YAPI BAKIMINDAN TÜMCE TÜRLERİ VE YAN TÜMCE * ÖZET

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YAPI BAKIMINDAN TÜMCE TÜRLERİ VE YAN TÜMCE * ÖZET"

Transkript

1 - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p , ANKARA-TURKEY YAPI BAKIMINDAN TÜMCE TÜRLERİ VE YAN TÜMCE * İbrahim TOSUN ** Ali KOÇ *** ÖZET Dilde yargı birimleri olarak bilinen tümceler öğelerinin yerleri bakımından dilden dile farklı kurulsalar da, bu kuruluş içerisinde yer alan öğeleri bakımından benzerdirler. Bu nedenle her dilde tümcelerin tanımı, işlev ve görevleri aynıdır. Bu aynılıktan dolayı tümce sınıflandırmaları ve çözümlemelerinde göz önüne alınan kıstaslar bütün dillerdeki tümcelere uygulanabilecek evrensel bir nitelik kazanmaktadır. Dilledeki bu genel, evrensel özellikler tümce çözümlemelerinde belirli yöntemlerin ortaya çıkmasını ve kuramsallaşmasını sağlamıştır. Naom Çomsky nin Üretici Dönüşümsel Dilbilgisi Kuramı tümcenin ve diğer dilbilgisel kategorilerin bütün dillerde benzer olma özelliğine, evrenselliğine dayanmaktadır. Türkçede tümce konusu üzerine bugüne kadar epeyce önemli çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların çoğu, tümce türleri ve tümcenin sentaktik düzeniyle ilgili olmakla birlikte bazıları Türkçenin genel gramerini ele almış ve tümceye de yer vermişlerdir. Çalışmaların çokluğuna rağmen Türkçedeki tümce konusu bütün yönleriyle henüz tam bir açıklığa kavuşturulamamıştır. Özellikle yapı bakımından tümceler ve bu alanı oluşturan terimler üzerinde tam bir birlik sağlanamamıştır. Bu alanın en tartışmalı konuları eylemsilerle kurulu yan tümcelerin durumu, basit ve birleşik tümceler, sıralı tümce ya da tümce üstü birimlerdir. Bu konularda hâlâ devam etmekte olan görüş ayrılıklarına rağmen, bu çalışmada, yapı bakımından tümceler üzerine bugüne kadar söylenmiş olanlardan yola çıkılarak tümce yapısı konusunda toplu bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Karşıt görüşlere ve çelişkili açıklamalara rağmen konuyla ilgili yaygın kabul gören fikirler ön plana çıkarılmış, daha yaygın kullanılan terimler esas alınmıştır. Anahtar Kelimeler: tümce, yan tümce, eylemsi, tümcede yapı. * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Yrd. Doç. Dr. Tunceli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El-mek: *** Arş. Gör. Tunceli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, El-mek:

2 970 İbrahim TOSUN Ali KOÇ SENTENCE TYPES AND SUBORDINATE CLAUSE IN TERMS OF STRUCTURE ABSTRACT Sentence in the language known as judicial units in terms of the location of the item is founded as discrete from language to language, they are similar in terms of the elements of these organizations. Therefore, each of the sentences in the language definition, functions and duties are the same. Due to this fact and sentence classification criteria taken into account in the analysis can be applied to sentences in all languages is becoming a universal character. In the language of this general, universal properties of specific methods of sentence analysis has led to the emergence and of theoretical. Noam Chomsky's Manufacturer Transformational Grammar Theory of sentences and other grammatical categories are similar in all languages of the property, is based on universality. Many studies have been made on the topic sentence in Turkish so far. Although a substantial part of these studies is related to the types of sentence and syntactic order of sentence, some of them handle general grammar of Turkish and give place to the sentence. Despite the multitude of studies, all aspects of the subject in Turkish sentence have not been clarified yet. Especially sentences in terms of structure and on terms that form this area have not provided a complete unity. The most controversial issues of this area are the status of the subordinate clause installed with verbals, simple and compound sentences, sequential sentence and top units of sentences. Taking into account the differences of opinion that is stil ongoing in these issues, in this study, the sentences in terms of structure on the basis of what has been said until now, a collective assessment about sentence structure has been studied. Despite opposing views and conflicting statements, widely accepted ideas on the issue are brought to the forefront, the more frequently used terms are based on. Key Words: sentence, subordinate clause, verbal, sentence structure. 1. Giriş Dilde Yargı birimleri olarak bilinen, sözcüklerden kurulu tümceler sözcüklerinin dizilişi bakımından dilden dile farklılıklar gösterse de, bu kuruluş içerisinde yer alan öğeleri bakımından benzerdirler. Bu nedenle hangi dilde olursa olsun tümcelerin tanımı, işlev ve görevleri aynıdır. Bu aynılık özellikle diller arası aktarımlarda belirginleşirken, tümce sınıflandırmaları ve çözümlemelerinde göz önüne alınan kıstaslar bütün dillerdeki tümcelere uygulanabilecek evrensel bir nitelik kazanmaktadır. Bu genel, evrensel özellikler tümce çözümlemelerinde belirli yöntemlerin ortaya çıkmasını ve kuramsallaşmasını sağlamıştır. Örneğin; Naom Çomsky nin Üretici Dönüşümsel Dilbilgisi Kuramı tümcenin ve diğer dilbilgisel kategorilerin bütün dillerde benzer olma özelliğine, evrenselliğine dayanmaktadır. 1 1 UZUN, Nadir Engin, Ana Çizgileriyle Evrensel Dilbilgisi ve Türkçe, Multilingual Yay., İstanbul 2000, s.1-90.

3 Yapı Bakımından Tümce Türleri ve Yan Tümce 971 Türkçede yapı bakımından tümceler pek çok gramerci tarafından incelenmiş olmakla birlikte, 2000 li yıllara kadar hem terimler hem de sınıflandırmalar konusunda tam bir birlik sağlanamamıştır. Yapı bakımından tümce tasniflerinin ele alındığı gramer çalışmalarında her çalışma bir öncekileri esas almış gibidir. Bazen tasniflerde farklılıklar görülse de tanımlamalarda aynı şeyler söylenmektedir. Konuyla ilgili çalışmalar, adlandırmalar bağlamında değerlendirildiğinde basit/yalın/yalınç, cümle/tümce, bileşik/birleşik, bağımlı/bağlı, girişik/karmaşık gibi terimlerde birliktelik sağlanmadığı görülmektedir. 2 Türkiye de tümce çözümlemelerinde dilbilimsel yöntemlerin kullanılması ve tümcelere kuramsal bazı açılardan bakılması daha çok doksanlı yıllardan sonra başlamış, doksanlı yıllardan bu yana yapılan çalışmalarda tümce çözümlemeleri ve özellikle yapı bakımından tümcelerle ilgili daha sağlam sonuçlar ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada; genel olarak tümce, tümcenin dil bütünlüğü içindeki yeri, temel tümce ve yan tümcenin tanımı, özellikleri, tümcenin farklı adlandırmaları ve yapı bakımından tümce türleri, özellikle de yan tümceciklerle (fiilimsilerle) kurulan tümce çeşitleri ele alınmıştır. Bu konuda bugüne kadar yapılmış başlıca tespitler değerlendirilerek genel bir sonuç çıkarılmaya çalışılmıştır. Genel olarak bir duyguyu, bir düşünceyi, bir hareketi, bir isteği bildiren sözcük ya da sözcük dizisinden oluşan tümcenin tanımını bazı Türkologlar şu şekilde yapmaktadır: "Bir yargıyı dinleyende soruya yer bırakmayacak şekilde oluş veya kılış bildiren çekimli bir fiille sonuna cevher fiili getirilen ve durum bildiren bir isimle kullanılan kelimeler dizisine cümle denir. 3 ", "Bir duyguyu, bir düşünceyi, bir olayı, bir isteği, bir yargıyı anlatmak için kurulan sözcük dizesine tümce denir. 4 ", "Bir fikri, düşünceyi, hareketi, duyguyu, olayı tam olarak anlatan kelime veya kelime grubuna cümle denir. 5 ", Tümce, herhangi bir düşünce, duygu, oluş ve kılış anlatan; bir yargı bildiren ve çekimli bir eylemle veya ek eylemle (cevher eylemi) biçimlenen sözcük ya da sözcük grubu/gruplarıdır. 6, Geleneksel dil bilgisinde tümce, en az bir yüklemden oluşan tamamlanmış düşüncenin ifadesidir. 7, Bir düşüncenin, bir duygunun ya da bir yargının başlı 2 EMRE, Ahmet Cevdet, Türk Dilbilgisi, TDK Yay., İstanbul 1945; BİLGEGİL, M. Kaya, Türkçe Dilbilgisi, İstanbul 1964, s ; GENCAN, Tahir Nejat; Dilbilgisi,, TDK yay., Ankara 1971, s ; DİZDAROĞLU, Hikmet, Tümce Bilgisi, TDK Yay., Ankara 1976; HATİBOĞLU, Vecihe, Türkçenin Sözdizimi, TDK Yay., Ankara 1977; AKSAN Doğan, Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim -, TDK Yay., Ankara 1980; ATABAY, Neşe- ÇAM, A.-ÖZEL, S., Türkiye Türkçesinin Sözdizimi, TDK Yay., Ankara 1981; ERGİN, Muharrem, Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yay., İstanbul 1985, s ; GÜLENSOY, Tuncer, Türkçe Ders Notları II, Elazığ 1985, s ; GÜLENSOY, Tuncer, Türkçe El Kitabı, Bizim Gençlik Yay., Kayseri 1994; KARAÖRS, Metin, Türkçenin Sözdizimi ve Cümle Tatlilleri, s ; PAÇACIOĞLU, Burhan; Türk Dili Dersleri, Cumhuriyet Üniversitesi yay., Sivas 1987, s ; ŞİMŞEK, Rasim, Örneklerle Türkçede Sözdizimi, Trabzon 1987; EDİZKUN, Haydar, Türk Dilbilgisi, Remzi Kitabevi, İstanbul 1988; BANGUOĞLU, Tahsin, Türkçenin Grameri, TDK Yay., Ankara 1990; KORKMAZ, Zeynep-ERCİLASUN, Ahmet Bican-AKALIN, Mehmet-GÜLENSOY, Tuncer-ZÜLFİKAR, Hamza- PARLATIR, İsmail-BİRİNCİ, Necat, Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri, YÖK Mat., Ankara 1990, s ; KARAHAN, Leyla, Türkçede Söz Dizimi Cümle Tahlilleri-, Akçağ Yay., Ankara 1993, s ; KOÇ, Nurettin, Yeni Dilbilgisi, 3. Bas., İnkılap Yay., İstanbul 1996; EKER, Süer, Çağdaş Türk Dili, Grafiker Yay., Ankara 2003, ; KESKİN, Raşit, Türkçe Dilbilgisi-Kelime ve Cümle Tahlilleri-, Konya 2003; ÖZKAN, Mustafa- SEVİNÇLİ, Veysi, Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, İstanbul 2008; PARLATIR, İsmail-BİRİNCİ, Necat, Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri, YÖK Mat., Ankara 1990, s ; AYDIN, İlker; Türkçede Yan Tümce Türleri ve İşlevleri, Ankara Üniversitesi Dil Dergisi S. 126, Ankara 2005, s.29-55; DELİCE, H. İbrahim; Türkçe Sözdizimi, Kitapevi yay., İstanbul 2007, s DELİCE, age, s GENCAN, age, s PAÇACIOĞLU, age, s EKER, age, s. 343; BAŞKAN, Özcan, Dilbilimde Yoz-Yorum İşlemi, TDAY-Belleten, TDK Yay, Ankara 1976, s de bilimsel bildirimler, kişinin öznel izlenimlerinden öteye geçerek, başkalarının dadenetleyebileceği biçimde nesnel olmak zorundadırlar. Tümce konusunda yapılacak incelemelerde de, o dili ana dili olarak kullanmayan birisinin bile yararlanabileceği somut ve kesin ölçütler ortaya sürülmesi gerekmektedir. diyor. 7 HARTMANN, R. R. K.-STORK, F. C., Dictionary of Language and Linguistics, New York-Toronto 1972, s. 208.

