SA LI IN BAfiKENT. May s 2009 / Say : 14. HUMAN PAP LLOMAV RUS Doç. Dr. Aydan Asyal B R Dr. Mehmet F rat MUTLU Dr. Jale ÖZTÜRK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SA LI IN BAfiKENT. May s 2009 / Say : 14. HUMAN PAP LLOMAV RUS Doç. Dr. Aydan Asyal B R Dr. Mehmet F rat MUTLU Dr. Jale ÖZTÜRK"

Transkript

1 May s 2009 / Say : 14 SA LI IN BAfiKENT Ankara l Sa l k Müdürlü ü Yay n Organ d r. Dört Ayda Bir Yay mlan r. SA LIK H ZMETLER NDE KAL TE Dr. Celal D NÇER YANIK YARALANMALARI Doç. Dr. Ahmet Ç nar YASTI ANKARA KENT MERKEZ NDE BULUNAN K SA LIK OCA INA HERHANG B R NEDENLE BAfiVURAN Y RM YAfi ÜSTÜ K fi LER N HEPAT T C HAKKINDAK B LG LER Arfl. Gör. Dr. Ö. KARADA Ö r. Gör. Dr. S. ÜNER Prof. Dr. H. ÖZCEBE ÇOCUKLARDA TEMEL YAfiAM DESTE Ankara l Sa l k Müdürlü ü Acil Sa l k Hizmetleri fiube Müdürlü ü TALASEM (Cooley Anemisi, Akdeniz Anemisi) Prof. Dr. Bahattin TUNÇ TÜRK YE DE TÜTÜN KONTROLÜNDE ÖNEML B R TAR H YAKLAfiIYOR: 19 TEMMUZ 2009 Prof. Dr. Nazmi B L R Doç. Dr. Dilek ASLAN HUMAN PAP LLOMAV RUS Doç. Dr. Aydan Asyal B R Dr. Mehmet F rat MUTLU Dr. Jale ÖZTÜRK fiüphel /OLASI KIRIM KONGO KANAMALI ATEfi (KKKA) HASTALARININ ENFEKS YON KL N KLER NE YATIfi YÖNET M Mustafa AKSOY, Çi dem fi MfiEK, Ahmet ÖZLÜ, Gönül ÇULHA, Ömür KUL, Hasan Hüseyin ZORGÜL, Mine KAYA, Faik MADEN BEBEK VE ÇOCUK ZLEMLER PROTOKOLÜ Ankara l Sa l k Müdürlü ü Ana Çocuk Sa l ve Aile Planlamas fiube Müdürlü ü SA LAM ÇOCUK ZLEMLER NDE GERG N PEN S BOYU ÖLÇÜMÜ VE DE ERLEND R LMES Uzm. Dr. Mustafa Özcan ÖZ

2 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 Dört ayda bir yay mlan r. ANKARA L SA LIK MÜDÜRLÜ Ü SA LI IN BAfiKENT DERG S YAYIN EK B SAH B Sa l k Müdürlü ü ad na Ankara l Sa l k Müdürü Uzm. Dr. Mustafa AKSOY YAZI filer MÜDÜRÜ VE ED TÖR Dr. S. Rahmi ACAR Sa. Md. Yrd. ED TÖR YARDIMCILARI Dr. Alev YÜCEL S EK Birim Sor. Gülcan fiah N Atatürk EAH YAYIN KURULU Dr. Mehmet Akif GÜLEÇ Sa. Md. Yrd. Dr. Halil KARA Sa. Md. Yrd. Dr. Selami KILIÇ Sa. Md. Yrd. Dr. Jale ÖZTÜRK Sa. Md. Yrd. Dr. Murat ÖZTÜRK Sa. Md. Yrd. Dr. Tali ÖZDEM R fiube Müdürü TEKN K DESTEK Avukat Sait KURT Disiplin - Hukuk Büro Amr. BASKI SENTEZ MATBAASI Büyük Sanayi 1. Cad. 107/40 skitler/ankara Tel: YAZIfiMA ADRES Ankara l Sa l k Müdürlü ü Ostim Ek Bina E itim fiube Müdürlü ü Ba dat Cad., No: 16 Macunköy - ANKARA EDİTÖR DEN Yaz mevsiminin, dalda açan çiçekleriyle geliyorum dediği bugünlerde, Sağlığın Başkenti nin 14. sayısı ile tekrar birlikteyiz. Akademik ve aktüel olarak iki farklı alanda sizlerin beğenisine sunduğumuz dergimizin bir önceki sayısı sonrası aldığımız olumlu geri bildirimler, bizler için ayrı bir motivasyon kaynağı oldu. Bu motivasyonla, daha hızlı ve daha şevkle çalıştık. Bilimsel dergimizdeki konu başlıklarımızdan bazılarını yanık yaralanmaları, Türkiye de tütün kontrolü, çocuklarda temel yaşam desteği, hepatit C, ve talasemi oluşturdu. Bu sayıdaki aktüel konumuz ise meslek hastalıklarıydı. Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesi ile yürüttüğümüz ortak çalışmalar neticesinde elde ettiğimiz verilere yer verdiğimiz meslek hastaları ekimizde A dan Z ye meslek hastalıklarının güncel boyutlarını tartıştık. Henüz tam anlamıyla işlevselliği gün yüzüne çıkamamış bu konuda, siz değerli okuyucularımızın detaylı bilgi sahibi olmasını istedik ve çalışmalarımızı bu yönde tamamladık. Tüm ekip arkadaşlarımla birlikte, yoğun ve titiz bir çalışma süreci sonrası baskıya sunduğumuz Sağlığın Başkenti nin bu sayısını umarım beğenirsiniz. Bir sonraki sayıda tekrar buluşmak ve görüşmek üzere sağlıklı ve güzel günler diliyorum. Hoşçakalın

3 Prof. Dr. Recep AKDUR Prof. Dr. Rıdvan AKIN Prof. Dr. Mustafa ALTINBAŞ Prof. Dr. Metin AYDIN Prof. Dr. Sabahattin AYDIN Prof. Dr. Derya BALBAY Prof. Dr. Olcay BELENLİ Prof. Dr. M. Ali BUMİN Prof. Dr. Ahmet COŞAR Prof. Dr. Haşim ÇAKIRBAY Prof. Dr. Güner DAĞLI Prof. Dr. Ahmet DEMİROK Prof. Dr. Ali Pekcan DEMİRÖZ Prof. Dr. Orhan DENİZ Prof. Dr. Uğur DİLMEN Prof. Dr. Can Polat EYİGÜN Prof. Dr. Serdar GÖKTAŞ Prof. Dr. H. Canan HASANOĞLU Prof. Dr. Metin HASDE Prof. Dr. Murat KARAŞEN Prof. Dr. Ercan KURT Prof. Dr. Ahmet KUTLUHAN Prof. Dr. Tuncay KÜÇÜKÖZKAN Prof. Dr. Safa KAPICIOĞLU Prof. Dr. Haydar MÖHÜR Prof. Dr. Ahmet ÖZET Prof. Dr. Yaşar ÖZGÖK Prof. Dr. Zafer ÖZTEK Prof. Dr. Faruk ÖZTÜRK Prof. Dr. Serdar ÖZTÜRK Prof. Dr. Mustafa PAÇ Prof. Dr. Şaban ŞİMŞEK Prof. Dr. Nihat TOSUN Prof. Dr. Murat TUNCER Prof. Dr. Bahattin TUNÇ Prof. Dr. Ali Uğur URAL Prof. Dr. Cihangir UYAN Doç. Dr. Ramazan AKDEMİR Doç. Dr. Selami AKKUŞ Doç. Dr. Musa AKOĞLU Doç. Dr. Murat ALPER Doç. Dr. Ömer ANLAR Doç. Dr. Mesut ATLI Doç. Dr. Filiz AVŞAR Doç. Dr. Zehra AYCAN Doç. Dr. Hülya BAŞAR Doç. Dr. Ethem BEŞKONAKLI Doç. Dr. Murat BAVBEK Doç. Dr. Hatice BODUR Doç. Dr. Hürrem BODUR Doç. Dr. Engin BOZKURT Doç. Dr. Murat BOZKURT Doç. Dr. Nuray BOZKURT Doç. Dr. Ali COŞKUN Doç. Dr. Kerim ÇAĞLI Doç. Dr. Selçuk ÇOMOĞLU Doç. Dr. Mehmet DAKAK Doç. Dr. Şeref DEMİRKAYA Doç. Dr. Metin DOĞAN Doç. Dr. Murat DURANAY Doç. Dr. Salim ERKAYA SAĞLIĞIN BAŞKENTİ DERGİSİ BİLİMSEL DANIŞMA KURULU Doç. Dr. Mustafa ERTEK Doç. Dr. Erol GÖKA Doç. Dr. Adil GÖKALP Doç. Dr. Ülker GÜL Doç. Dr. Serdar GÜLER Doç. Dr. Ali HABERAL Doç. Dr. Baki HEKİMOĞLU Doç. Dr. Mustafa KARAOĞLANOĞLU Doç. Dr. Nurettin KARAOĞLANOĞLU Doç. Dr. Mahmut KOÇ Doç. Dr. Hakan KORKMAZ Doç. Dr. Mahmut KÖMÜRCÜ Doç. Dr. Şeref KÖMÜRCÜ Doç. Dr. Şebnem KÖSEBALABAN Doç. Dr. Ahmet KUŞDEMİR Doç. Dr. Yaşar NAZLIGÜL Doç. Dr. Ali Rıza ODABAŞ Doç. Dr. Öner ODABAŞ Doç. Dr. Emin ORHAN Doç Dr. Haluk ÖZBAY Doç. Dr. Ayşegül ÖZGÖK Doç. Dr. Onur ÖZLÜ Doç. Dr. Bekir ÖZTÜRK Doç. Dr. Kenan SAĞLAM Doç. Dr. Ferit SARAÇOĞLU Doç. Dr. İrfan ŞENCAN Doç. Dr. Erol ŞENER Doç. Dr. Abdurrahman ŞİMŞEK Doç. Dr. A. Teoman TELLİOĞLU Doç. Dr. Tuğrul TİRYAKİ Doç. Dr. Hakan TÜRKÇAPAR Doç. Dr. Ali ÜNSAL Doç. Dr. Bülent YALÇIN Doç. Dr. Medaim YANIK Doç. Dr. Metin YILDIRIMKAYA Doç. Dr. Tahir K. YOLDAŞ Doç. Dr. Nurullah ZENGİN Yrd. Doç. Dr. Ümit AYDOĞAN Yrd. Doç. Dr. Turan BUZGAN Yrd. Doç. Dr. Ahmet DEMİRCAN Yrd. Doç. Dr. Mehmet ERYILMAZ Yrd. Doç. Dr. Ümit GÖKTOLGA Yrd. Doç. Dr. Berkant ÖZPOLAT Yrd. Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR Op. Dr. Leyla MOLLAMAHMUTOĞLU Uzm. Dr. Fikri AK Uzm. Dr. Canan ATAKAN Uzm. Dr. Bayazit DİKMEN Uzm. Dr. Haluk GÜMÜŞ Uzm. Dr. Feyzullah GÜMÜŞLÜ Uzm. Dr. Koray GÜRSEL Uzm. Dr. Sema HÜCÜMENOĞLU Uzm. Dr. Hasan IRMAK Uzm. Dr. Can Demir KARACAN Uzm. Dr. Cebrail ŞİMŞEK

4 ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIĞIN BAŞKENTİ DERGİSİ YAZIM KURALLARI 1. Sağlığın Başkenti Dergisi, Ankara İl Sağlık Müdürlüğü nün süreli yayını olarak dört ayda bir yayınlanır. 2. Sağlığın Başkenti Dergisi, sağlık çalışanlarının bilgi ve becerilerinin yenilenmesi ve geliştirilmesi için, tıp ve sağlık ile ilgili konularda araştırma ve derlemeleri yayınlamayı amaçlar. Dergide yayımlanacak makalelerin aşağıda belirtilen özellikleri taşıması gerekmektedir: 3. Yazılar sağlık hizmetine katkı sağlayacak nitelikte ve özellikle sıkça rastlanan sorunlara yönelik olmasına özen gösterilmelidir. 4. Derginin dili Türkçe dir ve Türkçe yazılmış makaleler kabul edilmektedir. 5. Yayınlanmak üzere gönderilen bütün makalelerin dergimizin yazım kurallarına uygun hazırlanması gerekir. Gönderilen yazılar önce yayım kurulu ve editör tarafından değerlendirilir. Editör ve yayım kurulu onayını alan yazılar değerlendirilmek üzere bilimsel danışma kurulu üyelerine gönderilir. Gönderilen yazılar, resim ve disketler yazı kabul edilsin veya edilmesin iade edilmez. 6. Yayın Kurulu, yayın koşullarına uymayan yazıları yayınlamamak, biçim olarak düzenlemek veya metinde temel değişiklik yapmamak kaydıyla düzeltmek yetkisine sahiptir. 7. Dergide yayımlanmak üzere gönderilen yazıların, kongre tebliği dışında yayımlanmış veya yayımlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekir. Daha önce sunulmuş bildiriler yer ve tarih belirtmek koşuluyla yayımlanabilir. 8. Yayımlanan yazıların bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir. Bununla beraber Editör, gerektiğinde yazarlardan etik kurul belgesi isteme hakkını saklı tutar. 9. Dergimizde yayımlanan yazıların yayın hakkı Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ne aittir. Yazarlara telif ücreti ödenmemektedir. Metinlerin gönderilmesi: 10. Dergiye gönderilecek yazılar adresine olarak gönderilebileceği gibi posta ile de Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Sağlığın Başkenti Dergi Editörlüğü, Sağlık İl Eğitim Kurulu Birimi Ostim Ek Bina Bağdat Cad. No: 16, Macunköy- Ankara adresine gönderilebilir. 11. Yazıların hazırlanması: Yazı tipi: Posta ile gönderilen yazılar üç kopya halinde (bir kopyada yazar adı belirtilerek, diğer iki kopyada yazar adı belirtilmeden) beyaz A4 kâğıdının bir yüzüne, çift aralıklı olarak, bilgisayarda Times New Roman 12 punto ile yazılmalı ve CD veya diskete kaydedilmiş olarak gönderilmelidir. Sayfanın her iki tarafından 2,5 cm boşluk bırakılmalı, sayfalara başlık sayfasından başlayarak numara verilmeli, sayfa numaraları her sayfanın sağ alt köşesine yazılmalıdır. Araştırma ve olgu sunumu şeklindeki makaleler mutlaka aşağıda belirtilen düzene uygun olmalıdır (Başlık, Özet, Metin, Kaynaklar, Tablolar ve Şekiller). a- Başlık sayfası: Başlık: Kısa, bilgi verici ve ilgi çekici bir başlık olmalıdır. Yazarlar: Yazarların ad ve soyadları (yazar sayısı birden fazla ise adlar yan yana yazılır ve soyadı üzerine yıldız konularak akademik unvanları ve çalıştıkları kurumlar belirtilir), Kurum, Yazışma Adresi, e-posta ve telefon ve faks numarası, başlık sayfasında yer almalıdır. b- Özet: Türkçe olarak ve yaklaşık 200 kelimeden oluşmalıdır. Özet, Giriş ve Amaç, Gereç ve Yöntemler, Bulgular ve Sonuçlar olarak yapılandırılmalıdır. Özetten sonra en fazla 3 sözcükten oluşan Türkçe anahtar kelimeler yer almalıdır. c- Ana metinde orijinal makalelerde: Giriş, Gereç ve Yöntemler, Bulgular, Tartışma, Sonuç, bölümleri yer almalıdır. d- Kaynaklar: Kaynaklar ana metinde geçiş sırasına göre numaralandırılmalıdır. Kaynakların yazılımı bilimsel makale yazım kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır. İnternet kaynaklarında erişim tarihi belirtilmelidir. e- Tablolar: Makale içinde geçiş sıralarına göre Romen rakamları ile numaralandırılmalıdır. Her tablo ayrı bir sayfaya yazılmalı ve başlığı tablonun üstünde olmalıdır. Tablolarda kullanılan kısaltmalar ve açıklayıcı bilgiler dipnotta verilmelidir. f- Grafikler, şekiller ve resimler: Makale içinde geçiş sıralarına göre Romen rakamları ile numaralandırılmalıdır. Her şekil veya resim ayrı bir sayfaya yazılmalı ve alt kısımda başlık olmalıdır. Şekiller ve fotoğraflar basıma uygun şekilde net olmalıdır. Fotoğraf arkalarında yazar adı, numaraları ve oklarla üste gelecek yön belirtilmeli; şekil ve resim altlarına çift aralıklı açıklayıcı yazılar konmalıdır. Şekiller ana metinde ilk değinildikleri sıraya göre numaralandırılmalıdır. Başka yerde yayımlanmış şekiller için özgün kaynak belirtilmelidir. Resimler ve şekiller e-posta yolu ile gönderilecekse JPEG formatında olmalıdır. 12. Özel Bölümler Derlemeler: En son yenilikleri kapsayacak ve ülkemizdeki gelişmeleri de içine alacak şekilde, tercihen o konuda çalışmaları veya atıfta bulunulmuş yazıları olan yazarlarca deneyimleri ve/veya literatür bilgilerine dayalı olarak yazılmalıdır. Duyurular: Yurt içinde ve dışında yapılacak sağlık ve tıp ile ilgili kongre, seminer vb bilimsel toplantıların bildirileri Dergi Editörlüğü'ne gönderilirse yayınlanabilir. 13. Yayın hakkı: Derginin bütün hakları Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü ne aittir. 14. İlan: Yayın kurulunun uygun gördüğü reklamlar yayınlanabilir.

5

6 Ç NDEK LER Sa l k Hizmetlerinde Kalite Dr. Celal D NÇER Yan k Yaralanmalar Doç. Dr. Ahmet Ç nar YASTI Ankara Kent Merkezinde Bulunan ki Sa l k Oca na Herhangi Bir Nedenle Baflvuran Yirmi Yafl Üstü Kiflilerin Hepatit C Hakk ndaki Bilgileri Arfl. Gör. Dr. Ö. KARADA - Ö r. Gör. Dr. S. ÜNER Prof. Dr. H. ÖZCEBE Çocuklarda Temel Yaflam Deste i Ankara l Sa l k Müdürlü ü Acil Sa l k Hizmetleri fiube Müdürlü ü TALASEM (Cooley Anemisi, Akdeniz Anemisi) Prof. Dr. Bahattin TUNÇ Türkiye de Tütün Kontrolünde Önemli Bir Tarih Yaklafl yor: Temmuz 2009 Prof. Dr. Nazmi B L R - Doç. Dr. Dilek ASLAN Human Papillomavirus Doç. Dr. Aydan Asyal B R - Dr. Mehmet F rat MUTLU Dr. Jale ÖZTÜRK fiüpheli/olas K r m Kongo Kanamal Atefli (KKKA) Hastalar n n Enfeksiyon Kliniklerine Yat fl Yönetimi M. AKSOY - Ç. fi MfiEK - A. ÖZLÜ - G. ÇULHA - Ö. KUL H. H. ZORGÜL - M. KAYA - F. MADEN Bebek ve Çocuk zlemleri Protokolü Ankara l Sa l k Müdürlü ü Ana Çocuk Sa l ve Aile Planlamas fiube Müdürlü ü Sa lam Çocuk zlemlerinde Gergin Penis Boyu Ölçümü ve De erlendirilmesi Uzm. Dr. Mustafa Özcan ÖZ

7 Sağlık Hizmetlerinde Kalite Dr. Celal D NÇER Ankara Vali Yard mc s Devlet aygıtının halka dönük olan yüzünü kamu yönetimi oluşturmaktadır. Devlet, kamu yönetimini de kapsayan bir olgu olduğundan dolayı, dünyada yaşanan ekonomik, sosyal ve kültürel değişim ilk önce devlet yapılarını, bilahare bu yapının yürütücüsü olan kamu yönetimlerini etkilemektedir. Yaşanan ekonomik ve teknolojik gelişmelere paralel olarak, tüketici taleplerinde meydana gelen değişiklik, bütün sektörlerde müşteri istek ve ihtiyaçlarının en iyi şekilde karşılanabilmesi hususunda kuruluşları zorlamaya başlamıştır. Böylece, rekabette en önemli kriterlerden biri haline gelen "kalite"yi hayata geçirebilmek ve kaliteli ürünler üreterek rekabet edebilme güçlerini arttırmak isteyen işletmeler ve kurumlar, yönetim alanında yeni arayışlar içerisine girmişlerdir. Türkiye de de yaklaşık iki asırdan beri mevcut idari sistemi daha rasyonel, etkin, beklenti ve taleplere cevap verebilen bir yapıya kavuşturmanın çabası ve arzusu vardır. Bu zaman içinde siyasal düzeyde gerçekleştirilen yeni yöneliş ve değişiklikler, idare ve diğer toplumsal alanlarda da bir dizi reformun yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. Cumhuriyet döneminde ve özellikle 1960 yılından sonra devlet aygıtının motorize gücü olarak kabul edilen kamu yönetiminin yeniden düzenlenmesi amacıyla bizzat siyasi iktidarlar tarafından çeşitli çalışmalar yaptırılmıştır. Mehtap Projesi (1962), İç Düzen Projesi ( ), İdarenin Yeniden Düzenlenmesi Raporu (1971), Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığı (1984), Kamu Yönetimi Araştırma Projesi (KAYA) ( ),Kamu Yönetiminin İyileştirilmesi ve Yeniden Yapılandırılması (VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planı-Özel İhtisas Komisyonu Raporu-2000), hep bu amaca yönelik olarak yaptırılan çalışmalar olmuştur. Bu projelerden hiç biri hayata geçirilememiştir(1) lı yıllarda devlet ve özellikle kamu yönetimindeki tıkanıklık, Dünya daki gelişmelere paralel olarak yeniden gündeme gelmeye başlamıştır. Tüm Dünya da ve Türkiye de bu arayışlar sonucunda ortaya çıkan ve kalite kavramını temel alan yeni yönetim anlayışları, pek çok kuruluş tarafından benimsenerek uygulanmaya başlanmıştır. Bu yaklaşım, bir kuruluş içinde kaliteyi odak alan, kuruluşun bütün üyelerinin katılımına dayanan, müşteri 6 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

8 Sa l k Hizmetlerinde Kalite memnuniyeti yoluyla uzun vadeli başarıyı amaçlayan ve kuruluşun bütün üyelerine ve topluma yarar sağlayan yönetim yaklaşımıdır. Dünyada teknolojinin baş döndürücü bir şekilde geliştiği ve değişim rüzgarlarının estiği bir zaman diliminde, devletin rolünün, görev ve fonksiyonlarının yeniden tanımlanması gerektiği ve bu çerçevede ülkemizde kamu yönetiminin yeniden yapılanması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği konusu, son on beş yılda gündemin baş köşesine oturmuştur ve 90'lı yıllarda yaşanan ve askeri-bürokratik rejimler ile doğu blokunun çöküşü ile hızlanan süreçte, demokratikleşme ve yeniden yapılanma kavramları ön plana çıkmaya başlamış, bütün dünyada önemli gelişmelerin yaşandığı bir dönem olmuştur. İletişim ve bilgi işlem teknolojisinde meydana gelen baş döndürücü gelişmeler ve kamu yönetimi anlayışındaki değişmeler ülkelerin yönetim yapılarını ve ilişkilerini derinden etkilemiştir. Avrupa ülkelerinde başlayan post-modern anlayış siyaset ve yönetime de yansımaya başlamıştır. ABD de devletin yeniden örgütlenmesi yönünde bizzat yönetim tarafından çok kapsamlı araştırmalar yapılmıştır. Amaç, daha iyi, daha hızlı ve daha ucuz hizmet üretmektir. Bu anlamda merkeziyetçilikten uzaklaşma, devletin küçültülmesi ve etkinleştirilmesi, açık bir yönetim, insan haklarının ön planda olduğu bir demokratik yönetim yapısı ortak özlem haline gelmiştir. Bütün bu gelişmeler, kaçınılmaz olarak ülkemizi de etkilenme sürecine sokmuştur. Mevcut devletyönetim zihniyeti ve uygulamaları, örgütlenme ve hizmet verme yöntemi her düzeyde sorgulanmaya ve tartışılmaya başlanmıştır. Devlet ve yönetim yapımızdaki bu tıkanıklık, özellikle devlet-vatandaş ilişkilerinde kendini açık bir şekilde göstermeye başlamıştır. Devletin dokunulmaz, tartışılmaz ve hatasız bir kutsal varlık olarak görülmesi anlayışı, devleti vatandaşların aleyhine aşırı bir şekilde güçlendirmiş ve bu çerçevede insana hizmet eden devlet anlayışı yerine devlete hizmet eden insan anlayışı hakim olmaya başlamıştır. Devletin sunduğu sağlık hizmetleri de bu olumsuz tabloda yer almıştır. Sağlık hizmetleri arzının pahalılığı, talebinin tüketici tarafından belirlenememesi, bir bölümünün toplumsal ve sosyal amaçlı olması, talebinin tesadüfiliği ve talep esnekliliğinin katı olması gibi bir takım özellikler sağlık sisteminin ve idari yapılanmasının gözden geçirilmesi, aksaklıkların nedenlerinin belirlenmesi ve sağlık hizmetlerinde yeniden yapılanmasını zorunlu kılmıştır. İşte bu nedenle hükümetimiz 2003 yılından sonra Sağlıkta Dönüşüm Projesi ni hayata geçirmiştir. Proje uygulaması her geçen gün daha iyi ve olumlu bir şekilde sürdürülmektedir. Müşteri ve çalışanların koşulsuz memnuniyetlerini sağlamak, hataları daha ortaya çıkmadan önlemek, eldeki kaynakları mümkün olan en verimli biçimde kullanmak hedefindeki bu yeni yönetim anlayışı, aslında günümüzde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) olarak adlandırılan anlayıştır. Mevcut durumla yetinmeyerek, hep bir adım ötesini hedefleyen ve sürekli gelişme amacında olan bu yeni yönetim anlayışı, sadece mal üreten endüstri işletmelerinde değil, benzer piyasa koşullarında varlıklarını devam ettirmeyi amaçlayan kamu kurumları ve özel hizmet işletmelerinde de kabul görmüş ve uygulama alanı bulmuştur. Bilindiği gibi bilgi çağının en önem verdiği unsur önce insan yaklaşımıdır. İnsan, üretilen mal veya sunulan hizmetin temel nedenini oluştururken mal veya hizmetin doğru, düzgün, süresinde sağlam, nitelikli, güvenilir, uygun fiyat, albenisi olan özelliklere de sahip olması günümüz çağdaş insanının en doğal beklentileri arasında yer almaktadır. Bu nedenlerle sağlık bakımında malî kaynakların gittikçe kısıtlandığı en gelişmiş ülkelerde verim arttırarak açığı kapatmak için geliştirilen ve kalitenin sürekli iyileştirilmesini amaçlayan TKY anlayışı, bizim gibi kaynakları çok daha dar olan ülkelerde üzerinde özellikle durulması gereken bir yönetim sistemi olarak görülmektedir. Günümüz dünyasında kamu alanında hizmet talep edenler müşteri olarak tanımlanmaya başlanmıştır. Bu tanımlama ile birlikte daha önce beklenti ve ihtiyaçların sağlık profesyonellerince tasarlanıp kendilerine dayatılan hastane müşterilerinin kaliteye yönelik beklentileri ön plana çıkmıştır. Bu yaklaşım sonucunda 1990 lı yıllarla birlikte hastane işletmeciliği sektöründe müşteri tatmini önem kazanmıştır. Ülkemizde de bu düşünceye paralel gelişme- Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 7

9 Dr. Celal D NÇER ler yaşanmış, Türk Standartları Enstitüsü tarafından hasta hakları standartları hazırlanarak yayınlanmıştır(2). Bu standartların uygulanmaya çalışılması ve ISO 9000 Kalite Güvence Belgesi alma girişimleri özellikleri kamu hastaneleri açısından bakıldığından hastanelerimizin sistematik kalite yönetimi ile tanışması sonucunu doğurmuştur. ISO 9000 Kalite Güvence Belgesi, uygulanan hastanenin performans göstergelerine olumlu katkı sağlamıştır. Örgütün yapı ve yönetim anlayışının bilimsel öngörüler ile uyum sağlamasına yardımcı olmuştur. Halkla ilişkiler anlayışında önemli değişiklikler meydana gelmiştir. ISO kalite güvence belgesi alan hastanelerde müşteri (hasta) memnuniyeti diğer hastanelere göre üst seviyelere çıkmıştır. Böylece Kalite Güvencesi gibi kalite hareketlerinden başlayarak, bilimsel metot ve araçların bir araya getirilmesiyle bütünleşen "Toplam Kalite Yönetimi"nin sanayi kesiminde olduğu kadar hastane işletmeciliğinde de önemli ilerlemelere kaynak oluşturabileceği anlaşılmıştır. Bu konuda tarafımdan yürütülen bir araştırmada(3) TKY ni uygulayan hastanelerde uygulama sonuçları göstermiştir ki kanun ve yönetmeliklerin esnekliği kısıtlayan koşullarına, çalışanların ve hastaların eğitim ve görgü noksanlıklarına rağmen, Türkiye'de bu yönetim tarzını yerleştirmek, böylece liderlik niteliklerine sahip, hastane yönetiminde deneyimli, özverili yöneticilerin öncülüğünde yapısal bir transformasyona ulaşılabilmek mümkün olabilecektir. Eğer kamuda yönetim kalitesi iyileştirilirse, diğer bir deyişle çağımızın yönetim felsefesi olan Toplam Kalite Yönetimi anlayışı uygulanırsa, çok önemli başarılar elde edilebilmektedir. Üstelik yönetim kalitesinin iyileşmesiyle gelen kazanımlar için herhangi bir ek kaynak, yatırım gerekmeyecektir. Bugün bütünün küçük birer parçası olan TKY uygulamaları kamunun tamamına yayılabilirse, elde edilebilecek kazanımlar, belki de ülkemizin bugün karşı karşıya kaldığı bir çok güçlüğün aşılmasını sağlayacaktır. Netice itibarı ile bu yayılımın sağlanması için hükümetin bu konuyu sahiplenmesi ve kamu yönetiminin tamamına yönelik, bütünsel bir yaklaşım sergilemesi gerekmektedir. Ülkemiz için de hızlı değişim ve gelişmeyi yakalamanın bugün bilinen en iyi yolu, kamu kurumlarında Kalite Yönetim Sistemi ni beklemeden uygulamaktır. Bu uygulamalar ışığında ülkemiz hastanelerinde kalite iyileştirme faaliyetlerinin ilk adımı, toplam kalite yönetimi felsefesinin benimsenmesi ve bunun sonucunda her müşterinin (iç ve dış) tatmin olacağına inanılması olmalıdır. İtici gücü olmayan, rekabet nedeni bulunmayan hastaneler ve hekimlerle yapılacak kalite iyileştirme çabaları kağıt üzerinde de kalabilir. Bu nedenle rekabetçi bir ortamın sağlandığı ve hastanelerin profesyonelce yönetildiği ortamlarda çağdaş anlamda kalite uygulamaları çok daha kolay olacaktır. Bugün, hastaneler kaliteli hizmeti ancak, yüksek bedeller karşılığı verebilmektedir. Ekonomik durumu çok iyi olan insanlar devlet kurumlarına ait hastaneleri tercih etmemektedir. Daha kaliteli hizmet sunduklarına inandıkları özel sağlık kuruluşlarını tercih etmektedirler. Modern sağlık yönetimi anlayışının hekim ve hemşire odaklı olmaktan çıkarılıp, hasta ve kullanıcı odaklı hale getirilmesi gerekmektedir. Yaptığımız araştırmalarda ülkemizde sağlık kurumlarında hasta odaklılığa gerek fiziki mekan, gerek hekim dahil sağlık personelinin davranışı ve gerekse sağlanan hizmet açısından yeterince ulaşılamadığı görülmüştür. Ancak; bazı noktalarda sorunlu olmasına rağmen TKY sistemine geçmiş hastanelerin daha fazla imkanı bulunan ve henüz TKY sistemine geçmeyen hastaneden daha iyi noktalara götürülebildiği belirlenmiştir. Sorunları bulunan hastanelerde bile TKY iyi sonuçlar vermektedir ve bu iyi sonuçların sürekli olması için her zaman üzerinde özenle çalışılması, periyodik ölçümlerle değerlendirilmesi gerekmektedir. Hastane yönetimlerinin tek başına TKY geçiş kararı yeterli değildir. Bu karar özellikle hekimler ve hemşireler olmak üzere tüm personel ve hastanenin tedarikçileri tarafından desteklenmediği sürece sonuca tam olarak ulaşmak zor olmaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalarımız ışığında ve ülkemizin yönetsel, kültürel ve sosyal yapısından kaynaklanan tüm olumsuzluklara rağmen, bilimsel prensiplere dayanan Toplam Kalite Yönetimi ni hastane idarelerine monte etmeye imkan vardır. Burada temel şart liderlik nitelikleri üstün, hastane yönetiminde uzman profesyonellerin danışmanlığı al- 8 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

10 Sa l k Hizmetlerinde Kalite tında hastane yönetiminin çizdiği misyon ve vizyon kararlığını tüm çalışanlara yemin derecesinde benimsetmek ve onlara kalitenin sürekli iyileştirilmesi öğretisini ve davranışını kazandırmaktır. Sağlık işletmeleri, kendilerinden hizmet talep eden müşterilerine kaliteli hizmet vermek, son derece yüksek olan maliyetleri aşağı çekecek yöntemler geliştirmek, hizmet sunum sürecinin süresini optimum seviyeye çekebilmek, teşhis koyma ve tedavi yöntemini seçmede sıfır hatayı hedeflemek, hastaya durumu hakkında yeterli ve aydınlatıcı bilgi vermek, mümkün olduğunca hastayı sağlığına kavuşturabilmek, hastane sonrası yapması gerekenler hakkında hastayı yeterince bilgilendirilip yönlendirilmek ve müşterilerinin memnun olarak ayrılmalarını sağlamak çabası içinde olmalıdır. Sonuç olarak bizim insanımız da insan olduğunun farkına varmaya, insan odaklı bir anlayışa muhatap olmaya, daha kaliteli sağlık hizmeti almaya, dolayısıyla daha ucuza, daha iyiye, ihtiyaçlarının tam olarak karşılanmasına layıktır. İşte insanımıza bu kaliteyi yaşatabilmek için değişmeliyiz ve Toplam Kalite Yönetiminin başta sağlık kurumları olmak üzere tüm kurumlarımızda mutlaka uygulama yollarını bulmalıyız. 21. yüzyıl, topyekun mükemmelleşme odaklı kalite yönetimini tümüyle benimsemiş, kaliteyi zayıflıkların keşfi ve yok edilmesi olarak tanımlayan, bilgiyi kullanan ve üreten, düşünen ve merak eden insanlardan oluşmuş, öğrenen organizasyonlarla yönetilen toplumların, kurumların çağı olacaktır. KAYNAKLAR (1) TODA E Yay nlar. Yay n No 238.D E Matbaas. Ankara (2) TSE 1222 No lu standart. (3) Kamu Hizmetlerinde Toplam Kalite Konulu Yay nlanmam fl Doktora Çal flmas. Sakarya Üniversitesi Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 9

11 Yanık Yaralanmaları Doç. Dr. Ahmet Ç nar YASTI* Özet Yan k yaralanmalar toplumda oldukça s k rastlanan travma çeflididir. Yak c ajana göre de ifliklik göstermekle birlikte genellikle benzer patofizyolojik sürecin izlendi i yan k yaralanmalar, niceliklendirilebilen tek travma çeflididir. Bu özelli i, yan k olgular ile karfl lafl lmas halinde ortak bir dil kullan lmas na olanak sa lar. Yan k yaralanmas - n n boyutunun tariflenmesinde yan n derinli i ve yan kl vücut yüzey alan n kullan l r. Bu de erlendirmelerin yap lmas n takiben yan kl olgunun yaralanmas n n boyutu ortaya konularak mevcut flartlarda sa alt m n yap labilirli i veya deneyimli bir merkeze nakli gereklili i de erlendirilebilir. Giriş Yanık yaralanmaları büyük oranda engellenebilir yaralanmalar olmakla birlikte halen ülkemiz ve tüm dünya için bir sağlık problemi oluşturmaya devam etmektedir. Yakın zamanlarda gelişmiş resüsitasyon ve hasta bakım olanakları ile mortalitede ciddi azalma sağlanmış olsa da halen ciddi morbidite ve sekel oranları izlenmektedir. Oluşma şekilleri ile fazlasıyla yıkıcı bir yaralanma çeşidi olan yanık, iyileşme süreci ve sonrasındaki sekelleri ile de kalıcı olabilen problemler taşımaktadır. Yaralanmaya neden olan etkene has patofizyolojik süreç takip eden yanık olguları yine yakıcı ajana ve kişiye özel tedavi protokolleri gerektirmektedir. Yanık yönetiminde en büyük gelişme yanık yarasının erken cerrahi eksizyonu ve hastaya özel planlanmış erken veya geç dönemde yara kapmama stratejileri olmuştur (1). Gerekli sağaltım planlama- *Ankara Numune E itim ve Araflt rma Hastanesi Yan k Tedavi Merkezi e-posta: 10 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

12 Yan k Yaralanmalar sının doğrulukla yapılabilmesi için öncelikle yanığın doğru değerlendirilmesi gerekmektedir. Yanık yaralanması niceliklendirilebilen tek yaralanma çeşididir. Yanık yaralanmasının takibi yanığın derinliği, yanıklı vücut yüzey alanı ve yanan vücut kısım/kısımları göz önüne alınarak şekillendirilir. Bu anlamda, yanığın derinliği ve yanıklı vücut yüzey alanı (YVYA) doğrulukla tespit edilmelidir. Bunların yanında, yanık yaralanmasının tariflenmesinde yakıcı ajan mutlak ayırt edilmelidir. Etiyolojilerine göre irdelenmesi eşlik edebilecek inhalasyon yaralanması, kompartman sendromu veya çoklu travma varlığını ortaya koyacaktır. Yanık patofizyolojisi Cilt, vücuttaki en geniş yüzeyli organdır. Temel olarak iki tabakadan oluşmaktadır: epidermis ve dermis. Epidermisin kalınlığı vücut bölgeleri arasında değişkenlik gösterir, göz kapaklarında 0.05 mm olabilirken ayak topuğunda bu kalınlık 1 mm olabilir (2). Cildin kalınlığının büyük kısmını dermis tabakası oluşturur. Bu tabakanın kalınlığı cinsiyet, yaş ve vücudun değişik bölgelerine göre ince veya kalın olabilir. Cildin ana işlevleri arasında ısı düzenlemesi, su ve elektrolit kayıplarının ayarlanması ve düzenlenmesi, enfeksiyonlara ve radyasyona karşı koruma sayılabilir. Ayrıca cilt temas yolu ile etrafın tanınması, ısı ve ağrı algısının sağlanması işlevlerini de yerine getirir. Tüm bunlara ilaveten cilt, kişilerin ayırt edilmesi ve tanınması için en önemli belirleyiciliğinin yanında insan ilişkileri açısından sosyal iletişimde de büyük rol almaktadır. Epidermisin temel hücresini keratinositler oluşturur. Bu hücreler bazal tabakadan bölünme ve farklılaşma ile yüzeye doğru iki ile dört hafta içerisinde ilerlerler. Epidermis içerisinde ultraviyole ışınlara karşı koruyucu melanin pigmentini üreten melanositler, bağışıklık sisteminde görev alan Langerhans hücreleri de bulunmaktadır. Epidermis kendini yenileyebilme yeteneğine sahip tabakadır. Dermis tabakası, epidermisin altındaki tabakadır. Hücre dışı dolgu bileşenleri oldukça fazla ve karmaşık yapıdadır. Temel protein kollojendir ve cildin mekanik gerilmelere direncini ve elastik yapısının esasını teşkil eder. Dermis tabakası kök hücrelerinin de bulunduğu tabakadır. Bunun yanında ter bezleri, sebase salgı bezleri, kıl follikülleri ve zengin damar ağı da içermektedir. Isı ile karşılaşma durumunda hücresel düzeyde protein denatürasyonu, buna bağlı olarak da plazma zar bütünlüğünde bozulma oluşur. Isının hem derecesi hem de süresi bunda etkili olur. Yani yüksek ısılar saniyeler içinde yanık hasarı oluştururken, cildin tahammül sınırları içerisinde olmasına rağmen uzun süreli temas ile yine yanık izlenebilir. Ayrıca yanık homojen de olmayabilir. Temasın veya ısının azamide olduğu yerlerde daha derin yanık izlenirken merkezden uzaklaştıkça azalan şiddette yanığa ikincil hasar izlenir, böylece merkezde daha derin hasarlanma olurken merkez dışı bölgelerde bu hasar daha az olacaktır. Yanık derinliğinin tespiti Güncel isimlendirmede artık yaralar üç haftada iyileşebilmelerine göre yüzeyel ve derin dermal yanıklar olarak ayrılmaktadır. Burada klasik bilgiler Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 11

13 Doç. Dr. Ahmet Ç nar YASTI ışığında yanıklar gruplanmıştır. Birinci derece yanıklarla ikinci derece yüzeyel yanıklar yüzeyel dermal yanıklar başlığı altında toplanmaktadırlar ve teorik olarak bu yaraların üç hafta süreçte iyileşeceği kabul edilebilir. İyileşme süreçleri daha uzun olan derin dermal yanıklar ise ikinci derece derinden dördüncü dereceye yanıkları kapsamaktadır. Yine bu grup yaralanmaların hemen tamamı deneyimli merkezlerce değerlendirilmesi gereken ve sıklıkla da yatırılarak takip edilmesi gereken yaralanmalardır. Yanık yarasının değerlendirilmesinde cildi oluşturan epidermis ve dermis tabakalarının hasarlanma derinliğine göre sınıflandırma yapılır. Bu anlamda sadece epidermise sınırlı yaralanmalar birinci derece yanıklar olarak kabul edilir. Bunlarda olay anında cilt bütünlüğünde bir bozulma izlenmez. Buna en güzel örnek güneş yanıklarıdır. Cildin nemini koruyan ve nemlendirici kremlerle giderilebilen yaralanmalardır. Klinik muayenede bu yaralanmalar soyulmazlar, dermal vazodilatasyonla eritematözdür, az miktarda ağrılıdır, 2-3 gün sonra ağrı azalır, yaralanmış epitel yaklaşık bir hafta sürede soyularak yenilenir. Yanık hasarının epidermisi aşarak dermis içine ilerlemesi ile birlikte ikinci derece yanıklar gündeme gelir. Dermisin derinliğine hasarın ilerlemesine paralel yüzeyel ikinci dereceden derin ikinci dereceye gidiş izlenir. Yüzeyel ikinci derece yanıklarda dermisin üst tabakaları tutulur, dermoepidermal bileşkede içi sıvı birikimli ayrılmalar izlenir ve bunlar için Fransızca içi su dolu kesecik anlamına gelen bül kelimesi kullanılır. Bül oluşumu 24 saate değin gecikebilir. Büller patlatıldığında yara pembe ve ıslak görünümlüdür (Şekil 1). Yara hava akımıyla ağrılıdır. Bası ile yanık alan beyazlaşır, bası kalkınca hızla kapiller geri doluma bağlı renk eski halini alır. Bu yaralarda infeksiyon engellenirse 3 haftada iyileşir. Buraya kadar derinlikte olan yaralanmalarda sıklıkla fonksiyon bozukluğu izlenmez, nadiren hipertrofik skarlanma oluşur fakat bu yaralarda pigmentasyon oluşmuş ise genellikle kalıcıdır. Yine dermise sınırlı olmakla birlikte daha derin dermis tabakalarının tutulduğu yanıklara derin ikinci derece yanıklar denilmektedir (Şekil 2). Bu yaralarda da bül oluşumu izlenebilir, bu nedenle de bül varlığı veya yokluğu derinlik tayininde yanıltıcı olabilir. Yara benekli pembe ve beyazdır, yaralılarda ağrıdan ziyade rahatsızlık hissi vardır. Yaraya bası uygulanması ile kapiller geri dolum yavaştır veya yoktur. Yanık alana iğne batırılmasına çevre dokudan daha az hassastır. Bu yanık yaralarında enfeksiyon engellenirse genellikle 3-9 haftada iyileşir. Bu grup hastalarda aktif fizik tedavi yapılmazsa fonksiyon bozuklukları gelişebilir çünkü bu yanıklarda hipertrofik skar ve pigmentasyon sıktır. Daha derin dokuların yanık hasarına uğraması sonucu üçüncü derece yanıklar gelişmektedir. Üçüncü derece yanıklarda dermisin tüm katları tutulur ve yara beyaz, vişne çürüğü veya siyahtır (Şekil 3). Derin ayrılmalar olur veya olmaz lakin deri sert, basık, iğne batırılması ile ağrısızdır. Bu yaralar kontraksiyonla, epitelizasyonla veya greftle iyileşir. Yaralarda sıklıkla klasik yanık eskarı oluşur ve eğer müdehale edilmez ise bu eskar tabakası günler/haftalar içinde ayrılmalar gösterir. Dermis ve cilt altı dokuların daha derinlerine kadar ilerleyebilen yanık yaralanmalarında dördüncü derece yanıklardan bahsedilebilir. Bu yaralanmalarda cildin tüm katları tutulmakla kalmaz subkütanöz yağ ve derin yapılar da hasarlanır. Ciltte hemen her zaman kömürleşmiş görünümleri vardır (Şekil 4). Bu grup yaralanmalarda yanığın etmeni alttaki doku yıkımı hakkında bilgi verir (temas yanıkları, bazı daldırma yanıkları (yoğun sıvılar), yanma esnasında şuuru kapalı hastalar). Yanık genişliğinin tespiti Yanık yaralanmalarında yanığın genişliği erken dönemde yanık şokunun buna paralel olarak da erken dönemde sağ kalımın önemli belirleyicilerindendir. Yanık yaralanması yanıklı vücut yüzey ala- 12 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

14 Yan k Yaralanmalar nı olarak belirtilir. Kabaca bir tahmin yapmada dokuzlar kuralı kullanılabilir. Bu değerlendirmede her bir üst ekstremide %9, gövde ön ve arka yüzler %18, her bir alt ekstremite %18 ve baş %9 olarak hesaplanabilir (3). Daha dorulukla bir tahmin yapılması gereğinde Lund ve Browder tekniği faydalı olacaktır (4). Lund ve Browder tekniğinde, olgunun yaşına göre değişiklik gösteren vücut oranları göz önüne alınarak hazırlanmış daha detaylı vücut yüzdeleri belirtilmektedir. Deneyimli merkezlerde detaylı değerlendirmeler tedavi için özellik arz etmekle birlikte, yanık olgusunun acil birimlerinde veya sahada değerlendirilmesinde dokuzlar kuralına göre hesaplama yapılması yanlış olmayacaktır. Sonuç Yanık yaralanmaları oluşumları esasıyla yıkıcı bir yaralanma şeklidir. Yine bu yaralanmalar tedavi süreçleri ve sonrasında ömür boyu kalıcı olabilen sekelleri ile özel önem arz eden travma çeşididir. Yanık yaraları, yaralanmaya neden olan etkene göre çeşitli tedavi yaklaşımları gerektirmekle birlikte yanık yaralanmasının tariflenmesinde ve hasta nakillerine esas teşkil etmesinde ortak kullanım dili yanığın etkeni, yanık yaralarının derinliği ve genişliği olmaktadır. Bu anlamda, bir yanık yaralanması olgusuyla karşılaşıldığında travmanın öncelikli yaklaşımlarının tamamlanmasını takiben yanık yaraları değerlendirilmeli, yaranın boyutları net olarak ortaya konulmalı ve buna göre hastanın deneyimli bir merkeze nakli görüşülmelidir. KAYNAKLAR 1. The cornerstones and directions of pediatric burn care. Wolf SE, Debroy M, Herndon DN. Pediatr Surg Int 1997; 12: Southwood WF. The thickness of the skin. Plast Reconstr Surg 1955; 15: American Burn Association. Advanced burn life support providers manual. Chicago, IL: American Burn Association; Lund CC, Browder NC. The estimate of areas of burns. Surg Gynecol Obstet 1944; 79: Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 13

15 Ankara Kent Merkezinde Bulunan İki Sağlık Ocağına Herhangi Bir Nedenle Başvuran Yirmi Yaş Üstü Kişilerin Hepatit C Hakkındaki Bilgileri Arfl. Gör. Dr. Ö. KARADA Ö r. Gör. Dr. S. ÜNER Prof. Dr. H. ÖZCEBE* ÖZET Girifl ve Amaç: Hepatit, ülkemizde ve dünyada s k görülmesi, mortalite ve morbiditeye yol açmas sebebiyle önemli bir halk sa l sorunu olarak kabul edilmektedir. Bu çal flma, Ankara kent merkezinde bulunan iki sa l k oca na baflvuran eriflkinlerin hepatit ve hepatit C hakk ndaki bilgi düzeylerinin de erlendirilmesi amac yla yap lm flt r. Gereç ve Yöntemler: Tan mlay c tipteki araflt rman n evrenini, 8 15 A ustos 2007 tarihleri aras ndaki befl ifl gününde, iki sa l k oca na baflvuran 20 yafl üstü 494 kifli oluflturmaktad r. Araflt rman n verileri, standart anket formu ile yüz yüze görüflme tekni i ile toplanm flt r. Veriler SPSS 15.0 istatistik program ile analiz edilmifl, gruplar aras karfl laflt rmalarda t testi ve ANOVA kullan lm flt r. Bulgular: Araflt rmaya kat lanlar n yafl ortalamas 36,3±12,7 y l ve %55,7 si kad nd r. %4,3 ü hayat n n herhangi bir döneminde hepatit tan s alm flt r. Araflt rmaya kat lanlar n %38,9 u hepatitin s k görüldü ünü, %74,9 u bulafl c oldu unu belirtmifltir. En çok bilinen belirti sar l k (%85,6), komplikasyon ise sirozdur (%63,0). Araflt rmaya kat lanlardan %61,7 si hepatit C yi duydu unu belirtmifltir. Hepatit C yi duyanlar n %92,5 i hepatit C nin kan yoluyla, %73,8 i cinsel yolla bulaflt n belirtirken, en s k görüldü ü meslek grubunu %84,9 ile seks çal flanlar olarak tan mlam fllard r. Hepatit C bilgi puanlar n n da l m incelendi inde, cinsiyetler aras nda istatistiksel aç dan anlaml fark yokken; yafl azald kça, ö renim düzeyi artt kça, kan ba fl yapanlarda ve hepatit tan s alanlarda bilgi puan ortalamalar daha yüksek bulunmufltur (p<0,05). Sonuçlar: Toplumun hepatit C ile ilgili fark ndal n n ve bilgi düzeyinin artt r lmas için sa l k e itimi müdahalelerine gereksinim vard r. Anahtar Kelimeler: Hepatit C, bilgi düzeyi, sa l k oca GİRİŞ Hepatit, ülkemizde ve dünyada sık görülmesi, mortalite ve morbiditeye yol açması sebebiyle önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir (1,2). Hepatit C virüsünün neden olduğu hepatit C enfeksiyonu ise son yıllarda önemi giderek artan bir enfeksiyondur. İlk olarak 1988 yılında bulunan bu viral enfeksiyon, günümüzde siroz, karaciğer kanseri ve karaciğer naklinin önde gelen nedenleri arasındadır. Dünya Sağlık Örgütü nün 2008 yılı verilerine göre dünyada milyon kişi hepatit C virüsü taşımaktadır (3). En önemli *Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Halk Sa l Anabilim Dal e-posta: Yaz flma Adresi: Hacettepe Üniversitesi T p Fakültesi, Halk Sa l Anabilim Dal S hhiye, Ankara Not: Bu araflt rma, 12.Ulusal Halk Sa l Kongresi nde (21-25 Ekim 2008, Ankara) poster bildiri olarak sunulmufltur. 14 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

16 Yirmi Yafl Üstü Kiflilerin Hepatit C Hakk ndaki Bilgileri bulaşma yolu enfekte kan ile temas olan hepatit C enfeksiyonunda, virüs ile enfekte olan kişilerin %85-90 ı kronik taşıyıcı olmaktadır. Aşısının olmaması ve kronik taşıyıcılığın sık olması nedeniyle, hepatit C yi önlemede bulaşma ve korunma yollarının iyi bilinmesi önem taşımaktadır (4). Bu çalışma, Ankara kent merkezinde bulunan iki sağlık ocağına başvuran erişkinlerin hepatit ve hepatit C hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM Tanımlayıcı tipteki araştırmanın evrenini, 8 15 Ağustos 2007 tarihleri arasındaki beş iş gününde, Ankara merkezinde bulunan iki sağlık ocağından birine herhangi bir nedenle başvuran 20 yaş üstü 494 kişi oluşturmaktadır. Sağlık ocağı bölgelerinin nüfusları 2007 yılı verilerine göre ve kişi olup, yıl içindeki toplam poliklinik başvuruları sırasıyla ve başvuru olarak verilmiştir. Sağlık ocaklarına belirtilen tarihler arasında başvuranlar arasından araştırmaya katılım, gönüllülük esasına göre yapılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını, katılımcıların sosyodemografik özellikleri, hepatit ve hepatit C ile bilgilerini değerlendiren 29 soruluk anket formu oluşturmuştur. Tanımlayıcı tipteki araştırmanın verileri, iki sağlık ocağından herhangi birine başvuran kişilerle yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 15.0 istatistik programı yardımı ile sayı ve yüzde dağılımları incelenmiş, gruplar arası karşılaştırmalarda t testi ve ANOVA kullanılmıştır. İstatistiksel açıdan anlamlılık değerlendirmelerinde p değeri 0,05 alınmıştır. BULGULAR Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 36,3±12,7 yıl ve %55,7 si kadındır. Katılımcıların %4,3 ünün kendisi, %16,0 sının hane halkından birisi hayatının herhangi bir döneminde hepatit tanısı almıştır. Katılımcıların %61,1 i hepatitin, karaciğerin hastalığı olduğunu bilmiş; %38,9 u hepatitin sık görüldüğünü, %74,9 u bulaşıcı olduğunu, %66,2 si tedavi edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Hepatit belirtileri arasında en çok bilineni sarılık (%85,6) iken, komplikasyonlardan en çok bilinenler siroz (%63,0) ve kanserdir (%46,2). Araştırmaya katılanlardan %61,7 si hepatit C yi duyduğunu belirtmiştir. Hepatit C yi duyanların %92,5 i hepatit C nin kan yoluyla, %73,8 i cinsel yolla bulaştığını belirtirken, %23,9 u yiyecekler ve su yoluyla bulaşabileceğini belirtmiştir. Hepatit C yi duyanlar, hepatit C nin en sık görüldüğü meslek gruplarını seks çalışanları (%84,9), sağlık çalışanları (%67,2) ve berberler (%34,8) olarak tanımlamışlardır. %80,3 ü güvensiz cinsel ilişkiye girmenin, %78,0 i damar içi madde kullanımının, %58,0 i dövme yaptırmanın, %33,1 i berberde tıraş olmanın, %12,0 si ise havuza girmenin hepatit C için riskli davranışlar olduğunu düşünmektedir. Çalışmaya katılanlardan hepatit C yi duyanların %18,7 si, tıraş bıçağı, diş fırçası, tırnak makası gibi kişisel eşyaların yakınlarla paylaşılabileceğini belirtirken, %12,5 i hepatit B aşısının, çocuklarını ve kendilerini hepatit C den korumada faydalı olduğunu; %15,7 si sürekli antibiyotik kullanımının, %14,8 i ise kreşte/okulda arkadaşlarından uzak kalmasını sağlamanın çocuğunu hepatit C den koruyacağını düşünmektedir. Öte yandan katılımcıların yalnızca %9,2 si çocuğunu hepatit konusunda bilgilendirdiğini belirtmiştir. Araştırmaya katılanların hepatit C bilgi puanı ortalaması, 39 üzerinden 16,2±9,0 (min=0,0; maks=34,0) puan olarak hesaplanmıştır. Hepatit C bilgi puanlarının dağılımı incelendiğinde, cinsiyetler arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,894). Araştırmaya katılanlardan yaş grubunun puan ortalaması (17,2±8,7), yaş grubu (15,8±9,1) ve 50 yaş üzerindekilerden (13,8±9,2) yüksek bulunmuştur ve gruplar arası fark istatistiksel açıdan anlamlıdır (p=0,009). Yüksekokul/üniversite mezunu olanların puan ortalamaları (23,4±5,7), lise mezunları (18,0±8,0) ve ortaokul ve altında eğitim görenlere (12,6±8,7) göre daha yüksektir ve gruplar arası fark istatistiksel açıdan anlamlıdır (p<0,001). Kan bağışı yapmış olanların puan ortalamaları, yapmayanlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunurken (p=0,001), kan alan ve almayanlar arasında bilgi puanı açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Katılımcılardan kendisi ve/veya yakını hepatit tanısı alanların puan ortalamaları, hepatit tanısı olmayanlardan yüksektir ve gruplar arası fark istatistiksel olarak anlamlıdır (sırasıyla p=0,002 ve p<0,001) (Tablo 1). Katılımcıların hepatit bilgilerini okul, sağlık Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 15

17 Arfl. Gör. Dr. Ö. KARADA - Ö r. Gör. Dr. S. ÜNER - Prof. Dr. H. ÖZCEBE Tablo 1. Sa l k Ocaklar na Baflvuranlar n Hepatit C Bilgi Puanlar n n Sosyodemografik Özellikler, Kan Ba- fl Yapma, Kan Nakli ve Hepatit Tan s Alma Durumlar na Göre Da l m (Ankara, 2007) Bilgi puan (Ort±SS)* t / F ; p Cinsiyet Erkek 16,3±8,9 0,134 ; 0,894 Kad n 16,2±9,1 Yafl (y l) ,2±8,7 4,729 ; 0, ,8±9,1 >50 13,8±9,2 Ö renim durumu Ortaokul ve alt 12,6±8,7 62,958 ; <0,001 Lise 18,0±8,0 Yüksekokul / Üniversite 23,4±5,7 Dana önce kan ba fllama durumu Ba fllayan 19,0±8,2 3,288 ; <0,001 Ba fllamayan 15,6±9,0 Daha önce kan nakli yap lma durumu Nakil yap lan 17,8±8,8 1,280 ; 0,201 Nakil yap lmayan 16,1±9,0 Daha önce hepatit tan s alma durumu Tan alan 22,0±7,6 3,056 ; 0,002 Tan almayan 16,0±9,0 Ailede hepatit tan s Var 20,2±8,8 4,152 ; <0,001 Yok 15,5±8,8 * Ort±SS: Ortalama±Standart Sapma ocağı ve hastaneden edinme yüzdeleri sırasıyla %19,3, %21,0 ve %17,7 olarak bulunmuştur (Tablo 2). Katılımcılar tarafından toplumu hepatit konusunda bilgilendirmek için en etkili yöntemler ise bu Tablo 2. Sa l k Ocaklar na Baflvuranlar Aras nda Hepatit C yi Duyanlar n (n=305) Bilgi Kaynaklar na Göre Da l m (Ankara, 2007) Bilgi Kayna * Say Yüzde Televizyon / Radyo ,5 Gazete ,1 Aile/ Arkadafl ,0 Sa l k oca 64 21,0 Okul 61 20,0 Hastane 54 17,7 nternet 43 14,1 Di er 3 1,0 *Baz kat l mc lar birden fazla bilgi kayna belirtmifltir. * Ort±SS: Ortalama±Standart Sapma konuların okul müfredatlarında yer alması (%76,1) ve yazılı/görsel medyanın kullanılması (%72,8) olarak belirtilmiştir. TARTIŞMA Ankara kent merkezinde bulunan iki sağlık ocağına başvuran erişkinlerin hepatit ve hepatit C hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan bu çalışmada, katılımcıların %4,3 ünün kendisinin, %16,0 sının hane halkından birisinin hayatının herhangi bir döneminde hepatit tanısı aldığı bulunmuştur. Türkiye de daha önce yapılan çalışmalarda toplumda hepatit B yüzey antijeni taşıyıcılığı için %4-10 arasında değişen sonuçlar bildirilirken, anti-hcv prevalansı için %0-1,8 arasında değişen sonuçlar bildirilmiştir (2). Araştırma kapsamında hepatit C dahil olmak üzere tüm hepatit tanıları değerlendirilmiş olduğundan, bulgular literatür ile uyumlu bulunmuştur. 16 Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14

18 Yirmi Yafl Üstü Kiflilerin Hepatit C Hakk ndaki Bilgileri Katılımcıların %61,1 i hepatitin, karaciğerin hastalığı olduğunu bilmiş; %38,9 u hepatitin sık görüldüğünü, %74,9 u bulaşıcı olduğunu, %66,2 si tedavi edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Hepatit belirtileri arasında en çok bilineni sarılık (%85,6) iken, komplikasyonlardan en çok bilinenler siroz (%63,0) ve kanserdir (%46,2). Türkiye de gerçekleştirilen çalışmaların çoğunda hepatit B ile ilgili bilgi düzeyi değerlendirilmiş olup, sağlık çalışanları, hasta grupları, berberler, seks çalışanları, lise öğrencileri gibi toplumun çok çeşitli gruplarında yürütülen araştırmalarda, hepatitler ile ilgili genel farkındalık ve bilgi düzeyinin yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır (5-8). Araştırmaya katılanlardan %61,7 si hepatit C yi duyduğunu belirtmiştir. Hepatit C yi duyanların %92,5 i hepatit C nin kan yoluyla, %73,8 i cinsel yolla bulaştığını belirtirken, %23,9 u yiyecekler ve su yoluyla bulaşabileceğini belirtmiştir. Bu bulgular, toplumda hepatit C enfeksiyonunun kan yolu ile bulaştığının yaygın olarak bilindiğine, ancak hepatit enfeksiyonlarının farklı bulaşma yollarını ve özelliklerini ayırmakta güçlük yaşandığına işaret etmektedir. Hepatit C yi duyanlar, hepatit C nin en sık görüldüğü meslek gruplarını seks çalışanları (%84,9), sağlık çalışanları (%67,2) ve berberler (%34,8) olarak tanımlamışlardır. %80,3 ü güvensiz cinsel ilişkiye girmenin, %78,0 i damar içi madde kullanımının, %58,0 i dövme yaptırmanın, %33,1 i berberde tıraş olmanın, %12,0 si ise havuza girmenin hepatit C için riskli davranışlar olduğunu düşünmektedir. Bu bulgular, araştırma grubunun hepatit C ye özel bilgilerinin yetersiz ve kısmen yanlış olduğuna işaret etmekle birlikte, toplumun genel olarak kan yolu ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından riskli olduğu kabul edilen davranışlar konusunda farkındalığını göstermesi bakımından olumlu görünmektedir. Çalışmaya katılanlardan hepatit C yi duyanların %12,5 i hepatit B aşısının, çocuklarını ve kendilerini hepatit C den korumada faydalı olduğunu ifade etmiş, öte yandan katılımcıların yalnızca %9,2 si çocuğunu hepatit konusunda bilgilendirdiğini belirtmiştir. Hepatit B aşısının tüm hepatitlere karşı koruyucu olduğu şeklindeki yanlış kanı, kişileri aşı ile korundukları düşüncesiyle riskli davranışlarda bulunmaya sevk edebilmesi açısından üzerinde önemle durulması gereken bir bulgudur (9). Araştırmaya katılanların hepatit C bilgi puanlarının dağılımı incelendiğinde, cinsiyetler arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,894). Araştırmaya katılanlardan yaş grubunun puan ortalaması (17,2±8,7), yaş grubu (15,8±9,1) ve 50 yaş üzerindekilerden (13,8±9,2) yüksek bulunmuştur (p=0,009). Genç nüfusun hepatit C ile ilgili bilgi düzeyinin daha yüksek bulunması, enfeksiyonun son 20 yıldır gündemde olması ve özellikle genç nüfus tarafından daha yakından takip edilen internet ve medyada daha geniş yer bulması ile ilişkili bir farkındalık artışına bağlı olabilir. Araştırmaya göre yüksekokul/üniversite mezunu olanların puan ortalamaları (23,4±5,7), lise mezunları (18,0±8,0) ve ortaokul ve altında eğitim görenlere (12,6±8,7) göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sağlık bilgisi düzeyinin eğitim düzeyi ile birlikte artması, literatürde yer alan pek çok araştırma sonucu ile uyumlu bir bulgudur (10). Araştırmada kan bağışı yapmış olanların puan ortalamaları, yapmayanlardan anlamlı düzeyde yüksek bulunurken (p=0,001), kan alan ve almayanlar arasında bilgi puanı açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Kan bağışı, bağış yapan kişileri kan yolu ile bulaşan enfeksiyonlar konusunda bilgilendirmek için bir fırsat yaratmaktadır. Literatürde kan bağışı merkezlerinin sağlık taramaları, sağlık eğitimleri vb. toplum sağlığı hizmetleri için de kullanılabildiğine dair bilgiler mevcuttur (11). Düzenli kan bağışı yapan kişilerin, enfeksiyonlar konusundaki bilgi düzeyinin topluma kıyasla daha yüksek olduğu bilinmektedir (12). Katılımcılardan kendisi ve/veya yakını hepatit tanısı alanların puan ortalamalarının, hepatit tanısı olmayanlardan yüksek bulunması (sırasıyla p=0,002 ve p<0,001) ise hastalık ile karşılaşmış olmanın etkisi ile beklenen bir bulgudur. Katılımcıların hepatit bilgilerini okul, sağlık ocağı ve hastaneden edinme yüzdeleri sırasıyla %19,3, %21,0 ve %17,7 olarak bulunmuştur. Bu bulgu, eğitim ve sağlık kurumlarının topluma yönelik sağlık eğitimleri açısından önemli rolüne rağmen, bu hizmetin sunumunda yeterince etkin olmadıklarını düşündürmektedir. Özellikle birinci basa- Sa l n Baflkenti May s 2009 Say : 14 17

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri

Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlıkta Kalite ve Güvenlik Ödülleri Sağlık hizmetlerinde kalite ve güvenlik, çağın getirdiği teknolojik gelişme ve bilgiler ışığında verilen hizmetin istenen sonuçlarını artırma, istenmeyen sonuçlarını

Detaylı

Bu sayının Hakemleri

Bu sayının Hakemleri Bu sayının Hakemleri Doç. Dr. Osman Aydınlı (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. Metin Bozkuş (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. İbrahim Görener (Erciyes Üniversitesi İlahiyat

Detaylı

MAKALE YAZIM KURALLARI

MAKALE YAZIM KURALLARI YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme makalesi, çeviri, arşiv belgeleri, kitap eleştirisi ve tanıtımı, ölüm ve sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir

Detaylı

MAKALE YAZIM KURALLARI

MAKALE YAZIM KURALLARI YAYIN KURALLARI Dergimizde, özgün araştırma ve inceleme makalesi, derleme, çeviri, arşiv belgeleri, nekroloji, kitap eleştirisi ve tanıtımı, sempozyum vb. haberleri yayınlanır. Yazıların başka bir yerde,

Detaylı

XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ

XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ XXVII. ULUSAL TÜBERKÜLOZ VE GÖĞÜS HASTALIKLARI KONGRESİ 9-11 Ocak 2014, Antalya TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU T.C SAĞLIK BAKANLIĞI desteği ve ADANA VEREM SAVAŞI DERNEĞİ ANTALYA VEREM

Detaylı

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi 9.4.2014 1 Ameliyathaneler kendine özgü mimari dizaynları, çalışma koşulları ve ameliyathanede görev yapan personelleriyle çok özel merkezlerdir Ameliyathane

Detaylı

III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU BİLDİRİ YAZIM KURALLARI

III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU BİLDİRİ YAZIM KURALLARI III. ULUSLARARASI KOP BÖLGESEL KALKINMA SEMPOZYUMU 1) Bildiri dili Türkçe ve İngilizce dir. BİLDİRİ YAZIM KURALLARI 2) Gönderilecek bildiri konuları sempozyum amacı ve bilim konuları dikkate alınarak seçilmelidir.

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA ------------DERGİSİ----------- MARMARA GEOGRAPHICAL REVİEW

MARMARA COĞRAFYA ------------DERGİSİ----------- MARMARA GEOGRAPHICAL REVİEW MARMARA COĞRAFYA ------------DERGİSİ----------- SAYI: 7 OCAK 2003 İSTANBUL MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 7 OCAK 2003 İSTANBUL MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ ISSN 1303-2429 Yazı Kurulu Prof. Dr. Ramazan ÖZEY

Detaylı

Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd

Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi AUAd auad.anadolu.edu.tr Başlarken AUAd Yazım Kuralları sayfasından size uygun olan şablonu seçiniz. Microsoft Word 2010 ortamı ya da üstü sürümü kullanınız.

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI

TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DÖNEM PROJESİ KURALLARI YAZIM VE HAZIRLAMA KURALLARI 1. Dönem projesi başka bir yerde yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere hazırlanmış olmalıdır. Yazılardaki görüş ve sorumluluklar

Detaylı

HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ

HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ Cilt:15-16, Sayı:22-23-24-25, Yıl:2010-2011 Vol:15-16, No:22-23-24-25, Year:2010-2011 ISSN: 1303-9105 DİCLE ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ Journal of the Faculty of Law of Dicle University DİCLE

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ YAZIM KURALLARI Tezin yazımında kullanılacak kağıt A4 standardında olmalıdır. Metin yazılırken her sayfanın sol kenarından, sağ kenarından

Detaylı

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.

Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1. Deri, vücudun sa lam ve koruyucu dı örtüsüdür. Salgı bezleri, tırnaklar,tüyler ile deri bir organ ve sistemdir. En geni organdır (Yakla ık 1.5-2 m 2 ) Deri esas olarak iki tabakadan olu ur Üst deri (Epidermis)

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YAYIM YÖNERGESİ. Amaç ve Kapsam

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YAYIM YÖNERGESİ. Amaç ve Kapsam Amaç YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ YAYIM YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1 - (1) Bu Yönerge, Yıldız Teknik Üniversitesi tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu nu 48. Maddesi ile 3.2.1984

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTE DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ YÖNERGESİ

ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTE DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ YÖNERGESİ ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTE DERGİSİ GENEL YAYIN İLKELERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1-(1)Bu yönergenin amacı, Ardahan Üniversitesi

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ VERGİ HUKUKU TOPLANTISI ÖZEL SAYISI

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ VERGİ HUKUKU TOPLANTISI ÖZEL SAYISI MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ VERGİ HUKUKU TOPLANTISI ÖZEL SAYISI C.17 S.3-4 Y.2011 T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ Hayatın kıyısında bir yerde vergi hukuku

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı. Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi 2004 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı Soyadı: Candan DELİDUMAN Doğum Tarihi: 15.08.1979 E-Posta: candancandan2012@gmail.com Derece Bölüm/Program Üniversite Mezuniyet Yılı Lisans Hemşirelik Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ ÇORUM İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ ISSN 1303-7757 2003/1 Yıl: 2, Cilt: II, Sayı: 3 GAZI UNIVERSITY THE JOURNAL OF CORUM FACULTY OF THEOLOGY ISSN 1303-7757 2003/1 Year: 2, Vol.:II, Issue:

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

İLAÇ DIŞI KLİNİK ARAŞTIRMALARI BAŞVURU FORMU

İLAÇ DIŞI KLİNİK ARAŞTIRMALARI BAŞVURU FORMU A. BAŞVURUNUN YAPILDIĞI YER Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ve Etik Kurula yapılacak olan başvurular için aynı form kullanılmalı ve ilgili kutu işaretlenmelidir. A.1. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEKOKULU ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİTİRME TEZİ YÖNERGESİ 1.BİTİRME TEZİ GENEL İLKELERİ 1.1. Tez dili Türkçedir ve olabildiğince Türkçe

Detaylı

Çizelge/çizim vb. metni

Çizelge/çizim vb. metni İKTİSAT BÖLÜMÜ EKONOMİ SEMİNERLERİ DERSİ TEZ YAZIM KLAVUZU 1-) Tezlerin Arş. Gör. Sedat ALATAŞ veya Arş. Gör. Burcu YILMAZ a teslim edilmesi gerekmektedir. Teslim tarihi daha sonra duyurulacaktır. 2-)

Detaylı

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ YAZIM KURALLARI 1. Dergiye gönderilen makaleler, 6.000 12.000 (en fazla 30 sayfa) kelimeden oluşmalıdır. Kitap incelemeleri

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI

2012 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI 0 YILI SÖKE FEHİME FAİK KOCAGÖZ DEVLET HASTANESİ HİZMET İÇİ EĞİTİM PLANI KONULAR AMAÇLAR YÖNTEM VE TEKNİKLER KNAK, ARAÇ VE GEREÇLER 0.0.05.0. 0.0 TÜBERKÜLOZ VE SOLUNUM İZOLASYONU Tüberküloz tanı, belirti

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Aile Hekimliği Seçmeli Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd.

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ VE TEZ YAZIM KILAVUZU

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ VE TEZ YAZIM KILAVUZU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEZ ÖNERİSİ VE TEZ YAZIM KILAVUZU LEFKOŞA 2014 28 İÇİNDEKİLER 1.Genel Kurallar... 1.1. Genel Yazım Kuralları... 1.2. Etik Kurallar... 2.Tez Önerisi Hazırlama

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 13 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak

Detaylı

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ

T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ YAZIM KURALLARI VE YAYIN İLKELERİ Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yılda

Detaylı

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA DERNEĞİ ULUSAL MAKALE YARIŞMASI TANITIM DÖKÜMANI

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA DERNEĞİ ULUSAL MAKALE YARIŞMASI TANITIM DÖKÜMANI YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA DERNEĞİ ULUSAL MAKALE YARIŞMASI TANITIM DÖKÜMANI İçindekiler 1. GİRİŞ...2 1.1 AMAÇ...2 1.2 KAPSAM...2 2. BAŞVURU SÜRECİ...3 3. YARIŞMA KONULARI...4 4. BAŞVURU İÇİN YAPILMASI

Detaylı

KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ HALKLA İLİŞKİLER KOMİSYONU

KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ HALKLA İLİŞKİLER KOMİSYONU KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ HALKLA İLİŞKİLER KOMİSYONU KOCAELİ DERİNCE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ HAZIRLAYANLAR Metinler Uz. Dr. Rabia TERZİ Metin Editör Leyla ERALP Resimler Tasarım

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Aile Hekimliği (ASM) Uygulama Dilimi (Zorunlu) Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Okhan AKDUR Yrd.

Detaylı

: 06.08.2012 tarih ve B.05.1.EGM.0.84.2948(64028)-1439 sayılı Bakanlık Oluru.

: 06.08.2012 tarih ve B.05.1.EGM.0.84.2948(64028)-1439 sayılı Bakanlık Oluru. ESKİ YENİ KAPALf YOL Emniyet Genel Müdürlüğü Sayı : B.05.1.EGM.0.84.2948 (64208)-WO3^ f f l-> *~ 712/2012 Konu : 4. Karayolu Trafik Güvenliği Sempozyum ve Sergisi MALİYE BAKANLIĞINA İlgi : 06.08.2012 tarih

Detaylı

İBRAHİM ARAP. e-posta: ibrahim.arap@deu.edu.tr Tel: +0. 232. 420 41 80 / 20620. 2004-2009 : Dokuz Eylül Üni. Sosyal Bilimler Enst.

İBRAHİM ARAP. e-posta: ibrahim.arap@deu.edu.tr Tel: +0. 232. 420 41 80 / 20620. 2004-2009 : Dokuz Eylül Üni. Sosyal Bilimler Enst. İBRAHİM ARAP e-posta: ibrahim.arap@deu.edu.tr Tel: +0. 232. 420 41 80 / 20620 KİŞİSEL BİLGİLER Uyruğu : T.C Doğum Tarihi : 01.02.1972 Doğum Yeri : Mersin Medeni Durumu : Evli ÖĞRENİM 2004-2009 : Dokuz

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

Gönülden Ödüller 2015

Gönülden Ödüller 2015 Gönülden Ödüller 2015 Özel Sektörde Gönüllülük Ödülleri Gönülden Ödüller 2015 Yönetmeliği Bu yönetmelik, Özel Sektör Gönüllüleri Derneği nin (ÖSGD) Özel Sektörde Gönüllülük Ödülleri; GÖNÜLDEN ÖDÜLLER 2015

Detaylı

YERELYÖNETİM TARKANOKTAY

YERELYÖNETİM TARKANOKTAY YERELYÖNETİM REFORMUSONRASINDA İLÖZELİDARELERİ Dünyadayaşananküreseleşme,sanayitoplumundanbilgitoplumuna geçiş,şehirleşmeninartışı,ekonomikvesosyaldeğişimleryönetim paradigmalarınıveyapılarınıdaetkilemektedir.çevrefaktörlerinde

Detaylı

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Place image here with reference to guidelines Serhat Akmeşe

Detaylı

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RİP Konu Başlığı: Toplantı Tarihi/Saati: Toplantı No: Toplantı Yeri: GENÇLİK İSTATİSTİKLERİ 11/07/2014 Saat:10.00 1 (2014 yılı) TÜİK, 7. Kat Toplantı Salonu

Detaylı

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri

YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI. Yayım İlkeleri YAYIM İLKELERİ VE MAKALE YAZIM KURALLARI Yayım İlkeleri 1. Türkiyat Mecmuası, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü tarafından Bahar ve Güz olmak üzere yılda iki sayı çıkarılan hakemli

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

T.C. İZMİR VALİLİĞİ İl Millî Eğitim Müdürlüğü. Sayı : 38314872-604-E.6859445 02.07.2015 Konu: 2.EBA Kadraj Fotoğraf Yarışması

T.C. İZMİR VALİLİĞİ İl Millî Eğitim Müdürlüğü. Sayı : 38314872-604-E.6859445 02.07.2015 Konu: 2.EBA Kadraj Fotoğraf Yarışması T.C. İZMİR VALİLİĞİ İl Millî Eğitim Müdürlüğü Sayı : 38314872-604-E.6859445 02.07.2015 Konu: 2.EBA Kadraj Fotoğraf Yarışması... İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE İlgi : 04/06/2015 tarihli ve 37805372-310-E.5756268

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 29 Mart ta DSÖ görevlisi Dr Carlo Urbani SARS nedeniyle ölmüştür. Keneli iğne

Detaylı

SAYIŞTAY DERGİSİ YAYIN İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI. Sayıştay Dergisi Yayın İlkeleri Sayıştay Dergisi Yazım Kuralları

SAYIŞTAY DERGİSİ YAYIN İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI. Sayıştay Dergisi Yayın İlkeleri Sayıştay Dergisi Yazım Kuralları SAYIŞTAY DERGİSİ YAYIN İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI Sayıştay Dergisi Yayın İlkeleri Sayıştay Dergisi Yazım Kuralları SAYIŞTAY DERGİSİ YAYIN İLKELERİ Sayıştay Dergisi üçer aylık dönemler halinde yayımlanan

Detaylı

10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü

10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü 10.04.2013 ÇARŞAMBA İZMİR GÜNDEMİ- -Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı / Basın Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü İzmir Halk Sağlığı Müdürlüğü ile 'Obeziteyle Mücadele' işbirliği protokolü İzmir

Detaylı

TESAM AKADEMİ YAYIN İLKELERİ 1. Tesam Akademi Dergisi Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda 2 kez yayımlanmaktadır.

TESAM AKADEMİ YAYIN İLKELERİ 1. Tesam Akademi Dergisi Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda 2 kez yayımlanmaktadır. TESAM AKADEMİ YAYIN İLKELERİ 1 GENEL İLKELER Tesam Akademi Dergisi Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda 2 kez yayımlanmaktadır. Dergide ekonomi, siyaset bilimi ve kamu yönetimi, dış politika, hukuk

Detaylı

UTEAK Ulusal Tıp Eğitimi Akreditasyon Kurulu Web sayfası: http://www.uteak.org.tr ARA DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU

UTEAK Ulusal Tıp Eğitimi Akreditasyon Kurulu Web sayfası: http://www.uteak.org.tr ARA DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU UTEAK Ulusal Tıp Eğitimi Akreditasyon Kurulu Web sayfası: http://www.uteak.org.tr ARA DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU s.1.1 / 16 HAZİRAN 2013 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 2 I. Giriş... 3 II. Ara

Detaylı

Hedef 1.3: Henüz eğitim öğretime başlamamış olan yeni akademik birimleri etkinleştirmek Hedef 1.4: Engelsiz bir üniversite olmak

Hedef 1.3: Henüz eğitim öğretime başlamamış olan yeni akademik birimleri etkinleştirmek Hedef 1.4: Engelsiz bir üniversite olmak UYGULANMAKTA OLAN STRATEJİK PLANIN DEĞERLENDİRİLMESİ Kalkınma Bakanlığınca yayımlanmış olan Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik in 7 nci maddesinin 3 üncü

Detaylı

MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ

MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ MELİKŞAH ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ DERGİSİ Gen Hukuku Özel Sayısı CİLT: I SAYI: 1 YIL: 2012 HAZİRAN 2012 KAYSERİ SAHİBİ Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Detaylı

Katılım Sertifikası: Toplantı katılım sertifikası 5 Aralık 2015 tarihinde Toplantı Kayıt masasından dağıtılacaktır.

Katılım Sertifikası: Toplantı katılım sertifikası 5 Aralık 2015 tarihinde Toplantı Kayıt masasından dağıtılacaktır. BİLİMSEL PROGRAM Genel Bilgiler Bilimsel Program: Her zaman olduğu gibi katılımcılarımız için doyurucu bir bilimsel program hazırlanacaktır. Bilimsel program güncel konularla düzenlenmiş genel oturumlar

Detaylı

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI

İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI İKTİSAT (EKONOMİ) ÖĞRETİMİ ÇALIŞTAYI YAŞAR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ ve İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ EKONOMİ BÖLÜMÜ 27-29 Mart 2015 Düzenleme Komitesi: Prof. Dr. N. Oğuzhan Altay Doç. Dr. Umut Halaç Arş. Gör.

Detaylı

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır.

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Değerli Sektör Yöneticileri; Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Otelcilik sektöründe çalışanların niteliklerini ve uzmanlaşmalarını

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1985-1989 Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu/ANKARA. Hacettepe Üni. Eğitim Fakültesi Öğretmenlik Sertifikası

ÖZGEÇMİŞ. 1985-1989 Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu/ANKARA. Hacettepe Üni. Eğitim Fakültesi Öğretmenlik Sertifikası ÖZGEÇMİŞ KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı : Songül GÜNDOĞDU BARIŞ Doğum Yeri : OĞUZELİ/GAZİANTEP Doğum Tarihi : 23.07.1968 Tabiyeti : T.C. Yabancı Dil : İngilizce (İntermediate-Orta) Almanca (Grund Stufe-Temel

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

Doç. Dr. Serir Aktoğu Kurs Başkanı. Prof. Dr. Tevfik Özlü TTD Okulu Başkanı. Doç. Dr. Peri Arbak Kurs Sekreteri

Doç. Dr. Serir Aktoğu Kurs Başkanı. Prof. Dr. Tevfik Özlü TTD Okulu Başkanı. Doç. Dr. Peri Arbak Kurs Sekreteri Türk Toraks Derneği 1. Göğüs Hastalıkları Hemşireliği Kursu 28-30 Mayıs tarihleri arasında İzmir İsmira Oteli nde gerçekleştirildi. Toplam 61 kursiyer, 17 öğretim üyesi, 7 araştırma görevlisi ve 1 yüksek

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

Ahmet Cem Yardımcı Şanlıurfa Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Ahmet Cem Yardımcı Şanlıurfa Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği Viral Hepatit Çalışma Grubu Ultrasonografi Eşliğinde Uygulamalı Karaciğer Biyopsisi Kurs Sonuçları Ahmet Cem Yardımcı Şanlıurfa Mehmet Akif

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI YAZIM KILAVUZU

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI YAZIM KILAVUZU ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ BİTİRME ÇALIŞMASI YAZIM KILAVUZU Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesine bağlı bölümlerde hazırlanan Bitirme Çalışmalarında uygun bir standardı

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi Dr. ABDULKADİR KAYA. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ABD

ÖZGEÇMİŞ. Araştırma Görevlisi Dr. ABDULKADİR KAYA. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği ABD ÖZGEÇMİŞ Araştırma Görevlisi Dr. ABDULKADİR KAYA Adı soyadı: Abdulkadir Kaya Doğum tarihi ve yeri: 06.08.1986/Iğdır Yabancı dil bilgisi: İngilizce Görev yeri: Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği

Detaylı

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İŞYERİNDE SAĞLIĞI GELİŞTİRME ve PROGRAM PLANLAMA Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr 1 HEDEFLER.Sağlığı, koruma ve geliştirme kavramlarını bilme İşyerlerinde

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 17 S. 1-2

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 17 S. 1-2 MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 17 S. 1-2 Y. 2011 Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi ISSN - 2146-0590 C. 17 S. 1-2 Y.2011 Sahibi Marmara

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni

Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Türk Cerrahi ve Ameliyathane Hemşireleri Derneği Bülteni Yardımcısı Değerli Meslektaşlarımız Derneğimizin olağan genel kurul toplantısı..tarihinde yapıldı. Yönetim Kurulu (2012-2014) () Filiz ÖĞCE ( Yardımcısı)

Detaylı

http://kariyer.ieu.edu.tr

http://kariyer.ieu.edu.tr ÖZGEÇMİŞİ ANLAMAK Öncelikle özgeçmişin nedir ve ne işe yarar açıklığa kavuşturalım. Özgeçmiş kim olduğunuzu, eğitim ve deneyimlerinizi içeren iyi sunulmuş bir özettir. Özgeçmişin tek amacı bir staja veya

Detaylı

TEZ VE RAPOR YAZIM YÖNERGESİ *

TEZ VE RAPOR YAZIM YÖNERGESİ * HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TEZ VE RAPOR YAZIM YÖNERGESİ * Amaç ve Kapsam Bu yönergenin amacı, Hacettepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Sınav Yönetmeliği uyarınca Hacettepe

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU

YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU 23/08/2013 YALOVA ÜNİVERSİTESİ BİREYSEL İSTEK VE MEMNUNİYET SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRME RAPORU Rektörlük makamının 03.01.2011 tarih ve 11 no lu Olur u ile oluşturulan Yalova Üniversitesi Bireysel

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ Hafta 2 Yrd. Doç. Dr. Semra BORAN Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan Öğretim" tekniğine uygun olarak hazırlanan

Detaylı

ANHTA STD RAPORU 02 - KEMİK BANKASI KURULUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

ANHTA STD RAPORU 02 - KEMİK BANKASI KURULUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 2 Proje Koordinatörü Uzm. Dr. Dilek KANYILMAZ Proje Ekibi Op. Dr. Ahmet UÇANER Doç. Dr. Rabia KAHVECİ Uzm. Hemşire Emine ÖZER KÜÇÜK Cevdet İŞNAZ 2013 ANHTA Ekibi Başkan Doç. Dr. Rabia Kahveci Üyeler Doç.

Detaylı

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ

Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Erkan KÜÇÜKKILINÇ SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ NİN SAĞLANMASINDA, KESİCİ DELİCİ ALET YARALANMASINA KARŞI ÖNLEM ALMANIN ÖNEMİ Sunum Akışı Kesici ve delici alet yaralanmaları Nedenleri ve yaralanma

Detaylı

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ. İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012

TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ. İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012 TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ İl Performans ve Kalite Koordinatörlüğü Tıb.Tek.Fatma Türkan TAŞKIN Ekim 2012 KALİTE NEDİR? Kalite, kullanıma uygunluktur (Dr.J.M. JURAN) Kalite, ihtiyaçlara uygunluktur(p.b.crosby)

Detaylı

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI

ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI ÇALIŞAN İŞ DOYUMU VE MEMNUNİYETİ ARAŞTIRMASI D.E.Ü TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ RADYASYON ONKOLOJİSİ ANABİLİM DALI İdil Akman, Semra Yakan, Yüksel Özmen, Fadime Akman Radyasyon Onkolojisi Kliniklerinin riskli

Detaylı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Hastane Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Ekonomik, verimli ve etkili olarak her türlü sağlık hizmetinin kesintisiz üretildiği, Eğitim, araştırma ve toplum sağlığı hizmetlerinin

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Ülke Üniversite Fakülte/Enstitü Öğrenim Alanı Derece Mezuniyet Yılı

ÖZGEÇMİŞ. Ülke Üniversite Fakülte/Enstitü Öğrenim Alanı Derece Mezuniyet Yılı ÖZGEÇMİŞ Kişisel Bilgiler: Ad Soyadı: Mehmet Emin KURT Doğum Tarihi: 21/ 07/ 1981 Doğum Yeri: Merkez/Diyarbakır Medeni Durum: Evli / 3 Çocuk İletişim Adresi: Dicle Üniversitesi Diyarbakır Atatürk Sağlık

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER

T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER T.C. YEDİTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ MİSYON, VİZYON, DEĞERLER MİSYON Eğitim, sağlık hizmeti ve araştırmada yenilik ve mükemmelliği teşvik ederek, ulus ve ötesinde, sağlığı korumak ve geliştirmektir.

Detaylı

Dr. Şeyda Saydamlı Cumhuriyet Mahallesi Bilgiç Sokak No. 8 Daire 3 Şişli-İstanbul Tel 0212 240 86 02 Cep 0533 388 63 77 Email ssaydanli@hotmail.

Dr. Şeyda Saydamlı Cumhuriyet Mahallesi Bilgiç Sokak No. 8 Daire 3 Şişli-İstanbul Tel 0212 240 86 02 Cep 0533 388 63 77 Email ssaydanli@hotmail. Dr. Şeyda Saydamlı Cumhuriyet Mahallesi Bilgiç Sokak No. 8 Daire 3 Şişli-İstanbul Tel 0212 240 86 02 Cep 0533 388 63 77 Email ssaydanli@hotmail.com EĞİTİM 1988-1998 İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler

Detaylı

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı. Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Yrd. Doç.Dr. Mehemet Ali Nahit Şendur Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Yrd. Doç.Dr. Mehemet Ali Nahit Şendur Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu

Detaylı

HAKKIMIZDA Şirketimiz, akademik ve uzman kadrosuyla siyasal, sosyal, medya, piyasa (pazar), yerel yönetimler, gizli müşteri vb. araştırmalar, eğitim ve proje geliştirme alanlarında genel danışmanlık hizmetleri

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1/5 Revizyon Takip Tablosu REVİZYON NO TARİH AÇIKLAMA 00 01.03.2012 İlk Yayın 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, YTÜ nde KYS politika ve hedeflerinin belirlenmesi ve üniversite içerisinde yayılımı ilgili

Detaylı

Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan

Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan Prof. Dr. K. Gülbün Baydur'a Armağan Prof. Dr. K. Gülbün Baydur a Armağan Yayına Hazırlayanlar Özgür Külcü, Tolga Çakmak ve Nevzat Özel Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Ankara, 2012

Detaylı

RADEP ÇALIŞAN DESTEK PROGRAMI (RASYONEL DESTEK PROGRAMI)

RADEP ÇALIŞAN DESTEK PROGRAMI (RASYONEL DESTEK PROGRAMI) ALBERT ELLİS ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE MERKEZİ RASYONEL PSİKOLOJİ RADEP ÇALIŞAN DESTEK PROGRAMI (RASYONEL DESTEK PROGRAMI) RATİONAL EMPLOYEE ASİSTANT PROGRAM RADEP-E Kimiz Biz? Albert Ellis Enstitüsü Türkiye Merkezi

Detaylı

* İnsan Kaynakları alanında çalışmak isteyen tüm Öğrenci ve Yeni Mezunlar,

* İnsan Kaynakları alanında çalışmak isteyen tüm Öğrenci ve Yeni Mezunlar, İNSAN KAYNAKLARI UZMANLIĞI EĞİTİMİ Rekabetçi ve etkin süreç yönetimi için öncelikli olan entellektüel sermaye olarak kabul edilen insan kaynağı yönetiminde doğru stratejiler oluşturmak günümüz başarılı

Detaylı

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları

Farkındalılık ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi. Uygulama ve başarımın anahtarları ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Eğitimi Uygulama ve başarımın anahtarları 1 Genel Eğitim Hakkında Kalite ve Yönetim Sistemi Kavramlar ve amaçlar TKY ve Kalite Yönetim Sistemi Standart maddeleri Fayda sağlamanın

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014

21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014 21. Yüzyılda Aile Sempozyumu 14-16 Kasım 2014 1. Amaç ve Gerekçe İnsanlık tarihi kadar köklü bir geçmişe sahip olan aile kurumu, tüm dünyada birtakım kırılmalar yaşamaktadır. Mutlu aile fotoğrafının yerini

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

Hepatit Mikrobiyolojisi Sempozyumu

Hepatit Mikrobiyolojisi Sempozyumu Hepatit Mikrobiyolojisi Sempozyumu Hepatitlerin Yönetiminde Laboratuvar 18 Ekim 2014 Kalyon Otel kayıt ve bildiri özeti gönderimi için son tarih 3 EKİM 2014 www.vhsd.org Değerli Meslektaşlarımız, Viral

Detaylı

12. MĐSYON 13. VĐZYON

12. MĐSYON 13. VĐZYON 12. MĐSYON Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi nin misyonu, evrensel ölçütleri kendisine temel alan, beraberinde ulusal değerlere sahip çıkan, çağdaş tıp bilgi birikimine sahip, koruyucu hekimlik ilkelerini

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 16 S. 3-4

MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 16 S. 3-4 MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ HUKUK ARAŞTIRMALARI DERGİSİ C. 16 S. 3-4 Y. 2010 Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi ISSN - 2146-0590 C. 16 S. 3-4 Y.2010 Sahibi Marmara

Detaylı