Doku ve Organlararası Metabolik İlişkiler Prof Dr Arif ALTINTAŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Doku ve Organlararası Metabolik İlişkiler Prof Dr Arif ALTINTAŞ"

Transkript

1 Doku ve Organlararası Metabolik İlişkiler Prof Dr Arif ALTINTAŞ

2 Doku ve Organ oluşumu Dokular kendilerine özgü hücrelerden oluşur. Yağ doku yağ hücrelerinden, kemik doku kemik hücrelerinden, kas doku kas hücrelerinden Dokular biraraya gelerek organları oluşturur Karaciğer, pankreas, tiroid vb Organlar sistemleri ve organizmayı meydana getirir. Sinir sistemi, retiküloendoteliyal sistem vb Organizmalar toplulukları ve toplumları meydana getirirler. Topluluklar da ekosistemi meydan getirirler.

3 Metabolizma Spesifik dört fonksiyon metabolizmayı karakterize eder: 1. Organik besinlerden veya güneş ışığından gelen kimyasal enerji. 2. Eksojen besinlerin kurucu materyallere veya hücrenin makromoleküllerinin ön maddelerine dönüşümü. 3. Bu materyallerin proteinler, nükleik asitler, lipidler ya da hücrenin diğer karakteristik elemanları halinde toplanması. 4. Hücrelerin özelleşmiş fonksiyonlarına gerekli biyomoleküllerin yapımı ve yıkımı.

4 Metabolizmanın Entegrasyonu Karbonhidratların, yağların ve proteinlerin, enerji sağlamak için metabolik yakıt olarak değerlendirildiği veya hücrenin korunması veya gelişmesi için gerekli olan bileşiklerin biyosentezinde öncül olarak kullanıldığı çeşitli anabolik ve katabolik yollar, sıkı bir ilişki içerisinde bulunmaktadır. Metabolizmanın integrasyonu iki düzeyde değerlendirilebilir: 1. Hücresel düzeyde farklı metabolik yollar arasında anahtar metabolitlerin akışı, 2. Tüm vücutta, uygun bir metabolik durumun korunmasında farklı doku ve organların birbirine bağımlı davranışı,

5 Metabolik olayların kontrolu Metabolizma spesifik yollardaki substratlarca kontrol edilir. Genel olarak hücrelerdeki substrat yoğunlukları enzimler için doyma seviyesinin altındadır (hatırlatma: enzim aktivitesi substrat yoğunluğuna göre değişir). Bu metabolik adaptasyona en iyi örnek maraton koşusu sırasında oluşur Maraton öncesi glikojen karaciğerde depolanır ve kasta tüketilirken maratonda kas glikoliz hızı yavaşlar, hormonal ayarlama ile kasta yağ asitlerinin kullanılmasına müsaade edilir, ancak hangi metabolitin enerji için kullanılacağının kararı hücrede alınır. Karaciğer Kas Yağ Asitleri CO 2 + H 2 O ATP Glikoz Laktat Glikoneogenezis Glikoz Glikolizis ATP Laktat Yağ asitleri metabolizması

6 Hayvansal hücrelerin tercih ettikleri organik substratlar glikoz, amino asitler ve yağ asitleridir. Hücreler, substratın parçalanmasıyla kazandıkları enerjiyi, kendi kamyasal yapı taşlarını yenilemek, ısısını korumak ve organizmada daha ileri görevleri yapmak üzere hücreler tarafından yapılan özel metabolizma ürünleri için kullanırlar. Glisin Prolin Oleik asit Linoleik asit Glikoz Sistein

7 Metabolik olayların kontrolu Enerji metabolizmasında önemli rol alan başlıca organlar beyin, kas, karaciğer, yağ doku ve kalp olup farklı fizyolojik şartlarda bu organlar arasında düzenli metabolik ilişkiler mevcuttur. Farklılaşmış organizmalarda, her doku yeteri kadar enerji ihtiyacını ve özel fonksiyonlarını kullandığı yakıt ile sağlar Örneğin; böbrek, uzaklaştırma (ekskresyon) için konsantrasyon farkına karşı katı maddelerin taşınmasındaki ozmotik işlevler için ATP üretmek zorundadır. Kas kasılma şeklinde mekanik işler için ATP üretmek zorundadır. Benzer şekilde, karaciğer biyosentez olayları için ATP üretmek zorundadır (protein, kolesterol, yağ asidi ve üre sentezi, glikoneogenez için ATP gerekir) Kas Karaciğer Böbrek

8 O Enerji üretimi, fonksiyon düzeyine, diyetteki yakıt moleküllerinin kompozisyonuna, son beslenme zamanına bağlı olarak geniş oranda değişen ihtiyaçları karşılamalıdır. En büyük yakıt depoları triakilgliseroller (TG) olup öncelikle yağ dokuda depolanır; proteinin çoğu iskelet kaslarında bulunur, glikojen hem karaciğer hem de kasta depolanır. CH 2 O C O CH O C O CH 2 O C R 1 R 2 R 3 Triakilgliserol (TG) Glikojen

9 Metabolik Hız Bedende cereyan eden tüm anabolik ve katabolik olayların özetidir. Değişiklikler aktiviteyle uyumludur Bazal Metabolik Hız (BMR) gerekli en düşük enerjidir. Uyanık ve istirahat halindeki bir bireyin standart test koşulları altında ölçülen minimum enerji harcamasıdır. Solunumu izlemeyi içerir, çünkü enerji kullanımı oksijen tüketimi ile doğru orantılıdır.

10 Metabolik Hız Günlük enerji alımı enerji talebini aşarsa: Beden enerji fazlasını yağ dokuda TG şeklinde biriktirir, birey kilo kazanır. Günlük kalori harcamaları besinsel kaynağı aşarsa: Beden enerji rezervlerini kullanır, ve birey kilo kaybeder.

11 Hormonal Etkiler Tiroksin: Genel metabolizmayı kontrol eder T 4 tayini kanda tiroksini ölçer Kolesistokinin (CCK): İştahı bastırır Adrenokortikotropik hormon (ACTH): Leptin: İştahı bastırır Emilim sırasında yağ doku tarafından salgılanır Merkezi sinir sistemi nöronlarına bağlanır, iştahı bastırır.

12 GLUKAGON VE ADRENALIN ETKİSİ - METABOLISMANIN REGÜLASYONU Hormon Reseptör Alt tip Gα İkincil haberci Glukagon glukagon camp Adrenalin adrenerjik β α 2 Gs Gi camp camp PKA PKA PKA inaktif Metabolik cevap Enzim aktivitesinin regülasyonu α 1 Gq IP 3 DAG Ca 2+ PKC YAKIT MOBİLİZASYONU

13 Farklı dokularda yakıt mobilizasyonu BEYİN glikoz glikoz glikoz KARACİĞER glikogenoliz glikojen CO 2 + H 2 O glikoneogenez gliserol AA AA glikojen YA YA + gliserol lipoliz protein KAS CO 2 + H 2 O YAĞ DOKU trigliserid YA yağ asitleri AA amino asitler Glukagon kan glikoz düzeylerini sabit tutmak üzere karaciğere etkir (glikoneogenez ve glikogenoliz) Adrenalin ise: kas glikogenoliz karaciğer - glikogenoliz yağ doku lipoliz üzerine etkir

14 Glikogenolizin Glukagon ve Adrenalin ile regülasyonu (allosterik regülasyon da denir) glikojen FOSFORİLAZ P + - GLİKOJEN SENTAZ P glukagon adrenalin (β) PKA glikoz-1-p PKA glukagon adrenalin (β)

15 PKA acts on phosphorylase kinase PKA phosphorylase kinase b phosphorylase kinase a P phosphorylase b phosphorylase a P glycogen n glycogen n-1 + glucose 1-P glucose-6-p glucose (liver) glycolysis & TCA cycle (muscle)

16 PKA directly phosphorylates glycogen synthase PKA glycogen synthase a glycogen synthase b - glycogen n-1 + UDP glucose P glycogen n (inactive) glucose 1-P

17 Protein phosphatase-1 is inactivated by an inhibitor protein phosphorylase kinase b Pi ATP PKA PP-1 ADP phosphorylase kinase a P PKA glycogen synthase a PP-1 glycogen synthase b P (inactive) - Inhibitor protein P - Inhibitor protein P PKA Inhibitor protein AMPLIFICATION occurs by simultaneous activation of glycogen breakdown and inhibition of glycogen synthesis

18 α 1 adrenergic receptors Ca 2+ Activation of phosphorylase kinase by Ca 2+ and PKA γ subunit is catalytic β α γ δ phosphorylase kinase PKA P P 4Ca 2+ P P γ 4Ca 2+ δ subunit is calmodulin Ca 2+ Ca 2+ Ca 2+ Ca 2+ P % activity fold increase in phosphorylase kinase activity [Ca 2+ Prof. ] MDr. Altıntaş - Metabolik İlişkiler

19 Glucagon stimulates gluconeogenesis in liver -role of F2,6,P 2 amino acids, lactate pyruvate PC PC and PEPCK subject to long-term regulation glycerol PKA PK oxaloacetate Glucagon PEPCK phosphoenol pyruvate F2,6P 2 + F2,6P 2 + FBPase2 FBPase1 F1,6P F6P PFK-1 PKA F2,6P 2 F6P PFK-2 glucose 6-P glucose-6 phosphatase glucose Net result is to decrease F2,6,P 2

20 Adrenalin Kas ta (kalp) Glikolizi uyarır TCA döngüsü piruvat Kalp FBPaz2/PFK2 nin farklı bir izoformuna sahiptir fosfoenol piruvat FBPaz2 F2,6P 2 F1,6P + F2,6P 2 FBPaz1 PFK-1 F6P PKA F2,6P 2 F6P PFK-2 + glikoz 6-P Glikojen

21 Trigliserid Yıkımının Regülasyonu (lipoliz) PKA Trigliserid trigliserid lipaz trigliserid lipaz P Yağ asitleri + gliserol

22 Net effect of adrenaline.. (Fight-or-flight response) glycogen breakdown triglyceride breakdown stimulate glucagon release inhibit insulin release mobilisation of energy resources and shunting to where they are most needed to prepare the body for sudden action increase heart rate and force Smooth muscle relaxation (bronchi and skeletal muscle) Smooth muscle contraction in peripheral organs (e.g. skin/kidney) Smooth muscle relaxation (gut)

23 Hormonal kontrol (çeşitli hücreler hormonların hedefi durumundadır. Böylece hormonlar hücresel geçitleri dolaylı yoldan düzenlerler) Bazı hormonlar (steroid hormonlar) gen basımını etkilemek suretiyle metabolizmayı düzenlerler Diğer bazıları ise (peptid yada protein hormonlar) bir ikincil haberci (örneğin c-amp) üzerinden metabolizmayı düzenlerler metabolizmanin regülasyonunda glukagon ve adrenalin etkisi Hormon Reseptör alttip Gα 2 nci haberci Metabolik yanıt Glucagon Adrenalin glucagon adrenergik β Gs camp camp PKA PKA Enzim aktivitesinin Regülasyonu α 2 Gi camp PKA inaktif α 1 Gq IP 3 DAG Ca 2+ PKC YAKIT MOBILIZASYONU

24 Piruvat karbonhidrat ve lipid metabolizması arasında merkezi noktadadır

25 Piruvat Dehidrogenaz O CH 3 -C-COO - Piruvat CO 2 Asetil-CoA NAD + NADH irreverzibl Glikoz Yağ asitleri Glikoz Yağ asitleri

26 Piruvat kinazın Allosterik regülasyonu Fosfoenolpiruvat ADP _ sitrat, ATP, alanin ATP + früktoz-1,6-bip, PEP Piruvat

27 Glikoz Hekzokinaz ATP yada Glikokinaz ADP Glikoz-6-P Fosfoglikoz izomeraz Glikolitik yol Fruktoz-6-P ATP Fosfofruktokinaz-1 ADP Fruktoz-1,6-BP Aldolaz A Dihydroxyacetone P + Glyceraldehyde-3-P Trioz fosfat izomeraz Gliseraldehid-3-P 2 molekül Gliseraldehid - 3-P glikoliz (faz 3)

28 Metabolik yolların hormonal olamayan kontrolu Allosterik kontrol Moleküllerin metabolik yollara geçişi, mevcut substrat miktarından çok enzim miktarına daha fazla bağlıdır. Aslında irreversibl reaksiyonlar, potansiyel kontrol noktalarıdır. Metabolik yoldaki ilk irreversibl reaksiyon enzim katalizlemesidir. Enzim katalizlemesi allosterik olarak düzenlenmiştir. Glikolizisdeki fosfofruktokinaz ve yağ asiti sentezindeki asetil CoA karboksilaz bu enzimlere örnek verilebilir. Sonradan ortaya çıkan irreversibl reaksiyonlar metabolik yolda kontrol altına alınabilirler. Allosterik etkileşimler, bu gibi enzimlerin, değişik sinyallerin ve bilgilerin integrasyonunu sağlayabilir.

29 Kovalan modifikasyon Bazı düzenleyici enzimler, allosterik etkileşime ek olarak kovalent modifikasyonla da kontrol edilirler. Örneğin, glikojen fosforilazın katalitik aktivitesi, fosforilasyon ile arttırılmıştır. Bu kovalent modifikasyonlar, bazı spesifik enzimlerce katalizlenebilir.

30 Enzim seviyeleri Enzim miktarları, akitvitelerinin yanı sıra kontrol altındadır. Sentez oranı ve bazı düzenleyici enzimlerin ayrışımı, hormonal faktörlerin konusu olmuştur.

31 Solunumsal kontrol Ökaryot hücrelerdeki metabolik düzen, belirgin şekilde bölmelerin olmasından etkilenmiştir. Glikolizis (pentoz fosfat yolu) ve yağ asidi sentezi sitozolde gerçekleşir. Halbuki yağ asidi oksidasyonu, TCA ve oksidatif fosforilasyon ise mitokondride gerçekleşir, Bazı işlemler, örneğin glikoneogenezis ve üre sentezi her 2 bölmede meydana gelen reaksiyonların etkileşimine bağlı durur. Bazı moleküllerin kaderi, mitokondride veya sitozolde olmalarına göre değişir, Örneğin yağ asitleri hızlıca mitokondriye gider ve indirgenirler. Uzun zincirli yağ asitleri, karnitin esteri olarak mitokondri matriksine taşınırlar

32

33 Beş Metabolik Doku - İş paylaşımı 1. Karaciğer 2. Adipoz doku (yağ doku) 3. Kas doku (iskelet kası ve kalp kası) 4. Sinir doku - Beyin 5. Diğer perifer dokular (böbrek, kemik, bağ doku vb.) Her dokunun enerji gereksinimleri hücrede mevcut enzimlerin tipi ve miktarı ile değişir.

34 Metabolik müdahaleler (Interaksiyon) Beş bileşen arasındaki ilişkiler 24 saatlik süre içinde değişir. Beden günlük metabolik aktivitenin 2 paternine sahiptir: 1. absorptif durum besin alımını izleyen emilimin devam ettiği dönemdir 2. postabsorptif durum besinsel emilimin olmadığı ve vücudun iç enerji rezervlerine dayandığı dönemdir

35 Emilim durumu (absorbsiyon hali) Öğün sonrası emilim durumu: Insulin hakimiyeti söz konusudur. Hücreler büyüme ve gelişime uyumlu olarak besinselleri absorbe ederler, Besinler enerji depoları şeklinde depolanır.

36 Sindirim sonrası durum Öğünden birkaç saat sonra : Glukagon, epinefrin ve glikokortikoidler (kortizol vb) hakim Karaciğer ve kas hücreleri başlangıçta glikojeni yıkımlarlar fakat Karaciğer ve kas hücreleri öncelikli olarak glikojeni yıkımlar ancak yakın bir zamanda yağ asitleri ve amino asitleri kullanarak asetil CoA üretir ki bunlar da keton cisimlerinin oluşumuna neden olur. Karaciğerde glikoneogenezis kan glikoz düzeyini sağlar Hücreler lipid temelli metabolizmayla enerji tasarrufunu korurlar.

37 Glikokortikoidlerin Metabolik Etkileri Glikokortikoidler ACTH salınımına cevap olarak salgılanır. Artan glukagon etkilerine destek verir. Lipolizis ve ketogenezisi yükseltir. Kaslarda protein yıkımını artırır. kanda [amino asit] artar. Karaciğerde glikoneogenezisi hızlandırır.

38 Metabolizmanın Hormonal Regülasyonu Absorbtif durum: Enerjinin absorbsiyonu. Öğünden 4 saat sonraki durum. Insulin salınımında artış. Postabsorbtif durum: Açlık hali. Öğün alımından 4 saat sonra. Glukagon salınımında artış.

39 Absorbtif Durum Insulin hakim hormondur, ki bedende anabolizmayı destekler. Kanda [insulin] arttığında: Glikozun hücrelerce alımı artar. Karaciğerde ve kaslarda glikojen depolanması hızlanır. Adipoz doku hücrelerinde TG lerin depolanmasını uyarır. Hücrelerin amino asit alımını ve protein sentezini uyarırır.

40 Postabsorbtif Durum Kan glikoz konsantrasyonu sağlanır. Kan [glukagon] arttığında: Karaciğerde glikogenolizis uyarılır (glikoz- 6-fosfataz). Glukoneogenezis uyarılır. İskelet kası, kalp, karaciğer, ve böbrekler büyük enerji kaynağı olarak yağ asitlerini kullanır (hormon-duyarlı lipaz). lipolizis ve ketogenezis uyarılır.

41 İyi beslenme

42 Erken açlık

43 Açlık

44 Erken yeniden beslenme

45

46 Allosterik Regülasyon Biyokimya da allosterik regülasyon proteinin allosterik bölgesine (proteinin aktif bölgesi dışında bir bölge) bir effektör molekülün bağlanmasıyla enzimin ya da bir başka proteinin regülasyonudur. Proteinin aktivitesini arttıran effektörler allosterik aktivatörler; proteinin aktivitesini düşüren effektörler ise allosterik inhibitörler olarak adlandırılır. İyi beslenme

47 Allosterik Regülasyon Açlık

48 Fosforilasyon ile Regülasyon Lipojenik

49 Fosforilasyon ile Regülasyon Glikojenik

50 Indüksiyon ile Regülasyon Açlık

51 Indüksiyonla Regülasyon İyi Beslenme

52 Keton cisimleri Çözeltide dissosiye olan asitlerdir. Karaciğer hücreleri keton cisimlerini metabolize edemezler: Bileşikler genel dolaşıma geçerler Perifer hücreler keton cisimlerini absorbe ederler Hücreler TCA döngüsü için keton cisimlerini yeniden asetil CoA ya dönüştürürler Gerektiğinde, keton cisimleri enerji kaynağı için öncelikli olarak tercih edilir. Metabolik vardiya dolaşım glikozunu nöronların kullanımına sunar.

53 Keton cisimleri Ketonemia keton cisimlerinin dolaşım kanında görünmesidir plasma ph düşer, ki bu tamponlarla kontrol edilir. Açlık ketosis e yol açar: Vücut sıvılarında keton cisimlerinin düzeyinde artış Ketoasidosis kan ph sında tehlikeli bir durumdur: Tampon kapasitesini aşan bir yüksek keton düzeyleri ile oluşur Beyin son çare olarak bilinçsizce de olsa keton cisimleri kullanır.

54 Beş Metabolik Doku - İş paylaşımı 1. Karaciğer 2. Adipoz doku (yağ doku) 3. İskelet kası 4. Sinir doku - Beyin 5. Diğer perifer dokular Her dokunun enerji gereksinimleri hücrede mevcut enzimlerin tipi ve miktarı ile değişir.

55 Karaciğer Metabolik regülasyonun ve kontrolun yeri Karbonhidratlar, lipidler ve amino asitlerin yapımı ve yıkımı ile ilgili enzimlerde büyük bir çeşitlilik söz konusudur. Karaciğer hücreleri Yoğun bir kan desteğine sahiptir Dolaşım kanının besinsel içeriğinde ilave ve izleme Önemli enerji ve vitamin deposuna sahiptir (glikojen depoları)

56 Karaciğer Karaciğerin en önemli metabolik rolü diğer organlar tarafından kullanılmak üzere yakıt maddelerinin sentezidir. Sindirim yolu ile gelen ve kanda görülen düşük molekül ağırlıklı metabolitler metabolik olaylar için (sentez) karaciğer tarafından alınır. Karaciğer yağ asitlerinin sentez edildiği en önemli yerdir. Karaciğer aynı zamanda kendi glikojen depolarından ve glikoneogenezden de glikoz üretir. Glikoneogenez aracılığı ile glikoz üretiminde, kaslardan gelen laktat, yağ dokudan gelen gliserol ve protein sentezinde ihtiyaç duyulmayan amino asitler kullanılır. Kalpte kullanılan keton cisimleri karaciğerde yapılır. Karaciğerde hücrenin enerji durumu ile ilgili olan malonil- CoA seviyesi, yağ- akil- CoA için kriterdir. Yakıt çok olduğu zaman malonil- CoA birikir ve karnitin- akiltransferaz- I ı inhibe eder, yağ- akil- CoA ların beta oksidasyon ve ketogenez için mitokondriye taşınması önlenir.

57 Karaciğer Diğer taraftan, malonil- CoA ların azalması enerji ve yakıt oluşumu için yağ asitlerinin hücrelerden mitokondriye taşınması için bir işarettir. Karaciğerin çok önemli bir rolü de kan glikoz seviyesi için bir tampon oluşudur. Bunu glikokinaz aracılığı ile yapar (karaciğerde bu enzimin glikoz için Km i yüksek olup, yaklaşık 10 mm civarındadır. Bundan dolayı karaciğer yüksek kan glikoz seviyesi karşısında glikozun fosforilasyonunu artırır ve bu da glikojen depolanmasını sağlar. Glikoz- 6- fosfat birikimi glikojen sentetazı aktive eder. Buna ilaveten, glikoz kendi başına glikojen fosforilaz- a ya bağlanır, fosforilaz- a nın defosforilasyonu inaktivasyonla sonuçlanır. Böylece, hormonal etkilerle beslenme durumunda glikoz yakıt olarak depolanır. Açlık halinde kan glikozu düştüğü zaman glikozun sentezi ve kana taşınması hızlanır.

58 Kori Döngüsü Karaciğer Kas Yağ Asitleri Glikoz Glucose ATP Glikoneogenezis Glikolizis ATP CO 2 + H 2 O Laktat Lactate Yağ asitleri metabolizması Glikoz perifer dokularda L-laktata yıkımlanır. Karaciğer dışı dokularda (kas ve eritrositler gibi) glikoliz ile üretilen laktatın kullanımını kapsar (hepatik glikoneogenez için karbon kaynağı olarak). Bu yolda karaciğer, glikolizin anaerobik son ürünü laktatı da çevirebilir.

59 Glikoz-Alanin Döngüsü KARACİĞER KAS Glikoz-alanin döngüsü esas olarak iskelet kası için azotu uzaklaştırıcı bir mekanizmayı kullanır. Glikoz oksidasyonu piruvat üretir ki buda daha sonra transaminasyon ile alanine dönüşür (ALT ile). Alanin kan yolu ile karaciğere taşınır. Karaciğerde Alanin piruvata çevrilir ve glikoneogenez için karbon atomları kaynağı olarak kullanılabilir. Yeni oluşan glikoz kasta kullanılmak üzere kana verilir. Kastan karaciğere alanin şeklinde taşınan amino grubu üre döngüsünde üreye çevrilir ve böbreklerden idrar yolu ile uzaklaştırılır.

60 Karaciğerde G6P ın merkezi rolü Sentez Depo form beyin besini

61 Yağ Asitleri

62 Yağ Yağ Keton Cisimleri

63 Pankreas Glikoz Keton cisimleri

64 Yağ Doku Depo lipidler, başlıcası trigliseridler Adipozitler (yağ doku hücreleri) yer alır: areolar dokuda mezenterlerde kırmızı ve sarı kemik iliğinde epikardiumda göz ve böbreklerin çevresinde yağ (adipoz) dokularında CH 2 CH CH 2 O O O O C O C O C Triakilgliserol (Trigliserid = TG) R 1 R 2 R 3

65 Yağ doku pasif değildir Yağ doku bir seri sitokinler salgılar (adiponectin, IL-6, TNFα, resistin) ki bunlar insulini etkileyebilir, kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH) ve üst düzeyde kortizol salınımını uyarır. Bunlar insulinin aksine lipolizisi artırırlar.

66 Yağ doku pasif değildir Yağ doku leptin ve sitokinler salgılar, ki bunlar tokluğu ikna eder ve katekolaminler, kortizol, insulin, hgh, tiroid hormonları, gonadotropin ve lipolizis ile bağlantılı olabilir. Hormonal ilişkiler

67 Enerji alımı

68 Yağ doku Yağ doku hayvanlar için büyük yakıt deposudur. Yetişkin bir insan için depolanan triakilgliserol karşılığı enerji kj dür. Parçalanma hormon-duyarlı lipaz tarafından uyarılmasına rağmen yağ dokuda triakilgliserol sentezi ve parçalanması devamlıdır. Çünkü, yağ dokuda gliserol-kinaz enzimi yoktur. Glikoz metabolizmasının bir bölümü triakilgliserol sentezi için gereklidir (özellikle dihidroksiaseton-fosfatın oluşması, gliserol-3- fosfata redüksiyonu için). Glikoz seviyesi yeterli olduğu zaman devamlı dihidroksiasetonfosfat oluşumu, serbest bırakılan yağ asitlerinden yeniden triakilgliserol sentezi için, gliserol-3 -fosfat oluşturur. Hücre içi glikoz seviyesi düştüğü zaman gliserol-3-fosfat miktarı da düşer ve albumin kompleksi şeklinde diğer dokulara taşınması için yağ asitleri adipozitlerden serbest bırakılır.

69 Kas Kas enerji için çeşitli yakıt maddelerini (glikoz, yağ asitleri, keton cisimleri gibi) kullanabilir. İskelet kasının aktivitesine göre enerji ihtiyacının karşılanmasında tükettiği yakıtlar da değişir. Dinlenme halindeki kasda yağ asitleri en büyük enerji kaynağıdır. Ekzersiz sırasında glikoz öncü kaynaktır. Ekzersizin başlarında glikoz kas glikojen depolarından gelir. İskelet kasları insanlarda toplam glikojenin yaklaşık 3/4 ünü depolar. Ancak, kas glikojeninden serbest bırakılan glikoz diğer dokular tarafından kullanılamaz. Çünkü kasda glikoz-6-fosfataz enzimi yoktur, bundan dolayı glikojenden gelen glikozfosfatlar glikoza çevrilemez ve hücreden dışarı bırakılamaz. Ekzersiz sırasında, glikoz oluşum hızı glikoliz ve sitrik asit döngüsü boyunca artar ve laktat birikir ve serbest bırakılır. Diğer bir metabolik ürün alanindir. Glikozalanin döngüsünde piruvattan transaminasyon sonucu oluşur. Laktat ve alanin kan dolaşımı aracılığı ile karaciğere taşınırlar ve orada glikoneogenez ile glikoza dönüşürler. Glikoz kori döngüsü ile kas ve diğer dokulara geri döner. Kas, diğer bir enerji kaynağı olarak, çok çabuk mobilize olabilen kendi proteinlerini ihtiva eder. Kasın ilave bir enerji kaynağı kreatin-fosfattır. Bu metabolize olmaya gerek olmayan ATP üretir.

70 İskelet kası Glikojen depolarına sahiptir Kasılabilir proteinler parçalanabilir ve amino asitler enerji kaynağı olarak kullanılabilirler

71 Kalp Kalp kasının metabolizması üç önemli yönden iskelet kasından farklılık gösterir: 1. Kalp kasının verimindeki değişim iskelet kasınınkinden oldukça düşüktür. 2. Kalp kası tamamen aerobik bir dokudur. 3. Kalp kasında enerji kaynağı olarak çok az kreatin fosfat bulunduğu halde önemsiz oranda glikojen ve lipid mevcuttur. Bundan dolayı kandan sağlanan oksijen ve yakıtlar kalbin tükenmeyen enerji ihtiyacının karşılanması için devamlı olmak zorundadır. Kalp glikoz, yağ asitleri, laktat ve keton cisimleri gibi değişik yakıtlar kullanır.

72 Sinir Doku Karbonhidrat, lipid ya da proteinlerle ilgili depolara sahip değildir. İlave glikoz moleküllerine gereksinim duyar: Diğer molekülleri metabolize edemez Merkezi sinir sistemi düşük glikoz koşullarında fonksiyon göremez, bireyler arası unconscious

73 Beyin Sinirsel uyarıların iletilmesinde gerekli olan membran potansiyelini koruyabilmek için beyinin çok miktarda ATP üretmesi gerekir. Normal şartlarda kendi enerji ihtiyacını karşılayabilmek için beyin sadece glikozu kullanır ki bu miktar dinlenme halindeki bir insanın yaklaşık tükettiği glikozun % 60 ı kadardır. Beyinin günlük glikoz ihtiyacı 1760 kj e eşit olan 120 gramdır (tüketilen toplam enerjinin yaklaşık %15 i kadar). Uyanık veya dinlenme halinde hayvanlarda glikoz ihtiyacı miktar olarak sabittir. Beyin yüksek oranda aerobik bir organdır ve beyinin metabolizma ihtiyacı insanlar tarafından tüketilen toplam oksijen ihtiyacının % 20 si kadardır. Beyin açlık sırasında yakıt olarak glikoz yerine keton cisimlerini kullanır.

74 Diğer Perifer Dokular Büyük metabolik rezervlere sahip değiller Glikoz, yağ asitleri ve diğer maddeleri metabolize edebilirler Tercih ettikleri enerji kaynağı endokrin sistemden kuruluşuna uyumlu olarak değişir.

75 Toksik maddelerin dokuda birikimi Bu depolardaki toksik maddeler her zaman plazmada serbest fraksiyon ile dengededir (bir kimyasalın atıldığı gibi, daha çok depolama yerinden bırakılır) Plazma proteinleri, örneğin albumin Karaciğer ve Böbrek Yağ Kemik

76 Regülasyon stratejileri Allosterik kontrol (aspartat transkarbamoilaz, hemoglobin); Enzimlerin Multipl formları (laktat dehidrogenaz); Reverzibl kovalan modifikasyon (fosforilasyon/defosforilasyon, protein kinaz A); Proteolitik aktivasyon (sindirimi içine alan proteazlar, kanın pıhtılaşması)

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ METABOLİZMA Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ altintas@veterinary.ankara.edu.tr Canlı organizmaların özelliği olarak Metabolizma Canlıların yapı taşlarının devamlı yapım, yıkım ve değişim içinde bulunması ve bu

Detaylı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolizma Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolik Yol Haritası Enerji Metabolizması Her makromolekül küçük alt moleküllere ayrılır: Karbonhidratlar

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA TANIMLAR GLĠKOLĠZ: (LĠZ LEZYON (LYSIS), YIKAMA, PARÇALAMA ANLAMINDADIR). Glikoliz hücrede sitozolde gerçekleģir. Glikoliz olayı hem aerobik hem de anaerobik organizmalarda

Detaylı

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI Metabolizma durumları Memelilerde ana hatları ile en az iki metabolizma durumu önemlidir. Bunların birincisi besin maddelerinin kana emildiği beslenme (rezorpsiyon),

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Enerji Energy(E) Yaşamın devamı için gerekli ön koşul Gözle görülebilen mekanik iş ve vücut ısısının kombinasyonu olarak ortaya çıkar. İnsan vücudu

Detaylı

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol)

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) hücre solunumu Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6 CO 2 + 6 H 2 0 + enerji (ATP + ısı) Hücre solunumu karbonhidratlar, yağlar ve protein

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

SPOR FİZYOLOJİSİ I. KADEME. Doç.Dr.Mitat KOZ Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu

SPOR FİZYOLOJİSİ I. KADEME. Doç.Dr.Mitat KOZ Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPOR FİZYOLOJİSİ I. KADEME Doç.Dr.Mitat KOZ Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Ders İçeriği Enerji Sistemleri (2 saat) İş, güç, enerji tanımları ve ilişkileri Aerobik enerji yolu Anaerobik

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 Lipid Metabolizması-II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Yağ Asidi Oksidasyonu Besinlerin sindirimi sonucu elde edilen yağlar, bağırsaktan geçerek lenf sistemine ulaşır ve bu

Detaylı

ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ

ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ ENERJİ KULLANIMI VE BESİN MADDELERİ ENERJININ SÜREKLILIĞI Egzersizin özelliğine bağlıdır 100 m ATP-CP Maraton aerobik sistem 400-800 m laktik asit sistemi 1500 m ATP-CP, laktik asit sistem ve aerobik sistem

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ ENERJİ KAYNAKLARI DOÇ.DR.MİTAT KOZ 3 farklı enerji sistemi Acil enerji sistemi Kısa süreli enerji sistemi Uzun süreli enerji sistemi Acil enerji ATP -------------> ADP Creatine + ADP ------------>

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II TIP 2030 SİNDİRİM ve METABOLİZMA DERS KURULU

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II TIP 2030 SİNDİRİM ve METABOLİZMA DERS KURULU YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2030 09.01.2017-03.03.2017 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 26 5x2 31 EMBRİYOLOJİ 12 4x2 16 FİZYOLOJİ 18 1X2 19 BİYOFİZİK

Detaylı

Hipoglisemi. Giriş. Patofizyoloji. Patofizyoloji. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ

Hipoglisemi. Giriş. Patofizyoloji. Patofizyoloji. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ Hipoglisemi Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ Giriş Hipoglisemi, kan şekerinin mutlak veya göreceli olarak azalması sonucu ortaya çıkan ve çeşitli klinik bulgularla

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Enerji Energy(E) Yaşamın devamı için gerekli ön koşul Gözle görülebilen mekanik iş ve vücut ısısının kombinasyonu olarak ortaya çıkar. İnsan vücudu

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları

Sunum planı. Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Hipofiz Epifiz Tiroid Paratiroid ve Pankreas hormonları Hipofiz bezi (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: Anterior

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli:

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: ENERJİ SİSTEMLERİ 1 ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: 1. Kimyasal Enerji 2. Mekanik Enerji 3. Isı Enerjisi 4. Işık Enerjisi 5. Elektrik Enerjisi 6. Nükleer Enerji Bu

Detaylı

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA Normale dönüş-performans ilişkisi Ne kadar hızlı? Egzersiz sonu toparlanmanın amacı... Tüm vücudu ve kasları dinlendirmek, egzersiz öncesi şartları yeniden hazırlamaktır. Kısa

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Keton Cisimleri. Prof. Dr. Fidancı

Keton Cisimleri. Prof. Dr. Fidancı Keton Cisimleri Prof. Dr. Fidancı Yağ asitlerinin oksidasyonunda oluşan Asetil CoA'nın daha ileri oksidasyonu karaciğerde iki yol takip etmektedir. Bunlar sitrik asit döngüsü yolu ile asetoasetat, D β

Detaylı

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder?

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde

Detaylı

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA

ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ENDOKRİN SİSTEM #4 SELİN HOCA ADRENAL BEZ MEDULLA BÖLGESİ HORMONLARI Böbrek üstü bezinin öz bölgesi, embriyonik dönemde sinir dokusundan gelişir bu nedenle sinir sisteminin uzantısı şeklindedir. Sempatik

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir.

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir. Biyokimya sınavı orta zorlukta bir sınavdı. 1-2 tane zor soru ve 5-6 tane eski soru soruldu. Soruların; 16 tanesi temel bilgi, 4 tanesi ise detay bilgi ölçmekteydi. 33. soru mikrobiyolojiye daha yakındır.

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER)

11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) 11. SINIF KONU ANLATIMI 29 ENDOKRİN SİSTEM 4 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZLER) BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİ (ADRENAL BEZ) Her bir böbreğin üst kısmında bulunan endokrin bezdir. Böbrekler ile doğrudan bir bağlantısı

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Hücresel Enerji Sistemleri I-II Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Metabolizma Vücudun temel işlevlerini devam ettirebilmek için kullanılan enerji miktarıdır. Enerji değişimi içeren tepkimeler; Katabolik: Enerji

Detaylı

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü)

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Sitrik Asit Döngüsü (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş hamdiogus@gmail.com Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC Sir Hans

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ...

BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... BÖLÜM I HÜCRE FİZYOLOJİSİ... 1 Bilinmesi Gereken Kavramlar... 1 Giriş... 2 Hücrelerin Fonksiyonel Özellikleri... 2 Hücrenin Kimyasal Yapısı... 2 Hücrenin Fiziksel Yapısı... 4 Hücrenin Bileşenleri... 4

Detaylı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Biyosentezi Prof. Dr. Fidancı Yağ asitlerinin sentezi özellikle karaciğer ve yağ dokusu hücrelerinde iki şekilde gerçekleşir. Bu sentez şekillerinden biri yağ asitlerinin, hücrenin sitoplazma

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Kan şekeri düzeyini düzenleyen faktörler Kan glukoz seviyesi, glukoz metabolizması ile ilgili bütün metabolik

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması HÜCRE Dicle Aras Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması Hücre Bölünmesi Hücre bölünme ve çoğalması iki şekilde gerçekleşir. Vücut soma hücrelerinin bölünme ve çoğalma biçimi Mitoz (mitosis),

Detaylı

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat:

DERS TANITIM BİLGİLERİ. Çarşamba günleri, Saat: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Kodu ve Adı Bölüm / Program Dersin Dili Dersin Türü Dersi Verenler Dersle İlgili Görüşme Saatleri Dersin Amacı Öğrenme çıktıları ve alt beceriler ECF22714 Biyokimya-Klinik

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Erdal Balcan 1

Yrd.Doç.Dr. Erdal Balcan 1 VÜCUTTA ASİT-BAZ DENGESİ BOZUKLUKLARI ASİDOZ Kan ph ının ALKALOZ Kan ph ının ASİDOZLAR: Vücut ekstrasellüler sıvılarında H + artmasından ya da bazların azalmasından ileri gelir. Vücut normal ph ının (7.35-7.45)

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 BİYOKİMYA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi 1 Anlatım Planı 1. Makromoleküller ve Su 2. Amino asitler ve Peptidler 3. Proteinler 4. Enzimler 5. Karbohidratlar 6. Nükleik

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Canlılarda Enerji Dönüşümleri Canlılarda Solunum: Enerjinin Açığa Çıkışı Canlı hücrede gerçekleşen tüm metabolik olaylar enerji gerektirir. Hayvanlar

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM Yaşam için gerekli enerjinin tümü güneşten gelir.güneşte hidrojen füzyonla helyuma dönüşür ve ışık üretilir.yeşil bitkiler güneş ışığının enerjisini fotosentezle glukozdaki kimyasal

Detaylı

AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI. Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN

AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI. Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN Proteinler Makromoleküldür. Karbon, Hidrojen, Oksijen, Azot ve Kükürt içerir. Azot %16 sını içerir. Anorganik azottur.

Detaylı

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP

EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP EGZERSİZDE VE SONRASINDA ATP - CP Tüm vücut hücrelerinde enerji oluşumu adenozin trifosfat (ATP) molekülü vasıtasıyla gerçekleşir. Hücre içinde ATP depo halde bulunur ve sınırlı miktardadır. Ancak, yapılan

Detaylı

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON

HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON HÜCRE SOLUNUMU ve FERMENTASYON 1 Bakteriler yoğurt, peynir, pizza üretimi gibi mayalanma olaylarını gerçekleştirirler. Kaslarınız çok çalışırsa, oksijen yokluğundan dolayı kasılamazlar. Yediğiniz bütün

Detaylı

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER METABOLİZMA Dr. Serkan SAYINER serkan.sayiner@neu.edu.tr Genel Bakış Canlı organizmalar, kendilerini yenilemek, gelişmek ve üremek için kimyasal maddelere gereksinim duyarlar. Çünkü organizmanın tamamı

Detaylı

EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ

EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ EGZERSİZ VE TOPARLANMA SÜRECİ 1 Oksijen Borçlanması (Egzersiz Sonrası Fazla Oksijen Tüketimi) Toparlanma sırasındaki enerji ihtiyacı, egzersiz sırasındaki enerji ihtiyacından daha azdır Toparlanma sırasında

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir.

NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. NATURAZYME Naturazyme enzim grubu karbohidrazlar, proteaz ve fitaz enzimlerini içerir. Tüm hayvanlar besinleri sindirmek için enzimleri kullanırlar. Bunlar hem hayvanın kendi sentezlediği hem de bünyelerinde

Detaylı

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR

EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR EGZERSİZ FİZYOLOJİSİNDE TEMEL KAVRAMLAR FİZYOLOJİ İNSAN VÜCUDUNU OLUŞTURAN SİSTEMLER NASIL ÇALIŞIYOR? ANATOMİ MOLEKÜLER BİYOLOJİ BİYOFİZİK BİYOKİMYA EGZERSİZ FİZYOLOJİSİ EGZERSİZ ESNASINDA SİSTEMLER NASIL

Detaylı

İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi

İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi İnsülin sekresyonunun hücresel biyolojisi Prof. Dr. Mehmet KAYA Fizyoloji Anabilim Dalı Dersin Amacı; Pankreas bezinde yapılan insülin hormonunun Sindirimdeki işlevi Glikoz, lipid ve protein metabolizmasındaki

Detaylı

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri:

YAĞLAR (LİPİTLER) Yağların görevleri: LİPİTLER (YAĞLAR) YAĞLAR (LİPİTLER) Yapılarında C,H, O den başka N,P da bulunabilir. İçerikleri C miktarı O a göre daha fazla olduğu için çok enerji verirler. Yağlar solunumda kullanılınca çok oksijen

Detaylı

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer.

Salgısını görev yerine bir salgı kanalıyla ulaştıran bezlerdir. Gözyaşı, tükrük, süt ve ter bezleri bu gruba girer. ENDOKRİN SİSTEMİ Çok hücrelilerde vücudun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlayan sistemlere düzenleyici sistemler denir. Düzenleyici sistemler endokrin sistem ve sinir sisteminden oluşur. A. SALGI BEZLERİ

Detaylı

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz,

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz, PROTEİN SİNDİRİMİ Polipeptit zincirini oluşturan amino asitler arasındaki peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Proteinlerin sindirimi midede başlar ve barsakta tamamlanır. Midede etkin enzim Pepsin Ürün;

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu özeti

Detaylı

Enerji Metabolizması

Enerji Metabolizması ÜNİTE 5 Enerji Metabolizması Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Vücudumuzun enerji gereksiniminin nasıl karşılandığını, Her yaş, cins ve aktiviteye göre enerji gereksiniminin farklı olduğunu ve, Bu

Detaylı

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI

TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI TIBBİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI LİSANSÜSTÜ DERS PROGRAMI SAĞLIK BİLİMLERİ ENSİTÜSÜ İ Yüksek Lisans Programı SZR 101 Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders (T+ U) 2+2 3 6 AD SZR 103 Akılcı İlaç Kullanımı 2+0

Detaylı

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ

DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ DÖNEM 2- I. DERS KURULU AMAÇ VE HEDEFLERİ Kan, kalp, dolaşım ve solunum sistemine ait normal yapı ve fonksiyonların öğrenilmesi 1. Kanın bileşenlerini, fiziksel ve fonksiyonel özelliklerini sayar, plazmanın

Detaylı

Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping

Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping Egzersiz ve Hormonlar: Yanlış kullanım ve Doping Prof. Dr. Oğuz Karamızrak EÜTF Spor Hekimliği AD Kapsam Besinsel destekler (suplement, ergojenik yardımcılar) Spor ve performansla ilişkili besinsel girişimler

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

25.03.2015. 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur?

25.03.2015. 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur? 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur? a. Tıp II - Pompe hastalığı b. Tip III - Forbes - Cori Hastalığı c. Tip I- Von Gierke Hastalığı d.tıp V- Mc Ardle Hastalığı.

Detaylı

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU

FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU FİZYOLOJİ LABORATUVAR BİLGİSİ VEYSEL TAHİROĞLU Fizyolojiye Giriş Temel Kavramlar Fizyolojiye Giriş Canlıda meydana gelen fiziksel ve kimyasal değişikliklerin tümüne birden yaşam denir. İşte canlı organizmadaki

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir?

Fizyoloji Nedir? 19/11/2015. FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE. Yaşayan organizmaların karakteristik özellikleri nelerdir? Fizyoloji Nedir? FİZYOLOJİ KAVRAMI ve HÜCRE Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlıyı oluşturan doku ve organların fonksiyonlarını ve bu fonksiyonların nasıl yerine geldiklerini inceleyen bilim dalıdır. Yaşayan

Detaylı

Travma Hastalarında Beslenme

Travma Hastalarında Beslenme Doç. Dr. Onur POLAT Travma Hastalarında Beslenme Normal ve sağlıklı organizma travma veya strese maruz kaldığında kendisini korumaya yönelik bazı fizyolojik mekanizmaları harekete geçirir. Genel amaç organ

Detaylı

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin III.PROTEİNLER Karbon,hidrojen,oksijen ve azot elementlerinden oluşmuş organik bileşiklerdir.yapısında bazen sülfür,fosfor veya demir de bulunabilir. Proteinler canlılarda en fazla bulunan organik madde

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

Performans Arttırıcılar. Multipower Hazırlayan Op. Dr. Mustafa Akgün Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun.

Performans Arttırıcılar. Multipower Hazırlayan Op. Dr. Mustafa Akgün Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun. Performans Arttırıcılar Multipower Hazırlayan Op. Dr. Mustafa Akgün Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun.com Creatine En yoğun talepler için kreatin Creapure kalitesiyle

Detaylı

ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER. Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı

ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER. Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı ADRENAL KORTEKS HORMONLARI GLİKOKORTİKOİDLER Doç. Dr. Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Bu derste amaçlanan öğrencilerle; Glikokortikoid hormonların (GKH) sentez ve salgılanmasını, organizmadaki hücre,

Detaylı

Ruminant GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI

Ruminant GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI GEÇİŞ DÖNEMİ SÜT SIĞIRLARINDA KULLANILAN FARKLI ENERJİ KAYNAKLARI KONU Geçiş dönemi süt sığırlarında kullanılan farklı enerji kaynakları İLGİ TERCÜME VE DERLEME KAYNAKÇA Kazım Bilgeçli - Ürün Müdürü Arnold

Detaylı

PROF. DR. SERKAN YILMAZ

PROF. DR. SERKAN YILMAZ PROF. DR. SERKAN YILMAZ Hücrede enzimler yardımıyla katalizlenen reaksiyonlar hücre metabolizması adını alır. Bu metabolik olaylar; A) Beslenme (anabolizma) B) Yıkım (katabolizma) olaylarıdır. Hücrede

Detaylı