PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER: İZLEM ve DESTEK TEDAVİ PROTOKOLLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER: İZLEM ve DESTEK TEDAVİ PROTOKOLLERİ"

Transkript

1 PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER: İZLEM ve DESTEK TEDAVİ PROTOKOLLERİ Dr Vuslat Yürüt Çaloğlu Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

2 Kanser tedavisinde amaç KÜR sağlamak Kür sağlamak Bedel (yan etkiler) Etki ve yan etki

3 Multimodalite tedaviler in başarısı Sağ kalımlar yaklaşık %80 Yan etki oranı %60, ciddi yan etki oranı %30

4 Olası yan etkiler; (kendi yaş gruplarına göre daha fazla) Erken ölümlerde artma; ikincil kanser, kardiyak nedenler, pulmoner nedenler Organ fonksiyon bozuklukları Psikososyal komplikasyonlar

5 Hangisi suçlu? Geç dönem yan etkileri;cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi Ayırmak mümkün değil Riske-bağlı geç yan etkilerin yönetimi; yaklaşım, görülme sıklığı, sebepleri ve sonuçları kesin veri?????

6 Radyasyonun yaramazlıkları Aylar-yıllar sonra Parankimal hücre kayıpları ve vasküler yapıların bozulması Oluşmalarını önlemek!!!!

7 Yan etki oluşum sıklığı ve ciddiyeti; Doku toleranslarını bilmek, Total doz ve fraksiyon dozu, doz hızı, tedavi süresi, enerjinin tipi, tedavi volümü ve doz dağılımı, Kemoterapi, Dokuların radyasyona cevabını belirleyen genetik özellikler, Tümörün durumu, kimyasal olarak salgıladığı maddeler ve mekanik etkileri.

8 RT geç yan etkileri; doku-organ hasarı, psikolojik yan etkiler, ikincil kanserler,

9 Radyoterapinin sistemlerde görülen geç etkileri

10 Sinir Sistemi Akut lenfoblastik lösemi(all) ve beyin tümörü Beyaz cevherde fokal veya diffüz nekroz odaklarının eşlik ettiği demiyelinizan lezyonlar Nörokognitif hasarlar ve lökoensefalopati için eşik değer 18 Gy, myelitis için Gy, fokal nekroz için 50 Gy ve vasküler hasar için 60 Gy

11 Nörokognitif hasarlar Olası bulgular; okumada ve konuşmada zorlanma, sözel veya sözel olmayan hafıza, aritmetik becerisi, uyaranlara cevap, düşünme, azalma dikkat, IQ, okul başarısı el-göz koordinasyonun bozulması, davranışsal problemler

12 Aylar sonra görülmeye başlar, yıllar içinde progresyon gösterebilir (sıklıkla 24 ay sonra) Tanı; nörokognitif testler Benton Visual Retention Test (BVRT) Bender Visual Motor Gestalt Test (BVMGT) Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised (WISC-R)

13 Toplam hasarın tek suçlusu; Tümör, Nöbet geçirme, Antiepileptik ilaçlar, İntrakranyal basınç artışı, Cerrahi tedaviler, İntrakranyal kemoterapi, Vücut görüntüsünde bozulma, Okula devamsızlık RADYASYON DEĞİL!!!!

14 Nörokognitif hasar gelişme riski artar; Radyoterapinin 5 yaşından önce yapılması, tüm beyne ve yüksek dozda verilmesi, Kız çocuklarda

15 Nörokognitif yan etkilere yaklaşım; Ailelerin, tedavi öncesi nörokognitif hasar olasılığı için aydınlatılması, Nörokognitif testlerin her bir tedavi modalitesinden önce yapılması, 2-5 yılda bir tekrarlanması, Çocuğa kognitif rehabilitasyon, Hem aileye hem de çocuğa PSİKOLOJİK DESTEK

16 Lökoensefalopati Myelin ve oligodendrositlerin kaybı, serebral atrofi, sulkuslarda genişleme ve ventriküllerde büyüme Gerek radyoterapi ve gerekse intratekal metotreksat İlk bulgu nöbet geçirme olabilir Bilgisayarlı tomografi(bt) ve Magnetik rezonans görüntüleme(mr) nin tedavi öncesi ve semptom olunca Semptomlara yönelik nörolojik tedavi

17 Nekroz Terapötik radyasyon dozlarında nadir Gy fraksiyone RT sonrası % oranında İnsidans????; geç görülmesi, genellikle histolojik tanı yok ve postmortem analizlerin yetersiz Klinik olarak; baş ağrısı ve kitle etkisi

18

19 Radyasyon nekrozu ile tümör nüksü ayırıcı tanısı Tedavi öncesi BT veya MR ile ilk bulguların belirlenmesi, klinik gerektikçe radyolojik testlerin tekrarı Positron emisyon tomografi ve single foton emisyon BT de hipometabolik bölgeyi göstermek Tedavide, cerrahi olarak çıkarılması Steroidlerin de palyasyon sağlamak için etkili olabilir

20 Miyelopati: Spinal kanala RT hasarı geçici veya kalıcı miyelopati biçiminde

21 Geçici miyelopati Lhermitte Bulgusu demiyelinizasyonun neden olduğu subakut bir tablo RT den yaklaşık 2 ay sonra başlar ve 6 ay içinde geçer, radyolojik olarak tanı bulgusu olmadığı gibi spesifik tedavisi de yoktur Hasta sert zeminde yürürken, otururken veya boynunu fleksiyona getirince aşağıya doğru yayılan elektrik şoku hissi ile kendini gösterir

22 Kronik progresif radyasyon miyeliti Nadir Nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte intramedüller vasküler hasara bağlı nekroz ve ilerleyen demiyelinizasyon Parestezi ve duyusal değişiklikler, RT den 9-15 ay sonra başlar ve progrese olur Tanısal zorluklar nedeniyle sıklığı tam olarak bilinmemekte

23 Miyelopati gelişme riski artışı; yüksek fraksiyon dozu, total doz, kısa tedavi süresi ve özellikle 10 cm den daha uzun bir segmentin ışınlanması Sıklıkla histopatolojik tanı konmadığı için, nörolojik defisit düzeyinin, RT sahasında olması tanı koydurucudur BT ve MR da atrofik bölge Steroidlerin ve fizik tedavi faydalı olabilir Spesifik uzmanlar desteği

24 Nöroendokrin Sistem Bozuklukları: Hipotalomo-hipofizer bölgenin ışınlanması; nöroendokrin hasar Büyüme hormonu ve büyüme hormonu dışındaki tropinlerin yetmezliği

25 Büyüme Hormonu Kranyal RT sonrası en sık etkilenen hormondur Büyüme hormonu(bh) hipofiz kökenlidir, salınımı-baskılanması hipotalamusun kontrolü altında Çocukluk çağı beyin tümörü nedeniyle 18 Gy ve üzerinde RT gören çocuklarda sıklıkla 5 yıl içinde BH eksikliği görülmekte

