Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 ÖZET DEVLET SU ÝÞLERÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ NDE HÝDROGRAFÝK HARÝTA ÇALIÞMALARI Enver ÞAPCILAR 1 Mehmet FAKIOÐLU 1 Devlet Su Ýþleri Genel Müdürlüðü tarihinde kabul edilmiþ bulunan ve 6200 sayýlý yasayla kurulan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðý'na baðlý, tüzel kiþiliði olan katma bütçeli bir kuruluþtur. Devlet Su Ýþleri Genel Müdürlüðü Kuruluþ Yasasýnýn 2. maddesinin (b) fýkrasý'na göre "sulama tesisleri kurmak, sulama sahalarýndaki parsellerin tamamýný veya bölümlerini gösterir harita ve planlar yapmak veya yaptýrmak gereðinde kadastrosunu yaptýrmakla görevlendirilmiþtir. DSÝ Genel Müdürlüðü bünyesindeki Harita Þube Müdürlüðünün Görevlerinden bir tanesi DSÝ Genel Müdürlüðü nce yaptýrýlan veya yapýlan iþletmeye açýlmýþ yaklaþýk 200 adet barajýn her beþ yýlda bir sediment miktarýný ve baraj kýyý erezyon hareketlerini tesbit etmek amacýyla hidrografik haritalarýný yapmaktadýr. Ayrýca mevcut tabii göllerin ihtiyaç duyulmasý halinde hidrografik haritalarý da yapýlmaktadýr. Bugüne kadar Doðal ve yapay göllerde biriken sediment miktarýný, su hacmini ve daðýlýmýný belirlemek amacý ile yapýlan batimetrik harita toplamý ha. DSÝ Genel Müdürlüðünce bu güne kadar; sekstant, optik, elektro-optik, klasik (Lata, ip iskandili) akustik, ve GPS (RTK) ölçü aletleri kullanýlarak konum ölçmeleri yapýlmýþ ve hidrografik haritalar üretilmiþtir. Son bir yýl içerisinde XYZ konum belirlenmesinde GPS (Real Time) yöntemi ile Echo- Sounder ve PENMAP yazýlýmý ile donanýmlý Tekne bir arada kullanýlarak Hidrografik haritalar daha hassas ve hýzlý üretilmektedir. 1 DSÝ Genel Müdürlüðü Etüd ve Plan Dairesi Harita Þube Müdürlüðü Harita ve Kadastro Müh. 1. GÝRÝÞ Ülkemiz 793 gölet, 610 baraj, 222 HES ayrýca yüze yakýn göle sahip sayýlý ülkelerden biridir. Bu kadar su toplama tesisine sahip bir ülkenin: Doðal göller ve akarsularýn modern anlamda iþletilmesi, Baraj ve gölün uzun ömürlü olmasýna katkýda bulunmasý, Bu tesislerden gerektiði kadar verimli ve uzun süre yararlanmasý için DSÝ Genel Müdürlüðü tarafýndan hidrografik haritalar yapýlmaktadýr. Her barajýn rusubat miktarýna göre iþletme süresi 50 yýl düþünülmektedir. Bu nedenle barajlarýn beþ yýlda bir hidrografik haritalarýný güncellemek gerekmektedir. DSÝ GENEL MÜDÜRLÜÐÜ NÜN KURULUÞ AMACI VE GÖREVLERÝ DSÝ Genel Müdürlüðü (DSÝ) ülkemizdeki tüm su kaynaklarýnýn planlamasý, yönetimi, geliþtirilmesi ve iþletmesinden sorumlu, katma bütçeli ve tüzel kiþiliði olan en yetkili kuruluþtur. DSÝ Genel Müdürlüðü 6200 sayýlý kanunla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlýðýna baðlý olarak, 18 Aralýk 1953 tarihinde kurulmuþtur. DSÝ yerüstü ve yeraltý sularýnýn deðiþik amaçlý kullanýmý ile toprak erozyonunun ve taþkýn zararlarýnýn önlenmesinden sorumludur. Bu nedenle DSÝ; barajlarýn, hidroelektrik santrallerin(hes), içme-kullanma suyu teminin sulama þebekelerinin planlamasý, projelendirilmesi, inþasý ve iþletilmesi konularýnda yetkili kýlýnmýþtýr. DSÝ Genel Müdürlüðünün Nihai Hedefleri Sulu tarýmý yaygýnlaþtýrmak, Hidroelektrik üretmek, Büyük þehirlere içme ve endüstri suyu temin etmek, Arazileri taþkýna karþý korumak. DSÝ bu hedeflerine ulaþmak için; teknik, ekonomik ve çevreye uyumlu projeler geliþtirmekte ve hayata geçirmektedir

2 TÜRKÝYE DEKÝ HÝDROLÝK YAPILAR Ýþletmede Ýnþaa Halinde/Programda Tesisin çeþidi DSÝ Diðer TOPLAM DSÝ Diðer TOPLAM GENEL (01Ocak 2002) Kuruluþlar Kuruluþlar TOPLAM Baraj adedi HES adedi Gölet Adedi Sulama sahalarýnýn haritalarý (1/2000, 1/5000), - Baraj, gölet ve regülatör yerlerinin haritalarý (1/500, 1/1000), - Baraj ve gölet rezervuarlarýnýn haritalarý (1/2000, 1/5000), - Kanal, isale hattý ve benzeri þeritvari haritalar (1/1000, 1/2000, 1/5000), - Santral, pompaj yerleri ve þalt sahasý haritalarý (1/1000 veya daha büyük), - Ýþletme haritalarý (1/5000) -Tabii ve suni göllerin hidrografik haritalarý (gölün büyüklüðüne göre 1/2000, 1/5000, 1/10 000, 1/25 000), Son 10 yýlda harita üretiminin bir bölümü ihale yoluyla yaptýrýlmaktadýr. (Harita Birim Fiyatlarý her yýl DSÝ ce hazýrlanmaktadýr.) Harita üretimi BÖHYY, DSÝ HARÝTA YAPIMI VE APLÝKASYON ÝÞLERÝ GENEL TEKNÝK ÞARTNAMESÝ ve DSÝ Harita ve Harita Bilgileri Üretimi Özel Teknik Þartnamesi ne göre yapýlmaktadýr. HiDROGRAFiK HARiTALARIN TARiHÇESÝ Dünya yüz ölçümünün %70 nin sularla örtülü olduðu düþünülürse Hidrografik topografyanýn uðraþ alanýnýn büyüklüðü ortaya çýkar. Deniz ve göl ulaþtýrmacýlýðýnýn en önemli elamaný Hidrografik seyir haritalarýdýr. XII. Yüzyýlda pusulanýn icat edilmesi ve bunun denizciler tarafýndan kullanýlmaya baþlanmasý, insanoðlunun denizlere açýlmasýna, dolayýsýyla denizlere ait bilgilerin çoðalmasýna olanak saðlamýþtýr. Bu alanda en önemli bilgiler XV. Yüzyýlýn sonu ile XVI. Yüzyýlýn baþlarýnda Piri Reis, Kristof Kolomb, Vasco da Gamma ve Macellan gibi ünlü denizcilerin seyahatlarý sýrasýnda topladýklarý bilgiler ve çizdikleri basit krokilerdir. HARÝTA ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ VE BUNA BAÐLI BÝRÝMLERÝN ÜRETTÝÐÝ HARÝTALAR DSÝ Genel Müdürlüðü bünyesinde bulunan, Etüd ve Plan Dairesi Baþkanlýðý Harita Þube Müdürlüðü istikþaf, master plan, planlama, kati proje ve tatbikat projesi çalýþmalarý, her türlü etüd ve uygulama faaliyetleri için aþaðýdaki haritalarý üretmektedir. Ýlk deniz haritasý XIII. Yüzyýlda italya kýyýlarýnda yapýlmýþ portolane =Pusula Haritasý adý verilen haritalardýr. Zamanýn olanaklarýna göre Doðrultu ve uzunluk ölçmesine göre yapýlmýþ ve uzun süre kullanýlmýþtýr. XVI. Yüzyýlýn baþlarýnda Piri Reis tarafýndan yapýlmýþ deniz haritalarý geliþmiþ pusula haritalarý için güzel örnek teþkil eder

3 Pratik amaçlar için yapýlan bu haritalarda limanlar ve kýyýlar için ayrýntýlý bilgiler vardýr. Fakat su altý zemini o zamanki atmosfer gibi tanýnmýyordu. Denizlerde derinlik ölçmeleri XVIII. Ve XIX. Yüzyýllarý arasýnda aðýrlýk atarak iskandil yöntemi ile yapýlmýþtýr. Projeksiyon sistemine göre ilk deniz haritasý 1657 yýlýnda mercator tarafýndan yapýlmýþtýr. Fransýzlar 1720 yýlýnda Paris te bir deniz haritasý bürosu kurarak deniz haritasý yapýmýna baþlamýþlardýr. XIX. Yüzyýlýn baþlarýnda denize kýyýsý olan ülkelerde Hidrografik bürolar ve þubeler kurulmuþtur. XIX. Yüzyýlda Deniz haritalarýnýn büyük çoðunluðu Amerika ve Ýngiliz Hidrografi daireleri tarafýndan yapýlmýþtýr. 1-DSÝ DE TABÝÝ VE SUNÝ GÖLLERÝN HÝDROGRAFÝK HARÝTALARI Aþaðýdaki Genel Esaslara Göre Yapýlmaktadýr Hidrografik haritalar: a) Alaný 100 hektara kadar olan göllerde 1/2000 b) Alaný 2000 hektara kadar olan göllerde 1/5000 c) Alaný 2000 hektardan büyük olan Göllerde 1/10000 ölçeklerinde yapýlýr Baraj rezervuarý hidrografik haritalarý, ihtiyaca göre belirlenecek periyotlarda yapýlýr Hidrografik harita yapýmýnda "tahdit kotu", baraj kret kotu olarak alýnýr. Suyla kaplý alanýn Hidrografik haritasý yapýlýr. Tahdit kotu ile mevcut su kotu arasýnda kalan kara kýsmýnýn harita alýmý ise, ölçeðe baðlý olarak DSÝ Harita Yapým Teknik Þartnamesinin Bölüm. II veya Bölüm. III 'deki esaslarýna göre yapýlýr. (Su ve kara kýsmýndaki ölçmeler daha sonra bilgisayar ortamýnda birleþtirilerek çizimi yapýlýr.) 1-4- Göl ve baraj rezervuarýnda eþel mevcut deðilse, hidrografik harita çalýþmalarýna baþlamadan önce eþel tesis edilir Hidrografik ölçmelere baþlamadan önce eþele civardaki en az iki memleket nivelman röperinden kontrollü olarak kot verilir. Eþel kotu daha önce yapýlan çalýþmalardan biliniyor olsa dahi, yine nivelman yapýlarak kontrol edilir. Burada gidiþdönüþ arasýndaki fark DSÝ Harita Yapým Teknik Þartnamesindeki ana nivelman için verilen hata sýnýrýndan fazla olamaz Civarda daha önce tesis edilmiþ yatay kontrol noktalarý var ise kontrolü yapýldýktan sonra bunlar kullanýlýr, gerekirse nokta sýklaþtýrmasý yapýlýr Çalýþma yapýlacak göl veya rezervuar etrafýnda minare, fabrika bacasý vb. yapýlar varsa bunlardan uygun olanlarýnýn kestirme ile koordinatý hesaplanarak nirengi gibi kullanýlabilirler (Sekstant yöntemi için) 1-8- Konumu ve derinliði ölçülen noktalar arasýnda numara birliði saðlanarak ölçü çizelgelerine kaydedilirler ve bot kanavasýna anýnda iþlenirler. (Hatlar arsý boþluk kalmamasý için.) 1-9- Hidrografik ölçüm hatlarýna dik doðrultuda en az bir hat boyunca kontrol ölçmeleri yapýlýr. Daha sýk olmasýnda fayda vardýr. Bu kontrol ölçüsü eðer takip edilebiliyorsa talvegden (suyun en derin yeri) geçmesi daha uygun olur Derinliði ölçülen noktalar eþelden alýnacak günlük su kotuna baðlý olarak kotlandýrýlýrlar. Günlük su kotu; sabah, öðle ve akþam eþelden alýnan su kotlarýnýn günlük ortalamasýdýr. Ancak sabah, öðle, akþam saatlerinde eþelden okunan su kotlarý deðiþimi ± 15 santimetreden fazla ise veya özellikli bir çalýþma gerekiyorsa ortalamalarý alýnmayýp doðrudan okunan deðerler su kotu olarak alýnýr ve kotlandýrmalar buna göre yapýlýr Hidrografik harita alýmýna baþlamadan önce harita ölçeðine uygun olarak bot kanavasý düzenlenir. Kýyý çizgisi ayný ölçekli haritalardan alýnarak yatay kontrol noktalarý ile birlikte bot kanavasýna iþlenir Hidrografik detay ölçmeleri kýyýya dik ve birbirine paralel hatlar üzerinde yapýlýr. Hatlarýn kýsa olmasýna dikkat edilmelidir Hatlarýn ve hat üzerinde derinlik ölçülen noktalarýn birbirine uzaklýklarý pafta üzerinde 1-2 cm olacak sýklýkta ölçmeler yapýlmalýdýr. Gerektiðinde, özellik gösteren yerlerde detay noktalarý daha sýk alýnmalýdýr Teknenin alým esnasýnda hýzý 7,5 km/h ý geçmemelidir

4 2- HÝDROGRAFÝK ÖLÇMELER Yeryüzünün denizlerle örtülü bölgelerinin dip topoðrafyasýný ve Ýþletmeye açýlmýþ doðal ve yapay göllerde biriken sediment miktarýný ve daðýlýmýný belirlemek amacýyla yapýlan haritalara hidrografik haritalar denir. Hidrografik Haritalar Neden Yapýlmaktadýr DENÝZLERDE Denizde balýk araþtýrmalarý (beslenme amaçlý) Deniz ulaþýmý Denizlerdeki mevcut maden ve enerji hammaddeleri araþtýrýlmasý Sualtý ve su kýyýsýnda yapýlacak teknik hizmetler için BARAJLARDA Doðal göller ve akarsularýn modern anlamda iþletilmesi Baraj ve gölün uzun ömürlü olmasýna katkýda bulunmasý Bu tesislerden gerektiði kadar verimli ve uzun süre yararlanmasý için hidrografik haritalar yapýlmaktadýr. Her barajýn rusubat miktarýna göre iþletme süresi 50 yýl düþünülmektedir. Bu nedenle barajlarýn beþ yýlda bir hidrografik haritalarýný güncellemek gerekmektedir. Hidrografik Ölçmeler Konum ve Derinlik Ölçmelerinden Oluþmaktadýr; 2-1-Hidrografik Detay Noktalarýnýn Konum Ölçmeleri: a) Tekneden, sekstant ile sahil hattýndaki en az üç yatay kontrol noktasýna (ortadaki nokta ortak ve açýlar 33 Graddan küçük olmamak üzere) sol ve sað açýlar ölçülerek grafik geriden kestirme yöntemiyle, b) En az iki yatay kontrol noktasýndan, tekneye monte edilmiþ iþarete ilerden kestirme ile, c) Takeometrik yöntemle, (Klasik veya Elektronik) d) Yatay kontrol noktalarýna yerleþtirilmiþ yansýtýcýlardan alýnan sinyallerle veya benzeri elektronik konum belirleme sistemleriyle yapýlýr. (trisponder sistemi) e) Radyo modem kullanýlarak infrared elektronik takeometreleri ile, f) Ülke Jeodezik Aðý'nýn koordinat sistemine dayalý en az iki yatay kontrol noktasýndan yararlanarak ve tekneye monte edilmiþ ± 10 cm hassasiyetinde ölçü yapacak uydu bazlý konumlama sistemi (GPS) yöntemi, g) Real-Time Kinematik GPS (Gerçek Zamanlý Konum Belirleme) yöntemi ile yapýlýr

5 2-2-Hidrografik Detay Noktalarýnýn Derinlik Ölçmeleri Hidrografik ölçmeler ± 20 cm hassasiyeti saðlayacak þekilde iskandil latasý, el iskandil þavlusu veya elektronik olarak derinlik ölçebilen sonar cihazlarýyla yapýlýr (akustik iskandil) Ýskandil latasý derinlikleri en fazla 3 metreye kadar olan sularda kullanýlýr. Mevcut 4 metrelik miralar iskandil latasý olarak kullanýlabilir. El iskandil þavlusu sonar cihazýnýn bulunmadýðý zorunlu durumlarda derinlikleri 10 metreye kadar olan sularda kullanýlýr. DSÝ DE KULLANILAN OTOMATÝK VERÝ TOPLAMA SÝSTEMÝ Konum ölçmelerinde kullanýlan GPS çift frekanslý Tekne Tekneye rota vermek için kullanýlan Promark X-CM tek frekanslý GPS Derinlik ölçmelerinde kullanýlan çift frekanslý Echo-Sounder aleti Konum ve derinlik bilgilerinin PENMAP yazýlýmý desteðinde depolandýðý Pen PC veya Notebook bilgisayar. El iskandil þavlusu, ucuna 2-3 kg lýk aðýrlýk takýlmýþ ve 0,5 metre aralýklarla iþaretlenmiþ özel bir ip, zincir vb. den yapýlmýþtýr. Lata ve el iskandil þavlusu ile derinlikler ölçülürken ölçülerin olabildiðince düþey doðrultuda yapýlmasýna dikkat edilmeli, gerektiðinde el iskandil þavlusu ucundaki aðýrlýk artýrýlmalýdýr. Derinlik ölçmelerinde hangi tür ölçme yöntemi olursa olsun en büyük ve etkili hata kaynaðý derinliðin dik konumda ölçülemeyiþidir. Alet Ashtech Z-Surveyor GPS Alýcýsý (3 adet) Teknik Özellikler Çift frekanslý Real Time Ölçme Donanýmý ve Yazýlýmý Post Processing için Ashtech Office Yazýlým Baz ölçme doðruluklarý Statik 5 mm + 1 ppm Rapid Statik 5 mm + 1 ppm Kinematik 1 cm + 1 ppm

6 ProMARK X-CM GPS (Magellan) HYDROSTAR ELAC 4300 PENMAP yazýlýmý Tekne Real Time Kinematik Hareketli iken : Yatayda 3 cm, düþeyde 5 cm duyarlýk Sabit iken : Yatayda 1 cm, düþeyde 1.7 cm duyarlýk (en az 2 epok) RTK on-the-fly ilk hesaplama : 8 veya daha fazla uydu ile % 99.9 güvenilirlikle 30 sn. içinde Real Time Diferansiyel : 1 metre altý duyarlýk ( PDOP < 4 ) Baz ölçme doðruluklarý 15 mm + 3 ppm (Statik santimetre - yatayda ) < 0.75 m RMS ( Statik ) < 1m RMS ( Hýzlý Statik ) < 1m RMS (Mobile) POS (Anlýk Mutlak Konum ) 15 m RMS 2D veya 3D POS (Ortalama alarak ) 10 m RMS 2D veya 3D (HDOP <2, C\No > 47 db -Hz,2D) RTCM 1-3 m RMS M derinlik ölçme aralýðý Çift frekanslý (33 khz ve 210 khz) Sayýsal derinlik okumalarý ve grafik kaðýda çizim 33 khz de 1 cm çözünürlük 1-20 pulse/saniye (pulse tekrarlama frekansý) Tüm Veri Toplama Teknikleri (Sensörler, Digital Kameralar V.B.) Gps Ýle Entegreli Olarak Kullanilir. Veriler Gerçek Zamanda Koordinatlandirilip Base Haritaya Yerleþtirilir. PC yada Notebook da çalýþabilen hidrografik bir yazýlýmdýr. Uzunluðu 7 metre fiberglas ile özel yapýmlý 1 metre derinliklerde kullanýlabilir. 3-2 Eþel (Su Kotu) Belirlenmesi Hidrografik Haritasý yapýlacak barajýn günlük su kotu (eþel) memleket kotu belli olan iki röper noktasýndan geometrik nivelman yapýlarak belirlenir. 3-HÝDROGRAFÝK HARÝTA ALIMI ÝÇÝN YAPILAN HAZIRLIKLAR 3-1 Karada Jeodezik Noktalarýn Hazýrlanmasý Haritasý yapýlacak barajýn çevresini kapsayacak þekilde yeterli sýklýkta nirengi veya poligon noktasý tesis edilir. Noktalar GPS ile ölçülür ve memleket sisteminde ED50 datumunda koordinat deðerleri hesaplanýr. Mevcut nokta varsa Kontrol ölçüsü yapýlýr

7 3-3 Teknenin Göle Ýndirilmesi GPS ve radyo modem alýcýsý kurulur ve derinlik ölçer test edilir iken göl dolaþýlarak en sýð yeri ve derinlikler (ses hýzý için) tesbit edilir. Rota ve hat baþlarý tayini yapýlýr. 3-4 Hidrografik Yazýlýmýn Hazýrlanmasý Ölçü Öncesi Hazýrlýklar Sistemdeki cihazlarýn iletiþim protokolleri hazýrlanýr. GPS anteni ile transducer arasýndaki ofset deðerlerinin ve teknenin çökme düzeltmesi girilir. Koordinat dönüþümü için gerekli olan parametreler girilir. Geçerli ses hýzý belirlenerek cihaza girilir. Günlük su kotu (eþel) programa girilir. 3-5 Karada GPS Siteminin Kurulmasý Karada koordinatý belli olan noktaya GPS ve Radyo vericisi kurulur GPS anten yüksekliði ve noktanýn ED50 datumundaki koordinatlarý girilir. 3-6 Göle Ait Datalarýn Toplanmasý Göle ait dip topografyasýný belirlemek için ölçmeler yapýlmýþtýr. Otomatik veri toplama sistemi ile eþ zamanlý olarak derinlik ve koordinat deðerleri toplanmýþtýr

8 Toplanan Datalarýn xyz formatýna getirilmiþ hali n.n x y z TOPLANAN DATALARIN ÇÝZÝMÝNE AÝT ÖRNEKLER Toplanan Ham Datalar x,y,z,depth , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Ölçmeler süresince otomatik veri sistemi ile toplanan derinlik ve koordinat deðerleri, Harita Yapým Programlarý ile bilgisayar ortamýnda üretilir

9 PENMAP HARÝTA OTOMASYON PROGRAMI Penmap; Windows iþletim sisteminde çalýþan, Harita alým çalýþmalarýnda otomasyon saðlayan, Farklý yapýdaki bir çok sensörü (GPS, Total Station, Echo Sounder v.b) entegreli olarak çalýþtýrabilen, Topladýðý veriyi Coðrafi Bilgi Sistemi mantýðý ile düzenleyen bir paket programdýr. Asýl olarak Sunscreen denilen arazi bilgisayarýnda kullanýlabilecek þekilde dizayn edilmiþtir fakat program Windows iþletim sisteminde çalýþtýðýndan baþka herhangi bir PC de de çalýþabilir. Program, Nokta, Çizgi, Kapalý alan bazlý konumsal veri toplamakta Bu veriye daha önceden tanýmlanmýþ iliþkisel veri tabaný formatýndaki öznitelik bilgilerini atamaktadýr. Toplanacak konumsal verinin gerektirdiði hassasiyete ve kapsamýna göre birden fazla farklý ölçüm aletleri kullanýlabilmektedir. Yani, göl sýnýr ölçümleri gibi çalýþmalarda el tipi GPS, Nirengi poligon veya detay alýmý gibi çalýþmalarda ise jeodezik GPS veya Total Station kullanýlabilmektedir. Yapýlan bütün çalýþmalar, gerçek zamanda ve istenilen koordinat sisteminde (örneðin 3 derece memleket sisteminde) gerçekleþtirilebilmektedir. Veri toplama esnasýnda eriþimin zor olduðu yerlerde veya iþin çabuklaþtýrýlabilmesi açýsýndan bir çok koordinat geometri fonksiyonlarý bulunmaktadýr. Bir baþka deyiþle binanýn veya yolun alýmý esnasýnda tek bir kenarýn ölçümü yeterli olacaktýr. Arazi çalýþmasýna baþlanmadan önce, karelaj açma, sýnýrlarýn çizilmesi gibi CAD fonksiyonlarý kullanýlarak yardýmcý çalýþmalar da yapýlabilir

10 ÜRETÝLEN HÝDROGRAFÝK HARÝTALAR DSÝ tarafýndan 2003 yýlý Haziran ayý itibariyle 900 bin hektar hidrografik harita alýmý gerçekleþtirilmiþtir. Türkiye genelinde 71 barajýn ve 44 Gölün hidrografik haritasý yapýlmýþtýr. (543-71)=472 Barajýn batimetrik haritasý hiç yapýlmamýþtýr. HÝDROGRAFÝK ÖLÇMELERDE HATA KAYNAKLARI Bu hata kaynaklarýný önemine göre þöyle sýralayabiliriz: DALGANIN ETKÝSÝ: +/- 20 cm yüksekliðindeki dalga 6-7 m boyundaki bir tekne ile elemine edilebilmektedir. Daha yüksek dalgalarda bu tür bir tekne ile çalýþýlmamalýdýr. SÜRÜKLENMENÝN ETKÝSÝ: 2.1. Ses gecikmesi 2.2. Teknenin sürüklenmesi Aðýrlýðýn sürüklenmesi Akarsulardaki sürüklenme 2.3. Su yoðunluðunun etkisi Taþýdýðý malzemenin etkisi Tuzluluk etkisi 2.4. GPS ile çalýþýlmasý durumunda Alýcý uydu saat hatalarý Uydu yörünge hatalarý Ýyonosferik gecikme Troposferik gecikme Alýcýnýn noise etkisi Multipath (maltipah) ZEMÝN YANILTMASI: 3.1. Topoðrafyanýn kýsa mesafede çok deðiþim göstermesi. (çok engebeli olmasý) 3.2. Zeminin sert veya yumuþak (çamurlu ) olmasý. DEÐERLENDÝRME ( ÇÝZÝM ) HATALARI: 4.1. Arazide ( zeminde) en derin veya sýð bölgelerin bulunamamasý 4.2. Özellikli yerlerin (fay hatlarý veya talveg hattý gibi) atlanýlmasý 4.3. Üçgenleme hatalarý olarak sýralanabilir. SONUÇ Genel olarak belirtilecek olursa, Otomatik Veri Toplama Sistemi kullanýlarak yapýlan ölçmeler, ölçme hatlarýnýn düzgünlüðü, noktalarýn homojenliði, konum ve derinlik ölçmelerinin eþ zamanlý yapýlmasý ve çok yüksek ölçme hýzý ve doðruluðu saðlanmasý ve gerektiðinde tek bir kiþi ile de ölçmelerin yapýlmasý gibi konularda, klasik hidrografik ölçmelere göre açýk farkla daha üstündür. Örnek olarak OVTS kullanýlarak ayný sürede ölçülebilecek nokta sayýsý, klasik ölçme tekniðinin yaklaþýk 14 katýna (5 m de bir veri alýnacak olursa) ulaþabilmektedir. Sistemin dezavantajý olarak söylenebilecek tek hususu, sistemin yüksek maliyetidir. (Yunus KALKAN 2003) Mehmet FAKIOÐLU Tel Ýþ: /2115 Cep:

11 ULUSLARARASI HÝDROGRAFÝ ÖRGÜTÜ (IHO) HÝDROGRAFÝK MESAHA STANDARTLARININ DERÝNLÝK DOÐRULUÐU BAKIMINDAN ÝNCELENMESÝ ÖZET Halim BÝRKAN 1 Bu çalýþmaya; öncelikle Uluslararasý Hidrografi Örgütü (IHO) nün tarihçesine kýsaca deðinilerek ve ardýndan standart kelimesinin genel anlamda açýklamasý yapýlarak giriþ yapýlmýþtýr. Daha sonra, bugüne kadar IHO tarafýndan yayýnlanmýþ olan hidrografik mesaha standartlarýnýn tarihçesine kýsaca deðinilmiþ, derinlik verilerinin genel kullaným alanlarý ve derinlik ölçümlerinde hata yönetimi konularý açýklanmýþtýr. IHO tarafýndan yürülüðe konulan son hidrografik mesaha standartlarýnýn ayrýntýlý dökümü yapýldýktan sonra, farklý ülkere ait bazý kurumlarýn farklý kullaným ihtiyaçlarý için geliþtirmiþ olduklarý standartlardan örnekler verilerek, kýyaslamalar yapýlmýþtýr. Nihai olarak yürülükte bulunan standartlarýn durumu ve kullaným alanlarýndaki ihtiyaçlarý karþýlama yeterlilikleri hakkýnda deðerlendirilmelerde bulunulmuþtur. 1. GÝRÝÞ: Uluslararasý Hidrografi Örgütü (IHO) nun geçmiþi, Uluslararasý Hidrografi Bürosu (IHB) nun kuruluþ tarihi olan 1921 yýlýna dek uzanýr. Benzer veri toplama yöntemlerinin uygulanmasýný amaç edinmiþ olan IHB, 1970 yýlýnda üye ülkelerce ismi IHO olarak deðiþtirilmek suretiyle yeniden organize olmuþ olup, IHB ismi sadece örgütün Monako daki idare binasýný temsil etmek için kullanýlagelmiþtir. IHO nun tanýmlanmýþ temel görevleri; ulusal hidrografi dairelerinin faaliyetlerini koordine etmek ve hidrografik mesahalarýn icrasý için güvenilir ve etkili yöntemler ihdas etmektir. Bu doðrultuda; IHO nun çeþitli kurullarýnýn ve çalýþma gruplarýnýn neticelendirmiþ olduðu standartlar ve prosedürler onaylanmak üzere üye ülkelere gönderilmektedir. 1 Deniz Üsteðmen - Mesaha Grup Komutaný, Hidrograf Seyir, Hidrografi ve Oþinografi Dairesi Baþkanlýðý Çubuklu/ÝSTANBUL e-posta: Günlük hayatta olduðu gibi bu inceleme esnasýnda da sýk sýk bahsi geçecek olan standart kelimesinin ISO ve IHO ya göre anlamlarý þöyledir: Uluslararasý Standart Örgütü (ISO) ya göre; materyallerin, ürünlerin, süreçlerin ve hizmetlerin hedeflenen amaçlarýna uygun olduðunu teyid eden kurallar ve karakteristik tanýmlamalarýdýr. Uluslararasý Hidrografi Örgütü (IHO) ya göre; yetkili makam tarafýndan, nitel ve nicel ölçümlere referans (model, kural) teþkil etmek üzere tanýmlanmýþ tam bir deðerdir. IHO, Özel Yayýn 44 ismi altýnda hidrografik mesahalarda uyulmasý tavsiye edilen standartlarý yayýnlamaktadýr. Bu baskýlarýn yayýn kronolojisi aþaðýda belirtildiði gibidir: 1. Baský Baský Baský Baský Ýlk üç baský temel olarak deniz haritasý imali göz önünde tutularak hazýrlanmýþ olup, son baskýda buna ilave olarak hidrografik verilere ihtiyaç duyulan diðer kullaným alanlarý da göz önünde bulundurulmuþtur. Unutulmamalýdýr ki, bu standartlar zorlayýcý olmamakla beraber tavsiye niteliðindedir. 2. DERÝNLÝK VERÝLERÝNÝN KULLANIM ALANLARI: Geleneksel olarak hidrografik veriler temelde, seyir emniyetini saðlamak maksadýyla üretilen deniz haritalarýnýn imali için kullanýlagelmiþtir. Teknolojinin sürekli olarak geliþmesiyle beraber hidrografik verilerin kullaným alanlarý da geleneksel çizginin ötesine geçmiþtir. Bu kullaným alanlarý temel olarak dört grup altýnda toplanabilir: - Çevre yönetimi, - Denizlerde egemenlik ve güvenlik tesis etmek, - Denizlere yönelik bilgimizi ve kavrayýþýmýzý artýrmak, - Ekonomik amaçlar (denizaltý kaynaklarýný kullanmak). Bu kapsamda hidrografik veriler pek çok alanda verilecek kararlarý da önemli ölçüde etkilemektedir. Birkaç örnek vermek gerekirse;

12 - Gemilerin yapacaklarý seyirler, - Denizaltý kaynaklarýnýn nasýl idare edileceði, - Deniz yapýlarýnýn nasýl inþa edileceði, - Sahil kolaylýklarýnýn nasýl tesis edileceði, - Taktik ve stratejik askeri hedeflerin nasýl elde edileceði, - Çevre mühendisliðinin ilgi alanýna giren sorunlarýn nasýl çözüleceði hakkýnda alýnacak kararlarda hidrografik verilerin önemli bir rolü vardýr. Dolayýsýyla, kullanýlacak verinin sahip olduðu belirsizlik ya da tüm hatalarýn toplamý verilecek olan kararý doðrudan etkileyeceðinden, hidrografik verilerin hata yönetimi de büyük önem arz etmektedir. Bir prensip olarak; az ya da çok bütün ölçümler meydana gelen hatalardan ötürü bir belirsizlik taþýrlar. 3. DERÝNLÝK ÖLÇÜMLERÝNDE HATA YÖNETÝMÝ: Genel olarak ölçümlerde karþýmýza çýkacak olan hata türleri ve bunlarýn sebebleri þöyledir: Kaba hatalar...dikkatsizlik, yeteneksizlik Sistematik/düzenli hatalar...ölçüm aletinden kaynaklanan hatalar Tesadüfi/düzensiz hatalar...ölçüm aletinin sahip olduðu sýnýrlamalardan ötürü meydana gelen hatalar Oluþabilecek bu hatalara örnek vermek gerekirse: Kaba hatalar...metre ile ölçüm yaparken elin kaymasý Sistematik/düzenli hatalar...doðru olmayan bir cetvelle ölçüm yapmak Tesadüfi/düzensiz hatalar...bunlarýn dýþýnda kalan kuralsýz hatalar Hatalarýn giderilmesi için alýnabilecek tedbirler þöyledir: Kaba hatalar...dikkat ve kontrolü artýrarak Sistematik/düzenli hatalar...kalibrasyon yaparak Tesadüfi/düzensiz hatalar...olasýlýk ve istatistik bilimi Belirsizlik her üç hatanýn toplamý olarak da ifade edilebilir. En iyi durumda yani, kaba hatalarýn ve sistematik hatalarýn giderildiði verilerde, hiçbir kurala tabi olmayan tesadüfi hatalar kalacaktýr. Verilerde varolan belirsizlik, iki ayrý gösterge kullanýlarak ifade edilebilir. Verilerin birbirleriyle uyumluluk derecesini gösteren hassasiyet ve verilerin gerçek dünya ile uyumluluk derecesini gösteren doðruluk. Ýyi hassasiyet; kaba hatalar giderilmiþ, tesadüfi hatalar oldukça az ve sistematik hatalar hala varolabilir anlamýna gelmektedir. Ýyi doðruluk; sistematik hatalar azaltýlmýþ veya giderilmiþ, birtakým kaba hatalar varolabilir ve büyük/küçük miktarda tesadüfi hata mevcuttur anlamýna gelmektedir. Her iki gösterge de istatistiksel ilkelere ve standartlara dayanmaktadýr. Ölçüm belirsizliklerinin modellenmesinde en sýk kullanýlan parametreler ortalama ve standart sapma dýr. Bütün kaba ve sistematik hatalarýndan arýndýrýlmýþ veriler istatistiksel bir özellik olarak, grafiksel gösterimi çan eðrisine benzeyen Gauss daðýlýmýna uyarlar. Gauss daðýlýmý verilerin ait olduðu gerçek dünyanýn yaklaþýk bir modelidir. Ve bu modelde deðerlendirilen veri sayýsý ne kadar fazla olursa, elde edilecek sonuçlar da o kadar saðlýklý olacaktýr. Verilerin taþýdýðý belirsizlik bize þu soruyu sordurmaktadýr; elimizdeki verilerin tatminkar olduðunu nasýl söyleyeceðiz?. Bu soruyu cevaplamak için tanýmlanmýþ olan ve IHO tarafýndan belirlenen kavram %95 Güvenilirlik Seviyesi dir. Gauss normal daðýlýmýný temsil eden çan eðrisinin altýnda kalan alanýn %63.8 lik bölümüne standart sapma denir. Çan eðrisinin atýnda kalan alanýn %95.4 lük bölümü ise +/- 2*standart sapma ya eþit olmaktadýr. %95 güvenilirlik seviyesi ; normal daðýlýma uygun olarak yapýlacak her bir ölçüm, %95 olasýlýkla tanýmlanmýþ aralýða uyacak þekilde sonuç verecektir demektir. Bir örnek vermek gerekirse; belli bir zaman aralýðýnda 100 kalp atýmý sayýldýðýný varsayalým. Hesaplandýðýnda bu ölçüm için %95 güvenilirlik seviyesi 20 kalp atýmý olarak bulunacaktýr. Ayný zaman aralýðýnda yapýlacak mükerrer sayýmlarda bulunacak deðerlerin %95 i, aralýðýnýn içine düþecek þekilde sonuç verecektir. Bu þekilde; istatistiksel formüller yardýmýyla istenilen güvenilirlik seviyesini karþýlayacak þekilde var olan/var olabilecek belirsizlik modellenebilir. Ve daha sonra toplanan verilerin, uygun istatistiksel hesaplamar yapýlmak suretiyle istenilen güvenilirlik seviyesini karþýlayýp karþýlamadýklarý hesaplanabilir

13 4. ÖZEL YAYIN 44/4. BASKI (S44/4) E GÖRE DERÝNLÝK DOÐRULUKLARI: Özel Yayýn 44/4. Baský (S44/4) 13 üye ülkenin uzmanlarýndan müteþekkil bir çalýþma grubu tarafýndan ele alýnmýþ olup, 1998 yýlýnda neticelendirilerek IHO tarafýndan üye ülkelerin kullanýmýna sunulmuþtur. S44/4 ün oluþturulmasýnda güdülen amaç ; hidrografik mesahalarýn asgari standartlarýný, bu standartlara göre toplanacak verilerin, bu bilgilerin esas kullanýcýlarý olan denizciler (ticari, askeri veya eðlence amaçlý) tarafýndan güvenle kullanýlabilmesi için, yeterince doðru ve konumsal belirsizliklerinin yeterince tanýmlanmýþ olmasýný saðlayacak þekilde belirlemektir. S44/4 kendini bir verimlilik standardý olarak tanýmlamýþ olup, bir mesahanýn standardý karþýlayýp karþýlamadýðýný ölçebileceðimiz hiçbir ayrýntýlý açýklama içermemektedir. Bu husus; bu yayýnda ortaya konan standartlara ulaþmak için kullanýlacak donaným ve yöntemler, mesaha kalitesinden sorumlu kuruluþun yetkisine býrakýlmýþtýr þeklinde ifade edilmiþtir. Varolgelen teknolojik geliþmelerin doðrultusunda yeni standartlarýn oluþturulmasýndaki amaç ta deðiþikliðe uðramýþ olup bu deðiþiklik; S44 ün bu yeni revizyonu, derinlik ölçümlerinin hedeflenen doðruluk deðerlerinin tanýmlanmsýnda, seyir güvenliði açýsýndan önem derecelerine göre, deðiþik bölgeler için deðiþik doðruluk gereksinimleri balirlemiþtir. En katý gereksinimler için eskisinden daha yüksek doðruluklar istenirken, seyir emniyeti açýsýndan daha az kritik tabiata sahip bölgeler için gereksinimler gevþetilmiþtir þeklinde yayýnda ifade edilmiþtir. Bu amaçtan yola çýkarak S44/4 mesahalarý dört derece altýnda toplamýþtýr. DERECE ÖZEL TÝPÝK SAHA ÖRNEKLERÝ YATAY DOÐRULUK (%95 GÜVENÝLÝRLÝK) ÝNDÝRGENMÝÞ DERÝNLÝKLER ÝÇÝN DERÝNLÝK DOÐRULUÐU (%95 GÜVENÝLÝRLÝK) % 100 DÝP ARAÞTIRMASI SÝSTEM TESPÝT KABÝLÝYETÝ AZAMÝ HAT ARALIÐI LÝMANLAR, YANAÞMA YERLERÝ VE ASGARÝ OMURGA ALTI KLERANSI OLAN KRÝTÝK KANALLAR LÝMANLAR, LÝMAN YAKLAÞMA SULARI, TAVSÝYE EDÝLEN KANALLAR VE DERÝNLÝÐÝ 100 m.ye KADAR OLAN BAZI KIYI ALANLARI ÖZEL VE 1. DERECE ÝLE KAPSANMAMIÞ VEYA DERÝNLÝÐÝ 200 m.ye KADAR OLAN ALANLAR 2 m. 5 m m. + DERÝNLÝÐÝN % 5 Ý DERÝNLÝÐÝN % 5 Ý a = 0.25 m. b = ZORUNLU 1 m 3 TEN BÜYÜK CÝSÝMLER % 100 DÝP KAPLAMASI ZORUNLU OLDUÐU ÝÇÝN UYGULANMAZ a = 0.5 m. b = SEÇÝLMÝÞ SAHALARDA GEREKÝR 40 m.den SIÐ DERÝNLÝKLERDE 2 m 3 TEN, 40 m.den SONRA DERÝNLÝÐÝN % 10 UNDAN BÜYÜK CÝSÝMLER ORTALAMA DERÝNLÝÐÝN 3 KATI VEYA 25 m. (HANGÝSÝ DAHA BÜYÜK ÝSE) a = 1.0 m. b = SEÇÝLMÝÞ SAHALARDA GEREKEBÝLÝR 40 m.den SIÐ DERÝNLÝKLERDE 2 m 3 TEN, 40 m.den SONRA DERÝNLÝÐÝN % 10 UNDAN BÜYÜK CÝSÝMLER ORTALAMA DERÝNLÝÐÝN 3-4 KATI VEYA 200 m. (HANGÝSÝ DAHA BÜYÜK ÝSE) ÖZEL, 1. VE 2. DERECE ÝLE KAPSANMAMIÞ AÇIK DENÝZLER 150 m. + DERÝNLÝÐÝN % 5 Ý a = 1.0 m. b = UYGULANMAZ UYGULANMAZ ORTALAMA DERÝNLÝÐÝN 4 KATI Tablo-1 : Hidrografik Mesahalar Ýçin Asgari Standartlarýn Özeti Her bir derece için yatay doðruluk, derinlik doðruluðu, &100 dip araþtýrmasý, sistem tespit kabiliyeti ve maksimim hat aralýðý tanýmlanmýþtýr. S44/4 derinlik ölçümlerindeki belirsizliði sabit ve deðiþken olmak üzere iki baþlýk altýnda toplamýþtýr. Sabit hatalar sýð sulardaki ölçüm belirsizliðinin artmasýna buna mukabil olarak deðiþken hatalar da derinliðin nispeten daha fazla olduðu bölgelerde ölçüm belirsizliðinin artmasýnda baskýn rol üstlenmektedirler

14 Bu iki hata çeþidi %95 güvenilirlik seviyesini karþýlayacak þekilde aþaðýdaki gibi formülize edilmiþtir. +/- [a2+(b*d)2]1/2 Bu formülde; a: sabit derinlik hatasý b: derinliðe baðlý hata faktörü d: derinlik b*d: derinliðe baðlý hatalarýn toplamýný temsil etmektedir. Order Depth unvertainty for bathymetric models (95 % Confidence Level) S44 Exclusive a = 0.15 m b = 0.40 % S44 Special a = 0.25 m b = 0.75 % SMA 1 st a = 0.5 m b = 1.3 % SMA 2 nd a = 1.0 m b = 2.3 % SMA 3 rd a = 1.0 m b = 2.3 % S44/4; toplanan verilerde aranacak doðruluk derecesi ile nihai olarak kullanýcýya verilecek olan enterpole edilerek hazýrlanmýþ batimetrik modelde aranacak doðruluk dereceleri arasýnda ayrým yapmaktadýr. Depth range to apply order for fairway areas 0-20 m m m 100 m + Order Depth uncertainty for reduced depths (95 % Confidence Level) Bathymetric model uncertainty (95 % Confidence Level) S44 Special a = 0.25 m b = 0.75 % a = 0.25 m b = 0.75 % S44 1 S44 2 S44 3 a = 0.5 m b = 1.3 % a = 1 m b = 2.6 % a = 1.0 m b = 2.3 % a = 2 m b = 5 % a = 1.0 m b = 2.3 % a = 5 m b = 5 % Depth range to apply order for other areas Maximum depth to apply order Tablo-3 : SMA Mesaha Standartlarý 0-6 m m 100 m + 50 m 50 m 100 m 100 m unlimited Tablo-2 : Ýndirgenmiþ Derinlikler ve Batimetrik Model Doðruluklarý S44 ün önceki baskýlarý üretilecek haritalarýn ölçeði baz alýnarak hazýrlanmýþtýr. Diðer kullanýcýlarýn da gözetildiði 4. Baský nýn hazýrlanmasýnda, en etkin faktör olarak hata bütçesi (belirsizlik) baz alýnmýþtýr. Buna raðmen hala 4. Baský nýn deniz haritasý üretimi için ve bu ihtiyaçlarý karþýlayacak þekilde hazýrlandýðý söylenebilir. Bu nedenle deðiþik amaçlar için bu standartlarý deðiþtiren veya yeni standartlar ilave eden kullanýcýlar mevcuttur. Müteakip yansýlarda S44/4 ün ötesine geçerek yeni uygulamalar baþlatan üç örnek ele alýnacaktýr. 5. DERÝNLÝK VERÝLERÝ ÝÇÝN KULLANILAN DÝÐER STANDARTLAR: Ýsveç Denizcilik Ýdaresi (SMA), S44/4 e dayandýrýlmýþ ancak daha katýlaþtýrýlmýþ yeni standartlar belirlemiþ olup, 1 MAYIS 2000 de yürürlüðe sokmuþtur. Bu standartlarýn bazý Baltýk hidrografi daireleri tarafýndan kullanýlmasý öngörülmektedir. SMA, S44/4 teki mesaha derecelerine ilave olarak SMA Exclusive adý altýnda en güvenilir çalýþmalarý tanýmlayacak yeni bir derece tanýmlamýþtýr. Ayný zamanda %100 dip kaplamasýný bütün dereceler için zorunlu kýlmýþtýr. S44/4 te yalnýzca özel derece mesahalarda ve karaya oturma tehlikesinin bulunduðu alanlarda %100 dip kaplamasý öngörülmüþtür. Mesaha derecelerinin uygulanacaðý derinlik aralýklarý ise hem akustik ölçüm, hem de mekanik süpüren çubuk ile ölçüm göz önüne alýnarak balirlenmiþtir. Ayrýca seyir emniyeti açýsýndan önemli bölgelerde önce akustik sonra mekanik ölçüm yapmak suretiyle derinliklerin tespit edilmesi öngörülmüþtür. Ýkinci örnek olarak A.B.D. Mühendis Ordu Piyadeleri (USACE) ele alýnacaktýr. Bu kurum mesahalarý temel olarak iki grup altýnda toplamýþtýr. Kazma faaliyetleri, sözleþmeli çalýþmalar, kazma faaliyeti sonrasý kabul iþlemleri gibi daha fazla doðruluk gerektiren mesahalar ve genel maksatlý, araþtýrma ve keþif maksatlý baþlýklarý altýnda nispeten daha az doðruluk gereksinimi olan mesahalar. Bu mesahalarýn icrasýnda takip edilen ilke þudur: kazma faaliyetleri ölçümlerinde ve kazma faaliyeti için yapýlacak ödemelerde olduðu gibi, mesaha sistemleri, doðruluk standartlarý ve kalite kontrol prosedürleri deniz dibinin çeþidine göre deðiþir

15 Method Mechanical Depth < 4.5 m Nav & dredging hard bottom a = m Tablo-4 : USACE Mesaha Standartlarý Nav & dredging soft bottom a = m Other a = 0.15 m Acoustic < 4.5 m a = 0.15 m a = 0.15 m a = 0.30 m Acoustic 4.5 m to 12 m a = 0.30 m a = 0.30 m a = 0.60 m Acoustic > 12 m a = 0.30 m a = 0.60 m a = 0.60 m Bu kapsamda daha belirgin olarak mesahalar üç gruba ayrýlmýþtýr. (1) Deniz dibi yapýsýnýn seyir emniyetini tehlikeye düþüreceði varsayýlan sertlikte olmasý veya potansiyel olarak kargo taþýmacýlýðý için tehlikeli olan bölgelerde uygulanan veya ilk defa kazma iþlemine tabi tutulacak bölgelerde uygulanan mesaha derecesi. (2) Deniz dibi yapýsýnýn daha yumuþak olduðu ve seyir için tehlike teþkil etmediðinin deðerlendirildiði veya mükerrer kazma faaliyeti yapýlacak bölgelerde uygulanacak mesaha derecesi. (3) Ýskele, denizde konuþlu güç üretim merkezleri gibi yapýlar için yapýlan hassas araþtýrma mesahalarý USACE nin uygulamýþ olduðu derinlik standartlarý da S44/4 te olduðu gibi derinliðe baðlý olarak hazýrlanmýþtýr. Ancak S44/4 teki sýnýflandýrmayý takip etmemektedir. Yeni Zelanda Yer Bilgisi (LINZ) S44/4 ün saðladýðý standartlarýn yeterince geniþ býr kullanýcý kesimine hitap etmediðini deðerlendirmiþtir. LINZ bu sorunla kýta sahanlýðý sýnýrlandýrma projesi esnasýnda karþýlaþmýþtýr. BM nin ilgili hükümlerinde Çok Bimli Ýskandil (ÇBÝ) ile toplanan verilerin durumu (ölçümü ve kalite kontrolü) hakkýnda herhangi bir açýklama olmadýðýndan LINZ bu konuda yeni uygulamalarý devreye sokmuþtur. LINZ, ÇBÝ ile yapýlan ölçümlerde derinliðe baðlý hata faktörünün sýð sularda çok az olmasýna karþýn derinliðe baðlý olmayan hatalarýn büyük miktarlarda etkili olduðunu bildirmiþtir. Ayný þekilde derin sularda tespit edilen hatalarýn S44/4 ün 3. derece mesahasýnda istenilen doðruluk deðerinin altýnda olduðu belirtilmiþ olup, ÇBÝ in saðlamýþ olduðu bu verimin gözardý edildiðine atýfta bulunmuþtur. Bununla beraber ÇBÝ in iç ve dýþ bimlerinin saðladýðý veriler arasýnda da farklýlýklar olduðu, dýþ bimlerin iç bimlere nispeten daha fazla hata taþýdýklarý bildirilmiþtir. Bu hususa S44/4 te deðinilmemiþtir. LINZ, S44/4 ün tanýmlamýþ olduðu doðruluk deðiþkenlerinden yola çýkarak, iç ve dýþ bimler ile toplanan veriler için ayrý ayrý düzenlemeler yapmýþtýr. Order LINZ Special LINZ 1 st LINZ 2 nd LINZ 3 rd Depth uncertainty, by sector, for reduced depths (95 % Confidence Level) Depth uncertainty for worst-case sector (outerbeams) reduced depths (95 % Confidence Level) 6. SONUÇ: 100% 1.0xSO 50% 1.0xSO 50% 1.5xSO 33% 1.0xSO 33% 1.5xSO 33% 2.0xSO 25% 1.0xSO 25% 1.5xSO 25% 2.0xSO 1.0 x SO 1.5 x SO 2.0 x SO 2.5 x SO Tablo-5 : LINZ Mesaha Standartlarý IHO beþ yýlda bir, teknolojik geliþmeleri hesaba katarak S44 ü deðerlendirecek þekilde karar almýþtýr. Bu nedenle 5. Baský nýn çalýþmalarý yakýnda baþlayacaktýr. 5. Baský da en fazla görüþülecek konu muhtemelen konulacak standartlarýn gerçekten de hidrografik verilere ihtiyaç duyan tüm kullanýcýlara hitap edip etmediði hususu olacaktýr. Bu konuda aþaðýdaki hususlar da gözönünde tutulmasý maksadýyla teklif edilebilir. - S44, tanýmlandýðý gibi bir verim standardý olmaktan çýkarýlýp, her aþamada konulan standartlarýn nasýl uygulanacaðýný ayrýntýlý bir þekilde ifade eden bir rehber olarak hazýrlanabilir. - Birden çok kullanýcý olduðundan, seyir için ve seyir haricinde diðer amaçlar için olmak üzere batimetrik modeller tanýmlanabilir ve bunlarýn oluþturulmasý sürecinde kullanýlacak yöntemler ve standartlar belirtilebilir. - Seyir amaçlý veriler de; sertifikalandýrýlmýþ ticari seyir, sertifikalandýrýlmamýþ ticari seyir, eðlence amaçlý tekneler ve askeri harekat için ihtiyaç duyulan veriler olmak üzere tanýmlanabilir ve her biri için ayrý ayrý saðlanacak doðruluk dereceleri ihdas edilebilir. - Takip edilecek yöntemleri ulusal hidrografi örgütlerine býrakmak yerine; derinlik ve diðer ölçümlerde hata yönetimini saðlayacak þekilde oluþturulan yöntemler S44 e ithal edilebilir. Nihai olarak söylenebilir ki; S44/4 ün sunduðu yenilikler önceki standartlara nispeten yeni bir çýðýr mertebesindedir. Ancak 4. Baský nýn da hitap ettiði kesim açýsýndan eksikleri vardýr ve 5. Baský da muhtemelen bu eksiklikler de giderilecektir

16 KAYNAKLAR International Hydrographic Organisation, IHO Standarts for Hydrographic Surveys, International Hydrographic Organisation, Spacial Publication No 44, 4th Edition. Özbenli, E. ve Tüdeþ, T Ölçme Bilgisi Pratik Jeodezi. Matbaa Teknisyenleri Basýmevi. Wells, D. and Monahan, D IHO S 44 Standarts for Hydrographic Surveys and the Variety of Requirements for Bathymetric Data. The Hydrogpahic Journal No 104. Mills, Gerald B International Hydrographic Survey Standarts. International Hydrographic Review LXXV(2). 366

17 ATATÜRK BARAJI BATÝMETRÝK HARÝTASI Uður BÜYÜKHATÝPOÐLU 1999 yýlý Mayýs ayýnda Atatürk Barajý ana gövdesinin membasýndaki göl alanýnýn batimetrik haritasý çýkartýlmýþtýr. Ölçüm yapýlan kesitlerin toplam uzunluðu 50 km yi bulmakta olup, adet noktada ölçüm yapýlarak göl haritasý çýkartýlmýþtýr. 7 aks ve 74 küçük kesit boyunca yapýlan ölçümler baraj aksýndan itibaren 600 m yi kapsamaktadýr. Her 20 m de mesafe okumalarý ve koordinat tespitleri HUSKY Computer ile kaydedilmiþ ve DESO 21 echo sound ünitesi tarafýndan derinlikler ölçülmüþtür m hassasiyete sahip echo sound aleti yurt dýþýndan süreli olarak getirilmiþtir. Kinematik sistemle, GPS cihazýnýn kaydettiði bu koordinatlar ve echo sound aletinin eþ zamanlý derinlik ölçülerinin kaydedilmesi ile ölçümler oluþmuþtur. Ölçüm göl üzerinde saniyede 1 ila 2 m hýz yapan bir botun üzerine yerleþtirilen GPS cihazý ve echo sound ünitesi ve ölçümleri kaydeden notebook bilgisayarý ile yapýlmýþtýr. Baraj memba yüzeyindeki ripraplarýn alt kýsýmlarýnýn yüzey ölçümleri ve kontrollerinde bu ölçüm sýrasýnda yapýlmýþtýr. Alýnan ölçüm deðerleri 3-D koordinatlarý hesaplanarak kesitleri ve derinliklere ait konturlarý gösterir haritalar günün son teknolojisi kullanýlarak ploter yardýmý ile çizilmiþtir. Bu çalýþma baraj membasýndaki 600 m lik kýsýmda yapýlmýþ olup Atatürk Barajýný inþasýndan buyana olan deðiþiklikler gözlemlenmiþ, rapor haline getirilmiþ ve sonuçlar incelenerek deðerlendirilmiþtir. 367

