T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY FÖYÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY FÖYÜ"

Transkript

1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ 01

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER DENEY DENEY-1.1: PNPN DİYOT... 1 DENEY-1.: DİYAK... 5 DENEY DENEY-.1: SCR DENEY-.: TRİYAK DENEY- SCR Lİ KONTROL DENEYİ... 5 DENEY DENEY-4.1: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ DENEY-4.: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ DENEY DENEY-5.1: TURN ON ZAMANLAYICI DENEYİ... 8 DENEY-5.: TURN OFF ZAMANLAYICI DENEYİ... 4 DENEY DENEY-6.1: PWM DENEYİ DENEY-6.: PWM DENEYİ DENEY DENEY-7.1: DC GÜÇ KONTROL DENEYİ DENEY-7.: MOTOR HIZ KONTROL DENEYİ DENEY-8 AC GÜÇ KONTROL DENEYİ DENEY-9 DOĞRULTUCULAR... 7 DENEY-10 AC/DC KONVERTÖR DENEYİ DENEY-11 DC/AC İNVERTÖR DENEYİ DENEY DENEY-1.1: SABİT ÇIKIŞLI DC/DC KONVERTÖR DENEYİ DENEY-1.: AYARLI ÇIKIŞLI DC/DC KONVERTÖR DENEYİ DENEY-1 SMPS (ANAHTARLAMALI GÜÇ KAYNAĞI) DENEYİ.. 9

3 DENEY-1.1: PNPN DİYOT DENEY-1.1: PNPN DİYOT Giriş: Shockley diyot yada 4 tabaka diyot olarak da bilinen PNPN DİYOT, tek yönlü çalışan yarıiletken anahtar elemanıdır. Sembolü ve görünüşü şekil 1.1 de ve karakteristik eğrisi şekil 1. de görülmektedir. ELEKTRİKSEL KARAKTERİSTİKLER (TA = 5 C) Karakteristik Se m b o l Min Typ Max Birim Anot Katot Forward Switching Voltage Forward Switching Current 1N5158, 1N578, 1N5788 1N5159, 1N578, 1N5789 1N5160, 1N5784, 1N5790 1N5779, 1N5785, 1N5791 1N5780, 1N5158 thru 1N5160, 1N5779 thru 1N5781 1N578 thru 1N579 V S Is Volts µa Şekil 1.1: PNPN DİYOT un sembolü ve görünüşü Forward Off-State Current I FM (VF = 0.75 x Vs) Reverse Current I RM (VR = VRm) µa.0 10 µa IF Holding Current 1N5158 thru 1N5160, 1N5779 I H thru 1N5781 1N578 thru 1N5787 1N5788 thru 1N ma Forward On Voltage V F (IF = 150 madc) Volts Şekil 1.: 1N5158 e ait karakteristik değerler 1 VR VR IH IS VF Deney şeması: +1V VS 470 IR Şekil 1.: PNPN DİYOT un karakteristik eğrisi PNPN PNPN DİYOT un iletken olabilmesi için anot-katot uçları doğru polarmalandırılmalıdır. Doğru polarma gerilimi elemanı iletken yapan anahtarlama gerilimi (Switching voltage, V S ) seviyesini aştığında eleman iletime geçerek akım geçirmeye başlar. İletime geçen PNPN diyot uçlarındaki gerilim birkaç volt seviyesine düşer. İletime geçen PNPN DİYOT un tekrar yalıtkan olabilmesi için, içinden geçen akımın tutma akımı (Holding current, I H ) seviyesinin altına düşmesi gerekir. 47k Volts 1N ma R 100

4 DENEY-1.1: PNPN DİYOT DENEY-1.1: PNPN DİYOT DENEY MODÜLÜ İŞLEM BASAMAKLARI 1) ES modülünü ana üniteye bağlayın. ) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. ) pinlerini kısa devre edin. 4) ma sembolü görülen pinler arasına dc ampermetre ve V sembolü görülen pinler arasına dc voltmetre bağlayın. 5) Devrenin +1V pinini modül üzerindeki +1V pinine bağlayın. GND devreye doğrudan geldiği için herhangi bir bağlantıya gerek yoktur. 6) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 7) P 1 trimpotu yardımıyla PNPN diyot anot gerilimini (V A ) birer volt aralıklarla artırıp, bu gerilimlere karşılık gelen anot akımını (I A ) ölçün. Ölçüm sonuçlarını kaydedin. 8) Anot gerilimi, PNPN diyotun tetikleme seviyesine ulaştığında hızla düşecektir. Bu andan sonra da P 1 trimpotu yardımıyla SUS un anot gerilimini artırmaya ve ölçümlerinize devam edin. 9) Ölçüm sonuçlarını kullanarak SUS un karakteristik eğrisini çizin. 10) Devrenin enerjisini kesin. ÖLÇÜM SONUÇLARI V A (Volt) I A (ma) 4 DENEY BAĞLANTI PLANI I A V A

5 DENEY-1.: DİYAK DENEY-1.: DİYAK Giriş: DİYAK, iki yönlü çalışabilen yarıiletken tetikleme elemanıdır. Sembolü ve görünüşü şekil 1.4 de ve karakteristik eğrisi şekil 1.5 de görülmektedir. Diyaklı osilatör devresi şekil 1.7 de görülmektedir. +Vcc Şekil 1.4: Diyak ın sembolü ve görünüşü DİYAK V1 V R Şekil 1.7: Diyaklı osilatör Şekil 1.5: Diyak ın karakteristik eğrisi 5 Devreye besleme gerilimi uygulandığında diyak yalıtkandır. C 1 kondansatörü, R 1 direnci ve P 1 trimpotu üzerinden kaynak gerilimine (V CC ) şarj olmaya başlar. C 1 kondansatörü üzerindeki şarj gerilimi diyak ın kırılma gerilimi seviyesine (V BO ) ulaşana dek bu durum devam eder (şekil 1.8). 6 DİYAK iki yönlü çalışabilme özelliği nedeniyle uçlarına isim verilmemiştir. DİYAK uçlarına uygulanan gerilim kırılma gerilimi (Breakover voltage, V (BO) ) seviyesini aştığında eleman iletime geçerek akım geçirmeye başlar. İletime geçen DİYAK çıkışında yaklaşık 5 volt değerinde bir gerilim oluşur. İletime geçen DİYAK ın tekrar yalıtkan olabilmesi için, elemanın uçlarındaki gerilimin kırılma geriliminin %75-%80 seviyesinin altına düşmesi gerekir. Kaynak gerilimi kondansatörü üzerindeki gerilim V VCC Karakteristik Sembol Koşullar Değer Birim Diyak kırılma gerilimi Breakover voltage* V BO C=nF** MIN. 8 V VBO TYP. MAX. 6 Breakover voltage symmetry V BO1 -V BO C=nF** MAX. ± V Dynamic breakover voltage* V V BO and V F at 10mA MIN. 5 V Output voltage* V O see diagram (R=0 O ) MIN. 5 V Şekil 1.8: C 1 kondansatörünün şarjı Breakover current* I BO C=nF** MAX. 50 µ A Rise time* tr see diagram MAX. µ s Leakage current* I R V R =0.5V BO max MAX. 10 µ A C 1 kondansatörü üzerindeki şarj gerilimi diyak ın kırılma gerilimi seviyesine ulaştığında, diyak iletime geçer. C 1 kondanstörü, diyak ve R direnci üzerinden deşarj olmaya başlar. C 1 kondansatörü üzerindeki gerilim azalmaya başlar ve bir süre sonra diyak yalıtkan olur (şekil 1.9). Şekil 1.6: DB e ait karakteristik değerler

6 DENEY-1.: DİYAK DENEY-1.: DİYAK kondansatörü üzerindeki gerilim V1 V Kaynak gerilimi VCC Diyak kırılma gerilimi VBO V Şekil 1.9: C 1 kondansatörünün deşarjı Diyak ın yalıtkan olmasıyla deşarj yolu kapanan C 1 kondansatörü başlangıçta olduğu gibi yeniden şarj olmaya başlar ve aynı olaylar tekrarlanarak devam eder (şekil 1.9). Şekil 1.11: Diyak uçlarındaki dalga şekilleri kondansatörü üzerindeki gerilim V 7 Diyak lı osilatör devresi triyağın tetiklenmesi amacıyla kullanılmaktadır. P 1 trimpotu, osilatör frekansını kontrol etmektedir. 8 Deney şeması: Kaynak gerilimi VCC Diyak kırılma gerilimi VBO 4.7k Şekil 1.10: C 1 kondansatörü uçlarındaki sinyal 4V AC 50Hz 100k DIYAK V1 V C 1 kondansatörü uçlarında testere dişi bir sinyal meydana gelmektedir (şekil 1.10). Bu testere dişi dalganın yükselen bölümlerinde diyak kesimdedir. İçinden akım geçmeyen R direncinde gerilim düşümü olmaz. Testere dişi dalganın düşen bölümlerinde ise diyak iletimdedir. R direnci üzerinden deşarj olan C 1 kondansatörü, bu direnç uçlarında pozitif pals oluşmasına neden olur (şekil 1.11). 100nF DB R 90 Şekil 1.1: Diyak Deneyi Devre Şeması

7 DENEY-1.: DİYAK DENEY-1.: DİYAK DENEY MODÜLÜ İŞLEM BASAMAKLARI 11) ES05-09 modülünü ana üniteye bağlayın. 1) Deney bağlantı planını ES05-09 modülü üzerinde gerçekleştirin. 1) Devreler üzerindeki , , ve pinlerini kısa devre yapın. 14) Devrenin besleme gerilimi ana ünite üzerinden doğrudan gelmektedir. 15) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 16) Osilaskop probunu veya pinlerine bağlayın. P T1 trimpotunu osilaskop ekranında düzgün bir sinyal görene dek çevirin. 17) Osilaskopla ve pinlerinden osilatörün çıkış sinyallerini ölçüp kaydedin. 18) Devrenin enerjisini kesin. ÖLÇÜM SONUÇLARI 9 V 1 10 DENEY BAĞLANTI PLANI V V1 V

8 DENEY-.1: SCR DENEY-.1: SCR Giriş: SCR ya da diğer adıyla tristör, tek yönlü çalışabilen yarıiletken anahtarlama elemanıdır. Sembolü ve görünüşü şekil.1 de ve karakteristik eğrisi şekil. de görülmektedir. gerilimi kesilse dahi SCR iletimde kalmaya devam eder. Bunun sebebi, SCR içinden geçen tutma akımıdır. SCR akımı tutma akımı (Holding current, I H ) altına düşmediği sürece eleman mühürlü olarak çalışmaya devam edecektir. PARAMETRE KOŞULLAR MIN TYP MAX BİRİM Geyt I Anot Katot RRM at VRRM Şekil.1: SCR nin sembolü ve görünüşü on state + I I H V TM Anot + + V 11 I DRM Repetitive peak off-state current V D = rated V DRM R GK = 1 k T C = 110 C 400 µa I RRM Repetitive peak reverse current V R = rated V RRM I G = 0 T C = 110 C 1 ma I GT Gate trigger current V AA = 6 V R L = 100 t p(g) 0 µs µa V AA = 6 V R L = 100 T C = - 40 C t p(g) 0 µs R GK = 1 k 1. V GT Gate trigger voltage V AA = 6 V R L = 100 t p(g) 0 µs R = 1 k V AA = 6 V R L = 100 T C = 110 C t p(g) 0 µs R GK = 1 k V I H Holding current V AA = 6 V R GK = 1 k T C = - 40 C 8 Initiating I T = 10 ma V AA = 6 V R GK = 1 k 5 Initiating I T = 10 ma ma V TM Peak on-state voltage I TM = 5 A 1.7 V dv/dt Critical rate of rise of off-state voltage V D = rated V D R GK = 1 k T C = 110 C 10 V/µs Şekil.: TI06 ya ait karakteristik değerler 1 Reverse Blocking Region (off state ) Reverse Avalanche Region I DRM at V DRM Forward Blocking Region (off state ) SCR her zaman bir yük ile birlikte kullanılmalıdır. Aksi durumda anot-katot arasından geçen akım sınırlanmadığı için eleman bozulacaktır. Diğer taraftan SCR hem dc hem de ac gerilim altında çalışabilmektedir. Ancak bu iki çalışma şekli arasında belirgin farklılıklar vardır. Anot - S1 +Vcc SEMBOL PARAMETRE V DRM Peak Repetitive Off Stat Forward Voltage I DRM Peak Forward Blocking Current V RRM Peak Repetitive Off State Reverse Voltage I RRM Peak Reverse Blocking Current V TM Peak On State Voltage Holding Current I H B1 SCR LAMBA Şekil.: SCR nin karakteristik eğrisi SCR anot, katot ve geyt olmak üzere üç terminale sahiptir. Anot ve katot yük akımının geçtiği main terminaller, geyt ise elemanın tetiklendiği kontrol ucudur. SCR nin iletken olabilmesi için, öncelikle main terminaller yani anot-katot doğru polarma edilmelidir. Bunun ardından geyt ucuna katottan daha pozitif bir gerilim uygulanmalıdır. Bu iki şart sağlandığında, SCR hızla iletken olur ve akım geçirmeye başlar. Bu andan itibaren anot-katot gerilimi değişmediği sürece geyt R Şekil.4:SCR nin dc gerilimde çalışması

9 DENEY-.1: SCR DENEY-.1: SCR Şekil.4 deki devre SCR nin dc gerilimde çalışmasına örnek olarak verilmiştir. Devrede SCR nin yükü olarak lamba kullanılmıştır. S 1 anahtarı kapatılarak devreye enerji verilir. Bu durumda SCR nin main terminalleri doğru polarma olmasına rağmen geyt tetiklemesi almadığından henüz yalıtkandır. SCR yalıtkan olduğu için lamba da sönüktür. B 1 butonu SCR ye geyt tetikleme gerilimi uygulamak için kullanılmıştır. B 1 butonuna kısa süreli basıldığında, gerilim bölücü R 1 ve R dirençleri üzerinden SCR nin geyt ucu katota göre daha pozitif bir gerilim alır. Böylece SCR iletime geçerek lambanın yanmasını sağlar. B 1 butonu bırakılsa dahi SCR iletimde kalmaya ve lamba yanmaya devam eder. Ancak burada dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır. Birincisi, R 1 ve R dirençlerinin SCR yi tetikleyecek geyt gerilimi ve akımını sağlayacak değerde seçilmiş olmasıdır. İkinci önemli nokta ise, yük akımı yani lambadan geçen akımın SCR tutma akımı seviyesinin üzerinde bir değere sahip olmasıdır. SCR nin giriş geriliminin hangi değerinde iletime geçeceğinin R 1 ve R gerilim bölücü dirençlerinin değerleri belirleyecektir. Görüldüğü gibi SCR ac gerilim altında geyt ucundan kontrol edilen bir doğrultucu gibi çalışmaktadır. Deney şeması: SCR nin dc gerilimde çalışması +1V SCR ac gerilim altında çalışırken sadece pozitif alternanslarda iletken olabilir. Yani anot ucu katottan daha pozitif gerilim aldığında ve uygun geyt tetiklemesi yapıldığında iletime geçer. Negatif alternanslarda ise yalıtkan durumdadır ve akım geçirmez. Şekil.5 de SCR nin ac gerilimde çalışmasına örnek bir devre görülmektedir. 1k ma S1 LAMBA 1 4.7k ma Volts SCR TI Volts 14 AC SCR SCR nin ac gerilimde çalışması R SCOP Şekil.5:SCR nin ac gerilimde çalışması Devreye ac gerilim uygulandığında SCR kesimde ve lamba sönüktür. S 1 anahtarı SCR nin geyt tetiklemesini kontrol etmektedir. S 1 anahtarı kapatıldığında ac giriş geriliminin pozitif alternansında, hem SCR nin anot-katot uçları doğru polarma alacak hem de geyt ucuna katottan daha pozitif bir gerilim gelecektir. Pozitif alternans gerilimi SCR yi iletime götürecek kadar yükseldiğinde, SCR iletime geçerek lambanın yanmasını sağlar. SCR nin iletkenliği bu pozitif alternansın sonuna kadar devam eder. Çünkü takip eden negatif alternansta hem SCR nin main terminalleri ters polarma olur hem de pozitif geyt tetiklemesi oluşmaz. Sonuç olarak SCR ac besleme geriliminin pozitif alternanslarında iletken ve negatif alternanslarında yalıtkan olur. S 1 anahtarı açıldığında ise geyt tetiklemesi kesilen SCR sürekli yalıtkandır. Pozitif alternanslarda 1k 4.7k SCR TI06 AC 1V

10 DENEY-.1: SCR DENEY-.1: SCR DENEY MODÜLÜ SCR nin ac gerilimde çalışması 15 İŞLEM BASAMAKLARI 19) ES modülünü ana üniteye bağlayın. 16 DENEY BAĞLANTI PLANLARI SCR nin dc gerilimde çalışması SCR nin dc gerilimde çalışması 0) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 1) Deney bağlantı planında görülen pinleri kısa devre edin. ) ma sembolü görülen pinler arasına dc ampermetre ve V sembolü görülen pinler arasına dc voltmetre bağlayın. ) Devrenin +1V pinini modül üzerindeki +1V pinine bağlayın. GND devreye doğrudan geldiği için herhangi bir bağlantıya gerek yoktur. 4) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 5) Lamba sönük durumda iken SCR kesimdedir. Kesim durumundaki SCR nin geyt gerilimini (V G ), geyt akımını (I G ), anot-katot gerilimini (V A-K ) ve anot akımını (I A ) ölçün. Ölçüm sonuçlarını kaydedin. 6) P 1 trimpotu yardımıyla SCR geyt gerilimini lamba yanıncaya dek artırın. Lamba yandığı anda P 1 trimpotunu çevirme işlemini bırakın. Bu durumda SCR iletimdedir. 7) SCR yi iletime götüren geyt gerilimini (V G ), geyt akımını (I G ), anot-katot gerilimini (V A-K ) ve anot akımını (I A ) ölçün. Ölçüm sonuçlarını kaydedin. 8) P 1 trimpotunu ters yönde çevirerek lambanın durumunu ve SCR nin iletkenliğini gözlemleyin. 9) Devrenin enerjisini kesin. SCR nin ac gerilimde çalışması 0) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 1) Eğe varsa, devrenin +1V pinini modül üzerindeki +1V pini arasındaki bağlantıyı kesin.

11 DENEY-.1: SCR DENEY-.1: SCR ) Deney bağlantı planında görülen pinleri kısa devre edin. ) Devre üzerinde bulunan A 1 ve A pinlerini modül üzerindeki A 1 ve A pinlerine bağlayın. 4) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 5) P 1 trimpotunu lamba yanıncaya dek çevirin. Lamba yandığı anda P 1 trimpotunu çevirme işlemini bırakın. Bu durumda SCR iletimdedir. Osilaskopla lamba uçlarındaki sinyali ölçüp kaydedin. 6) P 1 trimpotunu ters yönde çevirerek SCR nin kesime giderek lambanın sönmesini sağlayın. Osilaskopla lamba uçlarındaki sinyali ölçüp kaydedin. 7) Devrenin enerjisini kesin. ÖLÇÜM SONUÇLARI SCR nin dc gerilimde çalışması ölçümleri V G (Volt) SCR kesimde SCR iletimde SCR kesimde iken lamba uçlarındaki sinyal I G (ma) V A-K (Volt) I A (ma) SCR nin ac gerilimde çalışması ölçümleri SCR iletimde iken lamba uçlarındaki sinyal

12 DENEY-.: TRİYAK DENEY-.: TRİYAK Giriş: Triyak, iki yönlü çalışabilen yarıiletken anahtarlama elemanıdır. Sembolü ve görünüşü Şekil.6 de ve karakteristik eğrisi Şekil.7 de görülmektedir. A tetiklenip iletime götürülebilir. Bununla birlikte tıpkı SCR de olduğu gibi dc gerilim altında tetiklendiğinde mühürlenme özelliği bulunmaktadır. Ac gerilimde ise herhangi bir alternansta tetiklendiğinde o alternansın sonuna kadar iletimde kalmaya devam eder. Takip eden alternanslarda yeniden tetikleme gerekmektedir. ELEKTRİKSEL KARAKTERİSTİKLER (Tj=5 C, aksi belirtilmedikçe) PARAMETRE SEMBOL KOŞULLAR MIN TYP MAX BİRİM Geyt A1 Şekil.6: Triyak ın sembolü ve görünüşü + I A (+) V TM on state I H I RRM at V RRM Gate trigger current Latching current IGT IL VD = 1 V; IT = 0.1 A A+G+ A+G- A-G- A-G+ VD = 1 V; IGT = 0.1 A A+G+ A+G- A-G- A-G+ Holding current IH VD = 1 V; IGT = 0.1 A 5 15 ma On-state voltage VT IT = 5 A V Gate trigger voltage VD = 1 V; IT = 0.1 A V VGT VD = 400V ; IT = 0.1 A; Tj=15 C V Off-state leakage current ID VD = VDRM(max) ; Tj = 15 C ma Şekil.8: BT16 ya ait karakteristik değerler ma ma I H off state I DRM at V DRM +V 19 Deney şeması: 0 V TM A (-) Sembol V DRM I DRM V RRM I RRM V TM I H Parametre Peak Repetitive Forward Off State Voltage Peak Forward Blocking Current Peak Repetitive Reverse Off State Voltage Peak Reverse Blocking Current Maximum On State Voltage Holding Current +1V 4.7k ma SCOP TRIYAK TIC06 AC 1V Şekil.7: Triyak ın karakteristik eğrisi Volts TRİYAK Anot1 (A1), Anot (A) ve geyt olmak üzere üç terminale sahiptir. A1ve A yük akımının geçtiği main terminaller, geyt ise elemanın tetiklendiği kontrol ucudur. Triyak ın çalışma şekli SCR ile kıyaslandığında bazı farklılıklar göstermektedir. İlk olarak main terminaller ve geyt ucuna uygulanan gerilimlerin polaritesi önemli değildir. Yani uçlarına uygulanan her gerilim altında iletken olabilir. İkinci olarak da ac gerilim altında hem pozitif hem de negatif alternenslarda -1V

13 DENEY-.: TRİYAK DENEY-.: TRİYAK DENEY MODÜLÜ 1 İŞLEM BASAMAKLARI 8) ES modülünü ana üniteye bağlayın. 9) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 40) Deney bağlantı planında görülen pinleri kısa devre edin. 41) ma sembolü görülen pinler arasına dc ampermetre ve V sembolü görülen pinler arasına dc voltmetre bağlayın. 4) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 4) Circuit1 devresindeki PT 1 trimpotunu, triyak geytine uygulanan gerilim sıfır olacak şekilde çevirip, lambanın durumunu gözlemleyin. 44) Ampermetreden triyakın geyt akımını (I G ), voltmetreden triyakın geyt gerilimini (V G ) ve osilaskopla lamba uçlarındaki sinyali ( pinlerinden) ölçün. 45) PT 1 trimpotunu, triyak geytine uygulanan gerilim pozitif yönde artacak şekilde çevirin. Lamba yeterince parlak yandığı anda PT 1 i çevirme işlemini bitirin. 46) Ampermetreden triyakı tetikleyen geyt akımını (I G ), voltmetreden triyakı tetikleyen geyt gerilimini (V G ) ve osilaskopla lamba uçlarındaki sinyali ( pinlerinden) ölçün. 47) PT 1 trimpotunu, triyak geytine uygulanan gerilim sıfır olacak şekilde çevirip, lambanın durumunu gözlemleyin. 48) PT 1 trimpotunu, triyak geytine uygulanan gerilim negatif yönde artacak şekilde çevirin. 49) Lamba yeterince parlak yandığı anda PT 1 i çevirme işlemini bitirin. 50) Ampermetreden triyakı tetikleyen geyt akımını (I G ), voltmetreden triyakı tetikleyen geyt gerilimini (V G ) ve osilaskopla lamba uçlarındaki sinyali ( pinlerinden) ölçüp kaydedin. 51) PT 1 trimpotunu, triyak geytine uygulanan gerilim sıfır olacak şekilde çevirip, lambanın durumunu gözlemleyin. 5) Devrenin enerjisini kesip, bağlantı kablolarını sökün. 5) Ölçüm sonuçlarını kaydedin. DENEY BAĞLANTI PLANI ÖLÇÜM SONUÇLARI ma Triyakı tetikleyen Pozitif yöndeki Negatif yöndeki Geyt gerilimi Geyt akımı Geyt gerilimi Geyt akımı V

14 DENEY-.: TRİYAK DENEY-.: TRİYAK Triyak kesimde iken lamba uçlarındaki sinyal Triyak iletimde iken lamba uçlarındaki sinyal (Geyt gerilimi negatif) 4 Triyak iletimde iken lamba uçlarındaki sinyal (Geyt gerilimi pozitif)

15 DENEY-: SCR Lİ KONTROL DENEYİ DENEY-: SCR Lİ KONTROL DENEYİ Giriş: S1 +Vcc Dc gerilim altında çalışan SCR nin iletime geçmesinden sonra tekrar kesime gidebilmesi için durdurma yöntemlerinden birisinin uygulanması gerekir. Bu yöntemler: B1 LAMBA 1. Seri anahtarla durdurma yöntemi: Bu yöntemde SCR nin main terminalleri üzerinde bulunan bir anahtar yardımıyla yük akımı kesilir. Bunun neticesinde tutma akımı da ortadan kalkacağından SCR durmuş olur. Bu anahtar tekrar kapatılsa bile SCR iletken olmayacaktır. Konrol artık geyte geçmiştir ve SCR nin tekrar tetiklenmesi gerekir. SCR S1 +Vcc R B B butonuna kısa süreli basılarak SCR kesime götürülür. B1 SCR LAMBA S 1 anahtarı kısa süreli açılarak SCR kesime götürülür. 5 Şekil.:SCR nin paralel anahtarla durdurulması. Kapasitif anahtarla durdurma yöntemi: Durdurma yöntemleri arasında en etkili olan yöntemdir. Main terminaller olan anot-katot uçlarını ters polarma etmek, bu yöntemin prensibini oluşturmaktadır. Kapasitif anahtarla durdurma yöntemi şekil. de görülmektedir. 6 R S1 +Vcc B1 R Şekil.1:SCR nin seri anahtarla durdurulması. Paralel anahtarla durdurma yöntemi: Seri anahtarla durdurma, devre enerjisi de kesildiğinden pek tercih edilmeyen bir yöntemdir. Paralel anahtarla durdurma yöntemi şekil.1 de verilmiştir. Paralel anahtarla durdurma yönteminin ana prensibi de SCR nin tutma akımını sona erdirmektir. Tutma akımı sona erdiğinde eğer tetikleme almıyorsa SCR kesime gidecektir. Şekil.1 deki devrede S 1 anahtarı kapatılarak devreye enerji uygulanır. B 1 butonuna kısa süreli basılarak SCR tetiklenir ve lamba sürekli yanmaya başlar. Bu andan sonra B 1 butonu kontrolü kaybettiğinden açılsa dahi SCR iletimde kalmaya devam edecektir. SCR yi kesime götürmek için B butonuna kısa süreli basılmalıdır. B butonuna basıldığında, yük akımı SCR yerine iç direnci daha küçük olan buton üzerinden devresini tamamlayacaktır. Böylece SCR içinden geçen akım sıfıra yakın bir değere düşer. Bunun sonucu olarak, SCR akımı tutma akımı seviyesinin altına düşer ve eleman kesime gider. R SCR - + Şekil.:SCR nin kapasitif anahtarla durdurulması Şekil. de verilen devrede S 1 anahtarı kapatılıp B 1 butonuna kısa süreli basılarak SCR iletime götürülür. B 1 açılsa bile SCR iletimde kalmaya ve lamba yanmaya devam eder. Bu arada B B butonuna kısa süreli basılıp anot-katot uçlarına ters gerilim uygulanarak SCR kesime götürülür.

16 DENEY-: SCR Lİ KONTROL DENEYİ DENEY-: SCR Lİ KONTROL DENEYİ C 1 kondansatörü, R 1 direnci ve iletimdeki SCR üzerinden şekilde görülen polaritede şarj olur. B butonuna kısa süreli basıldığında, C 1 üzerindeki şarj gerilimi SCR nin anot-katot uçlarına uygulanır. Polariteye dikkat edilecek olursa, anot ucuna negatif ve katot ucuna pozitif gerilim gelecektir. Main terminalleri ters polarma alan SCR hemen yalıtkan olur ve yükün çalışması sona erer. DENEY MODÜLÜ Deney şeması: +1V B1 R4 1k.k SCR TI06 1u R 10k B 7 8 DENEY BAĞLANTI PLANI

17 DENEY-: SCR Lİ KONTROL DENEYİ DENEY-4.1: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ-1 İŞLEM BASAMAKLARI 54) ES modülünü ana üniteye bağlayın. 55) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 56) Deney bağlantı planında görülen pinleri kısa devre edin. 57) Devrenin +1V pinini modül üzerindeki +1V pinine bağlayın. GND devreye doğrudan geldiği için herhangi bir bağlantıya gerek yoktur. 58) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 59) B 1 ve B butonlarına basmadan LED in durumunu gözlemleyin. 60) B 1 butonuna kısa süreli basarak LED in durumunu gözlemleyin. 61) B butonuna kısa süreli basarak LED in durumunu gözlemleyin. 6) Devrenin enerjisini kesip, bağlantı kablolarını sökün. 6) Ölçüm sonuçlarını kaydedin. Giriş: Alternatif bir otomatik kontrollü lamba devresi de şekil 4.1 de görülmektedir. ÖLÇÜM SONUÇLARI TRIYAK AC BESLEME B 1 butonu B butonu LED in durumu Açık Açık LDR Kısa süreli basılıyor Açık Açık Kısa süreli basılıyor 9 Şekil 4.1: Otomatik kontrollü lamba devresi 0 Devrede ışık algılama işlemi, bir önceki devrede olduğu gibi LDR ile yapılmaktadır. Lamba ise OP-AMP yerine bir triyak tarafından kontrol edilmektedir. Triyak ise bir RC faz kaydırma devresi ile kumanda edilmektedir. Aydınlıkta, LDR nin içdirenci ve buna bağlı olarak üzerindeki gerilim azdır. C 1 kondansatörü, triyağı tetiklemek için gerekli olan geyt gerilimine şarj olamaz. Yeterli geyt tetiklemesi alamayan triyak kesimde ve lamba sönüktür. Karanlıkta LDR nin içdirenci artar. LDR üzerindeki gerilim artacağından, C 1 kondansatörü triyağı tetiklemek için gerekli olan geyt gerilimine şarj olur. Tetiklenen triyak iletime geçer ve lambayı yakar. Devredeki P 1 trimpotu, RC faz kaydırma devresinin zaman sabitesini ayarlamaktadır. Yani kondansatörün şarj süresi, dolayısıyla lambanın hangi ışık seviyesinde yanacağı bu trimpot tarafından belirlenir.

18 DENEY-4.1: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ-1 DENEY-4.1: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ-1 Deney şeması: Osilaskop DENEY BAĞLANTI PLANI k TRIYAK TIC06 AC 4V LDR C4 0nF DENEY MODÜLÜ 1 İŞLEM BASAMAKLARI 64) ES modülünü ana üniteye bağlayın. 65) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 66) Devrenin AC 4V ve 0 pinlerini modül üzerindeki A ve A1 pinlerine bağlayın. 67) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 68) Karanlık ortamı oluşturmak üzere LDR nin üzerini kapatarak ışık almasını engelleyin. P 1 trimpotunu ayarlayarak karanlıkta lambanın yanmasını sağlayın. 69) LDR nin üzerini açarak lambanın söndüğünü gözlemleyin. Eğer lamba sönmüyor ise P 1 trimpotunu lamba sönene kadar hassas bir şekilde ayarlayın. 70) Devrede OSCILLOSCOPE yazan pinler arasına osilaskopu bağlayarak aydınlık ve karanlık durumları için lamba uçlarındaki sinyalleri ölçüp sonuçları kaydedin. 71) Devrenin enerjisini kesip, bağlantı kablolarını sökün.

19 DENEY-4.1: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ-1 DENEY-4.: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ- ÖLÇÜM SONUÇLARI Giriş: Otomatik kontrollü lamba devresi şekil 4. de görülmektedir. +Vcc D 7 LDR 6 D1 R Q1 P 4 R -Vcc Aydınlıkta lamba uçlarındaki sinyal Şekil 4.: Otomatik kontrollü lamba devresi Devrede ışık algılama işlemi LDR tarafından yapılmaktadır. OP-AMP ise karşılaştırıcı olarak kullanılmıştır. OP-AMP, LDR üzerindeki gerilimle P trimpotu üzerindeki gerilimi karşılaştırmakta ve buna göre çıkış gerilimi üretmektedir. P trimpotu, karşılaştırma için kullanılacak referans gerilimi ayarlamaktadır. Diğer bir ifade ile lambanın yanacağı karanlık seviyesini ayarlar. P nin değeri büyüdükçe, lambanın yanması için gerekli olan karanlık seviyesi artar. P 1 trimpotunun görevi ise, LDR nin hassasiyetini ayarlamaktır. Aydınlıkta, LDR nin içdirenci ve buna bağlı olarak üzerinde düşen gerilim azdır. P üzerinde düşen gerilim LDR üzerine düşen gerilimden büyük olur. OP-AMP ın (-) girişindeki gerilim (+) girişindeki gerilimden büyük olacağı için, OP-AMP çıkışında V CC değerine yakın bir gerilim olur. Ters polarma alan D 1 diyotu kesimde olacağından, Q 1 transistörü de kesimde olacak ve röle çekmeyeceğinden lamba yanmayacaktır. Ortam yeterince karanlık olduğunda, LDR nin içdirenci ve buna bağlı olarak üzerinde düşen gerilim artarak, P tarafından belirlenen referans gerilimi aşar. OP-AMP ın (+) girişindeki gerilim (-) girişindeki gerilimden büyük olacağı için, OP-AMP çıkışında +V CC değerine yakın bir gerilim oluşur. Doğru polarma olan D 1 iletime geçerek, Q 1 transistörünü de iletken yapar. Q 1 transistörünün iletime geçmesiyle röle enerjilenir ve paleti çekerek lambayı yakar. 4 Karanlıkta lamba uçlarındaki sinyal Bir lambanın otomatik olarak kontrol edilmesinde LDR dışında farklı algılayıcılar kullanılabilir. Bunun yanı sıra kontrol elemanı olarak OP-AMP yerine farklı bir elemandan da faydalanabilir. Ya da kontrol edilecek lamba doğrudan ac gerilimde çalıştırılabilir.

20 DENEY-4.: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ- DENEY-4.: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ- Deney şeması: DENEY BAĞLANTI PLANI +1V 1M 10k 7 D1 1N Volts LDR Volts P 100k 4 LM Volts D1 R 47k 1N4001 R4 k Q1 BC7-1V DENEY MODÜLÜ 5 İŞLEM BASAMAKLARI 7) ES modülünü ana üniteye bağlayın. 7) Deney bağlantı planını ES modülü üzerinde gerçekleştirin. 74).4-.5 pinlerini kısa devre edin. 75) Devrenin +1V pinini modül üzerindeki +1V pinine ve devrenin -1V pinini modül üzerindeki -1V pinine bağlayın. GND devreye doğrudan geldiği için herhangi bir bağlantıya gerek yoktur. 76) Tüm bağlantıları yaptıktan ve kontrol ettikten sonra ana ünite üzerindeki güç anahtarını ON konumuna alın. 77) LAMP CONTROL trimpotu ışık kaynağı olarak kullanılan lambanın (devrenin sol tarafındaki lamba) parlaklığını kontrol etmektedir. 78) P 1 trimpotu LDR nin hassasiyetini kontrol etmektedir. 79) P trimpotu aydınlık-karanlık seviyesini kontrol etmektedir. 80) Öncelikle LAMP CONTROL trimpotu ile ışık kaynağı olarak kullanılan lambanın maksimum parlaklıkta yanmasını sağlayın. 81) P trimpotu ile devrenin yükü olan lambanın sönmesini sağlayın. 8) LAMP CONTROL trimpotu ile ışık kaynağı olarak kullanılan parlaklığını sizin belirleyeceğiniz karanlık seviyesine kadar kısın. 8) Eğer belirlediğiniz karanlık seviyesi için devrenin yükü olan lamba hala sönmedi ise, P 1 trimpotunu lamba sönene kadar hassas bir şekilde ayarlayın. 84) LAMP CONTROL trimpotu ile ışık kaynağı olarak kullanılan lambanın parlaklığını bir miktar artırıp yük olarak kullanılan lambanın sönmesini sağlayın. 85) Devrede V sembolü görülen pinler arasına dc voltmetre bağlayarak aydınlık ve karanlık durumları için OP-AMP ın giriş ve çıkış gerilimlerini ölçüp sonuçları kaydedin. 86) Aynı işlemler ışık kaynağı olarak kullanılan lamba söndürülüp devre dışı bırakılarak, ortam ışığı için de denenebilir. 87) Devrenin enerjisini kesip, bağlantı kablolarını sökün. 6

21 DENEY-4.: OTOMATİK KONTROLLÜ LAMBA DENEYİ- DENEY-5.1: TURN ON ZAMANLAYICI DENEYİ ÖLÇÜM SONUÇLARI Aydınlık OP-AMP ın evirmeyen girişindeki gerilim OP-AMP ın eviren girişindeki gerilim OP-AMP ın çıkış gerilimi Lambanın durumu Giriş: Turn-on tipi zamanlayıcı devresi şekil 5.1 de görülmektedir. +Vcc Karanlık D 7 6 D R Q1 B 4 R P -Vcc Şekil 5.1: Turn-on tipi zamanlayıcı devresi 7 Turn-on tipi zamanlayıcı, zamanlama işlemi başladıktan bir süre sonra yükü çalıştıran devredir. Devredeki zamanlama süresi kondansatör ve ona seri durumdaki direnç tarafından belirlenir. Süreyi uzatmak için bu elemanlardan birinin veya her ikisinin değerini büyütmek gerekir. Şekil 5.1 de OP-AMP la düzenlenmiş turn-on tipi bir zamanlayıcı devresi görülmektedir. OP-AMP yerine BJT veya FET gibi başka aktif elemanlar kullanmak da mümkündür. P 1 trimpotu C 1 kondansatörünün şarj süresini, bu da devrenin zamanlama süresini belirler. P trimpotu ise karşılaştırıcı olarak kullanılan OP-AMP ın referans gerilimini belirler. OP-AMP, C 1 ve P elemanları üzerindeki gerilimleri karşılaştır ve karşılaştırma sonucuna göre çıkış gerilimi verir. P nin değeri karşılaştırmada kullanılan referans gerilimi belirlediğine göre, aynı zamanda zamanlama süresini de etkileyecektir. Dolayısıyla P 1 ve P trimpotlarından birinin yada her ikisinin değerinin büyümesi devrenin zamanlama süresini büyütecektir. 8 Devreye enerji uygulandığında, C 1 kondansatörü P 1 üzerinden şarj olmaya başlar. C 1 üzerindeki gerilim P tarafından belirlenen referans gerilimi seviyesine ulaşana dek, OP-AMP ın (-) girişindeki gerilim (+) girişindeki gerilimden büyük olacağı için, OP-AMP çıkışında V CC değerine yakın bir gerilim olur. Ters polarma alan D 1 diyotu kesimde olacağından, Q 1 transistörü de kesimde olacak ve röle çekmeyeceğinden lamba yanmayacaktır. P 1 üzerinden şarj olan C 1 üzerindeki gerilim bir süre sonra referans gerilimi aşar. OP-AMP ın (+) girişindeki gerilim (-) girişindeki gerilimden büyük olacağı için, OP-AMP çıkışında +V CC değerine yakın bir gerilim oluşur. Doğru polarma olan D 1 iletime geçerek, Q 1 transistörünü de iletken yapar. Q 1 transistörünün iletime geçmesiyle röle enerjilenir ve paleti çekerek lambayı yakar. Herhangi bir işlem yapılmadığı sürece lamba yanmaya devam edecektir. Zamanlama işlemini yeniden başlatmak üzere, kısa bir süre için B butonuna basılır. Butona basıldığında C 1 kondansatörü deşarj olacağından, zamanlama işlemi yeniden başlamış olacaktır.

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri

DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri DENEY 13 Diyak ve Triyak Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. Triyak karakteristiklerini öğrenmek ve ölçmek. 2. Diyak karakteristiklerini öğrenmek ve ölçmek. 3. Diyak-Triyak faz kontrol devrelerini incelemek.

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

A- Tristörler : 1- Tristörün yapısı ve özellikleri : a-yapısı :

A- Tristörler : 1- Tristörün yapısı ve özellikleri : a-yapısı : A- Tristörler : SİLİKON KONTROLLÜ ANAHTAR SİLİCON CONTROLLED RECTETİER ( SCR ) Tanımı: Tristör, anot ( A ), katot ( K ) ve geyt ( G ) ucu bulunan ve geytine uygulanan ( + ) sinyal ile A - K arası iletime

Detaylı

****** GÜÇ ELEKTRONİK DERS NOTLARI / 2006 ******

****** GÜÇ ELEKTRONİK DERS NOTLARI / 2006 ****** Güç elektroniği terimi, çok geniş bir alanda elektronik devreleri içine alır ve buradaki amaç ise bir kaynaktan bir yüke giden elektrik gücünün kontrol edilmesidir. Bu kontrol çok değişik biçimlerde; örneğin

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Sıcaklık kontrol elemanlarının türlerini ve çalışma ilkelerini öğrenmek. 2. Bir orantılı sıcaklık kontrol devresi yapmak. GİRİŞ Solid-state sıcaklık kontrol

Detaylı

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri Armatür (endüvi) gerilimini değiştirerek devri ayarlamak mümkündür. Endüvi akımını değiştirerek torku (döndürme momentini) ayarlamak mümkündür. Endüviye uygulanan

Detaylı

UYGULAMA - II. Yarıiletken Güç Anahtarlarının Test ve Kontrol Edilmesi

UYGULAMA - II. Yarıiletken Güç Anahtarlarının Test ve Kontrol Edilmesi UYGULAMA - II Yarıiletken Güç Anahtarlarının Test ve Kontrol Edilmesi Güç Elektroniği-1 dersinin ikinci uygulaması olan Uygulama-2 de, Güç Elektroniği devrelerinde yaygın olarak kullanılmakta olan kontrol

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI

2. Bölüm: Diyot Uygulamaları. Doç. Dr. Ersan KABALCI 2. Bölüm: Diyot Uygulamaları Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Yük Eğrisi Yük eğrisi, herhangi bir devrede diyot uygulanan bütün gerilimler (V D ) için muhtemel akım (I D ) durumlarını gösterir. E/R maksimum I

Detaylı

DENEY 11 PUT-SCR Güç Kontrolü

DENEY 11 PUT-SCR Güç Kontrolü DENEY 11 PUT-SCR Güç Kontrolü DENEYİN AMACI 1. PUT-SCR güç kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 2. Otomatik ışık kontrol devresinin yapımı ve ölçümü. GİRİŞ Önemli parametrelerinin programlanabilir

Detaylı

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır?

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? 1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? a) Yüzde 10 b) Yüzde 5 c) Yüzde 1 d) Yüzde 20 3. Direnç

Detaylı

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması

Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Metal Oksitli Alan Etkili Transistör (Mosfet) Temel Yapısı ve Çalışması Elektronik alanında çok kullanılan elemanlardan birisi olan Mosfet, bu güne kadar pek çok alanda yoğun bir şekilde kullanılmış ve

Detaylı

DENEY 4 PUT Karakteristikleri

DENEY 4 PUT Karakteristikleri DENEY 4 PUT Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. PUT karakteristiklerini ve yapısını öğrenmek. 2. PUT un çalışmasını ve iki transistörlü eşdeğer devresini öğrenmek. 3. PUT karakteristiklerini ölçmek. 4.

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ BÖLÜM 3 OSİİLATÖRLER Radyo sistemlerinde sinüs işaret osilatörleri, taşıyıcı işareti üretmek ve karıştırıcı katlarında bir frekansı diğerine dönüştürmek amacıyla kullanılır. Sinüs işaret osilatörlerinin

Detaylı

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol DNY 0 UJT-SCR Faz Kontrol DNYİN AMACI. Faz kontrol ilkesini öğrenmek.. RC faz kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 3. SCR faz kontrol devresindeki UJT gevşemeli osilatör uygulamasını incelemek. GİRİŞ

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

Deneyle İlgili Ön Bilgi:

Deneyle İlgili Ön Bilgi: DENEY NO : 4 DENEYİN ADI :Transistörlü Akım ve Gerilim Kuvvetlendiriciler DENEYİN AMACI :Transistörün ortak emetör kutuplamalı devresini akım ve gerilim kuvvetlendiricisi, ortak kolektörlü devresini ise

Detaylı

: OP AMP IN GENEL ÖZELLİKLERİ. Giriş:

: OP AMP IN GENEL ÖZELLİKLERİ. Giriş: KONU : OP AMP IN GENEL ÖZELLİKLEİ Giriş: OP AMP, çok amaçlı kullanılabilen entegre devre elemanıdır. Tek bir paket içinde ikili ve dörtlü OP AMP lar da bulunmaktadır. OP AMP lar yükselteç, osilatör, regülatör,

Detaylı

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç Deney 10 DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç DENEYİN AMACI 1. Ortak kollektörlü (CC) yükseltecin çalışma prensibini anlamak. 2. Ortak kollektörlü yükseltecin karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER

Detaylı

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-1 (v1.2) YTÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü birinci sınıf öğrencileri için Elektrik Devre Temelleri Dersinde isteğe bağlı olarak verilen pratik yaz ödevidir. Proje

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. UJT lerin (Unijunction Transistor: Tek Bileşimli Transistör) çeşitli özellikleri ve karakteristikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. UJT lerin (Unijunction Transistor: Tek Bileşimli Transistör) çeşitli özellikleri ve karakteristikleri incelenecektir. BÖLÜM 8 UJT KARAKTERİSTİKLERİ KONU: UJT lerin (Unijunction Transistor: Tek Bileşimli Transistör) çeşitli özellikleri ve karakteristikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog)

Detaylı

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2 DENEY 1 AMAÇ: VE Kapılarının (AND Gates) çalısma prensibinin kavranması. Çıkıs olarak led kullanılacaktır. Kullanılacak devre elemanları: Anahtarlar (switches), 100 ohm ve 1k lık dirençler, 7408 entegre

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY NO : 1 DENEYİN ADI : OSİLATÖR DEVRESİ Giriş

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNE FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Işığı Takip Eden Kafa 2 Nolu Proje Proje Raporu Hakan Altuntaş 11066137 16.01.2013 İstanbul

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR TEK FAZLI KONTROLLÜ (TRĠSTÖRLÜ) DOĞRULTUCULAR Teorik Bilgi Deney de sabit çıkış gerilimi üretebilen diyotlu doğrultucuları inceledik. Eğer endüstriyel uygulama sabit değil de ayarlanabilir bir gerilime

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 1. Deneyin Amacı Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I ENDÜSTRİYEL KONTROL UYGULAMALARI CDS (Kadmiyum

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Y-0035 GÜÇ ELEKTRONİĞİ EĞİTİM SETİ

Y-0035 GÜÇ ELEKTRONİĞİ EĞİTİM SETİ Güç Elektroniği Eğitim Seti, temel güç elektroniği uygulamaları, endüstriyel otomasyon, elektriksel işlemlerin kontrolü ve ölçümleri ile birlikte öğretilmesi, kullanılması, devre elemanlarının tanınması,

Detaylı

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ

DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ DENEY 2: DİYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERİ 1. Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, Şekil 1 de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Tristörün (SCR) Kontrol Dışı İletime Geçmesi

Tristörün (SCR) Kontrol Dışı İletime Geçmesi Tristörün (SCR) Kontrol Dışı İletime Geçmesi Bilindiği gibi tristörlerin kontrollü olarak iletime geçirilmesi için G-K arasından kısa süreli bir akım akıtmaktadır. Bu durumda tristör off konumdan on konuma

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

TRİSTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

TRİSTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ TRİSTÖRÜN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ TRİSTÖRLÜ REDRESÖRLERDE DİYOT VE TRİSTÖRÜN KORUNMA YÖNTEMLERİ VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Diyotları korumak için mutlaka yaklaşık 100ohm 5watt taş direnç ve 474nF

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ HAZIRLIK BİLGİLERİ: Şekil 1.1 de işlemsel yükseltecin eviren yükselteç olarak çalışması görülmektedir. İşlemsel yükselteçler iyi bir DC yükseltecidir.

Detaylı

EEM 311 KONTROL LABORATUARI

EEM 311 KONTROL LABORATUARI Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 311 KONTROL LABORATUARI DENEY 03: DC MOTOR FREN KARAKTERİSTİĞİ 2012-2013 GÜZ DÖNEMİ Grup Kodu: Deney Tarihi: Raporu

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan Bölüm 8: Güç Kaynaðý Yapýmý A. Doðrultmaç (Redresör) Devre Uygulamalarý Elektronik devrelerin bir çoðunun çalýþmasý için tek yönlü olarak dolaþan (DC) akýma gerek vardýr. Bu bölümde doðru akým üreten devreler

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri

AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri AC-DC Dönüştürücülerin Genel Özellikleri U : AC girişteki efektif faz gerilimi f : Frekans q : Faz sayısı I d, I y : DC çıkış veya yük akımı (ortalama değer) U d U d : DC çıkış gerilimi, U d = f() : Maksimum

Detaylı

Güç Elektroniği Ders 03

Güç Elektroniği Ders 03 Güç Elektroniği Ders 03 Ders Notları Ege Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd.Doç.Dr. Mehmet Necdet YILDIZ a aittir. Özer ŞENYURT Ekim 15 1 Özer ŞENYURT Ekim 15 2 Çift Yönlü Tristör (Triyak), Temel Yapısı ve

Detaylı

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI DENEY NO:4 KIRPICI DEVRELER Laboratuvar Grup No : Hazırlayanlar :......................................................................................................

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

DENEY 2 UJT Karakteristikleri

DENEY 2 UJT Karakteristikleri DENEY 2 UJT Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. UJT nin iç yapısını ve karakteristiklerini öğrenmek. 2. UJT nin çalışma ilkelerini ve iki transistörlü eşdeğer devresini öğrenmek 3. UJT karakteristiklerinin

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER BÖLÜM 5 Multivibratörler KONULAR: 1. Dengesiz (astable) multivibratörün çalışması ve özelliklerini incelemek. 2. Çif dengeli (bistable) multivibratörün çalışmasını ve özelliklerini incelemek. GEREKLİ DONANIM:

Detaylı

Şekil 1.1 Yarıiletken diyotun açık şeması, sembolü ve fiziksel görünümü

Şekil 1.1 Yarıiletken diyotun açık şeması, sembolü ve fiziksel görünümü DERSİN ADI : ELEKTRONİK I DENEY NO : 1 DENEYİN ADI: YARI İLETKEN DİYOT TEMEL KAVRAMLAR 1. Yarı iletken diyot tek yönlü akım geçirir. 2. P-N eklemli diyotta P-tipi kristale bağlanan uca Anot ucu, N-tipi

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

T.C. İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ

T.C. İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ T.C. İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE TASARIM FAKÜLTESİ STAJ DEFTERİ MÜHENDİSLİK VE TASARIM FAKÜLTESİ STAJ DEFTERİ Öğrencinin Fotoğrafı Öğrencinin Adı Soyadı Bölümü/Programı : Ufuk Şanver :

Detaylı

BÖLÜM 6 DC Kompunt Motor Testleri

BÖLÜM 6 DC Kompunt Motor Testleri BÖLÜM 6 DC Kompunt Motor Testleri 6-1 DENEY 6-1 Düz Kompunt Motorun Bağlantı ve Motor Yönü Kontrolü AMAÇ Testler tamamlandıktan sonra DC Düz kompunt motorun bağlantısı ve motorun devir yönü kontrolü konusunda

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre MULTİMETRE Multimetre üzerinde dc voltmetre, ac voltmetre,diyot testi,ampermetre,transistör testi, direnç ölçümü bazı modellerde bulunan sıcaklık ölçümü ve frekans ölçümü gibi bir çok ölçümü yapabilen

Detaylı

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta

Yükseltici DA Kıyıcılar, Gerilim beslemeli invertörler / 12. Hafta E sınıfı DC kıyıcılar; E sınıfı DC kıyıcılar, çift yönlü (4 bölgeli) DC kıyıcılar olarak bilinmekte olup iki adet C veya iki adet D sınıfı DC kıyıcının birleşiminden oluşmuşlardır. Bu tür kıyıcılar, iki

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ FLİP-FLOP Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Yarışma Sınavı. 4 Aşağıdakilerden hangisi JFET'te Gate-Source A ) I DSS B ) I S C ) I D D ) I G E ) I DS

Yarışma Sınavı. 4 Aşağıdakilerden hangisi JFET'te Gate-Source A ) I DSS B ) I S C ) I D D ) I G E ) I DS 1 Basic programlamada "Hesaplamada işlenenlerden birisi eksik" (Eksik işlem unsuru) hata mesajı aşağıdakilerden hangisidir? ) Syntax Error Bad file mod Illegal function call Missing Operand Byte Error

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin.

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin. DENEY 2 2.1. AC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. AC voltmetre, AC gerilimleri ölçmek için kullanılan kullanışlı bir cihazdır.

Detaylı

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır?

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

BÖLÜM 8 DC Şönt Jeneratör Testleri

BÖLÜM 8 DC Şönt Jeneratör Testleri BÖLÜM 8 DC Şönt Jeneratör Testleri 8-1 DENEY 8-1 Boşta Çalışma Karakteristiği AMAÇ Testler tamamlandıktan sonra DC şönt jeneratörün boşta çalışma karakteristiğinin belirlenmesi konusunda yeterli bilgiye

Detaylı

BÖLÜM IV YARIİLETKEN GÜÇ KAYNAKLARI

BÖLÜM IV YARIİLETKEN GÜÇ KAYNAKLARI BÖÜM IV YAIİETKEN GÜÇ KAYNAKAI 4.1 GİİŞ Bütün elektronik devrelerin çalışabilmesi için bir güç kaynağına ihtiyacı vardır. Elektronik devrelerde besleme gerilimi olarak DC gerilim kullanılmaktadır. Ancak,

Detaylı

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ

HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ HD710 ISI KONTROLLÜ RÖLE MONTAJ KILAVUZU MALZEME LİSTESİ AÇIK DEVRE ŞEMASI BASKI DEVRESİ MONTAJ İŞLEM BASAMAKLARI 1. Poşetten çıkan malzemelerinizi, malzeme listesine göre kontrol ediniz. Elinizdeki her

Detaylı

Bölüm 11 PWM Modülatörleri

Bölüm 11 PWM Modülatörleri Bölüm PWM Modülatörleri. AMAÇ. µa7 kullanarak bir darbe genişlik modülatörünün gerçekleştirilmesi.. LM555 in karakteristiklerinin ve temel devrelerinin incelenmesi. 3. LM555 kullanarak bir darbe genişlik

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR

ALAN ETKİLİ TRANSİSTÖR ALAN ETKİLİ TRANİTÖR Y.oç.r.A.Faruk BAKAN FET (Alan Etkili Transistör) gerilim kontrollu ve üç uçlu bir elemandır. FET in uçları G (Kapı), (rain) ve (Kaynak) olarak tanımlanır. FET in yapısı ve sembolü

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Ramazan AKKAYA

Yrd. Doç. Dr. Ramazan AKKAYA DENEY NO:1 DENEYİN ADI :TRİSTÖR TETİKLEME DEVRELERİ DENEYİN AMACI : Bu deneyde AC ve DC gerilimler altında tristörün davranışı ve tetiklenmeleri incelenecektir. gate akımı, tristörün durdurulması, anot-katod

Detaylı

Elektrik Akımının etkileri. Ampermetrenin yapısı ve özellikleri. Ampermetreyi devreye bağlama ve akım ölçme. Gerilimin tanımı, birimi

Elektrik Akımının etkileri. Ampermetrenin yapısı ve özellikleri. Ampermetreyi devreye bağlama ve akım ölçme. Gerilimin tanımı, birimi 11.01.2016 12.01.2016 13.01.2016 14.01.2016 15.01.2016 PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA ELEKTRİK ELEKTRONİK Elektrik Akımının ast ve üst katlara çevirimi TEMEL 4 1 18.50-19.30 16.30-17.10 ESASLARI

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ SAYISAL DEVRE UYGULAMALARI Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER TABLOSU... vi MALZEME LİSTESİ... viii ENTEGRELER... ix 1. Direnç ve Diyotlarla Yapılan

Detaylı

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV.

Semboller : :Açma kapama alteri :Ate leme butonu :Yardımcı röle :Merkez kontak :Normalde açık kontak :Normalde kapalı kontak :UV. ALEV MONİTÖRÜ 03A1 Uygulama Alev monitörleri, uygun alev elektrodu veya UV. fotosel ile birlikte, alevin belirli bir standardın altında olduğunu, yanmanın iyi olduğunu veya alevin söndüğünü haber verir.

Detaylı

Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir.

Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir. GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEYLERİ DENEY 01 DİRENÇLİ TETİKLEME Amaç: Tristörü iletime sokmak için gerekli tetikleme sinyalini üretmenin temel yöntemi olan dirençli tetikleme incelenecektir. Gerekli

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI

TECO N3 SERİSİ HIZ KONTROL CİHAZLARI 1/55 TECO N3 SERİSİ HIZ 230V 1FAZ 230V 3FAZ 460V 3FAZ 0.4 2.2 KW 0.4 30 KW 0.75 55 KW 2/55 PARÇA NUMARASI TANIMLAMALARI 3/55 TEMEL ÖZELLİKLER 1 FAZ 200-240V MODEL N3-2xx-SC/SCF P5 01 03 Güç (HP) 0.5 1

Detaylı

Bir fazlı AA Kıyıcılar / 8. Hafta

Bir fazlı AA Kıyıcılar / 8. Hafta AC-AC Dönüştürücüler AC kıyıcılar (AC-AC dönüştürücüler), şebekeden aldıkları sabit genlik ve frekanslı AC gerilimi isleyerek çıkışına yine AC olarak veren güç elektroniği devreleridir. Bu devreleri genel

Detaylı

FRANCK HERTZ DENEYİ (CIVA TÜPLÜ 1. BİLGİSAYAR ORTAMINDA SONUÇ ALMAK İÇİN; DENEYİN YAPILIŞI:

FRANCK HERTZ DENEYİ (CIVA TÜPLÜ 1. BİLGİSAYAR ORTAMINDA SONUÇ ALMAK İÇİN; DENEYİN YAPILIŞI: FRANCK HERTZ DENEYİ (CIVA TÜPLÜ 1. BİLGİSAYAR ORTAMINDA SONUÇ ALMAK İÇİN; DENEYİN YAPILIŞI: Şekil 6 dan Franck-Hertz kontrol ünitesinde 6 numaralı bilgisayar çıkışını RS 232 kablosuyla seri olarak bilgisayara

Detaylı

BÖLÜM 15 Üç Fazlı Çıkık Kutuplu Senkron Jeneratör Testleri

BÖLÜM 15 Üç Fazlı Çıkık Kutuplu Senkron Jeneratör Testleri BÖLÜM 15 Üç Fazlı Çıkık Kutuplu Senkron Jeneratör Testleri 15-1 DENEY 15-1 Endüvi Direncinin Ölçümü AMAÇ Deneyler tamamlandıktan sonra üç fazlı çıkık kutuplu senkron jeneratörün endüvi direncinin ölçümü

Detaylı

DENEY 15 Motor Kalkış ve Hız Kontrolü

DENEY 15 Motor Kalkış ve Hız Kontrolü DENEY 15 Motor Kalkış ve Hız Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Motor çeşitlerini ve karakteristiklerini öğrenmek. 2. Motor hız kontrol devrelerini incelemek. 3. Triyak motor kalkış ve hız kontrol devresi yapmak.

Detaylı

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI 6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 FET FETler (Alan etkili transistörler) BJTlere çok benzer yapıdadır. Benzerlikleri: Yükselteçler Anahtarlama devreleri Empedans uygunlaştırma

Detaylı

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog.

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog. Şekil 310: Subcircuit komutunu kullanılması durumunda oluşan devre.. 12.1. Dijital Devrede Subcircuit Oluşturma Örneği TASARIM 25 : Transistörlerden oluşan NOR (Veya Değil) kapısını subcircuit olarak oluşturalım.

Detaylı

Bölüm 8 FM Demodülatörleri

Bölüm 8 FM Demodülatörleri Bölüm 8 FM Demodülatörleri 8.1 AMAÇ 1. Faz kilitlemeli çevrimin(pll) prensibinin incelenmesi. 2. LM565 PLL yapısının karakteristiğinin anlaşılması. 3. PLL kullanarak FM işaretin demodüle edilmesi. 4. FM

Detaylı

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AMASYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM 108 Elektrik Devreleri I Laboratuarı Deneyin Adı: Osiloskop Kullanımı Deneyin No: 2 Raporu Hazırlayan Öğrencinin: Adı

Detaylı

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI Hazırlayan: Öğr. Gör. Bora Döken 1 İÇİNDEKİLER Sayfa İÇİNDEKİLER... 2 1. OPAMP IN TANITILMASI... 2 1.1 Opamp Sembolü ve Terminalleri... 3 1.2 Opamp'ların Özellikleri...

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri

Elektrik Devre Temelleri Elektrik Devre Temelleri 3. TEMEL KANUNLAR-2 Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi ÖRNEK 2.5 v 1 ve v 2 gerilimlerini bulun. (KGK) 1 PROBLEM 2.5 v 1 ve v 2

Detaylı