4 972 İbrahim TOSUN Ali KOÇ başına anlatımına yarayan ve içindeki sözcüklerin sayısı sınırlı olmayan, dile ait bir birimdir. 8, Bir fikri, bir duygu ve düşünceyi, bir oluş ve kılışı tam olarak bir hüküm halinde anlatan kelime grubu. 9, Herhangi bir dilin belirlenmiş sıralanma, belirtme ve tonlama kalıplarına uygun olarak bir bütün oluşturan seçilmiş söz dizimsel birlikler dizisidir. 10. Çeşitli gramer çalışmalarında bazı araştırmacılar tümce yerine tümsöz ve cümle terimlerini de kullanmakta, gerek tümceleri tanımlarken gerek türlerine ayırırken adlandırmalarda bir birliktelik sağlayamamaktadırlar. Adlandırmalar ve terimler konusunda farklılıklar olsa da yapılan açıklamalarda ve verilen örneklerde, sözü edilen tümcelerin aynı türden oldukları açık olarak görülmektedir. Bu çalışmaların genelinde yapı bakımından tümceler basit ve birleşik (bazılarında sıralı ve bağlı tümceler ayrı bir kategoride ele alınmış, bazılarında birleşik tümce içinde verilmiştir.) olarak ikiye ayrılırlar. Tek yargı bildirenlere basit, birbirine bağlı olarak birden fazla yargı bildirenlere ise birleşik tümce denmektedir. Basit tümcelerde tek bir yüklem olduğu halde, birleşik tümcelerde bazen kişi ve zaman kategorileri eksik, yargı bildiren birden fazla yüklem bulunur. Zaman ve kişi bakımından tam olan yüklem birleşik tümcede temel yargıyı oluştururken, bu yönleriyle eksik olan yüklemsiler yan yargıları bildirirler. Böylece birleşik tümcelerde temel ve yan tümcecikler dediğimiz öbekler ortaya çıkar. Buna göre de birleşik tümcenin tek bir temel yargıya bağlı, birden fazla yargıyı içinde barındıran tümce olduğu söylenebilir. Temel yargıyı taşıyan tümce kip ve kişi kategorileriyle kurulurken, yan yargıları bildiren tümceler genellikle eylemsilerle, bazen şart kipi ve ki bağlacıyla temel tümceye bağlanan ve onu çeşitli yönlerden tamamlayan öğeler olarak ortaya çıkmakta; bazı yapılarda da tümcelerin anlam yönünden birbirlerini bütünledikleri görülmektedir. Bu nedenle dilciler birleşik tümce tanımlamalarında genellikle yan tümcelerin yüklemsilerindeki morfolojik yapıları dikkate alarak, adlandırmaları bu yapılara göre yapmaktadırlar. Bu durumda birleşik tümceler çeşitli alt türlere ayrılmakta ve birbirinden farklı adlandırmalar söz konusu olmaktadır. Adlandırmalarda bir birlik sağlamak ve bu konudaki çelişkileri gidermek için öncelikle birleşik tümce türünün bünyesinde bulunan temel ve yan tümce kavramlarına açıklık getirmek gerekmektedir. Türkçede tümce değerinde bulunan, hükmü üzerinde taşıyan, yüklemi şart kipinden bir fiil dışında çekimli fiil veya ek fiil almış isim olan, birleşik tümcelerin daima tamlanan unsuru durumunda bulunan kelime veya kelime dizisine temel tümce denir. Yan tümce ise tümce değerinde bulunmayan yüklemi şart kipinden bir fiil veya isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil olan tümcelerle çekimli bir fiilden sonra kullanılan "ki" bağlacıyla ya da başka bağlayıcılarla (ilgeçlerle) kurulan sözcük veya sözcük öbeklerine denir ki bunlar temel tümcenin herhangi bir öğesi olurlar. İlker Aydın, "Türkçede Yan Tümce Türleri ve İşlevleri" adlı makalesinde yan tümceyi ve onun işlevsel yönlerini şöyle açıklamaktadır: "Yan tümce kuruluş bakımından bir tümce değerinde olmasına karşın anlamca temel tümceye bağlı olan, dilbilgisel özerkliği bulunmayan tümcedir. Bunlardan dilek ya da koşul kipine dayalı olanlar ve eylemsilerle kurulanlar bağımsız yargı bildirmezler. Bir yan tümce temel tümcenin bir öğesi olabildiği gibi, başka bir yan tümce içinde de bulunabilir. Yan tümceler yer aldıkları tümceler içinde çeşitli sözdizimsel işlev üstlenen hep bir üst tümceye bağlı birimlerdir. Kısaca, yan tümce temel tümcedeki yargıyı güçlendiren, açıklayan, bütünleyen ve türlü yollarla temel tümceye bağlanan tümcedir. 11 " Buradan, yan tümcelerin asla bağımsız yargı birimleri olamayacağı, ancak birleşik tümceler içerisinde işlevsel-bağımlı yargılar olarak görev alabilecekleri sonucuna varılabilir. Birleşik yapılarda kurucu unsur olarak görev yapan temel tümcedir. Bu bakımdan asıl yargı, durum ve düşünce, yüklemi zaman + kişi bakımından tam 8 AKSAN, age, s KORKMAZ, Zeynep, Gramer Terimleri Sözlüğü, TDK Yay., Ankara 1992, s SEZER, Ayhan, Türkçe Tümcelerde Sözdiziminin İşlevi, Genel Dilbilim Dergisi, C:2, S:5-6, Ankara 1979, s AYDIN, agm, s.29.

5 Yapı Bakımından Tümce Türleri ve Yan Tümce 973 donatılmış temel tümce üzerinden bildirilir. Temel tümcenin yüklemi ister eylem ister ad ya da ad türünden sözcüklerden oluşsun, her zaman birleşik tümcenin yüklemi konumundadır ve tümce içinde kesinlikle başka bir öğeye dönüşmez. Yapısal özellikleri yanında, tümceler, yüklemlerinin türüne, öğelerinin sıralanışına ve yüklendikleri anlama göre de sınıflandırılırlar. Tümcenin değişik yönleri ve gelenekselleşmiş bazı ölçütler dikkate alınarak yapılan yaygın sınıflandırmalarda, bir dilin bütün yargı birimleri, Türkçe için de geçerli olmak üzere, genellikle şu tümce türlerinden herhangi birinin içinde yer almaktadır: Yapı bakımından: 1. Basit tümce, 2. Birleşik tümce, 3. Sıralı ve Bağlı tümce; anlam bakımından: 1. Olumlu tümce, 2. Olumsuz tümce, 3. Soru, 4. Emir, 5. Ünlem tümceleri; yükleminin türü bakımından: 1. Eylem tümcesi, 2. Ad tümcesi; yükleminin yeri bakımından: 1. Kurallı, 2. Devrik, 3. Kesik tümce. 12 Bu çalışmanın kapsamı dışında olsa da konuyla ilgisi bulunduğundan, tümcelere anlam, yükleminin türü ve yeri bakımından kısaca değinmek gerekmektedir. Yüklemin olumsuzluk ve soru anlamlarıyla genişletilmiş olup olmama durumuna göre birbirinden ayrılması, anlamlarına göre tümce gruplarını oluşturmaktadır. Bir tümcede olumsuzluk eki yoksa o tümce olumlu, olumsuzluk eki varsa olumsuz tümce, soru edatı ya da soru sıfatı / soru zarfı almışsa soru, emir kipinde çekimlenmişse emir, bir duygu ifade ediyorsa ünlem tümcesi olarak adlandırılmaktadır. Diyar) Memleket meselelerine bakışımız ayrı ayrıdır. (olumlu tümce) (Sevinç Çokum-Bizim Bu yüzlerce kız çocuğunun çılgın neşesi, sevinci bana dalgın bir hüzünden başka bir şey vermiyor. (olumsuz tümce) (R. N. Güntekin-Çalıkuşu) Bir yaz günü, zerreleriniz saatlerce güneşi içtikten sonra bir ağaç altında hiç arka üstü uzandınız mı? (olumlu soru tümcesi) (Suut Kemal Yetkin) Kendi hayatı da böyle değil miydi? (olumsuz soru tümcesi) (Mehmet Rauf) Kuyu kaz benim için, derin et kendin için. (emir tümcesi) (Atasözü) Ben de kalkmış kendimi yoruyorum! Laf dinleyen kim?! Ah! Ah ki gençliğim! Ah ki gidişatımız! (ünlem tümcesi) (Ferit Edgü-Yazmak Eylemi) Tümcenin kuruluşunda en önemli görevi üstlenen yüklemdir. Yüklemin türüne göre tümcelerin iki farklı görünümü söz konusudur. Buna göre yüklemi isim soylu sözcük ya da sözcük gruplarından ek-fiil yardımıyla oluşturulmuş tümcelere isim/ad; yüklemi çekimli eylemlerden meydana gelmiş olanlara de fiil/eylem tümcesi adı verilir. İneyim de beni tımarhaneye kapatın. (eylem tümcesi) (Cevdet Kudret-Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman) Bu çocuk cahildir, ama hoştur. (ad tümcesi) (Ömer Seyfettin-İlk Düşen Ak) Türkçenin genel tümce yapısında yüklemin sonda bulunması gerekmektedir. Bu kurala uyan tümceler kurallı, uymayan, yani yüklemi sonda bulunmayan tümceler ise devrik ya da kuralsız olarak adlandırılmaktadır. Bir tümcenin diğer görünümleri nasıl olursa olsun, her tümce yükleminin yeri bakımından ya kurallı veya devriktir. Türkçede devrik tümce örneklerine daha çok konuşma dilinde ve şiirde rastlanır. Bazen nesirde de kişilere ait bir üslup özelliği olarak devrik tümceler kullanılır. 12 EKER, age, s.380.

6 974 İbrahim TOSUN Ali KOÇ Sokakta ağlanır, gülünür, / hayal kurulur ve ölünür. (kurallı tümce) (Ahmet Muhip Dıranas-Şiirler) Ya çıkar ya çıkmaz o kurt yarına. (devrik tümce) (F. N. Çamlıbel-Han Duvarları) Bu kısa açıklamadan sonra asıl üzerinde durulacak olan yapı bakımından tümcelere ve bu tümceler içinde ortaya çıkan farklı yapıdaki yargı birimlerine geçilebilir. 2. Yapı Bakımından Tümceler İletişim aracı olarak tümcelerden yararlanıldığında, iletilmek istenen yargının basit/karmaşık, kısa/uzun olması tümcenin özellikle yapı bakımından nasıl kurulması gerektiğini belirlemektedir. Aynı zamanda tümcelerin yapısal özelliklerini belirleyen başka bir unsur da o tümceyi oluşturan dilin gelişmişlik ve işlenmişlik düzeyidir. Bu konuda Alâeddin MEHMEDOĞLU Türklük Biliminde kanıtlanmıştır ki, birleşik cümleler basit cümlelerin ilmi kanuna uygunlukla inkişafı sonucunda oluşmuştur. Daha doğrusu, basitten birleşiğe doğru inkişaf belirli bir zorunluluk (zaruret ) neticesinde baş göstermiştir. Dilin gramer yapısının aşağı katı olan basit cümle birleşik kata doğru, yani birleşik cümleye doğru inkişaf etmiştir. Bu süreç aşamalarla şöyle gelişme göstermiştir. 1. Basit cümle; 2. Basit geniş cümle; 3. Öğeleri genişlenmiş basit cümle; 4. Bağımsız birleşik cümle; 5. Bağımlı birleşik cümle; 6. Karışık türlü bağımsız birleşik cümle; 7. Karışık türlü bağımlı birleşik cümle; 8. Temel veya yardımcı cümlelerin dönüşüme uğraması neticesinde oluşan basit cümle. 13 şeklinde bir oluşum sırası belirlemiştir. Dillerin art süremli olarak ses-sözcük-tümce kronolojisinde geliştiği göz önüne alındığında, tümcelerin de önceleri genellikle basit yapılı oldukları ve dilin gelişimine bağlı olarak (yazı dili olma gibi) zamanla birleşik ve karmaşık yapılara dönüştükleri söylenebilir. Bir metnin örgüsü içinde bir araya gelen tümceler oluşturuluş biçimleri ve ilettikleri yargının başka bir yargıyla ilişkisi bakımından üç şekilde karşımıza çıkarlar. Bunlar klasik sınıflandırmalarda farklı tümce türleri olarak da belirlenebilen, aynı zamanda bu yapılar içinde görev alabilen yargı kalıplarıdır. Bağımsız, yan ve temel tümceler olarak adlandırılabilecek bu birimlerden kendi başına tam bir yargı bildirenlere bağımsız, tamamlanmak için başka yargı birimlerine ihtiyaç duyanlara, yani tamlanan durumunda olanlara, temel, genellikle bazı yönlerden eksik, anlam ya da bazı şekil kategorileri bakımından, asıl yargıyı tamamlama amacı ile kurulanlara ise yan tümce denir. Bu üç birim, tümceler yapı bakımından değerlendirilirken bu yapılar içinde kurucu unsurlar olarak karşımıza çıkan temel yargısal yapılardır. Tümceler yapı bakımından, bünyelerinde barındırdıkları unsurların taşıdığı yargı durumuna göre basit, birleşik ve sıralı olmak üzere üçe ayrılırlar. Bu ayırım genel olarak tümcedeki yargı sayısı ve bu yargıların birbirleri ile ilişkilerine göre yapılmaktadır Basit Tümce Bir tümce bünyesinde isim veya isme dayalı kelime öbeklerini barındırıyor ve bu şekliyle bir yüklem etrafında dizge oluşturuyorsa basittir. Bu tür tümcelerde tek bir yüklem, o yükleme dayalı tek bir yargı ve yargıyı çeşitli yönlerden belirginleştiren öğeler bulunur. Bünyelerinde yan tümce -tümcemsi- veya iç tümce barındırmazlar. Başka bir deyişle sadece bir yüklemle kurulurlar ve tek hüküm taşırlar. Anlamlarına göre olumluluk, olumsuzluk veya soru anlamı taşıyabilir; yüklemlerinin türüne göre ad veya eylem tümcesi; yüklemlerinin yerine göre düz ya da devrik olabilirler. Aslında bunlar yukarıda kısaca değinilmiş olan bağımsız tümcelerdir. Kendi başlarına tam bir yargı birimidirler ve iki nokta arasında bağımsız olarak kullanıldıkları gibi, hem sıralı 13 MEHMEDOĞLU, Alâeddin, Türkiye Türkçesinde Karışık Türlü Bağımlı Birleşik Cümle, Volume 4/3 Spring 2009, 1501.

7 Yapı Bakımından Tümce Türleri ve Yan Tümce 975 tümcelerde virgül ve noktalı virgülle ya da bağlaçlarla bağlanmış olarak yer almakta hem de birleşik ve karmaşık tümcelerde asıl (temel) tümceyi tamamlayan herhangi bir öğe rolü üstlenmiş bir iç tümce olarak bulunabilmektedirler. Kimdir bu Mümtaz Bey? (basit-devrik-soru-ad tümcesi) (A.H. Tanpınar-Huzur) Şimdi de dükkânlar kapalı! (basit-kurallı-olumlu-ad tümcesi) (Ferit Edgü-Yazmak Eylemi) Arkamdan yılan, tosbağa, bir kirpi, geçmiştir. (basit-kurallı-olumlu-eylem tümcesi) (Sait Faik Abasıyanık-Hişt Hişt!..) İki karpuz bir koltuğa sığmaz. (basit-kurallı-olumsuz-eylem tümcesi) (Atasözü) Benim sadık yârim kara topraktır. (basit-kurallı-olumlu-ad tümcesi) (Aşık Veysel) Yedinci günün sonunda çivi yazısının harflerini çözmüş. (basit-kurallı-olumlu-eylem tümcesi) (İskender Pala-Babil de Ölüm İstanbul da Aşk) 2.2. Birleşik Tümce 14 Bir veya birden çok yan tümce ile bir temel tümceden meydana gelmiş, birbirine eylemsilerle, şart kipiyle ya da çeşitli ilgeç ve bağlaçlarla bağlanmış tümce türüne birleşik tümce denir. Bu tür tümceler bünyelerinde fiil veya file dayalı kelime öbeklerini; özne, nesne, tümleç görevlerinde başka bir tümceyi veya iç tümceyi barındırmaktadırlar. Bunlarda tek bir temel yükleme bağlı birden fazla yan yargı söz konusudur. İki bölümden oluşan 15 birleşik tümcelerde yan yargılar temel tümceyi özne, nesne ve tümleç olarak tamamladıkları gibi, asıl anlamı pekiştirmek, açıklamak, görünürleştirmek, sonuçlandırmak, sınırlandırmak ve bir nedene bağlamak için de kullanılabilmektedirler. H. İbrahim Delice nin " İki veya daha fazla yargının bir cümle yapısı içinde yan cümle veya iç cümle şeklinde birleştirilmesi yoluyla oluşturulan cümle türüdür. 16 " diye tanımladığı birleşik tümcelerde temel tümce olumlu/olumsuz, ad/eylem, düz/devrik olma özellikleri taşıdığı halde içinde barındırdığı yan tümceler temel tümce ile aynı paralellikte olmayarak farklı özellikler sergileyebilmektedir. Yani temel tümce olumlu olduğu halde yan tümceler olumsuz, temel tümce ad tümcesi olduğu halde yan tümceler eylem tümcesi olabilir. Bu tür durumlarda yan tümcenin durumunun, genel tümcenin adlandırılmasında hiçbir rolü olmaz. Adlandırma daha çok yan tümcenin temel tümceye bağlanma biçimi göz önüne alınarak yapılır. Kartalın beğenmediğini, kargalar kapışır. (Cenap Şahabettin) kargalar kapışır. (temel tümce) Kartalın beğenmediğini, (yan tümce) 14 Birleşik tümceleri BİLGEGİL, age. s da 1. Girişik-Birleşik Cümleler, 2. Şartlı Birleşik Cümleler, 3. Sıralı Cümleler, 4. Bağlı Cümleler, 5. Ki Bağlacıyla Kurulan Cümleler, 6. Ara Cümleciği, 7. Karmaşık cümle; ERGİN, age, s de 1. Şartlı Birleşik Cümle, 2.Ki li Birleşik Cümle, 3. İç İçe Birleşik Cümle; GÜLENSOY, age, s de birleşik tümceleri oluşturan temel cümle, yan cümle ayrımlarından yola çıkarak, 1. Bağlaclı (Ki li) Yan Cümle, 2. Dilekli Yan Cümle, 3. Şartlı Yan Cümle, 4. Edatlı Yan Cümle, 5. Sorulu Yan Cümle, 6. İkilemeli Yan Cümle, 7. Ara Cümle, 8. Girişik Cümle, 9. Sıralı Cümle, 10. Kesik Cümle; EKER, age, s te 1. Şartlı Birleşik Tümce, 2. Ki li Birleşik Tümce; ÖZKAN, Mustafa-SEVİNÇLİ, Veysi, age, s de 1. Şartlı Birleşik Cümle, 2. İç İçe Birleşik Cümle, 3. Ki li Birleşik Cümle, 4. Girişik Cümle biçiminde sınıflandırmışlardır. 15 AYAN, Ekrem, Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde Birleşik Cümle Yapılarının Karşılaştırılması, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 6/1 Winter 2011, TURKEY, DELİCE, age, s.163.

8 976 İbrahim TOSUN Ali KOÇ Yukarıdaki birleşik tümcede, anlam bakımından temel tümce olumlu olduğu halde yan tümce olumsuzdur. Sınıflandırmada genellikle girişik (birleşik) tümce olarak değerlendirilen bu tümcenin adı yan tümceyi kuran dik eylemsi ekiyle ilgilidir. Tek pencerenin önünde, duvarın dibinde tozlu ve sefil, âdeta sürünen mevsim sonu çiçeklerine bakarak düşünüyorum. (A. H. Tanpınar-Saatleri Ayarlama Enstitüsü) düşünüyorum. (temel tümce) Tek pencerenin önünde, duvarın dibinde tozlu ve sefil, âdeta sürünen mevsim sonu çiçeklerine bakarak (yan tümce) Mümtaz, Nuran'ın geleceği sabahlar erkenden uyanırdı. (A.H.Tanpınar, Huzur) Mümtaz erkenden uyanırdı. (temel tümce) Nuran'ın geleceği sabahlar (yan tümce) İnsan melek olsaydı, cihan cennet olurdu. (Tevfik Fikret) Cihan cennet olurdu. (temel tümce) İnsan melek olsaydı. (yan tümce) Ben sanmıştım ki şehri canın pahasına müdafaa edeceksin. (H. R. Gürpınar-Gulyabani) Ben sanmıştım (temel tümce) şehri canın pahasına müdafaa edeceksin (yan tümce) Sanki eski ve güzel bir metni tefsir eder gibi, bütün müphem parıltılar keskin vuzuha kavuştular. (A. H. Tanpınar-Huzur) bütün müphem parıltılar keskin vuzuha kavuştular. (temel tümce) Sanki eski ve güzel bir metni tefsir eder gibi, (yan tümce) Yan tümce + temel tümce biçiminde yapılanan birleşik tümcelerdeki yan yargıları, çekimli eylemli ve çekimsiz eylemli olarak ikiye ayırmak gerekir. 17 Çekimli eylemlerle kurulu yan tümceler koşullu, ki bağlaçlı, iç tümceli ve çeşitli ilgeçlerle temel tümceye bağlanmış, tam donanımlı 18 tümcelerdir. Çekimsiz eylemli olanlar eylemsilerle kurulurlar ve tümce içinde bir ad, önad ya da zarf gibi kullanılarak, temel tümcenin herhangi bir öğesi olurlar. Bünyesinde bütüncül tümce çözümlemesinde tek yüklem barındıran ancak, ayrıntılı çözümlemede varlıkları ortaya çıkabilen yüklemsiler bulunduran 19 birleşiklerde yan tümcelerin hem yapısal hem de işlevsel olarak çeşitlilikler göstermesi, içinde bulunduğu bu birleşik yapıların da çeşitlenerek alt türlere ayrılmasına neden olmaktadır: Girişik-Birleşik Tümce Yan tümceleri eylemsilerle kurulmuş birleşik tümcelerdir. Bu kuruluş içindeki yan yargıların yüklemleri zaman ve kişi kategorileri bakımından eksiktir. Mastar ve ortaç ekleri ile oluşturulanlar ad çekim eklerini alabilir ve aldıkları bu eklere göre temel yargının öznesi, nesnesi ya da tümleci olabilirler. Zarf-fiil ekleriyle kurulanlar, adlar gibi çekime girmezler, asıl tümcede zarf tümleci görevi üstlenirler. Bu durumdan dolayı girişik-birleşik yapılarda yan tümceler tam bir oluşu, kılışı ve durumu ifade etmek yerine, temel yargıyı tamamlamaya dayalı bir amaçla kullanım 17 AYDIN, agm, s AYDIN, agm, s DELİCE, age, s

9 Yapı Bakımından Tümce Türleri ve Yan Tümce 977 alanına çıkmış gibi görünürler. Bu yan tümceler temel tümceden koparıldıklarında asla tam bir yargı birimi olamazlar. Artık tümce değil, birer söz öbeği (kelime grubu) olarak değerlendirilirler. Bir tümce içinde -ma, -mak, -Iş/-Uş mastar; An, -AsI, -maz, -Ar, -DIk/-DUk, -AcAk, - miş sıfat-fiil; Ip/-Up, -dikça, -IncA/-UncA, -A/-I, -ArAk, -AlI, -Ar. maz, -madan, -kan, - diğindan zarf-fiil ekleriyle kurulu yan tümceler çoğunlukla zaman, durum ve tarz bildirirler "Gerçek kanılarını çevreye bildirmek kişinin boynunun borcudur. (Nurullah Ataç) kişinin boynunun borcudur (temel tümce) Gerçek kanılarını çevreye bildirmek (özne görevinde yan tümce) Bütün bu insanlar şu evde yalnız birbirlerine zevk, eğlence ve heyecan vermek için yan yana gelmişlerdi. (P. Safa-Sözde Kızlar) Bütün bu insanlar şu evde yan yana gelmişlerdi (temel tümce) yalnız birbirlerine zevk, eğlence ve heyecan vermek için (yan tümce) Bir kadın için açıklanması güç olmakla birlikte, akşam senin perine karşı zorlu bir eğilim de bende uyandı. (H. R. Gürpınar-Gulyabani) akşam senin perine karşı zorlu bir eğilim de bende uyandı (temel tümce) Bir kadın için açıklanması güç olmakla birlikte (yan tümce) Dörthanlar dan buraya geldiği gün üstünde parça parça dökülen elbiseleri yeniden sırtına geçirdi. (Kenan Hulusi Koray-Dörthanlar ın Kulaksızı) yeniden sırtına geçirdi (temel tümce) üstünde parça parça dökülen elbiseleri (yan tümce) Dörthanlar dan buraya geldiği gün (yan tümce) Sonra çektiği tüm bir rezillik gözünün önünden gelip geçti. (Abbas Sayar-Can Şenliği) Sonra gözünün önünden geçti (temel tümce) çektiği tüm bir rezillik (yan tömce) gelip (yan tümce) kapıdan girerken ıslak bir koku yüze çarpar. (Burhan Arpad-Alnımdaki Bıçak Yarası) ıslak bir koku yüze çarpar (temel tümce) kapıdan girerken (yan tümce) Yeşilırmak ın kıyısında, Amasya nın kapısında, bu masalı dinlemeden, bu dalı gönlümüze gölge etmeden olmaz. (C. Atıf Kansu-Balım Kız Dalım Oğul) Yeşilırmak ın kıyısında, Amasya nın kapısında, olmaz. (temel tümce) bu masalı dinlemeden, (yan tümce) bu dalı gönlümüze gölge etmeden (yan tümce) Girişik-Birleşik tümcede görev alan yan öğeler görüldüğü gibi üç başlık altında ele alınabilen tam donanımsız, eylemsilerle kurulmuş yan tümcelerdir. Bunlar dışında yine birleşik tümcelerde herhangi bir öğe olarak görev yapan, fakat yüklemleri tam donanımlı olan yan tümceler

10 978 İbrahim TOSUN Ali KOÇ de bulunmaktadır. Bu tür yan tümceler ve oluşturdukları birleşik yapılar da şu adlar altında ele alınmaktadır: Şartlı Birleşik Tümce Bünyesinde şart-fiil veya şart-fiil öbeği bulunan tümce türüdür. Sonda bulunan temel tümcedeki yargının gerçekleşmesi yan tümcedeki şarta bağlanır. Şart tümceciği genellikle zarf görevindedir ve temel tümceyi zaman, sebep, şart, benzetme anlamlarıyla tamamlamaktadır. Bizim eşeğin sırtındaki semer vuruğu yere sürsem yara geçer mi? (Cevdet Kudret-Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman) yara geçer mi? (temel tümce) Bizim eşeğin sırtındaki semer vuruğu yere sürsem (yan tümce) Cihan yıkılsa bu cephe sarsılmaz. (M. Akif Ersoy) bu cephe sarsılmaz (temel tümce) Cihan yıkılsa (yan tümce) Ben ölürsem bayrağımın altında ölürüm (Y. K. Karaosmanoğlu-Zoraki Diplomat). bayrağımın altında ölürüm (temel tümce) Ben ölürsem (yan tümce) Artık demir almak günü gelmişse zamandan / Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan. (Y. K. Bayatlı-Kendi Gök Kubbemiz) Meçhule giden bir gemi kalkar bu limandan (temel tümce) Artık demir almak günü gelmişse zamandan (yan tümce) Bir yerde mantık varsa, ancak orada niçin sorusunun cevabı da vardır. (Aziz Nesin-Bir Sürgünün Anıları) ancak orada niçin sorusunun cevabı da vardır. (temel tümce) Bir yerde mantık varsa, (yan tümce) Şart eki, içinde bulunduğu tümcede keşke vb. bir edatla birleşirse kip kurma hüviyetini kazanacağı için zarf tümleci oluşturmak yerine başlı başına tümce kurmakla görevli olur. Bu durumda, şart eki ünlem tümcelerini oluşturur ve bu tür tümceler temel tümce ilkelerine göre çözümlenir. 20 Dağlara, denizlere, ovalara / Uzansaydık yağarak iplik iplik / Tohumları susamış tarlalara / Bahar, gölge ve yağmur götürseydik. (Ahmet Muhip Dıranas-Şiirler) Bunların her biri kendi başına birer dilek tümcesidir Ki li Birleşik Tümce Ki ile bağlanmış birleşik tümceler yan ve temel tümcenin sıralanışı bakımından farklı özellikler gösterirler. Temel ve yan tümcelerin yeri değişebildiği gibi temel tümce düşmüş de olabilir. 20 DELİCE, age, s.165.

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ *

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE TARİH İFADE ETMEK İÇİN KULLANILAN YAPILARIN SÖZ DİZİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ * EXAMINATION OF THE WORDS DESCRIBING DATE IN TERMS OF SYNTAX IN TURKEY TURKISH Sedat BALYEMEZ ** Özet:

Detaylı

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ

ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ ÖZNE YÜKLEM UYUMU BAKIMINDAN FARKLI BĐR CÜMLE TĐPĐ Caner KERĐMOĞLU ÖZET Bu çalışmada Türkiye Türkçesinin söz dizimiyle ilgili olarak özne-yüklem uyumu konusu ele alınmıştır. Yüklemi 1. ve 2. kişi zamiri

Detaylı

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993

Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984. Y. Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Cumhuriyet Üniversitesi 1992-1993 1. Adı Soyadı: H. İbrahim DELİCE 2. Doğum Tarihi: 01 Nisan 1964 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Selçuk Üniversitesi 1979-1984 Y. Lisans

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Ortak Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı Türkiye Türkçesi ETO703 1 2 + 1 8 Türk dilinin kaynağı, gelişimi; Türkiye Türkçesinin diğer dil ve lehçelerle

Detaylı

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan

Detaylı

Sosyal Bilimler Dergisi 1

Sosyal Bilimler Dergisi 1 Sosyal Bilimler Dergisi 1 NESNENİN ETKİ ALANI Ahmet AKÇATAŞ * ÖZET Nesne, cümlede önemli bir yere sahiptir. Nesnenin etki alanı, cümlenin gücünü de gösterir. Cümlede nesneler, yüklemin sonucunu, öznenin

Detaylı

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar.

Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Konumuz CÜMLENİN ÖĞELERİ çocuklar. Mustafa Öğretmenim, cümlenin asıl öğeleri Yüklem ve Özne dir. Öğretmenim, Zarf Tümleci, Dolaylı Tümleç ve Nesne (Belirtili Nesne Belirtisiz Nesne) de yardımcı öğeleridir.

Detaylı

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com

TÜRKÇE BİÇİM KISA ÖZET. www.kolayaof.com DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TÜRKÇE BİÇİM BİLGİSİ KISA ÖZET www.kolayaof.com

Detaylı

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir.

BAĞLAÇ. Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere bağlaç denir. BAĞLAÇ Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını, anlamca ilgili cümleleri birbirine bağlayan sözcüklere "bağlaç" denir. Bağlaçlar da edatlar gibi tek başlarına anlamı olmayan sözcüklerdir. Bağlaçlar her

Detaylı

İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007. 27-28 Ağustos 2007

İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007. 27-28 Ağustos 2007 İstanbul Kültür Üniversitesi Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi * UTEK2007 27-28 Ağustos 2007 B i l d i r i l e r Türkçenin Söz Dizimi ve Türk Edebiyatında Üslûp Arayışları c. 1 Türkçenin Söz

Detaylı

TÜRKÇE / Fiilimsiler (Eylemsiler) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER)

TÜRKÇE / Fiilimsiler (Eylemsiler) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) FİİLİMSİLER (EYLEMSİLER) 1 Fiilden türer. Fiilimsi eki alır. Cümle içinde isim, sıfat, zarf görevinde kullanılır. Fiil + Fiilimsi eki : Fiilimsi 2 Örnek: Havaların iyi gidişine aldanıp çiçek açan ağaçlar

Detaylı

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI

MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte,

Detaylı

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish

TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE. On the Sentence Complements in Turkey Turkish TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE CÜMLEDE TÜMLEÇLER ÜZERİNE On the Sentence Complements in Turkey Turkish Cüneyt AKIN ÖZET Çalışmamızda, Türkiye Türkçesinde cümlede tümleç türlerini nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

T.C. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE EYLEMSİLERLE KURULAN TÜMCELERİN YAPISI

T.C. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE EYLEMSİLERLE KURULAN TÜMCELERİN YAPISI T.C. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE EYLEMSİLERLE KURULAN TÜMCELERİN YAPISI Turgay SEBZECİOĞLU YÜKSEK LİSANS TEZİ Mersin, 2004 T.C.

Detaylı

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş. -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1 Türk Dili, TDK, 9/2001, s. 257-264. Dr. Ayfer Aktaş -DIktAn/-DUktAn sonra ZARF-FİİLİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA 1. Giriş -DIktAn/-DUktAn sonra zarf-fiili çeşitli araştırmalarda birçok kez ele alınmıştır.

Detaylı

SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ

SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ SELÇUK TÜREYEN DERİNCE 19 MAYIS ANADOLU LİSESİ UZMAN TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ Cümle Çeşitleri A. YÜKLEMİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER 1. Fiil Cümlesi 2. İsim Cümlesi B. ÖĞELERİN DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri

ÜNİTE TÜRK DİLİ I İÇİNDEKİLER HEDEFLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ. Örnek Cümle Çözümlemeleri HEDEFLER İÇİNDEKİLER ÖRNEK CÜMLE ÇÖZÜMLEMELERİ Örnek Cümle Çözümlemeleri TÜRK DİLİ I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Bu ünitede daha önceki ünitelerde işlenen cümle bilgisi konularını pekiştirebileceksiniz.

Detaylı

Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar

Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 33 1. Edebi Türler 2. Edebi Akımlar 3. Edebi Metinler Batı Etkisinde Gelişen Türk Tanzimat Dönemi Türk

Detaylı

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir.

Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. CÜMLENİN ÖĞELERİ Cümle, bir düşünceyi, bir dileği, bir haberi ya da duyguyu tam olarak anlatan, bir veya birden çok sözcükten oluşmuş anlatım birimidir. Cümle içindeki sözcüklerin tek başlarına ya da

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2

DERS BĠLGĠLERĠ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2 Ön KoĢul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin

Detaylı

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini

Detaylı

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER

TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER 1 TÜRKÇEDE ÜÇÜNCÜ GRUP (ARA) EKLER Cahit BAŞDAŞ * Türkçede anlamlı kelimelerin yanında, doğrudan kavram karşılığı bulunmayan pek çok görevli ses veya ses birliği kullanılmaktadır. Evrendeki nesne, kavram,

Detaylı

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR?

YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? YÜKLEM, YALNIZ ÖZNEYİ Mİ İÇİNDE TAŞIR? Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA Özet Türkçede, Sözlüksel özne, yüzey yapıda olsa da olmasa da, yüklemde yer alan kişi ekleri, bize özneyi verir. söylemi yaygındır. Aldım,

Detaylı

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language

Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2. The Word Groups Constructed With -DAn biri In Turkish Language Dil Araştırmaları Sayı: 11 Güz 2012, 9-15 ss.... Türkçede -DAn biri Yapılı Kelime Grupları Üzerine * 1 Leylâ Karahan **2 Özet: Türkçe söz diziminde -DAn biri ve -In biri yapılı kelime grupları yapı ve

Detaylı

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE?

ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? IS IT PARENT LANGUAGE OR OR MOTHER TONGUE? ANA DİL Mİ, ANA DİLİ Mİ? Prof. Dr. Mukim SAĞIR ÖZET Bu makalede ana dil ve ana dili terimlerinin kullanımları üzerinde durulacaktır. Aralarında nüans olan bu iki terimin Türkçe ve Türk Dili öğretiminde

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

Türkçe. Cümlede Anlam 19.02.2015. Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler 16-20 MART 3. HAFTA Cümledeki sözcük sayısı, anlatmak istediğimiz duygu ya da düşünceye göre değişir. Cümledeki sözcük sayısı arttıkça, anlatılmak istenen daha

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN

ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. BÜLENT ÖZKAN TC Kimlik No / Pasaport No: 18773153342 Doğum Yılı: 1977 Yazışma Adresi : Telefon : e posta : MERSİN ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, BÖLÜMÜ, YENİŞEHİR KAMPUSU/MERSİN Mersin/Türkiye

Detaylı

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI

EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI EKLER VE SÖZCÜĞÜN YAPISI *KÖK * YAPIM EKLERİ * ÇEKİM EKLERİ * YAPILARINA GÖRE SÖZCÜKLER K Ö K Sözcüğü oluşturan en küçük anlamlı dil birimine kök denir. Kök halinde bulunan sözcükler yapım eki almamıştır

Detaylı

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN *

Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language. Erhan DURUKAN * Word Groups And Their Teaching In Turkey Turkish Language Erhan DURUKAN * ÖZ Bu çalışmanın amacı; Türk dil bilgisinin tartışmalı alanlarından biri olan sözcük gruplarının Türkçe dil bilgisi terimleri sözlüklerindeki,

Detaylı

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş.

NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA. 1. Nokta (.) Çocuklar bahçede oynuyor. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Yarışmada 1. olmuş. NOKTALAMA - YAZIM NOKTALAMA 1. Nokta (.) Cümlenin sonuna konur. Çocuklar bahçede oynuyor. Kısaltmaların sonuna konur. Dr. Ayhan Bey tanıdığımızdır. (doktor) Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.

Detaylı

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274.

Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri, s. 31. Süer Eker, Çağdaş Türk Dili, s. 274. U.Ü. FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Yıl: 5, Sayı: 6, 2004/1 EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Kerime ÜSTÜNOVA * ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ TÜRKÇE DERSİ EĞİTİM PLANI Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı Hazırlanan Öğrencinin; Adı: Soyadı: Doğum Tarihi: Yaşı: Öğrencinin Ailesine Ait Bilgiler: ADI- SOYADI BABA ANNE MESLEĞİ ADRES

Detaylı

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili

Detaylı

YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN

YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN YAPI BAKIMINDAN CÜMLE SINIFLANDIRMALARI ÜZERİNE- Prof Dr. Leyla KA.RAHAN "Yapılarına göre", "yapı bakımından", "yapıca", "bağlanışlarına göre", "biçimlerine göre" başlıklan altında bugüne kadar birbirinden

Detaylı

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE

BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE BASICS OF ENGLISH SENTENCE STRUCTURE What must we remember? (Neyi hatırlamalıyız?) 1. Sentence Structure / Word Order Cümle Yapısı / Sözcük Sırası Bilindiği gibi İngilizce Cümleler Türkçe gibi yazılmamaktadır.

Detaylı

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık

EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ ÖZET. Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık EKLERİN ÖĞRETİMİ ÜZERİNE BİR İKİ SÖZ Yard. Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET Türkçe, yapı bakımından sondan eklemeli bir dildir. Gerek yeni kavramlara karşılık yaparken, gerek sözcükleri başka sözcüklere bağlarken

Detaylı

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI

SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA 1 Ders

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15

ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1. Anlam Bilgisi. Yazým Bilgisi. Dil Bilgisi. SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 ÝÇÝNDEKÝLER TEMA 1 Anlam Bilgisi SÖZCÜK ANLAMI...15 Gerçek, Yan ve Mecaz Anlam...15 Deyim...15 CÜMLE ANLAMI...16 Öznel ve Nesnel Anlatým...16 Neden - Sonuç Ýliþkisi...16 Amaç - Sonuç Ýliþkisi...16 Koþula

Detaylı

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi.

NOKTALAMA İŞARETLERİ Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için. Nokta (. ) Annem bana meyve getirdi. Yazılanları daha kolay okuyabilmek için, yazılanların yanlış anlaşılmasını önlemek için kullandığımız işaretlere NOKTALAMA İŞARETLERİ deriz. Nokta (. ) 1-Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta koyarız. Annem

Detaylı

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları

TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME. 2. Araştırmanın Kapsamı ve Kaynakları TÜRK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÜNLÜLERİN SINIFLANDIRILMASINA YÖNELİK ELEŞTİREL BİR DEĞERLENDİRME 1. Araştırmanın Amacı Mustafa Altun Sakarya Üniversitesi maltun@sakarya.edu.tr Araştırmada, akademik dil bilgisi

Detaylı

A STUDY ON THE COORDINATE SENTENCE

A STUDY ON THE COORDINATE SENTENCE - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4, Fall 2012, p. 2163-2171, ANKARA-TURKEY SIRALI CÜMLE ÜZERİNE BİR İNCELEME Serdal KARA * ÖZET Türk dili

Detaylı

(Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony)

(Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony) Grammatical Topics Treated in the Modules: (Upper case is used for non-initial vowels which change according to the rules of vowelharmony) 1. Miktar bildiren terimler / Quantifiers birkaç, biraz, ne kadar,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ TÜRK DİLİ-I TRD101 1 2 + 0 2 2

DERS BİLGİLERİ TÜRK DİLİ-I TRD101 1 2 + 0 2 2 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK DİLİ-I TRD101 1 2 + 0 2 2 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları

Detaylı

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır?

5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) almıştır? 5.SINIF TÜRKÇE (GENEL DEĞERLENDİRME TESTİ) Öğle üstü bir cip gelip obanın çadırları önünde durdu. Çocuklar hemen çevresinde toplaştılar. Cipten önce veteriner, sonrada kaymakam indi. Obanın yaşlıları hemen

Detaylı

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ

MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ MUHARREM DAŞDEMİR VE OKLAMA YÖNTEMİYLE TÜRKÇENİN YAPISAL İŞLEVSEL SÖZ DİZİMİ ADLI ESERİ Serkan ÇAKMAK 1. Prof. Dr. Muharrem DAŞDEMİR in Öz Geçmişi 1969'da Kırşehir in Kaman ilçesinde doğdu. İlköğrenimimi

Detaylı

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki

ÄEKİM EKLERİ. Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki. Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki ÄEKİM EKLERİ Kardeşine kitabın yerini sor. (Senin) kardeşin: Tamlama (iyelik) eki Kardeşin-e: Kime?: YÅnelme durum eki Kitab-ın yer-i: Tamlama ekleri Yeri-n-i: Neyi?: Belirtme durum eki Kardeşimden kitapların

Detaylı

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S.

DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS YÜZ HİKÂYE ÖRNEĞİ), PEGEMA YAYINCILIK, ANKARA 2007, 358 S. - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/1 Winter 2013, p.2951-2955, ANKARA-TURKEY DR. MUSTAFA SARI, TÜRKÇEDE ART ZAMANLI DEĞİŞMELER (YÜZ HADİS

Detaylı

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir.

KURALLI VE DEVRİK CÜMLELER. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. --KURALLI CÜMLE: İş, hareket, oluş bildiren sözcükler cümlenin sonunda yer alıyorsa denir. Örnek: Mustafa okula erkenden geldi. ( Kurallı cümle ) --KURALSIZ (DEVRİK) CÜMLE: Eylemi cümle sonunda yer almayan

Detaylı

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

PROF. DR. HÜLYA SAVRAN. hsavran@balikesir.edu.tr. 4. ÖĞRENİM DURUMU Derece Alan Üniversite Yıl Lisans PROF. DR. HÜLYA SAVRAN ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Hülya SAVRAN İletişim Bilgileri Adres Telefon Mail Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Bölümü 10145 Çağış Yerleşkesi / BALIKESİR 0 266 612 10 00

Detaylı

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008

DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 DİL BİLGİSİ KAYNAKLARINA GÖRE TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN ÜNLÜ VE ÜNSÜZLERİ Çalışma Taslağı 6 Kasım 2008 Dr. Mustafa Altun * GİRİŞ Türkiye Türkçesinin sesleri, dil bilgisi kaynaklarının birçoğunda farklı sınıflandırmalara

Detaylı

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları

(saat/hafta) Teorik anlatım, tartışma, soru-cevap. Hacettepe TÖMER Öğretim Elemanları Tablo 2: DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Türk Dili Önkoşullar Dersin Dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

TATÍLDE. Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz.

TATÍLDE. Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz. TATÍLDE Biz, Ísveç`in Stockholm kentinde oturuyoruz. Yılın bir ayını Türkiye`de izin yaparak geçiririz. Ízin zamanı yaklaşırken içimizi bir sevinç kaplar.íşte bu yıl da hazırlıklarımızı tamamladık. Valizlerimizi

Detaylı

TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE

TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE TURK DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE BİRLEŞİK FULLERİN İŞLENİŞİ ÜZERİNE ÖZET Yrd.Doc.Dr. Hülya SAVRAN* Birleşik fiiller; şekil bilgisi, cümle bilgisi ya da anlam bilgisi alanları gözetilmeksizin bir isimle ile

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

SÖZCÜK TÜRLERİ NASIL TASNİF EDİLMELİDİR?

SÖZCÜK TÜRLERİ NASIL TASNİF EDİLMELİDİR? - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4, Fall 2012, p. 27-34, ANKARA-TURKEY SÖZCÜK TÜRLERİ NASIL TASNİF EDİLMELİDİR? H. İbrahim DELİCE * ÖZET

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2

DERS TANIMLAMA FORMU. Proje/Ala n Çalışması 1. 2 0 0 - - 2 2 Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili I DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı: Makine Mühendisliği Yarıyıl Teor i Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Uyg. Lab. Proje/Ala n Çalışması Diğer Topla m Krediler

Detaylı

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun

MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1. Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun MUHARREM ERGİN E GÖRE KELİME GRUPLARI 1 Taslak (23 Şubat 2010) www.dilbilimi.net Dr.Mustafa Altun Kaynak: Muharrem Ergin (1985), Türk Dil Bilgisi, Boğaziçi Yayınları. Kelime gurubu birden fazla kelimeyi

Detaylı

KAZANIMLAR OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ

KAZANIMLAR OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ EYLÜL 1-2 (16-27-EYLÜL 2013) DOĞA VE EVREN İSTİKAL MARŞI-İKİNDİLER Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği İLKÖĞRETİM SI 1. Okuma kurallarını uygulama:1.5 Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır.2. Okuduğu metni

Detaylı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı

Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatılarına Göre Eylemler : denir. Eylemlerin öznelerine ve nesnelerine göre gösterdikleri özelliklere, girdikleri biçime çatı Çatı, eylem kök ya da gövdelerine getirilen çatı ekleri dediğimiz eylemden

Detaylı

TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS)

TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS) TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS) TEDÜ-İYS ileri düzey bir İngilizce sınavı olup, üniversitemizde lisans eğitimi almak için başvuran öğrencilerin ilgili fakültelerdeki bölümlerinde

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ...

İÇİNDEKİLER 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... İÇİNDEKİLER Bölüm 1: DİL VE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ İLİŞKİ... 1 1.1. Bir İleti Kodu Olarak Dil... 1 1.1.1. Dilin Bireysel ve Toplumsal Yönü / Uzlaşımsal Niteliği... 4 1.1.2. Dilin Yapısal Yönü / Dizge Olma

Detaylı

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.

Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır. NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri

ÖZGEÇMİŞ. Yrd. Doç. Dr. Unvanı. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan. Doğum Tarihi ve Yeri ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı Ayvaz MORKOÇ Unvanı Doğum Tarihi ve Yeri Görevi Görev Yeri İdari Görevi Yrd. Doç. Dr. 05. 09. 1969 (Resmi), Ardahan Celal Bayar Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı

Detaylı

İNGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMI 5. SEVİYE ÖĞRENCİ ÖĞRETİM PROGRAMI

İNGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMI 5. SEVİYE ÖĞRENCİ ÖĞRETİM PROGRAMI Seviye: 5 CEFR Seviyesi: B2 Ders programı: Dersler 8 hafta sürmektedir. Öğrenciler, her gün 5 saat olmak üzere haftanın beş günü İngilizce eğitimi almaktadırlar. (8x 25 saat= 200 saat) Ofis saatleri: Okutmanlar,

Detaylı

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme

AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1. Okuma Parçası. Tercüme AÖF İLAHİYAT ÖNLİSANS PROGRAMI 1. KİTAP ÜNİTE 1 الجملة CÜMLE Okuma Parçası :.... Tercüme Okul Okul büyüktür. Bahçesi geniştir. Okulun kapıları yüksektir. Sınıfları çoktur. Öğrenciler okula sabah girerler

Detaylı

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri

EDEBİYAT. Noktalama İşaretleri EDEBİYAT Noktalama İşaretleri EDEBİYAT -> Noktalama İşaretleri PRENSES_SERENITY #1/1 Tarih: 5 Ekim 2009, 17:52 Mesaj konusu: Noktalama İşaretleri NOKTALAMA İŞARETLERİ NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk

Detaylı

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu

ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık Sınıfı Dersleri. Dersin Türü. Kodu ABANT İET BAYAL ÜNİVERİTEİ OYAL BİLİMLER ENTİTÜÜ Yüksek Lisans Bilimsel Hazırlık ınıfı Dersleri ANABİLİM DALI :Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı : Türk Dili Birinci Yarıyıl/First emester Dersi Adı T U

Detaylı

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

7. SINIF TÜRKÇE DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM 7. SINIF TÜRKÇE İ KURS I VE LERİ AY FİİL FİİL Fiillerin anlam özelliklerini kavrar. Kip ve çekimli fiili kavrar. Bildirme kipleriyle dilek kiplerini ayırt eder. Bildirme kiplerinin kullanım özelliklerini

Detaylı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı

Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın Belirli Betimlemeler Kuramı Russell ın dil felsefesi Frege nin anlam kuramına eleştirileri ile başlamaktadır. Frege nin kuramında bilindiği üzere adların hem göndergelerinden hem de duyumlarından

Detaylı

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ Sosyal Bilimler Enstitüsü

T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ Sosyal Bilimler Enstitüsü GENEL BĐLGĐLER T.C. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ Sosyal Bilimler Enstitüsü Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı Đngilizce Mütercim-Tercümanlık Bilim Dalı YÜKSEK LĐSANS PROGRAMI Mütercim-Tercümanlık Bölümü, Edebiyat

Detaylı

Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar. Edebiyatına

Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar. Edebiyatına 23 Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 1. Edebi Türler Batı Etkisinde Gelişen Türk - Batı nın Türk Öğrenci: na - Türkçe yayınlanan ilk 2. Edebi

Detaylı

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) 2 - - 2. Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) 2 - - 2. Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2. TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Türk Dili II Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları TKD104 Yok Türkçe

Detaylı

YALIN DURUM KARMAŞASI

YALIN DURUM KARMAŞASI YALIN DURUM KARMAŞASI Doç. Dr. Kerime Üstünova * Özet Türkçede sıfır biçimbirimle gösterilen yalın durum, özne konumundaki dil birimlerinin girdiği bir durum çeşididir. Bu nedenle yalnız ad ve zamir görevini

Detaylı

4. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ

4. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ 4. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ TEMALAR 1. TEMA: BİREY VE TOPLUM 2. TEMA: DEĞERLERİMİZ 3. TEMA: ATATÜRK 4. TEMA: ÜRETİM-TÜKETİM VE VERİMLİLİK 5. TEMA: SAĞLIK VE ÇEVRE 6. TEMA: YENİLİKLER VE GELİŞME 7. TEMA:

Detaylı

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir?

ALTIN BALIK. 1. Genç balıkçı neden altın balığı tekrar suya bırakmayı düşünmüş olabilir? ALTIN BALIK Bir zamanlar iki balıkçı varmış. Biri yaşlı, diğeriyse gençmiş. İki balıkçı avladıkları balıkları satarak geçinirlermiş. Bir gün yine denize açılmışlar. Ağı denize atıp beklemeye başlamışlar.

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. DÖNEM. 3. Telaffuz (Söyleyiş)... 49 1. Türkçenin Özellikleri... 50 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 63

İÇİNDEKİLER I. DÖNEM. 3. Telaffuz (Söyleyiş)... 49 1. Türkçenin Özellikleri... 50 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 63 VI İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER I. DÖNEM 1. ÜNİTE (İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR) 1. İletişim... 5 2. İnsan, İletişim ve Dil... 7 3. Dil - Kültür İlişkisi... 13 DERS KİTABI ETKİNLİK ÇÖZÜMLERİ... 15 2. ÜNİTE (DİLLERİN

Detaylı

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY

BİÇİMBİRİMLER. Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı. İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı İslam YILDIZ Funda Uzdu YILDIZ V. Doğan GÜNAY BİÇİMBİRİMLER Türetim ve İşletim Ardıllarının Sözlü Dildeki Kullanım Sıklığı

Detaylı

ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları

ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları ZAMBAK 7.Sınıf Din Kültürü Varlıklar Âlemi Meleklere İman Kur an a Göre Cin ve Şeytan ÜNİTE 1 Şeytanın Kötülüğünden Korunma Konusunda Kur an ın Öğütleri Toplumda Yaygın Olan Bazı Batıl İnançlar Ahirete

Detaylı

VURGU. *Be-bek durmadan ağlıyordu. /Be-bek te oturuyorlarmış. * * *Bu yazıyı o-ku-ma.

VURGU. *Be-bek durmadan ağlıyordu. /Be-bek te oturuyorlarmış. * * *Bu yazıyı o-ku-ma. VURGU Sözcükte bir hecenin, söz grubunda bir kelimenin, cümlede bir ögenin diğerlerinden baskısı, ezgisi, tonlaması bakımından farklı söylenmesine vurgu denir. Vurgulu hece vurgusuz heceye oranla daha

Detaylı

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.

Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili Ve Edebiyatı Marmara 2000 Y. Lisans Yeni Türk Edebiyatı Marmara

Detaylı

International Journal of Languages Education and Teaching

International Journal of Languages Education and Teaching ISSN: 2198 4999, Mannheim GERMANY p. 1592-1604 EVALUATION GRAMMAR EXERCISES IN SECONDARY SCHOOL WORKBOOKS OF TURKISH LANGUAGE IN TERMS OF PRINCIPLE OF PROGRESSIVITY ORTAOKUL TÜRKÇE ÇALIŞMA KİTAPLARINDAKİ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com

ÖZGEÇMİŞ : 05306010760. : cuneyt.akin@hotmail.com ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Cüneyt Akın İletişim Bilgileri Adres : DUMLUPINAR M. MURAT ÇELEBİ C. AYDINALP APT. BİNA NO: 32 K: 4 DAİRE NO: 11 Telefon Mail : 05306010760 : cuneyt.akin@hotmail.com 2. Doğum Tarihi

Detaylı

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar

OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni;

Detaylı

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİ METİNLERİNDE DEVRİK CÜMLE MESELESİ Hazırlayan: Gamze Doğan İnan Danışman: Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.

TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2. TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Türk Dili II TKD104 1.YIL/ 2.yarıyıl 2 - - 2 Bahar Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Diyalog Tamamlama...24 2. Haftanýn Testi...25

ÝÇÝNDEKÝLER. Diyalog Tamamlama...24 2. Haftanýn Testi...25 ÝÇÝNDEKÝLER A. BÝRÝNCÝ TEMA: BÝREY VE TOPLUM Küçük Cemil...11 Bilgi Hazinemiz (Hikâye Yazmaya Ýlk Adým)...14 Güzel Dilimiz (Çaðrýþtýran Kelimeler - Karþýlaþtýrma - Þekil, Sembol ve Ýþaretler - Eþ Anlamlý

Detaylı

DERS TANIMLAMA FORMU

DERS TANIMLAMA FORMU Dersin Kodu ve Adı : TRD101 Türk Dili II DERS TANIMLAMA FORMU Programın Adı:Kimya Mühendisliği Yarıyıl Eğitim ve Öğretim Yöntemleri (ECTS) Teori Uyg. Lab. Proje/Alan Çalışması Krediler Diğer Toplam ECTS

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

Adjectives in Turkish Language. . Abstract

Adjectives in Turkish Language. . Abstract [433] Adjectives in Turkish Language Abstract Adjectives in Turkish Language come before the nouns An adjective is known by the word which explains the meanings of nouns, its characteristics and things

Detaylı

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU BİREYSELLEŞMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU ÖĞRENCİNİN ADI-SOYADI: BEP HAZIRLAMA :07.10.2011 BEP Birimi Üyeleri: - ÖĞRENCİNİN ŞU ANKİ PERFORMANS DÜZEYİ:.. öz bakım becerilerini yerine getirir... okuma yazmayı

Detaylı

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE

TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi

Detaylı

T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü

T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü T.C ÇANKAYA KAYMAKAMLIĞI Yeni Karaca Eğitim Merkezi Müdürlüğü SAYI:2015/ 03.005 T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Size özel Genel İngilizce Programları (Başlangıç Düzeyi, Orta Düzey, Orta Üstü Düzey)

Detaylı

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER CÜMLE ÇEŞİTLERİ I. Yüklemin Türüne Göre Cümleler Yüklemin Yerine Göre Cümleler

ÜNİTE TÜRK DİLİ - I İÇİNDEKİLER HEDEFLER CÜMLE ÇEŞİTLERİ I. Yüklemin Türüne Göre Cümleler Yüklemin Yerine Göre Cümleler HEDEFLER İÇİNDEKİLER CÜMLE ÇEŞİTLERİ I Yüklemin Türüne Göre Cümleler Yüklemin Yerine Göre Cümleler TÜRK DİLİ - I Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yükleminin türüne göre cümleleri açıklayabilecek, Yükleminin

Detaylı

KAYBEDİLENLER. Birkaç sene sonra iki nokta üst üste işaretini kaybetti ve davranış sebeplerini başkalarına açıklamaktan vazgeçti.

KAYBEDİLENLER. Birkaç sene sonra iki nokta üst üste işaretini kaybetti ve davranış sebeplerini başkalarına açıklamaktan vazgeçti. KAYBEDİLENLER Bir gün insan virgülü kaybetti; o zaman zor cümlelerden korkar oldu ve basit ifadeler kullanmaya başladı. Cümleleri basitleşince, düşünceleri de basitleşti. Bir başka gün ise, ünlem işaretini

Detaylı

5 YAŞ VE HAZIRLIK SINIFI EKİM BÜLTENİ

5 YAŞ VE HAZIRLIK SINIFI EKİM BÜLTENİ 5 YAŞ VE HAZIRLIK SINIFI EKİM BÜLTENİ HAZIRLIK SINIFI EKİM AYI ŞARKILARIMIZ OKULUMA BAŞLADIM BİR DÜNYA BIRAKIN SONBAHARIN SESLERİ SEVİMLİDİR HAYVANLAR HOŞ GELİŞLER OLA Her gün erken kalkarım Önce yüzümü

Detaylı

Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2008 Cilt/Volume: 5 Sayı/Issue: 10 TÜRKÇE DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÇÖZÜMLEME

Detaylı

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İLKÖĞRETİM İKİNCİ KADEME TÜRKÇE KİTAPLARININ DİL BİLGİSİ BÖLÜMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Jale ÖZTÜRK* 1. Giriş: Üniversitelerin Türk Dili ve Edebiyatı ve Türkçe Öğretmenliği bölümlerine gelen öğrencilerin

Detaylı

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI

AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI AD TAMLAMASI - İYELİK ÖBEĞİ AYRIMI Doç. Dr. Kerime ÜSTÜNOVA ÖZET İletişim yargılı anlatımlarla kurulur; ancak cümlelerde sunulan bilgiyi, duyguyu, düşünceyi tam olarak aktarabilmek için yargısız anlatımlara

Detaylı