18 KÜÇÜKÇEKMECE HAVZASINDA KÝRLÝLÝK TAKÝBÝ VE GÖRÜNTÜLENMESÝNDE GIS KULLANIMI ÖZET Arýkan YÜZBAÞIOÐULLARI 1, Doç.Dr. Enver ÜLGER 2 Doç.Dr. Beyza ÜSTÜN 3, Prof.Dr. Nilsun ÝNCE 1 Sanayileþmede ve nüfus artýþýndaki yüksek artýþa baðlý olarak, yeterli arýtma olmadan veya arýtma yapýlmadan evsel ve sanayi atýksularýn deþarjý, Halkalý çöplüðünden sýzýntý sularý, tarýmsal faaliyetlerden kaynaklanan kirlilik, Çekmece Nükleere Araþtýrma ve Eðitim Merkezinden gelen kirli sular, göle dökülen derelerdeki su seviyesindeki azalma gibi etkenlere baðlý olarak havza bugün çok aðýr kirlilik yüklerini içeren bir lagüna dönüþmüþtür. Daha ilerdeki artabilecek olan mevcut kirliliði kontrol edebilmek için bir yönetim modeli oluþturulmasý tasarlanmaktadýr. Bu yönetim modelinin oluþturulmasý için gereken bilgileri toplamak, güncelleþtirmek manipule etmek ve analiz etmek için Coðrafi Bilgi Sistemleri (CBS) seçilmiþtir. CBS nin yardýmý ile bütün toplanan datalarý bilgisayar sistemine taþýyabilmek ve bölgeyi sosyo ekonomik ve çevre sorunlarý açýsýndan izlemek mümkün olacaktir. 1. GÝRÝÞ Bu bildiri Türkiye Cumhuriyeti ile Yunanistan arasýnda Teknolojik ve Bilimsel Ýþbirliði Antlaþmasý ve Tübitak ile GSRT arasýnda Ankara da imzalanan Bilimsel ve Teknolojik Ýþbirliði Protokolu çerçevesinde TÜBÝTAK tarafýndan desteklenen 102Y011 nolu The Development of Environmental Model in Küçükçekmece Basin konu baþlýklý uluslararasý projenin ön çalýþmasýný kapsamaktadýr. Küçükçekmece gölü, Ýstanbul un merkezinin 15 km batýsýnda yer alan tipik, kaþýk þeklindeki topografik yapýya sahip göldür. Göl, güneyde Florya-Avcýlar sahil þeridi ile, kuzeyde Sazlýdere drenaj alaný ile, doðuda Ýkitelli-Halkalý-Sefaköy ile ve batýda Hoþdere- Eskinoz-Firüzköy bölgeleri ile çevrelenmiþtir. ABSTRACT Related to the rapid increase of population and industrialization, without treatment or unsufficient treatment discharge of domestic and industrial wastewater, leakage of Halkalý Landfill, pollution caused by agricultural activities, wasted waters from Laboratories of Çekmece Research & Training Center, decrease in the water level of the surrounding rivers, the basin has turned to a lagoon which involves very heavy pollution loads. So to control and to prevent risk of further pollution increase in the area, it is intended to realize a Management Model in the region. But to capture, store, update, manipulate, analyze data like the characteristics of industrial facilities, pollution sources, identities of the pollutants and their geographical locations., Geographical Information Systems (GIS) is chosen. By the help of GIS, we will be able to bring data to the computer system, to follow up the region by the means of environmental problems and socio-economic situation. Anahtar Kelimeler : CBS, Çevre Yönetim Modeli 1 Boðaziçi Üniversitesi, Çevre Bilimleri Enstitüsü.,Ýstanbul 2 Doç. Dr. - Ýstanbul Üniversitesi, Müh. Fakültesi Maden Müh. Bölümü, Ýstanbul 1 / 3 Doç. Dr. - Yýldýz Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliði Bölümü, Ýstanbul Þekil. 1 Küçükçekmece Bölgesi Göl, yaklaþýk 104 milyon m 3 bir su rezervine sahip, genel olarak Ispartakulesi, Nakkaþdere ve Sazlýdere dereleri ile beslenen ve güneyde Marmara denizi ile bir baðlantýsý olan yapý ve imkan olarak bir çok ekolojik türe ev sahipliði yapan bir havzadýr. Bölgenin nüfus yoðunluðu kilometrekare baþýna 2275 kiþidir ve gölün etrafýnda 1 üniversite, 1 nükleer tesis, 1 gümrük ve 10 adet belediye mevcuttur

19 Bölgede arazi kullaným biçimleri, Konut alanlarý, Tarým, Endüstriyel alanlar, Eðitim, Askeri faaliyetler, Eðlence-dinlenme amaçlý, Turizm amaçlý dýr. Sanayileþmede ve nüfus artýþýndaki yüksek artýþa baðlý olarak, yeterli arýtma olmadan veya arýtma yapýlmadan evsel ve sanayi atýksularýn deþarjý, Halkalý çöplüðünden sýzýntý sularý, tarýmsal faaliyetlerden kaynaklanan kirlilik, Çekmece Nükleere Araþtýrma ve Eðitim Merkezinden gelen kirli sular, göle dökülen derelerdeki su seviyesindeki azalma gibi etkenlere baðlý olarak havza bugün çok aðýr kirlilik yüklerini içeren bir lagüna dönüþmüþtür. Bölgede geçmiþten günümüze kadar bir çok çalýþma gerçekleþtirilmiþ ancak bu çalýþmalar koordinasyondan uzak, zaman zaman ayný içeriklere sahip olmakta fakat onca yapýlan çalýþmalar hiç bir þekilde bir merkezi meknizma tarafýndan kontrol edilmediðinden çalýþmalar bölgenin geleceði açýsýndan çok fazla fayda getirmemektedir. Bu noktada, Harita verileri yardýmý ile bir coðrafyaya (bir bölge veya ülke) iliþkin, doðal ya da insan iliþkilerini açýklamak amacýyla verilerin; depolanmasý, anlamlandýrýlmasý (bilgi haline getirilmesi ), yönetilmesi iþlemlerinin yapýlmasýna yönelik yazýlým donaným ve insan bileþenlerinden oluþan genel bir yersel bilgi sistemi olarak nitelendirilen Coðrafi Bilgi Sistemleri (CBS); amaca uygun olarak toplanan düzenlenen bilgilerin coðrafi nesnelere baðlý olarak zamanla oluþan deðiþikleri yönetebilme ve sorgulama olanaðý tanýdýðýndan bir araç olarak seçilmiþtir. 2. AMAÇ Projenin amacý; bölgenin sanayisine, altyapýsýna, sosyo-ekonomik yapýsýna ve çevresine iliþkin grafik ve onlara ait non grafik verilerin CBS ortamýnda deðerlendirilerek, bölgenin sürekli gözlem altýnda tutulmasý ve bu þekilde bölgede yer alan 10 belediyenin sýnýrlarý içerisindeki toplumsal ve çevresel sorunlarýn merkezi bir birim tarafýndan takip edilmesi, gerekli müdahelelerin yapýlmasýdýr. 3. BÖLGENÝN ÇEVRE SORUNLARI Bu projede öncelikli olarak bölgenin çevresel sorunlarý saptanmaya çalýþýlmýþtýr. Çevresel sorunlarýnýn Küçükçekmece bölgesinde büyük oranda çevresel sorunlarýn sebepleri yanlýþ arazi kullanýmý ile birlikte, hýzlý nüfus artýþý, çarpýk kentleþme, altyapý eksikliði ve Halkalý Çöplüðünden sýzan süzüntü sularýdýr. Bunlarýn sonucunda genelde 3 tür atýk ortaya çýkmaktadýr. Bunlar; 3.1. Evsel atýklar Bölgedeki ana yerleþim birimleri, Küçükçekmece, Sefaköy, Halkalý, Ýkitelli, Avcýlar, Hoþdere ve Ömerli dir yýlýndaki nüfus sayýmlarýna göre bölgenin drenaj alanýndaki yaþayan nüfus dir yýlý itibarýyla bölgedeki nüfusun kiþiye çýkmasý öngörülmektedir. Ýyi tasarlanmýþ ve oluþturulmuþ yaygýn bir altyapý sistemi bulunmamakta ve bölgenin bir çok atýksuyu göle akmaktadýr Endüstriyel atýklar Bölgedeki faaliyetler, esas olarak Küçükçekmece-Halkalý, Avcýlar-Esenyurt bölgelerinde yoðunlaþmýþtýr. Bu bölgeler itibarýyle bölgede bir altyapý sistemi yoktur. Bölgenin bir çok kesiminde illegal endüstriyel faaliyetler devam etmektedir Katý atýk 1995 yýlýna kadar, Halkalý çöplüðünde þehrin katý atýklarý dökülüp, depolanmýþtýr. Bu alan Menekþe ve Hasanoðlu derelerinin arasýnda kalmakta ve Büyükþehilr belediyesi baþta olmak üzere bir çok diðer belediye tarafýndan da kullanýlmaktaydý yýlýnda burasý kapatýlmýþtýr ve artýk kullanýlmamaktadýr. Kullaným süresince yeraltý suyuna süzüntü sularýnýn karýþtýðý ve bu yolla gölün kirlenmesine katký yaptýðý bilinmektedir. Alanýn üstü tamamen toprak ile örtülmüþ ve aðaçlandýrýlmýþtýr. Fakat halen süzüntü sularýnýn kirliliðin artmasýnda bir katkýsý olduðu ihtimaller arasýndadýr ancak bu konuda yapýlmýþ bir çalýþma ve dolayýsýyla net bilgi yoktur. 4. CBS HAKKINDA KISA BÝLGÝ Bilindiði gibi, Coðrafi Bilgi Sistemi; coðrafi referanslý grafik veriyi ve grafik olmayan verileri deðerlendirmeler ve konumsal analizler yapmak üzere kullanan iþlemler içeren bir sistemdir. Kýsaca CBS amaç doðrultusunda toplanan verilerin grafiklerle beraber kullanýlmasýný ve sunulmasýný saðlar. Baþka bir deyiþle CBS yardýmý ile akýllý haritalar sunulur

20 Kapsadýðý imkanlar sayesinde toplanan ve düzenlenen bilgilerin güncellenmesi de saðlanmkta ayrýya risk analizi yapabilmeye imkan tanýmaktadýr. 5. METODOLOJÝ 5.1. Model Proje Bölgenin büyüklüðü gözönüne alýndýðý zaman yapýlacak çalýþmanýn planlanmasý ve takip edilecek metodoloji büyük önem arz etmektedir. Ýlk yaklaþým olarak bütün havza için bir sistem oluþturmak yerine, bölgenin içerdiði unsurlarý temsili bir bölgenin seçilmesi düþünülmüþtür ve HADIMKÖY bölgesi temsili model projenin burda uygulanmasýna karar verilmiþtir. Hadýmköy bölgesinin seçilmesinin sebepleri aþaðýdaki gibidir : Bölge yoðun bir endüstrileþme içermektedir. Bölgedeki tesislerin bir çoðunun çalýþma izninin olmamasý Yeterli ölçüde altyapý yatýrýmý mevcut deðildir CBS uygulamasýnda takip edilecek yol Genel olarak bir CBS projesi oluþturulmasý için aþaðýdaki tabloda belirtilen adýmlarýn izlenmesi ve yerine getirilmesi gerekmektedir. Biz bu projemizi bu adýmlara uygun bir biçimde gerçekleþtirmeye çalýþacaðýz. Görüldüðü gibi bizim projemiz tasarým evresini düzenlemeye çalýþýyoruz. Hayata geçirilecek projenin en önemli ayaðýný amaç ve hedefler baðlý veri toplanmasý oluþturmaktadýr. Toplanan verilere baðlý olarak veritabaný oluþturulmasýnda üzerinde noktalarý aþaðýdaki gibi özetleyebiliriz : Konum Üretim tesisi Proses kontrol Arýtma tesisi Çalýþma bilgisi Deþarj edilen ortam özellikleri Halihazýrda hazýrladýðýmýz tablolardan örnek vermek gerekirse; Üretim Tesisi Proses Kontrol Tesisin Adý C 15 Tesisin Adý C 20 Adres C 50Sektör Tipi C 10 Sektör Tipi C 10Alt Kategori C 12 Alt Kategori C 12 Atýk Tipi Ürün/Çevre Sistemi belgesi C 12 Atýk miktarý *ISO 9001 Tesis içi arýtma varlýðý *ISO 9002 Arýtma tesisin tipi *ISO Atýk Deðerlendirme yöntemi ARGE C 3 *Uzaklaþtýrma Çalýþan Sayýsý N 3 *Yeniden kullaným Sigortalý çalýþan sayýsý N 3 (Proses içi atýðýn kullanýmý) Arýtma tesisi varlýðý C 2 Deðerlendirilen atýk miktarý N Ruhsat belgesi varlýðý C 3 Deþarj miktarý N Ýzin Belgeleri Varlýðý C 3 Deþarj Edildiði Ortam *Deþarj Ruhsatý *Emisyon Raporu Þekil 2. CBS oluþturma evreleri Tablo 1. Tablo örnekleri

DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NDE HİDROGRAFİK HARİTA ÇALIŞMALARI

DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NDE HİDROGRAFİK HARİTA ÇALIŞMALARI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NDE HİDROGRAFİK HARİTA ÇALIŞMALARI M. Fakıoğlu 1 Y. Atlıer 2 1 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Etüd Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, Harita Şube Müdürü, Harita1@dsi.gov.tr

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana Ballorex Venturi Çift Regülatörlü Vana Isýtma ve soðutma sistemlerinin balanslanmasý Precision made easy Ballorex Venturi ýsýtma ve soðutma sistemlerini balanslamasýný saðlayan olan yeni jenerasyon çift

Detaylı

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING

HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ ERROR BUDGET OF MULTIBEAM ECHOSOUNDER DATA IN HYDROGRAPHIC SURVEYING HİDROGRAFİK ÖLÇMELERDE ÇOK BİMLİ İSKANDİL VERİLERİNİN HATA ANALİZİ N.O. AYKUT Yıldız Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Ölçme Tekniği Anabilim Dalı, İstanbul, oaykut@yildiz.edu.tr

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP

OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NHP 520 Profesyonellik detaylarda gizli... Kolay ve pratik kalýp deðiþimi için tasarlanmýþ açýlýr makina gövdesi, kalýp deðiþtirme için gereken zamaný kýsaltmaktadýr.

Detaylı

GÝRÝÞ Ülkemizde katý atýklarýn toplanmasý, taþýnmasý, geri kazanýlmasý ve bertarafýna iliþkin yükümlülükler 5393 sayýlý Belediyeler Kanunu ve 5216 sayýlý Büyükþehir Belediyeleri Kanunu ile Belediyeler

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler

3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler 3AH Vakum Devre-Kesicileri: Uygun Çözümler Beþ tipin saðladýðý üç büyük avantaj: Uyumlu, güçlü, ekonomik Devre-kesicileri günümüzde, trafolarýn, enerji nakil hatlarýnýn, kablolarýn, kondansatörlerin, reaktör

Detaylı

Fiilen 1987, resmen ise 1992 Yýlýnda Adapazarý nda kuruldu. Kýsa sürede büyüyerek dünyanýn önde gelen Alçak Gerilim Þalt Cihazlarý üreticileri arasýnda yerini aldý. 25. 000 m 2 si kapalý alan olmak üzere

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

UIC-20-P ÖLÇÜ VE KONTROL CÝHAZI

UIC-20-P ÖLÇÜ VE KONTROL CÝHAZI KULLANMA KILAVUZU (v-1.0) UIC-20 sistek 1 2 UIC-20-P ÖLÇÜ VE KONTROL CÝHAZI Sistek Elektronik Sistemler Sanayi ve Ticaret Ltd. Þti. Ývedik OSB. 1354.Cad (eski 21.Cad.) No:98 06680 Ostim/ANKARA Tel: (312)394

Detaylı

BUNKERLER VE HAVAÝ HAT SÝSTEMLERÝ

BUNKERLER VE HAVAÝ HAT SÝSTEMLERÝ BETON SANTRALLERÝ BUNKERLER VE HAVAÝ HAT SÝSTEMLERÝ OTOMASYON SÝSTEMLERÝ Kusursuzluk, tesisin beyninde baþlar... NAMTAÞ Beton Santralleri, NAMTAÞ mühendislerinin geliþtirdiði, sektöründe yýllarca sýnanmýþ

Detaylı

PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI. Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK

PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI. Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK PRÝZMATÝK MODÜLER SÝSTEM SU DEPOLARI % 100 Yerli Teknoloji Ýle Üretilmiþ, Ýçme Suyu, Atýk Su, Tarým Uygulamalarý Kimyasal Sývý Depolamarýnda En Ýyi Çözm Gelecek Ýçin Üretiyoruz TSEK MODÜLER PRÝZMATÝK DEPO

Detaylı

1 2 3 4 7 8 9 10 11 12 13 14 16 19 21 23 24 25 26 27 28 30 32 33 37 41 42 44 46 47 48 50 52 54 56 Kurum Kimliði Logo Logo Þube Logolarý Logonun Renkli Kullanýmý Logonun Siyah-Beyaz Kullanýmý Logonun Diþi

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

verter Suya güç veren biziz.. A member of the Uygulama Alanlarý: (l/s) Q 100 Sarfiyat Tekstil Fabrikalarý Hotel, Ýþ Merkezi, Site, Tatil Köyleri v.b. 80 60 Çalýþma Aralýklarý Gýda ve Ambalaj Tesisleri

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

HİDROGRAFİK MESAHA RAPORU (HMR) FORMATI

HİDROGRAFİK MESAHA RAPORU (HMR) FORMATI 01. Ait Olduğu Deniz : Çalışmanın icra edildiği denizin adı yazılacaktır (Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi, Akdeniz gibi). 02. Çalışmanın Adı : İcra edilen çalışmayı en iyi tanımlayacak şekilde yazılacaktır.

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

Brain Q RSC/2 Termostat

Brain Q RSC/2 Termostat Brain Q RSC/2 Termostat Kullaným Kýlavuzu . Kod No: A.2.3.15 Kitap Baský Tarihi: 121206 Revizyon No: 121206 Brain Q RSC/2 Termostat 06 Kullaným Kýlavuzu . Ýçindekiler Kontrol Seviyesi Gösterge ve Çalýþtýrma

Detaylı

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme

Bağıl Konum Belirleme. GPS ile Konum Belirleme Mutlak Konum Belirleme Bağıl Konum Belirleme GPS ile Konum Belirleme büroda değerlendirme (post-prosessing) gerçek zamanlı (real-time) statik hızlı statik kinematik DGPS (kod) gerçek zamanlı kinematik

Detaylı

Ballorex Dynamic. Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý. Precision made easy

Ballorex Dynamic. Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý. Precision made easy Ballorex Dynamic Basýnç Baðýmsýz Kontrol Vanasý Precision made easy Dinamik balanslama ile toplam debi kontrolü Precision made easy Ballorex Dynamic yeni nesil basýnçtan baðýmsýz balans ve kontrol vanasýdýr.

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ

BMCOLOR M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ M A T B A A M Ü R E K K E P L E R Ý KURUMSAL KILAVUZ ÝÇÝNDEKÝLER 1.BÖLÜM: KURUMSAL RENK STANDARDI 3 2.BÖLÜM: KURUMSAL TEXT STANDARDI 4 3.BÖLÜM: LOGO DESENÝ VE METRIC YAPISI 5-6-7-8 4.BÖLÜM: LOGOSU NUN

Detaylı

EK-11 TUTGA Koordinat ve Hýzlarýnýn Jeodezik Amaçlý Çalýþmalarda Kullanýlmasýna Ýliþkin Örnek -235- -236- Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliði EK - 11 TUTGA KOORDÝNAT VE HIZLARININ

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti Filtre Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip proses filtreleri ile, siklonlar, seperatörler çalýþma koþullarýna göre anti nem,anti statik seçenekleri, 1-200m2 temizleme alaný ve

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Aþaðýdaki þekillerden hangisi bu dört þeklin hepsinde yoktur? A) B) C) D) 2. Yandaki resimde kaç üçgen vardýr? A) 7 B) 6 C) 5 D) 4 3. Yan taraftaki þekildeki yapboz evin eksik parçasýný

Detaylı

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu

Oda Termostatý RAA 20 / AC. Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Oda Termostatý RAA 20 / AC Montaj ve Kullaným Kýlavuzu Alarko Carrier Eðitim ve Dokümantasyon Merkezi Haziran 2008 Oda Termotatý RAA 20 / AC Kullaným Kýlavuzu ÝÇÝNDEKÝLER GARANTÝ ve SERVÝS GÝRÝÞ Kullaným

Detaylı

Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126

Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126 Nokia Þarj Baðlantý Kablosu CA-126 TÜRKÇE Bu kabloyla, uyumlu bilgisayarýnýzla Nokia cihazý arasýnda verileri aktarabilir ve senkronize edebilirsiniz. Ayrýca, bilgisayardan ayný anda uyumlu Nokia cihazýnýzdaki

Detaylı

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere)

Montaj. Duvara montaj. Tavana montaj. U Plakalý (cam pencere) Açýsal Plakalý Civatalý (cam pencere) Genel Özellikler Hava perdeleri yüksek debili ve ince formlu hava akýmý saðlamak amacýyla üretilmiþlerdir. Kullanýlýþ amacý birbirinden farklý sýcaklýk deðerlerine sahip iki ortamý hareket serbestisi saðlayacak

Detaylı

BETONSA GÜVENCESÝYLE KENDÝLÝÐÝNDEN YERLEÞEN HAZIR BETON! VÝSKOBETON VÝSKOTEMEL VÝSKOKAT VÝSKOPERDE VÝSKOBETON Viskobeton, BETONSA nýn geleneksel betona göre birçok üstünlüðe sahip olan kendiliðinden yerleþen

Detaylı

ULTRASONÝK SEVÝYE ÖLÇER ULM-53 Açýk veya kapalý tanklarda, çukurlarda, açýk kanal vb. yerlerde, sývýlarýn (kirli olsa bile), partikül ve yapýþkan ürünlerin sürekli seviye ölçümünde kullanýlýr. Ölçüm aralýðý

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Vepamon Akaryakýt Seviyesi Ölçümü Kayýt ve Kontrol Sistemi

Vepamon Akaryakýt Seviyesi Ölçümü Kayýt ve Kontrol Sistemi Araç yakýt deposu seviyesi ölçüm-kayýt ve kontrol sistemin kullanýcýya faydalarý VEPAMON; yakýt seviyesi, aracýn hýzý ve yaptýðý kilometre ile motorun çalýþma rejimi hakkýnda bilgi kaydý saðlayan, veri

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

ANTEN 7dBi PC, Modem ve Eriþim Noktasý Ýçin ANT-107-OB ANT-107-O KULLANIM KILAVUZU VE GARANTÝ BELGESÝ ÝÇÝNDEKÝLER Masaüstü Standý...2 Duvar Montajý (Mýknatýslý Anten Altlýðý)...3 Vidalar Hakkýnda...6 Duvara

Detaylı

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman

PID Kontrol Formu. Oransal Bant. Proses Deðeri Zaman PID Kontrol Formu PID kontrol formu endüstride sýkça kullanýlan bir proses kontrol yöntemidir. PID kontrol algoritmasýnýn çalýþma fonksiyonu, kontrol edilen prosesten belirli aralýklarla geri besleme almak

Detaylı

rm o f t a l ip j o l o n ek gýda T a d ý G m için ya þ a i ye Türk u ulusal GIDA TEKNOLOJÝ PLATFORMU y a þ a m i ç i n g ý d a Kaynak: 2010 Envanteri (TGDF) Gýda Sektörü 73.722.988 nüfus Hane halký gýda

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı

CHEMORBIS ONLINE REKLAM ÇÖZÜM TEKLÝFÝ Alternatif Çözümler ChemOrbis e reklam vermek, web sayfasýnda ve e-bültenler üzerinden olmak üzere iki þekilde mümkündür. 1) ChemOrbis Web Sayfasýnda a) Ana Sayfada

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: calismaya hazir Enter Tuþu menülere girmek için kullanýlýr. Kýsa süreli basýldýðýnda kullanýcý menüsüne, uzun sürelibasýldýðýnda

Detaylı

Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR

Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR Metapan Metal Panel DOGRUSAL TAVANLAR Asma tavan çözümleri arasýnda fonksiyonel ve esnek bir alternatif olarak yer alan lineer tavan, hem iç mekan hem de dýþ mekan kullanýmýna uygun özellikleriyle, uzun

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140

..T.C. DANýÞTAY SEKiziNCi DAiRE Esas No : 2005/1614 Karar No : 2006/1140 ..T.C. Davacý Davalý : Trabzon Baro Baþkanlýðý Trabzon Barosu Adliye Sarayý : 1- Maliye Bakanlýðý 2- Baþbakanlýk -TRABZON Davanýn Özeti: Karaparanýn Aklanmasýnýn Önlenmesine Dair 4208 sayýlý Kanunun Uygulanmasýna

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Finansal Yönetim ve Excel Eðitimleri Pratik, bütün öðretmenlerin en iyisidir. Publius Syrus EÐÝTÝMÝN AMACI MS Excel, günümüzde, iþ hayatýnda yoðun þekilde kullanýlan, vazgeçilmez

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I

K U L L A N I C I E L K Ý T A B I K U L L A N I C I E L K Ý T A B I Kesme Hızı Kesme hýzý fonksiyonlarý: Kalýnlýk ve kesilecek olan madde Akým ayarýnýn deðeri Akým ayarý kesilmiþ kenarlarýn kalitesini etkiler. Kesimin geometrik

Detaylı

PANEL YAPIÞTIRMA TEKNOLOJÝSÝ SIMSON PANELTACK Simson PanelTack Simson FoamTape Simson Primer PanelTack Panel Yapýþtýrýcýsý Çift Taraflý Yapýþkan Köpük Bant Astar SAYFA NO 174 175 176 Simson PanelTack Panel

Detaylı

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma

3. FASÝKÜL 1. FASÝKÜL 4. FASÝKÜL 2. FASÝKÜL 5. FASÝKÜL. 3. ÜNÝTE: ÇIKARMA ÝÞLEMÝ, AÇILAR VE ÞEKÝLLER Çýkarma Ýþlemi Zihinden Çýkarma Ýçindekiler 1. FASÝKÜL 1. ÜNÝTE: ÞEKÝLLER VE SAYILAR Nokta Düzlem ve Düzlemsel Þekiller Geometrik Cisimlerin Yüzleri ve Yüzeyleri Tablo ve Þekil Grafiði Üç Basamaklý Doðal Sayýlar Sayýlarý Karþýlaþtýrma

Detaylı

TAM OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NFP

TAM OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NFP TAM OTOMATÝK BETON BLOK ÜRETÝM TESÝSÝ NFP 1236 Profesyonellik detaylarda gizli... Üç parçadan oluþan vibre tablasý, üzerindeki her biri 6000 d/d.'lýk 6 vibrasyon motoru sayesinde yüksek frekanslý vibrasyon

Detaylı

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik. Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.com www.ozenelektronik.com.tr mobydic 5000 Benzinli+LPG Egzoz

Detaylı

ESM-EZM VIEWER. ESM-EZM Viewer özellikleri

ESM-EZM VIEWER. ESM-EZM Viewer özellikleri ESM-EZM VIEWER ESM-EZM Viewer veri toplama yazýlýmý; proses deðerlerinin kaydedilmesi,text-excel formatýnda çýktý alýnmasý ve uzaktan cihaz parametrelerine eriþim ihtiyacý duyulan endüstrideki bir çok

Detaylı

pumpverter Multipump çalýþma modlarý Redundant iþletme Yeni eþit yaþlandýrma tekniði DTC ile hassas debi kontrolü Optimum sistem verimliliði Yeni seviye kontrol tekniði Dahili debimetre Anti-jam özelliði

Detaylı

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 GENELGE 2007/ 82 2007/46 sayýlý Fatura Bedellerinin Ödenmesi konulu Genelge gereði Kurum web sayfasýnda

Detaylı

ECAM KAPASÝTÝF SEVÝYE SENSÖRÜ

ECAM KAPASÝTÝF SEVÝYE SENSÖRÜ seviye sensörü iletken sývýlarda, iletken olmayan sývýlar seviyenin kontrolü amacýyla kullanýlan kapasitif seviye sensörüdür. Ürün sensör üzerine gelince bir kapasite deðiþimi yaratmakta ve bu deðiþim

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler. EA Serisi (Ecocirc Otomatik)

A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler. EA Serisi (Ecocirc Otomatik) A Sýnýfý Yüksek verimli deðiþken hýzlý sirkülatörler EA Serisi (Ecocirc Otomatik) KULLANIM ALANLARI KONUTSAL. UYGULAMALAR Isýtma ve iklimlendirme sistemlerinde su sirkülasyonu. Mevcut sistemlerin yenilenmesi

Detaylı

Kalite Güvence Sistemi Belgesi.... Sulamada dünya markasý.

Kalite Güvence Sistemi Belgesi.... Sulamada dünya markasý. Kalite Güvence Sistemi Belgesi... Sulamada dünya markasý. Borular Sulama Borularý & Spagetti Borular Aþýndýrýcý sývýlara karþý yüksek derecede dayanýklýdýr. Güneþin UV ýþýnlarýna karþý dayanýklý ve esnektir.

Detaylı

ARI ARITMA WATER & WASTEWATER TREATMENT TECHNOLOGY

ARI ARITMA WATER & WASTEWATER TREATMENT TECHNOLOGY ARI ARITMA WATER & WASTEWATER TREATMENT TECHNOLOGY Industrýal Treatment Endustrýyel Arýtma Industrýal Treatment Endustrýyel Arýtma The roots of our products and systems based on our R&D department using

Detaylı

verter Dört mevsim daha konforlu, ekonomik ve uzun ömürlü tesisler için.. verter A member of the Uygulama Teorisi: Benzeþim Kurallarý: Debi Basýnç Güç Q 1 Q 2 = n 1 n 2 H 1 n 1 = H 2 ( n2 P 1 n 1 = P 2

Detaylı

Ýmar Kanununun 18.Maddesi...

Ýmar Kanununun 18.Maddesi... Ýmar Kanununun 18.Maddesi... Ýmar Kanununun 18.Maddesi Uyarýnca Yapýlacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi Ýle Ýlgili Esaslar Hk.Yönetmelik BÝRÝNCÝ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1 - Yönetmeliðin amacý; 3194

Detaylı

EQ Kapasitif Seviye Transmitterleri, endüstride yaygýn kullanýlan, kapasite ölçüm yöntemini kullanýr. Elektrod çubuðu ile tank duvarý arasýnda prosesi oluþturan malzeme nedeniyle deðiþen kapasiteyi ölçerek

Detaylı

ROUV SERÝSÝ AÞIRI VE DÜÞÜK GERÝLÝM RÖLELERÝ

ROUV SERÝSÝ AÞIRI VE DÜÞÜK GERÝLÝM RÖLELERÝ ROUV SERÝSÝ AÞIRI VE DÜÞÜK GERÝLÝM RÖLELERÝ ROUV Serisi aþýrý e düþük gerilim röleleri ORTA GERÝLÝM e YÜKSEK GERÝLÝM elektrik þebekelerinde kullanýlmak üzere tasarlanmýþtýr. Micro controller teknolojisi

Detaylı

2815 12120 3554 4. 56 / A 625 780 2.8 3.5 25 8.5 28

2815 12120 3554 4. 56 / A 625 780 2.8 3.5 25 8.5 28 9. Atýk gereksinimleri... Ürünün taþýnmasý Ürünü baþka biryere taþýmanýz gerekirse, Yetkili Servis Merkezi ile iletiþim kurun. Enerji verimlilik oraný/seviyesi 9600 2815 12120 3554 4.50 / A 4. 56 / A 625

Detaylı

DSÝ BÜYÜK ÝSTANBUL ÝÇME SUYU II. MERHALE PROJESÝ MELEN SÝSTEMÝNDE MÜHENDÝSLÝK ÖLÇMELERÝ ÖZET Y. KALKAN 1, B. YANIK 2 Dünyanýn nadide þehirlerinden biri olan Ýstanbul, ayný zamanda bir su medeniyeti olmuþtur.

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

7215 7300-02/2006 TR(TR) Kullanýcý için. Kullanma talimatý. ModuLink 250 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý C 5. am pm 10:41.

7215 7300-02/2006 TR(TR) Kullanýcý için. Kullanma talimatý. ModuLink 250 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý C 5. am pm 10:41. 7215 73-2/26 TR(TR) Kullanýcý için Kullanma talimatý ModuLink 25 RF - Modülasyonlu kalorifer Kablosuz Oda Kumandasý off on C 5 off 2 on pm 1:41 24 Volt V Lütfen cihazý kullanmaya baþladan önce dikkatle

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12)

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) BÖLÜM 2 Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) 1. Giriþ: EWB yazýlýmýnýn 5.12 sürümü 4.0 sürümünden daha üstün özelliklere sahiptir. Þekil 1: EWB 5.12'nin kýsa yol simgesi Þekil 2: EWB 5.12'nin baþlangýç

Detaylı

her zaman bir adým öndesiniz Kameralý Otopark Yeri Hatýrlatma ve Yönlendirme Sistemi

her zaman bir adým öndesiniz Kameralý Otopark Yeri Hatýrlatma ve Yönlendirme Sistemi her zaman bir adým öndesiniz Kameralý Otopark Yeri Hatýrlatma ve Yönlendirme Sistemi Sistem Genel Özellikleri TRANSPARK Kameralý Otopark Yeri Hatýrlatma ve Yönlendirme Sistemi; Dünyanýn en modern ve karlý

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Türk Omurga Derneði Kongre ve Bilimsel Toplantý Düzenleme Yönergesi

Türk Omurga Derneði Kongre ve Bilimsel Toplantý Düzenleme Yönergesi 1- AMAÇ-KAPSAM 3- KONGRE, BULUÞMA ve KURSLARIN ZAMANLAMASI Türk Omurga Derneði, omurga týbbý konusunda bilgi ve teknolojinin Omurga Kongresi iki yýlda bir, bahar aylarýnda ve uluslararasý olarak mümkün

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

Mersin Ýlinde Tarýmsal Alanlarda Kullanýlan Kimyasallarýn Su Kalitesi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi

Mersin Ýlinde Tarýmsal Alanlarda Kullanýlan Kimyasallarýn Su Kalitesi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi Ekoloji 17, 68, 54-58 (2008) ARAÞTIRMA NOTU Mersin Ýlinde Tarýmsal Alanlarda Kullanýlan Kimyasallarýn Su Kalitesi Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi Halil KUMBUR, Havva Duygu ÖZSOY*, Zafer ÖZER Mersin Üniversitesi

Detaylı

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR

Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Metapan Metal Panel CLIP-IN TAVANLAR Clip-In (gizli) tip taþýyýcý sistemlerde taþýyýcý sistem görünür deðildir. Sistem, ana taþýyýcýlar, bunlara dik açýyla kenetlenen clip-in profilleri ile tüm kenarlardan

Detaylı

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI

MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI MALÝ HÝZMETLER DAÝRE BAÞKANLIÐI BÜTÇE ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI 5216 Büyükþehir Belediye Kanunu ile 5393 sayýlý Belediye Kanununun, Ýçiþleri Bakanlýðý'nca yayýnlanan Mahalli Ýdareler Bütçe ve Muhasebe

Detaylı

Teknik Bilgiler 00. Downlight Spot Sayýsý: 24 Adet bulundu. Ofis alaný 24 eþit alana bölünmelidir.

Teknik Bilgiler 00. Downlight Spot Sayýsý: 24 Adet bulundu. Ofis alaný 24 eþit alana bölünmelidir. Teknik Bilgiler 00 Armatür dizlimi ve ýþýk yayýlýmý (ofis üzt görünüþ) : Örnek ofis aydýnlatmasý 3-boyutlu modeli Tablo 1 : Lamba Akýsý : 1x1200 lm Downlight Spot Sayýsý: 24 Adet bulundu. Ofis alaný 24

Detaylı

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste

: Av. Funda Kahveci - Ayný adreste ..~~ - T.C. ünüçüncü DAiRE Esas No : '2011/665 ~;:-} Qavc1cý ve Yürütmenin i Qg[durulmasýný isteyen ~~Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüðü (TRT). ~"... Vekili i: Av. Metehan Battal Aydýn Or-An,

Detaylı