MÜHENDİS M MAKİNA TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI AYLIK YAYIN ORGANI ARALIK ,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MÜHENDİS M MAKİNA TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI AYLIK YAYIN ORGANI ARALIK 95 431,"

Transkript

1 MÜHENDİS M MAKİNA TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI AYLIK YAYIN ORGANI ARALIK , ISSN CİVATALI BAĞLANTILARDA GÖZLENEN HATALAR ŞANLIURFA YÖRESİNE GELEN GÜNEŞ ENERJİSİNİN ANALİZİ OKSİ-YAKIT YANMA VE CAM SANAYİİNDE UYGULANMASI ISO ÇEVRE YÖNETİM SİSTEMİ ÜZERİNE BİR İNCELEME BİYOMOTORİN UYGULAMALARI Oda'dan Haberler Ürün Haberleri Bilgisayar Dünyası Süreli Yayınlar '95 Yazı Dizini Komisyondan Haberler Atölyeden Çalışma Güvenliği Kurs-Sempozyum Haberleri

2 F

3

4 doğalgaz sisteminde verimli ve ekonomik yanma için önce brülör üseçîn Atmosferik brülörlû kazanlar sadece gaz yakıt ile çalışır. Her kazana uyumlu üflemeli brülör olan OERTLl efe yapacağınız değişiklikle fuel-oil'de yakabilirsiniz... verimli ve ekonomik bir yanma için yüksek yakma teknolojisine sahip kaliteli bir brülör gereklidir. Doğalgaz sistemi için karar verirken önce brülörü secin. Yıllardır brülör üreten ve bu konuda uzman bir firma olan CAZTEKNİK Isı Sanayi yüksek teknoloji ürünü ve bir dünya markası brülörü hizmetinize sunuyor. OERTLl İSVİÇRE de ileri teknoloji ile üretilen CERTLI brülör maksimum yanmayı sağlayarak hava kirliliğini önler ve enerjide yüksek verim, doğalgazda tasarruf sağlar. CERTLI brülör, CAZTEKNİK Isı Sanayi uzman ekibiyle servis garantisine sahiptir. Brülörünüzü sık sık değiştirmek istemiyorsanız: Bir kez alın CERTLI alın. RTLI Ü L Ö R ISO 9001 * ısı sanayi ve ticaret a.s. Atatürk Cd. Sami' Bey Sk. No.: 2 K. Maltepe / istanbul Tel: (0216) Fax: (0216) Tlx: heat tr. GENEL DAĞITICI: TERMOGAZ ISI SAN. Tel: (0216) Fax: (0216) Karakfly: (0212) Fax: (0212)

5 y y y TÜRKiYE ASPİRATÖR PAZARINDA DEV GÜÇ BİRLİĞİ GERCEKUİSTİ KO-VORTI& Türkiye'nin 41 yıllık devi ALARKO, Türkiye aspiratör/fan pazarına, İtalya'nın ve Avrupa'nın 40 yıllık devi VORTICE ile giriyor. ALARKO, İtalya'dan %100 orijinal olarak ithal ettiği, ileri teknoloji ürünü, yüksek verimli ve uzun ömürlü VORTICE fanları, ALARKO güvencesi ve kalitesi ile hizmetinize sunuyor. VORTICE, sürekli gelişen teknolojisi ve yüksek kalite standardıyla aspiratör/fan pazarında gerçek bir dünya devi... Geniş ürün yelpazesiyle İtalya'da %80 pazar payına sahip, Avrupa'da teknoloji öncüsü bir dev! Tüm ürünleri garanti sertifikasına sahip, İtalya ve İngiltere'de kalite ve güvence standartlarına uygun tek fan markası! ALARKO-VORTICE güçbirliği size. zengin ürün yelpazesiyle, evlerden işyerlerine kadar her yerde, paranızın tam karşılığını fazlasıyla verecek. ALARKO SAN. VE TİC. A.Ş. İSTANBUL: Necatibey Cad. No: Karaköy Tel: (0212) PBX Faks: (0212) ANKARA: Sedat Simavi Sok. No: Çankaya Tel: (0312) PBX Faks: (0312) İZMİR: Gazi Bulv. No: 3 / Tel: (0232) PBX Faks: (0232) ADANA: Ziyapaşa Bulv. Çelik Apt. No: 25/ Tel: (0322) PBX Faks: (0322) ANTALYA: 100. Yıl Bulvan Evren Apt. No: Tel: (0242) Faks: (0242) ASPİRATÖR

6 sjıııııımııımıııııııımııııııııııııııııııııııııııııııııır lllllllllllllimmillllllllimmilllllllllllllllllimimilllllllt Mart 1996 F.M. Meliha Avni Sözen Fuar Merkezi - Mecidiyeköy/İstanbul Yeni teknolojileri yakın takibe alın, Zirvede buluşalım, FUARCILIK A.Ş. iııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııı "Teknoloji Sergiler" ıııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııııiıııııııııııııııııııp Barbaros Bulvarı Akdoğan Sok. No. 23 / Beşiktaş - İSTANBUL Tel: (O 212) Faks: (0212) $

7 TMMOB Makina Mühendisleri Odası Aylık Yayın Organı Cilt/Vol: 36 Sayı/No : 431 ISSN: İÇİNDEKİLER CONTENTS TEKNİK YAZILAR 17 Civatalı Bağlantılarda Gözlenen Hatalar Failures Observed in the Threaded Fasteners İrfan AY, Raif SAKİN 21 Şanlıurfa Yöresine Gelen Güneş Enerjisinin Analizi Analysis of Solar Energy Around Şanlıurfa Mahmut GÜMÜŞÇÜ 27 Oksi-Yakıt Yanma ve Cam Sanayiinde Uygulanması Oxy-Fuel Combustion and its Aplication in Glass Industry Duran KOCABAG ISO Çevre Yönetim Sistemi Üzerine Bir İnceleme ISO An Analysis of Enviromental Managment System Semih TILFARLIOĞLU Biyomotorin Uygulamaları BİODİESEL APPLİCATİONS Filiz KARAOSMANOĞLU, K. Barış CIĞIZOĞLU, Melek TÜTER AYIN DOSYALARI İLAN SAYFALARI DİZİNİ UKUN HAbtHLtnl ODA'DAN HABERLER BİLGİSAYAR DÜNYASI ATÖLYEDEN PAI IÇIUÛ l^l"l\/pmi İf^i KOMİSYONDAN HABERLER SEMİNER-KURS-SEMPOZYUM HABERLERİ SÜRELİ YAYINLAR '95 YAZI DİZİNİ /o GAZTEKNlK ALARKO ctt FÇİM AA A C Dr^AAD A \FEK C KAYNAK TEKNİĞİ YILM\Z REDÜKTÖR DOĞUŞ VANA ÖZ MAKlNA CUCCHI SPA MAC UTENSILI DOr^TÎÇ "\^AMA ÖZ MAKlNA 2 3 A in 13 n AJ.. AFEKS INDUCTHOTHERM İ M AK f'/op A \\ ÎMTES DEMİRDÖKÜM PETNl" 7 ÖZKÖSEOCLU FIRAT BORU PFDİPT r-tot r>tm(~" A V\^ A T rs flf. YAYIM KOŞULLARI Yayım Koşullan : - Yazılar daktilo ile iki satır aralıkla iki kopya yazılmış olarak, sözcükten oluşan Türkçe ve ingilizce özeti, yazı başlığının İngilizcesi, yazarın kısa özgeçmişi, adresleri ve telefon numaraları ile birlikte Dergi Yönetim Yeri Adresi'ne gönderilmelidir. - Yazılar 12 daktilo sayfasını (yaklaşık 3000 sözcük) geçmemelidir. (12 daktilo sayfasını aşan yazıların 2 bölüm halinde birbirini izleyen sayılarda yayımlanabileceği düşünülerek bölümlere ayrılmış olarak gönderilmesi gerekir.) - Yazılarda kullanılan fotoğraflar net ve temiz olmalı, şekiller aydınger veya beyaz kağıda çini mürekkebi ile çizilmelidir. - Yazılarda SI birimleri kullanılmalı, yazıların sonuna yararlanılan kaynakça eklenmelidir. - Özgün ve derleme yazılardaki görüşler yazarına, çevirilerden doğacak sorumluluk ise çevirene aittir. - Yazılar başka bir süreli yayın organında yayımlanmış olmamalı, herhangi bir toplantıda tebliğ olarak sunulmuş veya sunulacak ise bu açık olarak belirtilmelidir. Dergide yayımlanan yazılara bir dergi sayfası için, özgün ve derleme yazılarda TL. çeviri yazılarda TL. net ödeme yapılır. - Dergideki yazılardan kaynak gösterilmek koşuluyla alıntı yapılabilir. Yazıların Değerlendirilmesi: Dergiye gönderilecek yazılar öncelikle Yayın Kurulu tarafından ön elemeden geçirilmekte daha sonra kurulun belirlediği uzmanlar tarafından değerlendirilmektedir. Uzmanların yaptığı değerlendirme sonuçları yazara da iletilecek, uzmanların önerdiği ve Yayın Kurulu'nun uygun gördüğü düzeltmelerin yapılması yazardan istenecektir. Bu düzeltmelerin yazar tarafından yapılması durumunda yazı yayımlanabilecektir.

8 TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI AYLIK YAYIN ORGANI ARALIK/DECEMBER 1995 Cilt/Vol:36 Sayı/No: 431 Yönetim Yeri Head Office Sümer Sokak 36/1-A Demirtepe - ANKARA Tel: ( Fax: (0-312] MMO Adına Sahibi Publisheı Yusuf KARAMAN Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Managing Editör Oğuz ŞAHİN Yayın Kurulu Publishing Board Melih ŞAHİN Anıl KAREL Deniz ÖVÜTMEN Devrim Erinç ASLAN Utku TÜZÜNER Selamı YUMURTACI Katkıda Bulunanlar Members-at-Large İzmir, Bursa, Gaziantep Şubesi Yayın Birimleri Yapım Yönetmeni Production Director Mehmet AYDIN İlan Sorumlusu Advertising Representative Ayten YILDIZ Nuray ÖZER (İstanbul) Komisyon İlişkileri Redactor Şehnaz KAPLAN Dizgi Type Setting Ali Rıza FALCIOĞLU (MMO) Baskı Printed by ÖZKAN Matbaacılık Ltd. Ştî. Tel (0-312) sunuş Değerli okuyucularımız; Acısıyla, tatlısıyla yaşadığımız bir yılı daha geride bırakıyoruz. Dolu dolu yaşanan bu yıl, her gün yeni bir olayla gündemde yer aldı. Çok önemli olaylar, çok kısa zamanlar içerisinde gündemden düşerek, yerini yeni bir olaya bıraktı. Dergimiz açısından da bu yılı dolu bir yıl olarak geçirdik yılında ilk adımını attığımız konuya özel sayılarımızla, belirli konularda uzmanlaşan kişi ve kuruluşların çalışmalarını bir araya toplamayı amaçladık. Bu hedefte Kaynak, Otomotiv, Kalite, İmalat gibi konularda yapılan çalışmaları, bir arada, siz değerli okuyucularımıza sunma mutluluğunu yaşadık Ṡizlerinde değerlendireceğiniz gibi 1995 yılı, dergimiz için yeni bir yayın politikasının oluşturduğu bir dönemdir. Mühendis ve Makina Dergisinin her okuyucusuna hitap eden, gereğinde güncel ve ilginç konularda çevirilerin yer aldığı, ülkemizdeki ve dünyadaki yeni ürünlerin tanıtıldığı, Oda'dan ve önemli gelişmelerden haberlerin verildiği, değişik konu ve yazılarda yepyeni bir çerçeveye doğru ilerlediği açıktır. Gelecekte bu dergiyi okumanın bir yaşantı şekli olacağı iddiasını taşımamakla beraber, her makina mühendisinin mutlaka okuyacağı bir yapıya kavuşturmak hedefindeyiz. Bu amaçla daha önceden belirtildiği gibi, bu yıl bir adım atılmış oldu yılı atılan bu adımın sağlamlaştırılıp, dergi politikasının tamamen yerleşeceği bir yıl olarak geçecek. Bu yıl da özel konuların çeşitlenmesini amaçlamaktayız. Fakat takdir edileceği gibi özel konuların dışında, değişik konuların yer aldığı sayılarımızda, gelen değişik çalışmaların yayınlanması açısından önem taşımaktadır. Yayın kurulumuz bu dengeyi kuracak bir yapı oluşturmaktadır. Yayınlanan yazılar gerek içerik, gerekse yazım formatı yönünden oldukça güzel çalışmalardır. Yazılar özellikle üniversitelerimizin öğretim görevlilerinin ve konusunda uzman kişilerin oluşturduğu uzmanlar kurulu tarafından özveri ve titizlikle değerlendirilmektedir. Oluşturulan yayın politikamız, siz değerli okuyucularımızın desteği ve önerilerine her zaman açıktır. Yeni yılda, sizler sayesinde, bütün makina mühendislerine yakışır bir dergi sunabilmenin zevkini taşıyabilmek umuduyla, 1995 yılına güle güle diyoruz. Saygılarımızla ÖZÜR Eylül 19^5 Kaynak Özel Sayısı, kapak fotoğrafı Sn. Özgür AKÇAM tarafından sağlanmıştır sayımız da verilmesi gereken bu bilgi, atlanarak verilmemiştir. Bu nedenle Sn. Özgür AKÇAM ve okuyucularımızdan özür dileriz..

9 P o m p a ve Hidroforda r... MAS" kalite pompa'yı üretme yolunda getirdiği bilgi birikimini, gelecek nesillere aktarmayı amaçlıyor. İlk mezunlarını bu yıl veren, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Çıraklık ve Mesleki Eğitim Okulu ile "MAS", sanayisinde» en mükemmeli üretecek usta ve teknik adamları yetiştiriyor. 'MAS" 200'ün üzerinde uzman kadrosu, m 2 açık alanı, m 2 yi aşkın kapalı alanı ile yurt içi ve yurt dışında hizmet yeriyor; ülkemiz ekonomisine de katkıda bulunuyor. MAS gelecekteki hedeflerini bu günden gerçekleştiriyor. UMS KALİTE POMPA MAS POMPA SANAYİİ A.Ş. Merket: Nbcafibey Cod. 38 Karaköy-istanbul T«): (0212) {4 Hat), Telefaks: (02İ2) Fabrika: Sultan Çiftlik mevkii Ümraniye-istanbul Tel: (0216) , Telefaks: (0216)

10 oğutma, avalandırma ve Ocak 1996 [istanbul Sergi Sarayı "epebaşr - İstanbul rmı AFEKS Akyol S. No: 61 Fındıklı İstanbul/Turkey Tel:90/212/ (3lines), (2lines) Fax:90/212/

11 "kalitenin kaynağı" llleczacıbaşı ASKKSOSAK KAYNAK ELEKTRODLARI ve TELLERİ EN ISO 9001

12 Q 35 Yıllık Tecrübe! Firmamız m 2 alan üzerinde m 2 yeni fabrikamızda modern tezgahlarda seri üretim yapmaktadır. Redüktörlerimiz 0,25 Kvv'dan 250 Kw'a 1,5 devirden 625 devire kadar Motorlu ve motorsuz, seri ve standart ofarak üretilmektedir. Firmalar istedikleri anda Firmamız veya Türkiye genelinde geniş bayilik teşkilatlarımızdan gerekli bilgi ve taleplerini bulabilirler. Redüktörlerimizde motor hariç 1 yıl garantimiz vardır. YILMAZ REDUKTORA.S. Merkez/Centre: Maltepe Gümüşsüyü Caddesi Bestekar Medeni Aziz Efendi Sok. No: 54 TOPKAPI/İSTANBUL/TURKEY Telephone: (90-1) Fax: (90-1) Fahrika/Factory: Beylikdüzü Hadımköy Yolu Kıraç Köyü Mevkii 1. Km. BÜYÜKÇEKMECE/İSTANBUL/TURKEY Telephone: Fax:

13 URUN HABERLERİ Hazırlayan : Utku TÜZÜNER GÜNEŞ ENERJİSİ İLE ÇRLIŞHN ÇİM BİÇME MHKİNHSI (Pop. Sci. Rpril '95, p.18) Güneşli günlerde kuru ot elde etmenizi sağlayacak olan bu makinenin bıçağı, 3200 rpm'de; benzinle çalışan makinelerden 30 kat daha hızlı döner. Direk güneş ışığının bol olduğu bir günde, solar paneller, 4 beygir güç (4p)'lik motoru 1,5 saat kadar çalıştıracak 12-voltluk bir bataryayı doldururlar. Bulutlu günlerde, makine uygun bir AÇ adaptör ile aşağı yukarı üç saatte doldurulabilir. Fiyatı 895 US Dolardır. Solar Pourer International, 2000 N. Woodward Ave. Bloom Field Hills mi aynı zamanda bir montaj-hattı robotu olarak da kullanılabilir. Pacific Northwest Laboratuvarı (Richland, Wash)'nda geliştirilen elin, herhangi bir şekilde olan her çeşit nesneyi kavrayabilecek esnek parmakları vardır. Operatör, elin sıvıyla dolu parmaklarındaki basıncı değiştirerek kavrama gücünü kontrol eder: bir makineyi çalıştırırken güçlü, bir yumurtayı tutarken yumuşak. HNINDR CEURP Motorola'nın geliştirdiği Tango adlı iki yönlü bu sayısal çağrı cihazı ile, telefona gerek olmadan gelen mesajlara anında cevap verebilirsiniz. Cihaz; içerisine yerleştirilmiş olan bir radyo-alıcıvericisi aracılığı ile, daha önceden programlanmış cevaplardan birini veya cihazın satıcısı tarafından gönderilen bir menüden seçilen bir mesajı telsiz hattından geri cevap olarak gönderir. Örneğin, borsa broker'ınız bir hisse senedi söylediğinde, bu çağrı cihazınızla "al", "sat" veya "elinde tut" gibi cevaplardan birini verebilirsiniz. Hizmete yakında sunulabileceği beklenmekte olup, fiyat daha sonradan satıcılara gönderilecektir. KIZILÖTESİ DEDEKTİF (Pop. Sci. March '95, p.26) Dünyanın en küçük ve en hafif kızılötesi kamerası olan bu cihaz, karanlıkta insanları bulur, binalardaki ısı kaybını analiz eder veya hava kirlili- Görüntü Bulucu Konvektör Kapalı Devre Soğutucu BECERİKLİ PHRMRKLRR (Pop. Sci. Hpril '95, p.11) Radyoaktif atıkların tutulabilmesi, elle kullanılabilmesi için geliştirilen bu olağandışı, eğilip bükülebilir yapay el, ROKETSAN Objektif Lensi Bulucu Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

14 URUN HABERLERİ Hazırlayan: Utku TÜZÜNER ğini izler. Ufak bir dondurucu ile soğutulan bir dizi kızılötesi alıcılar kullanarak bir video da görüntülenebilecek detaylı şekil, görüntüler oluşturur US Dolarlık kamera, fotoğrafçılıkta kullanılan bataryalarla çalışabilir. Inframatrics, 16 Esqulre Rd, N. Billerica MA DENİZE DÜŞEN MHNKEN (Pop. Sci. March '95, p.14) A.B.D. ve Kanada Kıyı Koruma teşkilatlarının ortaklaşa bir çalışması olan SWIM (Deniz Suyu için Teçhizatlı Manken), dalgalı denizlerde kişisel yüzme araçlarının denenmesi amacıyla tasarlanan ilk örnektir. Diğer kuruluşlar daha önceden hava ve yer araçlarının kırılma testleri için yapılan modeller kullanmışlardır. SWIM, yetişkinleri veya çocukları, ve bilinçsiz kimseler kadar bilinçlileri de temsil etmek üzere ayarlanabilir. Bir kişinin belli bir zamanda yutabileceği su miktarını da tahmin edebilir. VENİ5B.BBO PflUND'LUK UİNER BİLEZİKLERİ* (Pop. Sci. March '95, p.14) Ib. yük kapasiteli viner bilezikleri tekparça ve yüksek dayanımlı hexagonal civata konstriksiyonudur. Gerekirse, bu bilezik kendi başına çekme testine tabi tutulabilir ve çalışma yüklerinin 2 katına kadar garantisi vardır. Bütün yük taşıyan kompenantlar manyetik metotla kontrol edilmiştir. Jengen'in bileziği bütün açılarda ağır yük kaldırmak için halka başlı civata ile değiştirilebilir. Malzeme bağlama zamanı da, tam saplama ve mil hareketli ile azaltılır. Bu ise kullanıcıya, kancayı çıkarmadan parçayı döndürme ve kaydırma kolaylığı sağlar. Bileziklerin dayanım oranı; 5:1. Bu viner bilezikleri 80 farklı ölçekli aileye en son katılımdır ve pek çok üreticinin önerdiği seçimdir. Yük kapasitesi 650 Ib Ib. R.H. Blake, Inc Emery Industrial Parkvvay; Cleveland, Ohio (216) * Çeviren : Mak. Müh. Erdinç Tezcan Değişen Safra ve Genişleyebilir Göğüs Açısal Durum Algılayıcısına Sahip Mafsal Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

15 UpRight *UL LİFT YÜKSEKLERDE ÇALIŞMAK İÇİN.. veya AÇ enerjili İN USA Tüfklyv Mnnmsili: ÖZ MAKİNA ELEKTRİK 42/A sok. No: Ostim ANKARA Tel: Fax: POMPA İSTASYONUNUZDA SU KOÇU DARBESİ PROBLEMİNİZMİ VAR?.İPOMPA TEMELiNiN ZARAR GÖRMESİ!....ı ÇEKVALFlN PATLAMASI!.. KOÇ DARBESİ (BASINÇ ŞOKU) -.^j -'4 Su koçu darbelerini önleme vanası Pompa istasyonlarında pompanın çalıştırılması ve durdurulması ile elektrik kesilmesi neticesinde meydana gelen "Su Koçu DARBELERİNİ" önler. Sistemi ani basınç değişimlerinden korur. Sistemde "HAVA KAZANINA" eş değer görev yapar. LÜTFEN BİZİ ARAYINIZ... DOĞUŞ VANA LTD. ŞTI. Merkez : 1202/1 Sokak No: 26/A Yenişehir - İZMİR Tel : (232) Fax: (232) Fabrik.ı : Aşık Veysel Malı Sok. No: 82/2 Karabağlar-İZMİR

16 ODA DAN HABERLER GÜMRÜK BİRLİĞİNE DOĞRU SANAYİ SEKTÖRLERİMİZ SEMPOZYUMU DÜZENLENDİ Hazırlayan : Şehnaz KAPLAN Makina Mühendisleri Odası'nca TMMOB adına düzenlenen "Gümrük Birliğine Doğru Sanayi Sektörlerimiz" konulu sempozyum 17 Kasım 1995 tarihinde Dedeman Oteli'nde yapıldı. Sempozyumda, Gümrük Birliğine giriş sürecinde sanayi sektörünün karşılaşabileceği sorunlarla ilgili konularda Otomotiv, Tekstil, Demir-Çelik ve diğer sanayi sektörlerinden 15 temsilci tarafından çeşitli bildiriler sunularak tartışıldı. Kalabalık bir izleyicinin katıldığı Sempozyum sonunda tartışılan konular üzerinde genel bir değerlendirme yapıldı. Makina Mühendisleri Odası'nca, "Gümrük Birliğine Doğru Sanayi Sektörlerimiz konulu sempozyumun ardından 1-2 Aralık 1995 tarihinde Sanayi Kongresi '95 yapıldı. Milli Kütüphane toplantı salo nunda yapılan kongrenin açılışını Sanayi Bakanı Fuat Çay yaptı. "Rant Ekonomisinden Üretim Ekonomisine" başlığı altında 9 ayrı tebliğin sunulduğu kongrenin amacının, genellikle gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi, Türkiye konomisinin de önemli TMMOB '95 SANAYİ KONGRESİ YAPILDI Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

17 ODA'DAN HABERLER özümseyerek üretilebilir hale gelebilecek nitelikli işgücünün yaratılması gerektiği vurgulanmış, Gümrük Birliğinin, uzun dönemde AB'ne tam üyelik ve değişen uluslararası rekabet koşullarının Türkiye'nin sanayileşme politikalarının belirginleşmesini zorunlu duruma getirdiği belirtilmiştir. Belirtilen göreşler doğrultusunda, Rant Ekonomisinden Üretim Ekonomisine çerçevesinde yürütülen Kongre, aşağıda belirtilen iki temel konu üzerinde geliştirilmiştir. rantlar üreten nitelikte olduğu ve gelişmiş ekonomilerde rant, ulusal gelirin küçük bir parçası iken ülkemizde ulusal gelirdeki payının oldukça yüksek düzeylerde olduğu belirtilerek, konuyla ilgili aşağıdaki şu görüşlere yer verildi. "Türkiye'de Cumhtıriyet'den günümüze değin çeşitli türde rant kollama uygulamaları süregelmektedir. Özellikle 1980 sonrasında üretim ekonomisinden rant ekonomisine doğru bir yönelme olduğu dikkat çekicidir. Sözkonusu yapılanma, devletin doğru ve demokratik örgütlenmemiş, demokratik mekanizmanın ülkede bir siyası sistem olarak yerleşmemiş olduğu bir düzende ortaya çıkmaktadır. Bu ise, siyası iktidarların toplum deııeı iminden yoksunluğunu göstermektedir. Devlet rant yaratan değil, rantların yaratılmasını engellemeye çalışan işlevde olmalıdır. Ekonomik olmanın yanında sosyal bir olguda olan bu durum, üretken yatırımların ulusal gelire oranını yükseltecek bir sanayileşme süreci ve yaratılan kaynakların üretici güçlere eşit dağılımı sağlanarak aşılabili- " Bu anlamda ekonomik büyümenin ve ser- I maye birikiminin sürekliliği için, teknolojiyi 1. Ekonomik Yapının Toplumsal Kökenleri Türkiye'de Çağdaşlaşma Sürecinin Gelişimi Ekonomide Yönetim Yapısı 2. Ekonominin Gelişme Perspektifi Türkiye Ekonomisinin Rekabet Gücü Gümrük Birliği ve Avrupa Birliği Süre cinde Ekom'ininin Gelişme Peısp'.-kıiilerı Uluslararası Yükümlülükler ve ürün sertifikasyonu ile ilgili Kalite Kontrol Sistemleri İşgücünün Niteliği ve Eğitimde Yeterlilik Oda'mız tarafından, geleneksel olarak yapılan ve bu yıl da gerçekleştirilen Sanayi Kongresinin, üretim ekonomisinin yaratılabilmesinde izlenecek sanayi politikalarının oluşturulması konusunda katkıları olacak tüm kesimlere yararlı olduğu görüşündeyiz. Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

18 BİLGİSAYAR DÜNYASI Hazırlayan : Aylin TOPAKOĞLU AutoCAD RELEASE 13'ÜN BEKLENEN NETVVORK VERSİYONU SATIŞA SUNULDU* Autodesk'in Türkiye dağıtıcısı SAYISAL GRAFiK, Network ortamında kullanıcıları rahatlatacak pratik çözümleri ile AutoCAD Release 13 Network Versiyonunu (Netwoık License Seıver) Eylül ayında Türkiye'de satışa sunmuş bulunuyor. AutoCAD Release 13 Network Versiyonu, Autodesk'in Rainbovv Technologies NetSentinel Licence Manager ve Elan License Manager for UNIX Platforms ile yaptığı lisans anlaşmaları sonucunda DOS, Windows, Windows NT ile Sun Solaris, IBM AIX, HP-UX ve SGI IRIX gibi en popüler işletim sistemlerini ve platformları destekliyor. AutoCAD Release 13 Network Versiyonunun sunduğu yeni özellikler sayesinde hız ve verimlilik artışı sağlanıyor. Sunulan yeni özellikleri kısaca şöyle sıralayabiliriz : Güvenlik: AutoCAD Release 13 Network Versiyonu, Hardware Lock adı verilen yazılım kilidinin Server veya Client'lardan sadece birisinin paralel portuna takılması ile kullanılabiliyor. Diğer kullanıcılar ve konfigürasyonlar için farklı kullanıcı kodları belirleniyor. Tek bir yazılım kilidinin kullanılması ve farklı kullanıcı kodlarının belirlenebilmesi sayesinde network ortamında Auto- CAD ve Uygulama Yazılımlarının kullanımına büyük kolaylıklar sağlanmış oluyor. AutoCAD Release 13 artık network ortamlarında paylaşılan bilgiyi ve programların kullanımını güvence altına almayı sağlayan ve her kullanıcıya verilen ACAD.PWD dosyasına bağımlı çalışmıyor. Bu dosyanın yanlışlıkla silinmesi veya değiştirilmesi tüm netvvork'un çalışmasını engellemiyor. Floating License - Yüzer Lisans : Artık kullanıcılar AutoCAD üzerinde çalışan uygulama yazılımlarım network'de çalışan AutoCAD sayısı ile eşitlemek veya bu sayıya göre kullanım kodu almak zorunda değiller. Autodesk'in AutoCAD Network Versiyonu için geliştirdiği bu çözüme Floating License ya da Yüzer Lisans deniyor. Floating License sayesinde, AutoCAD üzerinde çalışan uygulama yazılımları (Designer, ADE vb.) network ortamında kaç kullanıcı olursa olsun, farklı AutoCAD kullanım noktalarına transfer edilerek kullanılabiliyor. Esneklik: AutoCAD Release 13 Network Versiyonu Release 12'ye göre hem daha fazla network işletim sistemini destekliyor, hem de heterojen network ortamlarını destekliyor. Aşağıdaki tabloda desteklenen heterojen network ortamlarını bulabilirsiniz. SERVER CÜENT DOS Windows Artisoft Lantastic ,3.11 Artisoft Lantastic ,3.11 Banyan Vines ,6.x 3.1,3.11 LanMan 1.3&OS/ , 6.x 3.1, 3.11 LanMan 2.0&OS/ ,6.x 3.1,3.11 LanMan 2.1&OS/ ,6.x 3.1,3.11 IBM LanServer/Requester 1.3&OS/ , 6.x 3.1, 3.11 IBM LanServer/Repuester 2.0&OS/ ,6.x 3.1,3.11 IBM LanServer/Requester 2.0&OS/ , 6.x 3.1,3.11 IBM LanServer/Requester 3.0&OS/ , 6.x 3.1, 3.11 NetVVare 3.11 NLM 5.0, 6.x 3.1, 3.11 NetWare3.12NLM 5.0,6.x 3.1,3.11 NetVVare 4.00 NLM 5.0,6.x 3.1,3.11 NetVVare 3.11 DOS/IPX 5.0,6.x 3.1,3.11 NetVVare 3.11 DOS/INetBlOS 5.0,6.x 3.1,3.11 NetVVare Requester 1.3 & OS/ , 6.x 3.1,3.11 NetVVare Requester 2.0 & OS/ x 3.1,3.11 NetVVare Requester 2.0 & OS/ , 6.x 3.1, 3.11 NetVVare Requester 2.1 & OS/ x 3.1, 3.11 NetVVare Lite ,6.x 3.1, 3.11 Windows for VVorkgroups ,6.x 3.1,3.11 Doküman: Heterojen netvvork ortamlarını da destekleyen AutoCAD Release 13 Netvvork Versiyonu için hazırlanan dokümanlarda sistem konfigürasyonları ve yükleme işlemleri ile ilgili gereksinim duyacağınız tüm açıklamaları bulabilirsiniz. Eylül ayında satışa sunulan AutoCAD Release 13 Network Versiyonu en az 2, en fazla 1023 kullanıcı için satın alınabiliyor. Yazılımın Netvvork Versiyonu olması son kullanıcı fiyatında herhangi bir değişiklik sağlamıyor. AutoCAD Release 13 Network Versiyonunu, Server fiyatı Sfr. + KDV, Node fiyatı ise Sfr. + KDV karşılığı Türk Lirası olarak AutoCAD Çözüm Merkezlerinden veya AutoCAD Yetkili Satıcılarından temin edebilirsiniz. ' Daha ayrıntılı bilgi için : SAYISAL GRAFiK LTD. ŞTl. - O Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

19 MAKALE CİVATALI BAĞLANTILARDA GÖZLENEN HATALAR İrfan AY* RaifSAKİN** Ö Z E T Civatah bağlantılar sökülebilir mekanik bağlantı çeşitlerinden birisidir. Bu bağlantılar çalışma anındaki şartlara göre hata vermeye zorlanırlar. Bu makalede, civatalı bağlantılardaki hata kaynakları örneklerle anlatılacaktır. GİRİŞ B ütün bağlantı elemanlarının asıl fonksiyonu yük iletmektir. Bu amaç için perçinli, civatalı ve kör delikli bağlantı sistemleri geliştirilmiştir. Bunların içinde civatalı bağlantılar önemli bir yer tutar. Civata-somun ikilisi sökülebilen makina elemanlarıdır. Bu özellikleri sebebiyle bağlantı, montaj sonrası zarar görmez. Civatalı bağlantıların çalışma tarzı Şekil l'de gösterilmiştir. Şekil la'dan da görüldüğü gibi, civata yay gibi davranır. Ön yük uygulandığında yay gerilince, cıvatada bir tatma kuvveti oluşur (Fb = F p ). Şekil Ib'de görüleceği gibi çalışma yükü (F w = Fb) oluncaya kadar ön yüklü cıvatada ayrıca yük artışı görülmez. Somunda da ön yükleme yapılabilir, fakat yüklemeden önce somunda hafif bir yük artışı olur. Sebebi, somunun elastik oluşudur. Civata, çalışma yür. (a) Şematik görünüş Threaded fasteners is öne of the types of a dismantleable mechanical fasteners. These fasteners are subjected to failure according to the conditions of service, in this paper, failure orijins vfill be introduced with the samples in the threaded fasteners. O» yok.', ( b ) Vida yükü ile çalışma yükü arasındaki ilişki. Şekil 1. Basit olarak civatalı bağlantının çalışma prensibi. * Yrd. Doç. Dr. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik-Mimurlık Fakültesi ** Ögr. Gör. Balıkesir Üniversitesi Havran M.Y.O. Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

20 MAKALE künün etkisiyle elastik sının aşarsa Şekil Ib'de kesik keşik çizgilerle görülen değer kadar, plastik olarak akar ve kalıcı şekil alır. Bu durum tutma kuvvetinde kayıp anlamına gelir. Periyodik olarak çalışma yükü fazlalaştıkça, kayıp daha da artar (1). Bu makalede civatalı bağlantılarda çok sık gözlenen hata kaynaklarından bahsedilecektir. CİVATA BAĞLANTILARINDA HATAYI OLUŞTURAN KAYNAKLAR Bağlantıya Etki Eden Gerçek Yük Miktarlarının Kesin Olarak Bilinememesi Genel olarak civatalı bağlantıların tasarımında en küçük ön yük, garanti edilen civata akma gerilmesinin minimum değerinin %80'i kadar olmalıdır. Yüksek ısıda ve farklı ısı iletim katsayılarına sahip bağlantı yapılacak malzemeler kullanıldığında, daha da düşük ön yük önerilir (3). Özellikle küçük boyutlu civatalar, dikkatsizce sıkıştırılmaları esnasında kolayca kesilirler (4). Bağlantının sıkıştırılması sırasında civataya etki eden çekme kuvveti, somuna etki eden kesme kuvvetidir (Bak. Şekil 2). Civatadaki çekme, uzamaya neden olurken somun üzerinde de yük artışının doğmasına neden olur. Birden fazla civata bulunan bağlantılarda, civatalarm eşit şekilde sıkıştırılamaması, yük dağılışının dengesiz olmasına ya da bağlanan parçaların şekil değiştirmesine yol açar. Yük dağılışının dengeli olması için çare,- sıkma momentini ölçen anahtarlarla sıkma yapmaktır. Genellikle etkiyen kuvvetlere karşı koyabilmek için, somun yumuşak malzemeden, civata ise yüksek çekme mukavemetine sahip malzemeden yapılır. İyi bir civatalı bağlantı tasarımında, çalışma yükü civata ön yükününün en az 1/2'si kadar, en çok ise 2/3'ü kadar olmalıdır. Cıvatayı etkileyen dinamik yükler ise, malzemenin emniyeti! gerilme değerinin altında seyretmelidir (3). Civata ve Somun Dişlerindeki Aşınma Bağlantılarda ön yüklemeyi arttırmak için daha fazla sıkma gereklidir, sıkma sonucu cıvatada oluşan çekme kuvveti, temasta olduğu dişler arasındaki sürtünme ile direkt alakalıdır. Sıkmayı arttırmak için etkili bir yağlama yapılır. Bu yağlama ise, bağlantının aşırı yüklenmesine neden olur. Etkisiz bir yağlama, dişlerde aşınmaya ve bağlantının gevşek olmasına neden olur. Bu tür durumlarla karşılaşmamak için; civata ve somun için en uygun malzemeyi kullanmak ve baskı yüzeylerini iyi dizayn etmek gerekir. Bu tür bir tedbir bağlantı ömrünü arttıracaktır. Yetersiz Sıkmadan Doğan Yorulma Yorulma, bağlantı elemanlarında en sık görülen hata kaynaklarından biridir. Civata-somun ikilisi yetersiz sıklırsa, civataya gelen eksenel ve yanal yükler sonucu bağlantı parçalarında oynama olur (Bak. Şekil 3). eksenel ve yanal yükler, civatasomun ikilisinin diş yüzeyleri ve parçalar üzerindeki oturma yüzeyleri arasındaki sürtünmeyi azaltır. Eksenel yük elastik oluşu nedeniyle somunu açmaya çalışırken, yanal yük civataya sarkaç hareketi yaptırarak temas yüzeylerindeki sürtünmeyi azaltır ve sonuçta gevşeme doğar (3). Gevşemiş olan kısımlara toz ve pislikler girer. Titreşimli ve EKSENEL YÜK cıvıl» harekeli YANAL YÜK Şekil 3. Civata-somun ikilisinde eksenel ve yanal yükler (3) B^tm OMqw Dojtru Baçta ölen Yuu«rl«icWcL tap» ÇBKMK KESME Şekil 2. Civatalı bağlantı elemanlarındaki çekme ve kesme kuvvetlerinin doğurduğu hatalar daıhcli yüklemeler bu kısımlarda zamanla yorulma çatlaması ve hasarları meydana getirirler. Yorulmanın başladığı noktalar, gerilmenin yoğun olduğu somun temas yüzeyleri, civata başıyla gövdesi arasındaki boğaz kesiti, civatayla somunun diş köklerindeki temas noktalarıdır (Bak. Şekil 2). Diş diplerinde oluşan yorulma hatasını gidermek için, civata başını sıcak veya soğuk dövme yöntemiyle şekillendirmek gerekir (Bak. Şekil4). Böyle- Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

21 MAKALE ce, civataya gelen çekme kuvveti metal akış çizgileri üzerinden gövdeye geçerek minimum gerilim birikmesi oluşturur. Şayet civata malzemesi, bağlanacak parçalara göre esnek, ön yükleme yeterince yüksek ve dinamik yük emniyet sınırının altındaysa, cıvataların yorulmaları önlenecektir. Şekil 4. Dövme ile cıvata başı imalinde malzeme akış çizgi/eri Kimyasal veya Elektrolitik Etki (Paslanma veya Sarma) Doğada su ve sıcaklık, atmosferde de oksijen olduğu sürece, korozyon ve aşınma kaçınılmazdır. Çünkü içinde çözülmüş mineraller içeren su, elektrolitiktir. 5 C sıcaklık altında bile suyun reaksiyon yapması sözkonusudur. Civatalı bağlantılarda en sık gözlenen korozyon tipleri aşağıdaki gibidir. Atmosferik Korozyon: Atmosferi kirleten sülfür, klor bileşikleri vs. gibi maddeler, demir esaslı malzemelerin en. büyük düşmanıdırlar. Endüstrinin yoğun ve ileri olduğu, ayrıca denize yakın sanayi merkezlerinde aşınma ve korozyon tarım bölgelerindeki aşınma ve korozyona göre daha hızlı ve fazladır. tozlar nem içerirler. Dolayısıyla korozyon ve aşınma başlar. Şayet bağlantı çok sıkı ise, oksijensiz bölge oluşur. O zamanda oksijensiz bök,e./no/ yüksek oksijenli bölge katot haline gelir, sonuçta gene korozyon oluşur. Galvanik Korozyon: Ayrı metallerden yapılmış parçalar bir arava gelip, civata-somun ikilisi ile bağlandığında, iki metal arasındaki elektriksel potansiyel farkı, galvanık pil oluşturarak aşınmaya neden olur. Gerilme Korozyon Çatlaması: Bağlantı elenıanlınn;: \İ!İ<-.ık statik gerilme uygulanıyorsa, ortanı koro/çil ise hir süre sonra.verilmeli korozyon çatlamasına maruz kalmış iki somun görülmektedir (2). Somunlar, pres dökümle imal edilen alaşımlı çinko malzemeden yapılmışlardır. Şekil Sa'daki soğuk su musluğunda k lan somun, takıldıktan bir hafta sonra kır;] anıstn. Kırılmanın sebebini araştırmak için hr*- iki önce makro seviyede incelei'ir:i-. :<- ; t " - esnasında oluşabilecek çizik,.^.nıik v >.,rji)i l sura rastlanmamıştır. Kırılan somun çatlamış kısımları mikroskop altında incelenmiştir. Yüksek oranda bir gözenekliliğin haricinde çatlamaya yol açabilecek bir bulguya rastlanmamıştır. Yalnızca oluşan çatlağın tanelerarasında ilerlediği gözlenmiştir. Daha fazla bilgi sahibi olmak için her iki Sıvı İçi Korozyon: Civatalı bağlantılar bazen tatlı veya tuzlu suyun tam içinde, bazende bağlantının yarısı suyun içinde, yarısı suyun dışında bulunabilir. Tuzlu su tatlı sudan daha fazla elektrolitiktir, dolayısıyla arasıra su sıçrayan bölgelerdeki aşınmaya göre daha azdır. Çünkü havadaki oksijen dış bölgedeki aşınmayı hızlandırır. Yarık Korozyonu: Civatalı bağlantı gevşek ise araya giren Şekil 5. Su musluğu bağlantı somunundaki gerilim korozyon çatlaması (a) Soğuk su musluğu bağlantı somununun kırılmış hali (b) Sıcak su musluğu bağlantı somunu (c) Aşınma testi sonrası soğuk su musluğu somununun asite batırılan kıs minin mikro yapısı (600X). Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

22 MAKALE somun, dökme çinko alaşımlarının hassas olduğu korozyon testine tabi tutulmuştur. Bu testte somunların 90 C su buharı ile doymuş havada 10 gün bekletilmesi planlanmıştır. 4. günde soğuk su somunu ciddi biçimde çatlayıp kırılmıştır. Yapılan kimyasal analiz sonucunda, kırılmanın sebebi, somunun bileşiminde yeterli magnezyumun olmaması, ayrıca kurşunun binde 4, kadminyumun binde 3 ve kalayın binde 2, sınır değerlerinin üzerinde bulunmasıdır, bu iki nedene, montaj için gerekli sıkma kuvvetinin doğurduğu gerilme de eklenince, su musluğu bağlantı somunu çatlamıştır. Paslanmaya Karşı Korunma Esnasında Doğan Hidrojen Gevrekliği Genellikle demir esaslı bağlantıların pastan korunmaları için çinko, kadmiyum ve aliminyum kaplamalar yapılır, özel uygulamalar için ise Sn, Pb, Cr ve Cu kaplamalar kullanılır. Değişik diğer yöntemler arasında bağlantıları nem ortamından uzaklaştırmak veya boya kullanmak da vardır. Civata-somun bağlantı elemanlarına kaplama yapmadan önce, paslarını almak için bir asit banyosu yaptırılır. Bu banyo esnasında veya ardından gelen kaplama işlemi esnasında bir miktar hidrojen çelik tarafından emilir. Şayet kaplama sonucu civatasomun ikilisinden uygun bir sürede, fırınlama ile hidrojen bünyelerinden alınmazsa, bir müddet sonra hidrojen çatlaması kaçınılmazdır. Yüksek Sıcaklığın Etkisi Sıcak ortamlarda çalışacak olan civatalı bağlantılar, aşağıdaki parametrelerden etkilenirler. a) Elastiktik modülü, Sıcaklık artarsa, elastiklik modülü azalır, bu ise, oda sıcaklığında ön yükleme yapılmış bağlantının, sağlayacağı tutma kuvvetinin sıcaklıkla düşeceğini gösterir. b) Isıl genleşme katsayısı ; Bağlantı elemanları olan civata ve somunun ısıl genleşme katsayıları, bağlanacak parçaların ısıl genleşme katsayılarından yüksekse, sıcaklık artışıyla birlikte tutma kuvvetinde hissedilir bir düşme olur. Tersi olduğunda, bağlantı elemanları akma ya da kopma noktasına kadar yüklenirler, sonuçta termik metal yorulması doğar. Yukarıda ana başlıklar altında sıraladığımız civatalı bağlantılarda gözlenen asıl hata kaynaklarına ilave olarak; Sarsıntılı çalışmalarda kendi kendine gevşemesini, Civata başı veya somunun dayanma yüzeyine tek noktadan değerek ilave bir eğilme gerilmesi oluşturmasını, Civatalı bağlantıların kısa süre kullanılmasından sonra ikinci kez sıkmayı unutma neticesinde doğan gevşemelerini, Sürtünmenin yeterli olmadığı durumlarda rondela, emniyet sacı yaylı halka, gupilya gibi emniyet elemanlarının kullanılmamasını, sayabiliriz. SONUÇ Ülkemizde her yıl bağlantı elemanlarında meydana gelen hasarlar nedeniyle büyük maddi kayıplar ortaya çıkmaktadır. Bu kayıpların minimuma indirgenmesi, hasarların hangi sebeplerden kaynaklandığını bilmek ve tedbirini almakla mümkün olacaktır. KAYNAKÇA 1. Bengisu, O. "Makina Elemanları I" Ders notları, Ege Üniversitesi Makina Fakültesi Yayınlan, Metals Handbook "Failure Analsysis and Preventation" Vol. 10 pp , Önal, İ. "Civatah Bağlantıların Tasarımı" Mühendis ve Makina dergisi, Cilt 28, Sayı 328, Sayfa 33-37, Mayıs Nieman, G. "Makina Elemanları" Cilt l, Sayfa , Babalık, F. "Makina elemanları ve Konstrüksiyon Örnekleri" Sayfa 20-34, Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

23 MAKALE ŞANLIURFA YÖRESİNE GELEN GÜNEŞ ENERJİSİNİN ANALİZİ Mehmet GÜMÜŞÇÜ* Ö Z E T Bu çalışma Güneydoğu Anadolu Projesinin (GAP) uygulama merkezi olan Şanlıurfa ilimizde (3713' E, 38'46' N, z = 547 m) güneş enerjisi araştırmalarına katkıda bulunmak, yapılacak bütün devlet ve özel kuruluş yatırımlarına veri sağlamak ve güneş enerjisine dayalı yatırımların maksimum verimi için ilimizin güneş enerjisi potansiyelini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Şanlıurfa, Türkiye'nin en fazla güneş enerjisine sahip bir ili olmasına rağmen sosyal ve ekonomik nedenlerden dolayı güneş enerjisinden en az faydalanan illerimizden biridir. Bu çalışmada, Şanhurfa'ya gelen güneş enerjisinin yatay ve eğik düzlemdeki saatlik ve günlük dağılımının, bilinen bağıntılar yardımıyla hesaplanması ve bu bulguların ölçülen değerlerle karşılaştırılması hedeflenmiştir. A T This study has been carried out for the purpose of contribution to solar energy research in theprovince of Şanlıurfa. (37'13' E, 38*46' N, 547 m above sea level) \vhich is the center of the Southeastern Anatolia Project (GAP), and for providing data for state and private sector investments in solar power. Thus, it is hoped that maximum benefit may be derived from the solar energy potential of Şanlıurfa, which has öne of the highest solar power levels in Turkey but the utilization is at very lowlevel for social and economical reasons. Hourly and daily distribution of incident solar energy in Şanlıurfa on horizontal and inclined planes have been calculated making use of classical expressions used for that purpose. The results of calculations have been compared with the measured solar energy values in Şanlıurfa. GİRİŞ G üneş enerjisinden iyi bir şekilde faydalanmak için güneş ışınımının özelliklerinin ve belirli bir yerde belli zamanlar için miktarının bilinmesi gerekir. Güneş ışınımı, atmosferi geçerken, atmosferde bulunan çeşitli parçacıklar (molekül, toz v.b.) tarafından yutulur ve saçılır. Böylece azalarak atmosfer dışına gelen güneş ışınımının %80'i yeryüzüne gelir. Güneş ışınımlarının doğrudan yeryüzüne gelen kısmına "direkt güneş ışınımı", saçılan güneş ışınımlarının yeryüzüne gelen kısmına ise "yayılı güneş ışınımı" adı verilir. Direkt ve yayılı ışınımların toplamı da "tüm (toplam) güneş ışınımı" olarak bilinir. Foton (elektromagnetik dalga) bir ortamda ilerlerken maddesel parçacıklara çarptığında yutulur veya saçılır. Atmosfer homojen olmayan bir ortamdır. Fiziksel karekteristikleri (basınç, sıcaklık) yükseklikle değişir. Atmosferdeki su buharı, CÖ2 ozon miktarı, tozların fiziksel hali ve bileşimi atmosfer kolonu boyunca düzgün değişmez. Bu yüzden gerçek atmosferi bir homojen atmosfere indirgemek ve ışınımın atmosferde katedeceği mesafeyi izafi birimlerle tarif etmek gerekir. Homojen atmosfer, basıncın yet seviyesindeki atmosferik basınca eşit olduğu, birim kesitteki atmosfer kolonunda, gerçek atmosferdeki molekül sayıları aynı kalmak üzere sayısal yoğunluğun dolayısıyla yoğunluğun yükseklikle değişmediği atmosfer olarak tarif edilir. Neticede birim kesitteki homojen atmosfer kütlesi birim kesitteki gerçek atmosfer kütlesine eşittir. Atmosferde bulunan su buharı, ozon ve CCh gelen güneş ışınımının büyük bir kısmını yutarlar. Su buharının yutma spektrumu çok karışıktır. Değişik dalga boylarında çok sayıda yutma bandı vardır. Yutulan güneş ışınımının bir kısmı ısıya dönüşerek serbest atmosferin sıcaklığını arttırır. Su buharının her dalga boyunda azaltma katsayısı çok farklıdır. Ayrıca değişim düzgün değildir. Atmosferde bulunan su buharı miktarı, dik bir atmosfer kolonu boyunca homojen olarak dağılmamıştır. Yere yakın yerlerde fazla olup yükseldikçe azalır. Genellikle atmosferdeki su buharı miktarı birim kesitteki atmosfer kolonu boyunca yoğunlaştırılabilir su buharı miktarı ile belirtilir. Su buharı mükemmel gaz kabul edilip, dik bir atmosfer kolunu boyunca sıcaklığın her kilometrede 6.10 C azaldığı kabul edilirse, yoğunlaştırılabilir su buharı W, W(nım) = (16/24) P,,h-(k Pa) eşitliğinden elde edilir. Burada P,,h yer seviyesinde kısmi su buharı basıncıdır. Atmosferde bulunan ortalama su buharı miktarı 20 mm dir. DENEYSEL ÇALIŞMA Şanlıurfa meteoroloji istasyonu şehrin merkezinde olup ölçümlerini burada yapmaktadır. Bu çalışmada yılları verileri alınarak değerlendirilmiştir. Şanlıurfa istasyonunda toplam ışınım miktarları R. Fuess marka aktinograflarla yapılmaktadır. Bu ışı- Yrıl. Doç. Dr.. Harran Üniversitesi Müh. Fak. Elektrik-Elektrtmik Müh. Bl. Bşk. -Ş.URFA- Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

24 MAKALE ENERJİ ta" crn ,75 1,00 0, ,25 y / -X ^ 175 \ S "N, \ V» 1- A ? 0 U B 17 Şekil 1. Kayıt edilen enerjinin günlük değişimi. mm ölçerlerin hata yüzdesi % civarındadır. Çalışma esası bir metal çiftindeki metallerin farklı genleşme özelliğine dayanır. Siyaha boyalı metal çifti çubuğun serbest ucu güneş ışınımının etkisiyle kıvrılır ve bu değişim bir kağıt üzerine çizgi olarak kaydedilir. Elde edilen bu grafikten saatlik ve günlük toplam ışınım miktarları bulunur. Şanlıurfa istasyonunda güneşlenme süreleri "helyograflarla tespit edilmektedir. Verilerin değerlendirilmesi sıra ile şöyle yapılır; Aktinograftan alınan veri kağıtlarında bulunan ışınım zaman eğrilerinden önce anlık toplam ışınımlar tespit edilir. Daha sonra 60' la çarpılarak saatlik ışınım elde edilir. Güneşin doğuşu ve batışı arasındaki değerler toplanarak günlük toplam saatlik ve toplam günlük ışınım miktarları ölçülür. Eğri altında kalan alan bulunarak saatlik enerji ve toplam günlük enerji hesaplanabilir. Bir saatlik zamana tekabül eden eğrinin altındaki alan toplam saatlik ışınım enerjisini, bütün eğrinin altındaki alan toplam günlük ışınım enerjisini verir (Şekil, l ). = E A, ifadesi ile günlük toplam ışınım enerjisi hesaplanır. Burada Q, (cal/cm 2. gün) günlük toplam ışınım enerjisi, I, (caj/cm 2. saat) ise saatlik toplam ışınım enerjisidir. Ölçüm birimleri hesaplanan değerlerle uyum sağlanması için MJ/m 2 güne çevrilmiştir. Şanlıurfa'da Yatay Düzleme Gelen Toplam Işınım Miktarları Şanlıurfa'da yatay düzleme gelen günlük toplam ışınım değerleri Angström (1924) tarafından yazılan ve Page (1964) tarafından geliştirilen,- Qo formülü ile hesaplanmıştır. Q yatay düzleme gelen 'o S günlük toplam ışınım, Qo atmosfer dışında yatay düzleme gelen günlük toplam ışınım, a ve b keyfi sabitler, t/to izafi güneşlenme süresi (t güneşlenme süresi, to gün uzunluğu) dır. Atmosfer dışında yatay düzleme gelen toplam ışınım miktarı; Öo = -24 ^ f. Sin(d). Sin(e) (-3-. H - tan (ff)] vıso n bağıntısı ile hesaplanır. Burada Igs güneş sabiti olup değeri 1353 w/m 2 dır. f güneş sabitini düzeltme faktörü ise,- f = l + 0,33.cos (360 -ü- V 365^ bağıntısı ile elde edilir. Burada n=l Ocak'tan itibaren gün sayısı, H ise güneş doğuş/batış açısı olup Coş H = -tan(d). tan (e) bağıntısı ile bulunur. Burada e enlem açısı, d deklinasyon açısıdır, a ve b sabitleri ise; a = 0, , z + 0,198cos (e-d) b = 0,533-0,165.cos (e-d) ile verilmektedir, z yerine deniz seviyesinden yüksekliğidir. Gün uzunluğu ise,- to = 2/15 arccos [-tan(e). tan(d)] formülü ile bulunur. Yatay Düzleme Gelen Aylık Ortalama Direkt ve Yayılı Işınım Miktarları Şanlıurfa' meteoroloji istasyonunda direkt güneş ışınımını ölçebilecek cihazın bulunmaması nedeniyle yatay düzleme gelen aylık ortalama direkt ve yayılı ışınım miktarları sadece hesaplanarak elde edilmiştir. Günlük direkt ışınım miktarları : Q</ = ±- öo , w + 0,223 An (e- d)\ to bağlantısı ile bulunur. Burada Q = Qj + Q y, Q y = Q - Qd formülleri ile de yayılı günlük toplam güneş ışınımı bulunur. Yatay Düzleme Gelen Anlık Toplam Işınım Miktarları Yatay düzleme gelen anlık toplam ışınım miktarı, günlük toplam tüm ışınıma bağlı olarak hesaplanabilir. Anlık güneş ışınımının (I), günlük toplam güneş ışınımına (Q) oranı (r t = I / Q) gün boyunca anlık tüm güneş ışınımının değişiminin Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

25 MAKALE!! HESAPLA. ÖLCÜMLE(19S2.1985) ENERJİ f \ 2? \ /. 20 / / \\ W, / \\ 16 * / V ' / \\ ı / /'/ V ' / \ ^ // V l 1? - '/ / ^\ v //' ''/ \* Sx 'X* ^ j 26 24! 'o ENERJİ TOPLAM MJ*n?gün / \ / \ / \ / DİREKT \ / r\ // \ / / \ \ / / \ \ / / \ \ / / YAYILI s v (/ / M.^^ \ \ v //- - "^\^ \ '^"-V- * AYLAR ı ı. '. -. AYLAR ^ O S M N M H T A E E K A O S M N M H T A E E K A Şekil 3. Ş.urafa'da yatay düzleme gelen günlük toplam günlük direkt ve yayılı güneş ışınımının yıl boyunca de- ğişimi (hesapla) Şekil 2. Ş.Urfa'da yatay düzleme gelen günlük toplam ışınımin aylara göre dağılımı. ekspononansiyel ve sinüzoidal olduğu düşünülerek; =exp K Q 4.to \ 2 \ eşitliği ile verilmektedir. Burada to gün uzunluğu, H güneş batış açısı ve h saat açısıdır. Yatay Düzleme Gelen Anlık Toplam, Anlık Direkt ve Anlık Yayılı Işınım Miktarları Yatay bir düzleme gelen anlık tüm ışınım, anlık direkt (Ij) ile anlık yayılı (I y ) güneş ışınımlarının toplamına eşittir. I-Id+ly Yatay düzleme gelen anlık ortalama yayılı güneş ışınımının (7 V ) günlük toplam yayılı ışınımına (Q y ) oram (r y, genellikle atmosfer dışında yatay düzleme gelen anlık ışınımının (Io) atmosfer dışında bir gün boyunca aynı düzleme gelen güneş ışınımına (Qo) oranına eşit alınır. Buna göre : r =h_=lll veya go,/o Öv 00 değerlerini yerine koyarak,- elde edilir. Anlık direkt güneş ışınımı ise, anlık tüm ve anlık yayılı güneş ışınımlarından, la = I - I y = r,. Q - r y. Q y eşitliğine göre bulunur. Şanlıurfa'ya gelen anlık tüm, anlık direkt ve anlık yayılı güneş ışınlarının saatlere göre değişimi Şekil. 5'te verilmiştir. Eğik Düzleme Gelen Aylık Ortalama Güneş Işınımı Eğik düzleme gelen güneş ışınımı miktarı; düzlemin eğimine, azimut açısına, çevrenin yansıtma katsayısına ve yatay düzleme gelen tüm ışınımın direkt ve yayılı bileşenlerinin miktarına bağlıdır. Eğik Düzleme Gelen Anlık Direkt Güneş Işınımı Miktarı Güneş ışınımına dik birim düzleme gelen anlık direkt güneş ışınımı I n, güneş ışınımının eğik düzleme geliş açısı g, zenit açısı z olmak üzere, eğik ve yatay düzlemlere gelen direkt güneş ışınım miktarları sıra ile ; I c d = In cosg ve id = cosz eşitlikleriyle ve bu iki ışınımın birbirine oranı da,- > - Tİ cosh - coş// 24 sin// n_.n. coş// 180 ile verilmektedir. cosz Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

26 MAKALE Burada/ I cl ı = Rj. Ij olup,- Ij yatay düzleme gelen anlık güneş ışınımıdır. Eğik Düzleme Gelen Anlık Toplum Güneş Işınımı Eğik düzleme gelen anlık toplam ışınım; direkt, yayılı ve yansıyarak gelen güneş ışınımların toplamıdır. Yatay düzleme anlık gelen yayılı güneş ışınımı I y, düzlemin eğimi s olmak üzere, eğik düzleme gelen yayılı güneş ışınımı (7 ey ); r _/ l + COS.? ~ şeklindedir. Toplam anlık güneş ışınım miktarı I olmak üzere, eğik düzleme yansıyarak gelen güneş ışınım miktarı,- Iya=I Pl - coss eşitliği ile verilmektedir. Çevrenin yansıtma oranı p, bitki örtüsüne, topoğrafik yapıya ve kar durumuna bağlı olarak değişir. Çevrenin yansıtma oranının ortalama değeri 0.2 civarındadır. Eğik düzleme gelen anlık toplam güneş ışınımı,- anlık direkt, anlık yayılı ve anlık yansıyarak gelen güneş ışınımlarının toplamı olduğundan; Ic = Icd + ley + lya veya diğer değerler yerine konalarak,. p bulunur. Bu eşitliği yatay düzleme gelen anlık toplam güneş ışınımı ile bölerek, elde edilir. Bu eşitlikte görüldüğü gibi düzlemin eğimi arttıkça düzleme gelen yayılı güneş ışınımı azalmakta, buna karşılık yansıyarak gelen güneş ışınım miktarı ise artmaktadır. Bütün hesaplamalarda, eğik düzlemin eğimi (s) yaz aylarında 25, kış aylarında ise 50 alınmıştır. Ocak ve Nisan aylarında Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzleme gelen saatlik güneş ışınımının değerlerinin saatlere göre değişimi Şekil.6 ve 7'de verilmiş JO 2.00 l.«o aeo ENERJİ MJ/n?saat U 7J &3 -ÖLÇÜMLE (I98J-19B) -HESAPLA \. SAATLER Şekil 4. Ş.urfa'da yatay bir düzleme gelen günlük toplam güneş ışınımının yıllık ortalama saat'lik değerleri?.*?.? U l.? l.o 08 O6 OA 02 ENERJİ M J At? saat Anlık Tüm / Anlık dı'rekt \ /.-'" --- \ / S ^. / / Anlık yayılı >O3 H Î-3 Ui 153 *.3 T ^SAAT Şekil 5. Ş.urfa'da yatay düzleme gelen anlık toplam anlık direkt ve anlık yayılı güneş ışınımının saatlere göre değişimi. tir. Şekilde de görüldüğü gibi eğik düzleme gelen anlık tüm güneş ışınımı miktarları, yatay düzleme gelen anlık tüm güneş ışınımı miktarlarından daha büyüktür. Eğik Düzleme Gelen Günlük Toplam Güneş Işınımı Eğik düzleme gün boyunca gelen toplam güneş ışınımının, yatay düzleme gün boyunca gelen tüm güneş ışınımına oram ise ; şeklinde yazılabilir. Böylece, gün boyunca yatay- Mühendis ve Makina - Cilt : 36 Sayı : 431

27 MAKALE : ı Fnrr/i J- OCAK AYI düzlem Eğik düzlem, ^ s- 50' / \ / \ / \ / \ f S~~~ ^~\ \ // \ / \ ' 1 < J Û 33 1Q Z J3 SAAT Şekil 6. Ocak ayında Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzleme gelen günlük toplam güneş ışınımının saatlere göre değişimi (hesapla) ) ü 14) 120 KO oto ) 0» ı NİSAM AYI Enerji y«f ay düzlem MJ/rT/saot,«-- v Eğ'* düzlem / \ s,25* / // \\ ' / \ "^ o '' / \ 'J V\ <v i/ \' \\ vvi» '/ \\ // V ı ı \\\ / a V SAAT^ 6,3 7,3 S3 83 W U < W l?3 1ft3 Şekil 7. Nisan ayında Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzleme gelen günlük toplam güneş ışınımının saatlere göre değişimi (hesapla) düzleme gelen direkt ve toplam güneş ışınımları bilinirse, eğik düzleme gelen toplam güneş ışınımı hesaplanabilir. Şekil 8'de Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzleme gelen toplam güneş ışınımı miktarlarının aylara göre dağılımı verilmiştir. Şekilde görüldüğü gibi; Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında eğik düzleme gelen toplam güneş ışınımı miktarları, yatay düzleme gelen tüm ışınım miktarlarından azdır. Diğer aylarda ise ; eğik düzleme gelen ışınım miktarları, yatay düzleme gelen güneş ışınımından fazladır. l fi 16 U g. 6-4' 2 Vniny rlfırlpm Enerji Eğft düzlem MJ/rrrgCır yaz aylarında s:25,--\ ki? aylarında s:so / ' -\ \\ \ \ \ \ \ \ \ \ // \\ / \ / \ O S M N M H 7 A E E K A AYLAR Şekil 8. Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzlem üzerine gelen günlük toplam güneş ışımmınının aylara göre dağılımı, DENEYSEL VE TEORİK VERİLERİN KARŞILAŞTIRILMASI Şanlıurfa'da yatay düzlem üzerine gelen toplam ışımm ölçüm değerleri ile yukarıdaki bağıntıları kullanarak elde edilen hesap değerlerinin aylara göre dağılımı Şekil.Z'de verilmiştir. Hesaplanan değerleri ile ölçüm değerleri arasında %13'lük farklılık görülmüştür. Hesapla en az güneş ışınımı Aralık ayında 6.20 MJ/m 2 gün, en fazla güneş ışınımı ise Temmuz ayında MJ/m 2 gün olarak bulunmuştur. Yıllık ortama güneş ışınımı,- ölçümle MJ/m 2, hesapla MJ/m 2 'dir. Ortalama günlük güneş ışınımı; ölçümle MJ/m 2 gün, hesapla MJ/m 2 gündür. Şanlıurfa'da yatay düzleme gelen toplam güneş ışınımı, ölçümle ve hesapla bulunan değerlerin saatlere göre değişimi Şekil.4'de verilmiştir. Şanlıurfa'ya gelen anlık tüm, anlık direkt ve anlık yayılı güneş ışınlarının saatlere göre değişimi Şekil.5'de verilmiştir. Şanlıurfa'da yatay ve eğik düzleme gelen saatlik güneş ışınımının değerlerinin saatlere göre değişimi Şekil.6 ve 7'de verilmiştir. Şekilde de görüldüğü gibi eğik düzleme gelen anlık tüm güneş ışınımı miktarları, yatay düzleme gelen anlık tüm güneş ışınımı miktarlarından daha büyüktür. Şekil.S'de ise yatay ve eğik düzleme gelen toplam güneş ışınımı miktar- j Cilt : 36 Sayı : Mühendis ve Makina

ODAM9Z WEB SİTESİ http://www.mmo.org.tr

ODAM9Z WEB SİTESİ http://www.mmo.org.tr ODAM9Z WEB SİTESİ http://www.mmo.org.tr MÜHENDİS VE MAKİNA MART 2004 530 MARCH 2004 No : 530 i ç i n d e k i l e r contents İLAN SAYFALARI DİZİNİ AYVAZ 1 HAT İTHALAT 2 ALARKO 3 ALARKO 4 ALARKO 7 SARMAK

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM

GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM GÜNEŞ ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ AÇILARI GİRİŞ Güneş ışınları ile dünya üzerindeki yüzeyler arasında belirli açılar vardır. Bu açılar hakkında bilgi edinilerek güneş enerjisinden en

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI

MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI MKT 204 MEKATRONİK YAPI ELEMANLARI 2013-2014 Bahar Yarıyılı Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu Makine Bir veya birçok fonksiyonu (güç iletme,

Detaylı

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz.

Sıkma sırasında oluşan gerilmeden öngerilme kuvvetini hesaplarız. Boru içindeki basınç işletme basıncıdır. Buradan işletme kuvvetini buluruz. Ø50 Şekilde gösterilen boru bağlantısında flanşlar birbirine 6 adet M0 luk öngerilme cıvatası ile bağlanmıştır. Cıvatalar 0.9 kalitesinde olup, gövde çapı 7,mm dir. Cıvatalar gövdelerindeki akma mukavemetinin

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

Özellikler: Vakum tüpü ve ısıtma borusunun mükemmel bileşimi.

Özellikler: Vakum tüpü ve ısıtma borusunun mükemmel bileşimi. Özellikler: Vakum tüpü ve ısıtma borusunun mükemmel bileşimi. 1) Daha yüksek ısı verimliliği: Isı borusunun ileri ısı iletme tarzı, mükemmel seçici, emici kaplama ve yüksek vakumlu ısı korunması ile eksiksiz

Detaylı

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından;

Çözüm: Borunun et kalınlığı (s) çubuğun eksenel kuvvetle çekmeye zorlanması şartından; Soru 1) Şekilde gösterilen ve dış çapı D 10 mm olan iki borudan oluşan çelik konstrüksiyon II. Kaliteli alın kaynağı ile birleştirilmektedir. Malzemesi St olan boru F 180*10 3 N luk değişken bir çekme

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

Döküm Kazanlar. G115-21 kw BE MAVİ ALEV BRÜLÖRLÜ KAZAN

Döküm Kazanlar. G115-21 kw BE MAVİ ALEV BRÜLÖRLÜ KAZAN Döküm Kazanlar Modern, Yüksek Kaliteli ve İşletme Emniyetli Kazan Dizaynı: EN 303' e uygun test edilmiş, Thermostream Tekniği sayesinde yüksek işletme emniyetine sahip,lpg,sıvıyakıt veya doğalgaza uygun,

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI PERÇİN VE YAPIŞTIRICI BAĞLANTILARI P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Perçin; iki veya

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ

2: MALZEME ÖZELLİKLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz III Bölüm 1: TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Mekanik, Tanımlar 12 1.1.1.Madde ve Özellikleri 12 1.2.Sayılar, Çevirmeler 13 1.2.1.Üslü Sayılarla İşlemler 13 1.2.2.Köklü Sayılarla İşlemler 16 1.2.3.İkinci

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES

CIVATA BAĞLANTILARI. DEÜ Makina Mühendisliği Böl. Çiçek ÖZES CIVATA BAĞLANTILARI Cıvata bağlantıları teknikte en çok kullanılan çözülebilen bağlantılardır. Cıvatalar makinaların montajında, yatakların ve makinaların temele tespitinde, boru flanşların, silindir kapaklarının

Detaylı

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1

MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 MAK 305 MAKİNE ELEMANLARI-1 5.BÖLÜM Bağlama Elemanları Kaynak Bağlantıları Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 BU SLAYTTAN EDİNİLMESİ BEKLENEN BİLGİLER Bağlama Elemanlarının Tanımı ve Sınıflandırılması Kaynak Bağlantılarının

Detaylı

KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu

KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu İÇİNDEKİLER 1. Genel Bilgi 2. Çalışma Prensibi 3. Sistem Bileşenleri 4. Montaj 5. Resimlerle Kolektör Montajı 6. Teknik Detaylar 7. Teknik Bilgi 8. Bakım 9. Tesisat Şeması Genel

Detaylı

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. Mil-Göbek Bağlantıları Soruları 1. Mil-göbek bağlantılarını fiziksel esasa göre sınıflandırarak her sınıfın çalışma prensiplerini açıklayınız. 2. Kaç çeşit uygu kaması vardır? Şekil ile açıklayınız. 3.

Detaylı

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY

GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM. Prof. Dr. Olcay KINCAY GÜNEŞ ENERJĐSĐ IV. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY DÜZ TOPLAYICI Düz toplayıcı, güneş ışınımını, yararlı enerjiye dönüştüren ısı eşanjörüdür. Akışkanlar arasında ısı geçişi sağlayan ısı eşanjörlerinden farkı,

Detaylı

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ

1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKİNE ELEMANLARINDA TEMEL KAVRAMLAR VE BİRİM SİSTEMLERİ 11 1.1. SI Birim Sistemi 12 1.2. Boyut Analizi 16 1.3. Temel Bilgiler 17 1.4.Makine Elemanlarına Giriş 17 1.4.1 Makine

Detaylı

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008

Prof.Dr.İrfan AY. Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU. Öğr. Murat BOZKURT. Balıkesir - 2008 MAKİNA * ENDÜSTRİ Prof.Dr.İrfan AY Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU Öğr. Murat BOZKURT * Balıkesir - 2008 1 PLASTİK ŞEKİL VERME YÖNTEMLERİ METALE PLASTİK ŞEKİL VERME İki şekilde incelenir. * HACİMSEL DEFORMASYONLA

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

Yapılara Etkiyen Karakteristik Yükler

Yapılara Etkiyen Karakteristik Yükler Yapılara Etkiyen Karakteristik Yükler Kalıcı (sabit, zati, öz, ölü) yükler (G): Yapı elemanlarının öz yükleridir. Döşeme ağırlığı ( döşeme betonu+tesviye betonu+kaplama+sıva). Kiriş ağırlığı. Duvar ağırlığı

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

Cıvata-somun bağlantıları

Cıvata-somun bağlantıları Cıvata-somun bağlantıları 11/30/2014 İçerik Vida geometrik büyüklükleri Standart vidalar Vida boyutları Cıvata-somun bağlantı şekilleri Cıvata-somun imalatı Cıvata-somun hesabı Cıvataların mukavemet hesabı

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 005 (3) 59-63 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Düzlemsel Güneş Kolektörlerinde Üst Yüzeyden Olan Isıl Kayıpların

Detaylı

Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil

Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil Universal Tip Susturucu Yuvarlak Şekil ÖZET ÜRÜN BİLGİSİ EGSAN ürünü Üniversal Tip Susturucu: olumsuz iç ve dış etkenlere ve korozif koşullara dayanıklı, tamamen alüminyum kaplı sac gövde ve borudan oluşur.

Detaylı

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir.

Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. 9. VİDALAR Silindirik iç ve dış yüzeyler üzerine açılan helisel girinti ve çıkıntılara vida denir. Vida Helisi Vida Adımı Bir kenarı silindirin çapına eşit dik bir üçgen, silindirin üzerine sarıldığında

Detaylı

PERÇİN BAĞLANTILARI. Bu sunu farklı kaynaklardan derlemedir.

PERÇİN BAĞLANTILARI. Bu sunu farklı kaynaklardan derlemedir. PERÇİN BAĞLANTILARI Perçin çözülemeyen bağlantı elemanıdır. Kaynak teknolojisindeki hızlı gelişme sonucunda yerini çoğunlukla kaynaklı bağlantılara bırakmıştır. Sınırlı olarak çelik kazan ve kap konstrüksiyonlarında

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir.

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Mühendislik Fakültesi Makina Müh.Böl.Çiçek Özes. Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR ve MİLLER Bu sunudaki bilgiler değişik kaynaklardan derlemedir. AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler.

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir.

RULMANLI YATAKLAR. Dönme şeklindeki izafi hareketi destekleyen ve yüzeyleri arasında yuvarlanma hareketi olan yataklara rulman adı verilir. RULMANLI YATAKLAR Yataklar iki eleman arasındaki bir veya birkaç yönde izafi harekete minimum sürtünme ile izin veren fakat kuvvet doğrultusundaki harekete engel olan destekleme elemanlarıdır. Dönme şeklindeki

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ

GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ GÜNEŞ ENERJİSİ KULLANIMINDA OPTİMUM TİLT AÇISININ ÖNEMİ Afşin GÜNGÖR, Abdulkadir KOÇER, Engin DEMİRCİ Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Güneş Enerjisinden Elektrik Üreten

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ocak - Haziran 2015 07.01.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

Anlatım-sunum-laboratuar

Anlatım-sunum-laboratuar MM 301 ÜRETİM YÖNTEMLERİ - I 2+1/2,5 AKTS Kredisi:3 -laboratuar 1 saat laboratuar Talaşlı imalat ve takım tezgahları. Modeller, maçalar, kalıp tasarımı, döküm yöntemleri, ergitme ve döküm, döküm malzemeleri.

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Aralık 2014 - Ocak 2015 18.11.2014 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Mayıs-Haziran 2015 14.04.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 0 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY İÇİNDE SABİT SICAKLIKTA SİLİNDİRİK ISITICI BULUNAN DİKDÖRTGEN PRİZMATİK SAC KUTU YÜZEYLERİNDEN ZORLANMIŞ TAŞINIM

Detaylı

TETA & TEDA. Sıcak Hava Apareyleri

TETA & TEDA. Sıcak Hava Apareyleri TETA & TEDA Sıcak Hava Apareyleri İçindekiler Teknogen Kimiz? Ne iş yaparız? Genel Özellikler... 1 Teknik Özellikler... 1 Bileşenler... 2 Montaj ve Bakım... 3 Elektrik Bağlantı Şeması... 3 Ölçüler... 4

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI TMMOB Makina Mühendisleri Odası 11. Otomotiv Sempozyumu 8-9 Mayıs 2009 SANAL ÖLÇME UYGULAMASI Özet Uygulamanın temel amacı Otomotiv sac kalıpçılığında, kalıptan elde edilen parçanın kalite seviyesinin

Detaylı

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları

Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları Makine Elemanları I Prof. Dr. Akgün ALSARAN Cıvata ve somun-flipped classroom Bağlama Elemanları İçerik Giriş Vida Vida çeşitleri Cıvata-somun Hesaplamalar Örnekler 2 Giriş 3 Vida Eğik bir doğrunun bir

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ; Rüzgâr ve Güneş enerjisine

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 3 ÜÇ NOKTALI EĞİLME DENEYİ GİRİŞ Yapılan herhangi bir mekanik tasarımda kullanılacak malzemelerin belirlenmesi

Detaylı

KULLANIM ALANLARI: Kafeler, Restaurantlar, Fabrikalar, Atölyeler, Seralar, Spor Salonları, Tavuk Çiftlikleri ve bu gibi kapalı alanlar.

KULLANIM ALANLARI: Kafeler, Restaurantlar, Fabrikalar, Atölyeler, Seralar, Spor Salonları, Tavuk Çiftlikleri ve bu gibi kapalı alanlar. GAZ YAKITLI SICAK HAVA ÜRETİCİLERİ MINIJET SERİLERİ ULTRA-KOMPAKT GAZ YAKITLI HAVA ISITICISI KULLANIM ALANLARI: Kafeler, Restaurantlar, Fabrikalar, Atölyeler, Seralar, Spor Salonları, Tavuk Çiftlikleri

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA

Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA Doç.Dr.Salim ŞAHİN YORULMA VE AŞINMA YORULMA Yorulma; bir malzemenin değişken yükler altında, statik dayanımının altındaki zorlamalarda ilerlemeli hasara uğramasıdır. Malzeme dereceli olarak arttırılan

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2

MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2 VİDA HESAPLARI MAKİNE ELEMANLARI - (9.Hafta) VİDALAR -2 A. Ön Yükleme Kuvveti (FÖ) ile Sıkma/Çözme Kuvvetleri (FH) arasındaki İlişki İki malzemeyi birleştirmek için civata ve somun kullanılırsa, somunun

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Düzlemsel Güneş Toplayıcıları Vakumlu Güneş Toplayıcıları Yoğunlaştırıcı Sistemler Düz Toplayıcının Isıl Analizi 2 Yapı olarak havası boşaltılmış

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ekim - Aralık 2015 11/09/2015 Türkiye'nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

Kullanım Kılavuzu Beton Nemi Ölçer PCE-WP21

Kullanım Kılavuzu Beton Nemi Ölçer PCE-WP21 PCE Teknik Cihazları Ltd.Şti. Halkalı Merkez Mah Ataman Sok. No.:4/4 Türkiye Tel: 0212 471 11 47 Faks: 0212 705 53 93 info@pce-cihazlari.com.tr www.pce-instruments.com/turkish Kullanım Kılavuzu Beton Nemi

Detaylı

YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ 31 Mart 2012 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28250 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: YÖNETMELİK RÜZGÂR VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI LİSANS BAŞVURULARINA İLİŞKİN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Doç.Dr.İrfan AY-Arş.Gör.T.Kerem DEMİRCİOĞLU CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATA-SOMUN ve RONDELALAR CIVATALAR Cıvatalar: Özel baş biçimine sahip silindirik gövde üzerine belli boylarda diş açılmış bağlantı elemanlarına cıvata denir. Cıvataların diş açılmış kısımları üçgen vida

Detaylı

WINTREX. TÜM ISITMA ve SOĞUTMA TESİSATLARI İÇİN ISI TRANSFER SIVISI

WINTREX. TÜM ISITMA ve SOĞUTMA TESİSATLARI İÇİN ISI TRANSFER SIVISI WINTREX TÜM ISITMA ve SOĞUTMA TESİSATLARI İÇİN ISI TRANSFER SIVISI Houghton Chemical Corporation 1927 yılında endüstri ve otomotiv sektörüne kimyasal üretim için kurulmuştur. Yaklaşık 90 yıllık tarihinde;

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy

AKSLAR ve MİLLER. DEÜ Makina Elemanlarına Giriş Ç. Özes, M. Belevi, M. Demirsoy AKSLAR ve MİLLER AKSLAR MİLLER Eksenel kuvvetlerde her iki elemanda çekmeye veya basmaya zorlanabilirler. Her iki elemanda içi dolu veya boş imal edilirler. Eksen durumlarına göre Genel olarak düz elemanlardır

Detaylı

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR 1) Kullanılmış lastikler 2) I ve II nci kategori atık yağlar 3) Boya çamurları 4) Solventler 5) Plastik atıklar 6) Çevre ve Orman Bakanlığı

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8. M. Güven KUTAY 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ KONU İNDEKSİ 05-8 M. Güven KUTAY 9. Konu indeksi A Akma mukavemeti...2.5 Akma sınırı...2.6 Akmaya karşı emniyet katsayısı...3.8 Alevle sertleştirme...4.4 Alt sınır gerilmesi...2.13

Detaylı

Ürün Kodu Genişlik Yükseklik Boş Ağırlık : A22 : 2.550 mm : 3.550 mm : 2.100 ~ 2.500 kg Geometrik Hacim : 8 10-12 16 20 26.000 l. (Kamyon tipine göre) Bölme Sayısı : 1 ~ 5 (Kamyon tipine göre) Tank Kodu

Detaylı

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI

27.10.2011. Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ. Metal Şekillendirmede Gerilmeler PLASTİK ŞEKİL VERMENİN ESASLARI Plastik Şekil Verme MAK351 İMAL USULLERİ Doç.Dr. Turgut GÜLMEZ İTÜ Makina Fakültesi Metal parçaların şeklinin değiştirilmesi için plastik deformasyonun kullanıldığı büyük imalat yöntemleri grubu Genellikle

Detaylı

2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ

2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ tmmob makina mühendisleri odası 2. ULUSAL KAĞIT SEMPOZYUMU BİLDİRİLERİ MMO YAYIN NO: 180 tmmob makina mühendisleri odası / MMO YAYIN NO : 180 ISBN: 975-395-166-3 Bu Yapıtın Yayın Hakkı MMO'na Aittir. Kitabın

Detaylı

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net

MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ. www.muhendisiz.net www.muhendisiz.net MENGENE HESAPLARI A-VĐDALI MENGENE MĐLĐ Hareket civatasında bir güç iletimi söz konusu olduğundan verimin yüksek olması istenir.bu nedenle Trapez profilli vida kullanılır. Yük ; F =

Detaylı

Radyal. RKD Serisi Motor Hava Akımı Dışında Prizmatik Kanal Tipi Fanlar 120 ºC. Fan Gövde Yapısı. Hava Akış Yönü R K D S 80 B 4 T ST 40

Radyal. RKD Serisi Motor Hava Akımı Dışında Prizmatik Kanal Tipi Fanlar 120 ºC. Fan Gövde Yapısı. Hava Akış Yönü R K D S 80 B 4 T ST 40 ENDÜSTRİYEL RADYAL FAN RKD Serisi Motor Hava Akımı Dışında Prizmatik Kanal Tipi Fanlar 12 ºC Filtreler galvaniz çelik kasa içerisindedir. Kaset tipi değiştirilebilir şekildedir. Bakım kapağı mevcuttur.

Detaylı

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir.

YAYLAR. Bu sunu farklı kaynaklardan derlenmiştir. YAYLAR Gerek yapıldıktan malzemelerin elastiktik özellikleri ve gerekse şekillerinden dolayı dış etkenler (kuvvet, moment) altında başka makina elemanlarına kıyasla daha büyük bir oranda şekil değişikliğine

Detaylı

JET FANLAR [PAF-J SERİSİ ÜRÜN KATALOĞU] Havalandırma Lüks Değil!

JET FANLAR [PAF-J SERİSİ ÜRÜN KATALOĞU] Havalandırma Lüks Değil! Havalandırma Lüks Değil! Her geçen gün katlanarak artan şehir yaşamı bazı ihtiyaçları da beraberinde getirmiştir. Fert başına gittikçe daralan yaşam alanları insanları iç içe yaşamaya zorlamaktadır. Hem

Detaylı

SERBEST ŞAMANDIRALI KONDENSTOP

SERBEST ŞAMANDIRALI KONDENSTOP 10.015 www.ayvaz.com Bu tip kondenstopların içinde -adından da anlaşılacağı üzere- herhangi bir kaldıraç yoktur. Hareket eden tek parça şamandıradır. Bu kondenstopta kullanılan şamandıra; yüksek kaliteli,

Detaylı

Yüksek verimli ve ekonomik merkezi sistem çözümleri

Yüksek verimli ve ekonomik merkezi sistem çözümleri [ Hava ] Şema Sayfaları Başlık şablonu Folio Medium [ Su ] [ Toprak ] [ Buderus ] Yüksek verimli ve ekonomik merkezi sistem çözümleri Isıtma Bizim İşimiz Üflemeli Brülörlü Çelik Kazanlar Merkezi ısıtmada

Detaylı

VIESMANN VITOSOL 100-F. Teknik Bilgi Föyü Sipariş No. ve fiyatlar: Fiyat listesine bakınız VITOSOL 100-F. Düzlemsel kollektör

VIESMANN VITOSOL 100-F. Teknik Bilgi Föyü Sipariş No. ve fiyatlar: Fiyat listesine bakınız VITOSOL 100-F. Düzlemsel kollektör VIESMANN VITOSOL 100-F Düzlemsel kollektör Teknik Bilgi Föyü Sipariş No. ve fiyatlar: Fiyat listesine bakınız Arşiv referansı: Teknik Bilgiler Klasörü, Bölüm 13 VITOSOL 100-F Tip SV1 ve SH1 Dikey veya

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

meksis.com.tr 35. YIL Genel Ürün Kataloğu

meksis.com.tr 35. YIL Genel Ürün Kataloğu meksis.com.tr 35. YIL Genel Ürün Kataloğu ÜRÜN PORTFÖYÜ ISI CİHAZLARI Gaz, Sıvı, Katı Yakıtlı ve Elektrikli Sıcak Su Kazanları Kalorifer Kazanları Buhar Jeneratörleri ve Buhar Kazanları Mobil Buhar ve

Detaylı

Evaporatif Soğutma Nedir?

Evaporatif Soğutma Nedir? Evaporatif soğutma suyun buharlaşmasıyla havadan ısı alması prensibine dayanır. Su buharlaşırken havadan ısı çeker ve havanın soğumasına sebep olur. Havuzdan veya duştan çıktığınızda çevrenizdeki esinti

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc

2009 Kasım. www.guven-kutay.ch MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER. 05-5a. M. Güven KUTAY. 05-5a-ornekler.doc 2009 Kasım MUKAVEMET DEĞERLERİ ÖRNEKLER 05-5a M. Güven KUTAY 05-5a-ornekler.doc İ Ç İ N D E K İ L E R 5. MUKAVEMET HESAPLARI İÇİN ÖRNEKLER...5.3 5.1. 1. Grup örnekler...5.3 5.1.1. Örnek 1, aturalı mil

Detaylı

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu -

Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Araştırma Geliştirme Ltd. Şti. - Firma Tanıtım Sunumu - Şubat 2013 Hakkımızda Firma Profili Ekip Faaliyet Alanları Firma Profili Hakkımızda Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı nın 2012 Teknogirişim Sermaye

Detaylı

Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap

Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap Genel Makina Bilgisayar Destekli Kondenstop Kontrol Sistemi Dr. Trap Enerjinin üretim maliyetlerinde çok önemli bir girdi olduğu günmüz şartları,pekçok endüstriyel tesiste kullanılan buharın verimli ve

Detaylı

Master Panel NOVA 5TM Çatı

Master Panel NOVA 5TM Çatı Master Panel NOVA 5TM Çatı Ürün Tanımı Yangın riskinin yüksek olduğu yapılarda ve azami yangın dayanımı istenen binalarda güvenle kullanılırken beş hadveli formuyla geniş açıklıkların güvenle geçilmesini

Detaylı

3M VHB Bantlar VHB. THE Acrylic Foam Tape. Güvenilirlik, Güç. ve Dayanıklılık. VHB Akrilik Köpük Bantlar

3M VHB Bantlar VHB. THE Acrylic Foam Tape. Güvenilirlik, Güç. ve Dayanıklılık. VHB Akrilik Köpük Bantlar 3M VHB Bantlar VHB THE Acrylic Foam Tape Güvenilirlik, Güç ve Dayanıklılık VHB Akrilik Köpük Bantlar Kalite avantajları güçlü ve dayanıklı yapıştırma geliştirilmiş estetik görüntü mükemmel sızdırmazlık

Detaylı

Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER

Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER O C A K 2 0 1 1 A R G E - F. K 03 Endüstriyel Fanlar AKSİYAL FANLAR GENEL BİLGİLER Ürünlerimiz, yüksek verimli, düşük maliyetli, düşük ses düzeyi, olası en geniş çalışma aralığı ve kompakt bir yapıya sahip

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 40 MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9A GERİNİM ÖLÇER KULLANARAK GERİLİM ANALİZİ YAPILMASI TEORİ Bir noktada oluşan gerinim ve gerilme değerlerini

Detaylı

Sõcak su sirkülasyon pompalarõ Standart Program

Sõcak su sirkülasyon pompalarõ Standart Program Tip Kitapçõğõ./- G HPK Sõcak su sirkülasyon pompalarõ Standart Program Kullanõm Alanlarõ Standart dizayn HPK pompalarõ, sõcak su veya kõzgõn õsõ transfer yağlarõnõn boru veya tank sistemleri ile transferinin

Detaylı

Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar

Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar TA-COMPACT-T Küçük terminal ünitelerin kontrolü ve balanslanması için kombine vanalar Soğutma sistemleri için geri dönüş suyu sıcaklık kontrollü kontrol vanası IMI TA / Kontrol vanaları / TA-COMPACT-T

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr

Dr. Fatih AY. Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Dr. Fatih AY Tel: 0 388 225 22 55 ayfatih@nigde.edu.tr Güneş Enerjisiyle Soğutma (Nebi Yelegen, Canan Ceylan) Güneş Enerjisi ile Su Damıtma Sistemleri (Fitim Zeqiri, Abdullah Mat) Güneş Enerjisi ile Kurutma

Detaylı

Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar. www.ozyigit.com

Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar. www.ozyigit.com Mühendislik Makina ve Metalurji San. Tic. Ltd. Şti. Standart Elemanlar www.ozyigit.com GRAFİTLİ KAYDIRMA ELEMANLARI Grafitli kaydırma elemanları: Taşıyıcı ana yapısı genlikle yüksek dayanımlı bronz olan,

Detaylı

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır

22/02/2012 tarihli ve 28212 sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJĐSĐNE DAYALI LĐSANS BAŞVURULARINA ĐLĐŞKĐN ÖLÇÜM STANDARDI TEBLĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 - (1) Bu Tebliğ; Rüzgâr ve Güneş enerjisine

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ İLE SU ISITILMASI

GÜNEŞ ENERJİSİ İLE SU ISITILMASI PROJE 032 GÜNEŞ ENERJİSİ İLE SU ISITILMASI 1 GÜNEŞLİ SU ISITICILARININ TASARIMI Edirne de 84 kişilik 21 dairenin su ihtiyacını tüm yıl karşılayacak sistemin hesabı. Sıcak su sıcaklığı, güneşli su ısıtıcılarda

Detaylı

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler

Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Kaynaklı Birleştirmelere Uygulanan Tahribatlı Deneyler Prof.Dr. Vural CEYHUN Ege Üniversitesi Kaynak Teknolojisi Eğitim, Muayene, Uygulama ve Araştırma Merkezi Tahribatlı Deneyler Standartlarda belirtilmiş

Detaylı

KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR

KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR Makine Elemanları 2 KAYMALI YATAKLAR-II RADYAL YATAKLAR Doç.Dr. Ali Rıza Yıldız 1 Bu Bölümden Elde Edilecek Kazanımlar Radyal yataklama türleri Sommerfield Sayısı Sonsuz Genişlikte Radyal Yatak Hesabı

Detaylı