Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi"

Transkript

1 Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin (uluslararası doğrudan yaırımlar ve uluslararası porföy yaırımları) Türkiye de ekonomik büyüme üzerinde bir ekisinin olup olmadığını araşırmakadır. Sermaye harekelerinin, bazı ülkelerde oldukça yüksek ekonomik büyümeye sebep olurken bazı ülkelerde ise ekonomik krizlerin çıkmasına neden olduğuna yönelik ampirik çalışmalar bulunmakadır. Bu çalışmada, 996:2 2005:9 periyodunda aylık veriler kullanılarak zaman serileri ile analiz yapılmışır. Çalışma sonucunda hem uluslararası doğrudan yaırımlarla hem de uluslararası porföy yaırımları ile ekonomik büyüme arasında poziif yönlü bir ilişkinin varlığı oraya konulmuşur. Anahar Kelimeler: Uluslararası doğrudan yaırımlar, uluslararası porföy yaırımları, ekonomik büyüme. Absrac (The Possible Effecs of Inernaional Capial Movemen on Turkey s Economic Growh) In his paper we invesigae he possible effecs of inernaional capial movemen (Foreingn direc invesmen and inernaional Porfolio invesmens) on Turkey s economic growh. Relaed researches indicae ha capial movemens cause high economic growh in some counries while rigger economic crisis in some ohers. In his sudy, we make analysis using 996: 2005:9 mohly ime series daa. Analyses resuls have shown ha boh he forening direc invesmen and inernaional porfolio invesmen creae posiive effec on economic growh. Key Words: Foreingn direc invesmen, inernaional Porfolio invesmens, economic growh.. Giriş Son yıllarda uluslararası piyasalarda görülen küreselleşme olgusu, uluslararası icarein ve sermaye harekelerinin önündeki engelleri oradan kaldırmışır. Bilindiği gibi az gelişmiş ülkeler ekonomik kalkınma süreçlerinde sermaye fakörü açısından önemli kısılar yaşarken gelişmiş ülkeler bu açıdan daha zengin bir konumda bulunmakadırlar. Bu dengesizlik dünya ekonomisinde kaynak dağılımının ekin olmaması sonucunu beraberinde geirmekedir. Dışa açık ekonomilerde ulusal yaırımların yabancı sermaye ile de finanse edilebilmesi ve gelişmeke olan ülkelerde uygulanan liberal ekonomik poliikalar ile finansal serbesleşme poliikalarının da ekisiyle uluslararası sermaye harekelerinin hızlanması, bu ülkelerin finansal piyasalarının gelişmesine ve dış dünya ile enegre olmasına kakıda bulunmakadır. 990'ların başında gelişmiş ülkelerden gelişmeke olan ülkelere doğru yoğun bir sermaye harekei görülmekedir. Finansal piyasalardaki bu gelişme ve büünleşme, asarrufların ve yaırımların dünya genelinde ekin bir şekilde dağılmasına imkân vermişir/vermekedir. Ülkelere giren doğrudan ve dolaylı (porföy yaırımları v.b) yabancı sermaye harekelerindeki arışlar 52

2 bu ülkelerdeki yaırımları arırarak büyümeyi olumlu bir şekilde ekileyebilmeke iken, bu harekelerin finansal isikrarsızlığa yol açabilme olasılığı da söz konusu olabilmekedir. Başka bir ifade ile sermaye harekeleri bir yandan gelişmeke olan ülkelerde büyümenin ve kalkınmanın hızlandırılmasına ve sürdürülmesine olumlu kakı yaparken bir yandan da risklerin uluslararası boyua dağılmasına ve daha iyi yöneilmesine, kaynakların daha verimli alanlarda kullanılmasına ve rekabein armasına olumlu kakı sağlamakadır. Daha da önemlisi sermaye harekeleri, uluslararası kuralların ve poziif uygulamaların uluslararası işbirliğine kaılan ülkelerin orak düzenlemeleri ve uygulamaları haline gelmesine kakıda bulunmakadır. Ekonomik büyüme kavramı bir ülke ekonomisinin reel olarak armasını ifade emeke ve üreim fonksiyonu yardımı ile incelenmekedir. Ekonomik büyüme birçok fakör ile karşılıklı nedensellik ilişkisi bulunan bir olgudur. Ancak ekonomik büyümenin üreim fonksiyonu çerçevesinde üreim fakörlerinin mikarlarının arması ve üreim fakörlerinin verimliliklerinin arması olmak üzere iki kaynağı olabilecekir. Dolayısıyla ülkeler arasındaki büyüme farklılıklarının sebebini de bu iki kaynakaki gelişmelerde aramak gerekir. Geleneksel olarak sermaye birikiminin çeşili şekilleri, ülkeler arasındaki ekonomik büyüme farklılığının en önemli nedeni olarak kabul edilmekedir (Kula 998:4). Son yıllarda gelişmeke olan ülkelere olan yabancı sermaye yaırımlarında belirgin bir arış gözlemlenmekedir. Ancak, yabancı sermaye yaırımlarının büyümeye bir ekisinin var olup olmadığı halen arışılmakadır. Sermaye harekeleri bazı ülkelerde oldukça yüksek ekonomik büyümeye sebep olurken bazı ülkelerde ise ekonomik krizlerin çıkmasına neden olduğuna yönelik ampirik çalışmalar vardır. Bu çalışmada, Türkiye'ye yönelik sermaye harekelerinin durumu değerlendirilerek, uluslararası sermaye yaırımlarının GSYİH (ekonomik büyüme) üzerindeki ekileri ampirik bir analiz ile es edilmekedir. 2. Lieraür Taraması Yapılan bazı çalışmalar sermaye harekelerinin (özellikle doğrudan yabancı yaırımların) ekonomik büyümeyi olumlu yönde ekilediğini ileri sürerken bazı çalışmalar aralarında bir ekileşimin olmadığını belirmeke, bazı çalışmalar ise bu iki değişken arasında negaif yönlü bir ilişkinin varlılığını ileri sürmekedirler. Örneğin; Fisher (999) sermaye harekeleri ile ekonomik büyüme arasında poziif bir korelasyonun varlığından söz ederken, Bhagwai (998) uluslararası sermaye harekelerinin finansal liberalizasyona bağlı olarak ilgili ülkelerde bankacılık ve para krizlerine neden olduğu yönünde ampirik bulgulara ulaşmışır. Durham (2004) ise uluslararası sermaye harekelerinin bir ülkenin ekonomik büyümesi üzerine ekilerinin olumlu ya da olumsuz olmasının o ülkenin yabancı sermayeyi finansal ve kurumsal olarak içselleşirebilme kapasiesine (absorpive capaciy) bağlı olduğunu belirmişir. Bekaer ve Harvey (998) özel menkul kıyme yaırımlarının gelişmeke olan ülke ekonomilerinin makroekonomik performanslarını doğrudan olumlu bir şekilde ekilediğini belirmişir. Ancak yine Bekaer ve Harvey (2000) yapmış oldukları ikinci bir çalışmada ise yabancı sermaye alan geleneksel ülkelerde daha çok doğrudan yabancı yaırımların ülke ekonomisi üzerinde iki açıdan yararlı olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bunlardan birincisi, eknolojik olarak ve yöneimsel uygulamaların ev sahibi ülkeye başarılı bir şekilde aşınmasında doğrudan yaırımlar aşıyıcı rol oynamakadırlar. İkincisi ise, diğer sermaye harekelerine kıyasla doğrudan yaırımların daha çok ev sahibi ülkelerde kalma eğilimi gösermeleridir (Lipsey 999). Açıkçası doğrudan yaırımların geri dönüşü hem daha maliyeli hem de global şoklara daha az duyarlıdır. Singh ve Weisse (998) porföy yaırımlarının gelişmeke olan ülkelerde uzun vadeli ekonomik gelişme ve büyüme üzerine ekilerini mikro ve makroekonomik açıdan incelemişler ve ekonomik büyüme üzerine porföy yaırımlarının ekili olabilmesi için gelişmeke olan ülkelerin bankacılık sisemini gelişirmeleri, 53

3 sermaye harekelerinin kompozisyonunu ve boyuunu belirlemelerinin gerekliliğinden bahsemişlerdir. Hem ülkelerarası sermaye harekelerinin karşılaşırılmasında hem de zaman serisi araşırmalarındaki veri yeersizliğinden dolayı yukarıda bahsedilen bu zı sonuçlar oraya çıkabilmekedir. Yapılan son çalışmalarda eknoloji, üreim ve sosyoekonomik fakörlerde ülkeden ülkeye oraya çıkan spesifik farklılıklar panel daa yönemi kullanılarak giderilebilmişir. Teorik olarak neoklasik yaklaşım doğrudan sermaye harekelerinin yaırımların mikarını ve/veya ekisini arırarak ekonomik büyümeyi arıracağını ifade emişir. Borenszein ve diğ. (998) içsel büyüme modelinde özellikle doğrudan sermaye yaırımlarının gelişmiş ülkelerden ev sahibi ülkeye eknoloji ransferi gerçekleşirerek ekonomik büyümeye kakı sağladığını belirmişlerdir. Bunun yanında Balasubramanyam ve diğ. (996) doğrudan sermaye harekelerinin know-how, eknoloji, bilgi birikiminin arırılması, işgücü eğiim düzeyinin ve becerisinin yükselilmesi, alernaif yöneim ekniklerinin ve örgüsel düzenlemelerin ransferini de gerçekleşirebildiğini ifade emişir. Feensra ve Markusen (994) sermaye harekelerinin ekonomik büyümeye olan ekisinin farklı boyularda gerçekleşiğini belirerek, yabancı sermaye çeken ülkede, sermayenin birikmesi ile birlike üreim sürecinde yeni girdiler ve eknolojilerin bir araya geleceğini belirmişlerdir. Bu yeni girdilerle birlike çıkılarda da bir arış olacak ve buna bağlı olarak yabancı sermayeye dayalı üreimde ara mallarının kullanımı da büyüyecekir. Yabancı yaırımlar, eknolojiyi aşıma ekisi (spillovers) ile yuriçi firmalara akararak bu firmalarda verimlilik arışına neden olmakadır. Blomsrom ve diğ. (996) ülkeler arasındaki sermaye harekelerinin gelişmeke olan ülkelerde ekonomik büyümeye poziif ekisini oraya koymuşlardır. Balasubramanyam ve diğ. (996) arafından yapılan çalışmada ise doğrudan sermaye yaırımlarının ihal ikameli ülkelere göre daha çok ihraca yapan ülkeler üzerinde ekonomik büyüme açısından ekili olduğu görüşünü desekleyen önemli sonuçlara ulaşmışlardır. Bu durum yabancı yaırımların ekonomik büyüme üzerindeki ekisini ülkeler arasında ve farklı icari poliikalar yürüen ülkeler açısından farklılıklar göserdiğini ispalamakadır. UNCTAD (999) arafından ya-pılan çalışmada, uygulama modeline ardarda girilen değişkenlere bağlı olarak elde edilen sonuçlar doğrudan yaırımların hem poziif ekiye hem de negaif ekiye sahip olduğunu gösermişir. Bu değişkenler; öncelikle kişi başına gayri safi yuriçi hasıla, kişi başına eğiim harcaması, yuriçi yaırım oranı, poliik isikrar, icare hadleri, kara borsanın payı ve finansal gelişmişlik durumudur. Borenszein ve diğ. (998) eknolojiyi içselleşirme yeeneği (echnological absorpive abiliy) deki farklılıkların yabancı yaırımların ülkeler arasındaki büyümeye olan ekisi açısından farklılığı açıklayabileceğini belirmişlerdir. Ayrıca çalışmada, beşeri sermaye düzeyinin yabancı eknolojinin içselleşirilmesinde belirleyici olduğu oraya konmuşur. Buradan da, sermaye harekelerinin mikarı ile birlike beşeri sermayenin gelişmişlik düzeyi ile de ekonomik büyüme arasında doğrusal bir ilişkinin kurulabileceğini ileri sürmüşlerdir. Aynı bulgular Xiaoying ve Xiaming (2005) arafından da ileri sürülmüşür. Borenszein ve diğ. (998) doğrudan yabancı yaırımların büyümeye yönelik poziif ekisinin olabilmesi için minimum beşeri sermaye sokunun ev sahibi ülke bünyesinde yer alması gerekiğine değinmişlerdir. Olofsdoer (998), doğrudan yabancı yaırımların ülkeye çekilebilmesinde o ülkenin yabancı yaırımı çekme kabiliyei ile özellikle bürokraik ekinliğin yani kurumsal yeeneğin ön plana çıkığına işare emişir. Bengoa and Sanchez-Robles (2003) de ekonomik büyüme ile doğrudan yaırımlar arasında poziif korelâsyonun varlığını gösermişlerdir faka bunun uzun dönem ekisi için ev sahibi ülkenin beşeri sermaye açısından yeerli olması, ekonomik isikrarın varlığı ve piyasa liberalizasyonunun sağlanmış olmasının şar olduğunu belirmişlerdir. Durham (2004) uluslararası doğrudan yaırımlar ile ekonomik büyüme arasında poziif bir ilişki bulamamışır faka doğrudan yaırımların bir ülkeye gelme- 54

4 sinde yine o ülkenin eknolojiyi içselleşirme kabiliyeinin (absorpive capabiliy) önemli olduğunu vurgulamışır. Yukarıdaki lieraür paralelinde konuya yaklaşığımızda; gelişmiş ülkelerin gelişmeke olan ülkelere göre daha fazla beşeri sermayeye sahip olması, bu ülkelerde yabancı yaırımların daha faydalı olacağı beklenisini doğurmakadır. Bu düşünce Xu (2000) arafından çok uluslu işlemeler arafından sağlanan eknoloji ransferinin gelişmiş ülkelerde ekonomik büyümeye kakı sağlarken gelişmeke olan ülkelere bir kakısının olmadığı yönündeki bulguları ile doğrulanmışır. Çünkü daha az gelişmiş ülkeler yabancı yaırımları çekecek emel argümanlara sahip olamamakalar dolayısıyla doğrudan yaırımların ülkelerine gelmesi de daha zor olabilmekedir. Bu bulguları desekler nielike yine Bende- Nabende ve diğ. (2003) uluslararası doğrudan yaırımların büyüme üzerine doğrudan uzun dönem ekisinin Japonya ve Tayvan gibi gelişmiş ülkelerde önemli ve poziif iken daha az gelişmiş ülkeler olan Filipinler ve Tayland için ise negaif bir ekiye sahip olduğunu belirmişlerdir. Başka bir ifade ile yabancı sermayeyi çekme gücü bakımından Filipinler ve Tayland, Japonya ve Tayvan a göre daha zayıfırlar. Kholdy (995) 0 Doğu Asya ekonomisinin verilerini kullanarak Granger nedensellik esini uygulamış ancak uluslararası yaırımlar ile büyüme arasında bir nedensellik bulamamışır. Bunun nedeni olarak a uluslararası yaırımların eknoloji ransferi açısından sadece sınırlı bir yayılma (spilovers) ekisi gösermiş olabileceği söylenebilir. Aynı şekilde Zhang (999a) 0 doğu asya ekonomisinde yapmış olduğu çalışmada doğrudan yaırımların, Çin, Honkong, Endonezya, Japonya ve Tayvan da uzun dönemde, Singapur da ise kısa dönemde ekonomik büyümeyi arırdığını oraya koymuşur. Zhang (999b) Çindeki ekonomik büyüme ve doğrudan yaırımlar arasındaki kısa dönem ve uzun dönem dinamikleri araşırmak için haa korelasyon ve koinegrasyon modelleri uygulayarak Çin in ekonomik büyümesi ve doğrudan yaırımlar arasındaki hem uzun dönem denge durumu bağlanısı hem de iki yönlü Granger nedensellik ilişkisinin varlığını deseklemişir. Chakrabory ve Basu (2002) Hindisan daki doğrudan yaırımlar ve ekonomik büyüme arasındaki bağlanıyı incelemek için haa korelasyon ve koinegrasyon modellerini kullanmışır. Sonuçlar, Hindisan daki GSYİH nın doğrudan yaırımlar arafından neden olunan Granger olmadığını ve nedenselliğin GSYİH dan daha çok doğrudan yaırımlara doğru olduğunu oraya koymuşur. Nair-Reicher ve Weinhold (200) gelişmeke olan ülkelerdeki büyüme ve uluslararası yaırımlar arasındaki ilişkiyi incelemişler ve sonuç olarak uluslararası yaırımlar ile büyüme arasında bir ilişkinin varlığını ispalamışlardır. Hsiao ve Shen (2003) Çin de zaman serilerine dayalı analizlerinde, doğrudan yaırımlar ve GSYIH arasında bir ilişkinin olduğunu gösermişlerdir. Choe (2003), doğrudan yaırımlar ve büyüme arasındaki iki yönlü nedenselliği oraya çıkarmışır. Faka ekinin, büyümeden uluslararası doğrudan yaırımlara doğru olması yine dikka çekicidir. Yukarıdaki lieraürü gözden geçirdiğimizde uluslararası yabancı yaırımların ekonomik büyüme üzerine ekisinin oldukça arışmalı olduğunu söylemek mümkündür. Bunun nedenleri ise, kısmen farklı araşırmacılar arafından farklı örneklemlerin kullanılmasından, kısmen de çeşili meodolojik problemlerden kaynaklanmakadır. 3. Doğrudan Yabancı Sermaye Yaırımları ve Porföy Yaırım-ları Doğrudan yaırımlar bir ülkede firma saın almak veya yeni kurulan bir firma için kuruluş sermayesini sağlamak veya mevcu bir firmanın sermayesini arırmak yoluyla o ülkede bulunan firmalar arafından diğer bir ülkede bulunan firmalara yapılan ve kendisiyle birlike eknoloji, işlemecilik bilgisi ve yaırımcının konrol yekisini de beraberinde geiren yaırımlardır (Seyioğlu 993: 567). Tanımdan da anlaşılacağı gibi, doğ-rudan yabancı yaırımlar, ülkeler arasında sermaye ransferlerinin bir piyasa işlemi 55

5 olmadan bir ülkeden diğerine akarılması şeklinde olmakadır. Porföy yaırımları ise, yabancı piyasalarda ahvil ve diğer menkul kıymelerin alım saımı olarak anımlanmakadır. Yaırımcıyı yabancı piyasalarda bu şekilde yaırım yapmaya ien emel güdü ise faiz ve kur farklılıklarından doğan geiri farklılıklarıdır. Bu özelliğinden dolayı porföy yaırımlarında volailie çok yüksek olmaka ve geiri seviyesindeki veya güven oramındaki en ufak bir düşüş sermayenin ulusal piya-saları erk emesine yol açmakadır. Tahvil ve hisse senedi şeklindeki porföy yaı-rımları, mali nielikli yaırımlar iken, bina, fabrika, arazi, esis gibi fiziki değerlere karşılık gelen yaırımlar doğrudan yabancı sermaye yaırımlarıdır (Karluk, 984: 405). Doğrudan yabancı sermaye yaırım-ları özel bir sermaye ransferi olarak da değerlendirilebilir. Bazı özellikleri iibari ile porföy yaırımlarından ayrılmakla birlike son yıllarda böyle bir ayırımın gereksizliği de dile geirilmekedir (Evans, 2002). Günümüzde çok uluslu şirkeler arafından gerçekleşirilen bu fiziki yaırımlar, aynı zamanda beraberinde eknik bilgi, know-how, paen, icari marka, işlemecilik bilgisi ve deneim yekisini de beraberinde geirmekedir. Bu yönleriyle porföy yaırımlarından ayrıldıklarını söylemek yanlış olmaz. Doğrudan yabancı sermaye yaırımları genel olarak sanayi sekörüne yönelikir. Ancak son yıllarda özellikle urizm, bankacılık, aşımacılık, sigoracılık ve reklâm gibi çeşili hizme sekörlerine yönelen yabancı yaırımlarda giderek önem kazanmışır (Kar ve Kara, 2003:47). Yabancı sermaye yaırımları, yaırımın yapıldığı ev sahibi ülke ekonomisi üzerinde çeşili ekonomik ekiler yaramakadır. Bunlar, üreim, isihdam, gelir, fiya, ödemeler dengesi, ekonomik gelişme ve genel refah gibi ekilerdir. Bu ekilerden bazıları ülke ekonomisine kakı sağlarken, bazıları da ekonomiye külfe yüklemekedir. Aynı şekilde bazı ekiler, yaırımın yapıldığı anda oraya çıkarken, diğer bazılarından nesiller sonra sonuç alınabilmekedir. Yabancı sermaye yaırımlarının bir ülke ekonomisi için en önemli kakısı o ülke ekonomisine yapığı sermaye akarımıdır. Türkiye gibi gelişmeke olan ülkelerde ekonomik sorunların başında kaynak yeersizliği gelmekedir. Çünkü ekonomik kalkınma için yaırım yapılması bir zorunlulukur. Yaırım olmadan kalkınma sağlanamaz, üreim armaz. Bu sebeple yaırımlar ekonominin kalkınma sürecinde büyük bir öneme sahipir. Eğer ülkenin yüksek bir gelişme hızı elde edebilmek için yeerli kaynağı yoksa orada iki çözüm yolu vardır. Ülke ya eski asarrufları (rezervleri) kalkınma için kullanacak ya da yabancı asarrufları yurda çekmek iseyecekir. Bu ise, ülkenin dış borçlanması veya ülkeye yabancı sermaye girişi ile sağlanacakır. Özele belirmek gerekirse, gelişme yolunda olan ülkeler ekonomik kalkınma çabalarında başarıya ulaşabilmeleri için asarruf açığını oradan kaldırmak durumundadırlar. Çünkü asarruf, kalkınma için gerekli olan yaırımları finanse eiği için, bu ülkelerin gelişmesinde en önemli darboğazdır. Gelişmeke olan ülkeler, geri kalmışlık kısır döngüsünü kırabilmek için yaırımlarını arırmak zorundadırlar. Ancak yukarıda da belirildiği gibi yaırımlarını arırmak için gerekli olan asarruf birikiminden yoksundurlar. Bu ülkelerin kalkınma süreçlerinde karşı karşıya bulundukları bu asarruf-yaırım darboğazı veya sermaye yeersizliği bir ölçüde yabancı ülkelerde yapılan asarrufların ülkeye yaırım olarak çekilmesi ile oradan kaldırılabilmekedir. Doğrudan yabancı yaırımların emel ekisi de ev sahibi ülkenin ödemeler dengesi üzerinde yaramış olduğu ekidir. Fabrika kurmak için ev sahibi ülkeye gelen doğrudan yaırım sermayesi bir defaya mahsus olmak üzere ev sahibi ülkenin ödemeler dengesine olumlu bir ekide bulunur. Yaırım, üreime başladığı zaman gerek ihraca yoluyla ve gerekse ihal ikamesi şeklinde ödemeler dengesine kakıda bulunmaya devam eder. Bunların yanı sıra yabancı sermayeli şirkeler, kendileri ihraca yapmasalar bile üreim kapasielerini arırarak yerli müeşebbisi ihracaa zorlamakadırlar ki bu daha çok 56

6 ercih edilen bir durumdur. Diğer arafan doğrudan yaırımı gerçekleşiren şirke, hammadde ve diğer girdileri üreimini devam eirebilmek için ihal emek zorundadır. Bu ihala şüphesiz ev sahibi ülkenin ödemeler dengesinde olumsuz bir eki yaramakadır YASED (998:74). 4. Türkiye ye Yönelik Yabancı Sermaye Harekeleri Türkiye 24 Ocak İsikrar Kararları ile başlayan dışa açılma ve ekonomik serbesleşme süreciyle beraber, gerek dış icare gerekse sermaye harekeleri üzerindeki sınırlamaları kaldırmaya yönelik önemli adımlar amışır. Bu adımlar sonucu dış icare hacmindeki önemli arışlar, kendisini sermaye harekelerinde de gösermişir. 989 yılında yürürlüğe konulan Türk Parasının Kıymeini Koruma hakkında 32 Sayılı Kararla beraber bu arış daha çok porföy yaırımları ve kısa vadeli yaırımlarda görülmüş ve bu yaırımlar doğrudan yaırımlara göre çok daha yüksek seviyelere çıkmışır. Türkiye'de kambiyo rejiminin serbesleşmesiyle beraber, Türkiye'ye yönelik sermaye harekelerinin ürleri, boyuları ve sonuçları da değişmişir. Öncelikle sermaye harekelerinin boyuları genişlemişir. Sermaye harekelerinin nieliği ve buna bağlı olarak vade yapısı da değişirken ekonomiye akan yabancı sermayenin dış dengesizliklerle olan bağlanısı zayıflamış ve rezerv birikimleri armışır (Berksoy ve Saloğlu, 998: 47). 980 sonrası sermaye akımlarının rakamsal olarak arığı görülmekedir. Bu arış 990'lı yıllara gelindiğinde 99, 994 ve 998 yılları hariç uulursa hızlanmışır. Türkiye'ye giren yabancı sermaye mikarı yaklaşık olarak 980'de 672 milyon dolar iken, 985'de l milyar dolara 990'da 4 milyar dolara 996'da 5.5 milyar dolara yükselmişir. 99 körfez krizi, 994 Türkiye'de yaşanılan ekonomik kriz ve 998'de Asya ve Rusya krizlerinin ekisiyle ülkemizden önemli mikarda sermaye çıkışı yaşanmışır. 99 yılında Türkiye'den çıkan ne sermaye mikarı yaklaşık olarak 2.5 Milyar Dolar, 994 yılında 4,3 Milyar Dolar, 998 yılında ise 840 milyon dolardır. 999 ve 2000 yıllarında ise sermaye girişlerinde arışlar yaşanmış ve 999 yılında ülkeye giriş yapan ne yabancı sermaye yaklaşık 4.9 Milyar Dolar iken, 2000 yılında 9.6 Milyar Dolara yükselmişir. 200 yılında ise Kasım ve Şuba krizlerinin ekisiyle ülkemizden 3,9 Milyar Dolar civarında sermaye çıkışı yaşanmışır. Türkiye'ye yönelen yabancı sermaye özellikle 990 ı yıllarda dalgalanmalar gösermiş, önemli ve güvenilir fon mikarları sağlayamamışır. Porföy yaırımları ve kısa vadeli borç alımlarının hacmi arık-ça Türkiye, aniden ersyüz edebilen ser-maye çeşileriyle yüz yüze gelmiş ve bu iki ür sermaye giriş ve çıkışları da benzer özellikler gösermişlerdir (Arın, 2005). 980 sonrası dönemde doğrudan yabancı sermaye yaırımlarında yıllar iibariyle arışlar olsa da bu arışlar sınırlı düzeyde kalmışır. Türkiye'ye yönelik doğrudan yabancı sermaye girişlerinin özellikle 980'li yılların ikinci yarısından 990'lı yılların başına kadar bu yaırımların arığı, daha sonra arışın durduğu görülmekedir. 996 da 844 milyon dolar olan doğrudan yabancı sermaye girişleri 998 de de,0, 2004 de 2,867, 2005 in ilk dokuz ayında ise 4,220 Milyar Dolar olmuşur. Bu arışın sebebi ekonomide isikrarın yanında özelleşirme gelirlerindeki arışlardır. 994 kriziyle, özelliklede devlein ahvil yoluyla borçlanabilirliğinin azalmasıyla beraber porföy yaırımları yaklaşık %70 oranında azalmış ve,2 milyar dolar olmuşur. Ülkemizden en yüksek mikarlı porföy yaırımlarındaki çıkış ise; Asya ve Rusya krizlerinin ekisiyle 998 yılında yaşanmış ve bu çıkış ne, 6.7 Milyar Dolar civarında gerçekleşmişir. Bu mikarın büyük kısmı ise 4,5 Milyar Dolarla yabancıların menkul kıymelerdeki çıkışından kaynaklanmışır. Ülkemize giren ne porföy yaırımları 999 yılında 3.4 Mil-yar Dolar, 2000 yılında ise l Milyar Dolar civarında olmuşur. 200 yılında ise Türkiye'de yaşanılan finansal krizin ekisiyle yaklaşık 4,5 Milyar Dolar civarında porföy yaırımlarında çıkış yaşanmış ve bunun büyük bir kısmı da yine yabancı yaırımcıların menkul kıymelerdeki çıkışından 57

7 kaynaklanmışır. Porföy yaırımları yıllar iibariyle Türkiye'de isikrarsız bir seyir izlemiş ve bu yaırımların dalgalanması, doğrudan yaırımlara göre daha yüksek olmuşur (Kar ve Kara, 2003:54). Bununla birlike porföy yaırımlarındaki arış son yıllarda daha da hızlanmışır yılında ülkemize giren porföy yaırımları 2,5 Milyar Dolardan 2004 e 8 Milyar Dolara 2005 in ilk dokuz ayında ise 9 Milyar Dolara düzeyinde gerçekleşmişir. 5. Yönem ve Uygulama Araşırmada Türkiye ye yönelik sermaye harekelerinin büyümeye olan ekisi es edilmişir. Burada ekonomik büyümenin emel açıklayıcı değişkeni olarak GSYİH ele alınmışır. Çalışmada uluslar arası doğrudan yaırımlar ve porföy yaırımları ile birlike GSYİH değişkenleri zaman serileri oluşurularak modele dahil edilmişlerdir. Modelde yabancı sermaye yaırımlarının GSYİH yi nasıl ekilediğine bakılacakır. Yani ahmin edilmek isenen modeli şu şekilde göserebiliriz. GSYİS + = a + b DY + b2py u () Burada, GSYİS Türkiye nin yıllık Gayri Safi Milli Yuriçi Hâsılasını, DY yıllık Türkiye ye gelen Uluslararası Doğrudan Yaırım mikarını, PY Uluslararası Porföy Yaırımı mikarını gösermekedir. Zaman serisi verileri ile analiz yapmadan önce bu serilerin durağan olup olmadığının da araşırılması gerekmekedir. Durağan olmayan zaman serileri kullanılarak oluşurulan modellerde bir akım problemler oraya çıkmaka değişkenler arasında mevcu olmayan bir ilişki yanlış yorumlanarak sanki varmış gibi değerlendirilmekedir. Sahe regresyon denilen böyle bir durumda geleneksel model isaisikleri (, F, R 2 ) geçerliliğini kaybemekedir. Zaman serisi durağan ise bu serinin oralaması varyansı ve kovaryansı zamandan bağımsızdır. Durağan olmayan zaman serilerinde ise serinin oralaması ve varyansı palama göserir ve belli bir nokaya yakınsama gösermez (Sing 995: 5-6). Bir serinin durağan olup olmadığının yani birim kök ihiva edip emediğinin araşırılmasında çeşili paramerik ve para-merik olmayan esler gelişirilmişir. Pa-ramerik olan esler içersinde en yaygın olarak kullanılan Augmened Dickey-Fuller (ADF) esi ve Phillips-Perron esidir. Bu modelde kullanılan zaman serilerinin birim kök aşıyıp aşımadıkları ADF esi kullanılarak araşırılmışır. Çalışmada daha sonra nedensellik esi yapılmışır. Nedensellik esi iki değişken arasında bir öncelik ardıllık ilişkisi varken nedenselliğin (neden-sonuç ilişkisinin) yönü isaisikî bakımdan bulunabilir mi sorusu ile ilgilenmekedir. İki değişken arasında nedensellik ilişkisinin araşırılması emel değişkenler arasındaki ilişkinin karşılıklı mı olduğunu yoksa ilişkinin ek yönlü mü olduğunu araşırmaya dayanmakadır. Modelde Granger nedensellik esi yapılmışır. Daha sonra eşbüünleşme analizi yapılmışır. Eş büünleşme eorisi, değişkenler arasında uzun dönemli denge ilişkilerinin araşırılmasında yeni bir yönem olarak Granger arafından gelişirilmişir. Daha sonra Engle-Granger in yapmış olduğu orak çalışma ile bu eori daha da gelişirilerek uzun dönem denge ilişkisi ile kısa dönemli dinamik ilişkiler aynı çerçevede analiz edilir olmuşur. Ayrıca modelde Johansen eş büünleşme analizi yapılmışır. Çalışmadaki analizler Eviews bilgisayar pake programı kullanılarak yapılmışır. Çalışmada 996:2 2005:9 ayları arasına ai aylık gayrisafi yur içi hasıla (GSYİH), doğrudan yabancı sermaye yaırımları, porföy yaırımları verileri kullanılmışır. Veriler Türkiye Cumhuriye Merkez Bankasının inerne siesinden elde edilmişir. 6. Ampirik Sonuçlar Birim kök esi ADF esinde kullandığımız yönemi aşağıdaki şekilde ifade edebiliriz; ΔY = β + β 2 + δy + α ΔY + ε (2) k i= i i 58

8 Burada ΔY durağan olup olmadığı analiz edilen değişkenin birinci farkı, genel eğilim değişkeni, ΔY i gecikmeli fark erimleridir. Aşağıdaki ablolarda göserilen birim kök esi sonuçlarına göre çalışmada ele alınan büün değişkenler durağan değildir. Kriik değerlerle karşılaşırıldığından büün değişkenler birinci farkları alındıkan sonra durağan hale gelmekedir. Bunun sonucunda değişkenlerin durağan olmadıkları ve hepsinin birinci dereceden enegre oldukları yani birinci farkları alındıkan sonra durağan hale geldikleri söylenebilir. Tablo : ADF birim kök esi sonuçları Değişkenler Düzey, Kriik değer Birinci Fark GSYİH ( ) * (-4.044) Doğ. Yab. Ser. Ya ( ) * ( ) Porföy Ya ( ) * ( ) No: Mc Kinnon kriik değerleri abloda paranez içersinde göserilmişir. * işarei % anlamlılık düzeyini gösermekedir. Nedensellik Tesi Bu analiz aşağıdaki paramerelerin ahminine yönelikir. Y k k 2 = 0 + α iy i + β i X i i= i= X α + ε k 3 k 4 = 0 + χ i X i + δ iy i i= i= χ + ν (3) (4) (3) numaralı denklemdeki α kasayılarının hepsi bir büün olarak anlamsız ise buna karşılık (4) numaralı denklemdeki δ kasayıları bir büün olarak anlamlı ise Y den X e doğru ek yönlü nedensellik vardır. Y X in Granger nedenselliğidir. Eğer nedensellik ilişkisi yukarıdaki gibi ek yönlü ise bu durum modeldeki değişkenlerden Y nin dışsal X in içsel bir değişken olduğu anlamı da verebilmekedir (Grene, 997:74). Aşağıdaki verilen ablodaki es sonuçlarına göre %5 anlamlılık düzeyinde Türkiye de doğrudan yaırımlar GSYİH nin nedenidir. Ancak GSYİH doğrudan yaırımların nedeni değildir. Ayrıca GSYİH ile porföy yaırımları arasında çif yönlü bir nedensellik vardır. Tablo 2: Granger Nedensellik Tesi Sonuçları Nedensellik Yönü F Tes İsaisiği P Değeri Doğ. Ya GSYİH Gsyih Doğ. Ya Gsyih Por. Ya Por. Ya. Gsyih

9 Johansen Eş Büünleşme (Coinegraion) Analizi Durağan olmayan zaman serilerinin düzey değerleriyle çalışıp çalışamayacağını anlamak için eş büünleşme analizinin yapılması gerekmekedir. Analizin çıkısı aşağıdaki gibidir. % ve %5 anlamlılık düzeylerinde eş büünleşen vekörün varlığını işare emekedir. Modele dâhil edilen değişkenler arasında eş büünleşen vekörlerin bulunması söz konusu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunduğuna işare emekedir. Likelihood es isaisiklerine göre hem GSYİH ve doğrudan yaırım hem de GSYİH ve porföy yaırımları arasında uzun dönemli denge ilişkisi vardır. Tablo 3: Johansen Eşbüünleşme Tes Sonuçları Değişkenler Likelihood Raio % Kriik Değer %5 Kriik Sonuç Değer Gsyih ve Doğ.Ya Eşbüünleşik Gsyih ve por.ya Eşbüünleşik Tablo 4, () numaralı denklem kulanılarak yapılan regresyon analizinin sonuçlarını vermekedir. GSYİH ile doğrudan yaırımlar ve porföy yaırımları arasında poziif yönlü bir ilişki vardır. Değişkenlere ai isaisiklerinden de görülebileceği gibi değişkenlere ai her bir paramere isaisiksel olarak her düzeyde anlamlıdır. 2 R %50 bulunmuşur bir başka ifade ile GSMH daki değişimin %50 lik kısmı modele dahil eiğimiz doğrudan yaırımlar ve porföy yaırımları arafından açıklanmakadır. Tablo 4: Regresyon Analizi Sonuçları Değişkenler Paramereler T isaisikleri Olasılık (p) Sabi , Doğ. Ya. 2966,53 5, Por. Ya. 4044,433 3, R 2 0,50 Sonuç Yukarıda da bahseiğimiz gibi yabancı sermaye yaırımlarının ev sahibi ülkenin ekonomik büyümesine yapığı eki nokasında lieraürde farklı yaklaşımlar vardır. Bazı araşırmacılar yabancı sermaye harekelerinin ekonomik büyümeyi arırdığını söylerken bazı araşırmacılar yabancı yaırımların ülkelerde isikrarsızlığa ve ekonomik krizlere neden olduğunu söylemişler bazı araşırmacılar ise hiçbir ekisinin olmadığını ileri sürmüşlerdir. Hem ülkeler arası sermaye harekelerinin karşılaşırılmasında hem de zaman serisi araşırmalarındaki veri yeersizliğinden dolayı bu zı sonuçlar oraya çıkabilmekedir. Yapılan son çalışmalarda, eknoloji, üreim ve sosyo-ekonomik fakörlerde ülkeden ülkeye oraya çıkan spesifik farklılıklar yine farklı yönemler kullanılarak giderilmeye çalışılmakadır. Bu çalışmada, Türkiye ye yönelik 996:2 2005:9 periyodunda aylık veriler kullanılarak hem doğrudan yabancı yaırımların hem de uluslararası porföy yaırımlarının ekonomik büyümeye olan ekisi araşırılmışır. Çalışmada, GSYİH ekonomik büyümenin emel açıklayıcı değişkeni olarak alınmışır. Uluslararası doğrudan yaırımlar ve uluslararası porföy yaırımları ile birlike GSYİH değişkenleri ile zaman serileri oluşurularak modele dahil edilmişlerdir. Çalışmada, birim kök esi sonuçlarına bakığımızda değişkenlerin durağan olmadıkları görülmüşür. Bununla birlike, 60

10 değişkenlerin birinci farkları alındığında durağan hale gelmişlerdir. Yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre GSYİH ile uluslararası doğrudan yaırımlar ve porföy yaırımları arasında poziif yönlü bir ilişkinin varlığı oraya konmuşur. %5 anlamlılık düzeyinde, doğrudan yaırımlar GSYİH nın nedeni olarak görülürken; GSYİH doğrudan yaırımların bir nedeni değildir. Ayrıca GSYİH ile porföy yaırımları arasında çif yönlü bir nedensellik bulunmuşur. Modele dâhil edilen değişkenler arasında eş büünleşen vekörlerin bulunması, söz konusu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunduğuna işare emekedir. Analizde R 2 nin %50 çıkması, GSYİH daki değişimin %50 lik kısmı modele dahil eiğimiz doğrudan yaırımlar ve porföy yaırımları arafından açıklandığını ifade emekedir. Sonuç olarak, yapılan zaman serisi analizi hem doğrudan yaırımlarla hem de porföy yaırımları ile büyümenin bir gösergesi olan GSYİH arasında poziif yönlü bir ilişkinin varlığını oraya koymuşur. Kaynakça Arın T., Financial Markes and Globalizaion on Turkey, deps/economics/meea/volume, Balasubramanyam, V. N., Salisu, M., ve Sapsford, D. (996), Foreign Direc Invesmen and Growh in EP and IS counries, Economic Journal, 06(), Bekaer, G., Harvey, C., (998), Capial Flows and he Behaviour of Emerging Marke Equiy Reurns. NBER Working Paper Series No Bekaer, G., Harvey, C., (2000). Foreign Speculaors and Emerging Equiy Markes, Journal of Finance, 55 (2), Bende-Nabende, A., Ford, J., Sanoso, B., ve Sen, S.(2003), The Ineracion Beween FDI, Oupu and he Spillover Variables: Coinegraion and VAR Analyses for APEC, , Applied Economics Leers, 0(3), Bengoa, M., ve Sanchez-Robles, B. (2003), Foreign Direc Invesmen, Economic Freedom and Growh: New Evidence from Lain America, European Journal of Poliical Economy, 9(3), Berksoy T. ve Saloğlu B (998), Türkiye Ekonomisinde Sermaye Harekeleri, İsanbul Ticare Odası Yayınları, Yayın No: , İsanbul. Bhagwai, J. (998), The capial myh: The Difference Beween Trade in Widges and Dollars, Foreign Affairs, (77), 7 2. Bhagwai, J. (998). The Capial Myh: The Difference Beeween rade in Widges and Dollars, Foreign Affairs 77, 7 2. Blomsrom, M., Lipsey, R., ve Zejan, M. (996), Is Fixed Invesmen he Key o Economic Growh?, Quarerly Journal of Economics, (), Borenszein, E., Gregorio, J., ve Lee, J. (998). How does foreign direc invesmen affec economic growh, Journal of Inernaional Economics, 45(),5 35. Chakrabory, C., ve Basu, P. (2002), Foreign Direc Invesmen and Growh in India: A Coinegraion Approach, Applied economics, 34(9), Durham B.J. (2004), Absorpive Capasiy And Effecs of Foreign Direc İnvesmen and Equiy Foreign Porfolio İnvesmen on Economic Growh, European economic Review, (48), Evans, Kimberly, Foreign Porfolio and Direc Invesmen OECD Global Forum on Inernaional Invesmen, Aracing Foreign Direc Invesmen for Developmen, Shanghai 5-6 December Erişim: hp://www.oecd.org, 7 Şuba Feensra, R. C., ve Markusen, J. R. (994), Accouning for Growh wih New Inpus, Inernaional Economic Review, 35(2), Fisher, S. (999), "On he Need for an Inernaional Lender of Las Resor", Journal of Economic Perspecives, American Economic Associaion, 3(4), Grene W.H. (997), Economeric Analiysis, New Jersey, Pirenice hill inc. Hsiao, C., ve Shen, Y. (2003), Foreign Direc İnvesmen and Economic Growh: The Imporance of İnsiuions and Urbanizaion, Economic Developmen & Culural Change, 5(4), Kar M. ve Kara A. (2003) Türkiye ye Yönelik Sermaye Harekeleri ve Krizler, Dış Ticare Dergisi, Temmuz, Yıl:8, Sayı:29, Karluk R. (984), Uluslar arası Ekonomi, Bilim Teknik Yayınevi, İsanbul. Kholdy, S. (995), Causaliy Beween Foreign İnvesmen and Spillover Efficiency, Applied Economics, 27(8), Kula F. (2003). Uluslararası sermaye harekelerinin ekinliği: Türkiye üzerine gözlemler, Cumhuriye Üniversiesi, ikisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 4, Sayı 2, Lipsey, R.E., (999), The role of foreign direc invesmen in inernaional capial Flows. NBER Working Paper No Nair-Reicher, U., ve Weinhold, D. (200), Causaliy Tess for Cross-Counry Panels: A New Look a FDI And Economic Growh in Developing Counries, Oxford Bullein of Economics and Saisics, 63(2),

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ 2. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN BEDEN EĞİTİMİ ve OYUN DERSİNİ SAĞLIK ve SAĞLANAN OLANAKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRMELERİ Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK

Detaylı

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI T.C. Hii Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Đkisa Anabilim Dalı EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI Yusuf MURATOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ

TÜREN-GÖKMEN-TOKMAK TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ TÜRKİYE DE E-TİCARET İŞLEM HACMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA: BİR MODEL ÖNERİSİ Ufuk TÜREN 1 Yunus GÖKMEN 2 İsmail TOKMAK 3 ÖZET İnerne dünyayı küçük bir köy kadar kolay ulaşılabilir hâle

Detaylı

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TÜRKİYE DE TARIMSAL ARAŞTIRMA GELİŞTİRME YAYIM POLİTİKALARI VE TARIMSAL BÜYÜME İLİŞKİLERİ Dr. O. Seda SUBAŞI Prof. Dr. M. Neca ÖREN Çukurova Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi

Türk Sermaye Piyasasında Fiyat ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimetrik Nedensellik Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 4 Sayı: 2 Nisan 204 ss. 2-220 Türk Sermaye Piyasasında Fiya ve İşlem Hacmi İlişkisi: Zamanla Değişen Asimerik Nedensellik Analizi Price and Trade Volume Relaionship

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen / Volume: V SPRING EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ Hilal BOZKURT Öze: Çok sayıda ampirik araşırma

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.265-288. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 2, 2010 53 FİNANSAL PİYASA ETKİNLİĞİ: S&P 500 ÜZERİNE BİR UYGULAMA Erhan DEMİRELİ *, Gökuğ Cenk AKKAYA ** ve Elif İBAŞ *** Öze Finansal ekinlik kavramı

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006)

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) Ahme AY * Şerife ŞAYLAN ** İsmail KOÇAK *** Öze Bu çalışma, reel döviz kuru ile çıkı düzeyi arasındaki nedensellik ilişkisini

Detaylı

SESSION 2C: Finans 579

SESSION 2C: Finans 579 SESSION 2C: Finans 579 Bilanço Düzelme Sürecinde Gelişmeke Olan Piyasa Ekonomilerinde Ani Duruş Problemine Karşı Makro Basireli Poliikalar De-Leveraging and Miigaing Pro-Cyclicaliy of Capial Flows in Emerging

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılar Dergisi, Sayı 68, 2009 Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Doç. Dr. Haydar Akyazı * - Ayku Ekinci ** Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi (EH) döneminde ilk defa ciddi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey Türkiye de Ulaşırma Hizmeleri Endeksi Muheşem KAYNAK * ve Merer MERT ** ÖZET Ulaşırma sekörünün önemli bir bileşeni aşımacılık faaliyeleridir. Taşımacılık faaliyeleri ise ürev alep nieliğinde olduğundan

Detaylı