26 Büyüme hızı normalin altında Yılda bir kez boy ölçümü(9-12 yaş arasında 6 aylık periyodlarla), Büyüme eğrilerinin takibi, Kemik yaşının takibi (9 yaşından sonra yılda bir kez), İnsülin uyarı testleri, Pulsatil BH analizi, Eksikliğinde replasman

27 Büyüme hormonu dışındaki tropinlerin yetmezliği:eşik doz yaklaşık 40 Gy dir Kranyal RT gören çocuklarda, hipotiroidizm, Luteinizan hormon ve östradiol yetmezliği Nazofarinks kanseri ve paranasal sinüs kanseri tedavisi görenlerde adrenokortikotropik hormon yetmezliği ve hiperprolaktinemi Tedavi öncesi hormon profiline bakılmalı, eğer klinik ihtiyaç yok ise 2-5 yılda bir kez tekrarlanmalıdır Replasman

28 Tiroid Fonksiyon Bozuklukları: Hipotalamus, hipofiz veya tiroid bezinin hasarı Santral yetmezlik, beyin tümörlerinde, beze bağlı olanlar boyun, servikal medulla ve Mantle RT si uygulananlarda Beyin tümörü nedeniyle kraniospinal RT gören çocuklarda, primer hipotiroidi görülme oranı %20, santral hipotiroidi ise %5

29 Tiroid bezinin 20 Gy ve üzerinde fraksiyone veya tüm vücut ışınlamalarında 7.5 Gy ve üzerinde doz alması Mekanizması tam olarak bilinmese de, follüküler hücre, vasküler yapı veya stroma hasarı

30 Hipotiroidi: Soğuk intoleransı, konstipasyon, kilo alma, kuru cilt, zayıf saçlar, menoraji, kas krampları veya genel kas güçsüzlüğü, mental gerilik, periorbital veya periferal ödem Klinik veya subklinik; subklinik hastaların % 4-79 unun klinik hipotiroidiye dönüşüyor Subklinik hipotiroidide, TSH yüksek, T3-T4 normal ve klinik bulgu yok Klinik hipotiroidide ise TSH yüksek, T3-T4 baskılanmış ve klinik bulgular eşlik eder

31 Hipotiroidi Radyoterapiden sonra geçen sürenin uzaması, total RT dozu, altta yatan malignite tipi ve tedavi sırasındaki yaş (erken yaşlarda düşük doz verilmesi nedeniyle risk düşer) RT sonrası 2-3. yılda en yüksek düzeyde İlk 10 yıl içinde yılda 1 kez serbest T4 ve TSH bakılmalı Yetmezlik tedavisi

32 Hipertiroidi Hipotiroidiye göre nadir Serbest T4 düzeyi ve radyoaktif iyot alımı artmış, TSH azalmış Tirotoksikoz bulguları en sık 2-5 yıl içinde görülür Tüm hastalar hipotiroidiye döner

33 İskelet sistemi ve vücut bütünlüğü üzerine yan etkiler

34 Radyasyonun kemik büyümesi üzerine etkisi açık Kemik büyümesindeki yavaşlama; büyüme kıkırdağındaki hücrelerin sayısının azalması, yaşayan hücrelerin matriks sentez yeteneğinin azalması, kalsifiye olamayan anormal matriks üretimi Histopatolojik olarak; tek fraksiyonda verilen 2-20 Gy kartilaj hücre proliferasyon inhibisyonu ve hücre sütünlarında düzensizlik

35 Işınlanan bölge hasarın niteliğini belirler; Epifizyal RT kondrogenezi; Diyafizyel RT periost aktivitesinde bozulması Metafizyel RT kalsifiye kemik ve kartilajda, kalsiyum absorsiyon sürecinde yetmezlik

36 Kemik büyümesinde gecikme Radyoterapi, uzun kemiklerde kemik boyunun kısalması, düz kemiklerde hipoplazi Hasarın derecesi; fraksiyon dozu, total doz, enerji, doz dağılımı, ışının absorbsiyon özellikleri, hangi kemiğin ışınlandığı ve epifizyal kıkırdağın ne kadarının alana dahil olduğu, RT sırasındaki yaş, diğer toksinlerin varlığı (KT, steroid)

37

38 Işınlama sonrası ekstremite boyunda ne kadar kısalma olacağı önceden bilinemez!!!! Ekstremitesine 20 Gy ve üzeri doz alan çocuklarda her iki ekstremitenin tedavi öncesi durumunu belirlemek için radyografi yapılmalı Takipte; ekstremite boyları yıllık olarak ölçülmeli, epifiz ise radyolojik olarak değerlendirilmeli

39 Spinal yan etkiler (skolyoz, kifoz, lordoz) Vertebralara ait hasarlar genellikle spinal ve flank RT nin yan etkisi Doz yanıt ilişkisi iyi bilinmekle birlikte 10 Gy nin altındaki dozlarda nadir, 20 Gy in üzerindeki dozlarda % 50 lere ulaşabilmekte Ortaya çıkışı için gerekli latent süre 1-15 yıl

40

41 Vertebra ışınlanacak hastalarda vertebranın tamamının ışın sahasına dahil edilmesi Büyüme tamamlana dek 3-6 aylık aralarla, sonra yılda 1 kez, oturarak ve ayakta boy ölçümü yapılmalı, Puberteye girerken spinal film çekilmeli ve gerektiğinde tekrarlanmalı Kurvatür hasarı tespit edilen hastalar, hemen ortopedik tedaviye yönlendirilmeli

42 Femur başı epifizinde erken kapanma 5 yaşın altında, 25 Gy ve üzerinde RT dozlar Nadir Radyoterapiye bağlı epifiz plağının yapısının bozulması Tedavi sırasında femur başı korunmalı

43

44 Eklem ağrısı Tedavi öncesi grafi ve ardından klinik gerekli durumlarda yine grafi çekilmesi Cerrahi ile ortopedik düzeltmedir

45 Avasküler nekroz Sebebi? Sıklığı %10 nun altında Özellikle femur ve humerus başında, RT den 2-3 yıl sonra görülür ve steroidler riski artırır Gy RT alan, ileri yaş ve erkek cinsiyette fazla

46

47

48 Eklem ağrısı ve kitle Radyografi ve BT ile tanı Tedavi semptomatik bakım, eklem rekonstrüksiyonu % 10 oranında malign dejenerasyon

49 Osteopeni Kemik-mineral yoğunluğu, normal popülasyona göre düşük olmakta Risk faktörleri; ileri çocuk çağında olmak, östrojen yetmezliği, kız cinsiyet, steroid kullanılması ve büyüme hormon yetmezliği

50 Prevalansı ve ciddiyeti?; 18 Gy in üzerinde sıklığı artar Fraktür ve ağrı Tanı;dual enerjili X-ray absorbsiyometri Test sıklığı? Kalsiyum desteği, egzersiz ve bifosfanat tedavisi

51 Kaslar, yumuşak dokular ve cilt Radyoterapinin kaslar, lifler, yağ, bağ dokusu ve cilt üzerine yapısal, işlevsel veya kozmetik olumsuz etkileri Alopesi, telenjiektazi, fibrozis Özellikle 40 Gy üzerindeki dozlarda; etki doz ile ilişkili

52

53 Boyun, kol ve bacak ve gövde adalelerinde gelişme geriliği Kız çocuklarda meme dokusunda gelişme geriliği Ciltte fibroz,telenjiektazi, atrofi, kalıcı alopesi, ve pigmentasyon Yılda 1 muayene, bölge güneş ışığı ve travmadan uzak tutulmalı

54 Obesite Çocukluk döneminde ALL tedavisi görmüş erişkinlerde obesite prevalansında artış Endokrin sebepler, hiperinsulinemi, bozulmuş glukoz toleransı Risk faktörleri; kraniyal RT, kız cinsiyet ve tedavi yaşı Gy ve üzerindeki dozların obesite görülme sıklığını artar Aile ve hasta, diet ve egzersiz konusunda uyarılmalı ve yılda 1 kez düzenli kilo takibinin yapılmalı

55 Kardiak yan etkiler Radyoterapiye bağlı kardiak hasar insidansını kesin olarak belirlemek mümkün değil Kardiak toksisitesi çok iyi bilinen antrasiklinli KT almadan sadece torasik RT alan çocuk sayısı çok az Total doz, fraksiyon dozu, volüm, yaş, kilo, kan basıncı, aile hikayesi, lipoprotein düzeyi, sigara alışkanlığı ve KT etkili

56 Perikarditis RT ye bağlı chronic effusive-constructive pericarditis % Gy ve üzeri doz alanlarda görülme riski fazla Halsizlik, egzersiz dispnesi, göğüs ağrısı, siyanoz, asit, periferal ödem, hipotansiyon, kalp seslerinin derinleşmesi, venöz distansiyon ve paradoks nabız

57 EKG de ST-T değişiklileri ve voltaj düşüklüğü Takibinde, tedaviden önce ve sonrasında 3-5 yıl aralarla EKG, ekokardiyogram ve akciğer grafisi Semptomatik hastalarda; diürez ve perikardı soyma

58 Myokardiopati Sadece RT ye bağlı 35 Gy ve üzerindeki dozlarda, antrasiklin alanlarda ise 25 Gy ve üzerindeki dozlarda Doksorubisinin kümülatif dozu mg/m 2 dan çok olanlarda, kızlarda, RT sırasında küçük yaşta olanlarda ve RT den sonraki süre arttıkça, görülme oranı artar Dexrazaxone, profilaktik bir ajan

59 Halsizlik, öksürük, egzersiz dispnesi, periferal ödem, HT, takipne, kardiomegali, hepatomegali, senkop, ve aritmiler Risk faktörlerine göre, tedavi öncesi ve 1-5 yıl aralarla EKG, ekokardiyogram, radyonüklid anjiogram ve akciğer grafisi Tedavisi kalp yetmezliği tedavisi şeklinde Hasta ve aileler, alkol ve sigara kullanımı, gebelik ve anestezilerin riski artırabileceği konusunda bilgilendirilmeli

60 Kapak hastalıkları: Kardiak bölgeye 35 Gy ve üzerinde doz alan hastaların otopsi serilerinde, yaklaşık %80 oranında fibröz kapak hastalıgı En sık mitral kapak, ardında aort ve triküspit

61 Lezyon sık görülmekle birlikte, nadiren semptomatik Güçsüzlük, öksürük, egzersiz dispnesi ve yeni üfürümler Tedavi öncesi ve ardında 3-5 yılda bir kez ekokardiyogram ve akciğer grafisi Dental prosedürler ve cerrahi öncesi, penisilin profilaksisi Kapak değişim ameliyatının başarısının düşük olduğunu belirten yayınlar mevcut

62 Aritmi 40 Gy ve üzerinde doz alanlarda atrioventriküler(av) sinüsün fibrozuna bağlı AV blok Nadir Latent süre 10 yıl

63 Koroner arter hastalığı Endotel hasarı, mikrovasküler obliterasyon ve büyük damarlarda ateroskleroza bağlı iskemik kalp hastalığı Torasik RT nin tek ön sahadan yapılması, fraksiyon dozu ve total doz etkili En sık; sol ana, sol inen arterin inen ucu ve sağ koroner arter

64 30 Gy eşik doz Göğüs ağrısı, nefes darlığı, hipotansiyon ve aritmi Takip; tedavi öncesi ve 3 yılda 1 EKG tedavi öncesi ve 3-5 yıl aralarla talyum sintigrafisi Hastalara ve ailelerine hiperkolesterolemi, sigara, obezite, hipertansiyon, aile hikayesi ve diabetin oluşma riskini artırdığı söylenmeli

65 Akciğer Üzerine Yan Etkiler Radyoterapi hasarı için; tip 1-2 pnomositler, endotel hücreleri, fibrositler ve makrofajlar hedef hücreler Pulmoner RT dozunun Gy i geçmemeli İlk 24 saatte eksudatif faz

66 Eksudatif fazdan yaklaşık 2-6 ay sonra alveoler alanlara tip 2 alveoler hücrelerin ve protein kaçaklarının birikmesi sonucu proliferasyon fazı İntersitisyel ödem, kollojen fibrillerinin içinde organize olarak alveoler septanın incelmesi ve sülfaktan sentezinde bozulma klinik pnömoni

67 Tedaviden en erken 6 ay sonra (sıklıkla 1-2 yıl) fibrotik faz Alveoler septa fibrotik bir hal alır Kronik solunum hasarı oturmaya başlar Alveoler kollapsa kapiller kayıplar eşlik eder

68

69 Çoğu hasta asemptomatik Dispne, ortopne, siyanoz veya kor pulmonale ile ortaya çıkan kronik solunum yolu bozukluğu Bleomisin, siklofosfamid ve vinkristin gibi ajanlar hasarın görülme sıklığı ve ciddiyetini artırır

70 Tedavi öncesi, akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testleri yapılmalı, daha sık yapılmasına ihtiyaç yoksa 3-5 yılda bir tekrarlanmalı Steroidler rahatlatıcı Hasta ve ailesi sigara, enfeksiyon ve aşırı hidrasyonun risk faktörü olduğu yönünde bilgilendirilmelidir

71 Üreme ve Genital Sistem Yan Etkileri

72 Over Yapısal veya hormonal nedenlerle seksüel fonksiyonlar ve üreme kapasitesi bozubilir RT dozunun yanı sıra, alınan KT nin de etkisi unutulmamalı Küçük folikül sayısında azalma, matürasyonda bozulma, kortikal fibroz ve atrofi, genel hipoplazi ve kapsül hyelinizasyonun Eşik doz, 4-12 Gy dir

73 Çocuğun yaşı arttıkça tolerans azalmakta Saçılmış dozlar da etkili Medial (% 8-10) ve lateral transpozisyon (% 4-5) over dozunu azaltabilir Puberte girişi veya 12 yaşında LH, FSH ve östrodiole bakılmalı Hormon replasman tedavisi

74 Testis: Radyoterapinin infertiliteye neden olduğu çok açıktır 15 cgy dozların bile sperm yapımını baskıladığı gösterilmiş (RT den 3-6 hafta sonra başlar ve 1-3 yıla kadar sürebilir) 2-3 Gy de maturasyonun durması, 4-6 Gy de geri dönüşsüz hasar

75 Mantle ve paraaortik bölgeden ışınlanan çocuklarda testis dozları göz ardı edilebilir Pelvik bölge RT si alanlarda, koruma yokken % 3-10, koruma varken % 1 doz LH, FSH, testesteron düzeyi ve sperm analizi; pubertede veya 13 yaşında bakılmalı ve 3 yılda bir tekrarlanmalı Hasta ve aileleri infertilite riski yönünden uyarılmalı gerekirse sperm bankasına sperm vermeleri önerilmeli

76 İyileşen çocuklarımız büyüdü ve bebek sahibi olmak istiyorlar; Kanser tedavisi gören birçok hasta, fertil kalabilmekte Gebeliğe karar verildiğinde, kanser yinelemesi ve genetik hastalıklar açısından danışmanlık almalı

77 Diafragma altına RT alan kadınlarda; erken doğum, düşük doğum ağırlığı, ölü doğum oranı arttışı Uterus puberte öncesi 20 Gy, sonrası ise Gy dozu tolere edebilir Hormonoterapiye rağmen uterusta %40 oranında küçülme Hastanın ve ailenin bilgilendirilmesi, gebelik sırasında önlem alınmasını akılda tutar

78 Erkek sağ kalanlardan olan bebeklerde ise canlı doğum sonuçları arasında normal popülasyonla karşılaştırıldığında anlamlı fark görülmemiş

79 Her iki cinsiyet için; sağ kalan kanser hastalarının çocuklarında Sitogenetik sendrom, tek gen defektleri ve basit malformasyonalar genel popülasyona yakın oranda görülmüş

80 Vajina 40 Gy ve üzerindeki dozlar vajina gelişiminde bozulma ve fibroza neden olabilir Ağrılı koitus Puberte boyunca pelvik muayenelerinin düzenli yapılması, gerektiğinde dilatasyon ve rekonstrüksiyon operasyonları önerilmeli

81 Prostat Gy RT dozları parostat gelişimini azaltıp, atrofisine neden olabilir Prostat glandın boyutu ve semen kalitesi takip edilmeli, prostat kanseri riski için PSA takibi yapılmalı Seminal sıvı yetmezliğine sekonder kısırlık riski olabileceği unutulmamalı

82 Üriner Sistem Yan Etkileri

83 Böbrekler Radyasyon nefropatisinin insidansı hakkında kesin veri yok Böbrek dozu, sadece RT uygulananlarda Gy, KT ile birlikte Gy i geçmemeli

84 Böbrek hasarı 3 fazlıdır Erken yan etkiler; ilk 6 ay içinde, nadiren semptomatik ve glomerüler filtrasyon hızı çok düşmüş olabilir Sub-akut dönem; 6-12 ay içinde Egzersiz dispnesi, baş ağrısı, diz ödemi, anemi, HT, üre yüksekliği ve albuminüri Kronik üremi, sol ventriküler yetmezlik, pulmoner ödem, plevral efüzyon ve hepatik konjesyon nedeniyle ölüm Kronik dönem; En erken 18 ay sonra Ilımlı ilerlerse, orta düzeyde olmak üzere; HT, proteinüri, üremi ve pyelogramda renal atrofi Çok daha şiddetli bulgular ölümle sonuçlabilir

85 Böbrek hasarı asıl olarak tubüler yapılarda meydana gelir, sekonder nefron ve parankimal hücrelerde kayıp Arteriyollerde dejenerasyon ve skleroz, glomerül ve tubüler yapılarda oklüzyon ve dejenerasyon, bazal membranda daralma, intertisyel dokuda artma, hyalinizasyon ve fibrozis

86 Tedavi öncesi ve yılda 1 kez, kan basıncı, kilo, boy, kanda; hemoglobin, hematokrit, üre, kreatin, BUN, kreatin klirensi ve idrar değerlendirilmesi Hasta ve aile, tuzsuz, düşük protein içeren diyet için uyarılmalı Şiddetine göre tedavi yapılır, dializ veya renal transplantasyon

87 Mesane Puberta öncesi 30 Gy, puberta sonrası 50 Gy geç hipoplazi ve fibroz Sık idrara çıkma, idrar kaçırma ve disüri Yılda 1 kez idrar takibi, mesanenin volümetrik ölçümü (USG) ve IVP 2 ardışık analizde hematüri varsa sistoskopi Egzersiz ile mesane kapasitesinin arttırılabilir, yetersiz kalıyorsa cerrahi tedaviler uygulanabilir

88 Üretra 50 Gy den yüksek dozlar üretreda fibrozise sekonder daralma İdrar akışında bozulma, disüri ve sık idrar yolu enfeksiyonu İdrar yolu enfeksiyonu için proflaktik tedaviler ve düzeltme cerrahileri yapılabilir

89 Gastrointestinal Sistem Yan Etkileri

90 Karaciğer Radyasyon hepatopatisi oluşma sıklığı ve ciddiyeti, kümülatif RT dozu ve ışınlanan volüm ile yakın ilgili Sadece RT uygulanan hastalarda tüm karaciğer (KC) dozu Gy üzerinde olmamalı Küçük volümler, daha yüksek dozları tolere edebilir Kemoterapi alan hastalarda, Gy de hasar oluşabileceği için bu hastalarda dozlar 12 Gy in altında tutulmalı

91 Karaciğerde geç hasar, genellikle 3 ay sonra görülmeye başlar Veno-Oklüziv Hastalık santral vende oklüzyon ve obliterasyon, hepatik lobüllerde konjesyon ve hepatositlerde sekonder nekroz ile karakterize Yılda 1 kez kilo-boy ölçümü ve hemogram bakısı, 2-5 yıl aralarla karaciğer fonksiyon testleri Gerekli durumlarda, hepatik görüntüleme, KC biyopsisi ve endoskopi gibi ileri tetkikler

92 İnce ve Kalın Barsaklar Pelvik RT nin en önemli mortalite ve morbidite nedenidir 40 Gy barsaklarda yapışıklıklar ve perforasyon Radyoterapi ve KT nin birlikte kullanılması, pelvisin inflamatuar hastalık veya geçirilmiş operasyonlar

93 Patolojik olarak; Barsak kalınlaşmış, grimtrak beyaz renkte, sıklıkla stenoz ile birlikte ve serozada telenjiektazi Submukozadaki arteriollerin endotel hücrelerinde dejenerasyon Bazı damarlarda fibrinoid dejenerasyon ve trombozis Kriptler atrofiye uğrayabilir ve sıklıkla lenfatik dilatasyon eşlik eder Kronik ülserasyon, abse ve fistül oluşumu Düz kasların dejenerasyonu ve fibroblastların proliferasyonu sonucu barsak fibrozu

94 Kronik semptomlar, 6-12 ay hatta yıllar sonra görülebilir Bulantı-kusma, abdominal distansiyon, psödo-obstrüksiyon bulguları, kilo kaybı ve büyümede azalma Primer malignitenin yinelemesi ile ayırıcı tanının yapılması çok önemli Yılda 1 kez kilo, boy, hemogram, serum proteinlerine bakılmalı Yan etkilerin derecesine göre, uygun diyet veya cerrahi tedaviye değin uzanan geniş bir tedavi yelpazesi

95 Kemik İliği Hasarı Kemik iliği (Kİ), radyasyona oldukça duyarlıdır Işınlanan Kİ hiposellüler Progenitör hücrelerin ve olgun hücrelerin direkt kaybı, stroma ve mikrosirkülasyonun bozulması ile meydana gelmekte Kemik iliğinin RT ye cevabı, çocuklarda yetişkinlerden daha farklıdır; çocuklarda daha fazla bölgede Kİ aktiftir Çocuklarda Kİ nin kendini daha hızlı toparlar?

96

97 Tek fraksiyonda 20 Gy, fraksiyone 50 Gy total aplazi 40 Gy ışınlanan Kİ nin yaklaşık %85 inormale dönebilir ve bunun yaklaşık %55 inin fonksiyonlarını tam olarak geri kazanabilir Rejenerasyon kapasitesi, ışınlanan Kİ volümünden etkilenir Kemik iliğinin fonksiyonunu geri kazanması 1-5 yıl alabilir

98 Tedavi öncesi ve 1-2 yıl aralarla hemogram Gerekli durumlarda, MR veya Kİ biyopsisi gibi ileri tetkiklerden faydalanmak mümkün

99 Radyasyona Bağlı Göz Yan Etkileri Gözde görülebilecek geç yan etkiler en erken 6 ay sonra görülebilir Retinopati, optik nöropati, göz yaşı bezinde atrofi, göz yaşı kanalında stenoz, glokom, katarakt, korneal vaskülarizasyon, konjonktival telenjiektazi ve göz kapağı atrofisi Gy fraksiyone dozlar Lens diğer göz yapılarından daha duyarlı,katarakt; fraksiyone verilen Gy, tek doz verilen 2-8 Gy

100 1-2 yıl aralarla düzenli göz muayeneleri yapılmalı ve yapay gözyaşı sıvıları önerilmeli Gerek çocuk gerekse aile bu bölgede ülserasyon veya nekroz oluşabileceği yönünden uyarılmalı, UV, kimyasal iritanlar ve travmadan kaçınılmalı

101 Radyasyona Bağlı Kulak Yan Etkileri 50 Gy fraksiyone dozlarda, temporal kemik ve çevresindeki yumuşak dokuda kalıcı hasar Temporal kemikte nekroz görülmesi yeni teknikler uygulanmaya başladıktan sonra oldukça nadir Dış kulak yolunda ve timpanik membranı saran epitelde incelme, seroma kanallarında atrofi ve kıl föllüküllerinin kaybı Otik antibiotikler ve steroidlere ihtiyaç duyan eksternel otit Tedaviden önce ve sonrasında yılda 1 defa tirismus yönünden bakısı ve fizik tedavirehabilitasyon programına alınması

102 Sensorinöral işitme kaybı, 60 Gy üzerindeki dozlarda kohlea hasarına bağlı, yaklaşık %25 oranında Sisplatin alınması oluşma riskini arttırır ve görülmesi için gerekli dozu Gy düzeylerine çeker İşitme kaybı yanı sıra bu çocuklarda, tinnitus ve vertigoya rastlanabilir Temporal kemik ve çevresine RT alması planlanan çocuklara tedavi öncesi ve 2-3 yıl aralarla odyogram, yılda 1 kez otoskopik bakı yapılmalı

103 Dişlerde Görülen Yan Etkiler Diş hasarı, kozmetik ve fonksiyonel yönden oldukça morbit Hasarın sıklığı ve derecesi, tedavi sırasındaki yaş (3 yaş) ve verilen doz Diş ve tükrük bezlerine, Gy fraksiyone RT kalıcı dişlerin yapısında bozulma ve maksillofasiyal kemiklerde deformiteler 40 Gy in üzerindeki dozlarda ise mandibular ve maksiller hipoplazi, hipodonti, mikrodonti, köklerde hasar ve diş çürüklerinde artmayı kapsayan çok daha geç etkiler

104 Tükrük Bezlerinde Görülen Yan Etkiler Tükrük akımının miktarında ve kalitesinde bozukluk Tükrük bezleri, 20 Gy ışınlandığında, asiner hücreler ve bağ dokusu kaybı Parotis ve submandibular bezler (majör tükrük bezleri) Gy ışınlanırsa kalıcı ağız kuruluğu Ağız kuruluğuna sekonder tat alma bozukluğu, diş çürümesi ve ağızda kandidiazis Kemoterapinin de diş hasarı oluşma sıklığı ve ciddiyetini arttırdığı bilinmekte

105 Takip; Tedavi öncesi dişlerin topografik grafisinin çekilmesi, diş muayenesinin 6 ayda 1 yapılarak olası çürük, peridontal hastalık ve gingivitisin erken yakalanması çok önemli Çocukların ve ailelerin ağız ve diş bakımı yönünden uyarılması ve dişlere florid desteği Tedavi öncesi tükrük bezlerinin fonksiyonlarının ölçümü mutlaka yapılmalı ve tekrarlanmalıdır

106 Çocukların sevdiği bol karbonhidratlı diyetlerin diş hasarını arttıracağı unutulmamalı Diş tedavisinin tecrübeli merkezlerde yapılması Tedavi sırasında enfeksiyon riskinin artacağı için antibioterapi verilmesine özen gösterilmeli Ağız kuruluğu olan çocuklarda pilokarpin tedavisi minimal terleme yan etkisine rağmen oldukça tatmin edici sonuçlar göstermekte

107 Psikolojik Yan Etkiler

108 Uzun ve yoğun tedavi, komplikasyonlar, nörolojik ve fiziksel işlev bozuklukları Sadece RT ile ilişkilendirmek mümkün değil, Hekimlerin bu konuda duyarlı olması Kısa ve az yoğun tedaviler alan hastalarda sorun sıklığı ve ciddiyeti az

109 Düşük sosyoekonomik düzeyde olanlarda, Normal hayatında çeşitli stres faktörü bulunanlarda, Sosyal yaşamdan kopmuş olanlarda Destek almayanlarda semptomlarda

110 Kanser tedavisi gören çocuklar erişkin döneme geldiklerinde; Kendi yaş grubundaki normal bireylerle karşılaştırıldıklarında, özgüven ve kendine yetebilme duygusunda azalma, anksiyete ve depresyon artma

111 Hastalarda ve ailelerinde posttravmatik stres sendromu da görülmekte Posttravmatik stres sendromunda, yoğun korku, öfke, mutsuzluk, aynı olayların sürekli yaşanacağı hissi, olayı hatırlatan yerlerden ve insanlardan kaçınma, duyarsızlık, uyku bozukluğu ve dikkat bozukluğu

112 Sonuç olarak, Yaşam şekli ve dikkat edeceği konular Hasta ve ailesi Düzenli psikolojik destek verilmeli ŞART!!!!!!

113 İkincil Kanserler Gerek genetik yatkınlık gerekse RT ve KT nin olası yan etkileri nedeniyle ikincil kanser gelişme(ikg) sıklığında artış Primer tümör tipi, tedavinin erken yaşta yapılması, cinsiyet ve tedavi şekli İKG de etkili İkincil kanserlerin etiyolojisini kesin olarak ayırmak mümkün değil RT ye sekonder olabileceği düşünülen spesifik örnekler

114 Kemik tümörleri ve Sarkomlar Kemik tümörü ve sarkom gelişme riski verilen dozla ilişkili Radyasyon alanında kemik tümörü ve sarkomlar tipik olarak 10 yıllık latent dönemden Radyasyon alanında gelişir, spontan gelişenlerden çok daha agresif olabilir ve genellikle tedavilere cevapları kötü

115

116 Meme Kanseri Hodgkin Lenfoma tedavisi görenlerde yıllık latent dönemden sonra Risk doz ile artar RT alanın içinde ve kenarında oluşur Pubertadan- 25 yaşına kadar yıllık, daha sonra 6 ayda bir fizik muayene ile değerlendirilmeleri RT sonrası 8. yılda veya 25 yaşından itibaren mamogram ve MRI ile takip edilmeleri önerilmekte Takipte yaşın üst limite ait kesin veriler yoktur

117 Tiroid Kanseri Boyun bölgesine RT uygulanan nazofarinks kanseri, lenfoma, sarkom ve kraniospinal RT gören hastalarda tiroid kanseri görülme oranında artış Genellikle yıllık latent dönem Erken yaşta radyasyon maruziyeti ve kızlarda risk daha yüksek Doz-yanıt ilişkisi kesin bilinmemekle birlikte 25 Gy dozlarda bildirilmiş Tiroid muayenesinin yıllık olarak yapılması önerilir.

118 Beyin Tümörleri Beyin, baş-boyun bölgesi tümörleri, ALL, total vücut ışınlaması nedeniyle beyni radyasyona maruz kalan çocuklarda geç dönemde, beyin tümörlerinin görülme sıklığında artış görülebilmekte Tedavi sırasında 6 yaşın altında olanlarda ve yandaş genetik anomaliler taşıyanlarda görülme oranı artabilir Çocukların, yıllık nörolojik muayenelerinin yapılması ve semptomatik olanlarda MR çekilmesi tanıda önem taşımaktadır

119 Akciğer Kanseri Özellikle Hodgkin s lenfoma nedeniyle toraks RT görenlerde Relative risk, Sigara riski arttırır

120 Sonuç olarak; Kanser tedavisi, uzun soluklu bir tedavidir Tedavi öncesinde ve sonrasında sistemik muayenelerinin düzenli yapılması, olası yan etkiler için çocukların ve ailelerinin aydınlatılması gerekmektedir Hedef; yan etkilerin oluşmasının önlenmesi veya erken tanı-erken tedavi

121 Kaynaklar; D.L Friedman and L.S Constine; Late effects of cancer treatment. In: Pediatric Radiation Oncology. 4th-5th; eds: Halperin E, Constine L, Tarbell N, Kun L. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins;2005 Perez CA, Brady LW, eds. Principles and practice of radiation oncology. 5th ed. Philadelphia, Pa: Lippincott-Raven, 2007;

122 Teşekkürler..

PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER

PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER PEDİATRİK RADYOTERAPİDE GEÇ YAN ETKİLER Dr Vuslat Yürüt Çaloğlu (Yağmur Çaloğlu nun Annesi) Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı vuslatyurut@yahoo.com Son 50 yılda pediatrik

Detaylı

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D.

Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri. Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisi Yan Etkileri Yrd. Doç. Dr. Banu Atalar Acıbadem Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi A.D. Baş Boyun Radyoterapisinin Önemi Cerrahi ile eşit sonuç alınması Uzun yaşam beklentisi Organ

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Sunum planı. Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri

Sunum planı. Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri. Radyasyonun damarlar üzerindeki etkileri Kranyal ve spinal vasküler hastalıklarda radyocerrahi Dr. Ömer Uzel Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı Sunum planı Radyasyonun damarlar üzerindeki etkisi Radyocerrahi İntrakranyal

Detaylı

Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı

Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı Klinik Radyobiyoloji Kursu 19-20 Şubat 2010 Ankara Dr. Mine Genç minegenc@gmail.com Radyasyona bağlı doku reaksiyonlarını

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

PEDİATRİK TÜMÖRLERDE İKİNCİ SERİ IŞINLAMA Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi

PEDİATRİK TÜMÖRLERDE İKİNCİ SERİ IŞINLAMA Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi PEDİATRİK TÜMÖRLERDE İKİNCİ SERİ IŞINLAMA Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi Başlıca Çocukluk Çağı Tümörleri Lenfoma Ewing's ve diğer sarkomlar Wilms Tümörü Baş-Boyun Kanserleri Nöroblastom SSS Tümörleri

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

GÖĞÜS BÖLGESİNE YAPILAN RADYOTERAPİYE BAĞLI GELİŞEN YAN ETKİLER

GÖĞÜS BÖLGESİNE YAPILAN RADYOTERAPİYE BAĞLI GELİŞEN YAN ETKİLER GÖĞÜS BÖLGESİNE YAPILAN RADYOTERAPİYE BAĞLI GELİŞEN YAN ETKİLER Dr. Şefika Arzu Ergen İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı AMAÇ Tümörlü dokulara veya hedef hacime tedavi edici

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu

ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ. Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu ADOLESANA VERİLMESİ GEREKEN KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ Doç Dr Müjgan Alikaşifoğlu Sağlık Hizmetlerinin Özellikleri Ergenin yaşına, gelişim düzeyine uygun Bireysel, kültürel ve sosyoekonomik farklılıklara

Detaylı

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir.

Tiroid dışı hastalıklarda düşük T3, yüksek rt3, normal T4 ve normal TSH izlenir. TİROİD HORMON SENTEZİ Dishormonogenezis Hasta ötroid? Şiddetli açlıkta, kronik hastalıkta, akut hastalıkta, cerrahi esnasında ve sonrasında T4--- T3 azalır Propiltiourasil, kortikosteroid, amiodaron propnalol

Detaylı

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul

İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ. Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul İSKEMİK BARSAĞIN RADYOLOJİK OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Ercan Kocakoç Bezmialem Vakıf Üniversitesi İstanbul Öğrenim hedefleri Mezenterik vasküler olay şüphesi ile gelen hastayı değerlendirmede kullanılan

Detaylı

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AORT ANEVRİZMASI YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Ani ölümün önemli bir nedenidir Sıklığı yaşla birlikte artar 50 yaş altında nadir rastlanır E>K Aile

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD

Multipl Myeloma da PET/BT. Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD Multipl Myeloma da PET/BT Dr. N. Özlem Küçük Ankara Üniv. Tıp Fak. Nükleer Tıp ABD İskelet sisteminin en sık görülen primer neoplazmı Radyolojik olarak iskelette çok sayıda destrüktif lezyon ve yaygın

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür.

Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür. SİROZ Çeşitli nedenlerle oluşabilen karaciğer fibrozisi hemen daima geri dönüşümsüzdür. İlerleyici ilerleyici karaciğer hastalıkları sonuçta siroz ile sonuçlanan progresif fibrozise neden olur. Safra kanalikülü

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ

XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ XVII. ULUSAL KANSER KONGRESİ İnteraktif Olgu Sunumu KEMİK TÜMÖRLERİ . 17 yaşında bayan hasta. 2.5 yıldır sol bacakda yürürken ağrı Enfeksiyon ve dolaşım bozukluğu tedavisi uygulanmış. Son 6 aydır ağrı

Detaylı

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD Radyoterapi-Infertilite Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2010 yılında her 250 erişkinden biri kanserden kurtulmuş bireylerden oluşacak Blatt ve ark, 1999 TEDAVİYE BAĞLI YAN ETKİLER!!!!! Infertilite

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır?

KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır? KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır? İdrar kaçırma her türlü istem dışı idrarın tutulamaması yani kaçırma halidir. Bu durum,

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

PEDİATRİK TÜMÖRLERDE KRİTİK ORGAN-DOZ İLİŞKİSİ

PEDİATRİK TÜMÖRLERDE KRİTİK ORGAN-DOZ İLİŞKİSİ PEDİATRİK TÜMÖRLERDE KRİTİK ORGAN-DOZ İLİŞKİSİ DR. Ş. BİLGE GÜRSEL Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı X. UROK Pediatrik Radyoterapi Kursu 2012 KANSER TEDAVİ ve

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 Tiroid bezi boyun ön tarafında yerleşmiş olup, nefes, yemek borusu ve ana damarlarla yakın komşuluk gösterir. Kelebek şeklinde olup

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D.

KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D. KEMOTERAPİNİN SİNİR SİSTEMİ VE PSİKOLOJİK GEÇ YAN ETKİLERİ DR. FİLİZ ÇAY ŞENLER A.Ü.T.F. TIBBİ ONKOLOJİ B.D. PLAN Kemoterapiye bağlı geç gelişen ya da kronik nöropsikiyatrik toksisiteleri tanımlamak Ayırıcı

Detaylı

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak

Tanı: Metastatik hastalık için patognomonik bir radyolojik. Tek veya muitipl nodüller iyi sınırlı veya difüz. Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Hasan Çaylak Göğüs Cerrahisi Metastatik Akciğer Tümörleri Giriş İzole akciğer metastazlarına tedavi edilemez gözüyle bakılmamalıdır Tümör tipine

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi

HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI. Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi HORLAMA VE TIKAYICI UYKU APNESĠ HASTALIĞI Prof. Dr. Ali Vefa YÜCETÜRK Celal Bayar Ün. Tıp Fak. KBB AD Öğretim Üyesi TANIM Horlama ve buna eşlik eden solunum düzensizlikleri ile karakterize klinik tablolardır.

Detaylı

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı.

Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı. GİRİŞ Süt rengi Şilus un peritoneal kaviyete ekstravazasyonudur. Oldukça nadir görülen bir durumdur. Asit sıvısındaki trigliserid seviyesi 110 mg/dl nin üzerindedir. Lenfatik sistemin devamlılığında sorun

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ

Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik

Detaylı

Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları. Prof.Dr. Serra KAMER

Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları. Prof.Dr. Serra KAMER Multiple Myelom Radyoterapi Uygulamaları Prof.Dr. Serra KAMER Cevap Aranan Sorular Kemik Lezyonlarında Palyatif Radyoterapi Plazmositom tedavisinde küratif radyoterapi Kim ne zaman- tedavi sıralaması?

Detaylı

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Skolyoz. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Prof. Dr. Önder Aydıngöz Skolyoz Tanım Omurganın lateral eğriliğine skolyoz adı verilir. Ayakta çekilen grafilerde bu eğriliğin 10 o nin üzerinde olması skolyoz olarak kabul edilir. Bu derecenin

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi

VAKA SUNUMU. Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi VAKA SUNUMU Dr. Arif Alper KIRKPANTUR Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Ünitesi ÖYKÜ 58 yaşında, erkek hasta, emekli memur, Ankara 1989: Tip 2 DM tanısı konularak, oral antidiyabetik

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

LENFOMALARDA RADYOTERAPİ. Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı

LENFOMALARDA RADYOTERAPİ. Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı LENFOMALARDA RADYOTERAPİ Prof. Dr. Nuran ŞENEL BEŞE Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı HL EPİDEMİYOLOJİ ve ETYOLOJİ Olguların çoğunluğu 15-30 yaş arası Kadın /Erkek: 1/1,5 Noduler

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul

Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Prof.Dr.Babür Kaleli Pamukkale Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. 8.MFTP Kongresi 11-14 Ekim 2012 İstanbul Tiroid Hastalıkları Gebelerin %2-3 ünde tiroid disfonksiyonu var Gebelik tiroid fonksiyonlarını

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG)

METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) METASTATİK BEYİN TÜMÖRLERİ Hazırlayan: Türk Nöroşirürji Derneği Nöroonkoloji Eğitim ve Araştırma Grubu (TURNOG) Metastatik tümörler en sık görülen beyin tümörleridir. Her geçen yıl çok daha fazla sayıda

Detaylı

Doç. Dr. Fadime Akman

Doç. Dr. Fadime Akman RADYOTERAPİNİN TÜMÖR ÜZERİNE ETKİSİ Dr. Fadime Akman DEÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2005 TÜMÖR HÜCRELERİ NELER YAPIYOR? Prolifere olan steril Veya farklılaşmış Dinlenme veya G0 ÖLÜ Radyasyonun etki mekanizmaları

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir.

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir. BEYİN TÜMÖRÜ BEYİN TÜMÖRÜ NEDİR? Beyin tümörü beyinde anormal hücrelerin çoğalması sonucu gelişen bir kitledir. Bazı beyin tümörleri iyi huylu (örneğin meningiom), bazıları ise kötü huylu kitlelerdir.

Detaylı

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER

RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER RADYOTERAPİYE BAĞLI KANSERLER Dr. Ahmet Dirier Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Gaziantep Onkoloji Hastanesi Radyasyon Onkolojisi AD TOD-;14 Haziran 2008 RADYASYONUN GEÇ ETKİLERİ Toplumda kanser oranının

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Radyasyona Bağlı Hücre Zedelenmesi Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Radyasyon nedir? «Yüksek hızlı partiküller ya da dalgalar şeklinde yayılan enerji» Radyasyon kaynakları 1- Doğal kaynaklar 2- Yapay kaynaklar

Detaylı

Ders 10 - II. Bölüm Normal Dokuların Yeniden Işınlamaya Toleransı

Ders 10 - II. Bölüm Normal Dokuların Yeniden Işınlamaya Toleransı Ders 10 - II. Bölüm Normal Dokuların Yeniden Işınlamaya Toleransı Temel Klinik Radyobiyoloji Kursu 19-20 Şubat 2010 Ankara Dr. Mine Genç minegenc@gmail.com Yeniden Işınlama Radyasyon tolerans dozu aşılmışsa

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI

TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI TEŞHİSTEN TEDAVİYE > ALT EKSTREMİTE ATARDAMARI HASTALIĞI Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Mahmut Şahin Düzenleme, Gözden

Detaylı

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr.

Hazırlayan ekip : Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çalışma Grubu. Üyeler - Dr.Baktash Morrad - Dr.Ayşe Hüseyinoğlu - Dr. Genç Kardiyologlar Grup Sorumlusu - Prof.Dr.Oktay Ergene Bilimsel İçeriğin Değerlendirilmesi, Son Düzenleme - Prof.Dr. Recep Demirbağ Düzenleme, Gözden Geçirme - Uz.Dr.Rida Berilğen - Uz.Dr.Barış Düzel

Detaylı

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013

NEFROTİK SENDROM. INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM INTERN DR. H.RUMEYSA DAĞ Eylül 2013 NEFROTİK SENDROM NEDİR? Nefrotik sendrom ; proteinüri (günde 3.5gr/gün/1.73 m2), hipoalbüminemi (

Detaylı

Tiroid nedir? BR.HLİ.058

Tiroid nedir? BR.HLİ.058 BR.HLİ.058 bezi boynun ön bölümünde adem elması adı verilen kıkırdağın hemen altında bulunan kelebek şeklinde bir organdır. Yaklaşık 20 gram ağırlığındadır. Vücudumuz için hayati önemi olan hormonlar salgılar.

Detaylı

OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014

OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014 OTOZOMAL DOMİNANT POLİKİSTİK BÖBREK HASTALIĞI HALİLİBRAHİM ÖZTÜRK DÖNEM-6 2013-2014 VAKA-1 43 yaşında erkek hasta, sol böğür ağrısı ve kan basıncı yüksekliği nedeniyle başvurdu. Medikal öyküsünden 3

Detaylı

Asendan AORT ANEVRİZMASI

Asendan AORT ANEVRİZMASI Asendan AORT ANEVRİZMASI Aort anevrizması, aortanın normal çapından geniş bir çapa ulaşarak genişlemesidir. Aorta nın bütün bölümlerinde anevrizma gelişebilir. Genişlemiş olan bölümün patlayarak hayatı

Detaylı

PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D.

PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D. PEDİATRİK HODGKİN LENFOMA DR. CEM ÖNAL BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ RADYASYON ONKOLOJISI A.D. Vaka 16y, K. Şikayet: sol boyunda 6 aydır var olan şişlikte giderek artış olmuş. Şişlik sayısında artış mevcut. Fizik

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB

RADYASYON GÜVENLİĞİ. Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB RADYASYON GÜVENLİĞİ Öğr.Gör. Şükrü OĞUZ KTÜ Tıp Fakültesi Radyoloji AB İyonlaştırıcı radyasyonlar canlılar üzerinde olumsuz etkileri vardır. 1895 W.Conrad Roentgen X ışınını bulduktan 4 ay sonra saç dökülmesini

Detaylı

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER

SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER SPOR HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI SPORCULARDA KARDİYAK SEBEPLİ ANİ ÖLÜMLER DOÇ.DR.ERDEM KAŞIKCIOĞLU 1 35 yaşın altındaki sporcularda ani ölüm nedenleri 2% 1% 2% 4% 2% 2% 35% 3% 3% 3% 4% 5% 24% 10% Hipertrofik

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

RADYASYONA BAĞLI GEÇ BARSAK TOKSİSİTESİ VE TEDAVİSİ

RADYASYONA BAĞLI GEÇ BARSAK TOKSİSİTESİ VE TEDAVİSİ RADYASYONA BAĞLI GEÇ BARSAK TOKSİSİTESİ VE TEDAVİSİ Dr. MERİÇ ŞENGÖZ Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabiim Dalı İstanbul UKK KURSU 20 Nisan 2005, Antalya BAŞLIKLAR GENEL BİLGİLER,

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI. Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD.

SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI. Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD. SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD. SICAK BİTKİNLİĞİ-Etyoloji Sıcak ve nemli havaya uzun süre maruz kalma Yaşlı, çocuk Bilinçsiz diyet

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Ses Kısıklığı Nedenleri:

Ses Kısıklığı Nedenleri: Sesin oluşumunda temel olarak üç sistem rol oynamaktadır. Bu sistemlerden birincisi jeneratör sistemdir. Jeneratör sistem basınçlı hava çıkışını sağlayan akciğerler tarafından oluşturulur. İkincisi vibratuar

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı