T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI"

Transkript

1 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI CUMHURİYET DÖNEMİNDE ( ) MARAŞ IN SOSYO- EKONOMİK YAPISI VE GELİŞİMİ YÜKSEK LİSANS PROJESİ KAHRAMANMARAŞ EYLÜL-2006 I

2 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI CUMHURİYET DÖNEMİNDE ( ) MARAŞ IN SOSYO-EKONOMİK YAPISI VE GELİŞİMİ DANIŞMAN: Yard. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ YÜKSEK LİSANS PROJESİ KAHRAMANMARAŞ EYLÜL-2006

3 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANA BİLİMDALI CUMHURİYET DÖNEMİNDE ( ) MARAŞ IN SOSYO-EKONOMİK YAPISI VE GELİŞİMİ YÜKSEK LİSANS PROJESİ Kod No: Bu proje 12/09/2006 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oy Birliği İle Kabul Edilmiştir..... Yard.Doç.Dr.Faruk SÖYLEMEZ Doç.Dr. Ahmet EYİCİL Yrd.Doç.Dr.Mehmet GÜRBÜZ DANIŞMAN ÜYE ÜYE Yukarıdaki imzaların adı geçen öğretim üyelerine ait olduğunu onaylarım. Doç. Dr. Haluk ALKAN Enstitü Müdürü Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir. II

4 T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI ÖZET YÜKSEK LİSANS PROJESİ CUMHURİYET DÖNEMİNDE ( ) MARAŞ IN SOSYO-EKONOMİK YAPISI VE GELİŞİMİ DANIŞMAN: Yard. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ YIL: 2006 Sayfa: 78 Jüri: Yard. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ Doç. Dr. Ahmet EYİCİL Yard. Doç. Dr. Mehmet GÜRBÜZ Bu çalışmanın amacı, cumhuriyetin kuruluşu ile çok partili hayata geçiş dönemi Kahramanmaraş ın sosyal ve ekonomik yapısına bakıp gelişim süreçlerini tahlil ederek günümüz Kahramanmaraş ının sosyo-ekonomik yapısını daha iyi anlamaktır arasını kapsayan bu dönem araştırılırken birçok kaynaktan dönemle ilgili alıntılar yapıldı. Süreli yayınlar, bilimsel araştırmalar ve yıllıklar ile ansiklopedilerden yararlanılmıştır. Bu çalışmada; Osmanlı geleneksel sosyal ve iktisadi yapının, korumacıdevletçi sanayileşmeyle geliştirilmeye çalışıldığı bu süreçte, geleneksel yapının hâkimiyetini sürdürdüğü görülmüştür. Bununla beraber cumhuriyetin kuruluşundan sonra, ülkenin yeniden inşasına girişildiği ve ülkedeki bu kalkınma hamlesinin Maraş a da olumlu yansımalarının olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Maraş, Nüfus, Sağlık, Eğitim, Cumhuriyet, Ekonomi I

5 T.C DEPARTMAN OF HISTORY INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCE UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ABSTRACT THE DEVELOPMENT AND SOCIO-ECONOMIC STRUCTURE OF KAHRAMANMARAŞ IN REPUBLIC ERA. ( ) Supervisor: Assist. Prof. Dr. Faruk SÖYLEMEZ Year: 2006 Pages: 78 Jury: Assist. Prof. Dr. Faruk SÖYLEMEZ Assoc. Prof. Dr. Ahmet EYİCİL Assist. Prof. Dr. Mehmet GÜRBÜZ The purpose of this study is to understand better the socio-economic structure of present day Kahramanmaraş by looking at its socio-economic structure and analyzing the development processes during the period of transition to multi party system upon the foundation of republic. While the period between was being researched, quotations concerning with this period were done from lots of resources. Periodicals, scientific studies, almanacs and encyclopedias were utilized. In this study; it was observed that the Ottoman continued the domination of the traditional structure during this period in which the traditional, social and economical structure of the Otoman was being tried to be developed along with the protective and statist industrialization. However, after the foundation of the republic, it was determined that the newly construction of the country was attempted and this development move within the country had also some affirmative effects on Maraş. Key Words : Maraş, Population, Health, Education, Economy II

6 ÖNSÖZ Bu çalışmada cumhuriyetin kuruluşundan itibaren, arası Maraş ın sosyo-ekonomik yapısı incelenerek bu süreç içerisindeki değişimin tahlili yapıldı. Osmanlı dan kalan şehir hayatının sosyal ve ekonomik fotoğrafı çekilerek sosyal hayatın niteliği ile ticari hayatın işleyiş şekli ortaya konulmaya çalışıldı. Bilindiği üzere ülkelerin güçleri zenginlikleriyle doğru orantılıdır. Bu zenginlik ise kaynağını ülkelerin ekonomik büyüklüğünden alır. Bu da o ekonomiyi oluşturan şehir ekonomilerinin geçmişine bağlıdır. Şehir ekonomilerinden biri olan Kahramanmaraş ın sosyoekonomik dününe bakarak bir fikir ortaya koyup, ortaya koyulanı sektörler alanında gözlemlenmiştir. Yapılan bu gözlemin, geçmişi iyi anlayıp geleceğe yeni bakış açıları kazandıracağı umulmaktadır. Yapmış olduğum bu çalışma daha önce yapılan çalışmalara göre şehrin sosyo-ekonomik yönünü ele alması bakımından bir farklılık arz etmektedir. Bu çalışma araştırmacılara ve okuyuculara yararlı olacaktır. Bu çalışma süresince her türlü yardım ve yönlendirmelerinden yararlandığım Yard. Doç. Dr. Memet YETİŞGİN e, Bölüm Başkanımız Doç. Dr. Ahmet EYİCİL e, danışmanım Yard. Doç. Dr. Faruk SÖYLEMEZ e teşekkür etmeyi bir borç bilirim. Kahramanmaraş 2006 III

7 İÇİNDEKİLER ÖZET...I ABSTRACT...II ÖN SÖZ...II İÇİNDEKİLER...IV ÇİZELGELER LİSTESİ VI KISALTMALAR...VII 1. GİRİŞ ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Kahramanmaraş Tarihine Kısa bir Bakış Şehrin Sosyal Yaşantısı Yerleşim(Coğrafya) Gelenek ve Görenekler Nüfus Cumhuriyet Döneminde Nüfus ( ) Kır ve Şehir Nüfusu Kültür Eğitim Sağlık Hastalıklar Sağlık Kuruluşları Sosyal Yardım Kuruluşları ŞEHRİN İKTİSADİ YAPISI Yüzyıl Başlarında İktisadi yapı Cumhuriyetin Kuruluşunda Ekonomik Yapı Cumhuriyetin İlk Yıllarındaki Ekonomik Yapı ( ) Cumhuriyetin İlk Yıllarıyla Çok Partili Dönem Arası Ekonomik Hamleler ( ) 51 İhracat Ürünleri (Lira)...52 İthalat Ürünleri (Lira) ŞEHİRDEKİ EKONOMİK SEKTÖRLER SEKTÖRLER TARIM Tahıllar Baklagiller Şeker Pancarı Pamuk Biber Bağcılık Hayvancılık (1) Büyükbaş Hayvancılığı: (2) Küçükbaş Hayvancılığı: (3)Kümes Hayvancılığı: İmalat Sanayi (Endüstri) Dokumacılık Mobilyacılık Dericilik...67 IV

8 Saraçlık Sim-Sırma İşlemeciliği Madencilik Kuyumculuk Bakırcılık (Kalayclık) Demircilik Enerji Para, Banka, Maliye SONUÇ...75 KAYNAKÇA...76 ÖZ GEÇMİŞ DİZİN EKLER V

9 ÇİZELGELER LİSTESİ Çizelge,2.1: Kahramanmaraş ın cumhuriyetten önceki nüfusu Çizelge,2.2: Sayım yıllarına göre ülke ve il nüfusunun Yıllık nüfus artış hızları Çizelge,2.3: Maraş merkez ilçe kadın/erkek nüfus artışı Çizelge,2.4: Türkiye ve Maraş ın kentsel ve kırsal nüfus oranı(%) Çizelge,2.5: Maraş taki rüştiye ve öğrenci sayılarının yıllara göre dağılımı Çizelge,2.6: Dinlere göre Maraş taki öğrenci dağılımı Çizelge,2.7: Maraş ta okur yazar oranı(%) Çizelge,2.8: Kahramanmaraş ta ilkokullar açılış yıllarına göre Çizelge,2.9: Kahramanmaraş ta Orta okullar açılış yıllarına göre Çizelge,2.10: Kahramanmaraş ta liseler açılış yıllarına göre Çizelge,3.1: Maraş yöresi ekili alanların ve üretimin Osmanlı devleti içindeki payı(%) Çizelge,3.2: Maraş taki hayvan varlığının Osmanlı devleti içindeki payı(%) Çizelge,3.3:Ürün türlerinin ilçelere göre dağılımı Çizelge,3.4:1927 sayımına göre Maraş taki işyeri ve çalışan sayısı Çizelge,3.5:Maraş tan ihraç edilen ürünler Çizelge,3.6:Maraş a ithal edilen ürünler Çizelge,4.1: Ana ürünlerde içinde ilin Türkiye toplamındaki payı(%) Çizelge,4.2: 1927 Sanayi Sayımına göre Maraş taki işyeri çalışan sayısı VI

10 KISALTMALAR AŞ. Anonim Şirketler AÜOTAUM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırmaları ve Uygulama Merkezi b. Bin bk. Bakınız C. Cilt çev. Çeviren DİE Devlet İstatistik Enstitüsü GB Garanti Bankası H. Hicri Haz. Hazırlayan KSU Kahramanmaraş Sütçü İmam M. Miladi MEB. Millî Eğitim Bakanlığı Nr. Numara R. Rumi s. Sayfa TAŞ Türkiye Anonim Şirketi TTK Türk Tarih Kurumu v. veledi vd. Ve diğerleri vb. Ve benzeri vs. Ve saire VII

11 GİRİŞ 1. GİRİŞ Bu çalışmada ele alınan asıl konu cumhuriyetin kuruluşu ile 1950 arasında Maraş ın sosyo-ekonomik yapısı ve bu sürecin sonuna kadar ki gelişmelerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilmesidir. Günümüz Maraş ın sosyoekonomik yapısını iyi anlayabilmek için bu dönemi ( ) izah etmek gerekmektedir. Çalışmada sosyal ve ekonomik yapı ayrı bölümler hâlinde ele alınmıştır. İlk olarak şehrin sosyal yapısı ile nüfus, eğitim, kültür ve sağlık durumları o zamanki mevcut hâliyle fotoğraflanmaya çalışılmıştır. Günün koşulları göz önünde bulundurulduğunda eğitim ve kültür düzeyinin iyi olduğu, sağlık koşullarının ise geri olduğu gözlemlenmiştir. İkinci olarak şehrin iktisadi yapısı XX. yy. başlarında Osmanlı iktisadi hayatıyla ve cumhuriyet dönemi ulusal ekonomiyle ilişkilendirilerek dönemin ekonomisinin neredeyse tamamının tarıma dayandığı anlatılmaya çalışılmıştır. Daha sonra da Maraş ın ekonomik hayatına iş adamları açısından bakılarak o zaman mevcut iş alanlarının büyüklük, nitelik ve ulusal ekonomiye katkıları ele alınmış ve bu katkıların küçümsenmeyecek büyüklükte olduğu anlatılmaya çalışılmıştır. Sonuç ve öneriler kısmında ise; buraya kadar yapılan açıklama ve değerlendirmelerin tümü, önemli görülen ve günümüzü de etkileyen esas unsurlar açısından sıralanmaya çalışıldı. 1

12 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI 2. ŞEHRİN SOSYAL YAPISI 2.1. Maraş Tarihine Kısa Bir Bakış Burada amaç Maraş ın Kısaca tarihini anlatmaktır. Ancak şehrin o dönem sosyal yapısını daha iyi anlayabilmek için üzerinde hüküm süren medeniyetlere kısaca değinmek önem arz etse gerek. Çünkü medeniyetler birbirlerini etkileyerek meydana gelmişlerdir. Maraş, Anadolu nun en eski şehirlerinden biridir. Maraş ta sırası ile Hititler, Asurîler, Makedonyalılar, Romalılar hüküm sürmüştür (Atalay, 1929: 8). Kahramanmaraş kentinin en eski adına Asur kaynaklarında rastlanılmaktadır. Bu kaynaklara göre bölgedeki kent devletinin adı Gurgum, devletin başkenti ise Maraş ın o dönemdeki adıyla Markasi ydi (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5664). Kent, Müslümanların fethinden sonra Mar aş adını aldı. Mar aş Arapça titreme yeri anlamına gelmektedir. Bu ad, bölge çeltik ekimi yüzünden bataklığa dönüştüğü ve sıtma hastalığı yaygın olarak görüldüğü için verilmiş olabilir. Maraş, Bizanslıların eline geçtiği zaman kentin adı Marasaion, şehir Müslümanların eline geçince de kentin adı Maraş olarak değiştirildi. Kentin adı fazla bir değişikliğe uğramamasına karşın yeri sürekli değişti. Bugünkü Kahramanmaraş ın güneydoğusunda kurulmuş olan antik kent Roma döneminde Karasu kıyısına taşındı. Orta çağda Reban (Raban) daha sonra da Altuntaş kent merkezi oldu. Altuntaş ın bir depremde yıkılmasıyla kent merkezi bu kez de Kahramanmaraş ın doğusunda yer alan ve Kara Maraş adı verilen yere taşındı. Bu günkü kent merkezine ilk kez Dulkadiroğulları yerleşti (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5664). Maraş topraklarının İslamla ilk tanışması; II. Halife Hz. Ömer zamanında Ebu Ubeyd b. el- Cerrah ın Suriye kıt asını baştan başa feth ettikten sonra Menbic i karâr-gah ittihaz etmesi ve maiyetindeki kumandanlardan Halid b. Velid i Maraş ın zaptına memur kılması sonunda gerçekleşti. Halid, bu şehrin fethine muvaffak oldu. Şehrin ahalisini icla ve kal asını tahrip eyledi. Muaviye ise Suriye nin şimalinde Rumlara karşı savunma hatları oluşturarak müstahkem kaleler kurdu. Bu sırada 2

13 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Maraş ın fethinden sonra Muaviye zamanına kadar harap bir şekilde kalmış olan Maraş Kalesini tekrar imar ettirmiştir. Daha sonra da kale içine halk yerleştirmiştir. Bu tarihten sonra Maraş, Anadolu ya Gaza için gelen mücahitlerin üssü konumuna yükselmiştir (Yinanç, 2004: 19). Bugünkü Kahramanmaraş ili ve ilçelerini içine alan bölge 1085 yılında Türk kumandanlarından Emir Buldacı tarafından fethedildi (Yinanç, Elibüyük, 1988: XI). Haçlıların gelişi ile Türklerin elinden çıkan Maraş ve Elbistan havalisi 1098 yılında Bizans a teslim edildi. Bu tarihten itibaren Ermeni asıllı Bizans valileri idaresinde Maraş a yerleşen Ermeniler bir süre sonra Rumkale ve Hısn-ı Mansur(Adıyaman) şehirlerini de ele geçirdiler. Maraş ın kuzeyindeki Elbistan, Afşin (Efsus) ve Göksun çevreleri ise kısa bir süre Türk hâkimiyetine müteakip 1103 yılında yeniden haçlıların eline düştü; fakat 1105 te Selçuklu Sultanı Kılıç Arslan tarafından geri alınarak vezir Ziyaeddin Muhammed e ikta edildi. Kılıç Arslan ın 1107 de ölümü üzerine Elbistan ı Antakya Haçlı Prensi Tankred ele geçirdi. Bu arada 1114 tarihinde meydana gelen depremde kent büyük tahribata uğramıştır (Solak, 2004: 26) de ise Tankred tekrar Maraş ve civarını Malatya da oturan Selçuklu Meliki Tuğrul Arslan ın atabeyi İl Arslan a teslim etmek zorunda kaldı. Türklerin kesin olarak Elbistan a yerleşmeleri üzerine Maraş ta tutunamayacaklarını anlayan Ermeniler, Şehri Urfa haçlı kontuna teslim ederek haçlıların himayesine girdiler. Bu sırada merkezi Sivas ta bulunan Danişmendliler, güçlenerek Selçuklular ile rekabet edecek duruma gelmişlerdir. Selçuklu hükümdarı Sultan Mesud ile mücadeleye girişen Danişmendli Emir Gaz-i 1124 yılında Elbistan ve Civarını ele geçirdi. Güneyde, Haçlılar ile Ermeniler arasında başlayan mücadeleden faydalanan Danişmendliler 1136 da Göksun u 1139 yılında da Feke ve Keban kalelerini zaptettiler. Maraş a kadar giren Danişmendli hükümdarı Muhammed, Bizans imparatorunun haçlılara yardıma gelmesi üzerine ele geçirdiği yerleri terk ederek geri çekildi. Muhammed in ölünden sonra üstünlüğü sağlayan Sultan Mesud 1145 te Danişmendlilerden Elbistan ı yıllarında da Maraş, Göksun, Besni, Ayıntab ve çevresini alarak Selçuklu topraklarına katmış ve oğlu II. Kılıç Arslan ın idaresine verdi (Yinanç, Elibüyük, 1988: XII). 3

14 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Maraş civarında yaşayan göçebe Türkmen cemaatleri 1240 yılında çıkan Babai İsyanına katılırlar. Selçuklu otoritesinin zayıflığından faydalanan Ağaç-eri Türkmenleri Maraş ve havalisinde terör estirmişlerdir (Solak, 2004: 26). Daha sonraları Anadolu da gerçek iktidarı elinde bulunduran Selçuklu veziri Muînüddîn Pervane ülkeyi Moğol işgalinden kurtarmak için Memluk Sultanı Baybars ı yardıma çağırdı de Moğol kuvvetlerinin Elbistan ovasından büyük bir yenilgiye uğratılmasıyla Memluklarda bölgeye girmiş oldu. Amanos Dağlarını aşan Memluklar 1292 de Fırat üzerinden Rumkale yi zaptettiler. Kozan (Sis) üzerine yapılan bir taarruz sonucu Ermenilerle yapılan bir sınır düzeltmesi Memluklara Tel Hamdun şehirlerini kazandırdı de Maraş ve civarı Memluklar tarafından Türkmen beylerine İkta edildi (Yinanç, Elibüyük, 1988: XV) yılları arasında Maraş ve havalisinde Zeyneddin Karaca Bey in kurmuş olduğu Dulkadir Beyliği hüküm sürmüştür. Kaynaklarda çok çeşitli okunuşu olan Dulkadir adının, Abdulkadir veya buna benzer bir adının Türkmen telaffuzuna uydurulmuş şekli olduğu tahmin edilmektedir (Yinanç, Elibüyük, 1988: XV). Halep ten başlayarak Amanosların doğusundan Tohma vadisine kadar uzanan bölgede yurt tutan Dulkadir Türkmenleri Oğuzların Bozok koluna mensupturlar. Dulkadirli halkını teşkil eden Cemaatler ise çoğunlukla Ağaçeri, Bayat, Avşar ve Beydilli boylarından idiler. Ancak Dulkadir beylerinin bu boylardan hangisine mensup oldukları bilinmemektedir (Yinanç, Elibüyük, 1988: XVI) te Osmanlılar ile Dulkadirliler arasında yapılan Turnadağ Savaşıyla Osmanlıların eline geçmiştir (Yakar, 1997: 25). Kanuni Sultan Süleyman döneminde Maraş ve yöresini idare eden Şahsuvaroğlu Ali nin 1522 yılında öldürülmesinden sonra Maraş ve çevresi tamamen Osmanlı Devletinin idaresi altına girdi. Böylece Dulkadiroğlu beyliği tamamen son buldu. Dulkadirli ülkesinin Osmanlı topraklarına katıldığı zaman ki sınırları; Maraş, Elbistan, Göksun, Andırın, Zamantı, Kayseri, Kırşehir, Ankara, Bozok(Yozgat), Darende, Harput(Elazığ), Malatya, Besni, Hısn-ı Mansur(Adıyaman), Kahta, Gerger, Diyarbakır, Urfa, Çermik, Rumkale(Halfeti), Ayıntab, Pazarcık, Bulanık(Bahçe), Gündüzlü, Amik ovası Antakya, Gügercinlik, Trablusşam, Sis(Kozan), Kars-ı 4

15 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Zülkadiriye(Kadirli), Fers(?), Üzeyr ve Yumurtalık tan oluşmaktadır. Şahsuvaroğlu Ali Bey in öldürülmesinden sonra Dulkadirli vilayetinin yönetimi kısa bir süre de olsa Koçi b. Halil Bey e verilmiştir. Bölge kısa bir süre sonra Rum vilayetine bağlandığından Halil Bey in yönetimde fazla kalmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü Maraş ın başında yönetici olarak bu ez Musa Bey v. Kızıl Ahmed Bey gözükmektedir (Solak, 2004: 27). Osmanlının bir eyaleti olan Dulkadir topraklarının o zamanki yüzölçümü km 2 dir. Eyaletin kapladığı sahada bugün Maraş, Adıyaman, Antep ve Malatya illeri vardır (Yakar, 1997: 25). Osmanlı döneminde Maraş ve çevresi mirî arazi sisteminin uygulandığı bölgelerden olduğu için burada timar sistemi tatbik edilmiştir yılında arazinin % 96 gibi büyük bir kısmı mirî araziyi meydana getirirken, mülk ve vakıflara ayrılan arazi miktarı % 4 te kalmaktadır. Şehir merkezinde 5 medrese, 4 buk a 4 cami, 2 mescid, 1 imaret, 6 zaviye ticari hayatın vazgeçilmez unsurları olan çarşı ve pazarlar ve bunların içinde faaliyet gösteren esnaf gurupları bulunmaktadır. Bütün bunlar şehirde sosyal-kültürel ve ekonomik hayatın canlı olduğuna işaret etmektedir. Bunların haricinde kırsal kesimde de yer yer pazarların kurulduğu görülmektedir (Solak, 2004: 223). Maraş, Osmanlılar döneminde eski coğrafi ve stratejik önemini kaybederek ikinci derece öneme sahip şehirlerarasına girmiştir. Maraş 1839 tarihinde Osmanlılarla Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa kuvvetleri arasında yapılan Nizip Savaşı ndan sonra Mısır ordusunun işgaline uğramış, bu devirde Maraş a birçok Mısırlı gelip yerleşmiştir. Sultan Abdülaziz zamanında Maraş eyalet olmaktan çıkarılarak sancak hâline getirilmiş, 1864 yılında ise Halep Vilayetine bağlanmıştır (Maraş İl Yıllığı, 1967: 80). Bu tarihten Meşrutiyet in ilanına kadar Halep Vilayetine bağlı bir sancak olan kent (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5663), Osmanlı Devleti mülki idaresinde yapılan bir değişiklikle 1914 yılında Maraş Sancağı ismini alarak bağımsız bir sancak haline getirilmiştir (Aygan, 1996: 17). 5

16 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI 2.2. Şehrin Sosyal Yaşantısı Maraş ın sosyal yaşantısını incelemek, eski Türk yaşayışıyla ilgili özlü bilgi sahibi olmaya yardımcı olur. Şehir kuruluş itibarı ile çok eskilere dayandığından sosyal yönden büyük zenginlik arz etmektedir. Maraş ın yaşayış, gelenek-görenek, inanç, giyim ve yemekleri hayli çeşitlilik gösterir. Burada sosyal yapının günümüze ulaşabilmiş belirli yönleri üzerinde duraracağız lü yılların başlarında Maraş ın yaşam için güvenli bir şehir olduğunu çeşitli kaynaklardan öğreniyoruz. Cinayet pek işitilmez hırsızlıkta pek vaki değildir. Maraş ahalisinin büyük çoğunluğu temiz ve güzel ahlâki esaslara maliktir. (Atalay, 1929: 87). Maraş ta halk, sade yaşayıp basit ve doğru düşünen, açık sözlü kısacası her mikyası ile tam bir Türk tür (Atalay, 1929: 92). Alışkanlık ve âdetlerine gelince; Maraş ahalisinin hayatı pek sade ve bir kısım maddi olanaklardan yoksundur. Hâlâ eski aşiret yaşantısını bırakmamışlardır. Maraş ta yemek denildiğinde ilk akla gelenler: bulgur, bir nevi sert tarhana, döğme, nohut, mercimek gibi hububat; patlıcan, bamya ve fasulye vb. Şehirde lahana ve pırasa tüketimi çok azdır. Dünyada Maraş ahalisi kadar marul yiyen bir halk olmasa gerektir. Avamın gıdasını ise bulgur ile tarhana teşkil eder. Ayran her yerde olduğu gibi burada da çok içilir. Tarhananın yoğurtla yapılan çorbasını çok severler, kurusunu da ceplerine koyarak leblebi gibi yerler. Pişmemiş patlıcanı yemek dahi adettir. Gerek bulgur gerekse sebze yemekleri pek iyi pişirilmez, biraz çiğ bırakılır. Arabistan dan geldiğine şüphe olmayan çiğ etten yapılmış köfteyi severek yerler. İçki İslamlar arasında o kadar yayılmamıştır. Yerli ahaliden binde biri kokusunu dahi duymamıştır. Yalnız birçok erkek ot atar ki bu ot kül ile adî tütünden yapılmıştır. (Atalay, 1929: 93) yılından bu yana Maraş ta çalışma hayatı dört konuda mütalaâ edilir: İşçi, memur, esnaf-çiftçi ve maddi durumu iyi olanlar. Esnaf kendi işlerine normal olarak devam ederken işçilerin belli bir uğraşları olmadığı için mevsimlere göre biber toplama, kazma-kürek işleri, pamuk ekme ve çapalama, sulama, çeltik ve buğday ekme, biçme ve inşaat işlerinde çalışırlar; soğuk kış aylarında da boş gezerler 6

17 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI (Dedeoğlu, 1996: 35). Maraş şehrinin orta tabakadaki ailelerini esnaf ve ticaretle uğraşan veya küçük imalathaneleri bulunanlar oluşturur. Orta kesimin şehirde; evleri, küçük birer bağları, çeşitli köylerde arazileri, bahçeleri veya zeytinlikleri vardır. Maddi durumları iyi olanların ise şehirde büyük evleri vardır. Bunların birçoğunun sabit işleri yoktur. Köylerdeki arazilerin gelirleri veya ektikleri çeltik, pamuk, biber, buğday ziraatının gelirleri ile geçinirler (Dedeoğlu, 1996: 36). Kendi içine dönük bir toplum hayatı yaşayan şehirde varlıklı ailelerin sayısı bir elin parmakları sayısını geçmeyecek seviyede kaldı. Şehirde yaşayan halkın büyük çoğunluğu geçimini küçük sanatkârlıktan sağlamaktaydı (Yakar, 1997: 85). Toplumların yaşam tarzları, dünya görüşleri hakkında bilgi alabileceğimiz en sağlam kaynaklar şüphesiz o toplumun gelenek ve görenekleridir. Bunlar halkın kültürünü kuşaktan kuşağa üstelik canlılığını koruyarak iletirler. Bu dönemin Maraş ında da gelenek ve göreneklerin canlılığını devam ettirdiğini görmekteyiz. Maraş halkı inanç ve geleneklerine önem verir. Bunun yanı sıra batıl inanışlara da bağlıdır. Bilhassa kadınlar bunlara çok önem verirler. Örneğin Maraş ta kadınlar arasında kurşun dökme yaygındır. Bir kimseye nazar olmaması için su içine kurşun atılır (Maraş İl Yıllığı, 1967: 106). Âdet gelenek ve görenekler daha sonra inceleneceği için burada bu kadarla yetinilmiştir. Cumhuriyet dönemine kadar içine kapanık ve çevre iller ile bağlantısı az olan kent, Cumhuriyetten sonra kalkınmaya ayak uydurmaya çalışmıştır. Maraş, özellikle kervan yollarının buradan geçmesi sebebiyle Dulkadirli ve Osmanlılar zamanında gelişmiş bir sosyal görünüm arz etmektedir ( Dalkıran, 2005: 29). İlçe ve köylerde yaşayanların hemen hepsi tarımla uğraşmaktadır. Malî durumu yerinde olan köylüler yazın köylerde kalmakta, kışın ilçe merkezine gelmektedir. İl merkezinde olduğu gibi ilçe ve köylerde de ailelerin geçimini erkekler sağlar. Genellikle kadın çalışma hayatına girmiş değildir. Kadın, çocuk büyütür ve ev işleri yapar. Köylerde ise durum biraz farklı olup kadın, erkeğin yardımcısıdır. Kadın; çift sürer, ekin biçer, odun kırar hayvan otlatır, alış veriş yapar. Köylerimizde yaşayan ve 7

18 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI hayvancılıkla uğraşan bir kısım halkımız ise yaz aylarında çeşitli yaylalara çıkmakta ve yılın 4-5 ayını oralarda geçirmektedir. Ayrıca Aydınlı aşireti gibi henüz toprağa bağlı hayat tarzına geçmemiş bulunan Türkmen boyları ilkbahardan itibaren Maraş ın Binboğa ve Berit gibi yüksek yaylalarına sürüleri, ev halkı ve eşyalarıyla topluca göç ederlerdi. İlkbahar ve yazı yaylaklarda geçirdikten sonra kışa doğru Maraş, Hatay ve Adana ovalarına inerler (Maraş İl Yıllığı, 1967: 106) Yerleşim (Coğrafya) 1916 (R.1332) yılında Besim Atalay tarafından yazılan Maraş Tarihi ve Coğrafyası adlı eserde şu bilgiler verilmektedir: Maraş Ahır Dağı eteğinde harap ve perişan hâlde bir kasabadır. 3 km uzunluğunda 2 km genişliğinde, 6 km 2 sahaya yayılmıştır. Maraş merkez kasabada 8525 hane ev, şehirde 30 kadar değirmen vardı. 10 tane medrese, mahalle mescidleri dâhil 92 tane cami ve mescid, Hristiyanlara ait 11 kilise vardır. 2 eczane (biri Alman hastanesine ait) ve Almanlara ait 1 hastane vardır. 7 han, 30 hamam bulunmaktadır. Fakat bu eserlerin çoğu kullanılmaz hâldedir. Sokak aralarında büyüklü küçüklü 24 köprü ve umuma ait 40 çeşme bulunmaktaydı (Gürbüz, 2001: 107). Buradan çıkardığımız sonuca göre Maraş bu dönemde bakımsız ve harap bir durumdadır. Buna rağmen verilerden ve 1920 yılına ait şehir krokisinden çıkartılan bilgiler ışığında Maraş şehrinin yılları arasında batıda Akçakoyunlu; kuzeyde Mağralı, Yörükselim, Gazipaşa, Kayabaşı; güneyde Dumlupınar ve Hayrullah mahallelerine doğru geliştiği tespit edilmiştir (Gürbüz, 2001: 107). Sosyal ve ekonomik açıdan Müslümanlardan daha iyi durumda olan Ermeniler XIX.yy da sık sık Osmanlı Devletine karşı isyan çıkardılar. Bu ayaklanmalardan bilhassa 1895 Zeytun İsyanı çok uzun sürmüştür (Eyicil, 1999: 330). Meclis-i Vükelanın 30 Mayıs 1915 günü çıkardığı tehcir kanununa kadar çatışmalar sürmüş, 1919 yılında ise önce İngilizler sonra da Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. İşgallere karşı gösterilen direnişin olumsuz etkisi uzun süre hissedilmiştir. Örneğin Haleb in sınırlarımız dışında kalmasından sonra Haleb in fonksiyonunu Gaziantep üstlenmiş ve hızlı bir gelişme yaşamıştır. Buna karşın Maraş dönemini ekonomik ve sosyal bakımdan sönük geçirmiştir (Gürbüz, 2001: 108). 8

19 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Dönemin mimarî yapısına değinmeden önce kentin tarihsel birikimine bakacak olursak, Maraş taki yerleşmenin yapılan arkeolojik kazılara bakılarak Paleolitik dönemde başladığı anlaşılır. Elbistan-Karahöyük kazıları sonunda elde edilen bulgulardan olan hiyeroglif yazı Hitit kültür ve yapılarını, Pazarcık kazıları sonunda çıkarılan eserler ise Bizans dönemini yansıtmaktadır. Eshab-ı Kehf külliyesi kiliseden dönüştürülmüş camisi ile ilginç bir Selçuklu yapısıdır. Türk dönemi yapılarının çoğu Dulkadiroğullarından kalanlardır (Yurt Ansiklopedisi, : 5744). Dulkadirli Beyleri, beyliğin kuruluş aşamasında başkent Elbistan olduğu için Elbistan da ikamet etmişlerdir. Beyliğin merkezinin Maraş a taşınmasından sonra ise Dulkadirliler Maraş a yerleşmişlerdir (Yinanç, 1989: 106). Maraş Ulu Camii ni Süleyman Bey yaptırmıştır. Alaüddevle Bey e ait bilinen en eski Vakfiye ise (H. 906) 1501 tarihlidir. Nitekim vakfiyelerde Camiye tahsis edildiği görülen dükkân, köy ve mezraa gibi alanlar (taşınmazlar) Maraş Tahrir defterinde açıkça Süleyman Bey Camii vakıfları olarak belirtilmiştir (Yinanç, 1989: 119). Buradan da anlaşılmaktadır ki daha önce anlattığımız mahalle teşkilini hatırlayacak olursak, Geç Hititler döneminden kalan kale civarında yerleşim bölgesi Osmanlı döneminde Maraş Ulu Cami ini de içine alarak genişlemeye devam etmiştir. Maraş ta çoğunlukla evler kerpiçten yapılır, üzerleri topraktır. Üzerleri kiremitle kaplı evlerin çoğunluğu ise Hıristiyanlara mahsustur. Yağmurlu zamanlarda damlar üzerinde faaliyet başlar. Çoluk çocuk ellerine birer tahta parçası alarak damlarını kenarlarına vururlar, bundan sonra tahminen seksen ile seksen beş doksan kilo ağırlığında bulunan ve yerlilerce Lov denilen silindir bir taşın yuvarlanması başlar. Bir takım evler de vardır ki birinin avlusu önündeki bir başka evin damını teşkil eder (Atalay, 1929: 169). Anlaşılmaktadır ki dönemin yapı tekniği geri, mevcut imkânlarla taş ve toprak karışımından müteşekkil bir görünüm arz etmektedir. Mimarîsi de oldukça plansız ve bir kümeleşme şeklinde olduğu söylenebilir Gelenek ve Görenekler Toplumların yaşam tarzları, giyimleri, beslenme şekilleri, doğum evlilik ve ölümle ilgili âdetleri günlük yaşantının içine sıkıştırılmış inanışları ve alışkanlıkları bize o toplumu daha iyi anlamada fikir verir. 9

20 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Cumhuriyet dönemi sonrasında eski geleneksel giyim tarzının birden terk edildiğini söylemek mümkün değildir. İnkılâpların devlet gözetiminde uygulanmaya çalışılmasına rağmen eski Osmanlı tarzı giyimin uzun yıllar devam ettiğini görülmektedir. Maraş taki kadınların giyiniş biçimleri; başta, renkli iğne oyalı yazma, sırtta zıbın fistan, cepken belek, kuşak, ayakta topuklu kundura şeklindedir. Erkeklerin ise sırtta renkli miltan, zıbın, belek, kuşak, aba, şalvar; ayakta kırmızı çizme; çoraplar ise yünden veya keçi kılından yapılmış giysiler şeklindeydi. Her bölgenin olduğu gibi Maraş ın da kendine özgü yemekleri vardır. Bunların bir kısmı daha önceki sosyal yaşantı başlığının içinde sayılmıştı. Bunlara ilave olarak; Maraş tarhanası, yaz mevsiminden büyük masraf ve zahmetlerle kış için yapılan gıda maddesidir. Maraş ta tarhananın yapılışı ev halkı ve çocuklar için bir tören, adeta bir bayram özelliği taşır (Maraş İl Yıllığı, 1967: 117). Çorbalar: tirşik çorbası, ekşili çorba, tarhana çorbası; lapalar: pıt pıt lapası, bulamaç; köfteler: simit köftesi, kısır köftesi, Maraş içli köftesi; et ve sebze yemekleri; pilavlar; börekler; tatlı çeşitleri (Maraş İl Yıllığı, 1967: 118) daha saymakla bitmeyecek yemek çeşitleri zengin mutfağını oluşturur. Çocukların ismi doğumdan sonra kulağına ezan okunarak koyulur. Göbeği beş parmak yukardan kesilir. Çocuk erkek olursa göbeği ahırda gömülür, kız olursa temiz olsun diye suya atılır. Doğumdan kırk gün sonra çocuk ve ananın kırkı çıkarılır. Hasta ölüm döşeğine düştüğü zaman yakınları tarafından hastanın başı beklenir. Helalleşme yapılır. Ölüm haberi birçok camide sala verdirilerek duyurulur. Cenazenin defninden sonra cenaze evine üç gün taziyeye gidilir (Maraş İl Yıllığı, 1967: ). Maraş ta evlilikler görücü (kız görme) usulü ile yapılır. Muskacılık oldukça yaygındır. Cahil kimseler birçok hastalıklarda doktordan önce mahalle ve köylerde muska yazanlara başvurur. Hastalık ve nazarla ilgili muskaları kişiler üstünde taşır (Maraş İl Yıllığı, 1967: 107). Bu dönemde batıl inanç ve hurafelerin neredeyse insanların hayatlarını yönlendirecek kadar etkin ve insanlar arasında yaygın olduğu 10

21 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI görülmektedir. Bu uygulamaların bir kısmı günümüzde bile geçerliliğini korumaktadır. Maraş ve çevresi halkının halk ve söz şairliği sahasında büyük bir isim yaptığı bilinmektedir. Eski cümleleri incelediğimizde bunun bir gelenek olarak çok eskilerden beri devam ettiği görülür. Şazi, Şirazi, Hezari gibi aşıklarımızın başlatmış olduğu gelenek; Çıtah, Zülkadiroğlu, Hayati Vasfi, Abdurrahim Karakoç gibi isimlerle günümüze kadar gelebilmiştir (Yakar, 1997: 29). H. Reşit Tankut, yaylacılığı Yaylacılık, günümüzde önemini yitirmiş ise de, dönemin önemli yaşam tarzlarından biriydi. Göksun un batı tarafları bir yayla âlemidir. Çukurova nın hayvancı obaları yaz aylarını bu dağlarda geçirir. Yaylacılar konaklarını ağaçların sona erdiği yerlere doğru kurarlar. Çıplak bayırlar, tepelere kadar koyunlarındır. Fakat aşağıya doğru ağaçlı sırtlarda sığır sürüleri ve at yılgıları gezinir (Tankut, 1944: 79) diye tarif etmektedir Yaylalar evvelce köylere ve obalara bırakılmışken bugün birçok yaylaların çetelerin eline geçtiğini görüyoruz. Bunlar buraları mal satar gibi artırmaya çalıştıkları için kiraların insafsızca yükselmesine yaylacıların birbirlerine düşmesine sebep oluyorlar (Tankut, 1944: 83). Buradan da anlaşıldığı üzere dönemin yaylacılığı, daha önceki konargöçerlerin yaylacılığına göre bozulmaya yüz tuttuğu sonucu ortaya çıkmaktadır Nüfus Nüfus konusu, o topluluğa hakim devletin siyasî ya da idarî bölünmelerine göre oluştuğu için farklı dönemlerde değişiklikler arz etmiştir. Bu sebeple yörenin idarî yapısının ve sınır değişikliklerinin dikkate alınması gerekir. Maraş ın arası nüfusunu incelemeden önce nüfusun tarihsel değişimine bakmakta fayda vardır. Maraş ın nüfusu hakkında ilk bilgiye 1525 yılında yapılmış olan Tahrir defterinde rastlanmıştır. Maraş ta Kanunî Sultan Süleyman döneminin ( ) başlarında Dulkadir eyaleti kurulmuştur yılında tanzim edilen bir icmal defterinde bölgenin Osmanlı idaresine girdikten sonra Dulkadir Vilayeti adı altında kaydedildiği görülmüştür. Vilayette yaşayanların çoğunluğu Dulkadirli 11

22 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Türkmenlerden oluşmaktaydı. Vilayetin toplam hane sayısı (yaklaşık kişi) bunun hanesini ( kişi) Konargöçer Dulkadirli Türkmenleri, hanesinin ( kişi) yerleşik Müslüman ve hanesini ( kişi) Hıristiyanlar oluşturmakta idi. Ayrıca vilayetin dahilinde 523 köy, mezra, 62 çiftlik, 64 kışla ve 35 yaylak vardı (Gürbüz, 2001: 8). 1893(R. 1309) tarihli Halep vilayet salnamesinde Maraş kazasının nüfusu olarak verilmiştir. Cumhuriyet öncesinde şehrin nüfusu ile ilgili tablo aşağıya çıkarılmıştır (Gürbüz, 2001: 21). Çizelge, 2.1: Maraş ın cumhuriyetten önceki nüfusu Şehir Nüfusu Merkez İlçe Nüfusu Yıllar Nüfus Yıllar Nüfus Tabloyu incelediğimizde Maraş ın bu günkü merkez ilçe sınırları içerisinde kalan nüfusunun 1563 yılından 1910 yılına kadar (1890 lar dikkate alınmaz ise ) devamlı artış gösterdiği görülmektedir. 12

23 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Evliya Çelebi Seyahatnamesi verilerine göre 1671 de Maraş nüfusu e çıkmıştır (Çelebi, 1985: 140). Bu nüfusun içerisinde Müslümanların yanı sıra gayrimüslim nüfusta mevcuttur. Gayrimüslim nüfusun büyük çoğunluğunu Ermeniler, az bir kısmını da Yahudiler oluşturmaktadır. Maraş bölgesinde Ermenilerin yüzyıllardan beri var olduğu bilinmektedir. Maraş a yerleşmeleri ise VIII. yüzyıla rastlar. Bu yüzyılda Bizanslıların baskısına maruz kalan bir grup Ermeni Doğu Anadolu dan kaçarak Müslüman Arapların hakimiyeti altındaki Toros lara ve Kuzey Suriye ye yerleştiler. Ermeniler bu tarihlerde yukarda sayılan yerleşim yerleri dışında Zeytun ve civarına da yerleşmişlerdir (Akbıyık, 1999: 307). Maraş uzun süren mücadeleler sonucunda Osmanlı ya bağlanmıştır. XVII. Yüzyıl başlarında Maliyesi sarsılan Osmanlı, konargöçerleri vergiye bağlayabilmek için iskân politikasına gitmiştir. Örneğin: Kılıçlı, Pirol (Pirdil), Bektaşlı oymaklarının da Maraş ve Halep eyaletlerine iskân edildiği anlaşılmaktadır (Orhonlu, 1987: 95). Yine 1866 da Maraş sancağına Yusuf Hacılı, Çakallı, Kadirli aşiretlerinin iskân edildiklerini müşahede etmekteyiz (Orhonlu, 1987: 117). Son olarak Besim Atalay ın tespitlerine göre; 1910 lu yıllarda kasabanın nüfusu tür. Müslüman nüfusun ü erkek ve i kadındır erkek, 4939 bayan olmak üzere toplam 8476 Hıristiyan mevcuttur (Atalay, 1929: 176). Bu verilere dikkatlice bakıldığında kadın nüfusunun bir miktar fazla olduğunu görülmektedir. Bunun sebebi, erkeklerin sürekli savaşa gidip geri dönmemesine bağlanabilir. Burada bahsedilen, Maraş ın merkez nüfusuyla kendisine bağlı olan kasaba ve nahiyelerin toplam nüfusudur. Fakat bu kasaba ve nahiyeler değişik zamanlarda diğer eyalet ve sancaklara bağlandığı için bunların nüfusu üzerinde ayrıca durulmadı Cumhuriyet Döneminde Nüfus ( ) Cumhuriyet dönemine kadar tarihi zenginliği gibi nüfusu etnik açıdan çeşitlilik arz eden Maraş ın, Cumhuriyet ten sonra daha sade görüntü verdiği söylenebilir. Buna da I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı ndan sonraki göçler (şehirden) ve nüfus mübadelesinin etkili olduğunu söyleyebiliriz. Kurtuluş Savaş ından sonra da 13

24 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI gayrimüslimlerin birçoğunun bölgeden ayrılmaları ile şehir nüfusunun bin olduğu anlaşılmaktadır (Dedeoğlu, 1996: 21). Yeryüzü şekilleri itibarı ile çok engebeli bir coğrafyada yer almasına karşın nüfus yapısı oldukça yoğundur. Sapa ve dağlık kesimlerde nüfus hiç artmadığı hâlde özellikle, şehre seyrek aralıklarla bireysel göçler olabilmektedir (Büyük Laurasse, 1986, C. 12: 6192). Ayrıca şehrin nüfusu arasında büyük artış göstermiştir. Bu durum aşağıdaki tabloda daha iyi görülmektedir (Gürbüz, 2001 : 26). Çizelge, 2.2 : Sayım yıllarına göre ülke ve il nüfusu ile yıllık nüfus artış hızları Ülke Sayım Yılı Ülke Nüfusu Nüfusunun Yıllık Nüfus Artış Hızı % Yıllık İl Nüfusu İl in Nüfus Artış Hızı %

25 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Tablodan da anlaşıldığına göre nüfus artışının olduğu görülmektedir. Maraş merkez ilçe nüfusunun yılları arasındaki nüfus artış oranı %o dur. İlk etapta artış hızının bu kadar fazla olması ilk sayımda, sayılamayan nüfusun, 1935 sayımında sayılması olabilir. Yine Maraş ın yıllık nüfus artış hızının en düşük olduğu yıl 1935 tir. Şehirdeki en yüksek nüfus artış hızı ise arasında % olmuştur. Bu durumun sebebine gelince Anadolu ya göçmen ve mübadil olarak gelenlerle sığınanların oranının artmasıdır. Mübadil olarak gelip Anadolu ya sığınanların dönemi nüfusundaki payı %o 9.17 ve dönemindeki payı ise %o 9.72 oranındadır. Maraş iline de mübadele dolayısıyla yılları arasında kişi göçmen olarak gelmiştir. Bu göçmen nüfus ilin nüfus artış miktarını %1 oranında etkilemiştir. Bunun yanında 1935 yılında kırsal nüfustaki doğum oranlarının yüksekliği de nüfusun yıllık artış hızında etkili olmuştur (Gürbüz, 2001: 27). Yine arasındaki nüfus artış hızının yüksek olması idarî sınırların değişmesinden kaynaklanmaktadır. Bu dönemde Pazarcık ilçesinin Gaziantep ten tekrar alınması sonucu merkez ilçenin alanı 828 km 2 artmıştır (Gürbüz, 2001: 27). Bu da nüfus artış hızını olumlu yönde etkilemiştir arasındaki nüfus artış hızının yüksek olmasının diğer bir sebebi de devlet politikaları ve tıptaki gelişmelerin bebek ölümlerini azaltıcı etkilerine bağlanabilir. Nüfusun artışını cinsiyet bazında da değerlendirecek olursak; gerek I. Dünya Savaş ında gerekse Kurtuluş Savaşı yıllarında cephede savaşanların büyük çoğunluğunun erkek olması hem ülkede hem de şehirde erkek nüfusun azalmasını beraberinde getirmiştir. Şehrin Fransızlar tarafından işgal edilmesi ve şehir halkının verdiği kurtuluş savaşı sonucunda şehirdeki erkek nüfusunun daha da azalmasına neden olmuştur. Fakat 1927 yılından sonra şehirdeki erkek nüfusun kadın nüfusunu tekrar yakaladığı hatta geçtiği aşağıdaki tabloda net olarak görülmektedir (Gürbüz, 2001: 26). 15

26 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Çizelge, 2.3: Maraş merkez ilçe kadın/ erkek nüfus artışı Yıllar Erkek Kadın Toplam Nüfus Yıllık Artış Hızı %o * Kaynaktaki tablonun kadın/erkek kısmı alınarak küçültülmüş hâlidir. Tablodaki verilere göre II. Dünya Savaş ının bittiği dönemde erkek nüfusu daha da artmıştır. Bu artışta erkeklerin seferberlikten dönmesi etkili olmuştur. Ekonomik hayata katılan faal nüfus hakkında ise iktisadi yapıdan bahsedilirken bilgi verilecektir Kır ve Şehir Nüfusu Toplumların doğası gereği, insanların tamamının şehir ve benzeri büyüklükteki toplu yerlerde yaşaması mümkün değildir. Alışageldikleri yaşam tarzlarını sürdürebilmek, yine bu tarzların zorunlu kıldığı hayatlarından kopamamak gibi sebeplerle yaşadıkları yerleri terk edemezler. Özellikle yaşamını tarım ve hayvancılıkla sağlayan şehrimiz insanı için kır hayatı adeta yaşam şekli hâline gelmiştir. Cumhuriyetin kuruluşundan sonra da Maraş ekonomisinin tarıma dayalı yapısı devam etmiştir. Bu durum, nüfusun daha çok kırsal kesimde yaşamasından kaynaklanmaktadır. Kır ve kent ayrımındaki ölçüt idarî nüfus yapısı ve sosyal yapıdır. Bunlardan en yaygın olanı idarî bölünüş, ve üzeri gibi nüfus barındırma ölçütlerine dayanmaktadır. Nüfusları ne olursa olsun yönetsel bakımdan 16

27 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI il yada ilçe merkezi olan bütün yerleşim birimleri kent sayılır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5703). Cumhuriyet sonrası dönemde Maraş ilçelerinin şu anki sayıda olmadığı bilinen bir gerçektir. Örneğin Pazarcık ilçesinin Gaziantep ten alınıp Maraş a bağlandığı belirtilmişti. Maraş ın şehir merkezi güneyde, büyük ilçeler ise şehrin kuzeyindeki verimli arazilerde kurulmuştur. Buradan yola çıkılarak nüfus yoğunlaşmasının bu bölgelerde olduğunu söylenebilir. Cumhuriyetin ilk yıllarında il ekonomisi tümüyle tarıma dayalıydı. Bu yıllarda kentsel nüfusun kır nüfusuna oranı düşük düzeydeydi. Cumhuriyet sonrasında ilk nüfus sayımının yapıldığı 1927 de ilin kent nüfusunun % 71 i Maraş ta yaşıyordu döneminde ilçe merkezlerinin toplam nüfusu yalnızca % 49 oranında artarak e yükselebildi. Oysa bu dönemde köy ve bucak nüfusları % 58 oranında artarak e yaklaşmıştı. Böylece 1927 de kentsel kesimde yaşayanlar il nüfusunun % 20 sini oluşturmaktayken bu oran 1950 de % 18.7 düşmüştür (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5703). Çizelge, 2.4 : Türkiye ve Maraş ın kentsel ve kırsal nüfus oranı (%) Türkiye Kır Kent Kır Maraş Kent * Esas tablodan küçültülerek alınmıştır. Tablodan anlaşıldığı üzere cumhuriyetin ilanından 1950 ye kadar ki dönemde Maraş ta kırsal nüfusta büyük bir fazlalık görülmektedir. Hatta Maraş ın kır 17

28 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI nüfusunun, Türkiye nin kır nüfusuna oranı %10 üzerinde olduğu gözlemlenmiştir. Ancak bu oran 1950 den sonra azalmaya başlamıştır. Örneğin, 1960 ta % 78 e düşmüş, kent nüfusu da % 22 ye yükselmiştir. Maraş a yapılan göçler şehir nüfusunun değişmesinde önemli paya sahiptir. Bu sebeple artan yıllara göre kır nüfusunda nispi bir azalma, kent nüfusunda da bir artış görülmektedir. Toprağa bağlı olan kırsal nüfusun; zamanla topraksız kalmalarıyla kent e göçler başlamıştır. Kentteki ekonomik gelişmeler bu süreci daha da hızlandırmıştır. Örneğin: 1945 te merkez ilçe nüfusunun artış hızı %24.4 tür. Hatta göçlerin bir kısmı gelişmekte olan çevre illere bile yönelmiş döneminde il dışına %o 70 oranında nüfus göç ederken döneminde %o80 e yükselmiştir (Gürbüz, 2001: 30). Burada daha fazla spesifik ayrıntılara girilmeyip (nüfusun yıllara göre dağılımı gibi demografik veriler) bu kadar bilginin nüfusun genel yapısı hakkında bir fikir verdiği düşünülmektedir Kültür Anadolu nun en eski medeniyetlerine ev sahipliği yapan Maraş coğrafi konumu nedeniyle bu medeniyetler arasında da zaman zaman bir köprü görevi görmüştür. Anadolu ve Mezopotamya uygarlıkları çoğu zaman bu bölgede birbirleriyle karşılaşmışlardır. Persler, Helen, Roma ve Bizans medeniyetinin de yöre kültürüne katkıları olduğu gibi daha sonraları Araplar ve Türklerin bölgeye yerleştikten sonra, bölgenin kültürüne katkıda bulunmuşlardır. Adı geçen medeniyetlere özgü birtakım inanış, giyim, mimarî gibi kültürel özellikler adeta Maraş ın kültürel zenginliğini oluşturmuştur. Gerek Müslümanlardan önce gerekse Müslümanların bölgeye yerleşmelerinden sonra bölgede dinî inanış ve mistisizm hâkim olduğu için Maraş adeta dini mayalanma merkezi olmuştur. Belirtmek gerekir ki eski tarihlerden beri Maraş ın tabi afetlere maruz kalması, zaman zaman yer değiştirmesi ve tarih boyunca istilalara uğraması son olarak ta İstiklâl Savaş ında şehrin yanması şehirdeki pek çok mimarî ve kültür eserin yok olmasına sebep olmuştur (Maraş İl Yıllığı, 1967: 131). 18

29 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Günümüze kadar ulaşan eserler ise, daha çok Osmanlı dönemine ait el yazmaları ile Dulkadirlilerden kalan eserlerdir. Bu eserlere örnek olarakta Elbistan Ulu Camii, Maraş Ulu Camii, Hatuniye Camii, Haznedarlı Camii, Maraş Taş Mescidi, İklime Hatun Mescid ile yanındaki türbeler (Gündoğdu, 1982: 61). Cumhuriyet dönemine girildiğinde Maraş, tarımı hayvancılığı ve küçük el sanatlarıyla kapalı bir ekonomiye sahipti. Cumhuriyetin ilk yıllarında üst yapıda gerçekleştirilen dönüşümler sınırlı bir kesimi etkilemiştir larda etkinlik gösteren Halkevi çalışmaları da yüzeysel kalmıştır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5723). Anlaşıldığı kadarıyla dönemin sonu olan 1950 li yıllara kadar geleneksel, toplumsal yapı hâkimiyetini sürdürmüş ve bu yapının çözülmesi gecikmiştir. Burada kültürel yapıyı ve gelişimini ekonomik gelişmeyle paralel değerlendirmek gerekir. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaş ını şehrin toplumsal yapısında sarsıntılar yaratmıştır. Kısıtlı üretim sahalarıyla birkaç zanaat kolunu elinde bulunduran azınlıkların yöreyi terk etmesi de bu sarsıntının bir uzantısı olarak yaşamı etkilemiştir. Dönemin ilk yıllarında yöre insanı tarım, hayvancılık ve sınırlı ticaretle geçimini sağlamaya çalışmış, uğraşlar geleneksel yöntemlerle sürdürülmüştür. Bunun sonucu kapalı toplumsal ilişkiler ve yaşam biçimleri korunmuştur. Dağlık kesimdeki konargöçer topluluklarda, bu süreçte aşiret yapısını korumuştur (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5723). Giyim-kuşam ve beslenme biçimlerine daha önce değinilmişti. Burada dinsel yapıya kısaca değinecek olursak; Alevilik ve Sünnî mezhebinin etkili olduğu yörede din adamlarını ve bazı inançların yöre insanı üzerinde çok etkili olduğu söylenebilir. Yörede Sünni bir tasavvuf ekolu olan Nakşibendîlik, yaygındır. Geçmiş dönemlerde yaşayanların (ya da yaşadığına inanılan din ulularının Evliya, Sahabe vb.) halk arasında büyük saygınlığı vardır. Örneğin: Peygamberin sahabelerinden olduğu öne sürülen Şeyh Ukkaş a ilişkin birçok söylence anlatılır. Yörede doğan çocuklara bu ad çokça verilir. Adaklar, ziyaretler, ayin-i cem gibi dinsel törenler dışında da yörede birçok boş hurafelere de rastlanır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5725). 19

30 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI İlin değişen ve hareketli nüfus yapısı kültürünü de etkilemiştir. Yöreye çeşitli zamanlarda gelen etnik grupların genel nüfus içindeki oranı kimi zaman oldukça yüksek düzeye ulaşmıştır. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı Nüfus yapısını değiştirmiş, yaşanan işgal ve göçler halk edebiyatı ürünlerine de yansımıştır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5728). Daha önceleri köklü bir halk şiiri geleneği olan Maraş ta pek çok halk ozanı yetişmiştir. Bir görüşe göre ünlü halk ozanı Karacaoğlan Maraşlıdır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5728). Maraş illerine giden kervancı Selam söyle bizim il e, obaya Eğlen Allah ı seversen seyrancı Uğran Pazarcığa, Salman Babaya Mısralarından yola çıkılarak Karacaoğlan ın Maraşlı olduğu söylense de bu mısralarda belirtilen yerler Maraşlı bir halk ozanı tarafından değiştirilmiş olabilir. O dönemde yaşayan halk ozanlarından Derdiçok ( ) için Prof. Dr. Fuat Köprülü; Derdiçok, aşık edebiyatının asrımızdaki son değerli mümessillerindendir der (Maraş il Yıllığı, 1967: 151). Edebiyat tarihine geçmiş olan Derdiçok un şiirleri 108 koşma ve 156 semaiden ibaret olarak ilk defa 1946 yılında yayınlanmıştır (Maraş il yıllığı, 1967:151). Aşık Yener (d.1928), Aşık Kul Ahmet (d.1932), Aşık Kul Hasan (d.1933), Aşık Hüdai (d.1940), Berçenekli Aşık Mahsuni yi ( ) Maraş ın yetiştirdiği halk ozanları arasında sayabiliriz (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5730). Maraş a ilk matbaa 1913 yılında Hüdayizade Tahsin Efendi tarafından getirilerek kendi konaklarının selamlığına kurdurulmuştur (Maraş İl Yıllığı, 1967: 133). Bu matbaa Kurtuluş Savaşı döneminde de gizlice çalışmış ve cumhuriyet döneminde de bir süre faaliyetini sürdürmüştür. Hacı Nuri adında bir Maraşlı tarafından 29 Nisan 1920 tarihinden itibaren çıkarılan başlık yazısının altında Metalîbi Amal-i Milliyenin Müdafiidîr ibaresini taşıyan (Âmal-i Milliye) gazetesi 1940 yılına kadar yayınlanmıştır da İş Basımevi, Engizek Matbaası, 1947 de 20

31 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Hizmet matbaası kurulmuştur. Halkın Sesi, Yeni Maraş, Engizek, Hizmet, Kahraman Yurt, Kurtuluş gazeteleri bu basımevlerinde yayınlanmıştır de Alpaylar, 1954 te Halk Postası matbaaları açılarak buralarda çeşitli gazeteler basılmıştır. Dönemin Maraş ında yetişen, bilim, sanat, askerî, idarî ve diğer alanlardaki ünlü kişilerden; Sütçü İmam, Prof. Hakkı Kısakürek( ), Ord. Prof. Mükrimin Halil Yinanç ( ), Ferruh Bozbeyli ve Yazar, Şair Necip Fazıl Kısakürek, Tahsin Yücel(d.1933), Şevket Yücel (d.1930), Şemsettin Kutlu (d.1918) bazılarıdır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5741). İlde, Cumhuriyet sonrası kültürel etkinliklerin zamanla yoğunlaştığı görülmektedir larda Halkevi; tiyatro, sergi, kitaplık vb. alanlardaki girişimleriyle kültür yaşamına belirgin derece de bir canlılık kazandırmıştır de kurulan Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüğünde Türk ün ata sporu olan güreş geliştirilmiş, 1940 larda yapılan çalışmalarla 5 i Beden Terbiyesi Sanayi, Milli Eğitim ve Milli Savunma bakanlıklarına bağlı 15 tesis kurulmuştur. İlk kulüpler 1920 lerde kurulmaya başlanmıştır de kurulan Kahramanmaraş Avcılar Kulübü bunların arasındadır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5739). İlin yetiştirdiği Haydar Pehlivan, Kasap Kara Ali (Ali Etli) Mağralı Ökkeş Pehlivan Bekir Büke, Mehmet Esenceli dönemin millî güreşçileridir. Cumhuriyetten önceki dönemde medrese ve mekteplerin sayısı hakkında bilgi Eğitim başlığı altında verilecek olup, Maraş ta yetişen büyüklerin biyografilerinin incelenmesinde Maraş ın ve çevresinin bir kültür merkezi olduğu sonucunu çıkarabiliriz Eğitim Maraş ın o dönemdeki eğitim yapısının buraya kadar anlatılan sosyal yapı ve daha sonra incelenecek olan az gelişmiş ekonomik yapıyla paralellik içerdiğini tahmin etmek zor olmaz. Daha düne kadar gündemden düşmeyen eğitimle ilgili bazı problemler o dönemde daha yüksek düzeydedir. Cumhuriyetin ilanının ilk yıllarında kurumsallaşmanın (okullaşmanın) gerçekleşmemesinden dolayı Anadolu da (çağdaş manada) eğitim geri durumdaydı. 21

32 ŞEHRİN SOSYAL YAPISI Cumhuriyete kadar olan dönemde, birbirinden bağımsız olan medrese ve idadilerin olduğunu biliyoruz. Cuinet, 1890 başlarında Maraş sancağında 2 rüştiye bulunduğunu ifade etmektedir yılındaki Halep Salnamesinde ise kentte 1 Rüştiyenin olduğu yer almaktadır (Yurt Ansiklopedisi, , C. VIII: 5667). Kentteki idadi 1903 tarihinde açılmıştır. Bunu 1903 tarihli Halep salnamesinden öğrenmekteyiz. Aynı salnameye göre yine kentte 9 medrese, 8 İptidaiye, 20 Sıbyan Mektebi ve 10 Hristiyan mektebi bulunmaktaydı. Aynı dönemde Maraş ın ilçelerinden olan Zeytun da 1 Ermeni ortaokulu ile 5 Ermeni ilkokulu; Elbistan da 11 Rüştiye, 1 İlkokul, 4 Sıbyan mektebi ve 1 kütüphane; Andırında 1 Medrese, 1 Rüşdiye vardı Devlet Salnamesinde ise Maraş kazasının tek rüştiyesinde 183 öğrencinin okuduğu kayıtlıdır ve 1903 tarihli salnamelerdeki öğrenci dağılımı aşağıdaki gibidir. Çizelge, 2.5: Maraş taki rüştiye ve öğrenci sayılarının yıllara göre dağılımı (Yurt Ansiklopedisi, : 5666). Okul Adı Öğrenci Sayısı Maraş Rüştiyesi Elbistan Rüştiyesi Toplam Maarif salnamesi Maraş kentinde Protestanların lise düzeyinde 1 erkek okulu olduğunu; Fransızların lise düzeyindeki okulunda ise 48 i kız, 65 i erkek olmak üzere toplam 113 öğrenci okuduğu kayıtlıdır yılındaki Maarif Salnamesinde Fransızların Maraş taki okulunda 47 i kız, 55 i erkek olmak üzere toplam 102 öğrenci olduğu kayıtlıdır (Yurt Ansiklopedisi, : 5666). Cuinet e göre, Maraş Sancağında çeşitli düzeylerdeki okulların ve öğrenci sayılarının dinsel dağılımı şöyleydi 22

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69.

Kalem İşleri 60. Ağaç İşleri 61. Hünkar Kasrı 65. Medrese (Darülhadis Medresesi) 66. Sıbyan Mektebi 67. Sultan I. Ahmet Türbesi 69. İÇİNDEKİLER TARİHÇE 5 SULTANAHMET CAMİ YAPI TOPLULUĞU 8 SULTAN I. AHMET 12 SULTAN I. AHMET İN CAMİYİ YAPTIRMAYA KARAR VERMESİ 15 SEDEFKAR MEHMET AĞA 20 SULTANAHMET CAMİİ NİN YAPILMAYA BAŞLANMASI 24 SULTANAHMET

Detaylı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı

SURUÇ İLÇEMİZ. Suruç Meydanı SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi,

Detaylı

HALFETİ İLÇEMİZ. Halfeti

HALFETİ İLÇEMİZ. Halfeti HALFETİ İLÇEMİZ Halfeti Şanlıurfa merkez ilçesine 112 km mesafede olan ilçenin yüzölçümü 646 km² dir. İlçe; 3 belediye, 1 bucak, 36 köy ve 23 mezradan oluşmaktadır. Batısında Gaziantep iline bağlı Araban,

Detaylı

Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor?

Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor? ADIYAMAN Adıyaman'ın İsmi Nereden Geliyor? Rivayete göre; Adıyaman şehrini doğu, batı ve güney yönlerinde derin vadiler çevirmiştir. Bu vadilerin yamaçları zengin meyve ağaçları ile kaplı olduğu gibi,

Detaylı

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur.

Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Çekerek ırmağı üzerinde Roma dönemine ait köprüde şehrin bu adı ile ilgili kitabe bulunmaktadır. Tokat ın 68 km güneybatısında yer alan Sulusaray, Sabastopolis antik kenti üzerinde kurulmuştur. Antik Sebastopolis

Detaylı

ŞANLIURFA YI GEZELİM

ŞANLIURFA YI GEZELİM ŞANLIURFA YI GEZELİM 3. Gün: URFA NIN KALBİNDEN GÜNEŞİN BATIŞINA GEZİ TÜRKİYE NİN GURURU ATATÜRK BARAJI Türkiye de ki elektrik üretimini artırmak ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi ndeki 9 ili kapsayan tarım

Detaylı

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ

1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BAKİ SARISAKAL 1891 MANASTIR SALNAMESİNDE MANASTIR VİLAYETİ BİNALAR VE ARAZİ LİSTESİ Manastır Vilayetinde Nüfus Cemaati İslam Ulah ve Rum Ermeni Bulgar Yahudi

Detaylı

Samaruksayı Seyir olarak bilinen köyün eski adı, Cumhuriyetin ilk yıllarında,

Samaruksayı Seyir olarak bilinen köyün eski adı, Cumhuriyetin ilk yıllarında, İKİSU KÖYÜ YERİ VE NÜFUSU İkisu Köyü, bağlı olduğu Yomra İlçesi nin güneybatısında yer alır. Yomra İlçesi ne 4 km., Trabzon İli ne 16 km. uzaklıktadır. Bu uzaklıklar köyün giriş uzaklığıdır. Köyün girişindeki

Detaylı

TABLOLARIN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ TABLOLARIN LİSTESİ ÖZEL AMAÇLI TABLOLARIN LİSTESİ GRAFİKLERİN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ HARİTA VE KROKİLERİN LİSTESİ

TABLOLARIN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ TABLOLARIN LİSTESİ ÖZEL AMAÇLI TABLOLARIN LİSTESİ GRAFİKLERİN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ HARİTA VE KROKİLERİN LİSTESİ 1/7 İÇİNDEKİLER TABLOLARIN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ TABLOLARIN LİSTESİ ÖZEL AMAÇLI TABLOLARIN LİSTESİ GRAFİKLERİN LİSTESİ YAZI İÇİNDEKİ HARİTA VE KROKİLERİN LİSTESİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM:I GİRİŞ BİLİM-SOSYAL

Detaylı

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER

SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER SİVEREK'TE TARİHİ ESERLER VE CAMİLER» Genel Bilgi» Ulu Camii» Gülabibey Camii» Sulu Camii» Haliliye Camii» Eski Hükümet Konağı ve Gazipaşa İlkokulu» Yeraltı Hamamı» Abdalağa Hamamı» Hanlar» Serap Çeşmesi...»

Detaylı

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi

Sonuç. Beylikler dönemi, Anadolu'da Türk kültür ve medeniyetinin gelişmesi 78 ağaçları bulunan yer, Ermenek'e bağlı Görme! Köyü'nde 32 Paşaçukuru olarak bilinen yer, Ermenek'te Emir Ahmed mülkü civarındaki yer, Ermenek'e bağlı Gargara Köyü'nde 33 yer, Mut Medresesi yakınındaki

Detaylı

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir.

Ramazanoğlu Medresesi: 1540 yılında yapılmış klasik Osmanlı medresesidir. Atatürk Müzesi Müze binası, eski Adana nın merkezi olan tarihi Tepebağ da, 19. yüzyılda yapılmış geleneksel Adana evlerindendir. İki katlı, cumbalı, kırma çatılı, kâgir bir yapıdır. Bu özellikleri nedeniyle

Detaylı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Roma ve Bizans Dönemi Tarihi Eserleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Antik Yerleşimler......................... 4 0.2 Roma - Bizans Dönemi Kalıntıları...............

Detaylı

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu

İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu Prof. Dr. Bülent Yılmaz Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta : byilmaz@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7. Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ

Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7. Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ Ortadoğu ve Afrika Araştırmacıları Derneği Yayınları Araştırma Eserleri Serisi Nu: 7 Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ Dr. Ahmet Emin Dağ İstanbul, 2015 Emeviler den Arap Baharı na HALEP TÜRKMENLERİ

Detaylı

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA

Ankara da SELÇUKLU MİRASI. Arslanhane Camii. (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Ankara da SELÇUKLU MİRASI Arslanhane Camii (Ahi Şerafeddin) 58 YEDİKITA Çizim: Yük. Mim. Mehmet Emin Yılmaz 11. yüzyıldan başlayarak Anadolu ya yerleşmeye başlayan Türkler, doğuda Ermeni ve Gürcü yapıları,

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı

BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı BİRECİK İLÇEMİZ Fırat ta Gün Batımı Birecik ilçesi Şanlıurfa Merkez ilçesine 80 km uzaklıkta olup, yüzölçümü 852 km2 dir. İlçe merkez belediye ile birlikte 3 belediye ve bunlara bağlı 70 köy ve 75 mezradan

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22

Yazar Administrator Perşembe, 26 Nisan 2012 17:25 - Son Güncelleme Cumartesi, 19 Mayıs 2012 14:22 Batman'ın tarihi hakkında en eski bilgiler halk hikayeleri, mitler ve Heredot tarihinde verilmektedir. Ortak verilere göre MED kralı Abtyagestin'in torunu Kyros karsıtı Erpagazso M.Ö. 550 yilinda yenilince

Detaylı

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım

İdari Durum. İklim ve Bitki Örtüsü. Ulaşım . İdari Durum İlçemizde belediye teşkilatı 1884 yılında kurulmuştur. İlçeye bağlı 16 mahalle muhtarlığı bulunmaktadır. Mezra ve oba mevcut değildir. İklim ve Bitki Örtüsü İnönü Marmara, Ege ve İç Anadolu

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Muharrem KESİK İletişim Bilgileri Adres : Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Telefon : (0212) 521 81 00 Mail : muharremkesik@gmail.com 2. Doğum -

Detaylı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Tarihi - Bizans Döneminde Edirne Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Hadrianopolis ten Edrine ye : Bizans Dönemi.......... 4 0.2 Hadrianopolis Önce Edrine

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI.. LİSESİ TARİH I DERSİ BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI (BEP) FORMU EYLÜL - EKİM I.ÜNİTE :TARİH BİLİMİ Kaynaştırma *İşlenen ve anlatılan konular aracılığı ile öğrenci tarihin tanımı eğitimine tabi olan * Tarihin zamanla alakalı bir bilim olduğunu kavrar. hakkında bilgi

Detaylı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı

Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı Türklerin Anayurdu ve Göçler Video Ders Anlatımı III. ÜNİTE TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ ( BAŞLANGIÇTAN X. YÜZYILA KADAR ) A- TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI I-Türk Adının Anlamı

Detaylı

ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ

ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ ÇEVRENİN GENÇ SÖZCÜLERİ KENTSEL DÖNÜŞÜM Öğrencinin adı- soyadı: ERDEM EGE MARAŞLI Proje Danışmanı: MÜGE SİREK Bahçeşehir - İSTANBUL Kentsel Dönüşüm Son günlerde haberlerde gazetelerde çok fazla rastladığımız

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845)

AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) AKÇAABAD VAKFIKEBĠR NÜFUS KÜTÜĞÜ - (1835-1845) C. Yunus Özkurt Osmanlı döneminde ilk genel nüfus sayımı, II. Mahmud döneminde 1831 (Hicri: 1246) yılında alınan bir karar ile uygulanmaya başlamıştır (bundan

Detaylı

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ

EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ EMEVİLER VE ABBASİLER DÖNEMİ DERS NOTLARI VE ŞİFRE TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ EMEVİLER Muaviye tarafından Şam da kurulan ve yaklaşık

Detaylı

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi

Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi PROF. DR. NEJAT GÖYÜNÇ ARMAĞANI 305 Mevlüt ESER Prof. Dr. Yusuf KÜÇÜKDAĞ NEÜ A. Keleşoğlu Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi Mevlevilik, Mevlâna

Detaylı

ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ)

ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ) KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 811 ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ) Yaşar Baş Cami, halen Elbistan'ın Güneşli Mahallesi'nin ortasında bulunmaktadır. Bir sokak aracılığı ile şehrin merkezini

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları

Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı ve Çevresi Yüzey Araştırması 2013 Yılı Çalışmaları Yrd. Doç. Dr. Yiğit H. Erbil, Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Konya İli Beyşehir İlçesi Fasıllar Anıtı

Detaylı

Tarihi Evlerin Restorasyon ve İmar Projesi Projenin Önemi: Projenin amacı: Projenin Uygulanması: Projenin Maliyeti:

Tarihi Evlerin Restorasyon ve İmar Projesi Projenin Önemi: Projenin amacı: Projenin Uygulanması: Projenin Maliyeti: Tarihi Evlerin Restorasyon ve İmar Projesi Kutsal Mescid in kutlu komşularının evlerini restore ederek onlara karşı vefa borcumuzu öderken Aksa dan Müslümanları uzaklaştırıp Yahudilere yer açmaya çalışan

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir.

Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Makedonya Cumhuriyeti ; 1991 yılında Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti nin iç savaşlara girdiği dönemde bağımsızlığını ilan etmiştir. Kuzeyde Sırbistan ve Kosova batıda Arnavutluk, güneyde Yunanistan,

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Sudan bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesi olup kuzeyinde Mısır, doğusunda

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

BALIKESİR KAZASI (1840 1845)

BALIKESİR KAZASI (1840 1845) 1 2 BALIKESİR KAZASI (1840 1845) 3 Tanzimat başlarında BALIKESİR KAZASI (1840 1845) (Demografik Durum) Zağnos Kültür ve Eğitim Vakfı Genel Yayın No:8 ISBN 975 94473 4 7 Kapak : Petek Ofset Matbaacılık

Detaylı

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi

ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI. Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi ŞANLIURFA İL KÜLTÜR VE TURİZM MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI ŞEHİR TANITIM YAYINLARI 1 Yayın Adı: Şiir Şehir Urfa Konusu: Urfa Üzerine Yazılmış Şiir Seçkisi Hazırlayan: Mehmet KURTOĞLU Sayfa Sayısı: 160 Toplam Baskı

Detaylı

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI MISIR UYGARLIĞI İRAN UYGARLIĞI HİNT UYGARLIĞI ÇİN UYGARLIĞI DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI MEZOPOTAMYA UYGARLIKLARI Kelime anlamı İki nehrin arası olan Mezopotamya,

Detaylı

SİVRİCE-MADEN YÖRESİNİN MEVZİİ COĞRAFYASI

SİVRİCE-MADEN YÖRESİNİN MEVZİİ COĞRAFYASI I T. C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ COĞRAFYA ANABİLİM DALI SİVRİCE-MADEN YÖRESİNİN MEVZİİ COĞRAFYASI (DOKTORA TEZİ) Tez Yöneticisi: Prof.Dr. H. Hilmi KARABORAN Hazırlayan: Ali YİĞİT ELAZIĞ

Detaylı

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri)

Tefsir, Kıraat (İlahiyat ve İslâmî ilimler fakülteleri) ARAŞTIRMA ALANLARI 1 Kur an İlimleri ve Tefsir Kur an ilimleri, Kur an tarihi, tefsir gibi Kur an araştırmalarının farklı alanlarına dair araştırmaları kapsar. 1. Kur an tarihi 2. Kıraat 3. Memlükler ve

Detaylı

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM Ramazan DEMİRTAŞ Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi, Aktif Tektonik

Detaylı

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay..

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. İktisat Tarihi (1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. (1962). "Yükseliş Devri'nde Osmanlı Ekonomisine Umumi

Detaylı

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik

OSMANLI YAPILARINDA. Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik OSMANLI YAPILARINDA İZNİK ÇİNİLERİ Kaynak: Sitare Turan Bakır, İznik Çinileri, KültK ltür r Bakanlığı Osmanlı Eserleri, Ankara 1999 Adana Ramazanoğlu Camii Caminin kitabelerinden yapımına 16. yy da Ramazanoğlu

Detaylı

Doğuda Kahramanmaraş ve Gaziantep, Batıda Mersin, Kuzeyde Niğde, Kayseri, Güneyde Akdeniz ile çevrilidir.

Doğuda Kahramanmaraş ve Gaziantep, Batıda Mersin, Kuzeyde Niğde, Kayseri, Güneyde Akdeniz ile çevrilidir. ADANADA DİN HİZMETLERİNİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ Ülkemizin güneyinde Akdeniz Bölgesi sınırları içinde yer alan Adana mız, Akdeniz kıyılarından başlayarak Orta Torosların yüksek kesimlerine kadar genişleyen, 17.253

Detaylı

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI T.C. SİNOP ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLGİLER ENSTİTÜSÜ TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL II. YARIYIL Adı Adı TAR 501 Eski Anadolu Kültür 3 0 3 TAR 502 Eskiçağda Türkler 3 0 3 TAR 503 Eskiçağ Kavimlerinde

Detaylı

SU KANALI PROJESİ - ETİYOPYA

SU KANALI PROJESİ - ETİYOPYA SU KANALI PROJESİ - ETİYOPYA İHH Projeler Birimi PROJENİN KONUSU Bu proje, Etiyopya nın Bale bölgesine bağlı olan Selke Deyu köyünün kuruluşundan bu yana temiz su ihtiyacını karşılayamamasından dolayı

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

KÜTAHYA ADININ KÖKENİ VE TARİHİ

KÜTAHYA ADININ KÖKENİ VE TARİHİ 1/6 KÜTAHYA ADININ KÖKENİ VE TARİHİ Kütahya nın eski çağlara kadar uzanan engin bir tarihi vardır. Tarih öncesi çağlara ait bu gün için elimizde ciddi ve tarihi belge yoktur. Çok eski bir efsaneye göre,

Detaylı

Sakarya ili kültür ve turizm bakımından önemli bir potansiyele ve çeşitliliğe sahiptir. İlde Taraklı Evleri gibi

Sakarya ili kültür ve turizm bakımından önemli bir potansiyele ve çeşitliliğe sahiptir. İlde Taraklı Evleri gibi TARİH Tarihi kaynaklar bize, Adapazarı yerleşim bölgesinde önceleri Bitinya'lıların, ardından Bizanslıların yaşadıklarını bildirmektedir. Öte yandan, ilim adamlarının yaptıkları araştırmalara göre; Sakarya

Detaylı

BULDAN ÖRNEĞİNDE DENİZLİ YÖRESİ ALEVİ-BEKTAŞİ KÜLTÜRÜ

BULDAN ÖRNEĞİNDE DENİZLİ YÖRESİ ALEVİ-BEKTAŞİ KÜLTÜRÜ BULDAN ÖRNEĞİNDE DENİZLİ YÖRESİ ALEVİ-BEKTAŞİ KÜLTÜRÜ Prof. Dr. Filiz KILIÇ *, Araş. Gör. Tuncay BÜLBÜL**, Uzm. Coşkun KÖKEL*** *Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü,

Detaylı

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar.

ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ( 1102 1409 ) Diyarbakır, Harput, Mardin Diyarbakır Artuklu Sarayı İlk Artuklu Medresesi İlgazi tarafundan Halep te yaptırıldı. Silvan (Meyyafarkin)

Detaylı

Güzelbahçe İlçe Raporu

Güzelbahçe İlçe Raporu 2014-2023 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Mayıs, 2013 Nüfus Yapısı Genel Bilgiler Yüzölçümü, 2002: 116,91 km 2 Nüfus, ADNKS, 2012: 28.469 kişi Nüfus Yoğunluğu, 2012: 243 kişi Şehirleşme Oranı, 2012:

Detaylı

Güzelbahçe İlçe Raporu

Güzelbahçe İlçe Raporu 2014-2023 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Mayıs, 2013 Nüfus Yapısı Genel Bilgiler Yüzölçümü, 2002: 116,91 km 2 Nüfus, ADNKS, 2012: 28.469 kişi Nüfus Yoğunluğu, 2012: 243 kişi Şehirleşme Oranı, 2012:

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Edirne Köprüleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı

Edirne Köprüleri. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Edirne Köprüleri Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne Köprüleri......................... 4 0.1.1 Gazimihal Köprüsü.................... 4 0.1.2 Beyazid Köprüsü.....................

Detaylı

KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU

KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU KONURALP TEKNİK GEZİ RAPORU Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü lisans programında yer alan Arch 471 - Analysis of Historic Buildings dersi kapsamında Düzce nin Konuralp Belediyesi ne 8-14 Ekim 2012 tarihleri

Detaylı

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988.

1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 1) PROF. DR. NUSRET ÇAM Yayınlanmış kitaplar şunlardır: 1- Tevrat ve İncil'e Göre Hz. Muhammed (Abdulahad Davud'dan tercüme), İzmir, 1988. 2- Adana Ulu Câmii Külliyesi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara,

Detaylı

SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2. BÖLGE, 562 ADA, 11 PARSEL RESTİTÜSYON AÇIKLAMA RAPORU

SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2. BÖLGE, 562 ADA, 11 PARSEL RESTİTÜSYON AÇIKLAMA RAPORU SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2. BÖLGE, 562 ADA, 11 PARSEL RESTİTÜSYON AÇIKLAMA RAPORU SÜLEYMANİYE MAHALLESİ PAFTA NO:131 562 ADA 11 PARSEL Küçük Dolap Sokak Kapı No:2 MEVCUT DURUM: Süleymaniye yenileme

Detaylı

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ ATAY, Çınar, KIRAÇ, Suna İnan. 19.yy İzmir Fotoğrafları Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Ens. Yayını. s.93 (1997) HAZIRLAYAN: SENEM ÖZGÖNÜL Kasım 2007 İZMİR VE FAYTON;

Detaylı

AR&GE BÜLTEN. Kültür Turizmi ve İzmir

AR&GE BÜLTEN. Kültür Turizmi ve İzmir Kültür Turizmi ve İzmir Ümit ÇİÇEK Ege Bölgesi, Anadolu nun batısında, tarihin akışı içerisinde birçok farklı medeniyete ev sahipliği yapmış, suyun hayat verdiği nehirleri ile bereketli ovalara sahip bir

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981 Doktora Tarih Atatürk Üniversitesi 1985 1. Adı Soyadı : MEHMET ÇELİK 2. Doğum Tarihi: 05 Haziran 195. Unvanı : Prof.Dr.. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Lisans İlahiyat Atatürk Üniversitesi 1979 Y. Lisans Tarih Atatürk Üniversitesi 1981

Detaylı

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için

HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için HAÇLI SEFERLERi Orta Çağ'da Avrupalıların Müslümanların elinde bulunan ve Hristiyanlarca kutsal sayılan Kudüs ve çevresini geri almak için düzenledikleri seferlere "Haçlı Seferleri" denir. Haçlı Seferlerinin

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MEHMET SAİT ŞAHİNALP Doğum Tarihi: 21. 04. 1973 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Coğrafya Öğretmenliği Marmara Üniversitesi 1992-1996

Detaylı

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI

KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI KURAN IN ANLAMI İLE BULUŞMAK ARAŞTIRMASI Kasım 2007 İÇİNDEKİLER Metodoloji I. Araştırmanın Metodoloji ve Örneklemin Yapısı II. Örneklemin Mezhep Bağlılığı ile İlgili Yapısı III. Dindarlık Algısı IV. Din

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU TURİZM VE OTELCİLİK BÖLÜMÜ İNANÇ TURİZMİ DANIŞMAN:Özer YILMAZ HAZIRLAYAN: Erşad TAN,Tacettin TOPTAŞ İÇİNDEKİLER GİRİŞ I-İNANÇ TURİZMİ A- İnanç Kavramı

Detaylı

- 61 - Muhteşem Pullu

- 61 - Muhteşem Pullu Asaf Bey Çıkmazı Kabaltısı Sancak Mahallesindedir. Örtüsü sivri tonozludur. Sivri kemerle güneye ve ahşap-beton sundurmalı sivri kemerle kuzeye açılır. Üzerinde kesme ve moloz taşlardan yapılmış bir ev

Detaylı

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, 02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014

EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 2014 EKONOMİK VE SOSYAL GÖSTERGELER 214 SOSYAL YAPI EĞİTİM İŞGÜCÜ EKONOMİK DIŞ TİCARET BANKACILIK TURİZM SOSYAL YAPI GÖSTERGELERİ YILLAR VAN TÜRKİYE 199 637.433 56.473.35 2 877.524 67.83.524 21 1.35.418 73.722.988

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU

ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU ĐSTANBUL KÜLLĐYELERĐ (FATĐH / SULTAN SELĐM / ŞEHZADE MEHMET) TEKNĐK GEZĐSĐ RAPORU Fakültemiz lisans programında açılan MĐM 376 Anadolu Uygarlıkları Teknik Seçmeli Dersi kapsamında yapılması planlanan Đstanbul

Detaylı

Tag Archives: chp döneminde yikilan camiler

Tag Archives: chp döneminde yikilan camiler Tag Archives: chp döneminde yikilan camiler Tek parti döneminde satılan Camiler ile ilgili M. Kemal Atatürk imzalı birkaç belge NİS 272012 Tek parti döneminde satılan Camiler ile ilgili M. Kemal Atatürk

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

AKSARAY Aksaray ın Tarihçesi "Şehr-i Süleha"

AKSARAY Aksaray ın Tarihçesi Şehr-i Süleha AKSARAY Aksaray ın Tarihçesi Kültür ve Medeniyetler beşiği Anadolu daki en eski yerleşim yerlerinden birisi de Aksaray dır. İlimiz coğrafi konumu ve stratejik önemi nedeniyle tarih boyunca misyon yüklenen

Detaylı

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU KPSS 2009 GK-(31) 31. Bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi tonlarının fazla olduğu yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Karın yerde kalma süresinin uzun olduğu B) Yıllık sıcaklık

Detaylı

1. Nüfus değişimi ve göç

1. Nüfus değişimi ve göç Sulamanın Çevresel Etkileri Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sağlık Etkileri 1.Nüfus değişimi ve göç 2.Gelir düzeyi ve işgücü 3.Yeniden yerleşim 4.Kültürel

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

İmparatorluk Döneminde: Okul öncesi eğitimi üstlenen bazı kurumlar vardı. Bunlar sıbyan okulları, ıslahhaneler, darüleytamlar.

İmparatorluk Döneminde: Okul öncesi eğitimi üstlenen bazı kurumlar vardı. Bunlar sıbyan okulları, ıslahhaneler, darüleytamlar. TÜRKİYE DE OKUL ÖNCESİ EĞİTİM Türkiye de ki okul öncesi eğitimin gelişmesini imparatorluk dönemindeki okul öncesi eğitim ve Cumhuriyet ten günümüze kadar olan okul öncesi eğitimi diye adlandırabilir. İmparatorluk

Detaylı

Şıvgın, H. (2000). "19. Yüzyılın İlk Yarısında Ayıntap". Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, (11), 503-553,

Şıvgın, H. (2000). 19. Yüzyılın İlk Yarısında Ayıntap. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, (11), 503-553, Ayıntap Şıvgın, H. (2000). "19. Yüzyılın İlk Yarısında Ayıntap". Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, (11), 503-553, Özdeğer, H. (1977). Antep'in Sosyal ve Ekonomik

Detaylı

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI KAZANIMLAR TEST NO TEST ADI 1 EDEBİYAT TARİHİ / TÜRK EDEBİYATININ DÖNEMLERE AYRILMASINDAKİ ÖLÇÜTLER 1.Edebiyat tarihinin uygarlık tarihi içindeki yerini.edebiyat tarihinin

Detaylı

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine)

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) Hipokratik-Galenik Tıp ekolunun devamı Cerrahi teknikler bilinmesine rağmen, yüksek enfeksiyon riski nedeniyle zorunlu haller dışında pek uygulanmıyor Tam olarak hangi

Detaylı

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU

ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU ADANA İLİ TARIMSAL ÜRETİM DURUMU RAPORU Ağustos 2013, Adana Hazırlayanlar Sabahattin Yumuşak; Adana Güçbirliği Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Sinem Özkan Başlamışlı; Çiftçiler Birliği Yönetim Kurulu Üyesi

Detaylı

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136 352 2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER 1. Beşeri Yapı... 130 Konu Değerlendirme Testi-1... 136 129 Beşeri Yapı 353 354 Yeryüzünde yaşamın başlamasıyla birlikte insanoğlu doğadan faydalanmaya başlamış, yaşamını

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Türk Hava Yolları Personellerine 2 Günlük Tebriz Turu 99 $

Türk Hava Yolları Personellerine 2 Günlük Tebriz Turu 99 $ Türk Hava Yolları Personellerine 2 Günlük Tebriz Turu 99 $ Azar Gasht Maleki Travel Tur Tarihleri : 13 Nisan 15 Nisan 20 Nisan 22 Nisan 27 Nisan 29 Nisan 04 Mayıs 06 Mayıs 11 Mayıs 13 Mayıs Tur Programı:

Detaylı

CEHENNEM KAYIKÇISI Daha önceden dünyanın ilk kilisesi St. Piyer i bir çok kez görmüştüm. Burada her 29 Haziran tarihinde ayin yapıldığını, bu tarihte buraya gelen hıristiyanların hacı olduğunu biliyordum.

Detaylı

Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU. Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri. www.kuzka.org.tr

Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU. Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri. www.kuzka.org.tr Kastamonu - Tosya YATIRIM YERİ KATALOĞU Kastamonu - Tosya ilçesi uygun yatırım yerleri www.kuzka.org.tr Tosya girişimciliği ile önplana çıkmış bir ilçedir. Halkın dinlenmesi ve eğlenmesi için Yeşilgöl

Detaylı

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.)

SEÇMELİ DERSLER (Öğrenci aşağıda belirtilen en az 2 (iki) dersten başarılı olmalıdır.) PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ YAN DAL DERSLERİ DERSLER DERSİN KODU DERSİN ADI KREDİ PSİ 101 Psikolojiye Giriş I PSİ 10 Araştırma Teknikleri I PSİ 10 Psikoloji için İstatistik I PSİ 01 Sosyal Psikoloji I PSİ 0 Gelişim

Detaylı

Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri

Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri On5yirmi5.com Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri Anadolu da kurulan ilk Türk Beylikleri ve önemi nelerdir? Yayın Tarihi : 2 Kasım 2012 Cuma (oluşturma : 11/18/2015) Anadolu da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ

SELANİK AYASOFYA CAMİSİ SELANİK AYASOFYA CAMİSİ BAKİ SARI SAKAL SELANİK AYASOFYA CAMİSİ Aya Sofya (Azize Sofya) tapınağı Selanik in merkezinde, Ayasofya ve Ermou sokaklarının kesiştiği noktadadır. Kutsal İsa ya, Tanrının gerçek

Detaylı