Uluslarası İlişkilerde Meşru Müdafaa kakkı. Giriş 3. I Bölüm. Tarihi Düzeylerde Meşru Müdafaa Kavramı. Gelişimi 7

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Uluslarası İlişkilerde Meşru Müdafaa kakkı. Giriş 3. I Bölüm. Tarihi Düzeylerde Meşru Müdafaa Kavramı. Gelişimi 7"

Transkript

1 Uluslarası İlişkilerde Meşru Müdafaa kakkı Giriş 3 I Bölüm Tarihi Düzeylerde Meşru Müdafaa Kavramı 1.1. Meşru Müdafa Kavramının Tarihsel Gelişimi Dünya Savaşından Önceki Tarihi Sürecde Meşru Müdafaa Hakkı Kavramı BM Anlaşmasından Sonrakı Dönemde Meşru Müdafaa Hakkı Kavramı Uluslar Arası İlişkiler Sisteminde Meşru Müdafaa-da Ortaklık Durumu 37 II Bölüm BM Anlaşmasına Göre Meşru Mudafaa-nin Hukuk Sisteminde Yeri 2.1.BM Anlaşması Çerçivesinde Kuvvet Kullanmanin Sınırları BM in 51. Maddesi ve Silahlı Saldırı 55 1

2 2.3. BM 51. Maddesi ile Örf ve Adet Hukukunda Meşru Müdafaa Hakkı 71 III Bölüm Uluslararası Sistemde Meşru Müdafaa Uygulamaları Eylul Olayları Sonrası Uluslararası Sistemde Meşru Medafaa Anlayışı Önleyici Meşru müdafaa hakkının hukuki amaçları 106 Sonuç 120 Kaynakça 124 2

3 Giriş Bu çalışmada öncelikle, meşru müddafaa, onun şartları hakkında bilgi verilmektedir. Bundan başka, Birleşmiş Milletler Şartı na göre kuvvet kullanımı ve kuvvet kullanımının istisnası olan meşru müdafaa hakkının tanımı ile meşru müdafaa hakkının kullanılabilmesi için gerekli olan koşullar anlatılacaktır. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler Şartı nın 51. maddesi meşru müdafaaya hangi koşullarda izin verdiği ve meşru müdafaanın koşuları olan zaruret, aciliyet ve orantılılık ilkelerinden bahsedilecektir. Söz konusu ilkeler, meşru müdafaanın yasal sayılabilmesi için yerine getirilmesi zorunlu olan ilkelerdir. Aksi takdirde, meşru müdafaa değil, kuvvet kullanımı ya da silahlı saldırı olarak kabul edilir ki bu da uluslararası hukuka aykırıdır. Devletler, doğal hukuk görüşü çerçevesinde meşru müdafaa hakkına doğal olarak sahip olduklarını kabul etmekle birlikte, egemenlik yetkilerinin bir uzantısı olarak her durumda savaşa başvurma hakları olduğunu düşündükleri dönemde meşru müdafaa hakkına atıf yaparak kuvvet kullanma ihtiyacı duymamaktaydılar. Zira, kuvvet kullanımına başvurma kurallarının baskın olmadığı bu dönemde daha çok silahlı çatışmalar sırasında uyulacak kurallar gündemdeydi. Ne zaman ki, devletlerin savaş ve benzeri kuvvet kullanımlarına sınırlama ve yasaklamalar getirilmeye başlandı; o zaman her devletin, doğal olarak 3

4 sahip olduğu ve kendisini işgal veya saldırıdan korumak amacıyla başvurabileceği bir hak olan meşru müdafaa, daha önemli bir hale geldi. Tarihi düzenlerde meşru müdafaanın ülkeler misali ile araştırmamız ilk bölümümüzde yerini almıştır. İkinci olarak, Birleşmiş Milletler Şartının 51. maddesi, örf ve adet hukuku ve 51 ci maddenin örf ve adet hukukuyla ilişkisi söz konusu olacaktır. Aynı zamanda, Birleşmiş Milletler Şartının 51. Maddesi ve meşru müdafaa hakkının düzenlendiği 51. maddede yer verilen silahlı saldırı kavramı, neden olduğu sonuçlar itibarıyla kabul edilemeyecek ölçülerde olduğu için mağdur devlete meşru müdafaa hakkına dayanarak münferiden kuvvet kullanma yetkisi verdiyi konusunda da ayrıntılı bilgi verilecektir. Tezimizin son bölümünde uluslararası hukukta ve uluslararası ilişkilerde meşru müdafaa kavramı söz konusu ve araştırma amacımız olacaktır. Meşru müdafaayı kullanan ve kullanmayan devletler ve görevleri tez boyu kendini gündemde saklayacaktır. Aynı zamanda, meşru müdafaa konusu geçen bir olay olarak, 11 Eylül Amerika Birleşik Devletlerinin uğradığı saldırı tezimizin araştırmasına yardımçı olay gibi vermış olacağız. Bundan başka, 11 Eylül saldırılarının nasıl gerçekleştiğinden bahsedilecek ve Amerika Birleşik Devletleri nin saldırılara karşı takındığı tutum ifade edilecektir. 4

5 Amerika Birleşik Devletleri ne 11 Eylül 2001 tarihinde yapılan terör saldırıları da Amerika nın meşru müdafaaya dayanan yeni bir tepki şekli geliştirmesine yol açtı. Sonuçta, ABD yönetimi, uluslararası terörizmi yok etmek ve radikal unsurlara karşı savaşı kazanmak için önleyici eylemde bulunma hakkına dayalı bir strateji geliştirdi. İşte bu noktada meşru müdafaa hakkının kapsamının belirlenmesi ve hangi şartlar altında kullanılabileceğinin tespiti, devletlerin artan bir şekilde kuvvet kullanımlarını 51. maddeye dayandırmalarının önüne geçilmesi ve devletlerin hukuki olmayan haksız kuvvet kullanımlarını meşrulaştırmak için kendilerine bu hakkı dayanak göstermelerinin ne kadar geçerli olduğunun belirlenmesi açısından önemlidir. Ardından, Birleşmiş Milletlerin saldırılar ile ilgili olarak yayımlamış olduğu 1368 ve 1373 sayılı karaların içeriğinden ve ABD ye meşru müdafaa hakkının bu kararlarda tanınıp tanınmadığına yer verilecektir. Bu kararlar, Amerika Birleşik Devletleri nin Afganistan a gerçekleştirmiş olduğu müdahalenin meşru olup olmadığı ile ilgili olarak önemli kanıt arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı da; devletlerin kuvvet kullanımının antlaşmayla kabul edilen bir istisnası olan meşru müdafaa hakkının, BM antlaşması ve uluslararası örf adet hukuku çerçevesinde incelenmesi ve hakkın kapsamına ilişkin uluslararası yargı kararlarının ve uluslararası hukuk uzmanlarının görüşlerinin araştırılmasıdır. 5

6 Sonuç olarak bu çalışmanın amacı; BM antlaşmasının kabulüyle birlikte meşru müdafaa hakkının antlaşmada ne şekilde ele alındığının incelenmesi ve birtakım devletlerin silahlı güç kullanımları sonrasında eylemlerini meşru müdafaaya dayandıran iddialarının, 51. maddeyle paralellik arz edip etmediğinin araştırılmasıdır. Temel varsayımım ise; bazı devletler kuvvet kullanımlarına başvurmaya devam etse bile, BM antlaşmasının 2/4. maddesindeki kuvvet kullanma yasağı halen geçerliliğini korumaktadır ve 51. maddede belirtilen silahlı saldırının varlığı dışında meşru müdafaa hakkı, kuvvet kullanımını genişletici şekilde devletlerin kullanılabilecekleri bir hak değildir. Tezimiz üç bölüm, sonuç ve kaynakçadan oluşmuştur. İlk bölüm dört paragraf, ikinci bölüm üç, sonuncu bölüm ise yine üç paragrafdan ibarettir. 6

7 TARİHİ DÜZEYLERDE MEŞRU MÜDAFAA KAVRAMI I BÖLÜM 1.1. Meşru Müdafa Kavramının Tarihsel Gelişimi Meşru müdafaa terimi, Batı dillerinden Fransızcada, "Legitimdefense", Almancada "Notwehri, İngilizcede "Necessary defence, in self defence", Latincede de "Vim vi repellere, vim illatam defendere" terimleri karşılığında kullanılmaktadır. Arap dilinde ise meşru müdafaa, "ed-difau'ş-şer'i ve Def'u's-Saill terimleri ile ifade edilmektedir. 1 Meşru müdafaa, ceza hukukunda hukuka uygunluk (objektif) sebepler kapsamında ele alınmaktadır. Hukuka uygunluk sebepleri, kişilerin fiil ve eylemlerinin suç olarak nitelendirilmesine engeldir. 2 Çünkü bir fiilin suç olarak nitelendirilebilmesi için, o fiilin, suçun genel unsurlarını kapsaması gerekir. Bu unsurlardan birisi de, hukuka aykırılıktır. Hukuka aykırılık unsurunu ortadan kaldıran ve işlenen fiile karşı ceza uygulanmasına engel olan sebepler, hukuk terminolojisinde, "Hukuka uygunluk sebepleri" şeklinde ifade edilmektedir. Başka bir ifadeyle işlenen fiil ya da sergilenen davranış, hukuk tarafından suç kapsamında değerlendirilmez. Bu nedenle eylem sahibine de herhangi bir ceza uygulanmaz. 1 Yigit Yaşar, İslam ceza hukukunda meşru müdafaa ve hükuki sonuçlar, Ankara 2011, s Bowett Derek, Self-defense in International Law, London,1958., s.42 7

8 Meşru müdafaa veya haklı savunma; uğranılan bir saldırı karşısında kişinin kendisini veya bir başkasını koruması. Saldırıyı durdurmak veya saldırının etkilerini azaltmak amacıyla orantılı güç ile gerçekleştirilen karşı saldırı da meşru müdafaaya dahildir. 3 Örneğin üzerine silahla ateş açılan bir kişinin, kendi silahını kullanarak saldırganı etkisiz hale getirmek için ateşle karşılık vermesi meşru müdafaa kapsamındadır; ancak yumrukla saldıran bir kişiye ateşli silah ile karşılık vermek, orantısız güç kapsamındadır ve meşru müdafaa değildir. Bazı kişiler sınırlı pasifist bir yanıtı tercih ederken başkaları silah veya mücadele sanatlarından öğrendikleri teknikleri kullanmayı tercih edebilmektedirler. 4 Peki o zaman Meşru mudafaa nedir? sorusuna cevap verelim. Bizim meşru müdafaa dediğimiz olaya yeni ceza kanunu meşru savunma diyor. Yani adı aynı anlama gelmek üzere değiştirilmiş.sanki müdafaa kullanılmayan bir kelime imiş gibi. Meşru savunma kanunda şöyle tarif ediliyor: Gerek kendisine ve gerek başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi ve ya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırı ile orantılı biçimde defetmek zorunluluğu ile işlenen fiillerden dolayı faile ceza verilmez. Gerek özel hukukta, gerekse kamu hukukunda, genel kural; hakkın devlet eliyle korunması olmakla birlikte hukuk düzeni istisnaı olarak bazı 3 İvan Blishenko, Международное право и мирное решение споров, «Новое время»,moskva 1994, s.87 4 Ian Brownlie, International law and the use of force by states, Oxford , s.12 8

9 özel hallerde, hak sahibinin, hakkını bizzat korumasına imkan tanımaktadır. Kişinin kendi hakkını bizzat kendisinin koruyabileceği özel durumların başında "meşru müdafaa (haklı savunma)" hakkı gelir. 5 Meşru müdafaa, bir kimsenin, gerek kendisinin gerekse başkasının canına, ırzına ve malına karşı yapılan hukuka aykırı bir saldırıyı savuşturmak (defetmek) için yaptığı uygun ve ölçülü savunmadır. 6 Meşru müdafaa halinin gerçekleşebilmesi için; can, ırz veya mala karşı girişilmiş ve halen devam eden fiilı bir saldırının mevcut bulunması veya mevcut olmak üzere olması, saldırıya uğrayan kişinin devletin güvenlik güçlerine sığınma imkanı ve vakti bulamamış olması ve başkaca savunma yolu kalmamış olması şarttır. Bunun yanında, meşru müdafaada bulunan kişinin, herhangi bir maddı veya manevı yükümlülük altına girmemesi için, saldırıya, ölçülü ve uygun bir şekilde karşılık vermiş olması da şarttır. 7 Meşru müdafaanın amacı, saldırganı cezalandırmak değil, onun bir kötülük yapmasına engel olmaktır. Bu itibarla, saldırıya, mümkün olan en kolay ve en hafif bir yolla karşı koymak esastır. Saldırganı daha az bir zarar ile etkisiz hale getirmek mümkün iken zaruretin ve halin gerektirmediği 5 Yunus Apaydın, Meşru Müdafaa,http://samil.ihya.org/ansiklopedi/mesru-mudafaa.html,( Erişim tarihi ) 6 Yunus Apaydın, "Meşru Müdafaa", s.45 7 Ian Brownlie., s.42 9

10 yollara başvurmak sorumluluğu gerektirir. Çünkü meşru müdafaa, bir zaruretten dolayı caiz ve meşru kılınmıştır; zaruret ise miktarınca takdir olunur. Bununla birlikte, saldırıya uğrayan kişinin içerisinde bulunduğu psikolojik durumun (halet-i ruhiye) da göz önünde bulundurulması gereklidir. 8 Kural olarak, başkasına verilecek olan cismanı bir zarar, haksız fiil sayılır ve tazminat ödeme sonucunu doğurur. Ancak, bir kimse kendisi veya başka bir kişiye yapılan bir tecavüzü defetmek amacıyla tecavüz edene bir zarar verecek otursa, bu durum bir tecavüzü ortadan kaldırmak için meydana geldiğinden, hukuka aykırı olm a niteliğini kaybeder. 9 Bu sebeple meşru müdafaa, hukuka aykırılık unsurunu ortadan kaldıran bir durumdur. Ancak, yapılan müdafaanın meşru sayılabilmesi için bazı şartların gerçekleşmesi gereklidir: 1. hukuka aykırı bir tecavüzün bulunması; 2. tecavüzün halen var olması; 3. tecavüzün gerçek olması; 4. müdafaa için verilecek zararın uygun olması; 5. zararın tecavüz edenin şahsına veya mallarına verilmesi. 8 Özcan Hüseyin, Ansiklopedik Hukuk Sözlüğü, yey., 1975, s.429; Türk Hukuk Lügati, Ankara 1956, s Bowett Derek, Self-defense in International Law,s.32 10

11 Devletler hukukunda, bir saldırıya karşı meşru müdafaa hakkı Devletlerin doğal haklarındandır ve Locarno antlaşmasıyla 27 ağustos 1928 tarihli Briand-Kellog antlaşmasında olduğu gibi amacı savaşı yasaklamak olan bütün devletlerarası antlaşmalarda kabul edilmiştir. 10 Amerikan Dışişleri Bakanı Webster ın ortaya koyduğu meşru müdafaanın şartlarını ayrı ayrı ele almak, örfi meşru müdafaa hakkının açıklanması açısından yararlı olacaktır. 11 Meşru müdafaa hakkının uygulaması, gereklilik, orantılılık, yakınlık ve acillik gereklilikleri ile bağlıdır. Aynı şekilde, silahlı saldırının olduğu veya olmakta olduğuna ve saldırganın kimliğine ilişkin de makul bir tespitin yapılması gerekmektedir. Bu tahminin önceden yapılması (ex ante) gerekmekte olup, olayın gerçekleşmesinden sonra (ex post facto) olmaması gerekmektedir. Gereklilik Şartı. Webster formülasyonunda yer alan ve meşru müdafaa hakkının örfi bir hak olması açısından önem taşıyan şartlardan ilki gereklilik halidir. Gereklilik haline göre, silahlı bir saldırıya karşı mağdurun kendisini silahla savunma dışında bir seçeneğinin olmaması gerekmektedir. 10 Seha Meray, Uluslararası Hukuk ve Uluslararası Örgütler, 2. B., Ankara, A.Ü. SBF Yayınları, 1979., s Cristine Gray, International law and the use of force, NY, 2000, s.35 11

12 Meşru müdafaadaki eylemlerin gereklilik ve orantılılık olmak üzere iki kriteri yerine getirmesi gerekmektedir. 12 Söz konusu kriterler, uluslararası örf adet hukukunu yansıtmaktadır. Savaşa girmenin haklı nedenlerindeki (jus ad bellum) gereklilik ve orantılılık, savaş sırasında uyulması gereken kurallardaki (jus in bello) askeri gereklilik ve orantılılıktan farklılık göstermektedir. 13 Aciliyet Şartı. Webster ın ortaya koyduğu ikinci şart ise aciliyet halidir. ABD Dışişleri Bakanına göre, yapılan eylemin meşru müdafaa eylemi olarak kabul edilebilmesi için tehdidin birden ortaya çıkması gerekmektedir. 14 Ayrıca, zamansal açıdan tehdit, mağdur devletle saldırgan arasında sorunu çözmek için bir süre vermemelidir. Bu nedenle, mağdur devlet silahlı saldırı başladığında olay anında tepki durumunda geçici olarak karşı güç kullanımında bulunabilir. Aciliyet durumunda, saldırgan devletin silahlı saldırısı sonrasında mağdur devletin, arada fazla bir zaman kesintisi olmadan saldırıya karşı güç kullanması gerekmektedir. Ancak, mağdur devlet her an saldırıya karşılık verebilecek bir imkana sahip olamayabilir. 15 Bu durumda mağdur devlet silahlı saldırıya uğramasıyla birlikte hemen 12 İvan Blishenko, Международное право и мирное решение споров., s Andrey Moisev, Надгосударственность в современном международном праве, Мoskva, Nauchnaya kniqa, 2007, s İqor Lukashuk Право международной ответственности : Монография. - Мoskva.; Volters Kluver, 2004, s Cristine Gray, International law and the use of force, s

13 karşılık vereceğini ciddi olarak gösterir ve fazla bir süre geçmeden meşru müdafaada bulunursa, silahlı saldırıyla meşru müdafaa fiili arasındaki bağ kopmayacaktır. 16 Meşru müdafaada kuvvet kullanma hakkı, siber silahlı saldırı gerçekleşirse veya gerçekleşmesi yakın ise ortaya çıkmaktadır. Aciliyet gerektiren hallerde ise, daha ileri düzeyde kuvvet kullanma hakkına konu olur. 17 Orantılılık Şartı. Mağdur devletin, işlediği meşru müdafaa fiilinin uğradığı silahlı saldırıyla dengeli olması gerektiği anlamına gelen bu şart, antlaşmanın 51. maddesinde ifade edilmemektedir. Ancak, silahlı saldırıya uğrayan devletin orantılılık ilkesin uygun bir karşılık vermesi gereği, BM antlaşmasından çok önce uluslararası örf adet kurallarıyla kabul edilmiştir. Buna göre, meşru müdafaa hakkı çerçevesinde gerçekleştirilen bir eylem, tehlike arzeden durumla orantılı olmalı ve bu sınırlar içinde kalmalıdır. 18 Meşru müdafaanın mahiyeti hakkındaki teoriler: Taaruza maruz kalan şahıs, bu tecavüzleri suç sayılan mukabil fiillerle defetmesine rağmen nasıl oluyor da kendisine bir cezai mesuliyet 16 Umut Kedikli, BM Antlaşmasında meşru müdafaa hakkı, Ankara 2005, s Siber Savaşa uygulanacak hukuk hakkında tallin el kitabı,istanbul yayın evi 2003, s Umut Kedikli, BM Antlaşmasında meşru müdafaa hakkı, s.34 13

14 atfedilmiyor? Bu sorunun cevabını meşru müdafaanın mahiyeti izah eden nazariyeler vermektedir. Aynı zamanda meşru müdafaanın : geçirmiş olduğu tekamül safhalarını da gösteren görüş tarzları iki kısımda toplamak mümkündür: 19 I Subyektiv teoeriler: Meşru müdafaayı yalnız bu muafiyet sebebi olarak telakki ederler: A Meşru müdafaa, manevi cebir esnasına yani failin akıl haletinin teşevvüşe uğramasına dayanır. Şahıs bu suretle yalnız kendini müdafaa insiyakına uyarak kareket eder. 20 Fakat bu görüş tarzı ile, başkalarına karşı yapılmış bir taarruz için kuvvete müracaatın neden meşru olduğu izah edilmez. 21 B Tecavüz ; nasıl bir haksızlık ise şahsı müdafaa da öyle bir haksızlık teşkil eder. Tecavüz edenlere yalnız Devlet ceza vere bilir. Bununla beraber müdafa yolunda böyle bir fiil işleyen cezalandırılmaz. Çünki müdafa ile tecavüz arasında bir takas vaki oluşmuştur. 22 Bu teoride de meşru müdafaanın mahiyetini izah etmez, buna göre müdafaanın cezayı müstelzim olmaması için müdafaa ile tecavüz arasında bir muadelet bulunması icabedecekti, halbuki hiç bir kanun müdafayı cezasız bırakmak için böyle tam bir müsavat aramaz Jale Güral, Türk hukukunda mal için meşru müdafaa, Ankara yayın evi 2011, s Anton Pozdnyakov, Системный подход и международные отношения. - Moskva, 1976., s Ian Brownlie. International law and the use of force by states, s Ian Brownlie. International law and the use of force by states, s Ian Brownlie. International law and the use of force by states s.47 14

15 II Objektiv teoriler : Bu nazariyeler müdafaayı bir hak ve bir beraat sebebi olarak telakki ederler : A Haksızlığın butlanı teorisi : Hegele göre haksız tecavüz başkasının hakkını inkar demektir, müdafa ise bu inkarı ortadan kaldırarak yeniden hakkın teessüsünü temin ettiğinden bir hak hatta bazan da bir vezifedir. İhering hukuk için mücadele adlı kitabında da aynı fikri müdafaa etmektedir. B Meşru müdafaanın esası ; cemiyetin cezalandırmak hakkının muvakkaten ortadan kalkmış olmasıdır. Cemiyet ; haksız bir tecavüze karşı koymayı ancak bu tecavüzü zararsız edebildiği müddetçe menebilir. Karrera ve Wolf tarafından müdafaa edilmiş olan bu görüş tarzı içtimai muvakele nazariyesine dayanır. 24 C Pozitiv görüş : Meşru müdafaanın mahiyetini en iyi ve doğru bir surette izah eden denilebilir ki bu son teoridir. 25 Ferri tarafından ileri sürülmüş olan fikre göre ; haksız yere başkasının hakkında tecavüz eden kimsenin bu hareketi ; onun suç temayülünü ispat ettiğinden, meşru müdafaa suretiyle mutaarrızı zararsız bir hale getiren veya yok eden kimse, cemiyete muzir olanların cemiyetten uzaklaştırılması kaidesine uygun hareket etmiştir. O bu hareketiyle yalnız kendini değil, aynı zamanda cemiyetin nizamını da 24 Ian Brownlie. International law and the use of force by states, s Eduard Kukulka, Проблемы теории международных отношений (пер. с польского). Мoskva, 1980, s.66 15

16 korumuş ve ona faideli olmuştur. 26 Çünki cemiyetin namuslu bir adamın selametinde ve fena bir adamın ortadan kalkmasında menfaatı vardır. Bu suretle haksız tecavüze karşı koyan şahıs, hukuki, içtimai saiklere dayanmaktadır. Hareketinin meşruiyeti de buradan gelir. Şahsı müdafaa ;içtimai kuvvet ( amme kuvveti) ile cemiyet içindeki intizamın ve asayişin devamı bakımından ; aynı gayeyi hazdır. Zaten tecrübeler de göstermiştir ki, suçluları müstakbel ceza korkusundan ziyade tecavüz etmek istedikleri kimsenin mukavemeti suç işlemekten alakoymaktır. 27 Hakkını meşru surette müdafaa eden kimseyi cezalandırmak ; cezadan beklenen faideleri sağlamaz, zaten böyle bir kimseyi cezalandırmak ceza değil işkence olurdu. Sonuç olarak diyebiliriz ki, kendisinin veya bir başkasının hukukan himaye edilmiş bir varlığına ( bien juridique ) karşı yapılmış bir tecavüzü ; cemiyet kuvvetlerinin müdafaa etmesine muvakkaten imkan olmayan hallerde ; kuvvetle defetmek meşrudur ; hatta bu bazan bir hak ve cemiyete karşı bir vazifedir. 28 Meşru müdafaanın şartları : 26 Simit Hoffmann Theorie et relations intemationales. // Revue fran^aise de science politique. 1961, Vol.XI, s Daniel Greigh, Internatioanal Law, London, Butterworths, 1970, p.7 28 Nigel Shaw International law,cambridge: Cambridge University Press, 2003, s.33 16

17 Pozitivistler tarafından bir hak ve hatta bir vazife olarak kabul edilmiş olan meşru müdafaanın istimal şartları ve sınırları nelerdir? Başka bir deyimle hukukan nasıl tanzim edilmiştir? Meşru müdafaanın şartlarını altı noktada toplamak mümkündür: I Taaruz : Hukukan himaye edilen bir varlığa zarar vermek maksadiyle işlenen veya işlenmekte olan müspet bir fiildir. 29 Bunlar, Haftere göre teşebbüs derecesinde bir fiil ve yahut bir hazırlık hareketi de olabilir. Bu tecavüzün haksız, olması lazımdır, fakat mutlaka cezayı müstelzim bir hareket olması icabetmez, çünki meşru müdafaa bir ceza mahiytini haiz değildir. O ancak bir koruma vasitasıdır. İşte bundan dolayıdır ki cezi ehliyeti bulunmayan akıl hastaları veya küçüklere karşı da meşru müdafaa caizdir. Bu haksız tecavüzün maddi bir zarara sebep olmuş olması şart değildir, zararın ve tehlikenin halen mevcut ve ciddi olması kafidir. Bu tecavüz ciddi olmadığı halde, ona maruz kalan kimse ciddi bir tecavüze uğradığı zannına kapılmış ve bu hatası da mazur görülücek mahiyette bulunmuş ise kendini medafaa maksadiyle yapmış olduğu fiillerde meşru sayılır. 30 Fakat haklı, hukuka uygun bir harekete karşı meşru müdafaa mümkün değildir. Bundan dolayıdır ki aşağıdaki hallerde meşru müdafaadan bahsedilmez: 29 Michael Dinstein, War, aggression and self-defence,cambridge: Grotius Publications, 1994, s Jale Güral, Türk hukukunda mal için meşru müdafaa, s

18 A Resmi bir memurun, vazifesi icabı olarak yapmış olduğu hareketlere karşı : Fakat umumiyetle resmi bir memurun ; keyfi bir hareketinin haksız bir taarruz teşkil edeceği kabul olunur. Bununla beraber mesele çok münakaşalıdır, TC kanunun bu konuyu C.K ve 252 nci maddeleri ile hallederek, memurlara karşı gelmenin bir beraat sebebi değil, ancak bir hafifletici sebep olacağını tasrih etmişdir. 31 B Meşru müdafaa halinde bulunan karşı : Mamafih meşru müdafaada bulunanın bu hakkını suistimal etmeye başlaması anında ; diğer tarafında meşru müdafaa hakkı doğmaya başlar. 32 Çünki genel olarak M.K. 2de de tasrih edildiği gibi hukuk; her hangi bir hakkın kötüye kullanılmasını, suistimallini himaye etmez. Aynı suretle bir kimsenin, kendini yanışlıkla meşru müdafaa halinde addetmesi veya tehlikeyi gözönünde büyüterek sert bir müdafaa vasıtasına müracaat etmesi mütecavize meşru müdafaa hakkının tanınmasını icabettirir. C Kanunun bahşeylediyi bir hakkı istimal edene karşı : Mesela zaruret halinde bulunan veya B. K, 52 2 deki şartların mevcudiyeti halinde kendiliğinden ihkakı hak edene karşı da meşru müdafaa bahis mevzuu olamaz Hüseyin Pazarcı, Uluslararası Hukuk Dersleri, III. Kitap, (Turhan Kitabevi, Ankara, 1994,) s Nicole Deler, John Burrough, Jus ad Bellum: Law Regulating Resort to Force, Human Rights, Winter 2003, s.8 33 Hüseyin Pazarcı, Uluslararası Hukuk Dersleri, s.45 18

19 II Müdafaada zaruret bulunmalı : Müdafaa ; tecavüzü önlemek için yapılan her hangi bir fiil ve harekettir. Bu fiil ve hareketler içine ceza hukuku bakımından suç teşkil edenler de girebilir ; bunun içindir ki kuvvete ancak o tehlikeden başka türlü kurtulmak imkanı bulunmayan hallerde müracaat edilmelidir. Zaten sosial nizam; ferdi kuvvete müracaatı da, yalnız bu şartla haklı görür; müdafaada zaruret bulunması da bunu ifade eder. 34 Meşru müdafaanın var olabilmesi için bazı şartların bulunması gerekir. Bu şartları saldırıya ve savunmaya ilişkin şartlar olarak ele almak gerekir. Saldırıya ilişkin şartlar arasında haksız bir saldırının varlığı, saldırının kişiliğe ilişkin bir hakka yönelmiş olması ve saldırının devam ediyor olması yer alır. Savunmaya ilişkin şartlar ise savunmada zorunluluk bulunması ve savunma ile saldırı arasında bir dengenin olmasıdır. 35 Objektif ve sübjektif olarak hukuka aykırı bir hareket haksız harekettir. Haksız saldırının bir suç teşkil etmesi gerekmez. Haksız eylem bir insan hareketi olmalıdır. Hayvanların saldırısına karşı meşru müdafaa değil, zaruret hali söz konusu olur. Haksız saldırı hukuka aykırı olması gerektiğinden hakkını icra eden veya görevini yerine getiren kimseye karşı meşru müdafaa kabul edilmez Hüseyin Pazarcı, Uluslararası Hukuk Dersleri, s Vladimir Petrovskiy, Международноправовая ответственность государств, Автореф канд. дисс. Л., 1968, s Thomas, Franck, Recours to Force, State Action Against Threats and Armed Attacks, (Cambridge University Press, Cambridge, 2003,) s. 1 den naklen; Hersch Lauterpacht, The Function of Law in the International Communtiy, 1933, s

20 Savunma ile saldırı aynı zamanda gerçekleşmelidir. Bitmiş bir saldırıya karşı haklı savunma söz konusu olamaz. Bu halde haklı savunma değil artık bir öç alma söz konusudur. Hukuk düzeni de öç almaya bir meşruiyet tanıyamaz. Ancak bitmiş bir saldırının devam edeceğine dair bir ihtimal söz konusu ise bu takdirde saldırı devam ediyor sayılmalı ve haklı savunma hali kabul edilmelidir. Gelecekteki bir saldırıya karşı ise bu saldırıdan resmi mercilere başvurma imkanı ya da başka türlü kurtulma yolu bulunduğundan zorunlu bir savunma hali, dolayısıyla haklı savunma da yoktur. 37 Müdafaada zaruret bulunup bulunmadığı meselesi failin içinde bulunduğu maddi ve manevi şartlara göre takdir edilecek çok ince ve önemli bir meseledir. Bunun takdirinde objektiv bakımından, mağdurun haksız taarruza karşı koymamış olması halinde bu taarruzun doğuracağı neticeler nazara alınmakla beraber subjektiv bakımından da böyle bir taarruz karşısında mağdurun haleti ruhiyesini araştırmak lazımdır. 38 III Taarruzla müdafaa arasında sıkı bir bağlılık, bir irtibat bulunmalıdır. Tecavüz ile müdafaa arasında çok sıkı bir illiyet rabıtasının mevcudiyeti lazımdır. Bu illiyet rabıtası bilhassa şu noktaların tespitinde önemlidir: 37 Martin Robert, Cases and Materials on International Law, London, Blackstone Press, 1991, s Arıboğan Deniz Ülke, Uluslararası Barış ve Güvenliğin Sağlanmasında bir Araç olarak Birleşmiş Milletler ve Temel Sorunlar, Avrasya Dosyası, C. VIII, sayı 1, İlkbahar 2002, s

21 A - Zaman itibariyle müdafaa taarruzun devamı sırasında olmalıdır. Yani müdafaa mevcut olan veya devam etmekte bulunan taarruza karşı yapılmalıdır. Mütakbel veya muhtemel taarruzlara son bulmuş taarruzlara karşı meşru müdafaadan bahsedilemez. 39 Fakat bu başlangıç ve son bulma noktaları nasıl tayin edilecektir? Bu hususlar hakkında katl kaideler koymağa imkan yoktur ; bunlar her hadiseye ve tecavüzün mahiyetine göre ayrı ayrı tetkiki icabeden maddi birer vakıadır. Umumi olarak denilebilirki taarruza uğrayan kimse, bu taarruzun neticesini beklemiye mecbur değildir, kendi için muhik bir tehlikenin mevcudiyetine kani olduğu anda müdafaaya geçebilir. Başlangıç anının tesbitinde mağdurun, haleti ruhiyesi, yaşı ve hatta cinsiyeti mühim rol oynar. 40 Bununla beraber taarruzun devamından veya tekrarından kuvvetle şüphe edildiği müddetçe müdafaa hakkı da devam eder. Hasımı hakkında açıkça fena hisler beslediğini meydana vuran bir kimse, elinde tehlikeli bir silahla serbest bırakılamaz. B Müdafaa mutaarrıza karşı olmalıdır : Taarruza karışmıyan bir üçüncü şahsa müdafaa sırasında, ika edilen zararlar meşru müdafaa olarak kabul olunamaz, ve üçüncü şahsın bu suretle zararını mucip olan kimse halin icaplarına göre, zaruret hali müstesna, ihmalinden dolayı mahküm olabilir. 39 Iqnatiy Skakunov Самооборона в международном праве. - Мoskva.: Mejdunarodnoe otnosheniya,, 1973, s Iqnatiy Skakunov Самооборона в международном праве, s.57 21

22 C Taarruz ile müdafaa arasında nispet : Bir tecavüze maruz kalmış olma, buna her ne suretle olursa olsun karşı koyma salahiyetini vermez. Bundan dolayıdır ki meşru müdafaanın şartları ile, müdafaanın hududu derecesi bir birine sıkı, sıkıya bağlı olan şeylerdir. Mütecavize karşı kullanılacak kuvvet, tehlikeye mani olabilecek veya ondan kurtulmayı mümkün kılacak nispette olmalıdır. Loire ağır ceza mahkemesi bahçesinden meyve çalan bir adamı tabanca ile öldüren bir şahsı haklı olarak mahkum etmişti. 41 Tehlikeden kurtulmayı mümkün kılacak nispetteki bir kuvvet ; mutecavizin yaralanmasına ve hatta ölümünü intacetmiş olsa bele ona müracaat edene bir mesuliyet atfedilemez. 42 Esas itibariyle bir müdafaa vasıtası olan meşru müdafaa bazı hallerde meşru bir tecavüz vasıtası da ola bilir. IV Taarruz hukukan himaye edilmiş bir varlığa (bien juridique) karşı yapılmış olmalıdır: Aceba her türlü hakka karşı yapılan taarruz müdafaayı meşru kılar mı?mal için müdafaa caizmi dir? TB ilhassa bu son nokta ceza hukukunda çok münakaşalı bir mesele olduğu gibi bizim hukukumuz bakımından da çok önemli ve ihtilaflı bir mevzu teşkil eder. 43 Haksız bir saldırıdan korunmak için yapılan hareketlerin suç oluşturması durumunda eylemin hukuka aykırı sayılmayacağı bazı koşullarla kabul edilmiştir. 41 Vladimir Petrovskiy, Международноправовая ответственность государств,s Daniel Qolchov Применение вооруженной силы государствами как мера ad hoc от внешней угрозы,москов. журн. междунар. права S Jale Güral, Türk hukukunda mal için meşru müdafaa, s

23 Hemen belirtelim ki, yasal savunma, her toplumda ve her dönemde hukuka uygun sayılan bir hal olmuştur. Yasal savunmanın, hukuki temeli, insanın kendisini koruma içgüdüsüdür. Kişinin kendini savunmasını hukuk kurallarıyla yasaklamak olası değildir. Ancak, yasal savunmanın hukuki temeli konusunda değişik görüşlerde ileri sürülmüştür. Örneğin, manevi cebir görüşüne göre, saldırıyla karşı karşıya kalan kişi manevi bir baskı altındadır. Kusurlu hareket etmiş sayılmaz. Çünkü, kişi bu durumda kusur yeteneğine sahip değildir. Doğal hak görüşüne göre, yasal savunma doğal bir haktır, insanın kendini koruma hakkı vardır. İnsanlar toplum yaşamına geçerken bu haklarından toplum lehine vazgeçmişlerdir. Ancak, toplumun kendilerini koruyamadığı durumda bu hakkı geri almış olurlar. Saikin meşruluğu görüşüne göre ise yasal savunma halinde kalan kişi sadece kendini savunmak saikiyle hareket eder. Bu ise meşru bir saiktir. Bu nedenle, ceza verilmesi doğru olmaz. Hakların çatışması görüşüne göre, iki hak çatıştığında devlet üstün olanını korumak zorundadır. Yasal savunmada üstün olan hak saldırıya uğrayan haktır. Bu nedenle, saldırıya karşı kendini savunan cezalandırılmaz. Toplumsal yararın yokluğu görüşüne göre ise yasal savunmanın hukuki temeli, toplumsal zararın bulunmamasıdır. Yasal savunma halinde işlenen eylem, toplumun çıkarları ile çatışmamakta, saldırıya uğrayanın hakkı saldırganın hakkında daha üstün olmaktadır Tufan Mammadov, Azerbaycan ceza hukukunda meşru müdafaa, Yüksek Lisans Tezi,Ankara-2004, s.84 23

24 Çok eski devirlerde de kabul edilmiş meşru müdafaa, insanların tabii bir hakkı olarak görülmüştür. Gerçekten ilk tarih çağlarında hasmını öldürmek ferdin en tabii hakkı idi. Fakat meşru müdafaanın hukukta yer alması uzun sürmüş ve on üçüncü yüzyılda İtalyanlar ve Almanlar tarafından ele alınarak kanunlara girmiştir. 45 Meşru müdafaayı haklı gösterecek, ona mevzu olabilecek haklar zamanla bir tekamül geçirmiştir. a Eski Yunanistan, Hint ve Romada meşru müdafaa ancak hayataşerefe ve haysiyete karşı vaki tecavüzler hakkında kabul edilmiş ve bazı şartlar altında da hırsızlığa (yani mallara da) teşmil edilmişti. 12 levha kanunundaki "furum manifestum" hallerindeki hırsızlığa karşı böylebir müdafaa caizdi. 46 b Orta zamanlarda böyle bir müdafaa hıristiyanlığm tesiriyle yalnız hayata karşı yapılmış olan taarruzlar için meşru addedilmişti. c 18 inci asır sonlarında meşru müdafaanın sahası daha ziyade genişleyerek bütün haklara karşı yapılan tecavüzleri içime almağa başladığı gibi, o vakite kadar yalnız cana (adam öldürme suçu) karşı yapılan suçlarda mevzuubahis olması itibariyle ceza kanunlarının hususi hükümleri 'arasında yer almış iken sonraları kanunların umumi hükümler kısmında görülmeğe başladı. Bununla beraber bu hususta ceza kanunları arasında bir sistem 45 Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion (1996) [Electronic resource] // International court of Justice Mode of access: <http://www.icjcij.org/docket/files/95/7495.pdf>. Date of access: Shaw Malcolm,, International Law, 4.B.,Cambridge, Cambridge University Press, 2000, s.43 24

25 birliği yoktur. Meşru müdafaaya, Fransız (M. 328) ve Belçika Ceza Kanunları adam öldürme (katil) ve müessir fiiller bahsinde temas eder. 47 Fakat bütün Fransız yazarları onun daha şümullü bir mahiyeti haiz olduğunu ve bütün diğer suçlarda da (infraction) tatbik edilmesi lazımgeldiğinde hem fikirdirler. Alman, İsviçre, İsveç, ispanya, Hollanda kanunları Türk Kanunu gibi meşru müdafaaya umumı hükümleri arasında yer vermişlerdir. 48 Fransız kanunu ve diğer bazı kanunlar meşru müdafaadan umumi olarak yalnız şahsın müdafaası bakımından bahseder ve hususi bir madde ile malların da kanunda tesbit edilmiş muayyen hallerde müdafaa edilebileceğini kabul ederler. 49 Türk ve eski İtalyan ceza kanunu da bu meyandadır. İspanyol ve Holanda kanunları gibi diğer bazı kanunlar meşru müdafaaya mevzu olabilecek hakları teker, teker sayarlar, diğer bazıları ise meşru müdafaayı böyle bir tahdide tabi tutmıyarak yalmz bu müdafaanın prensibini vaz etmekle iktifa ederler, Almanya, Avurturya ve Isviçre kanunları gibi. Meşru müdafaa; diğer beraat ve muafiyet sebepleri gibi İngiliz ceza hukukunun yazılı olmayan kısmı arasındadır. İngiliz hukuku, meşru müdafaaya gerek insanın kendi şahsiyetine ve gerekse yakınlarına, (çocuklar, işçiler) ve mallarına (menkul veya gayri menkul) karşı yapılan 47 Siber Orbelov, Вопросы применения силы в решениях Международного суда ООН,Москов. журн. междунар. права s Jale Güral, Türk hukukunda mal için meşru müdafaa, s Shaw Malcolm, International Law, s.48 25

26 haksız bir taarruzun kuvvetle definde zaruret bulunduğu hallerde müracacaat edilmesini kabul eder. Kenney halen İngiltere'de de bu hakkın müdafaaya muhtaç her hangi bir kimseye yardım içinde meşru olarak kullanılmasının mümkün olduğunu söyler. 50 Lakin kuvvetle tecavüz arasında bir nispet bulunmalıdır, bununla beraber böyle bir tehlike karşısında bulunan kimse bu tehlikeye karşı koyabilmek için makul olarak lüzumlu gördüğü bütün kuvveti sarf edebilir. Tecavüz ile müdafaa arasındaki nispet muhafaza edilerek yapılan bir müdafaada mütecavizin öldürülmüş olması müdaafiin cezalandırılmasını intaç etmez. 51 Fakat mal için tanınmış olan müdafaa hakkı hiç bir zaman mütecavizin öldürülmesine kadar varamaz. Prensip olarak haksız bir tecavüzün kısanların şahsına, hürriyetine şerefine, ırzına müteveccih olması halinde meşru müdafaayı kabul icabeder. 52 Fakat hayattan gayri diğer haklara ve hususiyle mülkiyete yapılan tecavüzlerde müdafaa hakkının meşru olup olmayacağı meselesi türlü içtihatlara ve telakkilere yol açmıştır. Bu husustaki görüşleri iki kısımda toplamak mümkündür: 1 Meşru müdafaa yalnız şahıslara karşı yapılan tecavüzlerde caiz olmalıdır. Bu fikir Grocius, Primus gibi yazarlar tarafından ileri 50 Anthony Clarck Arend Robert Beck, International Law and The Use of Force: Beyond the United Nations Charter Paradigm, London, Routledge, 1993., s Hüseyin Pazarcı, Uluslararası Hukuk Dersleri, s Stanimir Alexandrov, Self Defense Against the Use of Force in International Law, Netherlands Kluwer Law International, 1996, s.65 26

27 sürülmüştü. Bu görüşü müdafaa edenler ve bilhassa Grocius, insan hayatının dünyada mevcut bütün varlıklardan daha üstün olduğu düşüncesinden hareket eder ve meşru müdafaanın ancak telafisi mümkün olmayan zararlara, insanın hayatına, mevcudiyetinin bütünlüğüne karşı vaki tecavüzlerden doğan zararlara hasredilmesine ister. Çünkü diger haklara ve bilhassa mülkiyete karşı yapılan tecavüzlerden gelen zararların salahiyetli makamlara müracaatla hırsızın yakalatılması veya insanın yeniden çalışması suretiyle telafisi mümkündür. Zaten bu gibi vaziyetlerde ihtilaf halinde bulunan haklar arasında da müsavat yoktur. 53 Husule gelen zarar mütecavizin öldürülmesini haklı gösterecek kadar ağır da değildir. Bu görüş tarzı kolaylıkla tenkit edilebilir. Bunun tarafları meşru müdafaanın her türlü ölçüden uzak bulunduğu zehabına istinad etmekte oldukları gibi meşru müdafaanın mevcudiyeti ile onun şartlarını da yekdiğerine karıştırırlar II Dünya Savaşından Önceki Tarihi Sürecde Meşru Müdafaa Hakkı Kavramı Uluslararası Hukukta meşru müdafaa hakkı uluslararası örf ve adet hukuku ve BM Antlaşması md. 51 den doğan bir haktır. BM Antlaşması 53 Anthony Clarck Arend Robert Beck, International Law and The Use of Force: Beyond the United Nations Charter Paradigm, s Shaw Malcolm, International Law,s.22 27

28 öncesi dönemde geçerli olan uluslararası örf ve adet hukuku önleyici meşru müdafaa hakkını da kapsayan geniş bir haktır. Evrensel bir kurum niteliğinin gereği, meşru müdafaa bugün bütün hukuk düzenlerinde yer almaktadır. Ancak meşru müdafaanın genişliği, sınır ve şartları bakımından muhtelif mevzuatlar arasında bazı farklar bulunmaktadır. Gerçekten meşru müdafaa bazı kanunlarda sadece kişiye yönelik saldırılar bakımından kabul edilmiştir (ör: Belçika CEZA KANUNU m.416, m.417). Fakat günümüzde çağdaş ceza kanunlarının çoğu meşru müdafaayı tüm hakları kapsayacak şekilde düzenlemiştir (ör: Avusturya, İsviçre, Hollanda, Portekiz vb.) 55 Birleşmiş Milletler antlaşmasına kadar olan dönemde devletlerin ulusal politikalarının bir aracı olarak güce başvurması yaygın bir uygulamaydı. Devletler diplomasi aracılığıyla elde edemediklerini kuvvet kullanımı yoluyla kazanma amacına sahipti. 56 Çok eski devirlerde de kabul edilmiş meşru müdafaa, insanların tabii bir hakkı olarak görülmüştür. Gerçekten ilk tarih çağlarında hasmını öldürmek ferdin en tabii hakkı idi. Fakat meşru müdafaanın hukukta yer alması uzun sürmüş ve on üçüncü yüzyılda İtalyanlar ve Almanlar tarafından ele alınarak kanunlara girmiştir Stanimir Alexandrov,, Self Defense Against the Use of Force in International Law., s Anthony Clarck, Arend,, Robert, Beck, International Law and The Use of Force: Beyond the United Nations Charter Paradigm,., s Aribogan Deniz Ülke, Uluslararası Barış ve Güvenliğin Sağlanmasında bir Araç olarak Birleşmiş Milletler ve Temel Sorunlar, Avrasya Dosyası, C. VIII, sayı 1, İlkbahar 2002, s

29 Aşağıda bütün hukuklara kaynaklık eden Roma Hukukundan başlamak üzere tarihi gelişim özet olarak anlatılmaya çalışacaktır. Roma hukukunda bu kurumun sınırları geniş tutularak hayata, vücut bütünlüğüne, namusa ve kişisel bir tehlike doğurduğu zamanlarda mala yönelik saldırılara karşı yapılan savunma meşru sayılmıştı. Bu hukukta meşru müdafaa kuvvetin kuvvetle uzaklaştırılmasına bütün kanunlar ve bütün hukuk düzenleri izin verir ilkesi ile ifade edilmekteydi. Öç alma hakkına yer verilmiş Cermen hukukunda meşru müdafaa, bu hakkın derhal icrasını sağlayan bir kurum olarak kabul edilmekteydi. Bu hukukta her türlü saldırıya karşı savunma meşru kabul edilerek kapsamı Roma hukukuna nazaran geniş tutulmuştur. 58 Romalı hukukçular Kuvvetin kuvvetle uzaklaştırılmasına bütün kanunlar ve bütün hukuk düzenleri izin verir diyerek yasal savunmayı kurumsallaştırmışlardır. Roma hukukunda yasal savunma, hayata vücut tamlığına, namus ve iffete, hatta (kişisel bir tehlikeye yol açması şartıyla) mala karşı yapılan saldırılarda kabul edilmiştir. 59 Öç alma hakkına yer verilmiş Cermen hukukunda meşru müdafaa, bu hakkın derhal icrasını sağlayan bir kurum olarak kabul edilmekteydi. Bu 58 Seha Meray, Uluslararası Hukuk ve Uluslararası Örgütler, 2. B., Ankara, A.Ü. SBF Yayınları, 1979., s Andrey Skotnikov Право на самооборону и новые императивы безопасности, Международная жизнь, 9, сентябрь c. 3 29

30 hukukta her türlü saldırıya karşı savunma meşru kabul edilerek kapsamı Roma hukukuna nazaran geniş tutulmuştur. 60 Toscano Kanunu, meşru müdafaayı özel hükümlerde düzenlemiş, savunmada sınırın aşılması halini öngörmemişti. Sardunya Ceza Kanunu da bu kurumu özel hükümlerde düzenleyerek sadece adam öldürme ve müessir fiiller için kabul etmişti tarihli Zanardelli Kanununda meşru müdafaa genel kısımda düzenlenerek14 tüm suçlar için geçerli olan bir mazeret nedeni olarak kabul edildi tarihli Ceza Kanunu ise meşru müdafaanın kapsamını genişleterek yalnız hayata, vücut bütünlüğüne ve sağlığa değil, hukukça himaye edilen tüm haklara yönelik saldırıdan korunma yetkisi tanımıştır. 62 Alman hukuku meşru müdafaayı on üçüncü yüzyılda bir zaruret hali olarak kabul etmiş, nefse, hayata ve mala yönelik haksız saldırılara karşı yapılan savunmaları cezai sorumluluğun dışında bırakmıştır. Karolina zamanında ise meşru müdafaa bir hak olarak kabul edilmiş ve XIII yüzyıla doğru hukukça korunan tüm hakları kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 63 Günümüz Alman Ceza Kanunu 32. paragrafında, meşru müdafaa zorunluluğu ile bir fiil işleyen kişinin hukuka aykırı hareket etmemiş olduğu düzenlenmiştir. Kanun 33. paragrafta meşru müdafaa sınırının 60.Iqnatiy Skakunov, Самооборона в международном праве.., s Creg Greenwood, International Law and the «War against terrorism» International Affairs s Meray Seha, Uluslararası Hukuk ve Uluslararası Örgütler, s Tufan Mammadov, Azerbaycan ceza hukukunda meşru müdafaa, s.17 30

31 korku, dehşet ve şaşkınlık nedeniyle aşılmış olması halinin cezalandırılmayacağını da hükme bağlamıştır. Bu hukukta meşru müdafaanın tüm haklar için tanınmış olduğu genellikle kabul edilmektedir. 64 Rus hukukunda meşru müdafaa kurumunun ilk olarak hangi yazılı kaynakt düzenlendiği hususunda kesin bilgiler mevcut değildir. Gerçekten bazı yazarlar meşru müdafaanın dolaylı şekilde olsa da ilk olarak en eski Rus hukuk yapıtı olan Oleg ve İvan ( ) ile yunanlar arasında yapılmış anlaşmada, hasmını öldürme veya öç alma şeklinde rastlandığı söylenmektedir. 65 Önemli bir hukuk kaynağı sayılan XIII yüzyıl Rus Hakikatleri nde (Russkaya Pravda ) de meşru müdafaa kurumuna ait doğrudan bir düzenleme bulunmamakla birlikte hırsızın, hak sahibi tarafından öldürmesi ( m ) meşru sayılmıştır. Meşru müdafaa kurumutartışmaya ver yermeyecek şekilde ilk olarak, Çar Aleksey Mihayloviç tarafından kabul edilmiş 1649 tarihli Kilise Kanunnamesinde düzenlenmiştir. Burada meşru müdafaanın kapsamı geniş tutulmuş, hayata ve vücut bütünlüğüne, kadının iffet ve namusuna yönelik saldırılara karşı, ayrıca üçüncü kişiler lehine savunma (m.59) meşru sayılmıştır. 66 Daha sonralar ise alman öğretisinin etkisi ile meşru müdafaanın kapsamı 64 Arıboğan Deniz, Ülke, Uluslararası Barış ve Güvenliğin Sağlanmasında bir Araç olarak Birleşmiş Milletler ve Temel Sorunlar, s Andrey Pashina, Применение силы в международном праве, Каzan, 2008, s Amel Mellerson Sheffer, Правовое регулирование применения силы,вне конфронтации. Международное право в период после холодной войны, Мoskva, 1996, s

32 sınırlandırılmıştır. Bu yönde gelişmeler I Petro nun 1715 tarihli Askeri Nizamnamesi ile başlamıştır. Nizamname, yaşam ve sağlık hakkını korumak için gerekli savunma ya yer vererek şartlarına da açıklılık getirmiştir. Gerçekten Nizamname de kendi hayatını korumak için saldırgana doğrudan mukavemet gösteren kimsenin fiili mukavemete mecbur edenin ölümüne sebep olursa kendisini savunanın her türlü cezadan muaf tutulacağı hükme bağlamıştır. 67 Sosyalist sistemin çöküşünden sonra Rusya Federasyonu 1996 tarihinde yeni ceza kanunu kabul etmiştir. Önceki tarihli ceza kanunlarının aksine bu kanunda meşru müdafaa ayrıca bir maddede (Rusya Federasyonu CEZA KANUNU m.37) düzenlenmiştir. Ayrıca ilk kez saldırıdan kaçma veya güvenlik güçlerine başvurma imkanına bakılmaksızın herkesin meşru müdafaada bulunma hakkı olduğu kabul edilmiştir. Bu kanunda saldırıya uğrayan hak bakımından da bir ayırım yapılmamış ve kişinin her türlü hakkına yönelik saldırıya karşı savunma fiili meşru kabul edilmiştir. 68 İslamiyet in kabul edildiği tarihe kadar Azerbaycan topraklarında da kuşkusuz uygulanan ceza hukuku kuralları mevcut olmuştur. Fakat araştırmaların yetersizliği meşru müdafaa kurumunun ne şekilde düzenlendiği veya uygulandığı hususuna bir açıklık getirememektedir. İslamiyet in kabulü ile birlikte burada İslam ceza hukuku kuralları geçerli 67 A.A Gerzenson.; N.D. Durmanov (Çev:Kerimov, A., Orucov, H.), Cinayet Hüququ Ümumi Hisse, Tekmil ve Tebdil Edilmiş Üçünü Çapı, Bakı 1950, s Andrey Pashina, Применение силы в международном праве.,s.67 32

33 olmuş ve bu uygulama Rusya nın işgaline ( XIX yüzyıl başlarına ) kadar devam etmiştir. Gerçekten Rusya nın işgali sonrasında, 1831 tarihinde Kafkas Devlet Şurası tarafından tasdik edilen kanunla ağır cezayı gerektiren suçlara Rus ceza hukuku kurallarının tatbik edileceği düzenlenmiştir tarihinde bağımsızlığını kazanan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti döneminde de Rus ceza kanunu yürürlükte kalmıştır. Böylece Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğine dahil edildiği 1922 tarihine kadar 1845 tarihli Rus Cinayet ve Islah Cezaları Hakkında Kanunname ve 1903 tarihli Rus Cinayet Kanunnamesi Azerbaycan da uygulanmıştır. 69 Azerbaycan ın SOVYET SOSYALIST CUMHURIYETLER BIRLIĞI bünyesine dahil olduğu tarihten başlayarak ise sosyalist ceza kanunları kabul edilmiştir. Sovyet Azerbaycan ın 1922 tarihli ilk Ceza Kanunu maddesinde meşru müdafaa aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: Gerek, kendisine gerek başkalarına yönelik hukuka aykırı saldırıya karşı meşru müdafaa durumunda işlenmiş cezalandırılabilir kriminel fiillere, meşru müdafaa sınırı aşılmamışsa, ceza tatbik edilmez 1999 tarihli Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu kabul edilinceye kadar 1960 tarihli Ceza Kanunu bazı hükümlerin kaldırılması suretiyle yürürlükte kalmıştır. Yürürlükteki bu kanun mehaz RFCEZA KANUNU 69 Mammadov Tufan, Azerbaycan ceza hukukunda meşru müdafaa, s.21 33

34 paralel olarak meşru müdafaa kurumun önceki tarihli ceza kanunlarına nazaran daha açık bir şekilde şöyle düzenlemiştir: Meşru müdafaa durumunda, yani kendisini savunanın veya başkalarının hayatına, sağlığına ve haklarına, devletin ve toplumun menfaatlerine saldırana zarar vermek yolu ile sosyal tehlikeli saldırıdan korunma sırasında işlenmiş fiil suç sayılmaz. 70 Yürürlükteki bu kanun savunmada bulunanın mesleki veya diğer kişisel hazırlığına bakılmaksızın herkesin meşru müdafaada bulunmasını ve bunun bir hak olduğunu göstermiştir. 71 Bu hak Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası 26. Maddesinde yazılı, kanunla yasaklanmayan usul ve araçlarla herkesin kendi hak ve hürriyetlerini koruma hakkının somut bir ifadesidir65. Ayrıca bu kanunla saldırıdan başka türlü kurtulma imkanının olup olmadığı hususu da çözüme kavuşturulmuş ve kimsenin saldırı karşısından kaçma yükümü olmadığı hükme bağlanmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu meşru müdafaa sınırının sadece kasden aşılmasının suç sayılacağını da ilk kez hükme bağlamıştır. 72 Sonuç olarak söyleyebiliriz ki XIX yüzyıl başlarından itibaren günümüze kadar Azerbaycan ceza hukukunda meşru müdafaa kurumunun Rus ceza mevzuatında düzenlendiği şekilde kabul edildiği görülmektedir. 70 Aral Berdal, Uluslararası Hukukta Meşru Müdafaa Hakkı, Ankara, Siyasal Kitabevi, 1999, s Orucov Ahmet, Cinayet Hüququ Ümumi Hisse, Tekmil ve Tebdil Edilmiş Üçünü Çapı, Bakı 1950, s Mammadov Tufan, Azerbaycan ceza hukukunda meşru müdafaa, s.24 34

35 73 Ayrıca bu kurum için Azerbaycan hukukunda kabul edilmiş terminolojinin de belirlenmesi gerekmektedir. ACCEZA KANUNU da meşru müdafaa, Rus hukukunda da kullanılan terimin (neobhodimaya oborona) karşılığı olan zaruri müdafaa olarak ifade edilmektedir. Bunun bir sonucu olarak da doktrinde meşru müdafaa saldırgana zarar vermek suretiyle sosyal tehlikeli saldırıya karşı yapılmış olan yasa ile izin verilmiş müdafaa olarak tanımlanmıştır. Fakat incelediğimiz bu hukuk kurumu için sonraki bölümlerde de zaruri müdafaa değil, meşru müdafaa terimini kullanacağız BM Anlaşması`ndan Sonrakı Dönemde Meşru Müdafaa Hakkı Kavramı Meşru müdafaa hukuksal anlamda da doğru olan, kişinin malına, canına zarar veren eylem ve davranışlara karşı geliştirilen savunmadır. Çağdaş hukukta meşru müdafaa durumunda bulunup da, suç işleyen kimsenin cezalandırılmayacağı hususunda tereddüt yoktur. Fakat cezalandırmanın hukuki esas ve temelini açıklama bakımından çeşitli fikirler ve uyuşmazlık bulunmaktadır. Hiçbir hukuk düzeni hakkın ve haklının saldırıya uğramasına izin vermez. Bizim de katıldığımız yasal savunmanın kabul edilmesindeki temel fikir, hakkın, haksızlık karşısında 73 Peter Tobias Shtol, Меморандум «Роль междунароного праа в глобализированном мире Мир в начале XXI века перед лицом политических вызовов в сфере безопасности», 2006, s Pazarci Hüseyin, Uluslararası Hukuk, s.76 35

36 feda edilmemesi, hakkın, haksızlığa boyun eğmemesi gerektiği ve hukukun haksızlık ve adaletsizlik karşısındaki savaşımın kazanılmasının sağlanması bakımından yasal savunmanın bir araç olduğu düşüncesinden kaynaklanmaktadır. 75 Devletler, doğal hukuk görüşü çerçevesinde meşru müdafaa hakkına doğal olarak sahip olduklarını kabul etmekle birlikte, egemenlik yetkilerinin bir uzantısı olarak her durumda savaşa başvurma hakları olduğunu düşündükleri dönemde meşru müdafaa hakkına atıf yaparak kuvvet kullanma ihtiyacı duymamaktaydılar. 76 Zira, kuvvet kullanımına başvurma kurallarının baskın olmadığı bu dönemde daha çok silahlı çatışmalar sırasında uyulacak kurallar gündemdeydi. Ne zaman ki, devletlerin savaş ve benzeri kuvvet kullanımlarına sınırlama ve yasaklamalar getirilmeye başlandı; o zaman her devletin, doğal olarak sahip olduğu ve kendisini işgal veya saldırıdan korumak amacıyla başvurabileceği bir hak olan meşru müdafaa, daha önemli bir hale geldi. 77 XX. yüzyılın başlarından itibaren gerek devletlerin savaşları ulusal politikalarının bir aracı olarak görmeyeceklerine ilişkin bağıtları ve gerekse BM antlaşmasının getirdiği kuvvet kullanma yasağı, meşru müdafaa kavramının içeriğinin genişletilme çabalarını gündeme getirdi. Bir başka 75 Greigh Daniel, Internatioanal Law,s Yakubovish Ilya, Voprosı Teorii i Praktiki Neobhodimoy Oboronı/Teoride ve Ugulamada Meşru Müdafaa Sorunları, Moskva 1961, s Dünyamalıyeva Nigar, Müasir beynəlxalq münasibətlərdə hərbi siyasi münaqişələr: beynəlxalq münasibətlərin və qlobal inkişafın siyasi problemləri, Bakı 2007, 23 s., s

37 deyişle devletler, meşru müdafaa hakkının sınırlarını kendi çıkarları doğrultusunda yorumlayıp gerçekleştirdikleri kuvvet kullanımlarını bu hakkın kapsamına sokmaya çalışarak BM antlaşmasının 51. maddesinde belirtilen meşru müdafaanın içeriğini suiistimal etmeye çalışmaktadır madde devletlere bireysel meşru müdafaa hakkını vermekle birlikte aynı zamanda bu devletlere müşterek meşru müdafaa hakkını da doğal bir hak olarak tanımaktadır. Müşterek meşru müdafaa, bireysel meşru müdafaa hakkında olduğu gibi şartla getirilen kuvvet kullanma yasağının istisnası olan ve geçici mahiyette bir haktır. Dolayısıyla bir devletin, saldırıya uğrayan bir başka devlete yardım etmesi için özel bir çıkarı bulunmasa bile barış ve güvenlik gibi evrensel bir çıkar için dahi müşterek meşru müdafaa hakkını kullanabileceği, BM antlaşması kaleme alınırken benimsenmiştir Uluslararası İlişkiler Sisteminde Meşru Müdafaa-da Ortaklık Durumu Devletler, uygulamada, açıkça önleyici meşru müdafaa hakkını da kapsayan uluslararası örf ve adet hukukundaki daha geniş bir meşru müdafaa hakkına dayanmaktan imtina etmektedirler. Daha ziyade, eylemlerini, md. 51 çerçevesindeki silahlı saldırı kavramını geniş bir 78 Bowett Derek, Self-defense in International Law.., s Abbasbeyli Agalar, Dünya siyasəti( XXəsrin II yarısı XXI əsrin əvvəlləri), Bakı, y.e.y., 2011, 582 s., s

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet

3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet 3984 sayılı kanunda şeref ve haysiyet Fikret İlkiz Anayasaya göre; herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde

Detaylı

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ

3. SUÇ POLİTİKASININ TEMEL İLKELERİ I. HUKUK DEVLETİ İLKESİ II. KUSUR İLKESİ III. HÜMANİZM İLKESİ CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER DERS PLANI BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ, GENEL BİLGİLER, HUKUK DEVLETİ VE CEZA HUKUKU 1. CEZA HUKUKU KAVRAMI VE GÖREVİ I. CEZA HUKUKUNUN ANLAMI VE TANIMI II. MADDİ CEZA HUKUKU VE YAKIN

Detaylı

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi

Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi Mehmet SAYDAM Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vii

Detaylı

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI

GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI Yrd. Doç. Dr. ECE BAŞ SÜZEL İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi GERÇEK OLMAYAN VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME VE MENFAAT DEVRİ YAPTIRIMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMA CETVELİ...

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA

Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA Dr. H. Zeynep NALÇACIOĞLU ERDEN MİLLETLERARASI YATIRIM HUKUKUNDA DOLAYLI KAMULAŞTIRMA İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ... XIX GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Dolaylı Kamulaştırma Kavramı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza

Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Ceza Hukukunda Rıza Yrd. Doç. Dr. Meral EKİCİ ŞAHİN Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Ceza Hukukunda Rıza İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU

ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU Yrd. Doç. Dr. SELMAN ÖĞÜT İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BM Uluslararası Hukuk Komisyonunun 2011 Yılında Yayınladığı Taslak Maddeler Çerçevesinde ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN SORUMLULUĞU

Detaylı

I. Genel Bilgiler Ülkeler arasındaki hayat standartlarının farklılığı, bazı ülkelerde yaşanan ekonomik sorunlar, uygulanan baskıcı rejimler, yaşanan

I. Genel Bilgiler Ülkeler arasındaki hayat standartlarının farklılığı, bazı ülkelerde yaşanan ekonomik sorunlar, uygulanan baskıcı rejimler, yaşanan I. Genel Bilgiler Ülkeler arasındaki hayat standartlarının farklılığı, bazı ülkelerde yaşanan ekonomik sorunlar, uygulanan baskıcı rejimler, yaşanan iç savaşlar, coğrafi olumsuzluklar dolayısıyla insanlar,

Detaylı

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1

DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 DİPLOMASİ AJANLARI DA DAHİL OLMAK ÜZERE ULUSLARARASI KORUNMAYA SAHİP KİŞİLERE KARŞI İŞLENEN SUÇLARIN ÖNLENMESİ VE CEZALANDIRILMASINA DAİR SÖZLEŞME 1 Bu Sözleşmeye taraf devletler, Birleşmiş Milletler Yasasının

Detaylı

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ

MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ Yrd. Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi MEDENÎ USÛL HUKUKUNDA BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR CETVELİ...xix GİRİŞ...1

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR?

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR? İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNA GÖRE İŞVEREN VEKİLİ KİMDİR? İŞVEREN VEKİLİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR? Recep GÜNER 50 * ÖZ 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nda yer alan yükümlülüklerin sorumlusu

Detaylı

TÜRK VATANDAŞLARI HAKKINDA YABANCI ÜLKE MAHKEMELERİNDEN VE YABANCILAR HAKKINDA TÜRK MAHKEMELERİNDEN VERİLEN CEZA MAHKUMİYETLERiNİN İNFAZINA DAİR KANUN

TÜRK VATANDAŞLARI HAKKINDA YABANCI ÜLKE MAHKEMELERİNDEN VE YABANCILAR HAKKINDA TÜRK MAHKEMELERİNDEN VERİLEN CEZA MAHKUMİYETLERiNİN İNFAZINA DAİR KANUN 6405 TÜRK VATANDAŞLARI HAKKINDA YABANCI ÜLKE MAHKEMELERİNDEN VE YABANCILAR HAKKINDA TÜRK MAHKEMELERİNDEN VERİLEN CEZA MAHKUMİYETLERiNİN İNFAZINA DAİR KANUN Kanun Numarası : 3002 Kabul Tarihi : 8/5/1984

Detaylı

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR 1 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARINA UYMAYAN İŞVERENLERİN KARŞILAŞABİLECEKLERİ YAPTIRIMLAR A- İŞ KAZASI MEYDANA GELMEDEN: (İş güvenliği kurallarını

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... iii GİRİŞ...1 1. BÖLÜM ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI VE YÖNETİMİ...9 İNSAN KAYNAKLARI KAVRAMI, ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ...10 İnsan Kaynakları Kavramı...10 İnsan Kaynaklarının Önemi...12

Detaylı

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME

TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME TEŞKİLATLANMA VE KOLLEKTİF MÜZAKERE HAKKI PRENSİPLERİNİN UYGULANMASINA MÜTEALLİK SÖZLEŞME Bu sözleşme, ILO'nun temel haklara ilişkin 8 sözleşmesinden biridir. ILO Kabul Tarihi: 18 Haziran 1949 Kanun Tarih

Detaylı

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI

Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI Yard. Doç. Dr. SEMİN TÖNER ŞEN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ULUSLARARASI HUKUKTA SOYKIRIM, ETNİK TEMİZLİK VE SALDIRI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xv GİRİŞ...1 Birinci

Detaylı

Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Kanun No. 5194 Kabul Tarihi : 22.6.2004

Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Kanun No. 5194 Kabul Tarihi : 22.6.2004 Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Kanun No. 5194 Kabul Tarihi : 22.6.2004 MADDE 1. 24.6.1995 tarihli ve 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ KTÜ Harita Mühendisliği Bölümü İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ DERS NO#5 KONU: - İşveren sorumlulukları ve Adli süreç - Cezai Sorumluluklar ve Hükümler - Hukuki sorumluluklar ve Sonuçları Yrd. Doç.Dr.

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1

TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1 TERÖRİZMİN BASTIRILMASINA (SUPPRESSION) DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 1 Bu Sözleşmeyi imzalayan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, Avrupa Konseyi amacının, üyeleri arasında daha sıkı bir birliği gerçekleştirmek

Detaylı

TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237. Taksir. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde. cezalandırılır.

TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237. Taksir. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde. cezalandırılır. TÜRK CEZA KANUNU İLGİLİ MADDELERİ KANUN NO: 5237 Taksir Madde 22- cezalandırılır. (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde (2) Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla,

Detaylı

Kabul Tarihi : 22.6.2004

Kabul Tarihi : 22.6.2004 RESMİ GAZETEDE 26.06.2004 TARİH VE 25504 SAYI İLE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİRMİŞTİR. BAZI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun 5194 No. Kabul Tarihi : 22.6.2004 MADDE 1.

Detaylı

Tahrik suretiyle madunun yaptığı suçlar hakkındaki cezaların nasıl indirileceği 1

Tahrik suretiyle madunun yaptığı suçlar hakkındaki cezaların nasıl indirileceği 1 Tahrik suretiyle madunun yaptığı suçlar hakkındaki cezaların nasıl indirileceği 1 Madde 92-1. Bir âmir veya mafevk, askerî nizamlara ve askerlik kaidelerine mugayir muamelede bulunmak, yahut makam ve mevkiinin

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

AZERBAYCAN CEZA HUKUKUNDA MEŞRU MÜDAFAA

AZERBAYCAN CEZA HUKUKUNDA MEŞRU MÜDAFAA T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KAMU HUKUKU (CEZA VE CEZA USUL HUKUKU) ANABİLİM DALI AZERBAYCAN CEZA HUKUKUNDA MEŞRU MÜDAFAA Yüksek Lisans Tezi Tufan Mammadov Ankara-2004 T.C. ANKARA

Detaylı

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI

HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI Yard. Doç. Dr. Hamide TACİR Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi HASTANIN KENDİ GELECEĞİNİ BELİRLEME HAKKI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...xi GİRİŞ...1 Birinci Bölüm HASTANIN KENDİ

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

www.vergidegundem.com

www.vergidegundem.com Fax: 0 212 230 82 91 Damga vergisi uygulamasında Resmi Daire Av. Gökçe Sarısu I. Giriş Damga vergisi, hukuki işlemlerde düzenlenen belge ya da kağıtlar üzerinden alınan bir vergidir. Niteliğinin belirlenmesinde

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU. 1. Kavram İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM CEZA HUKUKU 1. Kavram I. TANIM, TERİM 2 1. Tanım 2 2. Terim 3 3. Ceza Hukukunun Meşruluğunun Temeli 3 II. CEZA HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER 5 1. Hukuk Devleti İlkesi 5 2. İnsan Haysiyetinin

Detaylı

ELEKTRONİK İMZALARA İLİŞKİN UNCITRAL MODEL KANUN TASARISI

ELEKTRONİK İMZALARA İLİŞKİN UNCITRAL MODEL KANUN TASARISI ELEKTRONİK İMZALARA İLİŞKİN UNCITRAL MODEL KANUN TASARISI (2001) (UNCITRAL Elektronik Ticaret Çalışma Grubunun 18 19 Eylül 2000 tarihinde Viyana da yapılan 37. toplantısında onaylanan şekliyle) Uygulama

Detaylı

T.C. D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785. Karar No : 2012/3582

T.C. D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785. Karar No : 2012/3582 T.C D A N I Ş T A Y Üçüncü Daire Esas No : 2010/5785 Karar No : 2012/3582 Anahtar Kelimeler : Haciz İşlemi, İhtiyati Haciz, Şirket Ortağı, Teminat, Kişiye Özgü Ev Eşyaları Özeti: Teşebbüsün muvazaalı olduğu

Detaylı

KAMU DÜZENİ K AVR AMI

KAMU DÜZENİ K AVR AMI Dr. Özge OKAY TEKİNSOY Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi İDARE HUKUKUNDA KAMU DÜZENİ K AVR AMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...xi İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? CEZA HUKUKU SUÇ Suçun Unsurları Suçun Türleri CEZA Ceza Hukukunun İlkeleri Cezai Sorumluluk CEZA HUKUKU "Ceza hukuku, devletin organlarınca suç sayılan

Detaylı

DENİZ VE BASIN İŞ KANUNUNDA FAZLA ÇALIŞMA

DENİZ VE BASIN İŞ KANUNUNDA FAZLA ÇALIŞMA DENİZ VE BASIN İŞ KANUNUNDA FAZLA ÇALIŞMA Ali Kemal TERZİ 65 * Mustafa GÜNÖZ 66 ** I-GİRİŞ Fazla çalışma kavramı, özellikle İş Kanununda tüm tarafların üzerinde durduğu ve uygulamada en çok tartışılan

Detaylı

Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ

Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ Yasemin BABA Türk Ceza Kanunu nda Etkin Pişmanlık İSTANBUL ARŞİVİ İÇİNDEKİLER İSTANBUL CEZA HUKUKU VE KRİMİNOLOJİ ARŞİVİ...VII ÖNSÖZ... IX YAZARIN ÖNSÖZÜ...XIII İÇİNDEKİLER...XV KISALTMALAR LİSTESİ...XXI

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN 5510 SAYILI KANUN İş Kazası : İş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhsal olarak özre uğratan olaydır. 1 Sigortalının işyerinde bulunduğu

Detaylı

Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur)

Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur) Yard. Doç. Dr. Başak BAYSAL İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Zarar Görenin Kusuru (Müterafik Kusur) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR

Detaylı

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr

Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr Ali Kemal Yıldız Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi alikemal.yildiz@bahcesehir.edu.tr ANAYASAL KURALLAR Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir (Ay. m. 56/1). Çevreyi geliştirmek,

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1)

TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) 21 Ocak 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 28889 Sermaye Piyasası Kurulundan: TEBLİĞ PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, makul bir ekonomik veya finansal

Detaylı

YÖNETMELİK. MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

YÖNETMELİK. MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır. 3 Haziran 2014 SALI Resmî Gazete Sayı : 29019 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan: YÖNETMELİK BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU POSTA SEKTÖRÜNDE İDARİ YAPTIRIMLAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE

CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE MUAMELE EŞİTLİĞİ CİNSİYET EŞİTLİĞİ MEVZUAT ÇERÇEVESİ: AB/TÜRKİYE Ayşegül Yeşildağlar Ankara, 08.10.2010 HUKUKİ KAYNAKLAR Md. 2 EC : temel prensip -kadın erkek eşitliğini sağlamak, Topluluğun özel bir yükümlülüğüdür,

Detaylı

Borsa işlemlerinin açık, düzenli ve dürüst şekilde gerçekleşmesine aykırı mahiyetteki fiiller yüzde 50'si yüzde 25 yüzde 25 1/5

Borsa işlemlerinin açık, düzenli ve dürüst şekilde gerçekleşmesine aykırı mahiyetteki fiiller yüzde 50'si yüzde 25 yüzde 25 1/5 BİST'TE BORSA İŞLEMLERİNİN AÇIK, DÜZENLİ VE DÜRÜST BİR ŞEKİLDE GERÇEKLEŞMESİNE AYKIRI EMİR VE İŞLEMLER İLE BU NİTELİKTEKİ EMİRLERİ VEREN VEYA İŞLEMLERİ YAPAN YATIRIMCILARA UYGULANACAK TEDBİRLER HAKKINDA

Detaylı

Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR. Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER

Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR. Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER (Brüksel I Tüzüğü, UNIDROIT İlkeleri ve Türk Yargılama Hukuku Çerçevesinde) İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

UÇAKLARIN KANUN DIŞI YOLLARLA ELE GEÇİRİLMESİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA SÖZLEŞME 1

UÇAKLARIN KANUN DIŞI YOLLARLA ELE GEÇİRİLMESİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA SÖZLEŞME 1 UÇAKLARIN KANUN DIŞI YOLLARLA ELE GEÇİRİLMESİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA SÖZLEŞME 1 Uçuş halindeki uçağı veya kontrolünü ele geçirme şeklinde kanunsuz fiillerin fert ve mal emniyetini tehlikeye düşürdüğünü

Detaylı

M) ASKERLERİN SİLÂH KULLANMA YETKİLERİ1

M) ASKERLERİN SİLÂH KULLANMA YETKİLERİ1 İÇ HİZMET KANUNU: M) ASKERLERİN SİLÂH KULLANMA YETKİLERİ 1 Madde 87 - (Değişik: 25.4.1972-1582 S.Kn) Askerler karakol, karakol nöbetçisi, devriye, nakliyat muhafazası hizmetlerinde veya asayişi temin için

Detaylı

4. Bu Yasa, Bakanlar Kurulu adına Çalışma işleriyle görevli Bakanlık tarafından yürütülür.

4. Bu Yasa, Bakanlar Kurulu adına Çalışma işleriyle görevli Bakanlık tarafından yürütülür. ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (ĐLO) Ü EŞĐT DEĞERDE ĐŞ ĐÇĐ ERKEK VE KADI ĐŞÇĐLER ARASI DA ÜCRET EŞĐTLĐĞĐ HAKKI DAKĐ 1951 TARĐHLĐ 100 SAYILI SÖZLEŞMESĐ Đ O AYLA MASI I UYGU BULU MASI A ĐLĐŞKĐ YASA Sayı: 22/1993

Detaylı

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ

YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ YILDIRIM v. TÜRKĐYE KARARIN KISA ÖZETĐ Đnternete erişime ilişkin yasaklamalara sınırlama getiren ve muhtemel bir kötüye kullanma durumuna karşı hukuki kontrol güvencesi sunan katı bir yasal çerçevede alınmayan

Detaylı

Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333)

Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333) Gülşah Sinem AYDIN T.C. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Kira Sözleşmesinin Genel Hükümlere Göre Sona Ermesi (TBK m. 327-333) İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII TEŞEKKÜR... IX İÇİNDEKİLER...

Detaylı

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır

İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesine İlişkin 30.11.2007 Tarihli Yönetmeliğin 11 ve 19. Maddeleri Anayasaya Aykırıdır Doç. Dr. Tuğrul KATOĞLU* * Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ceza

Detaylı

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer)

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer) 25 Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunmasına ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmî Gazete ile yayımı:

Detaylı

SPKn İDARİ PARA CEZALARI

SPKn İDARİ PARA CEZALARI SPKn İDARİ PARA CEZALARI Av. Ümit İhsan Yayla Sermaye Piyasası Kanununda Halka Açık Şirketlerle İlgili Suç ve Yaptırımlar ile Önemli Nitelikte İşlemler Paneli İstanbul 27.06.2014 Sunum İçeriği Ceza Vermeye

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

kpss ezberbozan serisi VATANDAŞLIK SORU BANKASI Eğitimde

kpss ezberbozan serisi VATANDAŞLIK SORU BANKASI Eğitimde ezberbozan kpss serisi 2016 VATANDAŞLIK SORU BANKASI Eğitimde 29. yıl KOMİSYON KPSS EZBERBOZAN VATANDAŞLIK SORU BANKASI ISBN 978-605-318-362-4 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Detaylı

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI İÇİNDEKİLER ESERİ TAKDİM...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ...

Detaylı

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar:

Sayı: 27/2013 İYİ İDARE YASASI. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı yapar: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Trabzon üçüncü noteri olan davalı ise, süresinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur.

Trabzon üçüncü noteri olan davalı ise, süresinde zamanaşımı itirazında bulunmuştur. MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT DAVASI - DAVANIN CEZA ZAMANAŞIMI SÜRESİ DOLMADAN AÇILDIĞI - TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI ÇERÇEVESİNDE HUKUKEN GEÇERLİ TÜM DELİLLERİ SORULUP TOPLANARAK KARAR VERİLMESİ GEREĞİ

Detaylı

Karar No: 388/2 Karar Tarihi: 08.04.2015

Karar No: 388/2 Karar Tarihi: 08.04.2015 BİRİNCİ SINIFA AYRILAN VE BİRİNCİ SINIF OLAN HÂKİM VE SAVCILARIN ÇALIŞMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ESASLARINA İLİŞKİN HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU İLKE KARARI Karar No: 388/2 Karar Tarihi: 08.04.2015

Detaylı

İş ve Meslek Bakımından Ayırım Hakkında Sözleşme 44

İş ve Meslek Bakımından Ayırım Hakkında Sözleşme 44 İş ve Meslek Bakımından Ayırım Hakkında Sözleşme 44 Milletlerarası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulu tarafından toplantıya çağırılarak 4 Haziran 1958 de Cenevre de kırk ikinci toplantısını yapan, Milletlerarası

Detaylı

OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ

OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ OBJEKTİF TARİHİ YORUM METODU İLE OBJEKTİF ZAMANA UYGUN YORUM METODU ARASINDAKİ İLİŞKİ YORUM KAVRAMI Betül CANBOLAT Kanun hükmü, yasama organının tercih ettiği çözümün yazılı olarak ifade edilmesidir. Kullanılan

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLE ROMANYA ARASINDA HUKUKÎ KONULARDA ADLİ YARDIMLAŞMA ANLAŞMASI Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya (bundan böyle "Akit Taraflar" olarak anılacaklardır), Ulusal egemenlik, haklarda eşitlik

Detaylı

-412- (Resmi Gazete ile yayımı: 5.8.1999 Sayı: 23777)

-412- (Resmi Gazete ile yayımı: 5.8.1999 Sayı: 23777) -412- TURKIYE CUMHURİYETİ İLE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ARASINDAKİ SOSYAL GÜVENLİK ANLAŞMASI İLE İLGİLİ EK ANLAŞMANIN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN (Resmi Gazete ile yayımı: 5.8.1999

Detaylı

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu.

FETHİYE. Tübakkom 10. Dönem Sözcüsü. Hatay Barosu. AVUKAT HATİCE CAN Av.haticecan@hotmail.com Atatürk cad. 18/1 Antakya 0.326.2157903-2134391 AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI NA FETHİYE DOSYA NO : 2011/ 28 KATILAN : B. S. KATILMA İSTEYEN Türkiye Barolar

Detaylı

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER

TEMEL YASALAR /DÜZENLEMELER GİRİŞ Gelişen bilişim teknolojilerinin bütün kamu kurumlarında kullanılması hukuk alanında bir kısım etkiler meydana getirmistir. Kamu tüzel kişileri tarafından bilgisayar teknolojileri kullanılarak yerine

Detaylı

Maddî Zarar ve Bu Zararın Belirlenmesi

Maddî Zarar ve Bu Zararın Belirlenmesi Dr. Murat TOPUZ Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı İsviçre ve Türk Borçlar Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Roma Borçlar Hukukunda Maddî Zarar ve Bu Zararın Belirlenmesi İÇİNDEKİLER

Detaylı

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29

İçindekiler. Önsöz. İkinci Baskıya Önsöz. Üçüncü Baskıya Önsöz. Kısaltmalar. Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 İçindekiler Önsöz İkinci Baskıya Önsöz Üçüncü Baskıya Önsöz Kısaltmalar 7 9 1 3 2 5 Konunun Takdimi ve Sınırlandırılması 29 Birinci Bölüm MUVAZAA KURUMUNUN ETİMOLOJİSİ, TARİHÇESİ, TANIMI, UNSURLARI, TÜRLERİ

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

TEMYİZ KURULU KARARI

TEMYİZ KURULU KARARI SAYIŞTAY KARARLARI Temyiz Kurulu Kararları Tarih : 26.9.2006 No : 28810 B TEMYİZ KURULU KARARI itirme ödevi ve benzeri eğitim-öğretim faaliyetleri teorik ders dışı faaliyetler olarak kabul edildiğinden

Detaylı

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü. Sayı : 11395140-019.

T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTANBUL VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü. Sayı : 11395140-019. Özelge: SMS yolu ile banka hesabına yatan üyelik bedelleri karşılığında aylık fatura düzenleyip düzenleyemeyeceği ile yabancı ülke internet sitelerinin üyelere kullandırılması durumunda elde edilecek gelirin

Detaylı

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP:

SORU : CEVAP: SORU: CEVAP: SORU : Yediemin deposu açmak için karar aldım. Lakin bu işin içinde olan birilerinden bu hususta fikir almak isterim. Bana bu konuda vereceğiniz değerli bilgiler için şimdiden teşekkür ederim. Öncelikle

Detaylı

TÜRKİYE'DE ÖĞRENİM GÖREN YABANCI UYRUKLU ÖĞRENCİLERE İLİŞKİN YÖNETMELİK

TÜRKİYE'DE ÖĞRENİM GÖREN YABANCI UYRUKLU ÖĞRENCİLERE İLİŞKİN YÖNETMELİK TÜRKİYE'DE ÖĞRENİM GÖREN YABANCI UYRUKLU ÖĞRENCİLERE İLİŞKİN YÖNETMELİK (Resmi Gazete Tarihi: 30.4.1985 Resmi Gazete Sayısı: 18740) BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı, 2922

Detaylı

GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ İNCELENMESİ

GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ İNCELENMESİ GRUP ŞİRKETLERİ ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ SERMAYE YÖNÜNDEN İNCELENMESİ 5 GRUP ŞİRKETLERİ (*) ARASINDAKİ KREDİ İLİŞKİLERİNİN ÖRTÜLÜ SERMAYE YÖNÜNDEN İNCELENMESİ 1 - GİRİŞ Bu çalışmamızda 5520

Detaylı

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun bu hükmünden yola çıkarak, İçişleri Bakanlığının emniyet ve asayişi sağlamada, yürütme organları olarak

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun bu hükmünden yola çıkarak, İçişleri Bakanlığının emniyet ve asayişi sağlamada, yürütme organları olarak J.T.G.Y.K. 1 Amaç MADDE 1 - Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti Jandarma Teşkilatının görev, yetki ve sorumluluklarına, hizmetin getirdiği bağlılık ve ilişkilere, teşkilat ve konuşa ait esas ve usulleri düzenler.

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma

Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Hasta ve Hasta Yakını Yönetimi: Şiddet ve Şikayetten Korunma Yrd. Doç. Dr. Nezih VAROL Halk Sağlığı ve Adli Tıp Uzmanı SAHUMER Sağlık Hukuku Merkezi- Genel Müdür Pediatri de HASTA...? HASTA YAKINI...?

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821

GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821 GÖÇ İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞRA TEŞKİLATI KURULUŞ, GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 14.11.2013, Sayısı: 28821 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 (1)

Detaylı

PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1)

PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) Sermaye Piyasası Kurulundan: Amaç ve kapsam PİYASA BOZUCU EYLEMLER TEBLİĞİ (VI-104.1) MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, makul bir ekonomik veya finansal bir gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış

Detaylı

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU İKİNCİ DAİRE KARARI Esas No 2013/149. Karar No 2013/1034

HÂKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU İKİNCİ DAİRE KARARI Esas No 2013/149. Karar No 2013/1034 Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İkinci Dairesi aşağıda isimleri yazılı üyelerin katılımı ile tarihinde toplandı....eski Hâkimi hâlen emekli... (... ) ile... Hâkimi... (...) hakkında, Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Dr. Osman Celbiş Adli Tıp Profesörü, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Şekil Değiştiren Hekimlik Sanatı İnsanlık tarihi ile başlayan süreç içerisinde belli kurallar

Detaylı

BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI

BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI Dr. Ziya KOÇ Hakim TCK NIN 245. MADDESİNDE DÜZENLENEN BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR... xvii Birinci Bölüm KAVRAM-TANIM, KART ÇEŞİTLERİ,

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR:

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU MÜRACAAT SÜRECİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR: ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru 1982 Anayasası nın 148. ve 149. Maddeleri ile geçici 18. maddesi hükümleri ve ayrıca 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

Detaylı

Bağdat Cad. No:108/B D:26 Fenerbahçe Kadıköy İSTANBUL. : Bilirkişi 2. Ek Rapor ve Ayrık 2. Ek Rapora Karşı Beyanlarımızdan İbarettir.

Bağdat Cad. No:108/B D:26 Fenerbahçe Kadıköy İSTANBUL. : Bilirkişi 2. Ek Rapor ve Ayrık 2. Ek Rapora Karşı Beyanlarımızdan İbarettir. 24 MAYIS 2011. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN BAŞKANLIĞI NA 200/. ESAS DAVALILAR VEKİLİ : 1-2-.. : Av. AHMET AYDIN Bağdat Cad. No:108/B D:26 Fenerbahçe Kadıköy İSTANBUL DAVACI :. SİGORTA A.Ş. VEKİLİ :

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINI KALDIRAN GVK NUN GEÇİCİ 69.MADDESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINI KALDIRAN GVK NUN GEÇİCİ 69.MADDESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ YATIRIM İNDİRİMİ İSTİSNASINI KALDIRAN GVK NUN GEÇİCİ 69.MADDESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu yazımızda, yatırım indirimi istisnasını 1.1.2006 tarihinden itibaren uygulamadan kaldıran 5479 sayılı Gelir Vergisi

Detaylı

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ :

ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET NO : 02.2013/317 KARAR TARİHİ : 21/01/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ : ŞİKAYET EDİLEN İDARE : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ŞİKAYETİN KONUSU : Özel büro ve turizm tesisleri

Detaylı

Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete Yayım Tarih ve Sayısı : 23.08.

Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete Yayım Tarih ve Sayısı : 23.08. MESGEMM İSG/Mevzuat/Yönetmelikler İçindekiler Birinci Bölüm - Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 -Amaç Madde 2 - Kapsam Madde 3 - Dayanak Madde 4 - Tanımlar İkinci Bölüm Genel Hükümler Madde 5 Eşit

Detaylı

İŞ MAHKEMELERİ KANUNU

İŞ MAHKEMELERİ KANUNU 2243 İŞ MAHKEMELERİ KANUNU Kanun Numarası : 5521 Kabul Tarihi : 30/1/1950 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 4/2/1950 Sayı : 7424 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 31 Sayfa : 753 Madde 1 İş Kanununa

Detaylı

MASAK Şüpheli. Tebliğ 14.01.2014. www.gsghukuk.com

MASAK Şüpheli. Tebliğ 14.01.2014. www.gsghukuk.com MASAK Şüpheli İşlem Bildirimine İlişkin Taslak 14.01.2014 www.gsghukuk.com Şüpheli İşlem Bildirimine İlişkin Taslak 5337 sayılı Suç Gelirleri nin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair

Detaylı

İDARİ PARA CEZALARINDA UYGULAMA

İDARİ PARA CEZALARINDA UYGULAMA İDARİ PARA CEZALARINDA UYGULAMA Dr. Ahmet OZANSOY 1. Giriş İdari para cezaları, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu na 1 göre uygulanmaktadır. Belediyelerde uygulayıcılar arasında genellikle encümen para cezası

Detaylı

YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR

YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR ÖZET : Manevi tazminatı ancak cismani zarara uğrayan kimse isteyebilir. Yansıma suretiyle bir zarardan sözedilerek

Detaylı

YENİ METİN Yönetim Kurulu Madde 8:

YENİ METİN Yönetim Kurulu Madde 8: ESKİ METİN Yönetim Kurulu Madde 8: Şirketin işleri ve idaresi Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca Genel Kurul tarafından Hissedarlar arasından seçilecek 7 üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından

Detaylı