AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ"

Transkript

1 .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Acil Hekimlik Sempozyumu Ekim 1997, stanbul, s AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ Prof. Dr. Can Gökdo an Ambulans organizasyonlar, haberleflme a lar, hastaneler ve di er bunun gibi acil t p servis sistemleri içine dahil tüm kaynaklar sadece 1966 y l ndan beri varolan bir düflüncedir. Acil t p servis sistemlerinin temeli ulusal Fen Bilimleri akademisinin Kaza sonucu ölüm ve sakatl k: Modern Toplumun hmal Edilmifl Hastal ad alt nda yay nland bir raporla at lm flt r. Acil T p servis sistemleri kavram n n kongre taraf ndan resmilefltirilmesinden sonra ambulanslarda ekipmanlarda ve personel e itiminde gelifltirilmifl standardizasyona gidilmifltir. 911 Acil telefon olarak yayg n bir flekilde kullan lmaya bafllanm flt r. Kanunlar n yapt r mlar yla Acil T p Servisi Sistemi Organizasyonu aras ndaki ortak kararlar uygulanmaya koyulmufl ve do a üstü hallerde uygulanacak ifllemler gelifltirilmifltir. Radyolar arac l yla hastane acil departmanlar, acil t p teknisyenleri ve t p d fl kifliler aras ndaki ba lant, durumu kritik hastalar n stabilizasyonunun ve hastanelerin kendilerine gelecek acil hastalar önceden ö renebilme imkan n sa lam flt r. Geliflmeler köy, kasaba, il gibi tüm ülke k s mlar nda eflit flekilde yayg nlaflt r lm flt r. Buna ra men baz bölgeler acil t p servisinde biraz daha geri kalm flt r. AC L TIP SERV S S STEMLER NE GENEL BAKIfi Acil ça r ya yan t h z birçok faktörlere ba l d r. Örne in bir ambulans getirebilmek için birçok telefon numaras n aramak gerekirse acil hastan n stabilizasyonu ve bak m daha uzun zaman alacakt r. Bir ambulans geldi inde bu ambulans n ve ekibinin verece i acil yard m o toplumun acil t bbi tafl - ma sistemine araçlardan e itimli acil t p ekibinden ve acil t p yard m nosyonunu alm fl sivil kiflilerden oluflan temel yaflam destek ünitelerine ba l d r. Hastane taraf ndan verilecek ilk yard m ise, o hastanenin acil departman ekibi, donan m na, radyolar, kan ve kan ürünleri, laboratuar gibi bölümlerine ba l d r. Tüm bunlar n uyum içinde iflleyebilmesi Acil T p servis sitsemlerinin iyi planlanmas na ba l d r. 19

2 GÖKDO AN, C PLANLAMA filem Acil T p servisinin planlanmas iki ana kavrama ba l d r. Birincisi, planlama süregelen aktif bir eylemdir. kincisi ise, amaca yönelik olmal d r. Bu amaçlar statik de ildir. Her an de iflebilir. Buna ra men amaç belirli olmal d r ve bu sistemi planlayacak kiflilerce bilinmelidir. Acil T p servisi sistemlerinin ana amac t bbi acil ve kazalardan kaynaklanan ölümler ve sakatlanmalar azalmakt r. Di er amaçlardan örnekler verecek olursak: 1. Acil T p servisi olan hastaneler müflterek çal flmalar sonucu standartlar içinde güven kazanm fl olmas gerekmektedir. 2. Bütün ambulans ça r lar na cevap süresi ortalama 10 dakikadan az olmal d r. 3. Alkole ba l kazalar n sebep oldu u ölümler, tüm bölgelerde en düflük seviyede olmal d r. AC L TIP SERV S PLANLANMASINDA MODEL Acil T p Servisi planlama ifllemi 5 aktiviteden meydana gelmektedir: 1. Amaçlar ortaya koyma 2. Güncel sistemin tan mlanmas 3. Program amaçlar n belirleme 4. Program gelifltirme 5. Program n ve sistemin perfrormans n de erlendirme 1. Amaçlar Ortaya Koyma Acil t p servisi sistemi birçok ayr fakat birbiriyle iliflkili elemanlardan oluflmaktad r. Bunlar haberleflme, halk n e itimi, tafl ma, kolayl klar ve di erleri. Sistem için hedeflenen amaçlar n tümü, bütün bu maddelere hitap etmelidir. Amaçlar sistemin a) fiekline b) fllevine c) Sonuca hitap eden ifadeler olarak s n fland r labilir. a) Sistemin fleklini hedef alan amaçlar. Örne in bu amaçlar sistemde çal - flacak kifli say s n, kabiliyetini, e itim seviyesini hedef alabilir veya sistemde yer alacak birimlerin say s n, lokalizasyonunu, donan m kapasitesini, araçlar ve di er kaynaklar kapsayabilir. Acil Departman na sahip hastaneler Birleflik komisyonunun standartlar içinde güven sertifikas kazanm fl olmal d r. fadesi sistemin fleklini hedef alan amaca örnektir. b) Sistemin ifllevini hedef alan amaçlar Bütün ambulans ça r lar na ortalama cevap süresi 10 dakikadan az olacakt r. fadesi sistemin ifllevini hedef alan amaca örnektir. 20

3 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ c) Sonuçlara hitap eden amaçlar: Alkole ba l kazalardan kaynaklanan ölümler, herhangi bir eyaletin tüm bölgelerinde en düflük seviyede olmal d r. cümlesi sonuçlar hitap eden amaçlara örnektir. 2. Güncel Sistemin Tan mlanmas Acil servis ihtiyaçlar acil servise baflvuran kifli veya acil servis ça ran kifli say s na problemlerin tipine (travma, kalp krizi vb.) yafla (çocuk, yafll ) günün hangi zaman nda veya haftan n hangi gününde bulunmas na göre de iflmektedir. Mevsimsel de iflikli i ele alacak olursak yaz n bo ulma olaylar daha s k görülmektedir. Acil tafl mada planlama yap l rken acil servislerin da- l m özellikle tehlikeli kavflaklarda endüstri alanlar nda ve tatil bölgelerinde yo unlaflt r lmal d r. 3. Program Amaçlar n Belirleme E er ambulanslar n %25 i ça r ld klar yerlere 10 dakikadan fazla bir sürede var yorlarsa, amaç %25 oran n n %15 e düflürmek olmal d r. Ayn flekilde myokard infarktüsü geçiren hastalar n sadece %40 ileri kardiak destek sertifikas na sahip doktorlar taraf ndan tedavi ediliyorlarsa, hedef bu oran %75 e ç karak olmal d r. 4. Program Gelifltirme E er bo ulma ve kalp krizi vakalar n n oran n acil servis departmanlar - na gelifl zaman nda var fl oran n artt rmak, %50 i aflma hedeflerininse, ileri yaflam destek ünitelerinin: Sa lanmas veya yenilerinin aç lmas Ambulans n nas l ça r lmas konusunda halk n e itilmesi Acil servis göndericilerinin e itilmesi gerekmektedir. AC L MED KAL SERV S (EMS) S STEMLER ABD de EMS sistemlerindeki geliflme: Son 10 y l içerisinde EMS sistemleri az say da izole deneyimlerden, kabul gören ulusal bir programa dönüfltürülmüfltür. Gelifltirilmifl acil medikal servisler ve bu önemli halk hizmetinin gereklili i cesaretlendirici ve güçlendiricidir. Bu hizmetlerin sa lanmas için sistemin yaklafl m hem bu hizmet verene hem de halk taraf ndan iyi flekilde anlafl lm flt r. Bu bölüm primer olarak milli bak fl aç s yla son 10 y l içerisinde Birleflik Devletlerde EMS sistemleri geliflimine yol açan düflüncenin kavranmas ve entellektüel olgunlaflmas n n dönüm noktas olaylar n belirleme ve tan mlamay deneyebilir. 21

4 GÖKDO AN, C 1970 lerin bafllar nda iyi geliflmifl medikal hizmetlerin ve elde bulunan teknoloji kullanarak acil hastalara daha iyi servis verme gereklili i ortaya ç km flt r. Bu ülkede hastalar medikal problemlerin a rl ndan çok sistemin baflar s zl ndan dolay gereksizce kaybediliyordu. Hastane öncesi ve hastane bak m ndaki daha ciddi yaklafl m hastanenin hastalar n n kurat lmas nda gerekliydi. Yeterli acil medikal tedavi için hastane öncesi, hastane ve kritik bak m servislerinin organizasyonu gereklidir. Gerekli sistemlerin hastaya yaklafl m zay f veya aralar nda kopukluk olmamas gerekti i farkedilmifltir. Deneyimler EMS sistemini bir organizasyon ünitesiyle birlikte çal flma gereklili ini ortaya koymufltur. Bu ünite bir odak noktada olmal ve kominikasyondan koordinasyondan, hasta transportundan, kritik bak mdan sorumlu olacakt r. EMS sistemindeki geliflmeler di er acil olmayan sa l k problemlerinde de kullan lmaya bafllam flt r. Kan bankas, organ transplantasyonu veya rehabilitasyon servisi gibi bölgesel sistem modelleri kurulmufltur. Bu ulusal EMS sistem çabalar yaralanm fl veya aniden hastalanan vatandafllara kaliteli bir bak m sa lam flt r. EMS nin tarihsel geliflimi bir kaç dönemde tarif edilebilir. 1. Sistem öncesi 2. Erken öncü denemeler 3. Sistemin modernlefltirilmesi ve yürütülmesi 4. Organizasyon, standardizasyon, stabilizasyon Bu dönemler ço unlukla 1970 sonras nda geliflmeye bafllam flt r. Geliflim döneminde lokal denemeler olmufl ve geliflme daha çok medikal teknisyen e itimlerinde ambulansta ve kominikasyon hizmetinde sa lanm flt r. Bu sistemin geliflmesine 2. Dünya Savafl gibi baz elde olmayan nedenlerinden oldukça yarar olmufltur. Ama gerçekte en önemli teknoloji ve sistem geliflmesi Kore ve Vietnam savafllar s ras nda olmufltur. Bu savafllarda ö renilen sistemin prensipleri bar fl zaman nda otomatik olarak kolayca uygulanamam flt r. Hatta 1970 lerin sonralar nda bile Vietnam da yaralanan birinin yolda ve otoyollarda yaralanandan daha fazla yaflama flans oldu u söylenirdi. Bu yaralanmalardan ölümlerin ne seviyeye eriflti i 1960 larda baflkanl k seçimi kampanyas nda J.F.Kennedy in trafik kazalar ülke sorunlar içinde belki de en önemlisidir demesiyle anlafl lmaktad r da baflkan Lyndon Johnson kongreye bir trafik güvenlik hareketini gönderece ini aç klad. Dokuz ay sonra da Baflkan Johnson otoyol 22

5 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ güvenlik hareketi ve ulusal trafik -motor araç güvenlik hareketini imzalad. EMS sistemlerinin sivil geliflimi 1966 da ulusal araflt rma konseyi taraf ndan yay nlanan kazalarda ölüm ve yetersizlik -modern toplum hastal n gözard edilmesi adl belge ile bafllam flt r. Bugün kullan lan birçok sisteme iflte bu belge ile bafllanm flt r. Afla da bu belgede bulunan baz al nt lar bulunmaktad r. Sadece birkaç personel kardiyopulmoner süsitasyon do um ve di er hayat kurtar c teknikler konusunda e itilmelidir ve ambulanstaki kurtarma ekibindeki insanlar, polisler, itfayeciler, yüksek riskleri bulunan endüstri kurulufllar ndaki premedikal çal flanlar e itilmelidirler. Genelde ambulanslarda görevli kiflilerin e itiminde kabul edilmifl bir standart yoktur, lisanslar olmas çok nadirdi. Bunlara bir standart ve e itim gerekliydi. K sacas ülkenin ambulans servislerinde bulunan arac n % 50 si döküntüydü. Bu ambulanslara uygun bir tan mlama ve kabul edilebilir standart getirilmeliydi. Helikopter ambulanslar sivil sektörde bar fl zaman nda kendi de erlerini bulamam fllard r. Ambulanslar n medikal donan m ve gereksinimi yetersiz ve tamamlanmam flt r. Ambulans n telsizleri sadece kendi merkezleriyle konuflmaya yar yordu, oysa hastane ilk yard m departmanlar ile itfaiye departman yla trafik kontrol memurlar yla sivil savunma departmanlar yla direkt irtibat sa layabilmelidir. Ayr ca acil departman görevlilerinin pratisyen hemflire ve paramedikal personelin e itimlerinin yetersiz oldu u da bu belgede yer alm flt r. NHTSA n n EMS program (ulusal otoyol trafik güvenli i yöntemi) EMS için halk deste ini almak ve sa lamak için belirleyici katalizatörlerinden biriydi. M LL AMS (Acil Medikal Servis) PROGRAMINDA SA LIK, E T M VE SOSYAL YARDIM DEPARTMANLARININ ROLÜ lk ulusal AMS konferans 1969 da topland. Ambulans teknisyenlerinin e itim müfredat gelifltirildi. Sertifika program ve acil medikal teknisyenleri için baflvuru ve kay tlar bafllat ld. AMS konseylerinin ilk örnekleri gelifltirildi. AMS araçlar n n ekipmanlar ve dizaylar için standartlar getirildi, hastane acil kapasiteleri formüle edildi ve Amerikan Travma Derne i kuruldu. 23

6 GÖKDO AN, C kinci ulusal AMS konferans Aral k 71 de topland. Bu konferans n amac metodlar gelifltirmek, de iflik co rafi ve demografik alanlarda bilinen AMS uygulamalar n n incelenmesiydi. Kat l mc lar, konferans n sonuç bildirgesinde ABD baflkan bir telgrafla uyarak her Amerikal n n en iyi hastane bak m na ulaflmas için ilgili makamlar ve kongreyi harekete geçirmesi gerekti ini bildirdiler. lk Öncü AMS Sistemleri 60 lar n sonu ve 70 lerin bafllar nda sisteme yaklafl m ve acil medikal bak m n tafl nmas ndaki ihtiyaç fliddetle hissedilmeye baflland. AMS kurtarma sistemleri doktorlar ve cerrahlar etraf ndan düzenlenerek özel acil hastalara spesifik yaklafl mlar sa land (Travma, yan k, spinal kord yaralanmalar, akut kardiak hast., perinatal ve psikolojik hastalar vs.) Bunlar klasik hastane yaklafl mlardan farkl yd. De iflik yaklafl mlar test edilerek ve ileri yaflam deste i sa lamaya yönelik çal flmalar (özellikle kardiyak hastalar ve travmada) hastaneye gelirken ve hastane de denenerek yeni aç l mlar arand. Hastanelerde acil departmanlar iyi yetiflmifl hemflire ve personeller ile acil odalar ndan kaynak ald. Erken kardiak bak m programlar Belfast rlanda dan Pantridge (1967), hemen ayn zamanda Miami den Nagel, Seattle den Cobb, Los Angeles den Lewis ve Criley, Nassan, NY den Lambrew, NY den Grace v Nolte ile Columbia Oltio dan Warren taraf ndan flekillendirildi. Travma tedavisinin kritik yaralanmalarda eyalet çap nda yerlefltirilmesi, linois ten Boyd (1970) taraf ndan multipl- ciddi yaralanmalar yara merkezi ile birlikte Warfea (1971) taraf ndan, ve macrorejyonel spinal kord yaralanmalar Myers (1972) taraf ndan gelifltirildi. Maryland eyaleti için Cowley (1972) buna benzer travma merkezi ve sistem program gelifltirildi lerin bafllar nda Micik (San Diego), Rumach (Denver), Temple (Salt Lake City) ve Moricarty (Pittsburgh) genifl alan için zehirlenme bilgi merkezleri ve kontrol programlar oluflturup zehirlenen çocuklar n evlerinde tedavileri, doktor ile toksikoloji konsültasyon ofisleri ve kritik bak m konusunda geliflme sa lad lar. Erken neonatal ve geç perinatal transport programlar n n iyilefltirilmesi için Butterfield (Denver) Staub ( linois) ve Ferrara (NY) erken ve sürekli yüksek riskli anne takibini bölgesel olarak bafllatt lar. Buna ra men, her ne kadar AMS sistemleri erken dönemde sonuç verdiyse de, birkaç iyi çal flan kriz önleme merkezi d fl nda psikolojik ve psikiyatrik acil problemler için geliflme s n rl olmufltur. 24

7 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ Her ne kadar AMS sistemlerinin bölgesel kullan m farkl olsa da, çal flma flekilleri Ulusal Acil Medikal tedavisinin geliflmesinde örnek teflkil etmifllerdir. Bu dönemde kaza sonucu ölümlerdeki art fl, hastanelerin acil odalar n n kötü teflkilatlanmas ve artan ihtiyaca cevap vermemesi sonucu olmufltur. Ambulanslar, bu dönemde cenaze arabalar taraf ndan en yak n hastaneye sevk fleklinde alg lanmakta ve uygulanmaktayd. Her y l prematüre ölüm ve say s z sakatl k uygun olmayan acil yard m sonucu gerçeklefliyordu. DHEW Sa l k Sekreter Yard mc s Meluin K.Duval 1973 de uygun kaza an nda yard m ve transport ile ölümlerde %20 azalma olabilece ini belirtmifltir. 70 lerin bafllar nda, AMS problemi, hastanelerin acil odalar n n, acil olmayan hastalarla iflgali ile de sekteye u ram flt r. Bu artan acil oda kullan m, s k fl k bir sistem, uygun olmayan eleman, yetersiz ekipman ve kullan fls z fiziksel yerleflim problemlerini de beraberinde getirmifltir. Hastane yönelticileri acil servislerin iyilefltirilmesi için, geleneksel olarak buralar n para kaybettiren ve zorlukla kalifiye eleman bulunan yerler olarak örüldüklerinden, gönülsüz davranm fllard r. Geniflleyen AMS Sistemleri çin Ulusal Araflt rma Konseyi 72 Eylül ünde NAS/NCR komiteleri, bültenlerinde acil servisleri Ülkenin en zay f sa l k hizmet ba lant s na sahip kurumlar olarak bildirdiler. 72 de NAS (National Academy Services) koordinasyon kurulu, AMS konseyi ve federal hükümetle iliflkilerde Baflkan n ilgili bürosu vas tas yla acil hizmet gerekliliklerini sa layacak birim kurulmas n önerdi. Federal temsilciler, sözcüler, sivil kurulufl ve vatandafllar n kat l m da buna dahildi. Yönetim sorumlulu u, AMS nin federal sorumlulu u DHEW ye veriliyordu. Ulusal Felaket Acil Medikal Servis merkezinin kurulmas informasyonun sa lanmas nda, halk ilgilendiren problemler, do al afetler ve ulusal acil hizmetler hakk nda araflt rma için olanak sa lad. AMS planlamas için, bölgesel da l m öngörülen ulusal AMS alanlar oluflturulmas önerildi. Hizmet alanlar nüfus, ekonomi, co rafi ve çevre karakterlerine göre oluflturuldu. Bu faktörler hayat kurtaran medikal bak m ve kurtarma operasyonlar n n gerekti i acil durumlar n say s n belirlemede yard mc olmufltur. Baflkana ba l koordinasyon bürosu, ayn alanda farkl destek gören kurulufllar toparlama görevini üstlenmifltir. Travma ve kalp hastal klar mortalite oranlar n n düflünülebilece i iki aland r ve komite özellikle travma üzerine yo unlaflm flt r. Travma merkezlerinin genifllemesi de öneriler aras ndad r. 25

8 GÖKDO AN, C Ambulans personelinin, doktor ve hemflirelerin e itimleri gelifltirilmelidir. Transport standartlar n n ambulans ve ekipmanlar na yönelik iyilefltirmeler h zland r lmal, ifl merkezleri, hastaneler ve halka aç k yerlerdeki acil t bbi hizmetler artt r lmal d r. AMS Pilot Projeleri HSMHA, DHEW içinde öncü temsilci olarak planland ve befl tam AMS sistemi gelifltirildi. Haziran 72 de 16 milyon $ l k befl kontrat Arkansas Eyaletinde South Carolina Flon da, linois ve Ohio eyaletlerinin çeflitli bölgelerine verildi. Temel amaç, çeflitli AMS projelerinin di er eyaletlere örnek olacak flekilde ortaya konmas yd... Bölgesel yaklafl mla, HSMHA n n AMS projeleri acil hizmetlerin iyilefltirilmesi amac yla uygulamaya konulmufltur. Paylafl lan kaynaklar ve bölgesel yaklafl mlar n mümkün oldu uda böylece gösterildi. Robert Wood Johnson Vakf AMS Program RWJV, ülke çap nda bölgeler aras rekabeti do uracak bölgesel acil hizmetleri iyilefltirecek bir program sundu de bildirilen bu program AMS sistemlerinni yerleflmesine yard mc olmufltur. Hedef, iyi acil tafl ma, herkesce bilinen acil medikal telefon numaras ve iyi e itilmifl transport ekipleridir (Ambulans, Polis, tfaiye ve Hastaneler) de AMS nin Etkisi EMS nin etkisi ilk defa mekanizma ve para sa lamada bölgesel AMS tafl ma sistemlerine, bütün ülkede, yard mc olmufltur. Acil hizmetler için kongre plan ve sistemin bildirilmesini federal dolarlar n sa lanmas için öne sürmüfltür. EMSS de, 15 komporent AMS planc lar için istenmifltir ve 1979 daki yasal islahlarda, ufak düzeltmeler hariç temel bölümler ve bu 15 sistem ayn b rak lm flt r. 1. flgücü sa lanmas 2. Personel e itimi 3. letiflim 4. Ulafl m 5. Olanaklar 6. Kritik bak m üniteleri 7. Halk güvenli i kurumlar n n kulan m 8. Tüketici kat l m 9. Bak m n ulaflabilirli i 10. Hasta transferi 26

9 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ 11. Standart medikal arfliv 12. Tüketici bilgilenmesi ve e itimi 13. Ba ms z geliflim 14. Felaket ba lant s 15. Ortak yard m anlaflmalar Bu yasa ilk defa AMS leri bir milli problem olarak ortaya koymufltur. Temel yaflam deste inin sa lanmas as l amaçt r. Kanun ayr ca teknik yard m, zaman skalalar ve para yard m konusunda da yön vermektir. 23 federal departmandan oluflan kurumlar aras komite oluflmufltur. HSA yöneticisi taraf ndan baflkanl k edilmifl ve sekreterli i sa l k acil medikal hizmet departman baflkan yürütmüfltür. AMS flimdi sa l k ve sistemleri ile ilgili problemleri çözme amac yla kurulmufltur. Kanun profesyonel olan ve olmayanlar n planlamada, operasyonlarda, yer almas n öngörmektedir. Vatandafllardan bu göreve kat lanlar sivil dan flma kurullar nda görev alacaklar ve kardiopulmoner resusitasyon e itim seminerlerine kat lacaklard r. AMS sisteminden beklenen ilgili kiflilerin temel ve sürekli e itim almas d r. Halk e itimi için flartlar zorlanacakt r. Minimum ve uniform standartlar ambulans araçlar ve personelinde istenmektedir. En az ndan bölgesel AMS sisteminde bir özellik, 24 saatlik eve doktor servisidir. Kanunun sa l k e itimi üzerine derin bir etkisi olmufltur. Para sa lamada t pla ilgili okullarda (T p fakültesi, diflçilik, eczac l k, hemflirelik okullar ) bununla ilgili e itimin sa lanmas yla ile ilgili katk lar olmufltur. Bu e itim doktor ve hemflireler için üniversitede, teknisyenler için lisede olmufltur. Kanun, ulusal platformda ambulans teknisyenli i teflvik edici düzenlemeler yapm flt r. AMS nin etkisiyle hastanelerdeki acil bölümleri iyilefltirilmifl, bu bölümlerin düzeltilmesi için teflvik önlemleri al nm flt r. Yeni ekipmanlar n al m için gerekli finans kaynaklar oluflturulmufltur. Acil departmanlardaki medikal ekip, acil t p üzerine ihtisasl doktorlarca oluflturulmufltur. Bu da departmandaki de ifliklikleri bariz hale getirmifltir. Acil olanaklar n vertikal ve horizontal olarak tarif edilen kategorizasyonu da istenmektedir. Bu da hastanelerde gözle görülür olumlu de ifliklikler yaratm flt r. Serbest bir doktorun veya klini in, bir hasta transferindeki ekonomik yönü, acil olanaklar n bölgedeki durumu ile ilgilidir. ANS kategorizasyonu ve transfer planlar bu doktor ve kurumlar da ifltirake itmifltir. Bölgeselleflme 27

10 GÖKDO AN, C eforlar yedi hedef hasta üzerine odaklaflm flt r: Travma, yan k, spinal kord yaralanmas, zehirlenme, yüksek riskli çocuklar ve anneleri ve psikolojik acil lerdir. Bunlar n transferleri baflvuru durumlar, ölüm ve sakatl k istatistikleri de dikkate al nm flt r y llar nda yap lan kongre oturumlar nda bölgesel acil olaylara bak fl ve gelifltirme aç s ndan ve toplumdaki acil yard m yayg nl için önemli olmufltur. Bunlar n fl nda kongre medikal acil yard m program n n bir sistem çerçevesinde düzenlenmesinin uygun olabilece i düflünüldü. Medikal yöneticiler, programlay c lar, koordinatörlere yard m edebilecek 15 komponentler her bölgenin kendi özelli ine uygun birlikler oluflturulmufltur. EMS nin en önemli görevleri flu flekilde programland : 1. Devlet ve yönetim içerisinde kurulacak bir ünite ile ulusal program n stratejisinin belirlenmesi ve di er tüm federal ünitelerle koordinasyon sa lanmas. 2. Ulusal EMS nin profesyonel standartlara ulafl p yönetilmesi. 3. DHEW ve EMS sistemlerinin ihtiyaçlar n karfl lamak. 4. Gerekli teknik yard m sa layabilmek 5. EMS deki gruplar aras nda liderli i sa lamak. 6. EMS için bir dan flmanl k ünitesi sa lamak. 7. Kongre raporu haz rlamak. Co rafya içerisinde federal sistem içerisinde 303 gruba ayr lm fl olan EMS sistem özellikle santral sinir sistemi çoklu travmalara cevap verebilecek düzeye getirilmifltir. Her EMS grubu özellikle kendi bölgesel ve co rafik ihtiyaçlar n karfl layabilecek flekilde düzenlenmifltir ve bu EMS sisteminin di- er EMS sistemleri ile ülke çap nda iliflkide olmas eyalet içi ve eyaletler aras nda koordinasyon sa layacak flekilde düzenlenmifltir. Y lda yaklafl k 80 milyon kifli EMS ye baflvuruyor, bunlardan yaklafl k %80 ninin acil t bbi tedaviye ihtiyac olmay p ancak primer bak ma ihtiyac vard r. %15 lik k s m gerçek acil hastalar olup, bunlar minor travma, infeksiyon hastal klar ve di er akut medikal ve cerrahi ihtiyac olan hastalard r. Kalan %5 lik hastalar ise kritik hastalar ve yaralanmalard r. Ayr ca EMS sistemlerinin acil hastalar n idame ve rehabilitasyon tedavilerinin uygun merkezlerde yap labilmesi için ambulans sistemine ihtiyaç vard r. Acil hastalar 7 hedef hasta grubuna ayr lm fl olup (Yan k, majör travma, spinal kord travmas, kardiak, zehirlenme, perinatal ve psikiyatrik) bunlar için gerekli müdahale imkanlar bölgesel EMS gruplar nda ayarlanm flt r. Ayr ca her grupta o bölgeye özel mesleki ve co rafik hastal klar ile ilgili plan ve program gelifltirilmifltir. 28

11 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ Bir hasta çok ciddi bir hastal k veya travma ile baflvurdu unda onun problemi bir kaza, bir kardiak, yan k, do um esnas nda oluflan problem veya zehirlenme ya da emosyonel durumuyla ilgili bir problem olup, de iflik ciddiyet potansiyel tafl rlar ve ciddiyetlerine göre de iflik planlarda de erlendirilirler. Derinlefltirilmifl bir demografik, epidemiolojik ve klinik ihtiyaçlar göz önünde tutan bir araflt rma ve programlar belirlenir. 15 bölüm içeren ve ülke çap nda uygulanan program oluflturuldu, bu flöyle özetlenebilir. E itilmifl kiflilere ihtiyaç vard r, bu e itilmifl insanlar günde 24 saat ve haftada 7 gün çal fl rlar ve böylece profesyonel kifliler elde edilir, ambulans personelin de özel e itim almas flartt r. E itim EMS personelinin hepsini kapsamal d r. Teknisyen, hemflire, doktor ayr ca idari ve icrayi kademeler tecrübe sahibi olmal d r. letiflim sisteminin kurulmas ve ifl için EMS sisteminin bir merkezi kommünikasyon sistemine ihtiyac vard r ve bu nedenle ülkemizde 112 no lu telefon numaras ayr lm flt r. Bu telefon ile direkt telefon ba lant s kurulabilir. Transport ünitesi yerde, havada ve suda kurulmal d r ve bu ifle uygun e itim alm fl kifliler tahsis edilmelidir. Hasta acil müdahale üniteleri kategorize edilmelidirler, ve hastane özellikle ciddi hastalara ve yaralanmalara cevap vermede uzmanlaflt r lmal d rlar. Unutulmamal d r ki 303 EMS bölgesi sadece sosyal ve co rafik karakterine göre s n fland r lmam flt r, belki baflvuran acil olaylar n say s z niteli i ve di er önemli temel özellikler bu s n flamada önemlidir. Hasta bak m ndaki baflar, bütün bunlar n sayesinde elde edilir. Yo un bak m deste i ve hastane içi transport olanaklar sa lanmal d r, e er böyle bir sistem EMS grubunda yoksa en yak n EMS bölgesine transport olanaklar olmal d r. Bu yo un bak m üniteleri EMS travma yo un bak m ünitesi, yan k ünitesi, spinal kord (omurilik) yaralanmas merkezi, zehirlenme kontrol merkezi, kroner yo un bak m, ayr ca yüksek riskli çocuklar ve anneler için, yüksek doz ilaç ve psikiyatri merkezi, hiperbarik oksijen reimplantasyon ve göz bölümünü içermelidir. EMS merkezleri, komflu merkezlerle yak n iliflkide olmal d rlar ve bu özelliklere sahip EMS merkezleri, komflu merkezlere belirli miktarda yatak kapasitesi ay rmal d rlar. EMS gruplar e itim al p uzmanlaflm fl ekiplerden oluflmal d r ve böylece uygun hizmetin verilebilece inden emin olunmal d r. Toplum güvenlik birimleri kurulmal d r. Bu birimlere gerekli lojistik destek (otomobil, uçak, helikopter, bot, v.b.) sa lanmal d r. Ayr ca bu alanda faaliyet gösteren polis ve itfaiye gibi di er birimlerle iflbirli ine gidilmelidir. 29

12 GÖKDO AN, C Çok iyi bir transfer sistemi kurulmal d r. Böylece hastalar n bak m ve rehabilitasyonu en iyi düzeye ç kar. Her EMS merkezinin çok iyi bir bilgi ifllem merkezi olmas laz m ve bu merkez hastan n girifl an ndan ç k fl an na kadar olan bütün tedavisi ve ifllemleri ifllenmelidir. Bu ifllemde hastane öncesi, hastane ve hastane sonras dönem göz önüne al nmal d r. Halk bilgi ve e itim merkezleri kurulmal d r ve bu EMS merkezleri hakk nda buralara nas l ulafl laca, nas l ifllemler yap ld hakk nda bilgi verilmelidir. Kiflilere ilk yard m hakk nda bilgi verilmelidir. Ayr ca özellikle kardiopulmoner ressusitasyon ö retilmelidir. Bir kriz masas n n kurulmas laz m, bu kriz masas merkezin sorumluluk sahas nda do al afetler s ras ndaki ilk yard mlarla yard mc olup etkili olmal d r. Komflu merkezler ile çok s k ve iyi bir iletiflim kurulmal d r. DEMS in çok önemli bir görevi EMS yard mc teknik programlar yapmakt r ve bunun için bir sistem program oluflturulur ve bu ülke çap ndaki majör EMS merkezlerine bir sempozyum ile anlat l r ve bu çok merkezli work shoplar ile devam ettirilir lerde çok az deneyimli kifli ile bafllayan EMS merkezleri son 10 y lda çok planl programl ve bilgili eleman say s n n fazla oldu u merkezlere dönüfltürülmüfltür. EMS Sistemlerinde Medikal Kontrol Acil t bbi merkezler hayat kurtar c kurulufllard r, buraya baflvuran ve gelen hastalar n ço unun ve acil olaylar n ço unun t p d fl olaylar ile olufltu undan buralarda çal flan ve doktorlara yard mc olan kiflilerin hasta bak m ve tedavisi aç s ndan özel e itimi gerekiyor. Merkezler kesinlikle bir medikal yönetici taraf ndan yönetilip ve hasta bak m için gerekli standart koflullar tafl mal d r. EMS program acil olmayan acil ve kritik hastalar için t bbi bak m programlar genel ve özel protokoller hasta tedavileri için özellikle kritik hasta tedavileri için oluflturulmal d r. Bu programlar sistemlerin yan s ra hastalar n klinikte ihtiyaçlar n karfl l yabilecek telekominikasyon ve benzeri sistemlerde kurulmal d r. Tart flma Ulusal EMS sistemi acil hastalar n tedavi ve bak m ndaki kaliteyi artt rmaya çal flmaktad r. Bölgesel EMS gruplar n n baflar s yönetim flekline ve üstlendi i görevleri yerine getirme flekline ba l d r. Ayr ca unutulma- 30

13 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ mal d r ki finansal programlar n bu baflar da çok önemli rolü vard r. EMS sisteminin en önemli görevi zaman nda yeterli yard m ve müdahaleyi sa layabilmektedir. EMS sistemi bafllang çtaki matür fleklinden yeterli destek ve bilgili profesyonel kifliler sayesinde flu anda çok olgun ve tecrübeli bir düzeye ulaflm flt r. Program ve Sistemin Performans n n De erlendirilmesi Devam eden planlama ifllevinde biri sistem performas n n derecesini ölçer ve yeni önerileri de erlendirir. Bu de erlendirme neticesinde bu yeni öneriler sisteme dahil edilecektir. Her ne kadar ölümler medikal hayatta baflar y ölçmede esast r dense de, aciller de ölümlerin say s ndan çok morbidite baflar y göstermede faydal d r. Örne in ölüm riski çok olan hasta çok iyi acil müdahaleye ra men yine de riski çok yüksektir. Çeflitli yaklafl mlar önerilmekteyse de, EMS için en uygun çerçeve yap, iflleyifl ve sonuç üçgenini oluflturmaktad r. Yap n n gelifltirilmesi, personel e itimi, mali destek ve ekipman n zenginlefltirilmesi ve de EMS deki metod organizatörlerinin kaynaklar n n art r lmas demektir. Ayr ca ambulans sisteminin hastaneler aras transfer protokollerinin gelifltirilmeside gereklidir. Burada EMS de çok önemli bir nokta da hastaya olay n olufl yerindeki t bbi müdahalesi, hastaneye gelifl yolundaki durumu ve acil departmandaki müdahalesidir. Bunlar bir bütünlük içinde gerçekleflmeli ve klinik sonuç ç kartmak aç s ndan gerekli veriler kesinlikle ulaflt r lmal d r. Afla daki flekil hangi aflamadaki ara sonuçlar n EMS nin durumu ve effektivitesi hakk nda bilgi verebilece ini göstermektedir. Çevresel Demografik Sa l k Faktörleri Populasyon Önleyici Programlar Halk E itimi Konular Trafik e itim, v.b. Kazalar ve Medikal Aciller Halk E itimi EMS Transportasyon Personel Ekipman EMS Komminikasyon Personel Ekipman Hastane Öncesi Bak m Hastane t bbi bak m Olay Yerindeki Yoldaki E.D Yatarak Müdahale Müdahale bak m bak m fllem 1 fllem 2 fllem 3 fllem 4 Rehab. Hast. Sonucu Sonuç I Sonuç II Sonuç III Sonuç IV Sonuç V Sonuç VI 31

14 GÖKDO AN, C De iflik flekildeki EMS sistemini gelifltirmeye yönelik öneriler Gibson ve arkadafllar taraf ndan ç kar lm fl ve 1979 da federal hükümette EMS sistem serbest olarak sunulmufltur. EMS sisteminin iflleyiflinin kontrolü Her ne kadar EMS sisteminin organizatörleri 1970 den beri çok belirgin gelifltirmeler yapt larsa da, bu sistemin hiçbir yenili i ihtiyaç duymayacak flekilde gelifltirilmesi de olanaks zd r. Sistemin iflleyiflinin kontrolündeki temel yaklafl m, kontrolün bir süreklilik arz etmesidir. Hatta o kadar ki tüm ekipmanlar (araçlar, telsizler, di er ekipmanlar ve personel e itimi dahil) mükemmel ulaflm fl dahi olsalar sürekli bu monitovizasyon flartt r. T pk insan vücudunda s n n regülasyonu gibi, nas l ki sensöryal sinirler anl k s y ölçer ve beyne bilgi ulaflt r l rsa sistem kontrolüde o flekilde her an denetim alt nda olmal d r. Bu afla daki sibernetik kontrol mekanizmas yla gösterilebilir. Kontrol edici Feedback informasyon Kontrol arac bir komisyon olabilece i gibi bir organizasyon komite- Düzeltici Eylem Alg lay c si de olabilir. Bu sayede en ufak aksamalar ortaya ç kabilir; örne in flleyifl Kontrolü bir ay içindeki ambulans var fl sürelerindeki 10 dakikal k bir art fl hemen tespit edilecektir. Bunun muhtemel nedenleri araflt r lacakt r. Örne in araçlar n eksikli inden kaynaklanabilece i gibi trafik durumundaki de ifliklikler veya personelin eksikli inin de etken olmas söz konusu olabilir. Sebep ortaya konduktan sonra da performans n evvelki durumuna dönmesi beklenmelidir. EMS Planlama ve Kontrolünün Ölçümü Bir önceki bölümde anlat ld kadar performans ölçümü kolay de ildir. Sebep-Sonuç iliflkileri metodik bir flekilde de erlendirilmelidir. Bu vakakarfl laflt rma de iflkeni yöntemi veya güvenilir-geçerli ölçümler metodlar yla uygulanabilir. Vaka-Karfl laflt rma De iflkenli i Bu sistemde esas herhangi bir vakan n daha evvelki ölçüm de erlerinin önceki ve sonraki de erlerle karfl laflt r lmas d r. Önceki de erlerle sonraki de erler aras nda sisteme uygulanan de ifliklik bulunmaktad r. ki genel yaklafl m uygulanmaktad r; Vaka- karfl laflt rma yönteminde birincisi izleme metodudur, ki afla daki kriterleri izler; 32

15 AC L TIP SERV S S STEMLER N N PLANLANMASI VE KONTROLÜ 1. Hasta üzerindeki belirgin etkileri gözlenen teflhis konmal! 2. Teflhis do ru konmal ve her yönüyle ele al nmal! 3. Teflhisin pervalans yüksek olmal ki toplanan datalar anlaml olsun! 4. T bbi effektivite ve ifllerli i hastal n do al kondüsyonuna göre de iflir! 5. T bbi ifllem, teflhis edilen hastal k için iyice uygun olmal d r. 6. Sosyodemografik faktörlerin etkileri iyice anlafl lm fl olmal d r. Bu sistemde her teflhis ayr olarak de erlendirilir. Güvenli-Geçerli Ölçümler Bundan anlafl lan ise gözlemler yap lamaya deveam etse gözlem tekrarlansa da de erlerde de ifliklik olmaz demektir. Bu yöntem için verilerin çok sa l kl ve do ru olarak al nmas gerekmektedir. Son Söz Bu bölümde EMS sisteminin planlanmas ve kontrolüne dair bir özet yap lm fl olundu. Planlama süregen aktif bir süreç olmal d r. Gelifltirme ise planlaman n anahat olmal, hayat kurtarma ve sakatl klar azaltmada ifle yaramal d r. Bu sistemleri ülkemizde ivedi olarak öncelikle Üniversite Acil birimlerinde bafllatmal, halk m za hekimler olarak bu hizmeti onlara biz götürerek, her y l meydana gelen ölümler oran n azaltmada, ülkemize katk da bulunmufl oluruz. 33

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM

filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM filetmelerde Ç DENET M N KURULMASI, ROLÜ VE ÖNEM Ali Kamil UZUN / DRT Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 403 404 1. Salon - Paralel Oturum VII - flletmelerde ç Denetimin Kurulmas, Rolü ve Önemi/Ali Kamil UZUN

Detaylı

II. AMAÇ ve HEDEFLER 6-STRATEJ K ALAN: B L fi M TEKNOLOJ LER 6.1.STRATEJ K AMAÇ: Hizmetlerin kaliteli, güvenli, verimli, h zl ve düflük maliyetle sunulmas d r. STRATEJ K HEDEF 6.1.a) Birimler aras tam

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673

T bbi At k Kontrolü P80-P82. 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 T bbi At k Kontrolü P80-P82 7. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi - 2011 673 P80 Son Dört Y ll k Kontamine Kesici Delici Alet Yaralanmalar Sürveyans Melek Meltem Göksel, Özgül Taflp nar, Fatma

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl Altan ÇET NKAL MESS fl Sa l ve Güvenli i Uzman Geliflen yeni yönetim anlay fllar, hiyerarflik yap - lanmadan

Detaylı

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ

HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ HEMŞİRE İNSANGÜCÜNÜN YETİŞTİRİLMESİ VE GELİŞTİRİLMESİ Doç. Dr. Ülkü TATAR BAYKAL İÜ Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı ve Yönetici Hemşireler Derneği Yönetim Kurulu

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi

ÇALIŞAN SAĞLIĞI BİRİMİ İŞLEYİŞİ Hastanesi KİHG/İŞL-005 19.08.2009 07.08.2012 2 1/8 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama 11.11.2009 1 Belge içeriğinde ve belge numarasında değişiklik yapılması 07.08.2012 2 Komite, başlık,

Detaylı

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma)

Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil Koruma) .Ü. Cerrahpafla T p Fakültesi Sürekli T p E itimi Etkinlikleri Kanama ve Tromboza E ilim Sempozyum Dizisi No: 36 Kas m 2003; s. 185-189 Venöz Tromboembolizmin Önlenmesinde Antitrombotik Tedavi (Birincil

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz

Kendimiz Yapal m. Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Kendimiz Yapal m Yavuz Erol* 16 Sütunlu Kayan Yaz Bu yaz da 8 sat r, 16 sütundan oluflan LED li kayan yaz projesi anlat l yor. Projenin en önemli özelli i gerek donan m gerekse yaz l m olarak basit olmas.

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir? Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir?

İş Sağlığı İş Sağlığı nedir?    Çağdaş İş Sağlığı anlayışı nedir? İş Sağlığı İş sağlığı denilince, üretimi ve işyerini içine alan bir kavram düşünülmelidir. İşyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı yoksa işçilerin sağlığından söz edilemez. İş Sağlığı nedir? Bütün çalışanların

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI

Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Risk nedir? Ders 11: PROJEN N R SKLER /VARSAYIMLARI Projeler, proje yöneticilerinin do rudan kontrol edemeyecekleri olaylardan etkilenebilirler. Proje gerçek durumun bütün boyutlar n kapsayamaz. D fl faktörler,

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI

LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI Haberler 4857 SAYILI fi KANUNU LE LG L YÖNETMEL KLER N DE ERLEND R LMES TOPLANTISI YAPILDI 14 May s 2004 tarihinde Sendikam z Binas Mesut Erez Konferans Salonunda 4857 Say l fl Kanunu le lgili Yönetmeliklerin

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK?

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? Cevdet CEYLAN* I-G R fi tibari hizmet süresi; a r, riskli ve sa l a zararl ifllerde fiilen çal flan ve bu ifllerin risklerine maruz kalan sigortal

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations 201 B RLEfiM fi M LLETLER ÇOCUKLARA YARDIM FONU (UNICEF) Ertan KARABIYIK UNICEF Türkiye Türkiye Temsilcili i E itim Bölümünün Çal flmalar Türkiye nin E itimle lgili Temel Göstergeleri Okul Öncesi E itim

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi,

YÖNETMELİK. a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile 18 yaşını doldurmamış kişiyi, 27 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28246 Bingöl Üniversitesinden: YÖNETMELİK BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ ÇOCUK ARAŞTIRMA VE REHBERLİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak

Detaylı

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ.

BU DAY, UN. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 NEWS. ve SEKTÖRÜMÜZ. nteraktif e-dergi Say : 1 / 2012 BU DAY, UN ve SEKTÖRÜMÜZ. Ülkemizdeki bu day ve un sektörümüz y ldan y la geliflim göstermektedir. Ülkemizin bu day yetifltirilme elveriflligi, un fabrikalar m z n teknolojik

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek. Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler

Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek. Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler Sizinle araştırmalar bir adım daha ileriye gidecek Hastalara ait veri ve tahlillerin kullanılması hakkında bilgiler Sayın hast, Hastalıkların teşhisi ve tedavisinde son on yılda çok büyük gelişmeler kaydedildi.

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Sa l k Bakanl ADSM lerde Hizmet Kalite Standartlar

Sa l k Bakanl ADSM lerde Hizmet Kalite Standartlar Sa l k Bakanl ADSM lerde Hizmet Kalite Standartlar Hmfl. Gülcan AKIN UÇAR l Özel daresi, A z ve Difl Sa l Hastanesi, STANBUL S a l k hizmetlerinin her aç dan daha iyi bir noktaya tafl nmas için her ülke

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER

ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER ANALOG LABORATUARI İÇİN BAZI GEREKLİ BİLGİLER Şekil-1: BREADBOARD Yukarıda, deneylerde kullandığımız breadboard un şekli görünmektedir. Bu board üzerinde harflerle isimlendirilen satırlar ve numaralarla

Detaylı

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK İŞBİRLİĞİ PROJE DANIŞMANLIK EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı,

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8 I MEDENÎ HUKUK PRAT K ÇALIfiMALARI ve SINAV SORULARI Medenî Hukuk (Temel Kavramlar, Kifliler Hukuku, Aile Hukuku) Borçlar Hukuku Genel Hükümler Borçlar Hukuku Özel Hükümler Eflya Hukuku Miras Hukuku Kocaeli

Detaylı

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... BAKIM MERKEZ efltiren sa l k e Yaflam iyileflt vtiren sa l k ve bak m çözümle Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... Yaflam www.eczacibasisaglik.com.tr iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN ÖDÜLÜ YEM MEDYA ONUR ÖDÜLÜ YEM M MAR TASARIM ÖDÜLLER www.yemodul.com YEM Ödülleri 2008 YEM M MARIN LK YAPISI ÖDÜLÜ ALTIN ÇEKÜL YAPI ÜRÜN

Detaylı

YÖNETMELİK. Hacettepe Üniversitesinden: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ KANSERDE İLERİ TEKNOLOJİLER UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETMELİK. Hacettepe Üniversitesinden: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ KANSERDE İLERİ TEKNOLOJİLER UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 16 Mayıs 2014 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29002 Hacettepe Üniversitesinden: YÖNETMELİK HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ KANSERDE İLERİ TEKNOLOJİLER UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Girifl Schindler Kurumsal nsan Kaynaklar ( K) politikas, Schindler'in çal flanlar ile ilgili önceliklerini tan mlamaktad r. Bu belge, Navigator kitapç nda anlat

Detaylı

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Siirt Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama

Detaylı

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI*

İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* İKİNCİ BASAMAK SAĞLIK KURUMLARININ (HASTANELERİN) ACİL SERVİSLERİNDE ÇALIŞAN SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV TANIMLARI* Derleyen: Dr. Cem Oktay Türkiye Acil Tıp Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Görev tanımları:

Detaylı

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ DÖNEM İÇİ UYGULAMA YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1)Yönergenin Amacı, Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama

Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama Proje Tasarım Esasları Prof. Dr. Akgün ALSARAN Temel bilgiler TÜBİTAK Üniversite Öğrenci Projesi Hazırlama İçerik Giriş Proje amacı Yöntem ve metotlar Örnek 2 Giriş 3 Alt Sorunlar Odaklama ve sorun analizi

Detaylı

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! SoloTel elero Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z! elero GmbH Antriebstechnik Linsenhofer Str. 59 63 D-72660 Beuren info@elero.de www.elero.com 309400 Nr. 18 101.5401/0305 çerik Güvenlik

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM KOMİSYONLARI KOMİSYONLARIN ÇALIŞMA İLKELERİ 1- Bölüm komisyonları bir komisyon başkanı ve yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur. Komisyon üyeleri komisyon

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI KAMUDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ PANELİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI Uzm. Yusuf DUMAN İSG Koordinatörü / İş Güvenliği Uzmanı Mayıs/2016 (1/55) 6331 SAYILI İSG KANUNU İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

Prof. Dr. Erdal Birol Bostanc Sempozyum II. Baflkan

Prof. Dr. Erdal Birol Bostanc Sempozyum II. Baflkan De erli Meslektafllar m, stanbul Gastroenteroloji Cerrahisi Derne i ve Sempozyum Düzenleme Kurulu ad na sizleri 11-12 Mart 2016 tarihleri aras nda stanbul Marriott Hotel fiiflli'de gerçeklefltirilecek

Detaylı

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek

29 Ekim coflkusu. 25-29 Ekim 2008. Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek 25-29 Ekim 2008 Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek PDF 28 Ekim 2008 Sal Kongrenin perde arkas Çukurova Patoloji Derne i'nin Patoloji Dernekleri Federasyonu ile ortaklafla düzenledi i kongrenin perde

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı