ÖĞRENME VE FARKLI TALEP FONKSİYONLARINI İÇEREN EKONOMİK ÜRETİM MİKTARI MODEL ÖNERİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖĞRENME VE FARKLI TALEP FONKSİYONLARINI İÇEREN EKONOMİK ÜRETİM MİKTARI MODEL ÖNERİLERİ"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI ÖĞRENME VE FARKLI TALEP FONKSİYONLARINI İÇEREN EKONOMİK ÜRETİM MİKTARI MODEL ÖNERİLERİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN Doç. Dr. HASAN İBİCİOĞLU HAZIRLAYAN MURAT KARAÖZ ISPARTA-003

2 İÇİNDEKİLER... I ŞEKİLLER... VIII TABLOLAR... X KISALTMALAR... XIII Giriş... Çalışmanın Konusu... 3 Çalışmanın Amacı... 4 Çalışmanın Kapsamı Ve Yöntemi... 5 BİRİNCİ BÖLÜM ÖĞRENME TEORİSİ. Öğrenme Teorisi Öğrenme Öğrenme Teorileri Davranışsal Öğrenme Teorileri..... Bilişsel (Zihinsel) Öğrenme Teorileri Sosyal Öğrenme Teorileri Öğrenmenin İlkeleri Öğrenmenin Seviyeleri Bireysel Düzeyde Öğrenme Takım (Grup) Düzeyinde Öğrenme Örgütsel Öğrenme Örgütlerarası ve Endüstriyel Öğrenme Örgütsel Öğrenme....6 Örgütsel Öğrenme Türleri: Tek Döngülü Öğrenme, Çift Döngülü Öğrenme ve Öğrenmeyi Öğrenme... 5 I

3 Hata! Bağlantı geçersiz. İKİNCİ BÖLÜM ÜRETİM VE ÖĞRENME EĞRİSİ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İŞLETME ENVANTERİ 3. İşletme Envanteri Envanter Kavramı ve İşletmelerdeki Yeri ve Önemi Kavram İşletmelerdeki Yeri ve Önemi Envanter Çeşitleri Malzeme Envanteri Hammadde Envanteri Yarı Mamul Envanteri Nihai Mal Envanteri Örgütsel Farklılıklar ve Envanter Problemleri İşletmelerde Envanter Bulundurma Sebepleri Ölçek Ekonomilerinden Yararlanma İşletme İçi ve Dışı Belirsizliklere Karşı Hazırlıklı Olma Talep Belirsizliği Arz Belirsizliği Ürün Bekleme Süreleri Lojistik Nedenler Envanter Maliyetleri Satınalma ve Üretim Maliyeti Elde Bulundurma Maliyeti Sipariş ve Üretime Hazırlık Maliyeti Elde Bulundurmama (Stoksuzluk) Maliyeti Klasik Envanter Modelleri ve Modellere Yapılan Çeşitli Açılımlar Klasik Envanter Modelleri Modellere Yapılan Çeşitli Açılımlar II

4 3.6.. Tek Ürünlü yada Çok Ürünlü Envanter Modelleri Stoktaki Ürünün Zaman İçerisinde Bozulması Durumunda Envanter Modelleri Stoktaki Ürünün İçerisinde Kusurlu Malların olması durumunu içereren Envanter Modelleri Talebin Geçici ve Sürekli Olması Tek Siparişli (Tek Periyotlu) Envanter Birden Çok Siparişli (Çok Periyotlu) Envanter Değişken ve Sabit Talep Üretimin Sabit yada Değişken Olması Stoksuzluğa İzin Verip Vermemesine Göre Sınıflandırma DÖRDÜNCÜ BÖLÜM KLASİK ENVANTER MODELLERİ 4. Klasik Envanter Modelleri Klasik Envanter Modellerinin Türetilmesi Gösterimler Ekonomik Sipariş Miktarı Stoksuzluğa İzin Verilmesi Durumunda Ekonomik Sipariş Miktarı Ekonomik Üretim Miktarı Stoksuzluğa İzin Verilmesi Durumunda Ekonomik Üretim Miktarı BEŞİNCİ BÖLÜM ÖĞRENME VE TALEP FONKSİYONU ETKİLERİ İÇEREN EKONOMİK ÜRETİM MİKTARI MODEL ÖNERİLERİ III

5 5. Öğrenme ve Talep Fonksiyonu Etkileri İçeren Ekonomik Üretim Miktarı model Önerileri ESM/EÜM Modellerinde Değişken Üretim ve Talep EÜM Modellerinde Üretim EÜM Modellerinde Üretimin Zaman, Envanter Seviyesi ve Talebe Bağlı Olduğu Modeller EÜM Modellerinde Üretimde Öğrenme ESM/EÜM Modellerinde Talep Talebin Malın Satış Fiyatına Bağlı Olduğunu Varsayan Modeller Talebin Zamana Bağlı Olduğunu Varsayan Modeller Talebin Stok Seviyesine Bağlı Olduğunu Varsayan Modeller Model Önerileri Üretimde Öğrenme Etkilerinin olduğu Ekonomik Üretim Miktarı Model Önerisi Elde Bulundurmama Maliyetinin Elde Edilmesi Stok Bulundurma Maliyetinin Elde Edilmesi Üretim Maliyetinin Elde Edilmesi Toplam Maliyetin Elde Edilmesi Optimal Çözümün Elde Edilmesi Modele İlişkin Sayısal Bir Örnek Duyarlılık Analizi Unutma Oranındaki Değişmelerin Etkisi Üretimde Öğrenme Oranındaki Değişmelerin Etkisi Kurulumda (Hazırlık) Öğrenme Oranındaki Değişmelerin Etkisi Talep Fonksiyonu ve Üretimde Öğrenme Etkisi Altında Ekonomik Üretim Miktarı Model Önerisi Toplam Maliyet Fonksiyonunun Elde Edilmesi Toplam Hasıla ve Net Kar Fonksiyonunun Elde Edilmesi Optimal Çözümün Elde Edilmesi Sayısal Bir Örnek Talep Katsayılarına İlişkin Duyarlılık Analizi Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Değerler Üzerine Etkisi... 4 IV

6 Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Değerler Üzerine Etkisi İkame Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Değerler Üzerine Etkisi İkame Mal Fiyatındaki Değişmelerin Optimal Değerler Üzerine Etkisi Kişisel Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Çözüm Değerleri Üzerine Etkileri Kişisel Gelir Değerindeki Değişmelerin Optimal Çözüm Değerleri Üzerine Etkileri Üretimin Stok Miktarına Bağlı Olduğu Ekonomik Üretim Miktarı Model Önerisi Elde Bulundurmama Maliyetinin Elde Edilmesi Stok Maliyetinin Elde Edilmesi Hazırlık ve Üretim Maliyetlerinin Elde Edilmesi Toplam Maliyeti Fonksiyonunun Elde Edilmesi Optimal Çözüm Sonuçlarının Elde Edilmesi Sayısal Bir Örnek Duyarlılık Analizi Sabit Terimdeki Değişimlerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Beta Katsayısındaki Değişimlerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Talep Parametresindeki Değişimlerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Talebin Satış Fiyatı, İkame Malların Fiyatı ve Kişisel Gelir Bağlı Olduğu Model Önerisi Modelin Oluşturulması Toplam Kar Fonksiyonunun Elde Edilmesi Toplam Maliyeti Fonksiyonunun Elde Edilmesi Toplam Satış Hasılatı ve Net Kar Fonksiyonunun Elde Edilmesi Sayısal Bir örnek Optimal Çözüm Sonuçları V

7 Talep Parametrelerine İlişkin Duyarlılık Analizi... 8 SONUÇ KAYNAKÇA... 9 VI

8 ŞEKİLLER Şekil : Tek Bağlı ve Çift Bağlı Öğrenme... 6 Şekil : Geleneksel Öğrenme Eğrisi... 8 Şekil 3: %80 Öğrenme Eğrisi Şekil 4: % 80 Öğrenme Eğrisini Takip Eden Bir Üretimde Toplam Üretim ve Toplam Maliyetin Seyri Şekil 5: S-Biçimli Öğrenme Eğrisi ve Üretimde Öğrenmenin Aşamaları Şekil 6: Öğrenme Eğrisi ve Standart Üretime Ulaşma... 4 Şekil 7: Çeşitli öğrenme eğrileri; öğrenme oranı düştükçe öğrenme artar. yani aslında %00 öğrenme öğrenmenin hiç olmadığı durumdur Şekil 8: Öğrenme Eğrilerinin Logaritmik Ölçek Kullanılarak Karşılaştırılması Şekil 9: Bir işletmedeki mal stoğu büyüklüğü zamanın bir fonksiyonudur Şekil 0: Toplam Envanter Maliyeti Ve Minimum Maliyeti Garanti Eden Sipariş Yada Üretim Seviyesi Şekil : Ekonomik Sipariş miktarı... 8 Şekil : Stoksuzluğa İzin Verilmesi Durumunda Ekonomik Sipariş Miktarı Şekil 3: Ekonomik Üretim Miktarı Şekil 4: Stoksuzluğun Olduğu Durum İçin Ekonomik Üretim Miktarı... 9 Şekil 5: Üretimde Öğrenmenin Varlığı Durumunda Ekonomik Üretim Miktarı...08 Şekil 6: Toplam Maliyet ve Marjinal Maliyet Fonksiyonlarının Zaman İçerisinde Değişimleri ve Optimal Çözüm Bölgeleri... Şekil 7: Toplam Maliyet ve Birim Başına Toplam Maliyet Değerlerinin Periyodik Değişimi... 3 Şekil 8: Unutma Oranı İle Ortalama Birim Maliyet, ACU, ve Ortalama Üretim Süresi, ATU, Arasındaki İlişki... 4 Şekil 9: Q Periyodik Üretim Miktarı, k, ve Maksimum Stoksuzluk Düzeyi, S k, İle Unutma Oranı Arasındaki İlişki... 5 Şekil 0: Üretimde Öğrenme Eğrisi İle Periyodik Üretim Miktarları (A) ve Maksimum Stoksuzluk Düzeyleri (B) Arasındaki İlişki... 7 VII

9 Şekil : Şekil : Şekil 3: Şekil 4: Şekil 5: Üretimde Öğrenme Eğrisi ile Ortalama Birim Maliyet, OMB (soldan), ve Ortalama Birim Üretim Süresi, OZB (Sağdan), Arasındaki Periyodik İlişki... 8 Hazırlıkta Öğrenme Eğrisi ile Periyodik Üretim Miktarları (A) ve Maksimum Stoksuzluk Düzeyleri (B) Arasındaki İlişki... 9 Öğrenme Oranları ve Birim Başına Ortalama Maliyet ve Birim Başına Üretim Zamanı Değerleri Arasındaki İlişki Birim Başına Toplam Kâr Fonksiyonu ve Bu Fonksiyonun Periyodik Üretim Miktarına Göre Türevi Fonksiyonlarının Grafikleri Net Kar, NP ve Birim Başına Net Kar, NPU, Değerlerinin Periyodik Değişimi Q Şekil 6: A: optimal Üretim Miktarı, k, Stoksuzluk Durumunda Üretim Miktarı, Q s, Maksimum Stok Miktarı, I k, Maksimum Stoksuzluk Miktarı, İle İlgili Periyodik Değerler. B: Optimal Fiyat, s, ve Talep, D, Değerlerinin Periyodik Değişimi... 4 Şekil 7: Üretimin Stok Miktarına Bağlı olduğu Durumunda Ekonomik Üretim Miktarı Şekil 8: Birim başına toplam maliyet ve birim başına marjinal maliyet fonksiyonlarının T3 zaman aralığı ile optimalite ilişkisi... 7 Şekil 9: Envanter Miktarının Zaman içerisinde değişimi Şekil 30: Birim başına toplam kar değerlerinin periyodik üretim miktarı ve T değerleri cinsinde ifadesi ve maksimum kar noktasının elde edilmesi... 8 S k, VIII

10 TABLOLAR Tablo : Bazı Sektörlerde Gözlemlenen Öğrenme Oranları... 3 Tablo : %80 Wright Öğrenme Eğrisi Tablo 3: Bir Malın Standart Üretim Süresi, Beklenen Öğrenme Oranı ve Standarda Ulaşma Süreleri Tablo 4: İş Süreçlerindeki Faktör Payları ve Öğrenme Oranları Tablo 5: Organizasyonların Sınıflandırılması ve Envanter Problemleri... 6 Tablo 6: EÜM ve ESM Modellerinde Kullanılan Bazı Alternatif Varsayımlar Tablo 7: Bu Çalışmada Model Önerilerinin Varsayımlarına İlişkin Sınıflandırma Tablo 8: İlk Sekiz Periyot İçin Optimal Çözüm Sonuçları... Tablo 9: Unutma Oranındaki Değişmelerin Optimal Sonuçlar Üzerine Etkisi.. 4 Tablo 0: Üretimde Öğrenme Oranındaki değişmelerin Optimal Sonuçlar üzerine etkisi... 6 Tablo : Hazırlıktaki Öğrenme Oranındaki değişmelerin Optimal Sonuçlar üzerine etkisi... 8 Tablo : Optimal Çözüm Sonuçları Tablo 3: Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Periyodik Üretim Miktarı Değerlerine Etkileri... 4 Tablo 4: Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Periyodik Satış Fiyatı Değerlerine Etkileri... 4 Tablo 5: Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Periyodik Birim Başına Toplam Kar Değerlerine Etkileri Tablo 6: Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Periyodik Talep Miktarı Değerlerine Etkileri Tablo 7 : Talep Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Periyodik Üretim miktarları Üzerine Etkisi Tablo 8 : Talep Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Periyodik satış fiyatları Üzerine Etkisi Tablo 9 : Talep Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Periyodik Birim başına kar değerleri Üzerine Etkisi IX

11 Tablo 0 : Talep Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Periyodik Talep değerleri Üzerine Etkisi Tablo : İkame Mal Fiyat Katsayısında Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Periyodik Üretim Miktarları Üzerine Etkileri Tablo : İkame Mal Fiyat Katsayısında Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Periyodik Satış Fiyatları Üzerine Etkileri Tablo 3: İkame Mal Fiyat Katsayısında Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Periyodik Birim Başına Kar Değerleri Üzerine Etkileri Tablo 4: İkame Mal Fiyat Katsayısında Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Periyodik Talep Miktarları Üzerine Etkileri Tablo 5: İkame Mal Fiyatındaki Değişmelerin Periyodik Optimal Üretim Miktarı Değerleri Üzerine Etkisi Tablo 6: İkame Mal Fiyatındaki Değişmelerin Periyodik Optimal Satış Fiyatı Değerleri Üzerine Etkisi Tablo 7: İkame Mal Fiyatındaki Değişmelerin Periyodik Optimal Birim Başına Toplam Kar Değerleri Üzerine Etkisi Tablo 8: İkame Mal Fiyatındaki Değişmelerin Periyodik Optimal Talep Miktarı Değerleri Üzerine Etkisi... 5 Tablo 9 : Talep Kişisel Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Üretim Miktarı Değerleri Üzerine Etkileri... 5 Tablo 30: Talep Kişisel Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Satış fiyatı Değerleri Üzerine Etkileri Tablo 3: Talep Kişisel Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Birim Başına Toplam Kar Değerleri Üzerine Etkileri Tablo 3: Talep Kişisel Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Talep Miktarı Değerleri Üzerine Etkileri Tablo 33: Kişisel Gelir Değerindeki Değişmelerin Periyodik Optimal Üretim Miktarı Üzerine Etkileri Tablo 34: Kişisel Gelir Değerindeki Değişmelerin Periyodik Optimal Satış Fiyatı Üzerine Etkileri Tablo 35: Kişisel Gelir Değerindeki Değişmelerin Periyodik Optimal Birim Başına Toplam Kâr Değerleri Üzerine Etkileri X

12 Tablo 36: Kişisel Gelir Değerindeki Değişmelerin Periyodik Optimal Talep Miktarı Değerleri Üzerine Etkileri Tablo 37: Birim Başına Toplam Maliyet Denkleminin Optimal çözüm sonuçları Tablo 38 : Üretim Fonksiyonundaki Sabit Terimde Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi ; ( D = 00), ( 0, 4) β =... 7 Tablo 39 : Üretim Fonksiyonundaki Beta Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçları Üzerine Etkileri; ( D = 00), ( ) α 0 = Tablo 40 : Üretim Fonksiyonundaki Talep Parametresindeki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçları Üzerine Etkileri; ( α 0 = 50), ( 0, 4) β = Tablo 4: Optimal Çözüm Sonuçları Tablo 4: Sabit Terimdeki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi... 8 Tablo 43: Fiyat Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Tablo 44 : Gelir Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Tablo 45: Gelir değerindeki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Tablo 46 : İkame mal Katsayısındaki Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi Tablo 47: İkame Ürün Fiyatında Meydana Gelen Değişmelerin Optimal Çözüm Sonuçlarına Etkisi XI

13 KISALTMALAR a.g.e. Adı Geçen Eser BCG Boston Consulting Group ESM Ekonomik Sipariş Miktarı EÜM Ekonomik Üretim Miktarı GSMH Gayrı Safi Milli Hasıla MİP Malzeme İhtiyaç Planlaması s. sayfa SRI Stanford Research Institute XII

14 G İ R İ Ş

15 Giriş İnsanoğlu tüm hayatı boyunca bir öğrenme süreci geçirmektedir. Bu süreç, aile ve toplum yani çevre, eğitim-öğrenim ve iş hayatı içerisinde şekillenmektedir. Öğrenmedeki temel amaç hayatı bireysel ve toplumsal açıdan daha kolay ve etkin bir şekilde sürdürebilmektir. Özellikle iş hayatına atıldıktan sonra, mesleki bilgi ve tecrübe birikimleri daha fazla olan bireyler daha başarılı olma imkanına kavuşmaktadırlar. Dolayısıyla, başarının anahtarlarından olan ve bilgi ve tecrübe birikiminin arkasındaki temel etkenlerden birisi de mesleki öğrenmedir. Mesleki öğrenme okulda alınan eğitimle son bulmaz ve iş yaşamı boyunca da hiç durmadan devam eder. İşletmelerin çalıştırdıkları elemanlar, bir işi yaparak yada diğer farklı tecrübelerle (araştırarakyenilik yaparak, taklit ederek, deneyip-yanılarak ve/veya gözlem yaparak) zaman içerisinde o işle ilgili belli bir bilgi birikimi seviyesine ulaşmaktadırlar. Bu bilgi birikimi sürecine öğrenme denilmektedir. İşle ilgili edinilen bilgi birikimi ve öğrenme süreci, yapılan iş karmaşıklaştıkça daha uzun bir zaman aralığını gerektirmektedir. Öğrenme yoluyla edinilen mesleki tecrübeler sayesinde işletmelerde zaman içerisinde önemli maliyet düşüşleri meydana gelebilmektedir. Örneğin, bu nedenledir ki gazetelerde verilen iş ilanlarının önemli bir kısmı mesleğinde tecrübeli olmayı işe alınmada bir ön koşul olarak belirtmektedir. Bunun nedeni mesleğini belirli bir düzeyde bilen ve tecrübe sahibi bir insanın, işletmede kendisine verilen işi çok daha kısa bir zaman içerisinde ve çok daha az hata ile yapabilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışanlarının donanımlı olduğu işletmeler daha verimli ve rekabetçi bir maliyet ve iş geliştirme avantajlarına sahip olacaklardır. İşletmelerde birer örgüt olarak, bireyler gibi bir öğrenme süreci geçirmektedirler. Yeni kurulan yada bir ürünü ilk defa üretmeye başlayan işletmeler, üretim sırasında çalışanlarının üretilen mala, üretim sürecine ve/veya ortama yabancı olmaktan kaynaklanan sorunlar yaşarlar. Ürünün ilk üretim hattına girmesinden mamul mal olarak depoya girmesine kadar geçen süreç içerisinde bir takım beklenmedik sorunlar yaşanabilir. Bunları çözmek ilk başlarda zaman alabilecektir. Diğer taraftan çalışanlar ilk defa üretimini yapmakta oldukları bir malın üretim şekline alışık ve aşina olmadıklarından, bu malı olması gereken minimum standart zamanda üretebilecek yeterli el ve zihin becerisine sahip olamayabilmektedirler. Ancak zaman geçtikçe, işin

16 tekrar tekrar yapılması, üretim esnasında ortaya çıkan sorunların çözümlenmesi ve diğer etkileşimlerle, çalışanlar işi öğrenirler ve yapılan iş artık neredeyse rutin haline gelir. Bu sayede ürünün üretimi bir belirli bir düzene girer. Üretimin aşamaları sırasında, ürünün geçirdiği tüm rutinler ayrıntılı olarak çalışanların zihinlerine kazınır. Artık çalışanlar için yapılan iş bir muamma olmaktan çıkar ve birim mal üretimi çok daha kısa sürelerde yapılabilir hale gelir. Yaşamın tüm sosyal, kültürel ve diğer tüm alanlarında, insan için öğrenme formel yada informel olarak devam etmektedir. Bu çalışmada bunlardan sadece çok önemli bir tanesinde, üretimde öğrenme konusuna değinilmekte ve bu konu ile ilgili bir perspektif sunulmaktadır. Daha sonra ise, üretimde öğrenme kavramı işletmelerde envanter kontrolü açısından önemli olduğu düşünülerek envanter modellerine eklemlenmekte ve öğrenme etkisi içeren envanter model önerileri sunulmaktadır. Üretimde öğrenme kavramı üretim literatürüne ilk olarak 936 yılında yapılan bir çalışma ile kazandırılmıştır. Yapılan bu çalışmada, çalışanlarda iş esnasında ortaya çıkan öğrenmenin, işletmelerin üretim maliyetlerini zaman içerisinde düşürücü bir etkisi olduğu ve bunun zaman içerisinde düzenli bir seyir izlediği ortaya koyulmuştur. O zamandan bu zamana kadar bu konuda sayısız çalışma ortaya çıkmış ve pek çok alanda uygulanmıştır. Öğrenmenin çeşitli sanayi kollarında ne oranda olduğu ne ölçüde yönetim tarafından artırılıp artırılamayacağı gibi derinlemesine pek çok konu masaya yatırılmıştır. Bu konulardan bir tanesini de hiç şüphesiz öğrenmenin var olduğu bir iş ortamında üretim, stok ve parti büyüklüğü politikasının nasıl olması gerektiğini irdeleyen modeller oluşturmaktadır. Bu modellerden ilki 966 yılında Management Science dergisinde yayınlanan bir makale ile başlamıştır. O günden günümüze değin bu alanda hatırı sayılır bir literatür ortaya çıkmıştır. Çalışmanın Konusu Bu tez çalışmasında, klasik envanter modellerinin bazı varsayımları gevşetilmiş ve günümüzde işletmelerde yaşanan spesifik bazı sorunları da dikkate alan dört farklı WRIGHT, T.P. Factors Affecting the Cost of Airplanes, Journal of the Aeronautical Sciences, Vol. 3, 936, s. -8. KEACHIE, E.C., R.J. FONTANA, Effects of learning on optimal lot sizing, Management Science, 3 (). 966, s. B

17 üretim-envanter model önerisi sunulmuştur. Bu model önerilerinden ilk iki tanesi öğrenme durumunu dikkate almakta ve böylece öğrenmenin belirgin bir şekilde var olduğu ve yaşandığı işletmelerin envanter ve üretim politikalarını nasıl geliştirmeleri gerektirdiği sorusuna da cevap vermektedir. Geliştirilen ve önerilen son iki model ise birim zamandaki talebi etkileyen işletme dışı iki etkeni dikkate alan modellerden oluşmaktadır. Buna göre işletmelerin talep değerini etkileyen ikame malların fiyatları ve kişisel gelir düzeyleri üretim-envanter modeline dahil edilmektedir. Diğer taraftan birisi öğrenme diğeri de talep fonksiyonu modellerinde olmak üzere, önerilen üretim-envanter modellerden iki tanesine optimal fiyat değerlerinin bulunması da eklenmiş ve böylece ayrıca işletmelerin pazarlama politikası da bu iki politika ile birleştirilmiştir. Çalışmanın Amacı Klasik envanter modelleri yaptığı bir takım varsayımlar sonucunda gerçek hayatta var olan ve maliyetleri ve karlılığı önemli ölçüde etkileyen pek çok sorunu dikkate almamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, günümüz ekonomik şartlarını temel alan ve gözeten üretim-envanter ve üretim-envanter-pazarlama modelleri geliştirmektir. Yukarıda da belirtildiği gibi, önerilen ilk iki model öğrenme etkileri içermektedir. Günümüzde yaşanan hızlı teknolojik değişimler, ürün yaşam ömürlerinin çok kısa oluşu ve sürekli olarak piyasaya yeni ürün yada üretim süreçlerinin girmesi, rekabetçi ve hareketli bir iş ortamını getirmiştir. Bu çerçevede işletmelerde yeni üretilen ürünler yada yeni satın alınan teknolojilerin kullanılması gibi pek çok yeni nin öğrenilmesi meselesi önem kazanmaktadır. Böylece, işletmelerin stok politikaları zaman zaman öğrenme hızından etkilediğinden, öğrenmenin etkilerini içeren stok modellerinin firmaların stok politikalarına dahil edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu modeller geleneksel ekonomik üretim yada sipariş miktarı modellerine göre maliyetleri daha aza indirici bir çözüm sunabilmektedir. Diğer taraftan geliştirilen son iki model, envanter politikasını belirlemede etkili olan ancak firma dışındaki güçler tarafından belirlenen firma dışı değişkenlerden ikame malın fiyatı ve kişisel gelir düzeylerindeki değişmelerinin envanter politikasını belirlemede oynadığı rolden hareketle geliştirilmiştir. Böylece firma hangi dışsal 4

18 etkilerin kendi üretim-stok politikasını hassas bir konuma getirdiğini bilmekte ve buna göre daha etkin politikalar geliştirerek maliyetini en azlamaktadır. Talebin fiyat, ikame malların fiyatları ve kişisel gelire bağlı olduğu durumun bir model olarak geliştirilmesinin nedenlerinden biriside, Türkiye gibi ekonomik istikrarsızlıkların sık yaşandığı ülkelerde bu değişkenlerin işletme mallarına talebi oldukça önemli ölçüde etkiliyor olmasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla firma dışı etkenler, işletmelerin ürünlerine olan talebi oldukça oynak bir duruma düşürmektedir. Türkiye de temel makro ekonomik dengelerdeki sürekli değişimler nedeniyle stok politikasınında bu saydığımız değişkenlerden etkilenmemesi mümkün gözükmemektedir. Özellikle ülkemizde, fiyatlar genel seviyesinde meydana gelen sürekli artışlar ve yaşanan ekonomik krizler nedeniyle gelirdeki değişim kısa dönemde hatırı sayılır aşağı ve yukarı yönlü hareketlilikler arzetmektedir. Ayrıca kişisel gelir sürekli yüksek enflasyon nedeniyle hem giderek daha fazla gelir eşitsizliği yaratmaya ve büyük bir kesimin gelir seviyesini azaltmaya devam etmektedir. Çalışmanın Kapsamı ve Yöntemi Bu tez çalışması, öğrenme teorisi, üretim ve öğrenme eğrisi, işletme envanteri, klasik envanter modelleri ve öğrenme ve talep fonksiyonu etkileri içeren ekonomik üretim model önerileri olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, öğrenme ve öğrenme teorileri ele alınmış ve farklı düzeylerde öğrenme konusuna değinilmiştir. İkinci bölümde, öğrenme eğrisi ve üretime olan etkileri ele alınarak, teori ve uygulama açısından literatür incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde, teorik olarak envanter ve ilgili temel bakış açıları ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde ise envanter çeşitleri tanıtıldıktan sonra ve temel envanter modelleri matematiksel olarak türetilmiştir. Beşinci ve son bölümde ise dört farklı ekonomik üretim miktarı model önerisi sunulmaktadır. Modellerden ilk ikisi ve son ikisi varsayımları açısından birbirleri ile önemli oranda benzeşmektedirler. Bir ve ikinci modellerde üretimde öğrenme etkileri varsayılırken, üç ve dördüncü modellerde üretimin stok seviyesine bağlı olduğu varsayılmaktadır. Bu modellerin birinci ve üçüncülerinde talep miktarı sabit, diğer 5

19 ikisinde ise talep, fiyat, kişisel gelir ve ikame bir malın fiyatının bir fonksiyonu olarak ifade edilmekte ve bu iki model, ek olarak, optimal fiyatın tespitine de olanak sağlamaktadır. Dolayısıyla bu açıdan bir üretim envanter -pazarlama perspektifi ortaya konulmaktadır. Modeller geliştirilirken, ilk olarak matematiksel olarak türetilmekte, daha sonra sayısal örnek ve duyarlılık analizi yapılmaktadır. Sayısal örnek ve duyarlılık analizi, parti büyüklükleri, üretim süreleri, maksimum stok ve maksimum stoksuzluk seviyeleri ve (varsayılmış ise) ne kadar stoksuzluğa (negatif stok) izin verebileceği gibi optimal büyüklüklerin elde edilmesini sağlamaktadır. 6

20 B İ R İ NCİ BÖLÜM Ö Ğ RENME TEORİ S İ

21 . Öğrenme Teorisi Yaşamın her alanında kullandığımız ve onu kolaylaştıran ürün ve hizmetlerdeki bilgi yoğunluğu giderek artmaktadır. Bilgi yoğunluğunda meydana gelen bu artış, beraberinde bilginin öğrenilmesi ve böylece birikim sürecini daha da önemli bir konuma getirmiştir. Bilgi yoğun mallar üreterek ve yenilikler yaparak rekabetçi bir konuma gelebilmek, hem birey ve hem de örgüt düzeyinde yüksek bilgi birikimini ve bu bilgi birikimini çoğaltacak yoğun ve çabuk bir öğrenme sürecini gerektirmektedir. Bu bölümde ilk olarak öğrenme kavramı ve temel öğrenme teorileri incelenmektedir. Daha sonra farklı seviyelerde öğrenme konusuna değinildikten sonra örgütsel öğrenme konusu tartışılmaktadır.. Öğrenme Öğrenme, günümüzün modern bilgi toplumları başta olmak üzere tüm dünyada önemsenen, adına global ölçekte ve tüm seviyelerde (bireysel, örgütsel, sektörel, bölgesel ve ulusal) politikalar geliştirilen az sayıdaki kavramdan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü öğrenme bireylerin, toplumların ve ulusların hayatını kolaylaştıran, refah düzeylerini ve rekabet güçlerini artıran en temel anahtardır. Öğrenme kavramı, hangi düzeyde ele alınırsa alınsın, aslında öğrenen en temel öge bireydir. Bundan hareketle, öğrenme kavramı tanımlanırken bireysel öğrenme teorileri en temel referans noktaları olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla, öğrenme kavramını anlamada öncelikli olarak bireyci bakış açısını incelemek önem arzetmektedir. Bu bölümde de ilk olarak öğrenme kavramı önemli ölçüde bireysel bakış açısı ile ele alınmaktadır. Öğrenme, insan davranışlarını oluşturmada ve değiştirmede en önemli süreç olup kişinin yaptığı bütün davranışlar öğrenme ile ilgilidir. DİNÇER, Ö., Örgüt Geliştirme, Teori, Politika ve Teknikler, İstanbul, 99, s.45. 8

22 Öğrenme farklı kaynaklarda, pekiştirilmiş tekrarlama veya deneyim sonucu davranışta görülen oldukça kalıcı değişim, bilgi ve tecrübe sonucu davranışta oluşan sürekli değişim 3, tecrübe sonucu davranışlarda kalıcı olarak meydana gelen göreli bir değişim 4, kuramsal düşüncelerden, uygulama ve tecrübelerden elde edilen bilgilerle, bireyin inançlarını, değerlerini, tutum ve davranışlarını değiştirme süreci 5, olarak tanımlanmaktadır. İnsanlar yaşamları boyunca çevre ile etkileşimlerinin sonucu olarak bilgi, beceri, tutum ve değerler kazanırlar. Öğrenmenin temelini bu yaşantılar oluşturur. Bundan dolayı öğrenme, kişilerde oluşan kalıcı değişmeler olarak tanımlanabilir 6. Öğrenme sürecinin üç önemli özelliği olduğu anlaşılmaktadır. a) Öğrenme olumlu yada olumsuz bir davranış değişikliğidir. b) Bu değişiklikler tecrübe yada talimler (uygulama) sonucu gelişir. c) Değişikliğin öğrenme olabilmesi için süreklilik göstermesi gerekir ŞİMŞEK, Ş., T. AKGEMCİ, A. ÇELİK, Davranış Bilimlerine Giriş ve Örgütsel Davranış, Nobel Yayın Dağıtım, 998, s.63. EREN, E., Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi, Beta Yayınları, Yedinci Baskı, 00, s SCHERMERHORN Jr., J.R., J.G. HUNT, R.N. OSBORN, Managing Organizational Behavior, Fifth Edition, John Wiley & Sons, 994, s. 96. ÖZTÜRK, A., Değişim Yönetimine Çağdaş Yaklaşım: Örgüt Geliştirme, Nobel Kitabevi, 998, s. 4. ÖZDEN, Y., Öğretme ve Öğrenme, Pegem A Yayıncılık, Üçüncü baskı, 999, s.. DİNÇER, a.g.e, s.45. 9

23 Öğrenme, aynı zamanda psikolojik bir süreç ve soyut bir kavramdır. Çünkü öğrenme gözle görülmez ve ancak varlığına gözlemlenen davranışlarla hükmedilir. Aşağıdaki durumlar kişide öğrenmenin gerçekleştiği anlamına gelebilir. 8 Önceden bilmediği bir düşünce yada kavramı anlaması Önceden yapamadığı davranış yada kabiliyetleri yapması Önceden sahip olduğu değişik kabiliyet, bilgi, kavram veya davranışı yeni bir bakış açısı içerisinde birleştirebilmesi Sahip olduğu kabiliyet ve bilgilerini yada davranışı anlayabilmesi ve/veya uygulayabilmesi.. Öğrenme Teorileri Genel olarak, öğrenme, çevresi ile etkileşimi sonucu kişide oluşan düşünce, duyuş ve davranış değişikliğidir. Ancak bu değişikliğin nasıl meydana geldiği konusunda farklı görüşler öne sürülmüştür 9. Öğrenmenin doğasını ve sonuçlarını açıklamaya çalışan pek çok teori bulunmaktadır. Ancak bu teorilerin temel olarak dayandıkları teoriler, ) Davranışsal öğrenme teorileri ) Bilişsel (Zihinsel) öğrenme teorileri 3) Sosyal öğrenme teorileri olarak üç ana kısımda incelenmektedir DİNÇER, a.g.e, s.46. ÖZDEN, a.g.e., s.. SCHERMERHORN Jr. ve diğerleri, a.g.e., s , LUTHANS, F., Organizational Behavior, Sixth Edition, McGraw-Hill, New York, 99, s. 0, ve GANNON, M.J., Organizational Behavior, A Managerial and Organizational Perspective, Little Brown and Company, 979, s

24 .. Davranışsal Öğrenme Teorileri Bireylerin zihinsel eylemlerini göz ardı ederek, sadece gözlemlenebilen davranışlarına yoğunlaşan ve önem veren öğrenme teorilerine davranışsal öğrenme teorileri denilmektedir. Davranışsal yaklaşıma göre, insanların davranışlarının uyarıcıya karşı gösterilen tepkilerden ibaret olduğunu ifade edilmektedir. Davranışsal kuramlar, öğrenmenin, uyarıcı ile tepki, yani davranış arasında bir bağ kurularak geliştiğini ve pekişme yoluyla davranış değiştirmenin gerçekleştiğini kabul eder. Bunlardan en önemlisi uyaran-tepki modelleridir. Bu teori klasik ve operant koşullandırma olmak üzere iki kısımda incelenmektedir. Davranışçı anlayışa göre öğrenme, koşullanmış bir tepkiden başka bir şey değildir. Davranışçılara yöneltilen en önemli eleştiri, öğrenmenin içerisinde var olduğu süreci hiç incelememeleridir. Uyarıcı ve bunun sonucu ortaya davranış olarak ortaya çıkan bir tepki vardır. Ancak bu iki kavram arasında geçişi sağlayan zihinsel öğeler önemsenmez. Teorinin önde gelenleri, Pavlov, Skinner, Watson ve Thorndike olarak ifade edilmektedir. Davranışçılar, insanların karşılaştıkları problemlerin çözümünde genellikle geçmişte yaşadıkları benzer durumları göz önüne aldıklarını ileri sürerler. Klasik koşullandırmada, uyarıcıya karşı doğal olarak refleks bir davranış sergilenmektedir. Örneğin patronunu önce gülerken görüp daha sonra ondan azar işiten bir çalışan, sinirlenecek ve kendisini kötü hissedecektir. Bundan böyle, patronunu her gülerken görmesinde de benzer şekilde sinirlenecek ve kendisini kötü hissedecektir 3. ROBBINS, S.P., Organizational Behavior, Concepts, Controversies, Applications, Eighth Edition, Prentice Hall, 998, s ÖZDEN, a.g.e., s SCHERMERHORN Jr. ve diğerleri, a.g.e., s

25 Operant koşullandırma ise, davranışların, ortaya çıkması beklenen sonuçlarının bir fonksiyonu olduğunu savunmaktadır. 4 Bu teoriye göre davranışların ortaya koyulması için, uyarıcının olumlu davranışlara götüreceğinin bilinmesi gerekmektedir. Örneğin müşteriye gülümsediği için patronundan takdir (uyarıcı) alan personel, tekrar takdir alabilmek için gözü her zaman gülümseyecek müşteri arayacaktır (davranış). 5 Genel olarak davranışçı teoriye göre 6 : a. Yaparak öğrenme esastır. b. Öğrenmede pekiştirme (teşvik, ödül ve ceza) önemli bir yer tutar. c. Becerilerin kazanılmasında ve öğrenilenlerin kalıcılığının sağlanmasında tekrar önemlidir. d. Öğrenmede güdülenmenin önemli bir yeri vardır... Bilişsel (Zihinsel) Öğrenme Teorileri Bu teori ile birlikte, davranışsal teoride incelenmeyen öğrenmenin iç (zihinsel) süreci incelenmektedir. Bilişsel teori, davranışsal teorinin analizlerinde önem vermediği, dışsal dünyanın içsel yada zihinsel temsili konusuna büyük önem vermektedir. 7 Bilişsel teori, davranışçı akımların kısmen öğrenmeyi açıkladığını kabul etmekle birlikte, öğrenme olayının davranışçı teoride açıklandığı gibi uyarıcı-tepki ilişkisinden çok daha kompleks bilişsel (zihinsel) bir süreç olduğunu savunmaktadır. 8 Bu teorinin önde gelenleri arasında Piaget, Bruner, Tolman 9, Hilgard, Bower ve Cullingford bulunmaktadır. 0 4 ROBBINS, a.g.e., s SCHERMERHORN Jr. ve diğerleri, a.g.e., s ÖZDEN, a.g.e., s ÖZDEN, a.g.e., s. 4-5.

26 Bilişselci teorinin öğrenme ilkeleri şu şekilde ifade edilebilir : a. Yeni öğrenmeler öncekilerin üzerine bina edilir. b. Öğrenme bir anlam yükleme çabasıdır. c. Öğrenme uygulama şansı tanımalıdır. d. Öğrenme karşılıklı bir etkileşim sürecedir. Bu teorinin iki önemli alt teorisi Gestaltçı yaklaşım ve Yapısalcılar olarak öne çıkmaktadır. Gestaltçı yaklaşıma göre, öğrenilebilir bir şey yada süreç alt parçalarına ayrılabilir. Ancak bir bütünün parçaları bütünün kendisi hakkında tam ve doğru olarak bir bilgi veremez. Parçalar tek başlarına değerlendirildiklerinde bütünü açıklamakta yetersiz kalırlar. Örneğin, sadece arabanın farlarına bakarak, arabanın bütünü hakkında bilgi sahibi olmak mümkün olmaz. Benzer şekilde örgütsel aktiviteler de gestalt bakış açısını takip etmektedirler. Bütünü oluşturan parçalar ve bunların birbirleriyle olan ilişkileri önemlidir. Eşyalar ve olaylar parçası oldukları bir bütün içerisinde bir önem kazanırlar. Öğrenme kişinin çevresini algılama ve yorumlama sürecidir. Bundan dolayı öğrenmede önemli olan kişinin olayları ve durumları anlaması, diğer bir deyişle, eşyaya ve olaylara anlam yüklemesidir. Bütün, onu meydana getiren parçaların toplamından farklı ve büyüktür. Bundan dolayı bir konuyu oluşturan parçaların ayrı ayrı incelenmesi bütünü ortaya koymaz. Tam tersine, bütünün kaybolmasına yol açar 3. 8 ÖZDEN, a.g.e., s LUTHANS, a.g.e, s ÖZDEN, a.g.e., s ÖZDEN, a.g.e., s GANNON, a.g.e, s ÖZDEN, a.g.e., s. 5. 3

27 Yine bu teoriye göre fertler, benzeşmeyen aktivitelere oranla, benzeşen aktiviteleri daha çabuk öğrenmektedirler. Benzer özelliklere sahip nesneler daha kolay algılanır iken, farklı ve başka özelliklere sahip nesneler daha zor algılanmaktadırlar. 4 Yapısalcı ekole göre öğrenme, bireyin o konu ile ilgili olarak zihinde zaten var olan ön bilgileri, ödül ve ceza gibi beklentileri, öğrenmeye yaklaşımı ve sosyal ve kültürel çevre olmak üzere dört farklı süzgeçten geçmektedir. Öğrenme bu modele göre, yeni tecrübeleri zihinde oturtacak şekilde, zihinsel modellerin yeniden düzenlenmesi sürecidir 5. Buna göre, bir tanımı yada bir kelimeyi hecelemeyi öğrenmek bile aktif ve kompleks bir zihinsel süreçtir. Öğrenme konusunda bugün ulaşılan nokta, öğrenenin, kendisine aktarılan bilgileri aynen almadığı, aksine kendisine ulaşan her bilgiyi, zihninde bir süzgeçten geçirip yorumlayarak kendi dünyasında bir anlam yüklemeye çalıştığıdır. 6 Kişi kendisine gelen bilgileri var olan bilgileri çerçevesinde değerlendirir ve daha sonra yeni gelen bilgileri de kullanarak bilgi birikimini tekrar oluşturur. Dolayısıyla insanların aynı olaya bakış açıları dahi farklı bilgi birikimlerine sahip oldukları için önemli farklılıklar içerir...3 Sosyal Öğrenme Teorileri Sosyal öğrenme, insanlar, davranışlar ve çevre (ortam) arasındaki karşılıklı etkileşimler yoluyla elde edilen öğrenmedir. Sosyal öğrenme teorisi Albert Bandura nın çalışmalarıyla ortaya çıkmıştır. Bandura çalışmalarında davranışsal ve zihinsel yaklaşımların karşılıklı etkileşimlerini kullanmıştır. Sosyal öğrenme teorisine göre, davranışçı ekolde olduğu gibi ödül ve ceza sisteminin öğrenmede önemli bir yeri vardır. 4 GANNON, a.g.e, s ÖZDEN, a.g.e., s ÖZDEN, a.g.e., s

28 Ancak bunun yanında bilişselci teori gibi, uyaran ve şartlanma yani cevap davranış arasında var olan zihinsel sürece de büyük önem verilmektedir 7. Sosyal öğrenme teorisi, tavırları, davranışları ve diğer şahısların reaksiyonlarını gözlemleme ve modellemenin önemini vurgulamaktadır. Öğrenme sadece kendi davranışlarını gözlemleyerek değil aynı zamanda başkalarının davranışlarından da dersler çıkararak da meydana gelmektedir (gözlem yaparak öğrenme- learning by observing). 8 Bu süreç iki adımda ortaya çıkarmaktadır. İlkinde, kişi önce bir diğer şahsın davranışını gözlemler ve davranış ve davranışın sonuçlarını (ödül yada ceza) hafızasına kaydeder. Kişi edindiği bu davranışı uygular ve sonuçlarını gözlemler, eğer sonuç olumlu ise tekrar yapar. Bandura ya göre bu örnekte verilen süreç operant şartlanmanın çok daha ötesindedir. Çünkü şartlanmanın da ötesinde bir zihinsel faaliyet gözlenmektedir. Bandura ya göre öğrenme, dikkat, tutma (zihinsel), motor yeniden üretim ve pekiştirme olmak üzere dört birbirleriyle bağlantılı alt süreci içermektedir. 9. Dikkat süreci: Birey, kritik özelliklerine dikkat ettiği davranış modellerini öğrenir. Birey, çekici, her zaman var olan ve kendisi için önemi olduğunu düşündüğü modellerden etkilenmektedir.. Tutma Süreci: Konunun bireyi etkileme gücü, konu halihazırda göz önünde değil iken, bireyin davranış modelini hatırlama gücü ile sınırlıdır. 3. Motor yeniden üretim süreci: Birey yeni bir davranış modeli gözlemledikten sonra, gözlemleme eyleme dönüşmelidir. Bu durum bireyin gözlemledikleri konuları eyleme dönüştürebildiğini ortaya koymaktadır. 7 LUTHANS, a.g.e, s LUTHANS, a.g.e, s. 3-4, ve ROBBINS, a.g.e., s LUTHANS, a.g.e, s. 3-4, ve ROBBINS, a.g.e., s. 7. 5

29 4. Pekiştirme Süreci: Birey teşvikler ve ödüller var olduğu müddetçe öğrendiğini icra etmek ve yapmak için motive olur. Teşvikler ve ödüller büyüdükçe dikkat ve uygulama kalitesi artar..3 Öğrenmenin İlkeleri Öğrenmenin etkin bir şekilde yapılması için gereken bazı ilkeler bulunmaktadır. Öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayabilmek için eğitim esnasında bu ilkelere uyulması durumunda daha etkin bir öğrenme gerçekleşmektedir. Bunlar katılım, tekrar, ilinti ve geçişlik olarak dört kısımda incelenmektedir 30. ) Katılım: Öğrenme süreci, öğrenici bu sürece aktif olarak katıldığı zaman daha çabuk ve kalıcıdır. Katılım sonucunda motivasyon artar ve öğrenme sürecine kendisini daha çok verir. Örneğin çoğu insan bisiklete binmeyi asla unutmaz. Çünkü öğrenme sürecine bizzat bisiklete binerek katılmaktadır. ) Tekrar: Her ne kadar her zaman zevk vermese de, öğrenme belli bir süre tekrar edilme ile kişilerin hafızasına kazınır. Örneğin insanlar bilgisayar klavyesinde on parmak yazı yazmayı tekrar ederek öğrenmektedirler. 3) İlinti: Öğrenme, kullanılan materyaller ne kadar çok ilintili ise o kadar çabuk ve kolay olacaktır. Örneğin eğitmenler, özel konulara girmeden önce, içerisinde bulundukları eğitimin genel amacını öğrencilere anlatmaktadır. Bu sayede öğrenci, her bir alt konu başlığını ve işin yerini bu genel çerçeve içerisinde algılamakta ve daha başarılı bir öğrenme süreci geçirmektedir. 4) Geçişlik: Belirli bir iş için amaçlanan eğitsel materyaller ne kadar gerçek materyallere yakın ise o kadar başarılı bir öğrenme gerçekleşmektedir. Örneğin, pilot eğitimi verilen 30 WERTER, W.B., K. DAVIS Jr., Human Resources and Personnel Management, fifth Edition, McGraw- Hill, 996, s

30 adaylara simulatör yardımı ile eğitim verildiği zaman öğrenme daha başarılı olmaktadır. Çünkü simulatör gerçek uçaklarda bulunan kokpit düzeneğine ve gerçek hava ve iklim koşullarına uygun olarak hazırlanmıştır..4 Öğrenmenin Seviyeleri Öğrenme esas olarak bireysel düzeyde meydana gelen bir süreç olmakla birlikte, aynı amaç etrafında bireylerin oluşturdukları gruplar, takımlar ve örgütler ve sektörler, bölgeler, ülkeler ve bir bütün olarak dünya gibi makro boyutlu yapılanmalar da bir öğrenme süreci yaşamaktadırlar..4. Bireysel Düzeyde Öğrenme Bireyler yada çalışanlar, örgüt içerisinde bilgi üretme, saklama ve kullanıma işlevini yerine getiren temel birimlerdir 3. Örgütler her biri öğrenme süreci içerisinde olan fertler topluluğudur 3. Bir örgüt içerisinde önce fertler öğrenirler ve bu öğrendiklerini örgüt içerisinde diğer fert yada fertlerle paylaşırlar yani öğrendikleri bilgileri aktarırlar. Bu aktarmalar sırasında öğrenilen bu bilgilerde bazen değişimler ve iyileştirmeler söz konusu olur. Fertler arasında bu şekilde dolaşan ve zaman zaman değişime uğrayarak gelişen bilgi belki de zaman içerisinde kabul gördüğü taktirde örgütün önemli bir politikası haline dahi gelebilir 33. Fertler uzmanlaştıkları alanlarla ilgili olarak sürekli bir öğrenme içerisindedir. İşleri ile alakalı olarak gerek işletme dışındaki eğitim kurumlarında, gerekse işletme içerisinde verilen hizmet içi kurslarla öğrenme süreci geçirirler. Bunun yanı sıra fertler yaptıkları 3 LEE, J-N., R.C-W. KWOK, A fuzzy GSS Framework for Organizational Knowledge Acquisition, International Journal of Information Management, 0 (000) s NEMBHARD, D.A., M. V. UZUMERI, An Individual-Based Description of Learning Within an Organization, IEEE Transactions on Engineering Management, 47, 3, 000, s

31 işleri tekrar ederek de öğrenme süreci yaşarlar. Bu konu bireysel öğrenme konusu içerisinde değerlendirilmektedir. Öğrenme üzerine yapılan çalışmaların erken dönemleri bireysel öğrenme konusu üzerinde durmuşlardır. Bu çalışmalara göre, bir iş bireyler tarafından tekrar edildikçe işin tamamlanma süresi giderek azalarak kısalmaktadır 34. Kişinin öğrenme yeteneği, zeka, yaş ve genel uyarılmışlık haline bağlıdır. Zeka düzeyi ne kadar yüksek ise öğrenme o kadar hızlı olmaktadır. Öğrenme yeteneği ilk yetişkinlik çağlarına kadar artıp, sonra bir müddet sabit kalmakta ve orta ve ileri yaşlarda ise bir müddet azalma göstermektedir. Genellikle en iyi öğrenme için kaygıdan arındırılmış yüksek bir uyarılmışlık düzeyi gerekmektedir. Bunun yanı sıra bireyin öğrenme yeteneğinde, daha önceki öğrenmelerinde etkisi vardır. Eskiden öğrenilmiş olan bilgi ve deneyimler, uyarıcı ve davranımlar arsındaki benzerliğe göre yardımcı yada köstekleyici roller oynayabilmektedirler. Öğrenme insanın en önemli özelliklerinden birisi olarak çevreye uyumu ve yeni bilgiler edinmeyi sağlayan bir süreç olmaktadır Takım (Grup) Düzeyinde Öğrenme Örgüt yapıları içerisinde yer alan formal ve informal şebekeler, genellikle elle tutulamayan ve fakat önem arzeden asetlerdir. Dolayısıyla takımlar bilinçli olarak yada kendiliğinden yani spontane olarak ortaya çıkabilirler. Bireylerin oluşturdukları takımların ortaya çıkardıkları öğrenme, genellikle sadece bireylerin tek tek sahip oldukları kümülatif bilginin toplamından daha fazlasını ortaya çıkarmaktadır. 36 Takım halinde öğrenme bir takımın üyelerinin gerçekten arzuladığı sonuçları üretme kapasitesini geliştirme sürecidir. Takım düzeyinde öğrenme ortak vizyon geliştirme ve kişisel ustalık disiplinleri üzerine kuruludur. Yetenekli takımlar yetenekli bireylerden oluşur. Ancak her yetenekli bireylerden 33 MULHOLLAND, P., J.B. DOMINGUE, Z. ZDRAHAL, M. HATALA, Supporting Organizational Learning: an Overview of the ENRICH Approach, Knowledge Media Institute, The Open University, 00, s JABER, M.Y., M. BONNEY, The Economic Manufacture / Order Quantity (Emq/Eoq) and The Learning Curve: Past, Present and Future. International Journal of Production Economics, 59, 999, s ŞİMŞEK ve diğerleri, a.g.e., s LUCAS, L.M., The Development of Integrated Approach to Organizational Learning, 3rd International Conference 6-8th June 999, Lancaster University, UK, s

32 oluşan her takım ortak bir vizyona da sahip olsalar bazen takım halinde öğrenmeyi başaramaz. 37 Her ne kadar öğrenme bireysel düzeyde başlasa da, bir örgüte katılım karşılıklı etkileşimi ortaya çıkarmaktadır. Bir organizasyon içerisinde bireyler ya zorunluluk / gereklilikten dolayı yada şans eseri birbirleriyle karşılıklı etkileşim içerisine girerler. Bu karşılıklı etkileşim çalışma-grupları biçimleri ile de örgüt tarafından desteklenebilirler. Grup yada takım aynı amacı güden ve bu amaca birlikte çalışarak ulaşmayı hedefleyen birimlerdir. Örgütler içerisinde çeşitli amaçlara uygun gruplar oluşturmak verimliliği artırmaktadır. 38 Grup öğrenmesi tek tek bireysel öğrenmelerin toplamından daha öte bir kavramdır. Grup öğrenmesi paylaşma ve birbirlerine entegre olmayı da gerektirmektedir. Bireysel bilgiler eğer iyi bir iletişim, güven ve paylaşma ortamı yok ise, gruptaki diğer fertler tarafından öğrenilemezler. Bilgilerin grup içerisinde karşılıklı transferi esnasında bir kısmı kaybolur veya diğer fertler tarafından öğrenilemez. Yada zaten bilgilerin bir kısmının grup içerisinde transferi de mümkün olmayabilir 39. Örneğin örtülü (tacit) bilginin 40 transferi oldukça zordur SENGE, P.M., Beşinci Disiplin, Yedinci Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 000, s. 57. PAWLOWSKY, P., Management science and organizational learning, to appear in Handbook of Organizational Learning and Knowledge, Oxford University Press, Summer 00, s LUCAS, a.g.e., s Bilgi, bireyler arasında tranfer edilebilmeleri ve kayıt altına alınabilmeleri açısından örtülü (tacit) ve açık (explicit) olmak üzere iki kısımda incelenmektedir. Örtülü bilgi işin incelikleridir. Transferi yani öğrenilmesi oldukça zordur. Bilgiler hiç transfer edilemez den tam olarak transfer edilebilemez lerine kadar bir aralık içerisinde yer alırlar. Yani bir bilgi kısmen örtülü ve kısmen de açık bilginin özelliklerini taşıyabilir. Bilgi bunun dışında içsel-dışsal olmak üzerede farklı yönden de elde edilebilmektedir. incelenmektedir. İçsel bilgi örgüt içerisinde öğrenilen bilgidir. Bilgi örgüt içerisinde yapılan çalışmalar sonucu elde edilmiş ise içsel öğrenme gerçekleşmiş olur. Diğer taraftan örgüt dışında var olan bilgiler örgüt içerisine transfer olunursa buna dışsal öğrenme denir. 9

33 Bir örgütün başarısı çalışanlarının formel ve informel 4 olarak karşılıklı etkileşim kurabilme durumlarına bağlıdır. Benzer şekilde, örgüt içerisindeki grupların etkileşim başarısı da örgütün başarı düzeyini belirleyecektir Örgütsel Öğrenme Örgütsel öğrenme, bireysel öğrenme yaklaşımından türetilmiş bir kavramdır. Bireylerin öğrenmesi gibi örgütlerinde öğrendiği fikrine dayanmaktadır. Dolaysıyla örgütlerde bireyler gibi bilgi birikimine ve bunların saklandığı örgütsel bir hafızaya sahiptirler. Örgütsel öğrenme, örgütte yer alan bireylerin tek tek yada kollektif olarak ortaya koydukları her türlü formel yada informel çalışma ve faaliyetlerle, örgütlerinin daha rekabetçi hale gelmelerine yardımcı olan bilgi birikimini edinebilme süreci olarak tanımlanabilir. Örgütsel öğrenme, örgüt içerisindeki bireylerin bilinç, tecrübe ve diyaloğa dayanan bireysellik ve birliktelik düzeylerine bağlı olarak hızını belirler. 43 Örgütsel öğrenme teorilerini anlamak için, bireysel öğrenme teorilerini anlamak önem taşımaktadır. Örgütsel öğrenme konusu aşağıda ayrıca daha ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir..4.4 Örgütlerarası ve Endüstriyel Öğrenme Örgütlerarası öğrenme, birbirlerine şebeke ve ittifaklar gibi formel sektörel entegrasyon ile bağlı olan örgütlerin ortak çabaları sonucu ortaya çıkan öğrenmedir 44. Bu tür öğrenme örgütsel öğrenme sisteminin parçaları arasına son yıllarda katılmıştır. Örgütler 4 Bilgi formel ve informel ortamlarda edinilebilir. Eğer bilgi kurs, konferans, ders vb. ortamlarda ediniliyor ise formel, arkadaşlarla sohbet gibi önceden planlanmayan ortamlarda gerçekleşiyorsa informel öğrenme gerçekleşmiş olur. 4 LUCAS, a.g.e. 43 RYAN, a.g.e. 44 GNYAWALI, D.R., Inter-Organizational Learning Dynamics: Roles of Networks on Knowledge Creation, 3 rd International Conference 6-8 th June 999, Lancaster University, UK, s.. 0

34 farklı örgütlerle oluşturdukları formel yada informel çok çeşitli bağlantılarla da öğrenme sürecini etkinleştirebilirler. 45 Endüstriyel öğrenme ise örgütlerarası öğrenmeden biraz daha üstte bir kavramdır. Buna göre nasıl ki bireyler, örgütler gerek tek tek ve gerekse birlikte bir öğrenme süreci içerisinde ise endüstrilerde aynı şekilde bir öğrenme süreci içerisindedirler. Endüstriyel öğrenme, belli sektörde faaliyet gösteren örgütlerin formel yada informel ortam ve durumları paylaşmaları ve bir araya gelmeleri ile ortaya çıkan öğrenmedir. Endüstriyel öğrenme ilk olarak Arrow tarafından ortaya atılmıştır. Buna göre, bir endüstride faaliyet gösteren bir örgüt tarafından ortaya çıkarılan yenilikler, sektördeki diğer örgütler tarafından belli bir zaman içerisinde öğrenilir. Bu kaçınılmaz bir süreçtir. Ancak endüstride bilginin yayılması ve öğrenilmesi süreci bilginin gizli tutulma arzusuna, imkanlarına ve karmaşıklık seviyesine göre değişecektir. Günümüzde endüstriyel öğrenme özellikle uzun dönemli zaman serisi verileri kullanılarak tahmin edilmektedir. Birim ürün başına bir malın maliyeti ve kümülatif endüstriyel üretim miktarı değerlerinden yararlanılarak endüstriyel düzeyde öğrenme eğrileri oluşturulmaktadır 46. Örgütlerlarası ve endüstriyel öğrenme, personelin firmalararası transferi, teknoloji transferi, iletişim, toplantı, fuar ve konferanslara katılma, kurslar ve eğitim ve başka işletmelerin ürünlerinin sökülüp parçalarına ayrılıp incelenmesi gibi yöntemlerle meydana gelmektedir Örgütsel Öğrenme Geçmiş çağlardan bu yana insanoğlu daima aile ve toplum örgüsü içerisinde topluluklar halinde yaşamayı ve birlikte çalışmayı seçen bir varlık olagelmiştir. Örgütlenme 45 PAWLOWSKY, a.g.e, s , Experience Curves For Energy Technology Policy, International Energy Agency, OECD/IEA 000, s ARGOTE, L., D. EPPLE, Learning Curves In Manufacturing, Science, Vol. 47, Feb. 990, s. 93.

35 kavramı, bireyler tek başlarına kendi gereksinim ve arzularını karşılayamazlar fikrinden doğmuştur. Özellikle günümüzün modern dünyasında bu durum daha da net bir şekilde gün ışığına çıkmıştır. Bir tek insanın bazen tek başına yapamadığı bir çok işi fertlerin bir araya gelmesi ile ortaya çıkan gruplar başarabilmektedirler. Modern toplumlar formel olarak ortaya çıkan, yok olan, değişen, birleşen ve sayısız ilişkilere giren örgütler ağı olarak ortaya çıkmaktadır. Örgütsel öğrenmede, merkezde bulunan soru, örgütlerin öğrenme yeteneğine sahip olup olmadıklarıdır. Bazı bilim adamları örgütlerin suni birer sosyal birim olduklarından dolayı öğrenmelerinin mümkün olmadığı ifade ederlerken, diğerleri örgütlerin de öğrendiğini ve hafızalarının var olduğunu savunmaktadırlar. Diğer taraftan, örgütler öğrenme yeteneğine sahip fertlerden meydana gelmektedir. örgütsel düzeyde tüm öğrenmeler bireysel düzeyden başlar. Örgütsel öğrenme fertlerin öğrenmelerinin daha ötesindedir ve bireylerinin öğrenmelerinin basit bir toplamı değildir. Örgütteki bireyler gerek kurs ve seminerlere katılarak gerekse örgüt dışı bir takım aktiviteler sonucu öğrendikleri bilgileri örgüt içerisinde kullanırlar ve diğer bireylere aktarırlar. Örgütsel öğrenmenin olabilmesi için, öğrenmenin bireyler arasında sosyal anlamda öğrenme şeklinde ortaya çıkması zorunludur. Örgütsel düzeyde öğrenme elde etme, yayma ve dönüştürme süreci şeklinde meydana gelmektedir 48. Örgütsel öğrenme, örgütlerin, bilgiyi sürekli olarak meydana getirme, başka bir kaynaktan elde etme ve nakletme ve bütün bu yeni elde edilen bilgi ve içeriğin sonucu olarak davranışların daha yüksek değer ve kazanç üretmesi sürecidir 49, hataları bulma ve düzelteme sürecidir LUCAS, a.g.e., s NEILSON, R., Collaborative Technologies & Organizational Learning, Idea Group Publishing, 997, s.. 50 ARGYRIS, C., Double Loop Learning in Organizations, Harvard Business Review, 4, 7, 977, s.6.

Yapılandırmacı Yaklaşım

Yapılandırmacı Yaklaşım Yapılandırmacı Yaklaşım Dr Ismail Marulcu 1 Yapılandırma ama neyi? Öğrenme sürecinde yapılandırılan, inşa edilen ya da yeniden inşa edilen bilgidir. Yapılandırmacılık öğrencilerin yeni bilgileri nasıl

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...III Ünite:I Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 Psikoloji ve Eğitim Psikolojisi 15 Eğitim Psikolojisi ve Bilim 17 Eğitim Psikolojisi ve Bilimsel Araştırma

Detaylı

EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ

EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ Eğitim Yönetimi Teftişi Planlaması ve Ekonomisi Tezsiz Yüksek Lisans Programı EĞİTİMDE ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ 1 İçindekiler 1.1. DERSİN KONUSU... 3 1.2. Değerlendirme esasları... 3 1.3. Ders kaynakları... 3

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 DEĞİŞİM OLGUSU

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 DEĞİŞİM OLGUSU İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 DEĞİŞİM OLGUSU 1.1. Değişim ve Önemi...5 1.2. Değişimin Tanımı...7 1.3. Değişimin Benzer Kavramlarla İlişkisi...10 1.4. Değişimin Nedenleri...12 1.5. Değişimin Çeşitleri...21 1.6. Değişimin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III ÜNİTE: 1. PSİKOLOJİ VE GELİŞİM PSİKOLOJİSİ15 Bilimin Anlamı ve Özellikleri...17 Psikoloji...18 Gelişim Psikolojisi...25 Öğrenme Psikolojisi...26 Psikolojide Araştırma Yöntemleri...26

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

ÖĞRENME. Temel Kavramlar

ÖĞRENME. Temel Kavramlar ÖĞRENME Temel Kavramlar Öğrenme nedir? Davranışlarda göreli olarak kalıcı değişimlere yolaçan deneyimlerdir. Olgunlaşma sonucu davranışların değişmesi öğrenme sayılmaz. Davranışta kısa süreli ufak değişiklikler

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLİĞİ AKTS Dersin Adı Psikolojiye Giriş Dersin Kodu OKÖ105 Dersin Türü Zorunlu Dersin Seviyesi Lisans Dersin AKTS kredisi 4 Haftalık Ders

Detaylı

İşletmelerarası Karşılaştırma Kıyaslama Benchmarking

İşletmelerarası Karşılaştırma Kıyaslama Benchmarking İşletmelerarası Karşılaştırma Kıyaslama Benchmarking Kıyaslama, bir işletmenin kendi performansını yükseltebilmek için, üstün performansı olan diğer işletmeleri incelemesi, bu işletmelerin iş yapma usulleri

Detaylı

Ögretimde Kullanılan Teknikler (3)

Ögretimde Kullanılan Teknikler (3) Ögretimde Kullanılan Teknikler (3) İşbirliğine Dayalı Öğrenme (İDÖ) -2- İşbirliğine Dayalı Öğrenme (İDÖ) İşbirliğine dayalı öğrenme, öğrencilerin küçük gruplar oluşturarak bir problemi çözmek ya da bir

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili PSİKOLOJİYE GİRİŞ Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans() Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( )

Detaylı

Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik

Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik DERS BİLGİ FORMU DERS BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Kimya Mühendisliğinde Uygulamalı Matematik T

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM SINIF YÖNETİMİNE ETKİ EDEN GENEL FAKTÖRLER A. Sosyal Değişim...2 B. Öğretmenlerin İşleri ve Kimlikleri...6 C. Akademisyen-Öğretmen Ayrımı...9 D. Geleceğe Bakış...10 E. Yapılandırıcılık

Detaylı

Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları

Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları Olasılık ve İstatistik (IE 220) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Olasılık ve İstatistik IE 220 Her İkisi 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

Uygulamalı Davranış Analizi. Emre ÜNLÜ

Uygulamalı Davranış Analizi. Emre ÜNLÜ Uygulamalı Davranış Analizi Emre ÜNLÜ Derse İlişkin genel bilgiler ve işlenişi Bu ders ne işe yarayacak? o Uygulamada o o KPSS de Kendi günlük hayatınızda Ders ile ilgili gerçekleştirmeniz beklenen yükümlülükler

Detaylı

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten

Detaylı

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım

Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşım Öğrenmeye Bilişsel Yaklaşımlar Bireyin algılama, hatırlama ve düşünme gibi bilişsel süreçlerine ağırlık veren bir bakış açısı. Bilişsel öğrenme: Doğrudan gözlenemeyen zihinsel

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ YÖNETİM İşletme amaçlarına etkili ve verimli bir şekilde ulaşmak üzere planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetimin yapılması sürecidir. 2 YÖNETİM TEORİLERİ KLASİK

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU EK-4 Dersin Kodu ve Adı: Örgütsel Psikoloji ve Endüstriyel İlişkiler Bölüm / Anabilim Dalı : İşletme Tezsiz YL 3 Yarıyıl Teorik Uygulama

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 EĞİTİM PSİKOLOJİSİ: ÖĞRETİM İÇİN YAPILANMA Prof. Dr. Ayşen Bakioğlu - Dilek Pekince EĞİTİM ve PSİKOLOJİ... 3 İYİ ÖĞRETMEN...

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 EĞİTİM PSİKOLOJİSİ: ÖĞRETİM İÇİN YAPILANMA Prof. Dr. Ayşen Bakioğlu - Dilek Pekince EĞİTİM ve PSİKOLOJİ... 3 İYİ ÖĞRETMEN... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 EĞİTİM PSİKOLOJİSİ: ÖĞRETİM İÇİN YAPILANMA Prof. Dr. Ayşen Bakioğlu - Dilek Pekince EĞİTİM ve PSİKOLOJİ... 3 İYİ ÖĞRETMEN... 6 Yansıtıcı Öğretmen... 8 İyi Öğretmenden Sahip Olması Beklenen

Detaylı

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA

EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ HAYDİ! HALİL İBRAHİM SOFRASINA 1-PROJENİN ADI: HAYDİ HALİL İBRAHİM SOFRASINA EZİNE ÇOK PROGRAMLI LİSESİ 2-PROJENİN ÖZETİ: 2013-2014 eğitim- öğretim yılında okulumuz da gerçekleştireceğimiz

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Dersin Öğrenme Çıktıları ve Yeterlilikleri Dersin Hedefi Dersin Amacı ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. ANABİLİM DALI DERS TANITIM FORMU Dersin Adı TR ENG Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Eğitim

Detaylı

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. MIT Sloan School of Management

15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi. MIT Sloan School of Management 15.660 Stratejik İnsan Kaynakları Yönetimi MIT Sloan School of Management Stratejik İnsan Kaynakları Yönetiminde Hedef Sürdürülebilir rekabet avantajını ve buna ulaşmak için gerekli değişiklikleri hayata

Detaylı

Açık Ekonomi Makroiktisatı

Açık Ekonomi Makroiktisatı Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 815 Dersin Türü Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Açık Ekonomi Makroiktisatı

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli ve Tezsiz Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Yrd. Doç. Dr. M. Volkan TÜRKER Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Bölümü vturker@marmara.edu.tr

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri

Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Ders İçerikleri Okuma-Yazma Öğretimi Teori ve Uygulamaları ESN721 1 3 + 0 7 Okuma yazmaya hazıroluşluk, okuma yazma öğretiminde temel yaklaşımlar, diğer ülke

Detaylı

Öğr. Gör. Barış Alpaslan

Öğr. Gör. Barış Alpaslan Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Matematik I Dersin Kodu ECO 05/04 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER

DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER DAVRANIŞ BİLİMLERİ DAVRANIŞ BİLİMLERİNİN İNCELENDİĞİ SİSTEMLER Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Davranış Bilimleri I. Fizyobiyolojik Sistem A Biyolojik Yaklaşım II. Psikolojik Sistem B. Davranışçı Yaklaşım C. Gestalt

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 2 EĞİTİM SÜRECİNDE REHBERLİK HİZMETLERİ İÇİNDEKİLER ÇAĞDAŞ EĞİTİMDE ÖĞRENCİ KİŞİLİK HİZMETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ BÖLÜM 1 Çağdaş Anlayışa Göre Eğitim...3 Eğitimin Amaçları...3 İşlevi....4 Okulun Yapısı...4 Öğrenci Kişilik Hizmetleri (Ö.K.H.)....5

Detaylı

I. Tanışma-Dersin Gerekçesi ve Önemi-Dersin Kural ve Gerekleri II. Turizm Tanımı, Özellikleri ve Sınıflandırılması

I. Tanışma-Dersin Gerekçesi ve Önemi-Dersin Kural ve Gerekleri II. Turizm Tanımı, Özellikleri ve Sınıflandırılması Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Turizm Ekonomisi Seçmeli Lisans Dersin

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III Bölüm I: Eğitim Psikolojisinde Bilimsel Araştırma Yöntem ve Teknikleri 13 1.1.Eğitim 16 1.2.Psikoloji 16 1.2.1.Psikolojinin Tarihçesi 18 1.2.1.1. 19.Yüzyıl Öncesi 18 1.2.1.2. 19.Yüzyıl

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

enstituson:layout 1 5/4/10 11:03 AM Page 1 GÖRENLER İÇİN... Zamandan ve mekandan bağımsız eğitim...

enstituson:layout 1 5/4/10 11:03 AM Page 1 GÖRENLER İÇİN... Zamandan ve mekandan bağımsız eğitim... enstituson:layout 1 5/4/10 11:03 AM Page 1 GELECEĞİ BUGÜNDEN GÖRENLER İÇİN... Zamandan ve mekandan bağımsız eğitim... enstituson:layout 1 5/4/10 11:03 AM Page 2 E-ENSTİTÜ SÖZLÜĞÜ Uzaktan eğitim: Farklı

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi. Diğer tanımlar. Tedarik Zinciri Yönetimi Nedir? Tedarik Zinciri: Hizmet Örneği. Bölüm I Tedarik Zinciri Yönetimine Giriş

Tedarik Zinciri Yönetimi. Diğer tanımlar. Tedarik Zinciri Yönetimi Nedir? Tedarik Zinciri: Hizmet Örneği. Bölüm I Tedarik Zinciri Yönetimine Giriş Tedarik Zinciri Yönetimi Bölüm I Tedarik Zinciri Yönetimine Giriş Doç. Dr. Kazım Sarı Uluslararası Lojistik ve Taşımacılık Bölümü Beykent Üniversitesi İşletmeler daima müşteri gereksinimlerini rakiplerinden

Detaylı

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr

9. HAFTA PFS102 SINIF YÖNETİMİ. Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ. cagataykilinc@karabuk.edu.tr 9. HAFTA PFS102 Yrd. Doç. Dr. Ali Çağatay KILINÇ cagataykilinc@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İÇİNDEKİLER MOTİVASYON Motivasyon Teorileri Kapsam Teorileri

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!

Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin! YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Yönetim Bilgi Sistemleri BBA 384 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri Sağlık Kurumları İşletmeciliği Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (İ.Ö) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Sağlık Kurumları İşletmeciliği SKI701 1 3 + 0 8 İşletme ile ilgili temel

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr.

İÇİNDEKİLER. Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii. Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR. Yrd. Doç. Dr. İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Şekiller Listesi... xvi Tablolar Listesi... xvii Birinci Bölüm İŞLETMECİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR Yrd. Doç. Dr. Onur KÖPRÜLÜ Giriş... 1 1.1. Güdü, İhtiyaçlar ve Maslow un İhtiyaçlar

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ

araştırma alanı Öğrenme Bellek Algı Heyecanlar PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ PSİKOLOJİNİN ALANLARI Doç.Dr. Halil EKŞİ GELİŞİM PSİKOLOJİSİ Yaşa bağlı organizmadaki değişimleri inceler Çocuk psikolojisi Ergen Psikolojisi Yetişkin Psikolojisi Deneysel Psikoloji Temel psikolojik süreçler

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I

Bilimsel Araştırma Yöntemleri I İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programları Bilimsel Araştırma Yöntemleri I Dr. M. Volkan TÜRKER 7 Bilimsel Araştırma Süreci* 1. Gözlem Araştırma alanının belirlenmesi 2. Ön Bilgi

Detaylı

MÜHENDİSLİK KARİYERİ Mühendislik Kariyeri Mezun olduktan sonra çalışmak için seçtiğiniz şirket ne olursa olsun genelde işe basit projelerle başlayacaksınız. Mühendis olmak için üniversitede 4 yıl harcamanıza

Detaylı

29.04.2013. Tanışalım, Kaynaşalım GİRİŞİMCİLİK. Arzu Akalın GİRİŞİM GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİM? GİRİŞİM NEDİR?

29.04.2013. Tanışalım, Kaynaşalım GİRİŞİMCİLİK. Arzu Akalın GİRİŞİM GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİM? GİRİŞİM NEDİR? Tanışalım, Kaynaşalım CİLİK Arzu Akalın CİLİK? NEDİR? İŞ 1 GİR GİRİŞ GİRİŞMEK GİRİŞMEK GİDİŞMEK İŞ, GİR, GİRİŞ, GİRİŞMEK GİDİŞMEK 2 CİLİK NEDİR? GERÇEK CİLİK NEDİR? SEZMEK, GÖRMEK EYLEME GEÇMEK GERÇEK

Detaylı

Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları

Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları Yazılım Proje Yönetimi (SE 320) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Yazılım Proje Yönetimi SE 320 Bahar 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr)

FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI. Burak Kağan Temiz (burak@gazi.edu.tr) FEN ÖĞRETİMİNDE LABORATUVAR YAKLAŞIMLARI 1800 lerden günümüze Bilgi Bilginin Elde Ediliş Yöntemleri Demonstrasyon Bireysel Yapılan Deneyler Öğretmen Merkezli Öğrenci Merkezli Doğrulama (ispat) Keşfetme

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır.

Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Bana göre; öğrenemeyen öğrenci yoktur. Herkes öğrenebilir Tüm bilgiler okulda öğrenilebilir Hedeflenen başarı %70-%90 arasındadır. Öğrenme bölümlere ayrılır Öğrenme gerçekleşmediyse ek süre ve ek öğrenme

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir.

Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir. Eğitişim Dergisi. Sayı: 16. Ağustos 2007 GİRİŞ Bu çalışma insan kaynakları dersinde yapılan kariyer yönetimi konulu sunumun metin halidir. KARİYER YÖNETİMİ 1 / 13 Kariyer, bireyin iş yaşantısındaki aktivite,

Detaylı

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29

BÖLÜM II : ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN SOSYALVE PSİKOLOJİK FAKTÖRLER... 29 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III BÖLÜM I :YÖNETİM VE SINIF YÖNETİMİ... 11 Yönetim... 13 Sınıf Yönetimi Kavramı... 15 Sınıf Yönetimi... 16 Sınıf Yönetimi Gelişimi... 17 Sınıf Yönetiminin Önemi... 18 Sınıf Yönetimi

Detaylı

YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI

YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI YÖNETİCİLİĞİ GELİŞTİRME PROGRAMLARI İçindekiler Koçluk Mini MBA... Motivasyon Toplantı Yönetimi Zaman Yönetimi ve Stratejik Önceliklendirme... Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma Koçluk K im le r k a t ı

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ İLE PROGRAM YETERLİLİKLERİ İLİŞKİSİ

BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ İLE PROGRAM YETERLİLİKLERİ İLİŞKİSİ Alana Özgü Yetkinlik YETKİNLİKLER İletişim ve Sosyal Yetkinlik Öğrenme Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme BÜRO YÖNETİMİ ve YÖNETİCİ ASİSTANLIĞI PROGRAMI - TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ

Detaylı

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI

MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI MAVİ YAKALILARIN ÇALIŞMAYA YÖNELİK TUTUMLARI ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ VERİ BANKASI ÖRNEĞİ www.calismapsikolojisi.net Yrd. Doç. Dr. Burcu KÜMBÜL GÜLER Kocaeli Üniversitesi Gündem İnsan Kaynakları ve Çalışma

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT I UİK317 5 2 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM. Jean Piaget ve Jerome Bruner. Dr. Halise Kader ZENGĠN

BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM. Jean Piaget ve Jerome Bruner. Dr. Halise Kader ZENGĠN BĠLĠŞSEL GELĠŞĠM Jean Piaget ve Jerome Bruner Biliş ne demektir? Biliş; düşünme, öğrenme ve hatırlama süreçlerine denir. Bilişsel gelişim neleri kapsar? Bireydeki akıl yürütme, düşünme, bellek ve dildeki

Detaylı

Tam Öğrenme Kuramı -2-

Tam Öğrenme Kuramı -2- Tam Öğrenme Modeli Tam Öğrenme Kuramı Okulda öğrenme (Tam öğrenme) kuramı, başarıyı normal dağılım eğrisinden üçgen dağılıma götüren ya da okuldaki % 20 oranındaki beklendik başarıyı % 75 ile % 90'a hatta

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

ÖĞRETMEN YETERLİKLERİ VE İLKÖĞRETİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN ALGI DEĞİŞİMİ ARAŞTIRMASI

ÖĞRETMEN YETERLİKLERİ VE İLKÖĞRETİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN ALGI DEĞİŞİMİ ARAŞTIRMASI ÖĞRETMEN YETERLİKLERİ VE İLKÖĞRETİM PROGRAMLARINA İLİŞKİN ALGI DEĞİŞİMİ ARAŞTIRMASI İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi Operasyonel Programı kapsamında AB tarafından finanse edilen ve Hayat Boyu Öğrenmenin

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I

ÜNİTE PSİKOLOJİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I HEDEFLER İÇİNDEKİLER GELİŞİM PSİKOLOJİSİ I Gelişim Psikolojisinin Alanı Gelişim Psikolojisinin Temel Kavramları Gelişimi Etkileyen Faktörler Gelişimin Temel İlkeleri Fiziksel Gelişim Alanı PSİKOLOJİ Bu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Girişimcilik İlkeleri BBA 04 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi S.B.E. İktisat anabilim Dalı İktisat Programı 7. Düzey (Yüksek Lisans Eğitimi) Yeterlilikleri

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi S.B.E. İktisat anabilim Dalı İktisat Programı 7. Düzey (Yüksek Lisans Eğitimi) Yeterlilikleri AÇIKLAMALAR: İktisat Ana Bilim Dalı İktisat yüksek lisans programı için belirlenen program yeterlilikleri 20 tane olup tablo 1 de verilmiştir. İktisat Ana Bilim Dalı İktisat yüksek lisans programı için

Detaylı

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi.

GİRİŞİMCİLİK. Dr. İbrahim Bozacı. Örnekler ve İş Planı Rehberli. Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi. Dr. İbrahim Bozacı Kırıkkale Üniversitesi, Keskin Meslek Yüksek Okulu Öğretim Üyesi GİRİŞİMCİLİK Örnekler ve İş Planı Rehberli İş Fikri Küçük İşletme Pazarlama Aile İşletmeleri İnsan Kaynakları Hedef Kitle

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS

DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS DERS KODU DERS ADI İÇERİK BİLİM DALI T+U+KR AKTS 345034200000533 Değer Temelli, Satış ve Finans Kavramları, ve Finans Kavramları arasındaki İlişkiler, Politikalarının Firmaların Finansal Yapıları Üzerine

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

PSİKOLOJİ 9.11.2015. Konular. Psikolojinin doğası. Konular. Psikolojinin doğası. Psikoloji tarihi. Psikoloji Biliminin Doğası

PSİKOLOJİ 9.11.2015. Konular. Psikolojinin doğası. Konular. Psikolojinin doğası. Psikoloji tarihi. Psikoloji Biliminin Doğası Konular nin Doğası Tarihi Antik dönemler PSİKOLOJİ Biliminin Doğası psikolojinin başlangıcı Günümüz k ler Biyolojik perspektif Davranışçı perspektif Bilişsel perspektif Psikanalitik perspektif Subjektif

Detaylı

Kişilerarası İlişkiler Psikolojisi (PSY 202) Ders Detayları

Kişilerarası İlişkiler Psikolojisi (PSY 202) Ders Detayları Kişilerarası İlişkiler Psikolojisi (PSY 202) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Kişilerarası İlişkiler Psikolojisi PSY 202 Bahar 3 0 0 3 6 Ön

Detaylı

TEMEL EĞİTİM İKİNCİ KADEME FEN BİLGİSİ PROGRAM, DERS KİTABI, ÖĞRETMEN EL KİTABI VE CD PROJESİ

TEMEL EĞİTİM İKİNCİ KADEME FEN BİLGİSİ PROGRAM, DERS KİTABI, ÖĞRETMEN EL KİTABI VE CD PROJESİ TEMEL EĞİTİM İKİNCİ KADEME FEN BİLGİSİ PROGRAM, DERS KİTABI, ÖĞRETMEN EL KİTABI VE CD PROJESİ BÖLÜM I Genel Bilgi 1. Projenin adı: TEMEL EĞİTİM İKİNCİ KADEME (6.,7. VE 8. SINIF) FEN BİLGİSİ PROGRAM VE

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Prof. Dr. Esra ÖMEROĞLU Arş. Gör. Osman BASĠT Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi A.B.D Tematik Yaklaşım Tematik

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ

KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ 2015 TEMMUZ- AĞUSTOS SEKTÖREL KÜRESELLEŞEN DÜNYADA EĞİTİMİN KÜRESELLEŞMESİ Melisa KORKMAZ Küreselleşme Kavramı Günümüz dünyasında artık ülkeler ekonomik, sosyal ve teknolojik ağlar ile birbirlerine sıkı

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı