısında yol açtıı artıtan ise il ekonomisinin geneli faydalanmaktadır. Altyapı ve hizmetler: İmalat sanayi firmalarının Türkiye ortalamasından daha yüksek bir bölümü organize bölgelerde (Organize Sanayi Bölgesi - OSB, Küçük Sanayi Sitesi - KSS), Serbest Ticaret Bölgesi - STB veya Teknoloji Gelitirme Bölgesi - TGB ) bulunurken, hizmetler sektöründeki firmaların ise çounluu Türkiye ortalamasında da olduu gibi ehir merkezinde konumlandıı görülmektedir. Firmaların yüksek oranı bulunduu yerden memnunken, memnun olmayanların baka yere taınamamasındaki en önemli nedenin yüksek maliyetler olduu görülmektedir. Sanayi bölgeleri dıında kalan imalat sanayi firmalarının da bu türde bölgelere taınmamalarının nedenin aynı olduu izlenmektedir. Hizmet kesintilerinin firmalar üzerindeki etkilerinin ise sektörlere göre farklılatıı, telefon ve internet kesintileri hizmetler sektöründe daha fazla kayba neden olurken, elektrik kesintilerinin ehir merkezinde daha yüksek oranda yaandıı ancak burada youn olarak konumlanan firmaların genellikle hizmetler sektöründe faaliyet gösteriyor olması nedeniyle fazla kayba neden olmadıı görülmektedir. Bu durum sanayi bölgelerinin hizmet altyapısı bakımından saladıı avantajı ortaya çıkarmaktadır. Firmaların lojistik tercihlerinde ise ilin corafi konumu büyük rol oynamakta, iç pazarda aırlıklı olarak karayolu kullanılırken, dı ticarette karayoluna ek olarak deniz ve demiryolu balantıları da önem kazanmaktadır. Finansmana eriim: Her ne kadar finansmana eriim Zonguldak ta Türkiye ortalamasına göre daha kolay olsa da, kredi kullanım oranlarının düük olduu görülmektedir. En çok kredi kullanan sektörler arasında imalat sektörlerinde kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı ile gıda ürünlerinin imalatı, hizmetler sektöründe ise toptan ve perakende ticaret ile yiyecek ve içecek hizmeti faaliyetleri öne çıkmaktadır. Kullanılan kredilerin neredeyse tamamının TL cinsinden olması firmaların kur riskine karı kendilerini korumakta olduunu göstermektedir. 13 Kamu ile ilikiler: Zonguldak ta özellikle hizmetler sektöründe göze çarpan önemli bir durum firmaların bölgesel/sektörel teviklerden habersiz olmasıdır. Bu noktada firmalar kamunun tevikler konusunda yeterince bilgilendirme yapmadıını düünmektedir. Teviklerle ilgili bilgisi olan firmaların ise önemli bir bölümü ise teviklerin yetersiz ve ihtiya-

18 ca yönelik olmadıını düünmektedir. Kullanılan tevikler içerisinde BAKKA ve KOSGEB tarafından salanan destekler öne çıkmaktadır. Teviklerden yararlanan firmaların bu süreçte fazla bir sorunla karılamıyor olması ise firmaların teviklerden yararlanmama nedenlerinin büyük oranda teviklerden haberdar olmamalarından kaynaklandıını ortaya koymaktadır. Vergi denetimi ve cezaları konusunda herhangi bir sıkıntı yaamayan firmaların yargı sistemine güvenlerinin de yüksek düzeyde olduu görülmektedir. Böylesine bir güven seviyesin de yatırım ortamını olumlu yönde etkilemesi bakımından önemli olduu söylenebilecektir. Suç ve güvenlik: Zonguldak taki firmaların suç ve güvenlikle sorunu nedeniyle herhangi bir kayıp yaamadıkları görülmektedir. Firmaların yaklaık olarak yarısı ise önlem olarak soygun, yama, kundaklama vakalarına karı sigorta yaptırmıtır. İgücü ve beceriler: Özellikle imalat sanayi firmalarındaki çalıanların eitim seviyesinin oldukça düük olduu görülmektedir. Bu nedenle de firmaların Türkiye ortalamasından daha yüksek bir oranının çalıanlarına eitim verdii görülmektedir. Firmaların çalıanlarından memnuniyeti, eitim seviyesi yükseldikçe artmakta, meslek lisesi ve meslek yüksek okulu mezunlarında en yüksek seviyeye ulatıı görülmektedir. Bu durum da mesleki eitimin önemini ortaya koymaktadır. Benzer ekilde, beceri uyumsuzluu sorununun da yükselen eitim seviyesiyle birlikte arttıı izlenmektedir. Çalıanların aldıkları balangıç maaları da memnuniyetle uyumlu bir ekilde eitim seviyesiyle birlikte artmaktadır. Gelecee yönelik ihtiyaçlar, beklentiler ve hedefler: Firmalar rekabet güçlerine katkı salayabilecek en önemli unsurların maliyet düürme ve iç pazarda büyüme olduu görülmektedir. İç pazarda yaanan talep darlıından ikayet etmelerine ramen firmaların yurtdıına açılmak yerine iç pazarda büyümeyi hedeflemeleri dikkat çekicidir. Markalamanın da rekabetçilie katkı salayacak dier bir önemli unsur olarak ortaya çıktıı görülmektedir. Bu 3 unsur deerlendirildiinde Zonguldak ilinin rekabetçilik unsurları İzmir le benzerlik göstermektedir. Zonguldak ta gelimesi beklenen sektörler arasında ana metal sanayi ve inaat sektörü bulunurken, firmaların bir kısmının mevcut faaliyet alanlarından bu sektörlere geçi yapmayı planladıkları görülmektedir. 14 Filyos projesi: Filyos Limanı projesinin hayata geçmesiyle birlikte firmaların yaklaık olarak üçte birinin liman bölgesinde yeni yatırım yapmayı planladıı, çok daha düük bir bölümünün ise mevcut yatırımını proje alanına taımayı düündüü görülmektedir. İmalat firmalarının yarısı mevcut sektörlerinde yatırım yapmayı düünürken, hizmetler sektöründeki firmaların çounlukla farklı sektörlere geçi yapmak istedii ve inaat, gıda ve metal imalatı gibi imalat sanayi sektörlerinin öne çıktıı görülmektedir. Firmalar tarafından en büyük beklenti projenin bölgenin lojistik sorunlarına bir çözüm olacaı yönündedir. Ancak projenin gerçekleeceine ilikin inanç oldukça düük seviyededir. Projenin 2023 ten önce gerçekleebileceini düünen firmaların oranı ancak yüzde 25 tir. 6. YOD verileri bata olmak üzere, ulusal ve uluslararası verilerden yararlanılarak yapılan Zonguldak ili yatırım ortamı deerlendirmesi sonucunda ilin rekabet gücü gündeminin yatay öncelikleri ortaya çıkarılmıtır. Söz konusu öncelikler aaıda sıralanmaktadır. Yatay önceliklerden sektörel politika tasarımına gitmek için ise ek çalımalar yapılmalıdır.

19 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi İldeki üretim yapısının desteklenmesi için bir Deer Zinciri Analizi yapılması: Zonguldak ta gerçekletirilmekte olan üretim ilikileri takip edildiinde yüksek katma deerli ara girdilerin ehir dıından temin edilerek, son ürünün il içerisinde satıa sunulduu görülmektedir. Bu durum da ilde üretilen ekonomik deerin büyük bölümünün il dıına taınmasına neden olmaktadır. Bu açıdan bakıldıında sektörel bazda deer zinciri analizlerinin yapılarak, zincirdeki yüksek katma deerli faaliyetlerden ehir dıından temin edilenlerin Zonguldak içine taınmasına yönelik çalımaların yapılması hem üretilen katma deerin il içerisinde kalmasını salayacak, hem de yüksek oranda birbirleriyle rekabet eden firmaların birbirlerini tamamlayan faaliyetlerde yer almalarını salayabilecektir. Nitelikli igücünü bölgede tutmak üzere Zonguldak ın Yaanabilir Kent haline getirilmesi: Genç ve eitimli nüfusun ilden göç ediyor olması önemli bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır. Söz konusu nüfusun yaam memnuniyetinin, dier ya gruplarına göre Türkiye ortalamasının daha da altında olması, Zonguldak taki sosyo-ekonomik sorunlara iaret etmektedir. Kentin daha yaanabilir bir kent haline getirilmesi, yüksek katma deerli üretimin bölge içerisine taınmasının yaratacaı yeni nitelikli istihdam imkanları ile birlikte düünüldüünde, hem yetimi nitelikli igücünü ilde tutulmasını, hem de çevre illerden nitelikli elemanların bölgeye çekilmesini salayabilecektir. Dı pazara açılmayı destekleyecek programların tasarlanması: İç pazara odaklı üretim yapan Zonguldak firmalarının dı pazara açılmasını desteklemek ilin rekabetçilii açısından büyük önem taımaktadır. Zira, ihracat yapan bölgelerin üretim yapısı, ihracat pazarlarının talep sofistikasyonundan oldukça etkilenmektedir. Zonguldak ilindeki firmaların dı ticaretin dönütürücü etkilerinden faydalanabilmeleri için ihracatı destekleyecek programlar tasarlanması gerekmektedir. Böylece, kamu-özel ibirliinde yürütülebilecek bu programlar çerçevesinde sektörel olarak belirlenen hedef pazarlardaki firma ve kurumlarla eletirme faaliyetleri yürütülebilecektir. 15

20

21 Giri

22 GİRİŞ

23 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi 1. Bu rapor Zonguldak ili yatırım ortamını deerlendirmek üzere yürütülen bir aratırma çalımasının temel bulgularını içermektedir. TEPAV ın Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı Zonguldak Yatırım Destek Ofisi ibirliinde gerçekletirdii bu çalımanın amacı, Zonguldak ilinin rekabetçilik unsurlarından biri olan yatırım ortamındaki mevcut durumun ve sorun alanlarının tespit edilerek, iyiletirilmesine yönelik politika tasarımına katkı sunmaktır. Yatırım ortamının iyiletirilmesi, bölgeye yeni ve uzun dönemli yatırımların çekilmesini, böylelikle bölgede özellikle son dönemde önemli oranda kayıp yaanan rekabetçiliin gelitirilmesini salayabilecektir. Bu nedenle yatırım ortamının mevcut durumunu doru verilerle tespit etmek büyük önem taımaktadır. 2. Bu projede kullanılmakta olan Yatırım Ortamı Deerlendirme (YOD) metodolojisi bir ülke ya da bölgedeki özel sektör yatırımlarını ve firmaların büyümesini etkileyen koulları, firmaların tecrübelerine dayanarak analiz etmeyi ve özel sektörün rekabet gücünü ve verimliliini artırmada gerekli olan reform alanlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Dünya Bankası ve her ülkedeki çeitli kuruluların ibirlii ile yapılan Yatırım Ortamı Deerlendirme çalımaları 125 in üzerinde ülkede, deiik büyüklükteki firmaların faaliyet gösterdii yatırım ortamının kapsamlı ve güncel tasviri olarak tanımlanabilir. Türkiye de Yatırım Ortamı Deerlendirmesi 2005 ve 2008 de olmak üzere iki kez uygulanmıtır. TEPAV, 2005 yılında Dünya Bankası ile ortak yaptıı çalımadan edindii deneyim ile söz konusu yöntemi İpekyolu (TRC-1), Karacada (TRC-2), Dicle (TRC-3) ve İzmir (TR-31) bata olmak üzere, bölgesel düzeyde uygulamı, böylelikle bölgeler arası karılatırılabilir bir veri setine ulamıtır. 3. YOD, yatırımla ilgili risk ve getirileri, mevcut ve beklenen politik, kurumsal ve davranısal faktörleri kapsar. İmalat sanayi ve hizmetler sektörlerinde faaliyet göstermekte olan firmalar için farklılatırılabilen modüler bir yapıya sahip YOD anketleri temel olarak 12 bölümden olumaktadır: Genel Bilgiler Firmaya yönelik yatırım ortamı kısıtlamaları, Satılar ve tedarikçiler Kümelenme Yenilik ve örenme Altyapı ve hizmetler Finansmana eriim Arazi temini Kamu ile ilikiler Suç ve güvenlik İgücü ve beceriler Gelecee yönelik ihtiyaçlar, beklentiler ve hedefler 19

24 Bu çalımada mevcut anket bölümlerine ek olarak, BAKKA Zonguldak Yatırım Destek Ofisi uzmanlarının da katkısıyla, Zonguldak ili için önem taıyan bir proje olan Filyos Limanı projesine ilikin özel sorular tasarlanarak ankete eklenmi ve özel sektör firmalarının konu proje ile ilgili görüleri ve yatırım planlarına ilikin bilgiler derlenmitir. 4. Saha çalımasından toplanan verilere dayanan YOD çalımasının yanında, Zonguldak iline yönelik genel deerlendirmeler yapmak için çeitli ulusal ve uluslararası veri kaynaklarından da yararlanılmıtır. YOD sonuçlarını desteklemek ve Zonguldak iline ilikin daha bütüncül bir deerlendirme yapmak adına ilin ekonomisine ve yaam kalitesine ilikin bazı göstergeler de derlenerek analiz edilmitir. 5. Raporunu okumakta olduunuz bu çalıma 15 Austos 31 Aralık 2014 tarihlerini kapsayan 4,5 aylık dönemde Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı Yatırım Destek Ofisi uzmanlarıyla birlikte yürütülmütür. 14 Austos 2014 te Zonguldak Valisi Sayın Ali Kaban ın makamında düzenlenen bir toplantı ile balatılmı olan çalıma, 15 Ekim 2014 te yapılan ilk payda toplantısı ile sahaya taınmıtır. Yaklaık olarak 1 aylık bir süreçte firmalarla yapılan yüz yüze görümeler sonucunda, 200 adet imalat sanayi ve 170 adet hizmetler sektöründe faaliyet gösteren firmadan anketler derlenmi ve sonuçları analiz edilmitir. Uygulanan anketin çou bölümünün Dünya Bankası tarafından dier pek çok ülkede, TEPAV tarafından ise Türkiye deki bazı bölgelerde uygulanmı olması, Zonguldak ilindeki yatırım ortamını bu ülke ve bölgelerle kıyaslamaya olanak salamıtır. 6. Rapor üç ana balıktan olumaktadır. İlk bölümde, Zonguldak iline ilikin genel bir deerlendirme yapılmakta, seçilmi sosyo-ekonomik göstergeler ııında ilin mevcut durumu ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde, YOD anketi sonuçları yukarıda bahsi geçmekte olan konu balıkları altında detaylı ekilde deerlendirilmekte, karılatırmalı sonuçlarla Zonguldak taki yatırım ortamının özellikle Türkiye içerisindeki konumu belirlenmeye çalıılmaktadır. Üçüncü bölümde ise önceki iki bölümde yapılmı tespitler ııında ilin rekabetçiliine katkı salayacak politika önerilerine deinilmektedir. 20

25 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Bölüm 1. Zonguldak a Genel Bakı Bu bölümde, bölgesel, ulusal ve uluslararası veri-setlerinden yararlanılarak ilin sosyo-ekonomik durumuna ilikin deerlendirmeler yapılmaktadır. Raporun ikinci bölümünde yapılacak olan Yatırım Ortamı Deerlendirme (YOD) Anketi sonuçlarının deerlendirmesine temel oluturması amacıyla ilin Türkiye içindeki konumuna bazı temel ekonomik ve sosyal göstergeler kullanılarak ıık tutulacaktır. İkinci olarak ise, YOD sonuçları dorultusunda tespit edilmi olan sorun alanlarının aılması durumunda ilin sahip olabilecei potansiyele iaret etmek amacıyla ilin ekonomik performansı uzun dönemli bir perspektiften deerlendirilecektir. Zonguldak ın Göreceli Konumu 2. Zonguldak ili, istatistiki bölge sınıflandırmasına göre Bartın ve Karabük le birlikte TR-81 Bölgesi içerisinde yer almaktadır. İlin kendi bölgesi ve Türkiye ekonomisi içinde nasıl bir konuma sahip olduuna ilikin tespitler karılatırmalı göstergeler aracılııyla yapılabilir. Bu amaçla Tablo-1 de Zonguldak iline ilikin göstergeler Türkiye, TR-81 bölgesi ve bölgenin dier illeri ile karılatırmalı olarak verilmektedir. İlin Türkiye nüfusundaki payı yüzde 0,74 dür. Tabloda verilmekte olan nüfus dıındaki dier göstergeler, ilin söz konusu gösterge deerinin, Türkiye toplam nüfusundan aldıı payın altında veya üstünde olmasına göre deerlendirilmitir. Aaıda özetlenen veriler, veriler bölgenin güçlü ve zayıf yönleri ve aynı zamanda sahip olduu fırsatları ve karı karıya olduu tehditleri anlamaya da yardımcı olmak amacıyla derlenmitir. Zonguldak ilinin nüfus younluu, TR-81 Bölgesi illeri arasındaki en yüksek younluktur. Zonguldak ta yaayan nüfusun Türkiye nin toplam nüfusu içindeki payı yüzde 0,74, ilin Türkiye nin yüzölçümünden aldıı pay ise yüzde 0,42 dir. Dolayısıyla, ilin Türkiye nin ortalamasına göre daha yüksek bir nüfus younluuna sahip olduu görülmektedir. TR-81 Bölgesindeki dier illerde (Bartın ve Karabük) ise tersine bir durum olduu, nüfus younluunun Türkiye ortalamasının altında olduu görülmektedir. Bu durumun nedeninin Zonguldak taki ekonomik aktivitenin bölgenin dier illerine oranla daha fazla olmasıdır. 21 Zonguldak, Türkiye den daha yalı bir nüfus yapısına sahiptir. İlin 0-15 ya nüfusu açısından payı genel nüfus payının altındayken, 15 ya üstü nüfus gruplarının aldıkları pay toplam nüfustan aldıı payın üzerindedir. Bu daılıma TR-81 Bölgesindeki dier iller açsından bakıldıında da benzer bir fotorafın ortaya çıktıı, 60 ya üstü nüfusun ise bu illerde Zonguldak tan daha youn olduu görülmektedir. Ya gruplarının Zonguldak ili nüfusu

26 içindeki payı hesaplandıında yüzde 65 inin 15-60, yüzde 20 sinin ise 0-15 ya aralıında olduu izlenmektedir. Özelde Zonguldak ili, genelde ise TR-81 Bölgesi, kayıtlı istihdam yaratma performansı açısından deerlendirildiinde, Türkiye nin gerisinde bir performansa sahiptir. Zonguldak, Türkiye deki kayıtlı istihdamın yüzde 0,60 ına sahiptir. Kayıtlı istihdam payının, nüfustan alınan payın gerisinde olması, bölgenin kayıtlı istihdam yaratma kapasitesinin Türkiye nin gerisinde olduunu göstermektedir. TR-81 Bölgesi için de aynı yorumun yapılabilecei gösterge, Bölge içerisinde yalnızca Karabük ün toplam nüfustan aldıı payın ötesinde bir kayıtlı istihdam seviyesine sahip olduunu göstermektedir. Ancak, bölgedeki igücüne katılım oranları ve istihdamın kayıtlılık oranı hakkında bilgi sahibi olmadan, Türkiye ve bölgenin istihdam yaratma performansını tam anlamıyla karılatırmak mümkün deildir. Okur-yazarlık oranı bakımından Zonguldak Türkiye ortalamasının üzerindeyken, eitim kurumlarında örenim gören nüfus itibariyle ortalamanın altında kalmaktadır. Türkiye nin okur-yazar nüfusundan aldıı yaklaık yüzde 1 lik payla bölgedeki dier illerin önüne geçen Zonguldak, ilköretim ve ortaöretimdeki örenci sayıları itibariyle, Türkiye ortalamasının ve TR-81 Bölgesinde de özellikle Bartın ın gerisinde kalmaktadır. Öte yandan, Zonguldak taki üniversite örencilerinin sayısının, Türkiye deki toplam üniversite örencilerinin sayısına oranı, hem ön lisans/lisans seviyesinde hem de lisansüstü seviyesinde bölgenin nüfustan aldıı payın oldukça gerisindedir. Bu oranın lisansüstü seviyesinde daha da düüyor olması, eitim seviyesinin yükselmesiyle birlikte Zonguldak ın daha az tercih edilen bir il olduunu göstermektedir. Aynı eilim ortaöretimden yükseköretime geçerken de görülebilmektedir. Zonguldak ilinin salık göstergelerindeki performansı, Türkiye ortalamasının üzerindedir. İlin hastane sayısı bakımından Türkiye ortalaması ile benzer bir durumda olmasına ramen, salık personeli sayısı ve özellikle de hastanelerdeki yatak sayısı açısından toplam nüfustan aldıı payın üzerinde bir performans sergileyerek hem bölgedeki dier illerden hem de Türkiye ortalamasından farklılatıı görülmektedir. Zonguldak ilinin dı ticaret performansı her ne kadar TR-81 Bölgesi içindeki dier illere göre daha iyi bir noktada olduu görülse de, Türkiye ortalamasının oldukça altındadır. Zonguldak Türkiye nin toplam ihracatından yüzde 0,21, ithalatından ise yüzde 0,53 pay almaktadır. Her iki göstergenin de ilin toplam nüfustan aldıı paydan çok daha düük olması dı ticaret performansının düüklüüne iaret ederken, ithalatın payının ihracattan daha yüksek olması da ildeki üretim yapısındaki ithal baımlılıına dikkat çekmektedir. 22

27 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Tablo 1: Zonguldak ve TR-81 Bölgesi, Temel Göstergeler (Türkiye deki pay olarak, %) Veriler Zonguldak Bartın Karabük TR81 Bölgesi Yıl Kaynak Nüfus 0.74% 0.23% 0.28% 1.25% 2013 TÜİK (ADNKS) Yüzölçümü (km2) 0.42% 0.27% 0.52% 1.21% 2002 TÜİK Gayrisafi Katma Deer/GSYH oranı [1] 0,70% 6,63% 2008 (il bazında 2001) İgücü % 2013 TÜİK Kayıtlı İstihdam* 0.60% 0.20% 0.30% 1.10% Tem.14 TÜİK SGK İstihdam İzleme Bülteni İsiz sayısı % 2013 TÜİK 0-15 ya aralıındaki nüfus 0.63% 0.19% 0.22% 1.04% 2013 TÜİK ya aralıındaki nüfus 0.80% 0.25% 0.31% 1.36% 2013 TÜİK 60 ya üstü nüfus 0.78% 0.30% 0.34% 1.41% 2013 TÜİK Okuma yazma bilen nüfus 0.90% 0.35% 0.35% 1.60% 2000 ( 6 +ya ) Okul öncesi eitim gören örenci sayısı 0.62% 0.25% 0.21% 1.08% 2013 TÜİK İlköretimdeki Örenci Sayısı 0.62% 0.21% 0.18% 1.00% 2013 TÜİK Ortaöretimdeki Örenci Sayısı 0.65% 0.23% 0.20% 1.08% 2013 TÜİK Toplam Örenci Sayısı 0.63% 0.22% 0.19% 1.05% 2013 TÜİK 0-15 ya aralıındaki nüfus (kendi nüfusuna oranla) ya aralıındaki nüfus (kendi nüfusuna oranla) TÜİK 19.88% 18.52% 17.66% 19.13% 2013 TÜİK 65.62% 63.86% 65.60% 65.29% 2013 TÜİK 60 ya üstü nüfus (kendi nüfusuna oranla) 11.18% 13.56% 12.83% 11.99% 2013 TÜİK Okuma yazma bilen nüfus (kendi nüfusuna oranla) Okul öncesi eitim gören örenci sayısı (kendi nüfusuna oranla) İlköretimdeki Örenci Sayısı (kendi nüfusuna oranla) Ortaöretimdeki Örenci Sayısı (kendi nüfusuna oranla) Toplam Örenci Sayısı (okul öncesi,ilk ve ortaöretim) Üniversitelerde örenim gören örenci sayısı(ön lisans ve lisans) Üniversitelerde örenim gören örenci sayısı(lisansüstü) Üniversitelerde görevli akademik eleman sayısı 11.31% 14.06% 11.61% 11.89% 2013 (6 +ya) TÜİK 1.09% 1.40% 0.95% 1.12% 2013 TÜİK 5.75% 6.10% 4.27% 5.48% 2013 TÜİK 5.94% 6.80% 4.67% 5.81% 2013 TÜİK 12.77% 14.30% 9.89% 12.41% 2013 TÜİK 0.44% 0.15% 0.45% 1.04% ÖSYM 0.29% 0.06% 0.31% 0.65% ÖSYM 0.05% 0.01% 0.01% 0.07% ÖSYM Salık Personeli Sayısı 0.82% 0.24% 0.34% 1.41% 2013 TÜİK Hastane Sayısı 0.73% 0.20% 0.40% 1.32% 2013 TÜİK Hastanelerdeki Yatak Sayısı 1.02% 0.21% 0.33% 1.56% 2013 TÜİK İthalat 0.53% 0.01% 0.20% 0.74% 2012 TÜİK İhracat 0.21% 0.01% 0.11% 0.33% 2012 TÜİK Karayolları Uzunluu (Devlet, il, köy yolu) 0.91% 0.56% 0.64% 2.11% 2013 TÜİK Demiryolu Uzunluu 0.71% % 1.94% 2013 TÜİK 23

28 Ġ İlin Ekonomik Performansı ve Rekabet Gücü Unsurları 3. Ģ Ġ Ģ 3. TR-81 Bölgesinin arasındaki ekonomik performansı dier bölgelerin oldukça gerisinde kalmı, söz konusu yıllar arasında İstanbul ile arasındaki kii baı gelir farkını azaltma- Ģ Ģ Ģ Şekil da baarısız olmutur (Şekil 1) verilerine göre, TR-81 Bölgesi TL lik kii baı gayrisafi katma deer ile 26 Bölge içinde 10. sırada yer almaktadır. Öte yandan, döneminde, bu 26 Bölgenin Türkiye nin kii baı İgelir açısından en zengin bölgesi olan İstanbul ile gelir farkını ne düzeyde azalttıklarına bakıldıında TR-81 Bölgesine dair önemli bir farklılık ortaya çıkmaktadır. Söz konusu dönemde, İ TR-81 Bölgesi, İstanbul ile arasındaki gelir farkını yaklaık yüzde 7,5 artırarak, gelir farkının en hızlı arttıı bölge olmutur. Şekil 1: Türkiye nin bölgelerinde arasında İstanbul un kii baı gayrisafi katma deerine (GSKD) yakınsama Ġ Ģ Ģ eilimi (%) ve 2011 yılında kii baı GSKD (bin TL) Ģ Ģ TR42 TR51 TR41 TR21 TR31 TR61 TR22 TR32 TR81 TR33 TR62 TR52 TR71 TR83 TR72 TR90 TR82 TR63 TRA1 TRB1 TRC1 TRC3 TRC2 TRA2 TRB Kii baı GSKD Yakınsama (sa eksen) Kaynak: TÜİK, TEPAV hesaplamaları İ İ İ Not: İstanbul a yakınsama oranı, 2005 ile 2011 yılları arasında bölge gelirinin İstanbul un gelirine oranındaki deiimdir. Yakınsama oranı sa eksende verilmitir Ģ Ģ Ģ 4. Kii baı gelir yakınsamasındaki kötülemenin yanında, göç hareketlerinin de bölgeyi olumsuz etkiledii görülmektedir. Tarihsel bir perspektiften bakıldıında genelde TR-81 Bölgesinin, özelde ise Zonguldak ilinin Türkiye nin toplam Şekilnüfusundan aldıı payın azaldıı görülmektedir (Şekil 2) lerde Türkiye de yaayan her kiiden yaklaık olarak i TR-81 Bölgesinde yaarken, bu oranın 1990 lardan itibaren hızla dütüü görülmektedir li yıllarda da devam eden bu eilimle 2013 yılına gelindiinde her kiiden yalnızca kiinin TR-81 Bölgesinde yaadıı görülmektedir lara kadar nüfus artı hızı Türkiye ortalaması ile benzeen Bölgenin nüfusu takip eden yıllarda neredeyse hiç deimemitir. Bölge nüfusunun yaklaık olarak yüzde 60 ını barındırması bakımından nüfus hareketlerindeki en önemli aktör Zonguldak ilidir yılından itibaren bakıldıında Zonguldak ili nüfusunun azaldıı ve buna balı olarak da Türkiye nüfusundan aldıı paydaki azalıın, nüfusu sabit seyreden TR-81 Bölgesinin aldıı paydaki azalıtan daha hızlı olduu görülmektedir. 18

29 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Şekil 2: Türkiye de 1965 ten bu yana her kiiden Ģ kaçı TR-81 Bölgesi ve Zonguldak ta yaıyor? Ģ 2,500 2,000 1,500 1, Kaynak: TÜİK, TEPAV hesaplamaları 5. Ģ 5. Zonguldak ilinin göç hareketleri daha detaylı ekilde incelendiinde ilden göç edenlerin eitim seviyesinin yüksek olduu ve genellikle büyük illere göç ettikleri görülmektedir. Son 5 yılda Zonguldak tan net olarak yaklaık kii göç etmi ve göç edenlerin yaklaık olarak Şekil yüzde 48 ini Lise veya Üniversite mezunu nüfus oluturmutur (Şekil 3). Göç eden nüfusun ise özellikle Zonguldak çevresine ve Türkiye nin batısındaki büyük ehirlere gittikleri izlenmektedir. Bu durum özellikle genç ve çalıabilir durumdaki nüfusun yaam memnuniyetinin Zonguldak ilinde Türkiye ortalamasının oldukça altında olmasından kaynaklanmaktadır. Genç ve eitimli nüfus Zonguldak ı yaanabilir bir il olarak görmemekte, bu nedenle de göç etmektedir. Benzer yönde bir bulguya Zonguldak İ İlinde Göçün Sosyo-Ekonomik Nedenleri ve Alınabilecek Tedbirler 1 çalımasında da rastlanmaktadır. Bu çalımanın sonuçlarına göre ilk sırada isizlik, sonrasında ise hava kirlilii ve sosyal yaamın gelimiliine ilikin, ilin sunduu yaam kalitesiyle ilgili sorunlar nedeniyle özellikle genç nüfusun ilden ayrılma eiliminde olduu görülmektedir. Böylesine bir durum, raporun ilerleyen bölümlerinde de bahsedildii gibi ilde nitelikli igücü sorunlarına yol açmaktadır Vergil H. ve dierleri, Zonguldak İlinde Göçün Ekonomik Nedenleri ve Alınabilecek Tedbirler, Bülent Ecevit Üniversitesi Yayınları, No:1, 19 1 Vergil H. ve dierleri, Zonguldak İlinde Göçün Ekonomik Nedenleri ve Alınabilecek Tedbirler, Bülent Ecevit Üniversitesi Yayınları, No:1,

30 Şekil 3: Zonguldak ilinden net göçün eitim seviyelerine daılımı ve göç edilen iller ( ) Okul bitirmemi 1198 İlkokul 4702 İlköretim 7538 Ortaöretim 847 Lise 8908 Üniversite 5488 Yüksek Lisans 213 Doktora İ Kaynak: TÜİK, TEPAV hesaplamaları yılı sektörel GSKD verilerine bakıldıında TR-81 Bölgesinde tarım ve hizmetler sektörlerinin payının Türkiye ortalamasının altında, sanayi sektörünün payının ise Türkiye ortalamasının üstünde olduu görülmektedir döneminde, bölgedeki ekonomik Ģ büyümenin ana tetikleyicisi hizmetler sektörü olmutur. Bölgenin gayrisafi katma deeri içinde tarımın Ş payı yüzde 6, hizmetlerin payı ise yüzde 54 dür (Şekil 4). Öte yandan, Ş Türkiye de sanayinin payı yüzde 27,5 iken (Şekil 5), Bölgede yaklaık olarak yüzde 40 düzeyindedir. Bu daılım, Bölgenin sanayi üretim bakımından azımsanmayacak bir potansiyele sahip olduunu göstermektedir. Sektörlerin toplam büyümeye yaptıkları katkılara bakıldıında Bölgede sanayi üreti- minin katkısının Türkiye ortalamasının üzerinde olduu, hizmetler sektörünün ise geride kaldıı görülmektedir. (Şekil 6 ve Şekil 7). Ş Ş 20

31 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Şekil 4: TR-81 Bölgesinde sektörlerin gayrisafi katma Şekil 5: Türkiye de sektörlerin gayrisafi katma deer deer içindeki Tarım, 6 payları (%), 2011 içindeki payları Tarım, 9 (%), 2008 Tarım, 6 Tarım, Tarım, 9 Tarım, Hizmetler, 54.3 Hizmetler Hizmetler, Sanayi, 39.7 Sanayi, Sanayi, Hizmetler, 63.5 Hizmetler Hizmetler, Sanayi, 27.5 Sanayi, Sanayi, Şekil 6: TR-81 Bölgesinde sektörlerin büyümeye katkısı (%), Hizmetler Hizmetler Hizmetler Sanayi Sanayi Sanayi Tarım 4.42 Tarım Tarım İ Şekil 7: Türkiye de sektörlerin büyümeye katkısı (%), Hizmetler Hizmetler Hizmetler Sanayi Sanayi Sanayi Tarım 6.46 Tarım Tarım Kaynak: TÜİK, TEPAV hesaplamaları İ Zonguldak ilinin iç pazar ticaretinin Ģ corafi daılımına bakıldıında göç hareketlerine benzer bir ekilde çevredeki Ģ Şve Batı bölgesindeki Ş illerin ön plana çıktıı görülmektedir. (Şekil 8 ve Şekil 9) Yatırım ortamı deerlendirme Ş anketi sonuçlarında Ş da detaylı bir ekilde incelenen iç ve dı ticaret ilikilerine genel olarak bakıldıında, Zonguldak ili içerisinden temin edilen mal ve hizmetlerin toplam harcamaların yüzde 21 ini, il içerisindeki satıların ise toplam satıların yüzde 18 ini oluturduu görülmektedir. Mal ve hizmet temin edilen iller arasında Hatay (yüzde 33), İstanbul (yüzde 24) ve Ankara (yüzde 9) öne çıkarken, mal ve hizmet satılarında ise İstan- İbul (yüzde 33), Kocaeli (yüzde 10) ve Ankara (yüzde 8) öne çıkmaktadır. İ İ Şekil İ 8: Zonguldak ili 2013 yılı iç pazar ticareti, mal-hizmet alımı (Milyon TL) 27 Kaynak: Giriimci Bilgi Sistemi, T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıı, TEPAV hesaplamaları

32 Ģ Şekil 9: Zonguldak ili 2013 yılı iç pazar ticareti, mal-hizmet satıı (Milyon TL) Ģ Kaynak: Giriimci Bilgi Sistemi, T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlıı, TEPAV hesaplamaları Zonguldak ili önemli sanayi merkezlere yakınlıı bakımından avantajlı bir konuma sahiptir. Zonguldak merkezinden 300 km uzaklıkta, yani günübirlik ulaılabilen mesafede, İstanbul, Kocaeli, Düzce İ gibi önemli sanayi merkezleri bulunmaktadır. Bu yarıçaptaki ekonomik faaliyetlerin büyüklüüne İ bakıldıında 213 milyar TL gibi bir büyüklükle karılaılmaktadır (Şekil 10). Zonguldak gibi liman kenti olan ve Zonguldak ile aynı kategoride bulunan Ordu nun 300 km Ş mesafede eriebildii ekonomik Ş aktivitenin yalnızca 51 milyar TL olduu göz önünde bulundurulduunda, Zonguldak ın avantajlı konumu göze çarpmaktadır. Bu avantajdan ne derecede yararlanabildii ise Yatırım Ortamı Deerlendirme Anketi sonuçlarının deerlendirildii ilerleyen bölümlerde ele alınmaktadır. Şekil 10: Zonguldak ve dier seçili illerin 100, 200 ve 300 km yarıçaplı eriim alanlarındaki ekonomik Ģ büyüklük (milyar TL) Ģ

33 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi km 200 km 300 km Düzce Kocaeli Kırklareli Afyon Zonguldak Manisa Konya Samsun Ordu Trabzon Rize İ Kaynak: TÜİK, Karayolları Genel Müdürlüü, TEPAV Hesaplamaları Ġ Zonguldak İlinin Üretim Yapısı Analizi 9. Ģ Ģ Ģ Ģ Ģ 9. Bu bölümde Zonguldak ilinin üretim yapısına ilikin yapılmı olan analizin sonuçları özetlenmektedir. Söz konusu analiz çerçevesinde Zonguldak taki üretimin çeitlilii, sıradanlıı ve nitelikli sıçrama kabiliyeti bakımından dier illerle karılatırılmaktadır. Böylelikle iktisat literatüründe, ülkeler arasındaki gelimilik farklarını açıklamak için gelitirilen yöntemler- den yararlanılarak Zonguldak ilinin Türkiye deki göreceli konumu belirlenmeye çalıılmaktadır. Söz konusu çalımaların sonuçları ülkelerin ihracat sepetindeki rekabetçi (göreli üstünlüe sahip) ürünlerin sayısının (çeitlilik), o ülkedeki beceri kümesinin zenginliine iaret ettiini göstermektedir. Beceri kümesinin zenginlii ise çou ülkenin ihraç edemedii (sıradan olmayan) ürünlerde rekabet gücü kazanılmasını salamaktadır. Üretimin nitelii ise sektörlerin nitelii ile belirlenmekte, sektörlerin nitelii ise söz konusu sektörde ihracat yapan ülkelerin gelir seviyesinin aırlıklı ortalaması yoluyla hesaplanmaktadır. Daha açık bir ifadeyle, bu yönteme göre yüksek gelir grubuna dahil olan ülkelerin ihracat sepetinde bulunan ürünlerin nitelii yüksek, düük gelir grubundaki ülkelerin ihraç ettii ürünlerin ise nitelii düük olarak tanımlanmaktadır. Detayları ekte açıklanmakta olan bu yöntemi Türkiye deki illerin karılatırmalı bir analizini yapmak 10. üzere kullanmak da mümkündür. Ģ 10. Zonguldak ili üretim yapısı analiz edilirken, ihracat ve istihdam verisi bir arada kullanılmıtır. Yukarıdaki teorik çerçevede özetlenen analizlerin, Türkiye nin bölgelerine uyarlanmasında, dünyanın yerine Türkiye, ülkelerin yerine ise Türkiye nin illeri/bölgeleri konulmaktadır. Zonguldak ili üretim yapısının ortaya çıkarılmasında, ihracat yerine istihdam verileri kullanılmaktadır. Bunun temel nedeni, Türkiye de ihracat verilerinin gümrük kapılarından toplanmasıdır. Türkiye de, ihraç edilen ürünler, üretildikleri ilin dıındaki bir baka ilin gümrük kapısından yurtdıına çıkı yapabilmektedir. Bu nedenle, bir ile/bölgeye ait gibi raporlanan ihracatın, baka bir 23 ilde/bölgede üretilmi olması muhtemeldir. Zonguldak ilinin üretim yapısının analizinde, Sosyal Güvenlik Kurumu nun kayıtlı istihdam verileri kullanılmaktadır. Türkiye de ve bölgedeki istihdamın tümü kayıt içinde deildir. Bu nedenle, SGK verileriyle yapılacak analizler, bölgedeki üretim yapısını tam olarak ortaya koymak için yeterli deildir. Ancak, kayıtlı istihdamın, bölgenin üretim yapısını ölçmede, ihracattan daha doru sonuçlar vereceini söylemek mümkündür. 29

34 11. Ģ Ģ 11. Zonguldak ın Ģ sanayi Ģ üretimi Türkiye deki dier iller ile karılatırıldıında çeitlilii düük olsa da fazla sıradan olmadıı görülmektedir. Türkiye nin illerindeki üretim yapısı incelendiinde, illerde yapılan üretiminin çeitlilii ve sıradanlıı arasında ters Ş yönlü bir iliki olduu görülmektedir (Şekil 11). Bu sonuç ihracat verisiyle ülkeler düzeyinde yapılan analizle benzemektedir. 81 il içerisinde Zonguldak ın konumuna bakıldıında, çeitlilik bakımından Türkiye ortalamasından fazla farklılamadıı, sıradanlık bakımından ise performansının daha iyi olduu ve sıralamada 81 il arasından 21. sırada olduu görülmektedir. Kısaca Zonguldak taki üretim yapısının fazla çeitlilie sahip olmamasına ramen dier iller tarafından fazlaca üretilemeyen ürünlerde younlatıı görülmektedir. Şekil 11: : 81 ilin üretiminin ortalama sıradanlıı ve çeitlilii, Ģ 2013 Kaynak: SGK Aralık 2013 verileri, TEPAV hesaplamaları Fazla sıradan olmayan üretim yapısı ve düük sıçrama Ģ kabiliyeti ile Zonguldak ili için mevcut sektörlerinde nitelii yüksek sektörlere odaklanarak bu sektörlerdeki rekabet gücünün gelitirilmesi en uygun politika Ģ alternatifi olarak ortaya çıkmaktadır. Bu açıdan bakıldıında, yatırım ortamını anlamak üzere yapılan bu çalımanın sonuçları Zonguldak ilinin gelecei açısından önem kazanmaktadır. Türkiye deki 81 il Şekil 12 de üretim yapısının niteliini artıracak ekilde dönütürmek için uygulanması gereken politikaların niteliine göre 4 farklı bölgede 24 konumlandırılmıtır. Buna göre Zonguldak ili üretimin niteliinin yüksek olduu, ancak mevcut becerilerle üretim sepetinin niteliini ileriye götürecek yeni alanlarda rekabet gücü gelitirme imkanlarının nispeten sınırlı olduu iller arasında yer almaktadır. Bu grupta yer alan illerde üretim yapısının dönüümü için uygulanacak politikaların temel hedefi ilin halihazırda üretim sepetinde yer alan faaliyetlerde sahip olduu rekabet gücünün yükseltilmesi olmalıdır. Bu noktadan hareketle, rekabetçiliin pek çok unsuruna ilikin tespitleri içermekte olan yatırım ortamı deerlendirme çalımasının sonuçları, Zonguldak ilinin gelecei açısından hassasiyetle ele alınmalıdır.

35 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Şekil 12: 81 ilin üretiminin ortalama sıradanlıı ve sıçrama kabiliyeti, 2013 Kaynak: SGK Aralık 2013 verileri, TEPAV hesaplamaları 25 31

36

37 Zonguldak İli Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Bölüm 2. Zonguldak Yatırım Ortamı Anketi Deerlendirmesi 1. Raporun bu bölümünde TEPAV tarafından, BAKKA Zonguldak Yatırım Destek Ofisi ile ibirlii içinde yürütülmü olan Zonguldak ili Yatırım Ortamı Deerlendirmesi Anketinin sonuçları yer almaktadır. Raporun önceki bölümlerinde de bahsedildii gibi Dünya Bankası tarafından Türkiye yi de kapsayan geni bir ülke grubuna uygulanı olan bu anket TEPAV tarafından da Türkiye de bölgesel olarak uygulanmıtır. Bu sayede Zonguldak YOD sonuçları yalnızca il içerisinde deerlendirilmemekte, dier ülke, bölge ve illerden edinilen sonuçlarla karılatırılarak incelenmektedir. Böylelikle Zonguldak taki yatırım ortamının durumu özellikle Türkiye içerisinde göreceli olarak konumlandırılabilecektir. Sonuçlar, anketin içerdii 13 konu balıı altında ayrı ayrı deerlendirilmektedir. 1. Firmalara İlikin Genel Bilgiler Anketin ilk bölümünde anket örnekleminin genel özelliklerini tarif edebilmek üzere, anket uygulanan firmaların konumu, faaliyet alanları, hukuki yapıları, istihdam yapısı, ciroları gibi genel bilgiler sorulmutur. 2. Zonguldak taki firmaların konumlarına bakıldıında Zonguldak taki imalat sanayi firmalarının Türkiye ortalamasına göre daha yüksek oranda organize bölgelerde (OSB, KSS, STB veya TGB), hizmetler sektöründe faaliyet gösteren firmaların ise ortalama ile uyumlu bir seviyede ehir merkezinde konumlandıı görülmektedir. İmalat sanayi firmalarının yarısından fazlası (yüzde 55) belediye sınırları içinde ancak sanayi dıında konumlanmıtır. Şekil 13 te de görüldüü gibi imalat sanayi firmalarının yüzde 42 sinin küçük sanayi sitesi, organize sanayi bölgesi, serbest ticaret bölgesi veya teknoloji gelitirme bölgesinde yer aldıkları görülüyorken, Türkiye sonuçlarına bakıldıında bu oranın yüzde 36 olduu görülmektedir. Bu açıdan bakıldıında imalat sanayi firmalarının konumlarının Türkiye ortalamasına oranla daha fazla organize bölgelerde yer aldıını söylemek mümkündür. Bu durum da, firmaların adı geçen bölgelerin kendilerine saladıı altyapı hizmetlerinden ve kümelenmenin olumlu etkilerinden yararlanma fırsatına sahip olduklarını göstermektedir. Hizmetler sektöründe faaliyet gösteren firmaların ise yüzde 70 i ehir merkezinde konumlanmaktadır. Bu oran yüzde 71 olan Türkiye hizmet sektörü firmaları oranı ile aynı seviyededir. Hizmet sektörü firmalarının yer seçiminin sektörün ihtiyaçlarına yönelik olduu görülmektedir. 33

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler BOSAD Boya Sanayicileri Dernei Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler TÜRK BOYA SEKTÖRÜ Dünya ekonomisindeki gelimeyle paralel olarak dünya boya üretimi bugün 29,4 milyon ton civarında gerçeklemektedir ve

Detaylı

Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı

Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı TÜRKYE CUMHURYET MERKEZ BANKASI Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı Ercan TÜRKAN Danıman (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 19 Ocak 2005 çindekiler Sayfa No. Giri... 4 I. Kullanılan Metodoloji

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi.sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 22 Ocak 09 Özet Aralık 08 itibariyle tüketim endeksi, nominal olarak yıllık bazda yüzde 3,3 oranında artı göstermitir.

Detaylı

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu ette tüketim endeksi, ekonomideki tüketim eilimlerini kartla yapılan tüketimi baz alarak incelemektedir. Bu nedenle, endeks

Detaylı

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY

RAKAMLARLA KONYA İSTİHDAMI FEYZULLAH ALTAY Bugün, yükselen ekonomisi ve gelişmekte olan performansıyla ülkesi için önemli bir katma değer oluşturan sayılı merkezlerden birisidir. Gelişmekte olan ekonomisine paralel olarak birçok sektörde yeni iş

Detaylı

Türkiye de Hanehalkı

Türkiye de Hanehalkı gücü, gelir, harcama ve yoksulluk açısından Türkiye de Hanehalkı Zaf er Yükseler Er can Tür kan TÜSAD Küresel Ekonomiye Ent egrasyon Sürecinde Büyüme Semineri 21 Mart 2008, Ankara Sunum çerii* I - gücü

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ NEVŞEHIR GENEL BİLGİLER Nüfus Nevşehir: 285.460 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Nevşehir: %95 Türkiye: %93

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

Özel t üket im t alebinin izlenmesinde kart lı alıveri: Yeni bir tüketim endeksi önerisi. (e.t.t.e) Er can Tür kan. (ercan. turkan@tcmb. gov.

Özel t üket im t alebinin izlenmesinde kart lı alıveri: Yeni bir tüketim endeksi önerisi. (e.t.t.e) Er can Tür kan. (ercan. turkan@tcmb. gov. Özel t üket im t alebinin izlenmesinde kart lı alıveri: Yeni bir tüketim endeksi önerisi (e.t.t.e) Er can Tür kan (ercan. turkan@tcmb. gov. t r) Tür kiye Bankalar Bir lii 28 Kasım 2007 Sunum içerii* Tüketim

Detaylı

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Download von www.bteu.de / Avrupali Türk Isadamlari Birligi Hannover / TAM Vakfi Yayinlari!" #"# Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Bu

Detaylı

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU

T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü. İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU T.C. Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve Analiz Dairesi AĞRI İL RAPORU KALKINMA AJANSLARI Kalkinma Bakanligi - IDAD 1 / 14 A. BEŞERİ VE SOSYAL GÖSTERGELER

Detaylı

Bu dönemde daha önce belirttiim gibi yatırımlarımızla ilgili almı olduumuz kararlarımızın yanı sıra;

Bu dönemde daha önce belirttiim gibi yatırımlarımızla ilgili almı olduumuz kararlarımızın yanı sıra; BORYAD / Aralık 2009 1. 2009, finansal anlamda fırtınalı bir yıldı. Kısaca iecam ın 2009 yılını deerlendirebilir misiniz? Öncelikli konularınız neler oldu, kârlılık hedefleriniz de büyük amalar görüldü

Detaylı

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE Sayfa No: 1 A- 1-RAPORUN DÖNEM : Faaliyet raporu, BOYASAN A. nin MART/2010 yılı faaliyetlerini kapsar. 2-ORTAKLIIN ÜNVANI : BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET A.. 3-DÖNEM ÇNDE YÖNETM VE DENETM KURULUNDA GÖREV

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir Temel Ekonomik Göstergeler İzmir 2015 İzmir... İzmir çok yönlü üretim olanakları, zengin doğal kaynakları ve nitelikli yaşam kalitesini bir arada sunabilmesiyle hem Türkiye hem de dünya ölçeğinde öne çıkan

Detaylı

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006)

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006) DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (-2006) Zafer YÜKSELER Danıman 10 Austos 2007 1. Giri: hracat ve ithalat fiyat endekslerindeki farklı deiimler, yıllar itibariyle dı ticaret

Detaylı

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin;

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; ! "! # $% & % & ' &! ' ( )* +$' #,*,-. / - Gecici Madde 3 Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; a)

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM

TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM TÜM OTOBÜSÇÜLER VE LETMECLER FEDERASYONU KARAYOLU YOLCU TAIMACILII SEKTÖRÜNÜN TARHSEL GELM 1955 ten 1999 a kadar karayolu yolcu taımacılıının ulaım biçimleri içindeki payı Karayolu ile yolcu taımacılıının

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi (Sayı 39 - Aralık 21) Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi 39. sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 26 Ocak 211 (Sayı 39 - Aralık 21) Özet Aralık ayında nominal toplam tüketim, bir önceki

Detaylı

Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı?

Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı? Son vergi düzenlemeleri ile ortaya çıkan fiyat indirimleri tüketiciye yansıtıldı mı? Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) Mayıs 2009 Özet ç talebin canlandırılabilmesi amacıyla Mart ayında bir dizi

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Metropol Bölge ve Yönetiim

Metropol Bölge ve Yönetiim Metropol Bölge ve Yönetiim Prof.Dr. Nee Kumral Ege Üniversitesi ktisat Bölümü nese.kumral@ege.edu.tr Metropol Bölge ve Yönetiim 1.Metropol Bölge Yönetiiminde Amaç ve lkeler ehirleme hızının artması ile

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması

Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Turkcell Global Bilgi Erzurum Çağrı Merkezi Ekonomik Etki Değerlendirme Çalışması Nihai rapor sunumu 14 Eylül 2011, Erzurum Turkcell Erzurum Çağrı Merkezi

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU Sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2009 31 Mart 2009 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. irket in Merkezi

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 19 05 2014 Sayı 26 Genel Değerlendirme Ocak 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ocak 2014 verilerinin değerlendirildiği- 26. sayısında sigortalı ücretli istihdamı, kadın

Detaylı

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS 12 Mart 2009 TS/BAS-BÜL/09-19 AVRUPA BRL KAPI ARALIINA SIKIMI ÜLKE: KUZEY KIBRIS Özet Bulgular Yönetim Kurulu Bakanı Arzuhan Doan Yalçında bakanlıındaki TÜSAD heyeti, 12 Mart 2009 tarihinde Lefkoa yı ziyaret

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 07 2014 Sayı 27 Genel Değerlendirme Şubat 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Şubat 2014 verilerinin değerlendirildiği- 27. sayısında sigortalı

Detaylı

Küçük Asya Grubu, elektronik ve beyaz eya sektörüne, bir dünya teknoloji devi olan Three Stars

Küçük Asya Grubu, elektronik ve beyaz eya sektörüne, bir dünya teknoloji devi olan Three Stars KAR BEYAZ LTD. T. Küçük Asya Grubu, elektronik ve beyaz eya sektörüne, bir dünya teknoloji devi olan Three Stars (3 ) 1 ile 2005 yılında imzaladıı distribütörlük anlamasıyla giri yaptı. 2005 yılının ilk

Detaylı

Türk Bankacılık Sektörü

Türk Bankacılık Sektörü Hisse Senedi / Sektör Raporu Türk Bankacılık Sektörü /0/01 Kredi mevduat spredleride geçen aya göre iyileme görülüyor Toplam krediler bir miktar geriledi. BDDK nın açıkladıı haftalık bankacılık sektörü

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Organize Sanayi Bölgeleri Rejimi ve Ekonomiye Katkısı: Türkiye Örneği

Organize Sanayi Bölgeleri Rejimi ve Ekonomiye Katkısı: Türkiye Örneği tepav economic policy research foundation of turkey Organize Sanayi Bölgeleri Rejimi ve Ekonomiye Katkısı: Türkiye Örneği Ankara, 23 October 2009 OIZs in Turkey Çerçeve Kısaca TEPAV Türkiye de yeni yükselen

Detaylı

2001 KRZNDEN 2005 E EGE EKONOMS MUSTAFA SÖNMEZ(*)

2001 KRZNDEN 2005 E EGE EKONOMS MUSTAFA SÖNMEZ(*) 2001 KRZNDEN 2005 E EGE EKONOMS MUSTAFA SÖNMEZ(*) Türkiye ekonomisi, 2001 de yaanan büyük ekonomik krizin ardından dört yıl üstüste yaadıı yüksek büyüme hızları ile tüm dünyanın ilgisini çekerken, büyümenin

Detaylı

DELTA MENKUL DEERLER A..

DELTA MENKUL DEERLER A.. sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2008 31 Mart 2008 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. 3. Dönem çinde

Detaylı

Rekabetçi ve Sorumlu İşletmeleri Destekleme Programı (SCORE): Türkiye için Fizibilite Çalışması

Rekabetçi ve Sorumlu İşletmeleri Destekleme Programı (SCORE): Türkiye için Fizibilite Çalışması ARAŞTIRMA NOTU 13/C-01A ARAŞTIRMA NOTU 14/C-01A Yayınlanma tarihi: Nisan 2014 Rekabetçi ve Sorumlu İşletmeleri Destekleme Programı (SCORE): Türkiye için Fizibilite Çalışması Pınar Kaynak TEPAV Araştırmacı

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan

Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. 30.09.2009 Tarihli Faaliyet Raporu Dousan Boru Sanayi ve Ticaret A.. Ödenmi Sermaye: 11.173.366 YTL. irket Merkezi Erzincan Sivas Karayolu 14 Km Pk 74 Erzincan Sayfa No:

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 12 08 2014 Sayı 28 Genel Değerlendirme Mart 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Mart 2014 verilerinin değerlendirildiği- 28. sayısında sigortalı

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 30.05.2013 Merinos AKKM 214-223 BÖLGE PLANI SÜRECİ Sanayi İhtisas Komisyonu Çalışmaları 3.5.213 Merinos AKKM Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak kısıtları ve yeni kriz alanları

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE

TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE TPE Tanıtım Toplantısı Slide 1 tepav Yeni bir gösterge: TEPAV Perakende Güven Endeksi TPE 14 Ocak 2010 TPE Tanıtım Toplantısı Slide 2 Çerçeve TPE nereden çıkıyor? Perakende Anketi ve diğer perakende ölçüm

Detaylı

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir.

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir. .tr alan adlarını tescili, 1991 yılından itibaren, Türkiye'yi ilk olarak nternet'e balayan Üniversitemiz bünyesinde devam etmektedir. Bu kapsamda, bugün itibarı ile, toplam yaklaık 70,000 adet.tr uzantılı

Detaylı

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var YILLIK RAPOR 2007: ÖNEML NOKTALAR AB uyuturucu raporunun ilettii olumlu mesajlar, uyuturucuya balı ölümlerin yüksek düzeyi ve artan kokain kullanımıyla gölgeleniyor (22.11.2007, LZBON AMBARGO 10.00 CET)

Detaylı

!" # $%! "# $$ $! " % % # $ &&& " '( % )* " '(

! # $%! # $$ $!  % % # $ &&&  '( % )*  '( !"#$%!" #$ %!"# $$$ %% &&&"'( )*"'( $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%* &"! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "(!+##,#(#-./(01###.#/23 ",#' -(+ 4 5( ( 6)#6(-'(+#)75(#89,9(:

Detaylı

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ

amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ amasya çorum samsun tokat TEMEL GÖSTERGELERLE TR83 BÖLGESİ sunuş Türkiye de kurulan 26 kalkınma ajansı, bölgesel gelişme dinamiklerini bütün aktörlerin katılımını sağlayan bir anlayışla harekete geçirmek

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz

Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz 2006 YILLIK RAPORU: UYUTURUCU FYATLARINDA DÜÜ, YAKALAMALARDA ARTI Avrupa da Uyuturucu imdi Her Zamankinden Daha Ucuz (23.11.2006, LZBON) Avrupa Uyuturucu ve Uyuturucu Baımlıı zleme Merkezi (EMCDDA), bugün

Detaylı

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir.

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir. YAPI VE KRED BANKASI A.. NN BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVLLERNN HALKA ARZINA LKN SERMAYE PYASASI KURULU TARAFINDAN 3 HAZRAN 2011 TARHNDE ONAYLANAN ve TESCL ETTRLEN, 30 EYLÜL 2011 TARHNDE TADL VE 4 EKM 2011

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Deniz Akkahve Devlet Planlama Tekilatı Müstearlıı Bölgesel Gelime ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüü AB Bölgesel Programları Dairesi Bakanı zmir de düzenlenen 2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumunun

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ

www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ www.geka.org.tr BÖLGESEL YENİLİK ve KALKINMA AJANSI DESTEKLERİ Öncelikler ve İhtisaslaşma Organizasyon ve Eşgüdüm Yaşam Kalitesinin Artırılması Sürdürülebilir Kalkınma Bilgi Toplumuna Dönüşüm Rekabet Gücünün

Detaylı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Yeni bir Sanayi Politikası Çerçevesi Slide 2 Çerçeve 2001 krizinin

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. Mayıs 2013 - Düzce 1 Mayıs 2013 - Düzce 1 İçerik Giriş Kamu Üniversite Sanayi İşbirliğinde En Somut Ara Yüzler: Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Ülkemizde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin Bölgesel

Detaylı

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Hakan Berument Bilkent Üniversitesi Ankara Tel: + 312 266 2529 Faks: + 312 266 5140 e-posta: berument@bilkent.edu.tr Mart 2002 1. Giri: 1995 Meksika

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No 1 / 145 TANIMI ve N GEREKLER 1. N KML Kadro Unvanı Müfetti Fiili Görev Unvanı Müfetti stihdam Türü (Statü) Memur Tarih Kod No 2. E LKN BLGLER 2.1. in Özeti...belediyesi; faaliyet ve ilemlerinde

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ TOKAT IN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 TOKAT GENEL BİLGİLER Nüfus; Tokat: 598.708 Türkiye:76.667.864 Sosyo Ekonomik Gelişmişlik

Detaylı

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman 422 1. SEKTÖRÜN TANIMI Ana metal sanayii ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 27 no lu gruplandırma içinde yer almaktadır.

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. B A Ş B A K A N L I K STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. B A Ş B A K A N L I K YENİ TEŞVİK K SİSTEMS STEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI MEVCUT TEŞVİK SİSTEMİ Genel Teşvik Uygulamaları Bölgesel Teşvik Uygulamaları Büyük Ölçekli Yatırımların Teşviki KDV

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ

EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ SAYI 12 EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ 2014 2. Çeyrek Yıllar İtibariyle Yatırım Teşvik Belgeli Yatırım Bilgileri YATIRIM TEŞVİK İSTATİSTİKLERİ (ENERJİ YATIRIMLARI HARİÇ) Kaynak: Ekonomi Bakanlığı Bölgemizde

Detaylı

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 175-189 175 KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER Cengiz AHN Ahi Evran Üniversitesi

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45%

2012 Yılı İçin Nasıl Bir Ekonomik Beklenti İçindesiniz? Daha kötü 10% Daha iyi 45% EKONOMİK DURUM TESPİT ANKET SONUÇLARI Ankete Katılım: 1998 yılından bu tarafa düzenlenen anketimize bu dönem 85 firmadan cevap gelmiştir. Bu miktar toplam üyelerimizin %15 ine karşılık gelmektedir. Ankete

Detaylı

AYDIN KESEN. ZMR TCARET BORSASI-Gazi Bulvarı No:2 35210 zmir, Tel: (0232) 425 13 70 (5 Hat), Fax: (0232) 484 29 54, www.itb.org.tr

AYDIN KESEN. ZMR TCARET BORSASI-Gazi Bulvarı No:2 35210 zmir, Tel: (0232) 425 13 70 (5 Hat), Fax: (0232) 484 29 54, www.itb.org.tr The Developments in Production and Trade of Biotech Cotton in Turkey and Traceability Türkiye de Biyoteknolojik Pamuk Üretim ve Ticaretindeki Gelimeler ve Biyoteknolojik pamukların zlenebilirlii Aydın

Detaylı

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2

TR62 ADANA-MERSİN BÖLGESİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER BÜLTENİ-2 BÜLTEN NO 2 TR62 ADANA-MERSİN Sİ TEMEL SOSYAL VE EKONOMİK GÖSTERGELER Çukurova Kalkınma Ajansı sorumluluk alanı olan TR62 Düzey 2 Bölgesi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 TÜRKÇE ETM ALANINDA ÖRENM GÖREN LSANSÜSTÜ ÖRENCLERNN BLG OKURYAZARLII

Detaylı

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ

BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ BÖLGESEL VERİMLİLİK İSTATİSTİKLERİ METAVERİ Kapsam Sektörel Kapsam 2003-2008 yılları için Avrupa Topluluğu nda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması NACE REV.1.1 e göre; B C D E F G H I J K M

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı