ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME"

Transkript

1 ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma MYO Öğr.Gör. Mehme Faih BAYRAMOĞLU Bahçeşehir Üniversiesi, MYO Son yıllarda finansal krizin ekisiyle birlike alın fiyalarının yüksek oranda arış gösermesi bu konunun yeniden gündeme gelmesine neden olmuşur. Bu çalışmanın emel amacı, alın fiyalarını ekileyen fakörlerin araşırılmasıdır. Çalışma Ocak 199-Mar 1 dönemine ilişkin aylık verileri kapsamakadır. Alın fiyalarını ekilediği düşünülen perol fiyaları, ABD Dolar kuru, ABD enflasyon oranı, ABD reel faiz oranları serileri çalışmada ele alınmakadır. Model den elde edilen koşullu korelasyon sonuçlarına göre en yüksek korelasyon negaif yönde olmak üzere ABD dolar kuruna aiir. İkinci en yüksek değer ise poziif yönde olmak üzere perol fiyalarına aiir. Anahar Kelimeler: Alın fiyaları, Dow Jones Endeksi, Perol Fiyaları, MGARCH Modelleri, CCC Modeli DETERMINATION OF FACTORS AFFECTING THE PRICE OF GOLD: A STUDY OF MGARCH MODEL ABSTRACT Recenly, increase of he gold prices arac ineres again ogeher wih he affecs of he laes financial crisis. Main objecive of his sudy is o deermine facors effecing he gold prices. The sudy includes monly daa beween June, 199 and March, 1. Oil prices, USA exchange rae, USA inflaion rae, USA reel ineres rae daa are included in he model as variables. According o emprical findings, highes correlaion is found beween gold prices and USA exchange rae negaively. Secondly, a posiive correlaion is found beween gold prices and oil prices. Keywords: Gold Prices, Dow Jones Index, Oil Prices, MGARCH Model, CCC Model

2 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen 1. GİRİŞ Alın gerek mal olarak gerekse parasal bir varlık olarak kullanılan kıymeli bir madendir. Alın çok eski zamanlardan beri değerini ve kullanım alanını giderek arırarak günümüze kadar gelmişir. Alın bir zamanlar para siseminin emelini oluşurmuş daha sonra ise Breon Woods sisemi ile birlike ABD dolarına sabilenmiş bir rezerv aracı olmuşur yılından sonra ise bazı Avrupa ülkelerinin paralarını ABD doları karşısında dalgalanmaya bırakması ile birlike, doların alına konveribiliesine son verilmiş, bu durum alının değişim aracı nieliğini yiirmesine, bireysel asarruf aracı ve merkez bankaları rezervlerinin bir parçası olarak kullanılmasına sebep olmuşur. Son yıllarda gerek eknolojinin gelişmesi ile birlike endüsriyel ürünlerde kullanılmasıyla, gerekse kuyumculuk sekörünün gelişmesi ile birlike alına olan alep armış. Buna rağmen, finansal piyasalardaki gelişmeler ve alernaif yaırım araçlarının çoğalması değer saklama aracı olarak alının önemini düşürmüşür. Ancak finansal krizlerin oraya çıkması ve insanların güvenilecek limanlar araması alına olan alebi ekrar arırmışır. Bu durum alın fiyalarının son küresel finansal krizden sonra rekor seviyelere yükselmesine sebep olmuşur. Çalışmanın amacı; lieraürde alın fiyalarını ekilediği düşünülen bir akım değişkenler ile alın fiyalarını MGARCH modeli ile ahmin emekir. Çalışmanın birinci bölümünde öncelikle ayrınılı bir lieraür incelemesine yer verilmekedir. Ardından, model ve kullanılan veri sei açıklanmakadır. Son olarak verilerin analiz edilmeke ve elde edilen bulgular değerlendirilmekedir.. LİTERATÜR İNCELEMESİ Lieraürde, alın fiyalarını ekileyen fakörlerin araşırıldığı birçok çalışma bulunmakadır. Bu çalışmalarda farklı değişkenler ve zaman serileri kullanılmakadır. Yapılan çalışmalarda genel olarak Alın fiyaları ile ABD doları ve hisse senedi geirileri arasındaki ilişkilerin incelendiği görülmekedir. Bunlara ek olarak, yapılan çalışmalarda genellikle çoklu regresyon yöneminin kullanıldığı da espi edilmişir. Abken (198), çalışmasında, rasyonel hareke eden bir alın piyasası varsayımı alında, bu piyasanın yeni bir bilgiye karşı ne yönde ve ne hızla epki göserdiğini, alın fiyalarının cari dönemdeki bilgileri mi yansıığı yoksa aksine bu bilgilerin alının piyasa fiyaını ekilemesinin belirli bir zaman mı aldığı sorularına cevap aramışır. Bu amaçla alın fiyalarının içsel değişken, alın fiyalarının gecikmeli değerleri ve faiz oranlarının ise dışsal değişkenler olduğu bir regresyon analizi kurmuşur. Ocak 1973-Aralık 1979 dönemindeki aylık verileri kullanarak yapılan çalışmada regresyon denkleminin açıklayıcılık oranının düşük olduğu sonucuna varılmışır. Aynı ilişki fuure ve fuure spo fiyaları arasında da incelenmiş, regresyon denkleminin açıklayıcılık derecesinin çok yüksek oranda arığı sonucuna varılmışır. Kousoyiannis (1983), Ocak 198-Mar 1981 dönemini kapsayan çalışmasında alın fiyalarının dünyadaki ekonomik durumdan çok, Amerikan ekonomisinden ekilendiği sonucuna ulaşmışır. Bunun en önemli sebeplerinin ise alın fiyalarının ABD Doları cinsinden ifade edilmesi, ABD Doları nın

3 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- dünyada uluslararası likidieyi sağlayan kur olması ve ham perol fiyalarının ABD Doları üzerinden işlem görmesi olduğunu belirmişir. Sonuç olarak; ABD Doları ile alın fiyaları arasında güçlü negaif yönlü bir ilişki olduğunu belirmişir. Alın fiyaları ile döviz kuru arasındaki ilişkiyi inceleyen diğer bir çalışma Dooley vd. (199), arafından yapılmışır. Dooley vd. ise, Ocak 1976-Aralık 199 yıllarını kapsayan döneme ilişkin olarak aylık veriler kullanarak ABD, İngilere, Fransa, Almanya ve Japonya nın para birimlerini kapsayan bir çalışma gerçekleşirmişir. VAR analizi ile yapılan çalışmada sonuç olarak; ABD Doları nın diğer ülke para birimleri ile olan pariesinin, alın fiyalarındaki değişiklikleri açıklamaka ekili olduğu espi edilmişir. Dooley vd. (1995), sonraki çalışmalarında, önceki çalışmalarında analize dahil emiş oldukları ülkelerden Fransa yı çıkarmışlar ve sonucun 199 yılında yapmış oldukları çalışma ile örüşüğünü oraya koymuşlardır. Harmson (1998) ın çalışmasında 187 ve 1996 yılları arasındaki döneme ilişkin olarak İngilere, ABD, Fransa, Almanya ve Japonya daki alım gücü oranları ile alın fiyalarındaki harekeleri incelemişir. Çalışmada; alın fiyalarında yaşanan ülke krizleri ya da küresel krizler sebebiyle dalgalanmalar olduğunu ancak alının uzun dönemde değer saklama aracı olarak kullanılmaya devam edildiğinden alım gücünü kaybemediği sonucuna varılmışır. Chrisie-David vd. (), makroekonomik haber bülenlerinin, alın ve gümüş fiyalarını ekileyip ekilemediğini espi emek amacıyla yapıkları çalışmada; Ocak 199-Aralık 1995 dönemindeki 3 aylık haber bülenlerini akip emişlerdir. Çalışmada; çeşili makroekonomik değişkenlere ilişkin haber bülenleri ile hazine bonolarının, yerel yöneimlerin çıkardığı bonoların, alın ve gümüşün fuure fiyalarını 15 dakikalık gecikmeler ile kullanmışlardır. Sonuç olarak; büün değerli maden piyasası ensrümanlarının, kapasie kullanımına ilişkin haberlerden güçlü bir şekilde ekilendiğini espi emişlerdir. Alın fiyalarının, ükeici ve üreici fiyaları endekslerine ve gayri safi yur içi hasılaya ilişkin haberlerden güçlü bir şekilde ekilendiğini; hem alın fiyalarının hem de gümüş fiyalarının ise işsizlik oranına ilişkin bülenlerden ekilediğini oraya koymuşur. Ayrıca, büçe açıklarına ilişkin bülenlerin ise alın fiyaları üzerinde çok da ekili olmadığı espi edilmişir. Smih (1), çalışmasında, Ocak 1991-Ekim 1 dönemindeki günlük, hafalık ve aylık verilerden yararlanarak, alın fiyaları ile hisse senedi piyasası endeksi arasındaki ilişkiyi espi emeye çalışmışır. Çalışmada dör Alın fiyaı ve alı hisse senedi piyasası endeksi yer almışır. Sonuç olarak; ilgili dönemde alın fiyaları ile hisse senedi piyasası endeksleri arasında kısa dönemli bir ilişki olduğu espi edilmişir. Smih (), bir diğer çalışmasında, Ocak 1991-Ekim 1 dönemindeki verilerden yararlanarak, alın fiyaları ile hisse senedi piyasası arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkiyi espi emeye çalışmışır. Bu amaçla çalışmasında; Londra Borsası alın fiyalarının saa 1:3, 15: ve kapanış saai olmak üzere üç fiya değeri ile 18 ade hisse senedi piyasası endeksini kullanmışır. Bu endeksler; Japonya, İngilere, Almanya, Fransa, İsviçre, Hollanda, İalya, İspanya, İsveç, Belçika, Finlandiya, Danimarka, Yunanisan, Porekiz, Norveç, Avusurya, Türkiye ve İrlanda ülkelerinin endeksleridir. Sonuç olarak; kısa dönemde alın fiyaları ile hisse senedi piyasası endeksleri arasında çok düşük 3

4 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen ve negaif bir ilişki olduğunu, uzun dönemde ise anlamlı bir ilişki olmadığını oraya koymuşur. Ghosh vd. (), yapıkları çalışmada, Ocak 1976-Aralık 1999 dönemindeki aylık verilerden yararlanmışlardır. Çalışmada; alın fiyalarının; dünya enflasyonu, ABD enflasyonu, dünya geliri, alın lease oranı, alının beası, ABD Doları değeri ve alın fiyalarını ekileyen rassal şoklar gibi değişkenlerden ekilenip ekilenmediğini espi emek amacıyla VAR analizini kullanmışlardır. Sonuç olarak; alın fiyalarının ABD enflasyon oranı, faiz oranı ve dolar döviz kurundan ekilendiğini espi emişlerdir. Ayrıca, yapılan koinegrasyon esi sonucunda; alın fiyaları ile ABD ükeici fiyaları endeksi arasında uzun dönemli ilişki olduğunu ve alın fiyalarının uzun vadede enflasyona karşı koruma durumunda olduğunu espi emişlerdir. Vural (3), yapmış olduğu çalışmasında, Ocak 199-Mar 3 dönemine ai aylık verileri kullanarak, alın fiyaının hangi değişkenlere daha duyarlı olduğu oraya koymaya çalışmışır. Bu amaçla, alın fiyalarının; USD/Euro pariesi, Dow Jones Sanayi Endeksi, Perol Fiyaları, faiz oranı, gümüş ve bakır fiyaları arafından açıklanabilirliliğini gösermeye yönelik çok değişkenli bir regresyon modeli kurmuşur. Sonuç olarak; alın fiyaı ile gümüş, perol ve bakır fiyaının poziif yönlü; faiz oranı, USD/Euro pariesi ve Dow Jones Sanayi Endeksi ile ise negaif yönlü ilişki içerisinde olduğunu espi emişir. Tully ve Lucey (7), çeşili makroekonomik değişkenlerin, alın fiyalarına olan ekisini APGARCH modeli ile espi emeye çalışmışlardır yıllarını kapsayan dönemde alının günlük ve fuure fiyaları ile çeşili makroekonomik değişkenlere ai aylık verileri kullandıkları çalışmanın sonucunda; alın fiyalarına, ABD Doları nın asıl eken olduğu, diğer değişkenlerin ekisinin ise düşük düzeyde olduğu belirlenmişir. Sjaasad (8), çalışmasında Ocak 1991-Haziran 4 döneminde günlük spo ABD Doları bazlı alın fiyaları ve 9 günlük ABD Doları bazlı alın forward konra fiyaları ile spo ve 9 günlük döviz kuru forward konraları arasındaki ilişkiyi ahmin haa verilerini kullanarak espi emeye çalışmışır. ABD Doları, İngiliz Serlini, Japon Yeni ve Alman Markı döviz kurlarının spo ve 9 günlük vadeli forward konra fiyalarının kullanıldığı çalışmada, spo ve forward fiyalar arasında çok yüksek oranda poziif korelasyon olduğu oraya çıkmışır. Çalışmada dünya alın piyasasındaki piyasa ekinliliğinin periyodunda da devam eiği, 198 dönemlerinde Avrupa para piyasası dünya alın piyasasında başrol oynarken, 199lı ve sonraki yıllarda ABD dolarının dünya alın fiyaları üzerinde başrol oynadığı oraya çıkmışır. Bunun dışında büyük alın üreicileri olarak bilinen Avusralya, Güney Afrika ve Rusya gibi ülkelerin dünya alın fiyaları üzerinde belirli bir ekilerinin olmadığı espi edilmişir. Son olarak çalışmada, daha önceki çalışmalarda alının dünya enflasyonuna karşı koruyucu bir değer olmadığı espi edilmişken, bu çalışmada bunun am ersi bir bulguya ulaşılarak; alının dünya enflasyonuna karşı koruyucu bir değer olduğu belirilmişir. Özürk ve Açıkalın (8), çalışmalarında, Ocak 1995-Kasım 6 dönemine ai aylık verilerden yararlanarak alın fiyaları ile ükeici fiyaları endeksi ve TL/Dolar pariesi arasında uzun dönemli ilişki olduğunu Granger Eş Büünleşim Tesi ile espi emişlerdir. Topçu (1), alın fiyalarını ekileyen fakörler üzerine 1 yılında hazırlamış olduğu araşırma raporunda, Ocak 1995-Eylül 9 dönemine 4

5 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- ilişkin aylık verilerden yararlanmışır. Topçu (1) çalışmasında, Dow Jones Sanayi Endeksi, ABD Dolar kuru, Perol fiyaı, ABD enflasyon oranı, Global para arzı (M3) değişkenlerinin alın fiyalarını ekileyip ekilemediğini espi emeye çalışmışır. Bu amaçla çoklu regresyon denklemi oluşurmuş ve en küçük karaler yönemi ile bilinmeyen paramereleri ahmin emeye çalışmışır. Çalışmanın sonucunda; Dow Jones Sanayi Endeksi ve ABD Dolar geirilerinin, alın geirileri negaif yönde; global para arzının ise poziif yönde ekilediği espi edilmişir. Perol fiyaları ve enflasyonun alın geirileri ile poziif yönlü ilişkisi olmakla birlike, bu ilişki isaisiksel açıdan anlamlı çıkmamışır. Aynı şekilde, alın fiyaları ile faiz oranları arasındaki ilişki de poziif yönde çıkmakla birlike isaisiksel olarak anlamlı değildir. 3. METODOLOJİ 3.1. VERİ SETİ VE DEĞİŞKENLER Bu çalışmanda, alın fiyalarını ekileyen değişkenler, MGARCH modeli kullanılarak espi edilmeye çalışılmışır. Bu amaçla lieraür incelemesi yapılarak, alın fiyalarını ekileyebileceği düşünülen değişkenler; perol fiyaları, dolar endeksi, Dow Jones Sanayi Endeksi, ABD reel faiz oranı ve ABD yıllık enflasyon oranı olarak belirlenmişir. Çalışma, Ocak 199 ile Mar 1 dönemi arasındaki aylık verileri kapsamakadır. Modelde kullanılan veri sei ve açıklamaları Tablo 1 de göserilmekedir: Tablo 1: Modelde Kullanılan Veri Sei Değişken Tanım Açıklama RGOLD Alın Fiyaları Londra Alın Piyasasında 1 ons alının ABD Doları cinsinden ifade edilen fiyaıdır. Geiri verisi şeklinde kullanılmışır. ROIL Perol Fiyaları Bren Perol ün ABD Doları cinsinden ifade edilen varil fiyaıdır. Geiri verisi şeklinde kullanılmışır. RUSD Dolar Endeksi Dolar kuru (Major Currencies Dollar Index) in geiri verisi şeklinde kullanımı RDOW Dow Jones Sanayi Endeksi Dow Jones Sanayi Endeksi Geirisi INT Faiz Oranı ABD Reel Faiz Oranı (Real Fed Funds Rae)(Birinci farkı alınmış olarak) CPI Enflasyon ABD Yıllık Tükeici Fiyaıyla Enflasyon Oranı Oranı(Birinci farkı alınmış olarak) 3.. MODEL Bu bölümde öncelikle çalışmanın modeline ilişkin genel açıklamalara yer verilmiş, daha sonra ise veriler ve analiz sonuçları üzerinde durulmuşur. Klasik doğrusal regresyon modelinde; anaküle regresyon fonksiyonuna ai haa erimlerinin (Vi) sabi varyansa sahip olduğu varsayılmakadır. Bu 5

6 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen durum, sabi varyanslılık (homoscedasiciy) olarak adlandırılır. Zaman serilerinin ele alındığı durumlarda, sabi varyans varsayımının geçerli olmadığı görülmekedir. Enflasyon, faiz oranı, döviz kuru gibi değişkenlerde görülen bu durum sonucunda, kasayılar gerekenden büyük sandar haalara sahip olmaka ve yapılan çalışmalar yanlış olabilmekedir. Değişen varyansın modellemesinde yaygın olarak kullanılan modeller; Engle (198) arafından önerilen ARCH (Ooregresif Koşullu Değişen Varyans) modeli ve Bollerslev (1986) arafından gelişirilen GARCH (Genelleşirilmiş ARCH ) modelleridir. Bu modellerden Üsel GARCH (EGARCH), ARCH-M(Oralamada ARCH), T-ARCH (Eşiksel ARCH), C-ARCH (Bileşke ARCH), PARCH (Asimerik ARCH) gibi birçok model üreilmişir Arch Modeli Engle (198, 1983, 1995), belirsizliğin, ekonomeri lieraürünün sabi varsaydığı koşulsuz varyansla ölçülemeyeceği düşüncesiyle koşullu varyans kavramını oraya amışır. Sözü edilen kavramı ahmin emek üzere oluşurduğu ARCH modelinde, koşullu olmayan varyans, geleneksel ekonomeri modellerinde varsayıldığı gibi sabi iken, koşullu varyansın, esadüfi değişkenin geçmiş değerlerine bağlı olduğu kabul edilmekedir. Bir ARCH yapısı(1) gibi düşünüldüğünde, 1 ( Υ,, h ) Υ / Ψ ~ N β h e = α -1 + α1e 1 + αe α pe p = Υ Υ 1 β eşilike h ile ifade edilen koşullu varyans, geçmiş dönem haa karelerinin bir fonksiyonu olarak değerlendirildiği için sabi değildir. Dolayısıyla bir ARCH yapısı, sıfır oralamalı, koşulsuz varyansı sabi, ancak koşullu varyansı zaman içinde değişebilen bir yapıya sahipir (Erdoğan ve Bozkur, 9: 145). 3.. Garch Modeli Bollerslev (1986); Engle ın modelinden harekele, koşullu varyansın bir ARMA süreci olduğu durumu; ε = v h iken σ v = 1 ve 6

7 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- q p αiε i + βi i= 1 i= 1 h = α h i ve olarak ifade emişir. V ; bağımsız, whie-noise bir süreci olduğundan, ε nin geçmişeki gerçekleşen değerlerinin ε nin koşullu ve koşulsuz oralamaları sıfırdır. ε nin beklenen değeri alındığında Εε = ΕV h = dır. Kısaca h > için α, α ( i 1,,..., p) > i β, = ve V oralaması, varyansı 1 olan esadüfi değişkendir (Enders, 1995: 146) Çoklu Garch (Mulivariae Garch) Modeli Birden fazla değişkenin belirli dönemdeki geiri volailielerinin ekileşimlerini inceleyen modeller çoklu GARCH modelleridir. Bu modellerde ele alınan değişkenlerin belirli dönemlerde risk ilişkilerinin ne kadar ekili olduğu da sınanabilmekedir. İlk çoklu GARCH modeli Kraf ve Engle (198) arafından ele alınmışır. Bu modelde değişkenin varyans ve kovaryans marisi ele alınmakadır. Ψ 1 bilgi sei ele alınarak haa erimleri; ( uj, 1,..., uj, p) j = 1,.... N i olarak ifade edilir (Aksu, 6:39). Çok değişkenli GARCH modellerinin ahmininde; Diagonal VEC (Vecor Error Correcion; Vekör Haa Giderme), BEKK (Baba, Engle, Kraf, Kroner) ve CCC (Consan Condiional Correlaions; Sabi Koşullu Korelasyon) modelleri kullanılabilmekedir. Bu çalışmada; alın fiyalarının belirleyicilerinin es edilmesi amacıyla CCC modeli kullanılmışır. Bollerslev (199), koşullu korelasyonların sabi olduğu ve bu şekilde koşullu kovaryansların ilgili koşullu sandar sapmaların sonuçları ile oranısal olduğu bir grup MGARCH (Çoklu GARCH) modeli oluşurmuşur. Bu kısılama, bilinmeyen paramerelerin sayısını yüksek oranda azalması nedeni ile ahmin yapılmasını basileşirmekedir. CCC modeli aşağıdaki eşilikeki gibi ifade edilir; H = D RD = ( ρ h h ) ij ii jj iken, 7

8 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen D = diag ( h 1 / h 1 / ) NN hij, herhangi bir ek değişkenli (univariae) GARCH modeli olarak anımlanabilir ve ( ) R = ρ ij ρ = 1, ii i nin simerik poziif belirli bir marisidir. R, sabi koşullu korelasyonlar olan ρ ij yi içeren bir marisdir. Bollerslev (199) in CCC modeli D nin her bir koşullu varyans için bir GARCH(1,1) anımlanmakadır; h, β h Bu CCC modeli, i = i + i 1+ i ii, 1 w αε i = 1,... N N(N + 5)/ paramereye sahipir. H, ancak ve ancak üm N koşullu varyansları poziif ve R poziif anımlı ise poziif anımlı olacakır. Bu modelin kullanımı ile koşullu korelasyonların hesaplanması mümkün olmakadır (Bauwens, L. ve Diğerleri, 3: 11). 4. AMPİRİK BULGULAR Öncelikle, verilerin volailieleri incelenmişir. Grafik 1 den de görüleceği üzere, serilerin grafikleri incelendiğinde, üm serilerin volailieye sahip olduğu görülmekedir. RGOLD serisinde, 1999 yılında epe nokasının bulunduğu, 6 yılından sonra volailienin arığı ve dip nokalarının bulunduğu gözlemlenmekedir. Bu seride özellikle, 6 ve 8 yıllarında aşırı volailie bulunmaka ve bunların bir kısmında da epe nokaları ve dip nokaların izlediği gözlemlenmekedir. Bu durum spekülaif dalgalanmaların bir işarei olarak görülebilir. ROIL serisinde ise, volailienin 1999 yılından sonra arığı ve serinin birçok epe ve dip nokasına sahip olduğu görülmekedir. RUSD ve RDOW serilerinde de yapıları iibariyle dip ve epe nokaları bulunmakadır. INT serisinde ve CPI serisinde durağan olmayan bir yapı izlenmekle beraber CPI serisinde aran bir rend de gözlenmekedir. 8

9 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- Grafik 1: Değişkenlerin Volailieleri RGOLD ROIL RUSD RDOW INT CPI Çalışmada ele alınan değişkenlere ilişkin anımlayıcı isaisikler ise Tablo de yer almakadır. Öncelikle serilerin normal dağılım özelliklerine bakıldığında; J- Bera isaisiğinde göre RUSD hariç serilerin hiçbirinin normal dağılıma sahip olmadığı görülmekedir. ROIL, RDOW, INT serileri sola eğikir. Bunlara ek olarak RGOLD, ROIL, serilerinin dik (peak), CPI ve INT serilerinin ise düz (fla) olduğu ablodan anlaşılmakadır. ARCH-LM esi ise RGOLD, ROIL ve CPI serilerinde ARCH ekisinin varlığından söz edilebileceğini oraya çıkarmakadır. 9

10 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen Tablo : Tanımlayıcı İsaisikler RGOLD ROIL RUSD RDOW INT CPI Oralama,5,67 -,59,55 3,68 176,58 Sandar Sapma 3,59 8,86 1,69 4,3 1,89 3,7 Çarpıklık,39 -,71 -, -,85 -,43,1 Basıklık 5,17 4,9 3,64 4,81 1,88 1,86 J-Bera 48,7 9,6 3,8 56,17 18,35 13,38 Olasılık,,,148,,,1 ARCH LM 1,43 18,87,69 5,71,57 34,7 Serilerin ayrıca durağanlığını es emek amacıyla Augmened Dickey-Fuller (ADF) ve Philips Perron (PP) birim kök esleri uygulanmışır. Tablo 3 en de görüleceği üzere; RGOLD, ROIL, RUSD, RDOW serilerinin durağan olduğu, INT ve CPI serilerinin ise durağan olmadığı oraya çıkmışır. Bu nedenle, bu iki seri birinci farkları alınıp durağanlaşırılarak kullanılmışır. Tablo 3: Değişkenlere ai ADF ve PP Birim Kök Tesi Sonuçları TEST RGOLD ROIL RUSD RDOW INT CPI ADF(c) -13,7() -1,() -1,17() -14,1() -1,46(),15() ADF() -14,13() -1,() -1,() -14,1() -,5() -,9() PP (c) -13,69-1, -1,5-14,4-1,,55 PP() -14,13-1,19-1,17-14,13-1,78 -,66 * Paranez içerisindeki değerler gecikme periyodunu gösermekedir. * c sabi erimli ancak rend olmayan model için birim kök es sonuçlarıdır. * sabi erimli ve rende sahip model için birim kök es sonuçlarıdır. Serilerin durağanlaşırılmasının ardından, seriler arasındaki doğrusal ilişkileri analiz emek amacıyla, serilerin korelasyon kasayıları hesaplanmışır. Tablo 4 en görüleceği üzere, en yüksek korelasyon kasayısına sahip olan seri RUSD olmuşur. Bunu DCPI izlemekedir. ROIL, RDOW ve DINT serilerinin ise nispeen daha düşük korelasyon kasayılarına sahip olduğu gözlenmekedir. RUSD ve RDOW serileri negaif korelasyona sahipken diğer seriler poziif korelasyona sahipir. 1

11 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- Tablo 4: Serilerin Korelasyon Kasayıları DEĞİŞKEN RGOLD ROIL RUSD RDOW DINT DCPI RGOLD 1, ROIL, , RUSD -, ,6447 1, RDOW -,11547,4854 -, , DINT,1949, ,74453,3581 1, DCPI,18639,5514 -, ,851, , Değişkenler arasındaki korelasyon kasayılarının elde edilmesinin ardından, alın fiyalarının belirleyicilerini espi emek amacıyla, çok değişkenli GARCH (Mulivarie GARCH) modellerinden CCC modeli ile ahmin yapılmışır. Tahmin yapıldıkan sonra modelin güvenilirliğini ölçmek gerekmekedir. Bu ür modellerin ahmin edilen sonuçlarını es emek için birçok ek değişkenli es bulunduğu gibi, sınırlı olmakla birlike çok değişkenli modelleri değerlendiren esler de bulunmakadır. Lieraürde koşullu değişen varyans (heeroscedasiciy, X) modellerini değerlendirmek için kullanılan esler üç kaegoriye ayrılabilmekedir. Bunlar; (1) Box-Pierce Ljung Pormaneau Tesleri, () Haa Terimini Temel Alan Tesler ve (3) Lagrange Çarpanı Tesleri olarak sayılabilmekedir (Bauwens, vd., 3: 4-5). Çalışmada oraya konulan modelin güvenilirliğini es emek amacıyla öncelikle haa erimi emel alınarak sandar haaların dağılım özellikleri es edilmiş olup haa erimlerinin normal dağılım varsayımına uygunluk göserdiği sonucuna varılmışır. Haa erimlerinin dağılımı Ek 1 de göserilmişir. Bu konuda fikir verebilecek diğer bir krier sandar haaların Q-Q grafikleridir. Sandar haalara ilişkin Q-Q grafikleri Ek de göserilmişir. Grafikler incelendiğinde modelden elde edilen sandar haaların normal Q-Q doğrusuyla örüşüğü söylenebilmekedir. Ookorelasyon ve değişen varyans sorunlarını incelemek için, Q ve Q isaisiklerine başvurulmuş, ARCH ekisinin oradan kalkıp kalkmadığını es emek için de ARCH-LM esine başvurulmuşur. Sonuçlar Tablo 5 de verilmişir: Tablo 5: Sandar Haaların Ljung Box Q, Q ve ARCH-LM İsaisikleri RGOLD ROIL RUSD RDOW DINT DCPI Q (36) 6,99 48,39 36,37 6,88 41,94 161,9 Q (4),1 8,34,6 9,89 9,86 14,5 ARCH-LM,1,798 1,438,51,446,17 11

12 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen Q isaisiği değerlerine bakıldığında, model ahmin edildiken sonraki haa erimleri arasında ookorelasyonun bulunmadığı görülmekedir. Q isaisiği sonuçları değerlendirildiğinde haa erimleri arasında değişen varyans problemi ile karşılaşılmadığı sonucuna varılmakadır. Modeli ahmin eiken sonra ARCH ekisinin oradan kalkıp kalkmadığını es emek amacıyla ARCH- LM esi yapılmışır. Bu esen elde edilen sonuçlar (n.r ) belirlenen anlamlılık düzeyinde (,5) için ablo değerinden (3,841) küçük olduğu için haa erimlerinin serilerinde ARCH ekisinin kaybolduğu karşımıza çıkmakadır. Bu koşullar alında; Tablo 6 da görüleceği üzere modelin koşullu korelasyon kasayıları hesaplanmışır. RGOLD 1. 1 Tablo 6: Koşullu Korelasyon Kasayıları RGOLD ROIL RUSD RDOW DINT DCPI ROIL, , RUSD -, , , RDOW -, ,1537 -,184 1, DINT -,35815,9359,86 -,568 1, DCPI,15179, , ,78, , Tahmin edilen modelin koşullu korelasyon kasayıları analiz edildiğinde, en yüksek korelasyonun koşulsuz korelasyonda bulunan sonuca benzer şekilde faka arış gösererek alın geirisi ile dolar endeksi geirisi arasında, negaif yönde (-,47) olduğu görülmüşür. Dolar geirisi ile alın geirisi arasında -,47 lik bir ilişki olduğu, faka bu ilişkinin negaif yönde gerçekleşiği söylenebilir. Tablo 4 ve Tablo 6 incelendiğinde, iki değişken arasındaki koşullu korelasyon kasayısının, koşulsuz korelasyon kasayısına göre, puan arış göserdiği görülmekedir. Tablo 7: Değer Aralıklarına Göre Negaif Korelasyon Kasayılarının Anlamı Kasayının Yönü Kasayının Değeri Kasayının Anlamı Negaif,, Çok Zayıf Negaif Korelasyon Negaif,,4 Zayıf, Düşük Negaif Korelasyon Negaif,4,7 Ilımlı, Anlamlı Negaif Korelasyon Negaif,7,9 Güçlü, Yüksek Negaif Korelasyon Negaif,9 1, Çok Güçlü Negaif Korelasyon Kaynak: OANDA fxtrade Infocener, FX Correlaions, hp://fxradeinfocener.oanda.com/chars_ daa/fxcorrelaions, [Erişim Tarihi: ].

13 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- Tablo 6 dan da görüleceği üzere, Dolar geirisi ile alın geirisi arasındaki -,47 lik korelasyon, Ilımlı, Anlamlı Negaif Korelasyon anlamına gelmeke olup, iki değişken arasında çok da yüksek olmayan ers yönlü ilişkinin olduğuna işare emekedir. Bu değer, Tablo 6 dan da görüleceği üzere, üm değişkenler arasında en güçlü ilişkiyi ifade emekedir. Perol geirisi ile alının geirisi arasındaki koşullu korelasyon kasayısı, koşulsuz korelasyon kasayısına göre, puanlık bir düşüş gösermiş ve kasayı poziif yönde olarak,15 olmuşur. Tablo 8 den de görüleceği üzere, koşullu korelasyonun,15 olması, perol fiyaları ile alın geirisi arasında Çok Zayıf Poziif Korelasyon olduğunu gösermekedir. Tablo 8: Değer Aralıklarına Göre Poziif Korelasyon Kasayılarının Anlamı Kasayının Yönü Kasayının Değeri Kasayının Anlamı Poziif,, Çok Zayıf Poziif Korelasyon Poziif,,4 Zayıf, Düşük, Anlamsız Poziif Korelasyon Poziif,4,7 Ilımlı, Ora Derecede Poziif Korelasyon Poziif,7,9 Güçlü, Yüksek Poziif Korelasyon Poziif,9 1, Çok Güçlü Poziif Korelasyon Kaynak: OANDA fxtrade Infocener, FX Correlaions, hp://fxradeinfocener.oanda.com/chars_ daa/fxcorrelaions, [Erişim Tarihi: ]. Tablo 4 ve Tablo 6 incelendiğinde, benzer şekilde alın geirisi ile enflasyon arasındaki ilişki de koşulsuz korelasyona göre,3 puan düşüş gösermiş, koşulsuz korelasyon verilerinde,18 olan kasayı, koşullu korelasyon kasayılarında,15 olarak gerçekleşmişir. Bu da enflasyon ile alının geirisi arasında poziif yönde ve zayıf bir ilişki olduğunu gösermekedir. Dow Jones Sanayi Endeksi geirisi ile alının geirisi arasında koşullu korelasyon kasayılarında -,7 lik Çok Düşük Negaif Yönlü ilişki olduğu söylenebilir. Bu değerin de koşulsuz korelasyona göre,4 puan düşüş göserdiği görülmekedir. Faiz oranları ile alın geirisi arasında koşulsuz korelasyon kasayısına göre koşullu korelasyon kasayısının,4 puanlık bir değişim göserdiği ve ilişkinin yönünün poziif iken negaif olduğu görülse de her iki durumda da iki değişken arasındaki ilişkinin anlamsız olduğu görülmekedir. Koşulsuz korelasyon büyüklüklerinde sıralama, RUSD, DCPI, ROIL, RDOW, DINT şeklindedir. Koşullu korelasyon büyüklüklerinde ise sıralama, RUSD, ROIL, DCPI, RDOW ve DINT şeklinde gerçekleşmişir. Sıralamalara bakıldığında sadece ROIL ile DCPI nin yer değişirdiği söylenebilir. 13

14 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen 5. SONUÇ Bu çalışmada alın fiyalarını ekilediği düşünülen makro değişkenler, Ocak 199-Mar 1 dönemine ai aylık veriler esas alınarak, MGARCH modelleri yardımıyla analiz edilmişir. Alın fiyalarını ekilediği düşünülen makro değişkenler olarak, perol fiyaları, Dolar Endeksi, Dow Jones Endeksi, ABD enflasyon oranı ve reel faiz oranları alınmışır. ABD enflasyon oranı ve reel faiz oranları serilerinin birinci farkları alınmış, diğer değişkenlerin ise geiri serileri kullanılarak MGARCH modellerinden CCC modeli diğer modellere göre daha iyi sonuç verdiği için CCC modeli ile ahmin yapılmışır. Modelden elde edilen koşullu korelasyon kasayılarına göre en yüksek korelasyon değeri negaif yönde olmak üzere dolar endeksi geirisine, ikinci en yüksek değer ise poziif yönde olmak üzere perol fiyalarına aiir. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, sadece alın geirisi ile dolar geirisi arasında negaif yönlü olmak üzere, anlamlı bir doğrusal ilişkinin olduğu, diğer değişkenlerin ise alın geileri ile anlamlı bir doğrusal ilişkiye sahip olmadığı görülmekedir. Bu sonuçların, hem koşulsuz korelasyon ilişkisinde hem de koşullu korelasyon ilişkisinde geçerli olduğu görülmekedir. Sonuçlar, konuyla ilgili olarak yapılan lieraür ile karşılaşırılabilir. Yapılan birçok araşırmada, bu çalışma ile elde edilen sonuçların aksine, ilgili değişkenler arasında anlamlı doğrusal ilişkilerin olduğu espi edilmekle birlike, Topçu (1) nun yapmış olduğu çalışmada elde eiği sonuçlar ile belirli düzeyde benzerlikler söz konusudur. Bu çalışmada, yapmış olduğu benzer değişkenler arasında doğrusal ilişki espi emiş olsa da özellikle perol fiyaları ile enflasyon oranının, alının geirisi ile anlamlı bir ilişkiye sahip olmadığı oraya konulmuşur. Bu açıdan kısmen de olsa çalışma bulguları benzerlikler gösermekedir. Aynı şekilde, Tully ve Lucey (7), çeşili makroekonomik değişkenlerin, alın fiyalarına olan ekisini analiz eikleri çalışmalarında, alın fiyalarına, ABD Doları nın asıl eken olduğunu, diğer değişkenlerin ekisinin ise düşük düzeyde olduğunu belirmişir. Tully ve Lucey (7) in elde emiş olduğu sonuçlar, bu çalışma ile elde edilen sonuçlar ile yüksek derecede paralellik arz emekedir. Sonuç olarak, analizin yapıldığı dönemde, alın geirilerinin doğrusal değişimler gösermediği, diğer bir deyişle piyasaların doğrusal olmadığı belirilebilir. Piyasaların ekinliğe ulaşmaları durumunda, genellikle bir doğrusallıkan bahsedilebilmesi mümkün olmakla birlike, ekinlik seviyesinin zayıf olduğu piyasalarda ise doğrusal olmayan yapıdan bahsedilmesi mümkündür. Bu çalışma ile elde edilen sonuçlar, doğrusal yapıyı belirleyemediğinden, alın piyasasının doğrusal yapının yanı sıra doğrusal olmayan bir yapıya da sahip olabileceği belirilebilir. Özellikle hem gelişmiş hem de gelişmeke olan ülkelerin piyasalarında benzer durumları oraya koyan birçok amprik çalışma bulunmakadır. Bu nedenle, bu çalışmanın devamı nieliğinde olabilecek gelecekeki çalışmalar, doğrusallığın yanı sıra doğrusal olmayan yapıyı da oraya koyan bir araşırma moivasyonunu içerebilir. 14

15 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- KAYNAKÇA ABKEN, P. (1979). The Economics Of Gold Price Movemens, Economic Review, Federal Reserve Bank of Richmond, AKDİ, Y. (3). Zaman Serileri Analizi, Bıçaklar Kiapevi, Ankara. AKSU, T. (6). Gecelik Faiz Oranlarının Volailiesinin Modellenmesinde Asimerik GARCH Modelleri, Marmara Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü, Ekonomeri Anabilim Dalı, Ekonomeri Bilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İsanbul. ALIÇ, A. (1985). Dünyada ve Türkiye de Alın, Maliye ve Gümrük Bakanlığı Araşırma, Planlama ve Koordinasyon Kurulu Yayını 68. AYDIN, S. (4). Faiz Oranı Oynaklığının Modellenmesinde Koşullu Değişen Varyansın Rolü,TCMB Uzmanlık Yeerlilik Tezi, Ankara. BAUEWENS, L., LAURENT, S. ve ROMBOUTS, J.V.K. (3). Mulivariae GARCH Models: A Survey, Core Discussion Paper, 31. BOLLERSLEV, T.(1986). Generalised Auoregressive Condiional Heeroskedasiciy, Journal of Economerics, 31, BOLLERSLEV, T. (199). Modelling he Coherence in Shor-run Nominal Exchange Rae: A Mulivariae Generalized ARCH Approach, Review of Economics and Saisics, 7, BOLLERSLEV, T., Chou, R. Y. ve Kroner, K. F. (199). ARCH Modelling in Finance: A Review of he Theory and Empirical Evidence, Journal of Economerics, 5, CAI, J., CHEUNG, Y. ve WONG, M. (1). Wha Moves he Gold Marke, The Journal of Fuure Markes, 1, ÇİÇEK, M. ve ÖZTÜRK F. (4). Yabancı Hisse Senedi Yaırımcıları Türkiye de Döviz Kuru Volailiesini Şiddelendiriyor Mu? Ankara Üniversiesi SBF Dergisi, 6, DOOLEY, M.P., ISARD, P. ve TAYLOR, M.P. (199). Exchange Raes, Counry Preferences and Gold, IMF Working Paper. DOOLEY, M.P., ISARD, P. ve TAYLOR, M.P. (1995). Exchange Raes, Counry Specific Shocks and Gold, Applied Financial Economics, 5, EIA (1) hp://ono.eia.doe.gov/dnav/pe/his/leafhandler. ashx?n =PET &s=rbrte=m (1.5.1) ENDERS, W. (1995). Applied Economeric Time Series, John Wiley&Sons Inc, Canada. ENGLE, R. (1). GARCH 11: The Use of ARCH/GARCH Models in Applied Economerics, Journal of Economic Perspecive, 15, ENGLE, R. (198). Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy wih Esimaes of he Variance of Unied Kingdom Inflaion,Economerica, 5, ENGLE, R. (). Dynamic Condiional Correlaion: A Simple Class of Mulivariae Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasiciy Models, Journal of Business and Economic Saisics,, ENGLE, R. ve KRONER, K. (1995). Mulivariae Simulaneous Generalized Arch, Economeric Theory, 11, 1-15 ERDOĞAN, N.K ve UZGÖREN, N. (9). Box-Ljung ve Nonparamerik Regresyon Yönemlerinin Ekinliklerinin Karsılaşırılması: İMKB 1 Endeksine Yönelik Bir Uygulama, İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri ve İsaisik Dergisi, 1,

16 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen ERDOĞAN, S. ve BOZKURT, H. (9). Türkiye de Cari Açığın Belirleyicileri: MGARCH Modelleri ile Bir İnceleme, Maliye Finans Yazıları, 84, FEDERALRESERVE(1).hp://www.federalreserve.gov/econresdaa/release s/saisicsdaa.hm (8.6.1) GFMS(1).hp://www.gfms.co.uk/precious_meals_mining_cos_services. hm (8.6.1) GHOSH, D., LEVIN, E.J., MACMILLAN, P. ve WRIGHT, R.E. (). Gold as an inflaion hedge?, Universiy of S. Andrews, Deparmen of Economics, Discussion Paper Series. GUJARATI, D. (1). Temel Ekonomeri (Ü.ve G. G. Şenesen, Çev.) İsanbul: Lieraür. GÜNEŞ, H. ve SALTOĞLU, B. (1998). İMKB Geiri Volailiesinin Makroekonomik Konjonkür Bağlamında İrdelenmesi, İMKB Yayınları, İsanbul. HARMSTON, S. (1998), Gold As a Sore of Value, World Gold Council Resarch Sudy,. HILLIER, D., DRAPER, P. ve FAFF, R. (6). Do Precious Meals Shine? An Invesmen Perspecive, Journal Of Financial Analysis, 6, KAROLYI, G.A. (1995). A Mulivariae GARCH Model of Inernaional Transmissions of Sock Reurns and Volailiy: The Case of he Unied Saes and Canada, Journal of Business & Economic Saisics, 13, KOUTSOYIANNIS, A. (1983). A Shor-Run Pricing Model for a Speculaive Asse, Tesed wih Daa From he Gold Bullion Marke, Applied Economics, 15, KUTLAR, A. (5). Uygulamalı Ekonomeri. Nobel Kiabevi,Ankara. LAWRANCE, C. (3). Why is Gold Differen From Oher Asses? An Emprical Invesigaion, World Gold Council Resarch Sudy. LEVIN, E. ve WRIGHT, R. (6). Shor run and long run deerminans of he price of gold, World Gold Council Resarch Sudy, 3 LUNIESKI, C. (9). Commodiy Price Volailiy and Moneary Policy Uncerainy: A GARCH Esimaion, Issues in Poliical Economy, 19, OANDA fxtrade Infocener, FX Correlaions, hp://fxradeinfocener.oanda.com/ chars_daa/fxcorrelaions, [Erişim Tarihi: ]. ÖZTÜRK, F. ve AÇIKALIN, S. (8). Is Gold a Hedge agains Turkish Lira?, Souh Eas European Journal of Economics and Business, 3, ROHAN,C., CHAUDHRY, M and TIMOTHY, W.K. (). Do Macroeconomics News Releases Affec Gold and Silver Prices?, Journal of Economics and Business 5, SEVÜKTEKİN, M. ve NARGELEÇEKENLER, M. (1). Ekonomerik Zaman Serileri Analizi Eviews Uygulamalı. Nobel Kiabevi, Ankara. SJAASTAD, L.A. (8). The Price of Gold and he Exchange Raes: Once Again,hp://www.business.uwa.edu.au/school/disciplines/economics/?a=

17 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- SMITH, G. (1). The price of gold and sock price indices for he UniedSaes,hp://www.gold.org/value/sas/research/pdf/gold&uss ockindicesdec1%fina.pdf SMITH, G. (). The price of gold and sock price indicesin Europe and Japan,hp://www.gold.org/value/sas/research/pdf/gold&eujpsockin dicesfeb.pdf SPK(1).hp://www.spk.gov.r/yayingoser.aspx?yid=116&c=f&acion= displayfile&ex=.pdf (3.4.1) TCMB(1). hp://evds.cmb.gov.r/cb.hml (11.5.1) TKACZ, G. (7). Gold Prices and Inflaion, Bank Of Canada, Working Paper. TOPÇU, A. (1). Alın Fiyalarını Ekileyen Fakörler, SPK Araşırma Raporu, Ankara. TULLY, E. ve LUCEY, B. M. (5). An APGARCH Invesigaion of he Main Influences on he Gold Price. available a SSRN: hp://ssrn.com/absrac=79 5. VURAL, M.G. (3). Alın Piyasası ve Alın Fiyalarını Ekileyen Fakörler,TCMB Uzmanlık Yeerlilik Tezi, Ankara. WORLD GOLD COUNCİL (1)hp://www.research.gold.org/prices/monhly/ (11.5.1) 17

18 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen Ek 1: Modelin Tahmininden Elde Edilen Sandarlaşırılmış Haa Terimlerinin Dağılımı RESID1 RESID RESID3 RESID RESID5 RESID

19 Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi 3/1 (11)1- Ek : Sandar Haaların Q-Q Grafikleri: Quaniles of Normal 5-5 Quaniles of Normal Quaniles of RESID1 Quaniles of RESID Quaniles of Normal - Quaniles of Normal Quaniles of RESID3 Quaniles of RESID Quaniles of Normal Quaniles of Normal Quaniles of RESID5 Quaniles of RESID6 19

20 C.TOROMAN-Ç.BAŞARIR-M.F.BAYRAMOĞLU/Alın Fiyalarını Ekileyen

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 7 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Esin FİRUZAN Absrac Nowadays, volailiy of crude

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 2, 2010 53 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 2, 2010 53 FİNANSAL PİYASA ETKİNLİĞİ: S&P 500 ÜZERİNE BİR UYGULAMA Erhan DEMİRELİ *, Gökuğ Cenk AKKAYA ** ve Elif İBAŞ *** Öze Finansal ekinlik kavramı

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari TURKISH ECONOMIC ASSOCIATION DISCUSSION PAPER 2015/15 hp://www.ek.org.r Uluslar arasi emia fiyalarindan iç fiyalara asimerik ve doğrusal olmayan fiya geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari Uku

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ZAMAN SERİSİ MODELLERİ ÜZERİNE BİR SİMÜLASYON ÇALIŞMASI Tufan ÖZEK YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI Konya, T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA

HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 23, Sayı: 2, 2009 243 HURST ÜSTEL KATSAYISI ARACILIĞIYLA FRAKTAL YAPI ANALİZİ VE İMKB DE BİR UYGULAMA Mer URAL (*) Erhan DEMİRELİ (**) Öze: Finansal

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı