2008 GİRİŞİMCİLİK RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2008 GİRİŞİMCİLİK RAPORU"

Transkript

1 2008 GİRİŞİMCİLİK RAPORU

2 2008 GİRİŞİMCİLİK RAPORU Doç. Dr. İbrahim Öztürk

3 İGİAD Girişimcilik Raporu 2008, Doç. Dr. İbrahim Öztürk tarafından İGİAD için hazırlanmıştır. Doç.Dr. İbrahim Öztürk, raporun hazırlanmasındaki katkılarından ötürü, Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü öğrencilerinden Serhat Akay, Buket İşler, Galip Özsoy, Alex Rahmatoulin, Batuhan Şimşek ve Salih Emre Uraz a teşekkür eder. İGİAD YAYINLARI: 8 RAPORLAR: 1 İGİAD İktisadî Girişim ve İş Ahlâkı Derneği 2008 Girişimcilik Raporu İstanbul 2008 ISBN Yayın Editörü: Ahmet Yaşar Mizanpaj Uygulama: Murat Tunoğlu Yayına Hazırlık: Pointgraf Baskı ve Cilt: Kahraman Mücellit İGİAD İktisadî Girişim ve İş Ahlâkı Derneği Defterdar Mh. Otakçılar Cd., No: 62 Eyüp İş Merkezi, K: 4, D: 103 Eyüp İstanbul Tel: Pbx Faks: E-Posta:

4 İÇİNDEKİLER SUNUŞ...5 ÖZET Fİnansal Reformlar Alt Yapı Reformları TARIM SEKTÖRÜNÜN DÖNÜŞÜMÜ GİRİŞ NEDEN BİR GİRİŞİMCİLİK RAPORU?İGİAD PERSPEKTİFİ REKABET GÜCÜNÜN BİLEŞENLERİ DEĞİŞİRKEN GİRİŞİMCİLİK GİRİŞİMCİLİĞİN BU TOPRAKLARDAKİ KARŞILIĞI KAPİTALİST GİRİŞİMCİLİĞİN AŞIRILIKLARI VE İGİAD IN ARAYIŞI TÜRKİYE DE MEVCUT GİRİŞİMCİLİK PROFİLİ VE ÇALIŞMANIN KAPSAMI GİRİŞİMCİLİĞİN VERİMLİ ÇEVRE ŞARTLARI ÇALIŞMANIN BÖLÜMLERİ GİRİŞİM VE GİRİŞİMCİLİK KAVRAMLAR VE TANIMLAR GİRİŞİMCİLİĞİN EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMEYE KATKISI GİRİŞİMCİ BAŞARISINDA TEMEL UNSURLAR GİRİŞİMCİLİK KÜLTÜRÜ VE ÇEŞİTLERİ EKONOMİK KRİZ VE BÜYÜME ORTAMINDA GİRİŞİMCİLİK TÜRKİYE DE GİRİŞİMCİLİK GELİŞİMİ, DÖNÜŞÜMÜ VE GÜNÜMÜZDEKİ DURUM DEVLET ELİYLE GİRİŞİMCİLİK TECRÜBESİ: LERDE İLKESİZ LİBERALİZMİN ALTIN ÇAĞI VE GİRİŞİMCİLİĞİN ÇÖKÜŞÜ TÜRKİYE UYGULAMASINDAN GİRİŞİMCİLİK DERSLERİ TÜRKİYE EKONOMİSİNİN DÖNÜŞÜMÜ ŞUBAT 2001 KRİZİ KRİZ ÖNCESİ VE SONRASINDA REFORM TAKVİMİ MalÎ Reformlar TÜRKİYE MAKRO EKONOMİK İSTİKRARIN NERESİNDE? KRİZ SONRASI KALKINMADA MODEL TERCİHİ Pİyasaya Uyumlu Reformların Gereğİ Pİyasa Kurumlarının İkamesİ Pİyasa Ekonomİsİ ve Arkasındakİ Kültür KRİZ SONRASINDA MAKRO EKONOMİK İSTİKRAR ARAYIŞI Büyüme Büyümenİn Kaynakları TÜRKİYE EKONOMİSİ BURADAN NEREYE? EKONOMİDE KATILIKLARI ESNETMEK İÇİN YENİ YOL HARİTASI Ucuz Emek Ve Doğal Kaynak Güdümlü Kalkınma Aşaması Yatırım Güdümlü İkincİ Aşama Buluş Güdümlü Üçüncü Aşama REKABETÇİLİĞİN BİLEŞENLERİNDE DEĞİŞİM: MAKRO EKONOMİDEN MİKRO EKONOMİYE GEÇİŞ GİRİŞİMCİLİĞİN ÖNÜNDEKİ ENGELLER VE İKİNCİ NESİL REFORMLAR Emek, Toplam Faktör ve Kurumsal Verimlilik Alanındaki Eksiklikler Ar-Ge ve Teknoloji ve Rekabetçilik MÂLÎ DİSİPLİN VE MÂLÎ DİSİPLİNE YÖNELİK REFORMLAR EMEK PİYASALARINDAKİ KATILIMLAR VE İSTİHDAM VERGİLERİ ALT YAPI HİZMETLERİNİN PAHALILIĞI YÜKSELEN VE GERİLEYEN SEKTÖRLER

5 6.1 YENİLİKÇİLİK, BÜYÜME VE İHRACAT İLİŞKİSİ SANAYİ SEKTÖRÜ Mevcut Durum Üretim Sanayi Sektörüne Yönelik Yatırım Teşvikleri Sektörün Güçlü, Zayıf Yönleri ve Sektöre Yönelİk Tehdİtler Sanayi Sektöründe Fırsatlar MAKİNE SEKTÖRÜ Makİne Sektöründe Tİcaret Eğİlİmlerİ Sektörün Sorunları ve Çözüm Önerileri KİMYA SEKTÖRÜ İNŞAAT SEKTÖRÜ Mevcut Durum Sektöre yönelik yabancı yatırımlar İnşaatın Etkilediği Diğer Sektörler İpotekli Konut ve İnşaat Sektörü Dış Müteahhitlik İnşaat Sektöründe Sorunlar ve Bazı Çözüm Önerileri TEKSTİL SEKTÖRÜ Sorunlar Çözüm önerileri GIDA SANAYİİ İşletme Sayısı, Mevcut Kapasite ve Kullanımı Gıda Sektöründe Üretim Gıda Sektöründe Dış Ticaret Yurtiçi Talep Gıda Sanayİnde Fİyat Hareketlerİ Gıda Sanayinin Güçlü Yönleri Gıda Sanayinin Zayıf Yönleri Gıda Sanayi için Tehditler Gıda Sanayinin Önündeki Fırsatlar PERAKENDE SEKTÖRÜ Türkiye de Perakende Sektörünün Büyüklüğü ve Büyüme Beklentileri Gıda Perakendeciliği Gıda Dışı Perakendecİlİk Modern Perakende Sektörünün Türk Ekonomİsİne Etkİlerİ Perakendecİlİkte Sorunlar ve Çözüm Önerİlerİ BİLİŞİM SEKTÖRÜ SAĞLIK SEKTÖRÜ TURİZM SEKTÖRÜ LOJİSTİK SEKTÖRÜ Mevcut Durum Sektörün Sorunları ve Çözüm Önerİlerİ BİR GİRİŞİMCİLİK FİDANLIĞI OLARAK KOBİ LERDE BİR DURUM TESPİTİ KOBİ LERİN EKONOMİDEKİ YERİ VE ÖNEMİ SON YILLARDAKİ GELİŞMELER KOBİ LERDE VERİMLİLİK KREDİ VE TEŞVİKLER KOBİ LERİN DEĞER ZİNCİRİNE MONTE EDİLMESİ KOBİ LER İÇİN BAZI SONUÇ VE ÖNERİLER SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER KAYNAKÇA

6 SUNUŞ İGİAD ın iş ahlâkının yanısıra çalışmalar yürüttüğü girişimcilik alanı, tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemini korumaya devam etmektedir. Sosyal ve ekonomik tarihimize yakından bakıldığında kökü çok eskilere dayanan bir girişimcilik anlayışına sahip olduğumuz görülür. Bu anlayış kendine özgü hususiyetler içermektedir. Zira girişimcilik anlayışımızı şekillendiren ve ona farklı derinlikler katan medeniyet değerlerimiz ve ahlâkî prensiplerimiz olduğunu belirtmek gerekir. Ülkemiz, birçok bakımdan hızla gelişmekte ve kabuk değiştirmektedir. Bu değişim sürecinde ticari ilişkilerimizin mahiyeti de değişmekte; farklı unsurlar, aktörler ve parametreler devreye girmektedir. Ticaretin şekli, araçları ve yapısı da bu değişimden nasibini almıştır. Ticari ilişkilerimiz, birçok unsurun bir arada gözetilmesini gerektiren ilişki biçimlerinin ve yöntemlerin farkındalığını gerektirmektedir. Tüm bu değişim sürecinde değişmez olarak kalan husus ise ticaretin özüdür. İGİAD Girişimcilik Raporu, var olan değişimleri ve ticari faaliyetlerdeki söz konusu temel amaçları göz ardı etmeyen ve diğer yandan da girişimciliğin bize has özelliklerinin altını çizen bir yaklaşımı önermektedir. Elinizdeki rapor, mevcut sistem, politika, çevre ve değerler manzumesinden bağımsız bir girişimcilik anlayışının doğru ve yeterli bir anlayış olmadığını vurgulamakta ve girişimciliği insan, eşya ve tabiat arasında kurulmuş doğal dengenin ticari faaliyetlerdeki bir yansıması olarak görmektedir. İGİAD ın ahlâklı girişimcilik vurgusu, sözü edilen uyumlu ve dengeli ekonomi anlayışının bir ürünüdür. Bu anlayış hak, adalet, dürüstlük ve değerleri önceleyen bir ekonomi anlayışıdır. Ticari girişimlerimizde hakkı merkeze alan ve dayanışmanın önemine vurgu yapan İGİAD, ahlâkî olmayan bir iş meşru değildir prensibini ticari girişimlerde gözetilmesi gereken önemli bir kıstas olarak görmektedir. 4 5 Girişimcilere rehberlik yapma ve model sunma düşüncemizin bir sonucu olarak hazırlanan Girişimcilik Raporu ile İGİAD, girişim ve girişimcilik kavramlarının doğru bir zeminde tartışılmasına ön ayak olmayı ve mevcut girişimcilik anlayışımızın kodlarını doğru okumaya yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu, aynı zamanda girişimcilik açısından ekonomimizin geldiği durumu ve girişimcilik karnesindeki notumuzu da görmemizi sağlayacaktır. Diğer yandan, Türkiye ekonomisinin gelişmesinde ve ilerlemesinde önemli roller üstlenmiş olan KOBİ lerin ve müteşebbislerin güçlendirilmesi için mevcut engellerin kaldırılması meselesi her geçen gün daha da önemli hale gelmektedir. Girişimcilik Raporu nun en temel amaçlarından birisi de mevcut engelleri doğru ve tutarlı bir şekilde tespit etmek ve çözüm önerileri konusunda ortak aklı harekete geçirmektir.

7 Günümüzde girişimcilik, yeni düşüncelere ve yeniliklere açık girişimcilerin vizyonuyla şekillenecektir. Ülkemiz, yeni pazarlara ve yeni iş alanlarına güçlü bir şekilde girebilen, müşterek girişimciliği doğru bir şekilde gerçekleştirmiş, dış pazarlara açılmış, güçlü ortaklıklar gerçekleştirerek büyüme sağlamış ve ahlâkî değerlerine bağlı girişimcilerin çabalarıyla daha da güçlenecektir. Ahilik ve Lonca Teşkilatı örneğinde olduğu gibi ticari geleneğinde girişimciliğe kurumsal kimlik kazandırmış bir anlayışın temsilcileri olarak bugün bizlere daha çok iş düşmektedir. İGİAD Girişimcilik Raporu nun bu alandaki kaynak boşluğunu doldurma çabalarına katkı sağlamasını ümit eder, raporun tüm girişimcilerimiz için anlamlı bir rehber olmasını dilerim. ŞÜKRÜ ALKAN İGİAD Yönetim Kurulu Başkanı

8 ÖZET Girişimciliğin tarihi aslında piyasa ekonomisinin tarihi demektir. Bu nedenle girişimcilik, risk alma, yenilikleri yakalama, fırsatı değerlendirme ve tüm bunların hayata geçirilme süreci olarak anlam kazanıyor. Girişimci davranışları içinde bulundukları sistemin parametreleri tarafından şekillendiriliyor. Ancak girişimcilik adına bu yüzyılda ortaya atılan bir takım alternatifler kaynak israfına ve verimsizliklere de yol açıyor. Küresel ısınma, alarm veren çevre, tatminsiz insan, pervasızca yüklenilen tabi kaynaklar, sinekten yağ çıkartma operasyonuna döndürülen kârlılık arayışlarının insanı, tabiatı ve gelecek nesli doğrudan tehdit eder hale geldiğini gösteriyor. Bu noktada derneğin kuruluş amacını da kapsayan iş ahlâkının önemi gündeme geliyor. Sürdürülebilir kalkınma ve barışçıl bir dünyanın tesis edilebilmesini ve insan-eşya-tabiat arasındaki ahengin korunmasını temin edecek tarzda ticari faaliyet gösteren bir girişimcinin iki temel prensibe sahip olması gerekiyor: Bir yandan kâr ve karlılık ararken, bu arayışını çok daha kuşatıcı olan toplumsal doku ve insanî öncelikler ve tabiatın dengeleriyle uyumlu hale getirmek zarureti duyulur. Günümüzde rekabet gücünün bileşenlerinde meydana gelen büyük değişim, girişimcinin önemini emsalsiz bir şekilde artırıyor. Daha önceleri bir ülkenin mukayeseli üstünlüklerini ve bunun beraberinde getirdiği rekabet gücünü (i) iş bölümü ve uzmanlaşma, (ii) sahip olduğu yeraltı ve yerüstü tabii kaynaklar ve (iii) ulusal tasarrufların düzeyinin belirlediği varsayılmakta idi. Vurgu daha çok üretim eksenli idi. Günümüzdeki gelişmeler bu unsurları yok saymamızı gerektirmese de önemlerinin azalmasına neden oldu. Bu dönemde rekabette ağırlık teknoloji paradigmalarına, toplumsal organizasyonlara ve yönetişim kapasitesine kayarken, bu da diğer faktörlerin yanı sıra, girişimcinin önemini daha da artırıyor. 6 7 Bu çalışma ile İGİAD sivil toplum alanında kendine ait bir fark oluşturmaya çalışıyor. Girişim ve girişimci denildiğinde şirketler konunun merkezine yerleşiyor. Eldeki çalışmanın esas ilgi sahası, şirketleri çevreleyen dış alem. Zira Türkiye de girişimciliği güdük bırakan

9 temel kırılmanın meydana geldiği katman ve dolayısı ile ilk düzelmelerin olması gerektiği alan burası. Günümüzde Türkiye de girişimciliğin kalitesinin benzer ve önde giden birçok ülkenin gerisinde kaldığını gösteren birçok parametre var. Yenilikçilik, patent başvurusu, Ar-Ge harcaması ve bunun alt bileşenleri, rekabetçilik endeksindeki sıra, dış ticaret dengesi, ihraç ve ithal mallarının katma değer açısından nitelik mukayesesi, açılan ve kapanan şirket sayısı, nesilden nesile başarıyla devredilen şirket sayısı gibi birçok gösterge tanımlamak mümkün. Bütün bu ve benzeri değişkeni kuşatmak üzere, bir ülkede sermaye birikiminin mevcut yapısı girişimciliğin kalitesini ve düzeyini çok yakından yansıtan bir veri olarak alınabilir. Örneğin Amerikan finans çevrelerinin dergisi olarak bilinen Forbes Magazine tarafından 2008 yılında açıklanan dünyanın milyarderleri listesindeki 1142 kişi arasında Türkiye den 35 kişi yer almıştır yılında bu sayı 25 kadardı. Türkiye den milyar dolarlık servet sahibi listesine giren işadamlarının toplam serveti 50 milyar doları bulmazken, listede en zengin on işadamı listesine giren üç Hintli işadamının servetinin toplamı tam 130 milyar dolar etmektedir. En zengin birinci sıradaki kişi, 62, ikinci 60 ve üçüncü sıradaki Bill Gates in ise 58 milyar dolarlık bir servete sahip olduğu tahmin ediliyor. En zengin ilk 300 girişimci arasında Türkiye den üç kişi girebilirken, en büyük ilk 300 şirket arasında Türkiye den girebilen bir tek Türk şirketi bile yok. Bir başka ifadeyle dünya klasmanında rüştünü ispatlamış bir adet bile şirket ve marka yok iken, listede zenginlerin yer alması ülkemizdeki çarpıklığı işaret ediyor. Bu noktada geleceğin girişimcilik alanlarının şunlar olması bekleniyor: İletişim teknolojileri, inşaat, enerji ve finansal sektörler. Bir ülkede girişimciliğin gelişmesi için daha çok girişimcinin ortaya çıkması için üstesinden gelinmesi gelen konuların başlıkları şöyle: Makroekonomik istikrar ve dengenin temini. Rekabet ve iyi yönetişim ortamının sağlanması. Piyasaya giriş ve çıkış serbestisinin sağlanması. Risk ve ödül arasında denge kurulması gereği. Finansmana erişim kolaylığı. Piyasa esnekliklerinin temini. Düzenleyici ortamın kalitesinin artırılması. Vergilendirmenin adil, basit, tabana yayılmış ver düşük olması. Nitelikli işgücüne erişim. Firmalar arası işbirliğinin tesisi. Girişimcinin kapasitesinin artırılması. Başarılı bir girişimcilik için de kişisel faktörler şu şekilde sıralanabilir: Üretim aşamasında, ürünün/hizmetin üretimiyle ilgili teknik bilgiler ve girişimle ilgili yasal mevzuat hakkında bilgi sahibi olması. Çalışanlar ve yöneticiler arasında motivasyon sağlayabilecek yöneticilik yeteneklerine sahip olması. Çalışanlarının eylemlerini girişimin ortak hedefine yönlendirebilmesi, bu hedefe ulaşmada ortaya çıkabilecek motivasyon sorunlarına çözüm bulabilmesi önemlidir. Zira girişimin başarısı, çalışanların girişimin amacını gerçekleştirecek yönde eylemlerde bulunmaları ile sağlanabilir. Yine, amaçlara ulaşmak için sistematik bir inceleme yaparak hedeflerin somut kriterlerle ta-

10 nımlanmış ve sıralanmış olması bir hayli önemlidir. Keza iş süreci boyunca hangi aşamada bulunduğunu saptamak için, belirlenen hedeflerin neresinde olunduğu ve hangi ölçüde başarı gerçekleştirildiği sık sık değerlendirilmeli Hedefler gerçeğe çevrilebilecek stratejileri üretebilmek amacıyla sürekli yaratıcı olmalı, faaliyet gösterilen alandaki gelişmeler sürekli takip etmeli. Ulaşılması herkes için mümkün olmayan bilgi, fikir ve düşüncelere kolaylıkla ulaşabilmelidir. Bunun için bilgiye ulaşılabilecek insan ve kurumlarla gelişmiş bir iletişim ağına sahip olmalı. Zamanı en verimli şekilde yönetmek için planlamalar yapmalı. Sorumluluk alma yetisine ve risk alabilme cesaretine sahip olmalıdır. Riskleri paylaştırmak ve girişimin hedeflerini kolaylaştırması için başkalarını ikna edebilme özelliğine sahip olmalı. Sürekli kendini geliştirme arzusunda olmalı, yeniliklere uzak kalmamalıdır. Girişimcilik faaliyetlerinde temel amaç kar etmektir, fakat girişimci faaliyetlerinin zarar etme riskini de üstlenmelidir. Bu bağlamda girişimcilik sağlam bir risk alma becerisi olarak da tanımlanabilir. Bir girişime başlamadan önce, geleceğe yönelik olarak yükselen ve gerileyen sektör analizlerinin yapılması, arz ve talebin ne yönde gelişeceğini belirlenmesi de önemli. Girişimcinin hedeflediği gelir, işin sermaye yapısına bağlı olarak değişim gösterir. Diğer yandan girişimcinin kriz dönemlerini göz önünde bulundurarak önceden kaynaklar ayırmak suretiyle, girişimine sigorta niteliğinde önlemler alması, bu dönemlerin atlatılmasında büyük önem taşıyor. Girişimcinin, tedbir almasını gerektiren başlıca hususlar şunlar: Çeşitli nedenlere bağlı olarak meydana gelecek ülkedeki ekonomik durgunluğa bağlı olarak nakit akışında meydana gelebilecek aksamalar. Piyasadaki fiyat istikrarsızlığının beraberinde getirdiği mâlî kaynak sıkıntıları. Türkiye gibi uzun süre yüksek enflasyonist bir ortamda yaşamaya alışan kişilerin düşük enflasyon ortamına geçişte karşılaşacağı davranış ve strateji problemleri. Artan girdi maliyetlerine bağlı olarak işletme giderlerinin artması. Devlete, özel kuruluşlara ya da kişilere olan borçların karşılanması konusunda yaşanabilecek zorluklar. Girişimi olumsuz etkileyecek hukukî düzenlemeler ve mevzuat değişiklikleri. Faaliyet gösterilen ülkeyi de etkilemesi muhtemel uluslararası ekonomik krizler Türkiye de Girişimciliğin Tarihi 8 9 Türkiye, 1980 yılından bu yana dışa açık, ihracata dayalı bir liberal ekonomi anlayışıyla ekonomisini yönetmeye ve bu ideal doğrultusunda kurumlarını oluşturmaya çalışmıştır. Ancak bu ilk defa denemiş bir model değil den 1923 e kadar geriye gidip Cumhuriyet tarihine baktığımızda, iktisat politikalarının devletçilikten liberalizme kadar çeşitli iktisadî modeller arasında gelip gittiği gözlemi yapılabilir. Türkiye de girişimciliğin tarihine bakıldığında başka ülkelerde olduğu gibi, ülkemizdeki seyrinin devletin uyguladığı

11 ekonomi politikalarından bağımsız olmadığı görülüyor. Bir başka ifadeyle, Türkiye de girişimciliğin tarihi girişimciler ve devlet arasındaki ilişkinin tarihiyle de yakından alakalı. Girişimciliğin gelişimi bağlamında 1923 ten günümüze kadar öne çıkmış 5 ana dönemden söz etmek mümkündür: arasında özel girişimciliğe teşvik, arasında devletçilik ve yansımaları, liberal ekonomiye geçiş, planlı ekonomi denemesi ve de 1980 den günümüze dek dışa açık liberal ekonomi yi sayabiliriz Kısaca bu dönemlerin genel özelliklerinden bahsetmek gerekirse, arasında uygulanan politikalarda milli bir burjuvazi inşa etmek ve sermaye birikimini bu yolla temin etmek üzere genel olarak özel girişimciliği ön plan çıkartan oluşumlara yer verildi. Öte yandan bu yıllardaki girişimciliğin kimler tarafından gerçekleştirildiğine bakıldığında devletin yüksek kademelerinde çalışan bürokratların bunu üstlendikleri görülüyor. Dolayısı ile Türkiye nin ilk girişimcileri devletin içinden gelen bürokratlar olagelmiştir. Hatta dönemin hakim karakterine uygun olarak Türkiye de de özel sektöre ve rekabetçi anlayışa zaman zaman hışımla yaklaşanların olduğu da belirlendi arası, çok partili siyasi hayata, ekonomide de serbest piyasa uygulamalarına geçiş anlamında kritik bir dönem. Ancak, dönemin başında liberal ekonomiye yönelik, piyasa ve özel sektör yanlısı vaatler sunulmuşsa da (de jure), gerçekte (de facto) karışık devlet müdahaleleriyle piyasayı daraltan ve bu müdahalelerde sürekli değişikliğe giderek iş dünyasını zor durumda bırakan bir ekonomi yönetimi anlayışı sergilendi dönemi ise planlı ekonomi denemesinin yapıldığı yıllar. Ancak 70 li yıllarda popülist politikalar, yaşanan ideolojik kavgalar, petrol şokları, Türkiye nin Kıbrıs Çıkartması ve ardından gelen ekonomik ambargo gibi nedenlerle dış ödemeler dengesi, enflasyon ve işsizlikle kendini gösteren ekonomik darboğazlar, askerî darbeler ve derin siyasi istikrarsızlıklar iş dünyasının performansını düşürdü başında 24 Ocak Kararlarıyla başlayan süreç ise geçmişten bir kopuşu da ifade etmek üzere yeni bir döneme işaret etmektedir askerî darbesinin ardından kurulan hükümetin piyasa ekonomisi yönelimi, o günden bugüne Türkiye nin ekonomi politikasını planlı ve ithal ikameci modelden dışa açık liberal ekonomiye doğrulttu. Oysa Türkiye nin kayıp on yılı olarak kayıtlara geçen 1990 larda her hangi açıdan ele alınırsa alınsın tam ortam adeta bir girişimcilik mezarlığı olarak tanımlanabilir lı yılar boyunca bütün şirketlerin yıllık karlarının % 70 lere varan kısmı düzenli olarak faaliyet dışı gelirlerden oluşmaya başladı yani kısır faiz ekonomisi. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelere (KOBİ) ilişkin tespitler: Türkiye deki küçük ve orta büyüklükteki işletme sayısı olup, işletmelerin sektörel dağılımlarına bakıldığında en büyük payı % 46,19 ile ticaret sektörünün oluşturduğu görülüyor. İmalat sektöründe ise toplam işletmelerin %14,35 ini oluşturan firma yer alıyor. Hizmet sektöründeki işletmeler KOBİ kapsamında değerlendirilmiyor. Burada, mikro ölçekli olarak tanımlanan 1 ila 9 işçi çalıştıran işletmelerin, toplam imalat sanayi işletmelerin %89,12 sini oluşturarak en yüksek paya sahip oldukları ortaya çıkıyor. Sermaye ve ciro yetersizliği, optimum ölçek ekonomilerine sahip olmama, kurumsal yapılanmadaki eksiklikler, düşük verimlilik, varolan kaynaklardan yararlanabilmek için gerekli şartları karşılamakta çekilen zorluklar, finansman maliyetlerinin yüksekliği ve teminat göstermede çekilen zorluklar KOBİ ler bağlamında takip edilmesi gereken temel sorun alanlar olarak göze çarpıyor. Dışa

12 açılma bağlamında ise bilhassa döneminde ihracata dayalı atılımın katman katman yayılması KOBİ lere de önemli bir motivasyon getirdi. KOBİ lerin halen istihdama olan katkısı % 60 civarında. İstihdamdaki payın %77 ler düzeyinden buraya gerilemiş olması aslında bu işletmelerde de yüksek katma değerli ürünlerin bir ölçüde arttığını ortaya koyuyor. Bu şartlar altında KOBİ lere yönelik olarak bir dizi tavsiye sunmak mümkündür: KOBİ ler kümelenme modelinde olduğu gibi merkezi ve optimal bir tedarik sistemi ile üretim girdilerini ve ham maddelerini daha ucuza temin edebilirler ve bu avantajı kâr marjlarını artırmada kullanabilirler. KOBİ ler mühendislik hizmetini bünyelerine daha fazla sindirip en az bir mühendis istihdam edebilirler ve kalifiye işgücü kullanıp verimliliklerini artırabilirler. Ortak Ar-Ge ve yenilikçilik alt yapısı kurdukları taktirde tasarım ve özgün ürün yapmak ve daha fazla rekabet gücüne sahip olmak ayrıcalığı kazanabilirler. KOBİ desteklerinden rasyonel bir biçimde yararlanarak katma değeri yüksek ürünler üretebilirler. Yönetim ve organizasyon yapılarını değiştirmek üzere ortak danışmanlık havuzlarından yararlanabilirler. Böylece geleneksel yapıdan çağdaş bir yapıya geçmeleri mümkün olabilir. Kredi olanaklarının artırılmasında makro düzeyde girişimde bulunmaları, bağlı oldukları örgütler kanalıyla mümkün olabilecektir. Böylece bankaları ve finansman kuruluşlarını zorlayabilirler. Son tahlilde ise KOBİ lerin gerçek anlamda üretici olmaları ve sanayi yatırımlarına yönelik rasyonel kaynakları kullanmaları, ulusal çıkarlara yönelik bir sanayileşme politikası ile mümkün görünmektedir. Sonuç ve değerlendirmeye gelince Günümüzde rekabette ağırlık teknoloji paradigmalarına, toplumsal organizasyonlara ve yönetişim kapasitesine kaymış, bu noktada karşımıza devletlerin ve toplumların bu imkânlardan yararlanabilme kapasiteleri çıktı. Öte yandan günümüzün en belirgin vasfı, süreklilik ve hız kazanmış olan değişimin beraberinde getirdiği yaygın riskler ve belirsizliklerdir. Bu şartlar altında girişimcilik yeni düşüncelere ve yeniliklere açık ve gelecekte olabilecek değişimleri öngörebilecek kapasitede kişilerin vizyonuyla şekillenmekte. Girişimci, belirsizlik altında karar alabilen, kararlı ve azimli, güçlü sezgi sahibi, iyi gözlemci, hayal gücü yüksek, kaynaklara ulaşabilecek ilişkiler ağına sahip, çok yönlü düşünebilen, ikna gücüne sahip olan, bağımsız düşünebilen, esnek, yaratıcı, kendine güvenen bir kişilikler olmak zorunda yılındaki Dünya Ekonomik forum unun Davos taki zirvesine de damgasını vurduğu üzere işbirlikçi yenilikçilik alanlarına olan ilgi tam da müşterek girişimciliğin yıldızının parladığını gösterdi. Şirket dışında gün geçtikçe daha çok firma kendisi ile tedarikçileri, dağıtıcıları, müşterileri ve rakip firmaları ayıran dış bariyerleri de azaltmaktadır. Üreticiler ulaştırma zamanını ve depolama maliyetlerini azaltmak için tedarikçilere, dağıtıcılara ve pera-

13 kendecilere giderek daha yakın çalışmaktadır. Yeni pazar eğilimlerini belirlemek ve ürün kalitesini artırmak için müşterilerle üreticiler yakınlaşırken, eski rakipler de yeni iş fırsatlarından istifade etmek için birbirine yakınlaşmaktadır. Türkiye nin küresel bütünleşme çağında karşılaştığı en büyük tehditlerin başında hala sağlam bir girişimci sınıfı oturtamamış olması gelmektedir. Girişimcilik üzerinde devletin sürekli müdahaleciliğinin ve bu meyanda diğer ekonomik politikaların derin etkileri olduğu anlaşılıyor yılı sonu itibariyle, önemli bir girişimcilik unsuru olarak ekonomide makro ekonomik dengenin büyük ölçüde tesis edildiği görülmektedir. Bu aşamada büyüme, fiyat istikrarı ve finansal istikrar üç önemli girişimcilik göstergesi olarak öne çıkmaktadır. Gerileyen sektörlerden yükselen sektörlere geçiş: Türkiye nin girişimcilik sektörleri ağırlıklı olarak fiyat rekabeti yapılan ve kar marjlarının giderek azaldığı geleneksel düşük katma değerli sektörlerden oluşmaktadır. Rekabetçi ekonomiye doğrudan yabancı sermaye katkısı: Gerek mevcut tasarruf-yatırım açığının finansmanı, gerekse yukarıda sözü edilen yenilikçilik ve verimlilik ekonomisi yoluyla yüksek katma değer elde edip yüksek kar marjlarıyla sermaye birikimini tesis etmek için Türkiye nin muhakkak surette bir doğrudan yabancı sermaye girişine ihtiyacı vardır. Fark oluşturarak cazibe merkezi olma: Bundan sonra doğrudan yabancı sermayenin yeşil alan yatırımlarına kaydırılabilmesi için dünya sistem içinde Türkiye nin belirgin bir fark oluşturma kapasitesi ön plana çıkmaktadır. Krize girişimci davranışları: Bütün bu beklentilere rağmen 2007 yılı ve sonrasında içeride ve dünyada ekonomilerde yanşamaktan olan süreçler fırsat kollamaktan ziyade muhafazakar stratejileri gerektirmektedir. Ayrıntılı bir değerlendirme ve sonuç kısmının yer aldığı girişimcilik raporu, yedi bölümden oluşuyor. Birinci bölümünde girişimcilik üzerine temel kavram ve gözlemler, ikinci bölümde Türkiye de girişimciliğin gelişimi üçüncü bölümde ise Türkiye de girişimciliği yok ettiği düşünülen genel ekonomik ortamın değişimi ele alındı. Bu bölümde ağırlık daha çok 2001 krizi sonrasında kaydedilen gelişmelere verilmekte, temel reformlara değinilmekte, ekonomideki kurumsallaşma çalışmaları dikkate sunuldu. Dördüncü bölümde kaydedilen gelişmelerden sonra Türkiye de şirketleri kuşatan makroekonomik istikrarın ne ölçüde ikame edilebildiği incelenirken, başarılan hususlar kadar aynı zamanda sürecin yan etkileri de irdelendi. Beşinci bölümde ekonomide yaşanmakta olan son yıllardaki sıkıntılar mercek altına alınarak dönüşüm sürecinin nerede ve neden zorlandığı ve bu meyanda yapılması gereken ikinci nesil reform çalışmaları ön plan çıkartıldı. Altıncı bölümde, bir önceki bölümde ele alınan yükselen ve gerileyen sektörler incelemesi bağlamında bundan sonra girişimciliğin ne yönde kanalize olması gerektiği yolunda bazı ipuçları elde edilmeye çalışıldı. Yedinci ve son bölümde ise bir girişimci fidanlığı olarak bilinen Küçük ve Orta Boy İşletmeler (KOBİ) ele alınarak eldeki çalışma açısından bir durum tespiti yapılmaya ve bazı öneriler getirilmeye çalışıldı.

14 GİRİŞ NEDEN BİR GİRİŞİMCİLİK RAPORU? İGİAD PERSPEKTİFİ P 1 REKABET GÜCÜNÜN BİLEŞENLERİ DEĞİŞİRKEN GİRİŞİMCİLİK Piyasa ekonomisinin tarihi aslında girişimcinin tarihidir. Zira piyasanın taşıyıcı gücü girişimcidir. Zamana ve mekana göre bireyci ya da cemaatçi vurgu öne çıkmış olsa da, günümüzde esas olan bireysel girişimciliktir. Nitekim merkezi planlama ve faşizm deneyimlerinde olduğu gibi bu gerçeği reddederek piyasa karşıtı birtakım karşı alternatifleri ikame etmeğe çalışan piyasa dışı modeller de denenmiştir. Ancak bu modeller, içermiş olabileceği bir takım iyi niyetlere rağmen, vaatlerini yerine getirememiş, tersine mal ve hizmet üretiminde kaynak israfına ve yüksek mübadele maliyetlerine sebep olup sonunda büyük bir hayal kırıklığı ile ortalıktan çekilmiştir. Çeşitli düzeylerde yönlendirilmiş ve denetlenmiş de olsa, piyasa mekanizması üretimin, dağıtımın ve bölüşümün ana mihveri olduğu sürece girişimci geleceğin de kahramanı olmaya devam edecektir. Günümüzde rekabet gücünün bileşenlerinde meydana gelen büyük değişim, girişimcinin önemini emsalsiz bir şekilde artırmaktadır. Daha önceleri bir ülkenin mukayeseli üstünlüklerini ve bunun beraberinde getirdiği rekabet gücünü (i) iş bölümü ve uzmanlaşma, (ii) sahip olduğu yeraltı ve yerüstü tabii kaynaklar ve (iii) ulusal tasarrufların düzeyinin belirlediği varsayılmakta idi. Burada vurgu daha çok üretim eksenli idi. Bu yüzden J.B. Say gibi bazı iktisatçılar yeter ki üret, alıcısı çıkacaktır (Say Yasası) demekte idi. Oysa günümüzde köprünün altından çok sular aktı. Günümüzdeki gelişmeler bu unsurları yok saymamızı gerektirmese de önemlerinin azalmasına neden olmuştur. Şöyle ki; üretim paradigmasının küreselleşmesiyle uzmanlaşma

15 ve iş bölümü; serbest ticaret ve rekabet sayesinde doğal kaynakların tahditleri ve nihayet dünyadaki fonların fazlalığı nedeniyle de ulusal tasarrufların eksikliğinin telafi edilebileceği bir dönem yaşanmaktadır. İşte tam da burada karşımıza devletlerin ve toplumların bu imkânlardan yararlanabilme kapasiteleri çıkmaktadır. Bu bağlamda günümüzde rekabette ağırlık teknoloji paradigmalarına, toplumsal organizasyonlara ve yönetişim kapasitesine kaymakta, bu da diğer faktörlerin yanı sıra, girişimcinin önemini daha da artırmaktadır. Bu meyanda günümüzde girişimcilik kavramı daha çok risk alma, yenilikleri yakalama, fırsatları değerlendirme ve tüm bunların hayata geçirilme süreci olarak anlamlandırılmaya başlanmıştır. Konuyla ilgili kalıcı katkılar sunan J. Schumpeter e göre girişimcinin fonksiyonu, yeni bir buluşla veya yeni bir mal üreterek ya da eski bir malı denenmemiş teknolojileri kullanarak yeni bir yöntemle üretmek suretiyle üretim sürecine yeni bir bakış açısı sağlamaktır. İşte kapitalizme atfedilen yaratıcı yıkıcılık teriminin bir ayağında rekabet, diğer ayağında da risk alma kabiliyetine bağlı bu girişimcilik öğeleri vardır. Neticede Adam Smith in görünmez eli ile Schumper ın yaratıcı yıkıcılığının baş aktörü girişimcidir. 2 GİRİŞİMCİLİĞİN BU TOPRAKLARDAKİ KARŞILIĞI İslam Peygamberinin bizatihi kendisi ve eşi bir girişimcidir. Peygamber, yeri geldiğinde bu işleri piyasada pazarlık tayin eder diyerek serbest piyasa modelini işaret ederken, bir yandan da sürekli denetim mekanizmasını çalıştırarak piyasanın piyasa güçlerine bırakılmayacak kadar önemli bir düzenleme alanı olduğunu da göstermiştir. Tarihte kaydedilen ve şirket hukukunun temeli olarak görülebilecek olan uygulamalarla (Mudaraba) daha sonradan Batıda ortaya çıkacak olan Commenda tipi ortaklığa örnek oluşturmuştur. İslamiyet in kaynağı olan Kur an-ı Kerim, helal ve alın terine dayalı rızkı elde etmek üzere arzın Müslümanların önüne amade kılındığından bahsetmektedir. Nitekim İslam Endülüs ten Aceme, Anadolu ve Asya ya tüccarlar aracılığı ile taşınmıştır. Denebilirki dünya tarihinde ilk küreselleşme deneyimi en zor devirde Müslüman tüccarlar sayesinde yaşanmıştır. Selçuklu ve Osmanlılar döneminde de girişimciliğin yeni örnekleri sergilenmiştir. Selçuklular ticareti ve üretimi de kapsamak üzere Ahilik ve Lonca teşkilatları ile egemenlik coğrafyalarını girişimcilik için adil, öngörülebilir ve planlanabilir bir alana çevirmiştir. Osmanlı bütün ticaret yollarını denetim altına almış, Vakıf Medeniyeti ile egemenlik coğrafyasının her köşesi mal ve hizmet akışının göreceli olarak canlı tutulduğu bir istikrar adasına döndürülmüş, piyasanın temel kurumları, devletle-piyasa arasındaki karşılıklı sinerji ortamı tesis edilmiştir. Müslüman toplumlarda sermaye birikiminin, girişimciliğin ve kapitalist bir birikim modelinin kurulmasının önündeki en büyük engelin bizatihi İslamiyet teki Riba (faiz) yasağı olduğunu öne süren birçok çalışma vardır. Ancak bundan daha da derinde olmak üzere Max Weber le başlayan bir ekol, zaten tasarruf yatırım üzerinden bir sermaye birikimi rejimi olan kapitalist sanayileşmenin ancak Batı da mümkün olduğunu iddia etmiştir. Weber yaklaşımının merkezine Avrupa nın tasarruf saikini vurgulayan Protestan Ahlâkı na sahip olmasını öne çıkartmaktadır. Weber e göre, İslam dahil, Doğu daki diğer dini öğretilerin burada zikredilen bir lokma bir hırka anlayışını reddeden dünyevi boyutunun ağır basması nedeniyle, söz konusu kapitalist birikim rejiminin batı-dışı toplumlarda gerçekleşmeyecektir.

16 Aradan geçen sürede Weber in yanıldığını gösteren Asya da birçok başarılı sanayileşme modelleri ortaya çıktığı gibi, Türkiye ve Malezya gibi örnekler de Weber in aleyhine delil olarak belirginleşmektedir. Öte yandan tek başına riba yasağının sermaye birikiminin önünü keseceği iddiası da anlamlı durmamaktadır. Sermaye birikimi rejiminin tek bir türü olduğu ve bunun böyle kalacağı iddiası bilimsel bir yaklaşımdan ziyade modern bir mit veya inanç olsa gerektir. Keza faiz paranın fırsat maliyetini ölçen tek etkin ve adil bir araç olarak lanse etmekte tarih dışıdır. Bir başka ifadeyle, yerli değerleri harekete geçirerek farklı araç ve avadanlık içinde bir ülkenin veya medeniyet havzasının yeni girişimcilik, ortaklıklar ve sermaye birikimi süreçleri tayin etmesi mümkün ve esasen gereklidir. Bize göre, Peygamberi tüccar olan, veren elin alan elden daha üstün olduğunu söyleyerek emeği, girişimciliği ve kazanmayı yücelten, bunu yaparken de şükretmeyi ve infak etmeyi öğreten bir dinin mensuplarının günümüz Türkiye sindeki girişimcilik karnesi tarihteki gerçeklikten kopmuş durumdadır. 3 KAPİTALİST GİRİŞİMCİLİĞİN AŞIRILIKLARI VE İGİAD IN ARAYIŞI İktisadî Girişim ve İş Ahlâkı Derneği (İGİAD) eldeki bu raporla başlayarak, yukarıda bahsedilen eksen kaymasıyla daha yakından yüzleşmek niyetindedir. Bu raporda daha çok konunun sıcak veya nispeten konjonktür boyutu ele alınacak, katmanlar derinleştikçe ise kaybolan değerlerin devamında izi daha belirgin olarak sürülebilecektir. Buraya kadar ki vurgudan da açıkça anlaşılacağı üzere girişimciliğin içinde büyüyüp şekillendiği bir çok uzun vadeli unsurları vardır. At sahibine göre kişner diye bir atasözü vardır. Girişimci de içinde bulunduğu sistemin ana unsurları tarafından şekillendirilmektedir. Bunların bir kısmı kişinin kendine bağlı olmakla beraber, kuşatıcı olarak girişimciliği belirleyen unsurlar arasında siyasi ve iktisadî sistemin karakteri, tarih-dil-din gibi medeniyet değerleri ve nihayet coğrafya gibi faktörler başta gelmektedir. Örneğin karmaşık birtakım tarihsel süreçler nedeniyle Batı Avrupa bireysel girişimciliği, Doğu ise daha çok cemaatçi veya dayanışmacı girişimciliği ön plana çıkartmıştır. Yine tarihsel süreçlerde şirket hukuku, ortaklıklar ve sermaye birikimi gibi konulara farklı bakışlar olmuş, bu da farklı iktisadî yapılara ve kalkınma düzeylerine yol açmıştır. Yazının başında piyasadan kopuk ve girişimciliği ihmal eden yapıların verimsizlik ve hayal kırıklıklarıyla ortalıktan çekildiği ifade edilmişti. Hazır söz sistem, çevre ve girişimci noktasına gelmişken yeni bir soru daha sormanın sırasıdır: Bu yüzyılda ortaya çıkan alternatif birtakım açılımlar kaynak israfı ve verimsizliklere neden olurken, günümüzde hakim paradigma olan piyasa ekonomisinde benzer verimsizlikler ve israf başka boyutlarıyla müşahede ediliyor değil mi? Hem de fazlasıyla! Örneğin küresel ısınma, alarm veren çevre, tatminsiz insan, pervasızca yüklenilen mahdut tabii kaynaklar, adeta sinekten yağ çıkartma operasyonuna döndürülen kârlılık arayışları vs. gibi daha birçok alarm veren gösterge, ekonominin insan ve toplumdan çoktan koptuğunu, bırakın verimsizliği, insanı, tabiatı ve gelecek nesli doğrudan tehdit eder hale geldiğini göstermektedir.

17 Tabii burada verimlilik denen kavramdan ne anlaşıldığı son derece önemli olmaktadır. Günümüzde neo-klasik iktisatın ve bunun arkasındaki ayak bağını bile görmeye engel olan kısa vadeci materyalist yaklaşım tarzı, verimliliği kısa vadede her yolu mubah görerek karını azamileştirmek olarak tanımlanmaktadır. Oysa uzun vadede insan ve tabiat arasındaki bağları yozlaştıran, insanı kendine, yani emeğine ve manevi değerlerine yabancılaştıran bir verimlilik anlayışı sürdürülebilir değildir. Ancak burada suç bizatihi girişimcide değil, girişimciyi kuşatan sistem, çevre, yani değerler manzumesinde aranmalıdır. Örneğin dini bütün bir girişimcinin neden atom bombasını icat etmediği sorusu kolay kolay kimsenin aklına gelmez. Uyuşturucu ticaretinin tümüyle ortadan kaldırıldığı bir ortam için de kimse neden bu sektörde girişimcilik eksik kalmıştır demeyi aklından geçirmeyebilir. Hatta dükkanına giren bir müşteriyi henüz siftah etmemiş komşu dükkana yönlendiren bir esnafın davranışı da kolaycı bir yaklaşımla akıl dışılığa hamledilemez. Belli ki burada bir yandan girişimciliği şekillendiren medeniyet değerlerinden, ahlâk dünyasından ve değerler manzumesinden bahsedilirken, öte yandan son tahlilde rızkını kovalarken kâr elde etmeyi de hedefleyen bir kişilikten bahsetmekteyiz. O halde sürdürülebilir kalkınma ve barışçıl bir dünyanın tesis edilebilmesini ve insan-eşya-tabiat arasındaki ahengin korunmasını temin edecek tarzdaki bir girişimcinin iki temel prensibi olacaktır: bir yandan kâr ve karlılık ararken, bu arayışını çok daha kuşatıcı olan toplumsal doku ve insanî öncelikler ve tabiatın dengeleriyle uyumlu hale getirmek zarureti duyacaktır. Başka bir ifadeyle Mubah olan her şeyi deneyecektir ancak her yolu mubah görmeyecektir. Böylece iktisadî faaliyet toplum içinde, toplum için yapılan bir uğraşıya dönecek. Bununda önemli sonuçları olacaktır. Her şeyden önce bu girişimci tipi, insanı eşyanın peşinden sürükleyen, tüketim beygirine çeviren, kendisini de kısa vadeli amansız bir kâr arayışına kilitleyen konumda olmayacaktır. Tersine, insanı yücelten ve önceleyen, bunu yaptığı ölçüde de toplumun geleceğinde kendine yer bulacak olan, yaptığı iktisadî faaliyeti inanç ve değerler manzumesinin bir parçası haline getiren ve böylece zamanlar arası (intertemporal) tatmin fonksiyonunu azamileştiren bir işadamı, bir girişimci tipolojisi ortaya çıkmış olacaktır. Burada açıkçası yeni bir iş ahlâkından bahsedilmektedir. Ancak, insanlığı dibe doğru bir yarışın parçası haline getirmeyi şimdilik başarı hanesine kaydettirmiş olan kapitalizmin egemenlik alanının tam da ortasından geçerken, burada dile getirilen arayış şimdilik hayali bulunabilir. Hayalsiz yarın olmaz. Ayrıca burada kurgulanan ahlâkî olanın tarihte karşılığı vardır. İnsanlığın tarihinin Hegelci bir diyalektikle, önceden sonu tanımlanmış materyalist ve lâdini bir çizgide devam etmediğini tarihten biliyoruz. İnsanın ontolojik ve epistemolojik gen haritasının bilinçsizce ve biteviye tahrip edilmesi durumunda, yani insan fıtratının direnç katsayısının yeterince zorlandığında buna neden olan düzenin kendi yok oluşunu (entropi) hazırladığını ve bunun enkazından yeni umutların filizlenebileceğini biliyoruz. Eğer antropoloji denen modern bilim dalının yegane görevi yerin alt katmanlarındaki kemikleri biriktirip, tasnif edip müzelerde sergilemek değilse, o halde tarihe gömülmüş insanlık hikayelerinin semavi dinlerin temel kitaplarına da yansıyan kıssalarından birtakım dersler de çıkartmak gerekmektedir. 4 TÜRKİYE DE MEVCUT GİRİŞİMCİLİK PROFİLİ VE ÇALIŞMANIN KAPSAMI Girişim ve girişimci denildiğinde şirketler konunun merkezine yerleşmektedir. Burada şirketlerin içi, şirketleri çevreleyen dış alem ve bu iki alan arasında mekik dokuyan girişimci yer almakta-

18 dır. Bu çalışmada bir girişim veya teşebbüs olarak şirketlerin içi şimdilik ilgi sahamızın kısmen kenarında kalmaktadır. Eldeki çalışmanın esas ilgi sahası, şirketleri çevreleyen dış alemdir. Zira Türkiye de girişimciliği güdük bırakan temel kırılmanın meydana geldiği katman ve dolayısı ile ilk düzelmelerin olması gerektiği alan burasıdır. Bu meyanda günümüzün şikayet edilen modern paradigmasının içinde de olsa, geldiğimiz aşamada Türkiye de girişimcilik ortamının bir durum tespiti yapılmaya ve bir takım öneriler sunulmaya çalışılmaktadır. Günümüzde Türkiye de girişimciliğin kalitesinin benzer ve önde giden birçok ülkenin gerisinde kaldığını gösteren birçok parametre vardır. Yenilikçilik, patent başvurusu, Ar- Ge harcaması ve bunun alt bileşenleri, rekabetçilik endeksindeki sıra, dış ticaret dengesi, ihraç ve ithal mallarının katma değer açısından nitelik mukayesesi, açılan ve kapanan şirket sayısı, nesilden nesile başarıyla devredilen şirket sayısı gibi birçok gösterge tanımlamak mümkündür. Bütün bu ve benzeri değişkeni kuşatmak üzere, bir ülkede sermaye birikiminin mevcut yapısı girişimciliğin kalitesini ve düzeyini çok yakından yansıtan bir veri olarak alınabilir. Örneğin Amerikan finans çevrelerinin dergisi olarak bilinen Forbes Magazine tarafından 2008 yılında açıklanan dünyanın milyarderleri listesindeki 1142 kişi arasında Türkiye den 35 kişi yer almıştır yılında bu sayı 25 kadardı. Türkiye den milyar dolarlık servet sahibi listesine giren işadamlarının toplam serveti 50 milyar doları bulmazken, en zengin on işadamı listesine giren üç Hintli işadamının servetinin toplamı tam 130 milyar dolar etmektedir. En zengin birinci sıradaki kişi, 62, ikinci 60 ve üçüncü sıradaki Bill Gates in ise 58 milyar dolarlık bir servete sahip olduğu tahmin edilmektedir. Türkiye nin zenginleri, bu en zenginler listesine ancak 247. sıradan girerken, ilk 300 isim arasında Türkiye den sadece üç isim yer alabilmetedir. Oysa Türkiye dünyanın en büyük 17. ekonomisi durumundadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) in revize milli gelir rakamları, 2007 yılı itibariyle Türkiye nin milli gelirinin 650 milyar doları aştığını göstermektedir. Kişi başı geliri 9300 doları aşan Türkiye artık üst orta gelir grubuna dahil bir ülke konumundadır. Nüfusu ise 70 milyondur. Böyle bir ülkenin 35 adet milyarder çıkarmasını eleştirmek değil, tam tersine daha çok ve her birinin daha zengin olmasını beklemek gerekirdi. Ancak yine de listeye girebilmek hasebiyle teselli bulurken, olayı sıkıntılı ve Türkiye nin girişimcilik kalitesi açısından endişe verici hale sokan gerçek ise başkadır. Şöyle ki en zengin ilk 300 kişi arasına Türkiye den üç işadamı girebilirken, en büyük ilk 300 şirket arasında tek Türk şirketi bile yoktur. Fortune dergisinin 2006 yılı verilerine göre, en büyük 500 şirket arasında Koç Holding sıralamaya ancak 348. sıradan dahil olmuştur. Bir başka ifadeyle dünya klasmanında rüştünü ispatlamış bir adet bile şirket ve marka yok iken, Türkiyeden üç zenginin libteye girebilmesi ülkemizdeki çarpıklığı işaret etmektedir Bütün bunlara rağmen bu verilerden yola çıkarak hiç olmazsa geleceğin girişimcilik alanlarına yönelik bir işaret olabilir diye, yukarıda zikredilen üç girişimcinin hangi sektörlerde faaliyet gösterdiğine bakmak faydalı olabilir. Bunlardan birincisi iletişim teknolojileri alanında, diğeri inşaat ve enerji, üçüncüsü ise daha çok finansal sektörde faaliyet göstermektedir. Yani bunlardan ikisi hizmet, diğeri ise Türkiye nin küresel ligde temsilini sağlamak potansiyeline sahip olan ve devletin kucağına sığınmak yerine, küresel rekabet ortamında rekabet ederek büyümeyi başarmış olan inşaat alanında yer almaktadır.

19 Bir başka olumlu gelişme de bir sene arayla zenginler listesine giren girişimci sayısının artmış olması. Acaba bütün bu gelişmeler bize Türkiye de girişimcilik ortamının son yıllarda ne yönde geliştiğini göstermektedir? Acaba geçmişte kaçırılan sermaye birikimi şansının bundan sonra telafi edilmesi diye bir süreç başlamış mıdır? 5 GİRİŞİMCİLİĞİN VERİMLİ ÇEVRE ŞARTLARI Kalkınma literatüründe girişimciliği etkileyen birçok husustan bahsedilmektedir. Girişimci son tahlilde risk alıp, kar elde etmeye çalışan kişi olduğuna göre, girişimciliği etkileyen hususları tespit ve tayin etmek çok zor olmasa gerektir. Mülkiyet hakları rejimini sağlam ve şeffaf olduğunu gösteren yasal ve kurumsal zemin, olması gerekenlerin başında gelmektedir. Kâr elde etmeyi mümkün kılan bir mimarinin ekonomiye hakim olması gerekmektedir. Zira kârlılık sadece girişimcinin şahsi gayretlerinin sonunda başarılan bir olgu değildir. Bu meyanda üretim ekonomisinin önünü açmak üzere, yapısal dönüşümün sağlanması ve makro ekonomik istikrarın temin edilmesi gerekmektedir. Yapısal anlamda, (i) emek piyasalarındaki katılıkların yok edilmesi, (ii) vergi yapısının üretimi ve istihdamı cezalandırıcı mahiyetten çıkartılması, (iii) piyasa giriş çıkışların daha şeffaf ve serbest olması, (iv) icra-iflas kanunlarının rekabeti engellemeyecek şekilde oluşturulması, (v) ticaret kanunlarının girişimciliği, ortaklığı ve rekabeti destekler mahiyette olması, (vi) devletin piyasalardaki rekabeti bozacak şekilde kaynaklar ve piyasalar üzerinde baskı yapmasının önüne geçilmesi, (vii) ulaşım, iletişim, enerji, sağlık ve eğitim sektörlerini de kapsamak üzere kaliteli ve olabildiğince rekabetçi fiyatlardan hizmet veren alt yapı hizmetlerinin ikame edilmiş olması gerekmektedir. Bunlardan pozitif dışsallığı yüksek olan ve kamusal mal mahiyetinde olan eğitim, sağlık ve ulaşım sektöründe mümkün olduğu kadar özel sektör devreye sokulurken, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise yine özel sektörle sinerji içerisinde olarak kamu sektörünün devreye girmesi gerekmektedir. Kıt kaynakların ve girişimciliğin olabildiğince gerileyen verimsiz sektörlerden çıkarak yüksek katma değerli sektörlere yönelmesini temin etmek üzere verimlilik odaklı ve performans bağlantılı teşviklerin ihdas edilmesi önem kazanmaktadır. Yine elde edilen kârların tüketim odaklı kısa vadeli hedefler yerine, stratejik ve uzun vadeli sektörlerde yeniden yatırıma aktarılması için piyasa uyumlu destek ve denetim mekanizmasının birlikte devreye sokulması gerekmektedir. Ülkede üretilecek katma değerin olabildiğince yerli kaynaklarla finansmanı sağlanması suretiyle oluşturulan katma değerin zenginlik, gelir, istihdam ve refah kaynağı olarak olabildiğince ülke içinde tutulması temel öncelik olmalıdır. Girişimciliğin geliştiği bütün ülkelerin ortak özelliği olarak makro ekonomik dengenin uzun yıllar boyunca korunmuş olduğu gerçeği not edilmelidir. Gerçekten de girişimciliğin şartlarından birisi de işadamını kuşatan belirsizlik ortamının yok edilip, öngörülebilirliğin artırılmasıdır. Örneğin piyasa, kur ve faiz gibi temel risklerin yüksek ve öngörülemediği ortamda uzun vadeli bir girişimciliğin gelişmesi beklenemez. Bu meyanda fiyat istikrarının sağlanmış olması, bütçe ve cari açıktan oluşan iç ve dış açıkları-

20 nın istikrarı bozmayacak ve sürdürülebilir bir düzeyde tutulması, ülkenin toplam borç stokunun (özel artı kamu) ekonomide istikrarı bozmayacak seviyelere çekilmiş olması gerekmektedir. Bilhassa uzun vadede enflasyon ile sürdürülebilir büyüme arasında ters orantılı bir ilişki olduğu unutulmamalıdır. Bu meyanda kısa vadeli durgunluklara karşı piyasaları hareketlendirmenin bir gereği olarak takip edilecek genişleyici birtakım para politikalarının ötesinde, enflasyondan büyüme ve istihdam oluşturması yönünde bir beklentiye girilmemesi gereği, girişimciliği kökten etkileyen bir veri olarak kaydedilmelidir. Sağlam para, önemli bir girişimcilik aracı olup, enflasyonist ortamda paranın satın alma, mübadele ve değer biriktirme şeklinde tanımlanan klasik fonksiyonları ortadan kalkmaktadır. Benzer bir şekilde, 1980 lerden sonra Türkiye nin artan oranlarda sığındığı bir uygulama olarak, sanayinin korunup kollanması ve rekabetçi üstünlük temin edilmesi için suni kur politikalarına yaslanılmamalı, bilhassa devalüasyonlar çıkış yolu olarak görülmemelidir. Yine fonlama maliyetlerini ilgilendiren faiz oranlarının rekabetçi düzeylere çekilmiş olması son derece önemlidir. Bunu temin etmek üzere dış alemdeki fon kaynaklarının tüketimi tetikleyecek şekilde değil de, daha çok üretim ekonomisinin önünü açacak şekilde ülkeye çekilmesi ve elbette bundan daha da ideali olarak tasarruf oranlarının, ülkenin değerleri ve kültürel atlası ile uyumlu yeni tasarruf araçlarınında yardımıyla yükseltilmesi gerekmektedir Girişimciliğin toplumsal bir zemine oturtulması da yapısal reformlar ve makro ekonomik istikrar unsurları gibi önemlidir. Bu anlamda artan ve gelişen girişimcilik faaliyetlerinin yüksek ihtidam, gelir ve refah olarak topluma dönüyor oluşunun garanti edilmesi gerekir. Günümüzde de birçok sorun nedeniyle gündeme geldiği üzere, birçok durumda piyasaların, piyasa güçlerinden korunması ve kollanması gerekmektedir. Zira kısa vadeli hesaplar piyasalarda şaşılık oluşturmakta ve günümüzde ABD de konut sektöründe yaşandığı üzere, uzun vadede ulusal zenginliği erozyona uğratan verimsizliklere neden olmaktadır. Bu meyanda piyasa aktörlerinin sergilediği kârlılık odaklı davranışların otomatik olarak daha adil bir gelir dağılımına ve daha yüksek bir istihdama dönüşmeyeceği hesaba katılmalıdır. Açıkçası burada, emeğin ve toplumsal alanda mahrum kalan ve mağdur olan kesimlerin korunup kollanması, emek yoğun sektörlerin verililiğinin artırılması suretiyle ayakta kalmasının temin edilmesi de hesaba katılmalıdır. Türkiye de şirketlerin %99 u küçük ve orta boy işletme (KOBİ) statüsündedir. İmalat sanayi KOBİ leri üzerine yapılan çalışmalar ise bunların da %90 ının 1-9 kişi çalıştırdığına işaret etmektedir. Ayrıca şirketler ister büyük, isterse küçük olsun, böyle bir ortamda girişimcilik fidanlığı olarak bilinen KOBİ lerde sermayenin korunması ve şirketlerin kalıcılığının sağlanması gereği önem kazanmaktadır. Türkiye de verimlilik ve rekabet gücü artışı denildiğinde otomatik olarak akla ücretlerin bastırılması gelmektedir. Bu da sosyal barışı zedeler mahiyetedir. Nitekim 2001 krizi sonrasında yaşanan süreçte, işgören-emekçi kesimin alım gücü reel bazda pek iyileşmemiş, 2007 yılı sonunda dahi reel ücretler 2001 seviyelerinin sadece birazcık üzerinde seyretmektedir. Oysa kalkınma tarihi bize içeride iş görenlerin sürekli fakir bırakıldığı bir ülkenin zenginleşme imkânının olmadığını göstermektedir. Zira son tahlilde bir ülke iç piyasasının da katkısıyla gelişecektir. Fakir bırakılmış bir halktan oluşan iç piyasada katma değeri ve kar marjı yüksek mal ve hizmetler üreterek satma imkânı olmayacaktır.

21 Bu bağlamda toplumun ortak bir gemi olarak görülerek, adil bir bölüşümün, hakkaniyete dayalı bir işveren-işgören ortamının oluşturulması sosyal barış açısından son derece önemlidir. Bu felsefi duruşun bir gereği olarak İGİAD, bir zorlama unsuru olarak değil, ancak bir ahlâkî hassasiyet olarak üyelerini bağlamak üzere her yıl Asgari Geçim Ücreti (AGÜ) tespit etmektedir. Örneğin İGİAD 2008 yılı için iki çocuklu bir ailenin, İstanbul da asgarî olarak geçimini sağlayabilmesi için gerekli olan ücret seviyesini YTL olarak tespit etmiştir. 1 6 ÇALIŞMANIN BÖLÜMLERİ Eldeki çalışma yedi bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde girişimcilik üzerine temel kavram ve gözlemler, ikinci bölümde Türkiye de girişimciliğin gelişimi üçüncü bölümde ise Türkiye de girişimciliği yok ettiği düşünülen genel ekonomik ortamın değişimi ele alınmaktadır. Bu bölümde ağırlık daha çok 2001 krizi sonrasında kaydedilen gelişmelere verilmekte, temel reformlara değinilmekte ve ekonomideki kurumsallaşma çalışmaları dikkate sunulmaktadır. Dördüncü bölümde, kaydedilen gelişmelerden sonra Türkiye de şirketleri kuşatan makroekonomik istikrarın ne ölçüde ikame edilebildiği incelenmekte, başarılan hususlar kadar aynı zamanda sürecin yan etkileri de irdelenmektedir. Beşinci bölümde, ekonomide yaşanmakta olan son yıllardaki sıkıntılar mercek altına alınarak dönüşüm sürecinin nerede ve neden zorlandığı ve bu meyanda yapılması gereken ikinci nesil reform çalışmaları ön plan çıkartılmaktadır. Altıncı bölümde, bir önceki bölümde ele alınan yükselen ve gerileyen sektörler incelemesi bağlamında bundan sonra girişimciliğin ne yönde kanalize olması gerektiği yolunda bazı ipuçları elde edilmeye çalışılmaktadır. Yedinci ve son bölümde ise bir girişimci fidanlığı olarak bilinen KOBİ ler ele alınarak eldeki çalışma açısından bir durum tespiti yapılmaya ve bazı öneriler getirilmeye çalışılmaktadır. 1 İGİAD bünyesinde faaliyet gösteren Asgarî Geçim Ücreti (AGÜ) tespit komisyonu, her yıl, Aralık ayında bir araştırma yaparak İstanbul şartlarında iki çocuklu bir ailenin geçinebilmesi için gerekli olan ücreti tespit etmektedir. Araştırma, bir ailenin; gıda (kahvaltılık, sebze ve meyve, et ürünleri, bakliyat, ekmek, çay/şeker/yağ), kira, elektrik, su, yakıt, mutfak tüpü, haberleşme, ulaşım, eğitim, giyim, ilaç, ev eşyası ve temizlik harcamalarını içeren bir ortalama toplam gideri esas almaktadır. Bunu tespit etmek üzere 2008 yılı için çeşitli sektörlerden iş görenlerle yapılan anket çalışması esas alınmıştır.

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

ERDOĞAN YÜKSEL KOSGEB Çanakkale Müdürü

ERDOĞAN YÜKSEL KOSGEB Çanakkale Müdürü ERDOĞAN YÜKSEL KOSGEB Çanakkale Müdürü 2011 Şubat 2012 Şubat Sayı % Sayı % Toplam 22.802 100,0 23.338 100,0 Ücretli veya yevmiyeli 14.001 61,4 14.668 62,9 İşveren 1.192 5,2 1.228 5,3 Kendi hesabına 4.685

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Konferansı 21 Mart 2008-İstanbul

Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Konferansı 21 Mart 2008-İstanbul Holding A.Ş. ve Özel Sermaye Şirketleri Sedat Orbay İş Geliştirme ve Stratejik Planlama Direktörü Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası Finansal Yönetim Enstitüsü Şirket Finansmanı

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 Ali EREN İSO Yönetim Kurulu Üyesi MAKİNE, AKSAM VE METAL EŞYA İMALATI 27. Grup Genel Amaçlı Makine ve Aksam Sanayii 28. Grup Özel Amaçlı Makine Sanayii

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1 Bu sayıda; Ağustos ayı Enflasyon Gelişmeleri, Merkez Bankasının banka ekonomistleri ile gerçekleştirdiği toplantı ve Temmuz ayı sanayi

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ Yazar Mehmet ATASEVER Y A Y I N L A R I Mayıs 2015, Ankara 1. Baskı Ön Söz "Türkiye İlaç Sektörü Analizi kitabında, Türkiye ilaç sektörünün, sektörü etkileyen gelişmelerin

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları,

Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, Sayın Başbakanım, Değerli Bakanlarım, Değerli İhracatçılar, Değerli Basın Mensupları, 26 ihracatçı sektörümüzdeki, 61 bin ihracatçımızın temsilcisi Türkiye İhracatçılar Meclisi nin Sektörler Toplantısı

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER...

1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: EKONOMİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER... 1 1.1. Ekonomi, İhtiyaç, Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Mal, Hizmet ve Fayda... 3 1.3. Üretim Faktörleri... 3 1.3.1. Emek... 4 1.3.2. Doğa... 4 1.3.3.

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7 YENİ TEŞVİK SİSTEMİ 1 / 7 Biliyorsunuz, 19 Haziran da yeni teşvik sistemine ilişkin gerekli yasal prosedürler tamamlandı ve konuya ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı -2012 yılının başından itibaren geçerli

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE

FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE FİYAT İSTİKRARI ACI KAHVE Sevinç Karakoç Raziye Akyıldırım Yasemin Ağdaş Duygu Çırak NELER ANLATILACAK? FİYAT İSTİKRARI NEDİR? FİYAT İSTİKRARININ YARARLARI NELERDİR? TÜRKİYE DE FİYAT İSTİKRARI Bir toplumu

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.

Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org. Hızlı Tüketim Ürünleri Perakendeciliğinde Dönüşüm ve Sektörün Geleceği Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı www.tepav.org.tr Güven Sak Ankara, 29 Aralık 2005 Slide 3 Gündem Ekonomide yeni trendler

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul

Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma. 13 Mart 2014, İstanbul Hazine Müsteşarı Sayın İbrahim H. Çanakcı nın 3 üncü Arap-Türk Bankacılık Forumu nda Yaptığı Konuşma 13 Mart 2014, İstanbul Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulumuzun ve Türkiye Bankalar Birliği nin

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU

01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Sayfa No:1 İSTANBUL PORTFÖY YÖNETİMİ A.Ş. 01.01.2013-31.03.2013 FAALİYET RAPORU Faaliyet Raporu İçeriği 1. Raporun Dönemi 2. Ortaklığın Ünvanı 3. Dönem içinde yönetim ve denetleme kurullarında görev alan

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015

TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli. Mayıs 2015 TTGV İnovasyon Esaslı Rekabetçilik Analizi Modeli Mayıs 2015 Uluslararası Rekabetçi Olmak Uluslararası rekabetçi endüstriler, rekabetçi üstünlük yaratmak ve sürdürülebilir kılmak için firmalarının yeterli

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2014 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 14 Nisan 2014 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı»

Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» Afrika Sanayici ve İşadamları Derneği «Türk Özel Sektörünün Afrika ya Açılan Kapısı» AFRİKA 5 BÖLGE - Kuzey Afrika - Batı Afrika - Orta Afrika - Doğu Afrika - Güney Afrika Vizyonumuz Küreselleşen dünyada

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

Yatırım Ortamı Değerlendirme Raporu: Türkiye nin ikinci nesil reform gündeminin tasarımı

Yatırım Ortamı Değerlendirme Raporu: Türkiye nin ikinci nesil reform gündeminin tasarımı tepav Yatırım Ortamı Değerlendirme Çalışması Slide 1 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Yatırım Ortamı Değerlendirme Raporu: Türkiye nin ikinci nesil reform gündeminin tasarımı Güven Sak İstanbul,

Detaylı

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI

KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ HALİM ALTINIŞIK GÜVENLİK-KİŞİSEL GELİŞİM-YÜZ OKUMA UZMANI KOBİ EĞİTİMLERİ Yaşanan ekonomik gelişmeler sonrasında büyük işletmeler uyum sorunu yaşarken, küçük ve orta ölçekli işletmeler

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

Türkiye de Özelleştirme: Ekonomik ve Sosyal Etkileri. Dr. Orkun ÖZBEK. Tanım ve Amaçlar

Türkiye de Özelleştirme: Ekonomik ve Sosyal Etkileri. Dr. Orkun ÖZBEK. Tanım ve Amaçlar 2007 ARALIK -EKONOMİ Türkiye de Özelleştirme: Ekonomik ve Sosyal Etkileri Dr. Orkun ÖZBEK Tanım ve Amaçlar Genel bir tanımla kamu mülkiyetinin kısmen ya da tamamen özel sektöre devri anlamını taşıyan özelleştirme,

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Gürc r an n B ange g r

Gürc r an n B ange g r Gürcan Banger Hareket Noktası Kendi işini kurmaya karar vermede başlıca etkenler şunlardır: 1. İşini kaybetmek, 2. İşsizlik döneminin uzun sürmesine tepki, 3. Bir iş fırsatının belirlenmesi, 4. Daha çok

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012

Liberalleşmenin Türkiye Enerji. 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin Türkiye Enerji Piyasasına Etkileri i 22 Şubat 2012 Liberalleşmenin son kullanıcılara yararları somutları çeşitli sektörlerde kanıtlanmıştır Telekom Havayolu Liberalleşme öncesi > Genellikle

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından

Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından 1 16-30 Eylül 2011 Sayı: 21 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu GÜNCEL EKO-YORUM: TÜRKİYE NİN KREDİ NOTU NİHAYET ARTIRILDI Türkiye nin TL cinsinden yatırım yapma açısından kredi notu, 20 Eylül de S&P

Detaylı

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ

------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ ------------- İSLAM DÜNYASI ------------- İSTANBUL ÖDÜLLERİ SUNUŞ İslam Ülkeleri Düşünce Kuruluşları Platformu (İSTTP); TASAM öncülüğünde İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi devletlerin temsilcileri ile dünyanın

Detaylı

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş.

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRK EXİMBANK (TÜRKİYE İHRACAT KREDİ BANKASI A.Ş.) DÜNYA BANKASI AVRUPA YATIRIM BANKASI İSLAM KALKINMA BANKASI Ortaklık Yapısı İlk özel

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Faik Öztrak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tekirdağ Milletvekili 1 Temel Sorunlarımız- Yeni Riskler Sıcak paraya yaslanan büyüme modeli

Detaylı